Encamên lêgerînê
giya ot, bitki, nebat.
n 1. ot 2. ot (otla yapılmış veya doldurulmuş olan)
giya belayê halk hekimliğinde kullanılan yere yatık, yaprakları küçük ve badem şeklinde olan bir bitki
giya çinîn ot biçmek
giya di bin keviran de namîne hiç bir şey saklı kalmaz
giya dirûn ot biçmek
giya li ser koka (an jî ripnê) xwe hêşîn dibe otu çek köküne bak, soydur çeker boktur kokar
giyabenîşt kedi ayağı otu.
bot/n kedi ayağı (Antennaria dioica)
giyaberk bot/m kanarya otu (Alsine media)
giyabir m 1. tırpan 2. çimen biçme makinası
giyabirîn bot/n yılan dili
giyabo bot/m bir bitki adı
giyacîwa bot/m rd havacıva (Alkanna tinctoria)
giyadank m otluk (ot koyma yeri)
giyadar rd otlu
giyadawîdî bot/m kasım patı, krizantem (Chrysanthemum)
giyadermank bot/n halk hekimliğinde kullanılan otlar
giyadîn m otluk
giyadirûn m ot biçme
giyadûv bot/m sığır kuyruğu
giyafincan bot/m bir bitki adı
giyageh m otluk
giyagenî bot/m ebe gümeciye benzer ve sarp yerlerde yetişen ıtırlı bir ot
giyagêsk bot/m katır tırnağı (Genista scoparia)
giyagewrik bot/n 1. ada çayı (Salvia oficinalis) 2. ada çayı (bu bitkiden yapılan sıcak içecek)
giyagezk bot/m ısırgan (Urtica)
giyagirêçk bot/m çoban değneği (Polygonum aviculare)
giyagirmok bot/m katır tırnağı (Genista scoparia)
giyagurg bot/m canavar otu (Orobanche ramosa)
giyajehrik bot/m ağı otu
giyajehrîn bot/m ağı otu
giyajehrk bot/m 1. baldıran, baldırgan (Conium maculatum) 2. baldıran (bu bitkiden çıkarılan zehir)
giyajeng nd yabani ot, alınması gereken otlar
giyakitik bot/n kedi otu (Valeriana)
giyamêrg bot/m çayır otu
giyamêş bot/m yabanî krizantem
giyan ruh, tin.
n 1. ruh, can, dirim * giyanê wî şad be ruhu şad olsun 2. fel ruh, tin (bedeni etkin kılan canlılık ilkesi, bedenin hayal gücü)
a/ê min ruhum, canım
giyan (i) m erişim, eriş
giyanas nd/nt ot bilimci
giyanasî m ot bilim
giyanber rd canlı
giyanbir rd can götüren
giyandar rd canlı
giyanê pîroz kutsal ruh
giyanê xwe dan ruhunu teslim etmek
giyaner nd/nt eriştirici, ulaştırıcı
giyanerî m eriştiricilik, ulaştırıcılık
giyanewar rd canlı, dirimli (hayatı olan)
giyanewer rd canlı, dirimli
giyanî ruhsal.
rd ruhî, ruhanî, ruhsal
giyanîtî m 1. canlıcılık, animizm 2. psî/fel tinselcilik, spiritüalizm
giyankuj rd can alıcı
giyanliber rd canlı, dirimli (hayatı olan, canlı)
giyannas nd/nt psikolog, ruh bilimci
giyannasî m 1. psikoloji, ruh bilimi 2. wj psikoloji
giyannasîkî rd ruhsal
giyannasîtî m psikolizm, ruh bilimcilik
giyannasiyî rd psikolojik, ruh bilimsel
giyanpîvî m ruh ölçümü
giyansûz rd korkunç
rd 1. acı, acı veren 2. korkunç, dehşetli (korku veren, dehşete düşüren)
giyansûzî m korkunçluk
giyanwerîtî m canlıcılık, animizm
giyapirç bot/m kız saçı otu
giyareng m ot rengi, çayır rengi
giyareş bot bir bitki adı
giyareşik bot/nd çatal otu
giyarevînk bot/m sefer out
giyaşermîn mimoza.
bot/m küseğen, küskün, küstüm otu
giyasimil bot/n yabanî buğday
giyasimnik bot/m süpürge darısı
giyaşîrik zo/m yılan yastığı (Dracunculus vulgaris)
giyaşîrîn bot/m mimoza (Mimosa)
giyaşîrk bot/m sütleğen (Euphorbia)
giyaxur rd otçul
giyaxwer otçul.
rd otçul
giyayê çivîkê bot/nd kuş otu (Stellaria medai)
giyayê ernê bot/nd sinir otu
giyayê hewşê bi xweyî tehl e evin malı değersizdir
giyayê hewşê tehl e kimse kendi memleketinde peygamber olmaz
giyayê kefikê bot/m çöven (Saponaria oêcinalis)
giyayê kurman bot/nd solucan otu, çimenlerde yeşerir, sarı ve küçük yapraklı olup zehirli bir bitkidir
giyayê maran bot/nd adem otu
giyayê mêrgê bot/nd çayır otu
giyayê mêşgir bot/nd sinekkapan (Dionaea muscicapa)
giyayê pisîkê bot/nd kara hindiba
giyayê reşik bot/nd koyu yeşil olan bu bitkinin yaprakları geniş ve yumuşak olup kök boyacılıkta kullanılırak siyah renk elde edilir
giyayê sêvan bot/nd yayla çayı
giyayê sêvê bot/nd yayla çayı
giyayê wehşan bot/nd bir ot adı
giyayê xêtok bot/nd selâm otu (Levisticum)
giyayokî bot/rd otsu, otsul
giyazan nd/nt kökçü
giyazêrê bot/nd altın başak
giyazerîle bot/m kanarya otu (Alsine media)
giyazibil m ot gübresi
giya 1. çêre, hêşinahî 2. çêreya çinandî ya ku wekî alif tê bikaranîn *"nokê, giya rabû li ser kokê"
(navdêr, nêr) riwekên yekdavî yên pelzirav û kesk yên bi gelemperî kurt yên pez û terş û garran dixwin yan mêrg û çîmen jê çêdibin yan jî li sahe û yarîgehan tê çandin, riwek, şênkatî, her tiştê şên dibe, riwekên wek derman tên bikaranîn, giyayên wek tilyak tên kişandin (bi taybetî marîjuana).
Herwiha: geya, giha, giyha, gîha, gîya, gya.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: گیا.
Bide ber: alif, ceh, êm, genim, gul, ka, pûş, qamîşBinere.
Herwiha: çayîr, çer, çerandin, çergeh, çerîn, çîmen, mêrg, zozan.
Bikaranîn: giya borr bûn, giya dirûn, giya qusandin, giya şên bûn.
ji: hevreha soranî گیا (giya), farisî گیاه (giyah), hewramî gîwaw, hindî घास (ghas), ûrdûyî گھاس (ghas), avestayî gewdayû (ya ku mirov dide gayan/mangayan, xwarina gaya), hemû ji Proto-aryayî gaw- (ga, gamêş, çêl, garran) + de- (dan, dayîn) ji Proto-hindûewropî gʷṓws (ga) + deh₃- (dan, dayîn).
: bigiya, bigiyatî, bigiyayî, giyadar, giyadarî, giyaxwer, giyaxwerî
giya di bin keviran de namîne Biwêj, rastî nayê veşartin, rastî île zû-dereng eyan dibin
giya xwarin (lêker)(Binihêre:) giya
giya yî (navdêr, mê) kitêba giyayan.
ji: giya +-yî
giyabenîşt (navdêr, nêr) giya giyayeke mîna benî/tî bi kar dihêt, qaçik
giyacar (navdêr) mêrg, çîmen.
ji: giya + car
giyadar (rengdêr) biriwek, bişênkatî.
ji: giya + -dar.
: giyadarî giyadarîtî giyadartî
giyadarî (navdêr, mê) rewşa giyadarbûnê.
ji: giyadar + -î
giyadawetî (navdêr, nêr) giyazava, giyadawetîk
giyadawetîk (navdêr, nêr) giyazava, giyadawetî
giyadawidî (navdêr, mê) guldawidî, gulmêş, giyamêş, dawidî, zêrrgul, zêrgul, krîsantem
giyadêmk (navdêr) giyagewrik, kurîmisk, helyotrop, riwekek e.
Herwiha: giya + dêm + -ik. Navê zanistî: Heliotropium.
ji: giya + dêm + -k
giyaderman (navdêr, mê) giyajûn.
ji: giya +-der +man
giyageh (navdêr, mê) çergeh, cefen, êlax, lewer, goran, çere, mezrik, zozan, mêrg, çîmen, çayîr, kovîçer.
Herwiha: gîhageh.
ji: giya + -geh
giyagenimk (navdêr, mê) pûşga, pîvêr, biradexil, giyareş, riwekek wek cehî ye, korik, cehdas, cehdasî.
Herwiha: gihagenim gîhagenmik giyagenmik giyagenim. Navê zanistî: Avena sativa.
ji: giya + genim + -ik
giyagewrik (navdêr) giyadêmk, kurîmisk, helyotrop, riwekek e. Navê zanistî: Heliotropium.
ji: giya + gewr + -ik
giyagewrk (navdêr, nêr) giya core giyayek rengê wî keskek ber bi gewrî ve ye xwarina kewalane bi terî yan hi/kî
giyagêzik (navdêr, nêr) giya giyayeke jibo gêzikan bi kar di hînin
giyagezk (navdêr, mê) gezgezok, durzik, durzile, dêrzînik, gezek, gezende, gezgezik, gezgezk, gezik, gezinik, gezok, gezgezînk, kevgezk
giyagezok (navdêr, nêr) giya gezînk
giyakirî (rengdêr) perûkiyê tenik.
ji: giya +kirî
giyakulox (navdêr, mê) canemerg, berfîn, befrîn
giyamêş (navdêr, mê) guldawidî, gulmêş, giyadawidî, dawidî, zêrrgul, zêrgul, krîsantem
giyan 1. can 2. ruh, gan
1. can, ruh (navdêr, nêr) can, ruh, rewan, rih, di ol û dîn de diyarîya ku xweda dida mirov gava jidayîk dibe û ger mir ji laşê wê/wî derdikeve.
Hevwate: can, ruh, rewan, rih.
Herwiha: gîyan, gyan.
ji: Proto-hindûewropî: ane- (nefes kêşan) Proto-aryayî: an- (nefes kêşan) Avestayî: viiānayā (”giyan, ruh”) Middle Persian: gyān (”giyan, ruh”) Pûnjabî: gyān (”giyan, ruh”) Farisî: ǰān (”giyan, ruh”) xun: giyūn (”giyan, ruh”) siv: gān (”giyan, ruh”) ... ir Kurmancî: cān, giyan (”giyan, ruh”) Kurdî (Soranî): giyān (”giyan, ruh”) Zazakî: gīyān (”giyan, ruh”) Sanskrîtî: ān (nefes kêşan) Yewnanî: anemos (ba) Latînî: animus (nefes kêşan) ... Çavkanî: Cheung p.161, Watkins p.4, Etymonline.
: bêgiyan, bêgiyanî, bigiyan, bigiyanî, giyandar, giyandarî, giyander, giyanderî, Giyangir Ezraîl, Ruhstîn, giyanî, giyannas, giyannasî, Giyanstîn Ezraîl, Ruhstîn
giyan dan (biwêj) mirin yan hatin kuştin, can dan, xwe fîda kirin, xwe gorî kirin, xwe qurban kirin: Wan bo azadiya Kurdistanê giyanê xwe da.. Navdêr: giyandan.
ji: giyan + dan.
: giyandayî, giyander, giyanderî
giyanasî (navdêr, mê) riweknasî, botanîk, gulûgiyanasî, zanista ku lêkolînan li ser riwekan anku gulûgiyayan dike.
Herwiha: giyazanî.
Bide ber: giyannasîJornav, siriştnasî.
Têkildar: ajelnasî.
ji wêjeyê: Hevalê/a Gewda jî hêviyên gelekî girîng rêz kirine. Bi rastî jî di warê weşangeriya Kurdî de pirsgirekên zimanî cihekî girîng digirin. Nemaze jî di warê têgehên zanistî yên wekî civaknasî, giyanasî, siyasetzanî û hwd. de kêmasiyên mezin hene. Lê hêvîdar im ku ev kêmasî dê di demekî kin de ji holê rabin. Jixwe ku viya jî ji bo her Kurdê bihistyar zêdetir xebat divê. Înş. em jî li gor derfetên xwe bibin ji yên xebatkaran.(Haşim Ay, Islahaber.com, 5/2009).
ji: giyanas + -î ji giya + -nas + -î
giyanber (navdêr, mê) candar, giyandar, canber, canewer, canliber, ruhber, ruhdar, ruhliber, zinewer, zîndewer, zîndeber, giyanlibcr, bican, biruh, giyandar, sax, zindî.
ji: giyan +-ber
giyandan (navdêr, mê) xwe gorîkirin, mirin
giyandar (navdêr) candar, ruhdar, mirov û ajel û tiştên din yên ku ruh û can heye.
ji: giyan + -dar.
: giyandarî, giyandarîtî, giyandartî
giyandarî (navdêr, mê) benderuhî, candarî, jîndarî, rewşa giyandarbûnê.
ji: giyandar + -î
giyandarkî (navdêr, mê) bigiyandarî.
ji: giyandar +-kî
giyanê xwe dan 1. bi ser heqiya xwe de çûn; mirin 2. cangorî bûn
giyanewer 1. zindî, jîndar 2. candar
giyanewerî (navdêr, mê) bûnewerî
giyanewernas pisporê ruhberan
pisporê ruhberan
giyanewernasî zanistên têkildarî jiyana giyandaran
(rengdêr) zanistên têkildarî jiyana giyandaran
giyangir serenav, nêr, Ezraîl, Giyanstîn, Ruhstîn
giyangirtin (navdêr, mê) qelewbûn, :wî piçek giyan girtîye
giyanî zindîtî, ruhanî
(rengdêr) canî, ruhî, derûnî, rewanî, tiştê têkildarî giyanê, psîkolojîk, psîkî.
ji: giyan + -î.
: giyanîtî
giyanî kirin (lêker) nemaye kirin.
ji: giyanî + kirin
giyanîkî (navdêr, mê) bi giyanî.
ji: giyanî +-kî
giyanîtî (navdêr, mê) rewşa giyanîbûnê.
ji: giyanî + -tî
giyankî (navdêr, mê) bi giyanî.
ji: giyan +-kî
giyankirî (rengdêr) giyandarîtî.
ji: giyan +kirî
giyanleper (Soranî) (navdêr)wate, giyanewer, giyandar
giyannas (navdêr, mê) psîkolog, derûnnas, rewannas, cannas, ruhnas
giyannasî (navdêr, mê) psîkolojî, rewannasî, derûnnasî, cannasî, ruhnasî, lêkolînên zanistî li ser giyanê mirovan, bi taybetî nesaxiyên giyanî, lêkolînên zanistî li ser tevgerr û reftarên mirovan yan ajelan.
Bide ber: giyanasî.
ji: giyannas + -î
giyannasîkî (navdêr, mê) psikolojîk.
ji: giyannasî +-kî
giyannasîtî (navdêr, mê) derûnnasîtî, ruhnasîtî, psikolojîzm.
ji: giyannas +-îtî
giyannasiyî (navdêr, mê) derûnnasiyî, psikolojîk, psîkolojîk.
ji: giyannas +-iyî
giyansaz (navdêr, mê) psîkyatr, derûnsaz, rewansaz, nefssaz, cansaz
giyansazî (navdêr, mê) psîkyatrî, derûnsazî, rewansazî, nefssazî
giyanstîn serenav, nêr, Ezraîl, Ruhstîn, Giyangir
giyansûz (rengdêr) mithîş, tirsnak, erjeng, ecêb, seyr, ecayîb, girtole, hêwilnak
giyansûzî (navdêr, mê) eıjengî, tirsehêzî, hêwilnakî, sehmkarî, tirsnakî.
ji: giyansûz +-î
giyar (navdêr, mê) meydan, qad, gorrepan, com, gom, arena, sahe, guher, bazarr.
Herwiha: gihar gîhar gîyar.
: giyarî
giyareş (navdêr, nêr) pûşga, giyagenimk, biradexil, pîvêr, riwekek wek cehî ye, korik, cehdas, cehdasî.
Herwiha: pîwêr. Navê zanistî: Avena sativa.
ji: giya + reş, bide ber gareş
giyarî (navdêr, mê) rewşa giyarbûnê.
ji: giyar + -î
giyaşermîn şermînok, şermînde
giyaxane (navdêr, mê) riwekxane, gulxane, camxane, şûşexane, şûşebend, sera, avahiyê ku dîwar û banê wî cam anku şûşe ne û gul û giya tê ve tên çandin.
Herwiha: gihaxane, gîhaxane.
ji: giya + -xane.
: giyaxaneyî
giyaxaneyî (navdêr, mê) rewşa giyaxanebûnê.
ji: giyaxane + -yî
giyaxor (rengdêr) giyandar yan mirovên tinê xwarina giyayî di xon.
Dijwate: goştxor
giyaxur 1. sewalên ku diçêrin 2. kesên ku weke rêman goştî naxwin
sewalên ku diçêrin, kesên ku weke rêman goştî naxwin
giyaxwarin (navdêr, mê) (Binihêre:) giya
giyazava (navdêr, nêr) giyadawetî, giyadawetîk.
Herwiha: giyazavak. Navê zanistî: Adiantum capillus-veneris
giya grass; (gulûgiya) plant
grass
f. grass, greenery
giyan soul
m. soul
giyanas botanist
giyanasî (n) botany; (adj.) botanic, botanical
giyanewer (living) organism, living being
giyanî mental
giya Gras
Kraut
giyan Geist
giyanewer lebend
giyankêş der Todesengel
giya n. vas, vas n.
giyabenîst n. bot. perpazax n.
giyaberk m. bot. zirkorek, korikvas n.
giyabir n. vasbir, vasçînîtox n.
giyabirin m. bot. birînvas, vasê birîne, tarvevas n.
giyacîwa m. bot. hewadwa, dwavas n.
giyadar rd. vasin, vasdar
giyadawidî m. bot. çerdûk, pirp, çernûg, çirdûk n.
giyadawûdî m. bot. çerdûk, pirp, çernûg, çirdûk n.
giyageh m. çere, puze, mera, çeregeh, vasgeh, olaxe n.
giyagêsk/ n. bot. zergulî m.
giyagewrik m. bot. çayê koyî, çayê birî, çayê çolî n.
giyagezik m. bot. dirike, dirika morî m.
giyagezok m. bot. dirike, dirika morî m.
giyagirêçk m. bot. nanê mîlçikan, nanê çûçikan, nançûk, nun mirçikun, nonê çûçika, nonê mîçike, nanê mîçikan m.
m. bot. surpenc, surpencik n.
giyagirmok m. bot. zergulî m.
giyagurg m. bot. pîncik, pînce n.
giyahurçî m. bot. avîzêre m.
giyajehrik m. bot. vasejar, vasaxu n.
giyajehrîn m. bot. vasejar, vasaxu n.
giyajeng m. bot. kax n.
giyakêçk m. bot. kekevas, vaso perkin, kekvile, vasê kekan, vilika cenet cahnimî n.
giyakitik m. bot. vasesiv n.
giyamêrg m. bot. vasê mergan, mergevas n.
giyamês m. bot. vasemês n.
giyamêsxur m. bot. vaso mêswer n.
giyan m. cirestis, gîyayis, rîresayis, restis n.
m. qertîboz, zirope, xeyalet, metekin, sipêla, qerqertî m., xayve,xeybe n.
n. gan, can, gîyan, cun, gun n.
giyan dan lg. gan dayene, can dayene, gîyan dayene
giyandarwêr n. heywan, ters, heywon, heywun, heyban n.
giyanermik m. vaso nerm, nermvas n.
giyanî rd. ruhên, canên, ruhî, gîyanî, royên
giyankês n. cangîr, ezraîl, gangêr, ezrayîl, gangîr, gungêr, gongêr n.
giyanleber n. heywan, ters, heywon, heywun, heyban n.
giyannas m/n. psîkolog, ruhsinas, ruhzan n.
giyannasî m. psîkologî, ruhsinasîye, ruhzanîye, psîkolojî n.
giyaqepûsk m. bot. benevsa cezayirî m.
giyaresik m. bot. sîyavas (palo) n.
giyarevînk m. bot. pirperik n.
giyarifk n. geziko dimin, havêliko dimin, gezo destikin n.
giyasawûn m. bot. kefkefok, vaso kefkin n.
giyasermîn m. bot. sermonek, vaso sermonek n.
giyasêvk m. bot. kekevas, vaso perkin, kekvile, vasê kekan, vilika cenet cahnimî n.
giyasimil m. bot. genimê çolî, xeleyê çolî n.
giyasimnik m. bot. gez, boruqe, vasêgezikî, vasê havêlîkî n.
giyasîrik m. bot. talike n.
giyasîrîn m. bot. mîmoza m.
giyasîrk m. bot. talîye, deleye m.
giyasurik m. bot. surtole, xanzeke, tolike n.
giyaxur rd. vaswer
giyaxwer rd. vaswer
giyayê kefikê m. bot. kefkefok, vasokefkin n.
giyayê mêrgê n. bot. vasê merge n.
giyayî rd. vasên
giyayokî rd. vasokên
giyazerîle m. bot. zirkorek, korikvas? n.
giyazûre m. bot. aldakvas, vasê aldakî n.
giya giya, gîha, gulûgiya
giyan can, giyan, ruh
beden, leş, gewde
kelex
can, ezbenî, ezgorî, ezqurban, ezheyran, ruha min: Bira giyan bira can
giyan bûn li ber mirinê / sekeratê bûn
giyanas giyanas, kesa/ê giyayan (t yên dibin derman) dinase û karûbarê wan dike
giyandar jîndar, candar, biruh
sax, zindî, nemirî
giyane, giyaneke bn giyan
giyanelaw jana / janên mirinê
giyanewer jîndar, candar, biruh
lawir, ajal, heywan
giyankêş canstîn, ruhstîn, firîşteyê mirinê, Ezrayil
giyanleber lawir, ajal, heywan
jandar, biruh, jîndar
giyansext ezyetkêş, kesa/ê ji berî mirina xwe pir ezyetê ji nesaxiyan dibîne û paşî dimire
giyayî giyayî, gîhayî, ji giya / gîha