Encamên lêgerînê
fer 1. çirûsî, ronayî 2. bînayî, beysûs, bêsûs, ronî, ronayî, fer (roniya di çav de) *gö­zümde fer, ağzımda diş kalmamış di çavê min de bînayî, di devê min de didan nemane *gözlerimin feri azalmış bînayên çavê min kêm bûne m
1. çirûsî, ronayî 2. bînayî, beysûs, bêsûs, ronî, ronayî, fer (roniya di çav de) * gözümde fer, ağzımda diş kalmamış di çavê min de bînayî, di devê min de didan nemane * gözlerimin feri azalmış bînayên çavê min kêm bûne m
ferace 1. fote (kincekî fireh ê jinan e ku gava derdikevine kuçeyê li ser kincan de li xwe dikin) 2. xirxeyekî fireh ê derwêşan
1. fote (kincekî fireh ê jinan e ku gava derdikevine kuçeyê li ser kincan de li xwe dikin) 2. xirxeyekî fireh ê derwêşan
feraceli bifote rd
bifote rd
ferağ 1. destjêkişandin, devjêberdan, devjêqerin (ji tiştekî, ji karekî bihurîn) 2. mulkek ji yekî re hiştin, qelaptin ser navê yekî m
1. destjêkişandin, devjêberdan, devjêqerîn (ji tiştekî, ji karekî bihurîn) 2. mulkek ji yekî re hiştin, qelaptin ser navê yekî m
feragat destjêkişandin, têborîn, ferexet m
destjêkişandin, têborîn, ferexetm
feragat etmek dest jê kişandin, tê borîn, ferexet kirin
feragat et­mek dest jê kişandin, tê borîn, ferexet kirin
feragat göstermek jê ferexet kirin, tê bihurîn
jê ferexet kirin, tê bihurîn
feragatli biferexet rd
feragatlı biferexet rd
ferah (I) 1. fireh *ferah bir ev maleke fi­reh 2. hewadar, muferih *ferah bir bah­çe bexçeyekî muferih, bexçeyeke hewadar rd (II) bêxem, dilrihet, dilxweş, miferih rd
bêxem, dilrihet, dilxweş, miferihrd
1. fireh * ferah bir ev maleke fireh 2. hewadar, muferih * ferah bir bahçe bexçeyekî muferih, bexçeyeke hewadarrd
ferah fahur bnr ferih fahur
bnr ferih fahur (gönlünü, içinI)
ferah ferah 1) fireh fireh 2) çiqas çiqas hebe (herî kêm) *ferah ferah otüz yaşında çiqas çiqas hebe sî salî ye
1) fireh fireh 2) çiqas çiqas hebe (herî kêm) * ferah ferah otüz yaşında çiqas çiqas hebe sî salî ye
ferahfeza di muzîka Tirkî de meqameke ku di perdeya yekgahê de xwedî qerar e
di muzîka Tirkî de meqameke ku di perdeya yekgahê de xwedî qerar e
ferahî 1. firehî 2. firehî (di wateya erzaniyê de) 3. ferahî (hîvika ku polîs û înzibat dikirin stûyê xwe) dîr 4. ferahî (ku didan ser kofiyan) m
1. firehî 2. firehî (di wateya erzaniyê de) 3. ferahî (hîvika ku polîs û înzibat dikirin stûyê xwe) dîr 4. ferahî (ku didan ser kofiyan) m
ferahlandırmak muferih kirin, dilrihet ki­rin, dilfireh kirin l/gh
muferih kirin, dilrihet kirin, dilfireh kirin l/gh
ferahlatıcı dilrihetker, muferihker rd
dilrihetker, muferihker rd
ferahlatma dilrihetkirin, dilfirehkirin, bêhnderxistin m
dilrihetkirin, dilfirehkirin, bêhnderxistin m
ferahlatmak dilrihet kirin l/gh, dilfireh ki­rin l/gh, bêhna (yekî) derxistin l/bw
dilrihet kirin l/gh, dilfireh kirin l/gh, bêhna (yekî) derxistin l/bw
ferahlık 1. firehî 2. bêhnfirehî, dilfirehî, muferihî m
1. firehî 2. bêhnfirehî, dilfirehî, muferihîm
ferahlık duymak pê muferih bûn, pê dilxweş bûn, bêhna (yekî) pê derketin, pê hewiya (yekî) hatin
pê muferih bûn, pê dilxweş bûn, bêhna (yekî) pê derketin, pê hewiya (yekî) hatin
ferahnak di muzîka Tirkî de meqamek nd
di muzîka Tirkî de meqamek nd
feraset fehm, têgihînî, bîrbirinî, feraset, jîrî m
fehm, têgihînî, bîrbirinî, feraset, jîrî m
ferasetli fehmber, fehma, têgihîştî, bîrbir, xweyferaset rd
fehmber, fehma, têgihîştî, bîrbir, xweyferaset rd
ferasetsiz bêfehm, bêferaset, nefehma, tênegihîştî rd
bêfehm, bêferaset, nefehma, tênegihîştî rd
ferç devê quz n
devê quz n
ferda 1. adinî..., dotir 2. ayende, dahatû m ferde top *bir ferde kumaş topek qumaş m
1. adinî..., dotir 2. ayende, dahatû m
ferde top * bir ferde kumaş topek qumaş m
ferdî kesîdeyî, takekesî, ferdî rd
kesîdeyî, takekesî, ferdî rd
ferdiyet kesîdeyîtî, takekesîtî, ferdîtî m
kesîdeyîtî, takekesîtî, ferdîtî m
ferdiyetçi kesîdeparêz, ferdparêz rd
kesîdeparêz, ferdparêz rd
ferdiyetçilik ferdparêzî, îndîvîdualîzm m
ferdparêzî, îndîvîdualîzm m
ferehlama (ferahlanma) 1. firehbûn, bêhnaderketin 2. seqirîn, dilrihetbûn, dilfirehbûn muferihbûn m
ferehlama, ferahlanma 1. firehbûn, bêhnaderketin 2. seqirîn, dilrihetbûn, dilfirehbûn muferihbûn m
ferehlamak (ferahlanmak) 1. fireh bûn l/ngh, bêhna (tiştekî) derketin l/b w *ma­sayı kaldırınca oda ferahladı ku me mase hilanî bêhna odeyê derket 2. seqirîn l/ngh, dilrihet bûn l/ngh, dilfıreh bûn l/ngh, bêhna (yekî) derketin l/b w, muferih bûn l/ngh, bêhna xwe fireh kirin l/bw *daralan gönlüm ferahlandı bêhna dilê min ê ku tengijîbû derket
ferehlamak, ferahlanmak 1. fireh bûn l/ngh, bêhna (tiştekî) derketin l/bw * masayı kaldırınca oda ferahladı ku me mase hilanî bêhna odeyê derket 2. seqirîn l/ngh, dilrihet bûn l/ngh, dilfireh bûn l/ngh, bêhna (yekî) derketin l/bw, muferih bûn l/ngh, bêhna xwe fireh kirin l/bw * daralan gönlüm ferahlandı bêhna dilê min ê ku tengijîbû derket
feri 1. kitkîteyî, (tiştê ku bi detayan re têkildar e) 2. di dereceya duduyan de rd
1. kitkîteyî, (tiştê ku bi detayan re têkildar e) 2. di dereceya duduyan de rd
feribot feribot (vapora erebeyan) m
ferîbot (vapora erebeyan) m
ferih şên, bikêf, dilşad rd
şên, bikêf, dilşadrd
ferih fahur 1) di gure de bûn, di nav hebûnê de 2) bêderd û xem, bêderd û kul, dilrihet
1) di gurê de bûn, di nav hebûnê de 2) bêderd û xem, bêderd û kul, dilrihet
ferik (I) 1. varik (ji bo ya mê) m fêrik, ferxik, çêt, şelûfk (ji bo yê nêr) n 3. çeşîdek sêva kirkirpok nd (II) ferik, "tümgeneral" an jî "korge­neral"
ferik (i) 1. varik (ji bo ya mê) m fêrîk, ferxik, çêt, şelûfk (ji bo yê nêr) n 3. çeşîdek sêva kirkirpok nd
ferik (ii) ferîk, “tümgeneral” an jî “korgeneral”
feriklik ferîktî, generaltî m
ferîktî, generaltî m
ferli geş, bibeysûs (ji bo çav an jî roniyê) rd
geş, bibeysûs (ji bo çav an jî roniyê) rd
ferma raçavkirina seyê nêçîrê di cihê ku xwe tê de telandiye
raçavkirina seyê nêçîrê di cihê ku xwe tê de telandiye
ferman 1. ferman m, emir n 2. ferman (di dema Osmaniyan de fermana niviskî yê padişah ku divê bê cih) di r/m
1. ferman m, emirn 2. ferman (di dema Osmaniyan de fermana niviskî yê padîşah ku divê bê cih) dîr/m
ferman çıkarmak 1) ferman kirin (fermandana ji layê padi­şah ve) 2) ferman derxistin
1) ferman kirin (fermandana ji layê padîşah ve) 2) ferman derxistin
ferman dinlememek kes guhdarî nekirin, guh nedan fermanan, guh bi fermanan nekirin
ferman dinleme­mek kes guhdarî nekirin, guh nedan fermanan, guh bi fermanan nekirin
ferman sizin wekî we ye
wekî we ye
fermanlı 1. mehkûm (kesê ku fermana serê wî derketiye) 2. delodîn, çavnetirs (mec) rd
1. mehkûm (kesê ku fermana serê wî derketiye) 2. delodîn, çavnetirs (mec)rd
fermanlı deli dînê hur (kesê ku dînîtiya wî ji hêla her kesî ve tê zanîn)
dînê hur (kesê ku dînîtiya wî ji hêla her kesî ve tê zanîn)
fermantasyon meyîn m
meyîn m
fermejüt çitpit m
çitpit m
fermene çeşîdek qutik ê ku nexşên cur bi cur lê ne û berdilê wî nayê qefaltin
çeşîdek qutik ê ku nexşên cur bi cur lê ne û berdilê wî nayê qefaltin
fermeneci kesê ku wî cure qutikî çêdike an jî difiroşe
kesê ku wî cure qutikî çêdike an jî difiroşe
ferment maya m
maya m
fermiyum (ji navê fizîkzan Fermi) fermiyûm, elementeke çêkirî ku nimroya wê ya atomê 100 û kurtebêja wê Fm ye kim/m
(ji navê fizîkzan FermI)
fermuar fermuar, ferman, circir m
fermuar, ferman, circir m
fersah 1. ferseng, fersex (pîvaneke dûrahiyê ye ku bi qasî 5 km ye) 2. dûrî (dûriya pir) (mec) m
1. ferseng, fersex (pîvaneke dûrahiyê ye ku bi qasî 5 km ye) 2. dûrî (dûriya pir) (mec)m
fersah fersah pir û pir, zehf, gelek
pir û pir, zehf, gelek
fersiz bêbeysûs, bêbînayî, zenûn (ji bo çav û roniyê) rd
bêbeysûs, bêbînayî, zenûn (ji bo çav û roniyê) rd
fersizleşme zenûnbûn, melûlbûn m
zenûnbûn, melûlbûn m
fersizleşmek zenûn bûn, melûl bûn *ışık gittikçe fersizleşiyordu ronî her diçû ze­nûn dibû l/ngh
zenûn bûn, melûl bûn * ışık gittikçe fersizleşiyordu ronî her diçû zenûn dibû l/ngh
fersude peritî, mehiyayî, kevnbûyî rd
peritî, mehiyayî, kevnbûyî rd
fert ferd, takekes nd
ferd, takekes nd
fertik rev, fîsikandin m
rev, fîsikandinm
fertik çekmek (veya fertik kırmak) fîsikandin, revîn
fertik çekmek (veya fertik kırmak) fîsikandin, revîn
feryat feryad, qîrîn, qîjîn, qarîn, axaz, fîzar, qarewar m
feryad, qîrîn, qîjîn, qarîn, axaz, fîzar, qarewarm
feryat etmek 1) kirin feryad û fîxan, kirin qîrîn, kirin qîjîn, kirin barîn, qa­rewar kirin, qijînî kirin, qîrînî kirin, axaz kirin 2) kirin hawar, hawar daxistin (di nav tunebûnê de bûn, di tengasiyê de bûn) (mec)
1) kirin feryad û fîxan, kirin qîrîn, kirin qîjîn, kirin barîn, qarewar kirin, qijînî kirin, qîrînî kirin, axaz kirin 2) kirin hawar, hawar daxistin (di nav tunebûnê de bûn, di tengasiyê de bûn) (mec)
feryat figan feryad û fîxan
feryad û fîxan
feryat figanı basmak dest bi qîrîniyê kirin, dest bi qîjîniyê kirin, hawar pê ketin, hawar pê girtin
feryatı basmak dest bi qîrîniyê kirin, dest bi qîjîniyê kirin, hawar pê ketin, hawar pê girtin
ferz ferz, ferzîn (di setrencê de wezîr) n
ferz, ferzîn (di setrencê de wezîr)n
ferz çıkarmak li hemberî kesekî nezan bêferzîn leyîstin
ferz çı­karmak li hemberî kesekî nezan bêferzîn leyîstin
ferz olmak di setrencê de ferzînbûna peyak
di setrencê de ferzînbûna peyak
fer tek, biricik.
m güç, takat
fer (i) ant/biy yumurtalık
fer (ii) m 1. fer (gözde canlılık) 2. rd parıldayan
fer (iii) m 1. tek (birbirini tamamlayan veya aynı türden olan nesnelerden her biri) * fera sola min nîn e ayakkabımın teki yok 2. değirmen taşının teki 3. mat/rd tek (iki ile bölünmeyen sayı)
fer û fol m kap kacak
fer û tab güç takat
fer, fera nd kab kacak
fera m kriz, geçici baygınlık
ferafol n kap kacak
ferahî m 1. ferahî (polis ve inzibat görevlilerinin boyunlarına taktıkları ayça biçiminde üstü yazılı metal arma) 2. ferahî (feslerin tepesine püskülü tutturmak için takılan metal tepelik) 3. ferahî, tepelik (kadın kofilerinin tepelerine takılan gümüş veya altından süs)
feramoş rd 1. ihmal edilmiş, boşlanmış olan 2. nd iptal
feramoş bûn l/ngh 1. ihmal edilmek, savsaklanmak 2. dağılmak 3. feshedilmek, iptal olmak
feramoş kirin l/gh 1. ihmal etmek, savsaklamak, boşlamak 2. dağıtmak 3. feshetmek, iptal etmek
feramoşbûn m 1. ihmal edilme, savsaklanma 2. dağılma 3. feshedilme, iptal olma
feramoşkar rd/nt 1. ihmalkâr 2. sakar (kimse)
feramoşkarî m 1. ihmalkârlık 2. sakarlık
feramoşkirin m 1. ihmal etme, savsaklama, boşlama 2. dağıtma 3. feshetme, iptal etme
feramûş bnr feramoş
ferandin m bayıltma, kendinden geçirme
l/gh bayıltmak, kendinden geçirmek
feraq bnr firaq
feraqetî bnr firîqetî
ferar nd yaylacı araç gereci
feraş 1.değirmen taşı. 2.fuarcı.
nd/nt 1. ferraş, hizmet gören 2. hademe 3. sergi 4. yatak, kilim
feraş kirin l/gh sergilemek
feraset m 1. feraset, anlayış 2. fel feraset, sezgi
ferasetî rd sezgisel
ferasetparêz fel/nd sezgici
ferasetparêzî fel/m sezgicilik
feraşî fuarcılık.
m hademelik
feraşîn m 1. sayfiye 2. seher yeli
feraşkirî rd sergilenmiş olan
feraşkirin m sergileme
feraşo nd/nt 1. bulaşıkçı 2. n bulaşık bezi
m bulaşıkçılık
ferat Fırat.
ferax bnr firaq
feraxet m feragat
feraxet kirin l/gh feragat etmek, vazgeçmek
feraxetkirin m feragat etme, vazgeçme
feraza h faraza * feraza ku haya we jê tune bûye ku ev tişt hatiye kirin, hûn çi dihizirin? faraza sizin haberiniz olmadan bu iş yapıldı, ne düşünüyorsunuz?
ferazî rd farazî, hipotetik, var sayımsal
feraziye m faraziye, hipotez, var sayım
feraziyeyî rd var sayımlı
ferc m seyir, seyretme, izleme * were ferca van delalan bu güzelleri izlemeye gel
ferd (i) n yükte iki çuvaldan her biri
ferd (ii) n 1. fert, birey (kendine özgü niteliklerini yetirmeden, bölünmeyen varlık) 2. man fert, birey (bir türün kapsamı içene giren varlık) 3. sos fert, birey (toplumları oluşturan insanların her biri) 4. psî fert, birey (kendine özgü ayırıcı özelikleri olan)
ferdî rd ferdî, bireysel
ferdî bûn l/ngh bireyleşmek
ferdî kirin l/gh bireyleştirmek
ferdîbûn fel/m bireyleşme
ferdîbûyî rd bireyleşmiş olan
ferdîbûyîn m bireyleşme
ferdik n seklem (kıl veya yünden dokunmuş çuval)
ferdîkirî rd bireyleştirilmiş olan
ferdîkirin fel/m bireyleştirme
ferdîtî sos/fel m ferdiyet, bireylik
ferdiyet sos/fel m ferdiyet, bireylik
ferdiyî rd bireysel
ferdiyî bûn l/ngh bireysellermek
ferdiyî kirin l/gh bireyselleştirmek
ferdiyîbûn fel/m bireysellerme
ferdiyîkirin fel/m bireyselleştirme
ferdparêz fel/nd ferdiyetçi, bireyci, individüalist
ferdparêzî sos/fel ferdiyetçilik, bireycilik, individüalizm
fere n kab kacak
fere û fol kap kacak
ferec m ferec, darlıktan, sıkıntıdan kurtulma.
ferefolk n kab kacak
ferefûrî bnr ferfûrî
feremûş bnr feramoş
ferenc n keçe
ferencî n kepenek (keçeden çoban üstlüğü)
feres zo/n 1. at 2. at (satranç)
fereş m faraş
ferês rd ince, zarif (düşünce, duygu veya davranış bakımından insanın sevgi ve saygısını kazanan)
fereşong n bulaşık bezi
ferewar rd kudretli, takatlı
ferexur rd obur
ferexur bûn l/ngh oburlaşmak
ferexurbûn m oburlaşma
ferexurbûyîn m oburlaşma
ferexurî m oburluk
ferezend bnr firsend
ferezîn bnr ferzîn
ferfî n kas
ferfitandin m çırpındırma
l/gh çırpındırmak
ferfitîn m çırpınma, çırpınış
l/ngh çırpınmak (kaslar birdenbire kendiliğinden ve düzensiz bir biçimde kımıldanmak)
ferfot rd 1. göçkün (yaşı ilerlemiş, çok yaşlı kimse) 2. bunak
ferfotî m 1. göçkünlük 2. bunaklık
ferfûr m 1. porselen 2. çok değerli kadeh
ferfûrfiroş nd/nt porselenci (satan kimse)
ferfûrî m 1. porselen 2. rd porselenden yapılma * fincanê ferfûrî fağfurî fincan
ferfûrker nd/nt porselenci (imal eden)
ferfût bnr ferfot
ferfûtî bnr ferfotî
ferheng lügat, sözlük.
m 1. bilgi 2. sözlük, lügat 3. kültür
ferhenga ansîklopedîk ansiklopedik sözlük
ferhenga destan nd cep sözlüğü
ferhengçe m lügatçe
ferhengçêker nd/nt sözlükçü
ferhengçêkerî m sözlükçülük
ferhengdaner nd/nt sözlükçü, sözlük yazarı
ferhengdanerî m sözlükçülük, sözlük yazarlığı
ferhengdanîn m sözlükçülük, sözlük yapma
ferhengî rd 1. sözlüksel 2. kültürel
ferhengnas nd/nt sözlük bilimci, leksilog
ferhengnasî m sözlük bilimi, leksikoji
ferhengnivîs nd/nt sözlükçü, leksikograf
ferhengnivîsî m sözlükçülük
ferhengnivîsîn m leksikografî
ferhengok m 1. sözlükçe, lügatçe, vokabüler 2. cep sözlüğü
ferhengvan bnr ferhengdaner
ferhengzan nd/nt sözlük bilimci
ferhengzanî m sözlük bilimi
ferîbot feribot.
m feribot, araba vapuru
ferîç n 1. lâta, kalas 2. kesit (bir şey uzunamasına kesildiğinde ortaya çıkan yüzey)
fericandin m bakma, seyretmek, izleme
l/gh bakmak, seyretmek, izlemek
fericîn m bakılmak, seyredilmek
l/ngh bakılmak, seyredilmek
feridandin l/gh ufalamak
m ufalama
feridîn m ufalanma
l/ngh ufalanmak
ferihandin m ürkütme
l/gh ürkütmek
ferihîn m ürkme
l/ngh ürkmek
ferîk (i) ferik, tüm general veya korgeneral
ferîk (ii) n 1. genç horoz 2. rd baliğ
ferîk bûn l/ngh baliğ olmak, bulûğa ermek
ferikan (i) m 1. sindirme, yaranma 2. özümlenme, özümsenme 3. biy özümleme
ferikan (ii) m dağıtma
ferikandî rd dağıtılmış olan
ferikandin (i) m 1. sindirme, sindiriş, hazmetme (yemek sindirme) 2. özümleme, özümseme
l/gh 1. sindirmek, hazmetmek (yemek sindirmek) 2. özümlemek, özümsemek
ferikandin (ii) m dağıtma (toplu durumda olan kimse veya şeyleri birbirinden uzaklaştırma veya ayırma)
l/gh dağıtmak (toplu durumda olan kimse veya şeyleri birbirinden uzaklaştırmak veya ayırmak)
ferîkbûn m baliğ olma, bulûğa erme
ferîkbûyîn m baliğ oluş, bulûğa eriş
ferikî (i) rd sindirilmi, hazmedilmiş
ferikî (ii) rd dağılmış olan
ferikîn (i) m 1. sindirilme, hazmedilme 2. yaranma 3. özümlenme, özümsenme
l/ngh 1. sindirilmek, hazmedilmek 2. yaranmak 3. özümlenmek, özümsenmek
ferikîn (ii) m 1. dağılma (toplu durumda iken ayrılıp birbirinden uzaklaşma) 2. dağılma (parçalanarak yayılma, ufalanma) 3. darmadağın olma
l/ngh 1. dağılmak (toplu durumda iken ayrılıp birbirinden uzaklaşmak) * dîlan ferikî düğün dağıldı * mêr ferikîn aliyê dîwanê erkekler divan tarafına dağıldılar 2. dağılmak (parçalanarak yayılmak, ufalanmak) 3. darmadağın olmak
ferikîn (iii) m doğurma (kısrak için)
l/ngh doğurmak (kısrak için)
ferîktî m feriklik, tümgenerallık veya korgenerallık
feriqandin bnr ferikandin (II)
feriqîn bnr ferikîn (II)
ferîş m başkesit
ferisan m 1. bozma 2. yıkma
ferisandî rd 1. bozuk, bozulmuş olan 2. yıkık
ferişandî (i) rd boğuk, boğulmuş olan
ferişandî (ii) rd sergilenmiş olan
ferisandin (i) m 1. bozmak (cihaz ve benzeri şeyleri kendisinden beklenilen işi yapmayacak duruma getirme) 2. yıkmak
l/gh 1. bozmak (cihaz ve benzeri şeyleri kendisinden beklenilen işi yapmayacak duruma getirmek) 2. yıkmak
ferişandin (i) m boğma
l/gh boğmak
ferisandin (ii) m çözme , halletme (sorun vb. şeyleri halletme)
l/gh çözmek, halletmek (sorun vb. şeyleri halletmek)
ferişandin (ii) m sergileme
l/gh sergilemek
ferisîn (i) m 1. bozulma 2. yıkılma
l/ngh 1. bozulmak 2. yıkılmak
ferişîn (i) m boğulma
l/ngh boğulmak
ferisîn (ii) m çözülme, halolma
l/ngh çözülmek, halolmak
ferişîn (ii) m sergilenme
l/ngh sergilenmek
ferît rd emsalsız
ferixandin m aksırtma (köpekler için)
l/gh aksırtmak (köpekler için)
ferixîn m aksırma (köpekler için)
l/ngh aksırmak (köpekler için)
ferkar m emir, buyruk
ferker m sure (Kur'an suresi)
ferm m komut
ferma (i) rd buyuran, hükmeden
ferma (ii) rd resmi
fermalû rd fermanlı, fermanı çıkmış olan kimse
ferman buyruk, emir.
m 1. ferman, buyruk, emir * hema car caran li min difetilî û dipirsî ka fermaneke min heye an na ikide bir bana dönüp benden bir emrim olup olmadığını soruyordu 2. ferman, yarlık, buyrultu (yazılı buyruk) 3. komut 4. egemenlik * ez di bin fermana wî de najîm onun egemenliğinde yaşamam 5. ölüm emri, ölüm fermanı, kıyım emri, katliam * fermana me rabûye ölüm emrimiz çıkmış
ferman (ii) m fermuar, carcur
ferman bike buyur (söyleyiniz, emrediniz anlamında)
ferman dan l/gh emir vermek
1) emir vermek 2) komut vermek
ferman derxistin ferman çıkarmak
ferman jê stendin (an jî girtin) emir almak
ferman kirin l/gh 1. buyurmak, emretmek, emreylemek * ferman bike ku careke din dereng neyê ona buyur da bir daha geç gelmesin 2. buyurmak (söylemek, demek, düşüncesini bildirmek) * we tiştek fermand bir şey mi buyurdunuz
emir verilmek, ferman çıkarmak
ferman lê hatın kirin buyrulmak
ferman rabûn l/gh ölüm emri çıkmak
ferman rakirin kıyım yapmak
fermana (yekî) hatin ölüm fermanı gelmek
fermana (yekî) kirin stûyê (wî) ölümüne karar vermek
fermana (yekî) rabûn 1) kökü kazılmak 2) ölüm fermanı çıkmak, ölüm fermanı gelmek * fermana wî rabûye ölüm fermanı gelmiş
fermana (yekî) rakirin 1) kökünü kurutmak, kökünü kazmak, köküne kibrit suyu dökmek 2) sürgün etmek (birinin) ölüm fermanını çıkarmak
fermana dayînê ödeme emri, verile buyruğu
fermana lêgerînê hiq arama emri, araştırma emri
fermana mirinê ölüm fermanı ölüm fermanı gelmiş
fermana nivîskî yazılı emir
fermana sehîkirinê hiq arama emri
fermana serê (yekî) rakirin ölüm fermanını çıkarmak
fermana xenaqê ölüm cezası (asarak idam etme)
fermanbar buyruğa uyan.
rd komuta edilebilir
fermanber nd/nt 1. memur 2. emirber, emir eri 3. buyruk götürücüsü
fermanberê gelemperî kamu personeli
fermanberê kadastroyê kadastro memuru
fermanberî m 1. memurluk 2. emirberlik
fermanbidest rd yetkili
fermandan m emir verme
fermandar nd/nt 1. komutan, kumandan 2. komuta eden, emreden 3. âmir, buyrukçu, emreden kimse 4. hükümdar
fermandarê segvanan ndsekbanbaşı
fermandarên hêzan kuvvet komutanları
fermandarî m 1. komutanlık, kumandanlık 2. âmirlik 3. hükümdarlık
fermandayîn m emir veriş
fermande nd/nt 1. komutan 2. m kumanda, komuta
fermandêr bnr fermander
fermander nd/nt 1. komutan 2. buyrukçu
fermanderî m 1. komutanlık 2. buyrukçuluk
fermandetî m 1. komutanlık 2. lşk komuta
fermandetî hildan dest xwe komutayı ele almak
fermandetî kiri n komuta etmek
fermandin m buyurma
l/gh 1. buyurmak * bifermîne ku careke din dereng neyê ona buyur da bir daha geç gelmesin 2. buyurmak (söylemek, demek, düşüncesini bildirmek) * we tiştek fermand bir şey mi buyurdunuz
fermanferma rd hükümran, hükmü geçen
fermangeh m 1. yazıhane, ofis 2. devlet dairesi
fermangelî m demokrasi
fermanî rd fermanlı, ölüm fermanı çıkmış kimse
fermanker rd buyrukçu, emreden kimse
fermankirin m buyurma, emretme
fermanname m emirname (emir belgesi)
m 1. emirname, yazılı buyruk, emir, * fermannameya tayînkirinê hîna derneketiye atama emri hâlâ çıkmadı 2. talimatname
fermanrabûn m ölüm emri çıkma
fermanrakirin m 1. ölüm emrini çıkarma 2. kıyım yapma
l/gh 1. ölüm emrini çıkarmak 2. kıyım yapmak
fermanrew n emir buyurucu, hükümdar
fermanrewa rd hükümran, hükmü geçen
fermanrewan n hükümdar, emir
fermanrewanî m hükümdarlık
fermanrewantî m hükümdarlık
fermanrewatî m 1. hükümranlık 2. hükmetme, tahakküm
fermanrewatî kirin l/gh hükmetmek
hükmetmek, tahakküm etmek
fermanrewatîkirin m hükmetme
fermanrewayî m hükümranlık
fermanşikên rd asi, buyruğa uymayankimse
fermanşikênî m isyan, başkaldırı
fermanşikênî kirin isyan etmek
fermason nd/nt 1. farmason 2. mec dinsiz, imansız 3. mec yaman
fermasonî m 1. farmasonluk 2. mec dinsizlik, imansızlık
fermî resmi.
rd 1. resmî (devlete ait, devletle ilgili, devletin olan) 2. resmî (devletin öngördüğü yöntemlere uyun olarak yapılan)
fermî kirin l/gh resmîleştirmek
fermîkirî rd resmîleştirilmiş
fermîkirin m resmîleştirme
fermîn mbuyurma (gelme, geçme, gitme, girme)
l/ngh buyurmak (gelmek, geçmek, gitmek, girmek) * hûn nafermin hundirû? içeri buyurmaz mısınız?
fermîtî m resmîlik
fermiyet m resmiyet
fermiyûm kîm/m (fizikçi Fermi’nin adından) fermiyum (kısaltması Fm)
fermo buyurun.
b 1. buyur, buyurunuz 2. buyur (‘anlamadım, sözünüzü tekrarlar mısınız’ anlamında)
fermo kirin l/gh buyurmak
buyur etmek
fermode bnr fermande
fermokirin m buyurma
fermonde bnr fermande
fermondetî bnr fermandetî
fermûar fermuar.
fermuar m fermuar, carcur
fermûde bnr fermande
fermûnde bnr fermande
fermwer rd resmî olan kimse
ferq m 1. fark, ayrım, başkalık 2. man fark, ayrım (cins ve türleri birbirinden ayıran özelik)
ferq kirin l/gh 1. ayrımsamak 2. fark etmek
fark etmek, ayırt etmek 3. rastık
ferq nake fark etmez
ferq xistin (....) fark gözetmek
ferqa hevpar mat ortak fark
ferqa jimaran sayı farkı
ferqaz m 1. atlama adımı 2. adım (ölçü birimi, koşarak adım)
ferqdar rd farklı, ayrımlı
ferqdarî m farklılık, ayrımlılık
ferqî m ayırım
ferqî ketin (tiştekî) fark etmek (değişmek, başkalaşmak)
ferqî kirin ayırım yapmak
ferqî kirin nava (...) ayrı seçi yapmak
ferqî xistin nava (...) fark gözetmek, ayırmak * ez ferqiyê naxim nava zarokên xwe çocuklarımı birbirinden ayırmam
ferqijandin m fırlatma
l/gh fırlatmak
ferqijîn m fırlama
l/ngh fırlamak
ferqînî m fark, ayırım
ferqiyet m farkiyet, farklılık, başkalık
ferqizandin m 1. ayırtma, koparma 2. fırlatma 3. fışkırtma 4. burkmak
l/gh 1. ayırtmak, koparmak 2. fırlatmak 3. fışkırtmak 4. burkmak
ferqizî rd 1. ayrılmış 2. fırlamış 2. burkuk, burkulmuş 4. kaçık (bir yana kaçmış, kaymış)
ferqizîbûn m 1. burkukluk 2. kaçıklık
ferqizîn m 1. ayrılma, kopma 2. fırlama 3. fışkırma, -den kurtulma 4. burkulma (bir vücut üyesi birdenbire kendi eklemi üzerinde dönme) 5. kaçma
l/ngh 1. ayrılmak, kopmak 2. fırlamak, -den kurtulmak * çavên wê ji hêlîna wê ferqizîbûn gözleri yuvalarından fırlamıştı * ji dafê ferqizî tuzaktan kurtuldu 3. fışkırmak 4. burkulmak (bir vücut üyesi birdenbire kendi eklemi üzerinde dönmek) 5. kaçmak
ferqkirin m 1. ayrımsama 2. fark etme
ferqûsk m kuş sapanı
ferş büyük yassı taş.
ferş (i) jeo/n 1. kayaç 2. kapaklık, kapak taşı (lâğım, su yol vb. in üzerini kapamak için)
ferş (ii) m yaygı
ferş bûn l/ngh mahcup olmak
ferş kirin l/gh mahcup etmek
ferşan m yassı taşların çokça bulunduğu yer
fersande rd harab, viran
fersandî rd 1. yıkık 2. bozuk
fersandin m 1. yıkma, yıkış 2. bozmak
l/gh 1. yıkmak 2. bozmak
fersax m fersah
ferşbûn m mahcup olma
fersend m fırsat
fersend dan fırsat vermek
fersend dan (yek) (birine) fırsat vermek (veya tanımak), fırsat sağlamak
fersend her gav nakeve bara xwe her zaman fırsat doğmaz
fersend her gav nakeve dest fırsat her zaman ele geçmez, her zaman fırsat doğmaz
fersend ji dest xwe berdan fırsatı kaçırmak
fersend pê ketin fırsatını bulmak, fırsatını yakalamak
fersenda (yekî) çêbûn fırsat bulmak
fersenda (yekî) ketinê fırsat düşmek (çıkmak)
fersenda (yekî) tune ye ku serê xwe bixurîne başını kaşımaya vakti olmamak (veya başını kaşıyacak vakti olmamak)
fersenda xwe dîtin fırsat bulmak
ferseng m fersah
fersex bnr fersax
ferşik (i) n 1. küçük yassı taş 2. sel
ferşik (ii) n yeni doğmuş kuzu veya oğlak midesinden alınan mayalık süt, peynir mayası
ferşîn küçük yassı taş
ferşkirin m mahcup etme
ferûc piliç.
bnr ferûçk
ferûçk m piliç (tavuğun küçüğü, erginleşmemiş tavuk)
ferûtab m güç, takat
ferwar (i) m yazlık ev
ferwar (ii) m 1. emir, buyruk 2. komut 3. hüküm, nüfuz, hakimiyet 4. rd hükümran, egemen
ferwarî m hükümet
ferwer m 1. hüküm, nüfuz, hakimiyet 2. rd hükümran, egemen
ferweran rd hükümran, hakim, egemen
ferweranî m hükümranlık, hakimiyet
ferwerdar n hükümran, hakim, egemen,
ferwerdarî m hükümranlık, hakimiyet
ferwerde nd/nt hakem, yargıcı
ferwerdetî m hakemlik, yargıcılık
ferwerî m 1. hüküm, hükmetme, tahakküm 2. hakimiyet
ferwerî kirin hükmetmek, tahakküm etmek
ferwermend n hükümdar
ferwermendî m hükümdarlık
ferx nd/nt 1. yavru * ferxên kewan keklik yavruları 2. evlât, oğul * ferxê mala Remo ye Romogillerin evlâdıdır 3. n ferik, piliç (horozun küçüğü, erginleşmemiş horoz)
ferxe geveze kadın.
ferxende rd ferhunde, kutlu
ferxende bûn kutlu olmak
ferxende kirin kutlu etmek
ferxik yavru.
nd/nt 1. yavru * ferxikên maran yılan yavrusu * ferxika şevşevokê yarasa yavrusu 2. ferik, piliç
ferxikên maran bêjehr nabin insanlar atalarına çeker
ferxsînî m orta boy tepsi
ferxunde rd ferhunde, kutlu
feryad m feryat
feryad û fîxan feryat figan
ferz m 1. farz (Müslümanlıkta, özür olmadıkça yapılması zorunlu, yapılmaması günah sayılan) 2. farz (yapmak zorunda kalınan şey) * li ser me bû ferz ku em kutayî bi vî karî bînin işe son vermek bize farz oldu
ferz (i) n ferz, vezir (satrançta önemce ikinci gelen taş)
ferz bikin (an jî bikim) tutalım kı, sayalım ki, farz edelim ki, farzımuhal * em ferz bikin ku roj careke din hilneyê, dê li dinyayê çi biqewimin? farzımuhal güneş bir daha doğmasa, dünyada neler olur?
ferz bûn farz olunmak
ferz ek nimêja (yekî) bi serê (wî) bûn namazında niyazında olmak
ferz kirin l/gh farzetmek, var saymak, tutmak * em ferz bikin sûcê te di vê de tune... tutalım ki senin bunda suçun yok
farz etmek
ferzan nd/nt bilgin, bilge
ferzane nd/nt bilgin, bilgiç
ferzanetî m bilginlik, bilgiçlik
ferzbûn m farzolma
l/ngh farzolmak
ferzê mîsal farzı misal
ferzend n pazulardan biri
ferzende âlim, bilgin.
n oğul, erkek evlât
ferzîn vezir (satrançta).
n ferz, vezir (satranç oyununda)
ferzîne h mutlak
ferzkirin m farzetme, saymak, var sayma
ferzone n çiftçi
fer [I] 1. hejmarên yek, sê, pênc û hwd [II] kit "ferek sol=kiteke solê" [III] teyisok, çirûsk
1. yek ji duyan (rengdêr) (navdêr, mê) kit, lib, yek ji du tiştên bi hev re, yek ji cotekê: Ferek pêlava min ne diyar e. ferd, kes, şexs.
ji wêjeyê: Tu nabê ferek gunên wî di nav destê Nezlî xanimê de perçiqîye, ê serbaz li kerê siwar kirine û berê wî dane nexweşxaneyê..
ji: ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: fer bûn, fer kirin. Navdêr: ferbûn, ferkirin Rengdêr: ferbûyî, ferkirî.
: ferî 2. giring (rengdêr) (Binihêre:) ferz
fer bûn (lêker)(Binihêre:) fer
fer kirin (lêker)(Binihêre:) fer
fera aman
aman
fera qeysê me, bûye reysê me (biwêj) yên ji me kêmtir, hatine radeyên mezin û bûne belaya serê me. de were, dîn mebe. fera qeysê me, bûye reysc me.
feramoş (rengdêr) jibîrkirî, nehesibandî, ihmalkirî, tişta/ê ku sersarî lê hatiye kirin, tişta/ê ku xem jê nehatiye xwarin.
Herwiha: feramûş, feremoş, feremûş.
Bikaranîn: Lêker: feramoş bûn, feramoş kirin. Navdêr: feramoşbûn, feramoşkirin Rengdêr: feramoşbûyî, feramoşkirî.
ji wêjeyê: Li gor bûyer û guhorînên demsalan, herweha li gor pêdawîstiyên qonaxê, bênewa, tenê cestê xwe bi kar dihîne lê giyan û hizr û zimanê xwe feramoş dike lewra giyan, hizr û ziman heya radeyekê dihên pûkandin û mirov reswa û bêçar dimîne..
: feramoşî, feramoşker
feramoş bûn (lêker)(Binihêre:) feramoş
feramoş kirin (lêker)(Binihêre:) feramoş
feramoşbar (rengdêr) kêm, kem.
ji: feramoş +-bar
feramoşbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) feramoş
feramoşbûyî (rengdêr) (Binihêre:) feramoş
feramoşî (navdêr, mê) feramoşbûn yan feramoşkirin.
Herwiha: feramoşîtî, feramoştî.
ji: feramoş + -î
feramoşkar (navdêr, mê) ji bîrker.
ji: feramoş +-kar
feramoşkarî (navdêr, mê) sersarî.
ji: feramoş +-karî
feramoşker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê feramoş dike.
ji: feramoş + -ker
feramoşkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye feramoş kirin
feramoşkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) feramoş
feramûş bûn 1. xera bûn 2. betal bûn 3. bêhemal bûn
(lêker)xera bûn , betal bûn , bêhemal bûn
feramûş kirin 1. xera kirin 2. îflas kirin 3. îhmal kirin
(lêker)xera kirin , îflas kirin , îhmal kirin
feraq aman *"feraq tune pê here avê, deyn dike dide xêra dê û bavê"
1. sênî, kevçî, çetel û hwd.. Binêre;, firax 2. rex, alî, hêl. Binêre;, ferax
feraqşo amanşo
amanşo
feraset 1. çemk 2. fêhm û hizr 3. zihniyet
(navdêr, mê) zihniyet, fehm, têgihiştin, îzan, hişmendî, bîrbirin, jîrî, zeka.
ji wêjeyê: Piştî nirxandinên li ser rewş, pêvajo û dahatûya kurdî; êdî li vê derê ez dixwazim bême ser feraset û nêzîktêdayina kurdan a li hemberî li zimanê kurdî.(Behlûl Zelal: Firazeya me û zimanê me, Tzpkurdi.com, 8/2006).
ji: Ji erebî.
: bêferaset, bêferasetî, biferaset, ferasetdar, ferasetdarî, ferasetî
ferasetdar (rengdêr) bizihniyet, bifehm, bitêgihiştin, biîzan, bihişmendî, bibîrbirin, bijîrî, bizeka.
ji: feraset + -dar.
: ferasetdarî ferasetdarîtî ferasetdartî
ferasetdarî (navdêr, mê) rewşa ferasetdarbûnê.
ji: ferasetdar + -î
ferasetî (navdêr, mê) rewşa ferasetbûnê.
ji: feraset + -î
ferasetkor genefis
feraşo 1. kesê ku feraqan dişo 2. alava amanşûştinê
kesê ku feraqan dişo, alava amanşûştinê
ferax 1. alî, rex,axz (navdêr, mê) parawêz, rex, alî, tenişt, kêlek, marjîn,axz.
ji: Ji erebî 2. sênî, kevçî, çetel û hwd.. Binêre;, firax
ferazî hesibanî, hipotetik, xeyalî, hîpotetîk, texmîn, qebûl, pêşqebûl, nîgaşî, texmînî, rawêjî, hîpotîk
ferbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) fer
ferbûyî (rengdêr) (Binihêre:) fer
ferd 1. kes 2. takekes
(navdêr) yek bi tenê kes, mirov, nefer, şexs, takekes, ariz, kit, tek.
ji: ji erebî فرد (ferd).
: ferdî ferdîtî ferdik
ferda sibe, spêde.
ji: hevreha farisî فردا (ferda), pehlewî fretak, sanskrîtî प्रातर् (prater-: sibê zû), hemû ji Proto-aryayî. Tirkî: (navdêr)adinî , dotir ayende , dahatû m ferde top : bir ferde kumaş topek qumaş
ferdan (navdêr, mê) (Binihêre:) fer
ferdarî (navdêr, mê) hînbûn.
ji: fer +-darî
ferde telîs
(navdêr, nêr) kîsê ku bi tevnê û bi tayên qalind û rengîn hatiye çêkirin,tûr, kîs, telîs, torbe, çewal, tûrk, kîsk, tûrik.
Bide ber: ferd ferdik ferdî ferx
ferdekirî (rengdêr) boxçekirî.
ji: ferde +kirî
ferdî takekesî
(rengdêr) şexsî, kesîn, arizî, prîvat, personal, întîm, ne gelemperî, ne giştî, ne amî, tişta/ê kesekî yan çend kesan lê ne ya hemû xelkê.
Herwiha: ferî.
Bide ber: ferde, fermî.
ji: ferd + -î.
Bikaranîn: Lêker: ferdî bûn, ferdî kirin. Navdêr: ferdîbûn, ferdîkirin Rengdêr: ferdîbûyî, ferdîkirî.
: ferdînî, ferdîtî
ferdî bûn (lêker)(Binihêre:) ferdî
ferdî kirin (lêker)(Binihêre:) ferdî
ferdîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) ferdî
ferdîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) ferdî
ferdik (navdêr),nêr ferdê biçûk.di nav hevokê de: ferdikê omdîyan û yên şemamokan li nav hev ket.
ferdîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ferdî kirin
ferdîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ferdî
ferdîtî (navdêr, mê) rewşa ferdîbûnê, takekesî.
ji: ferdî + -î
ferdiyî kirin (navdêr, mê) takekesiyî kirin.
ji: ferd +-iyî + kirin
ferdiyîkirin (navdêr, mê) takekesiyîkirin.
ji: ferd +-iyî +kirin
ferdparêz (navdêr, mê) kesîdeparêz, îndividualîst.
ji: ferd +-parêz
ferdparêzî (navdêr, mê) îndîvîdualîzm.
ji: ferd +-parêzî
fere 1. ne teng. Binêre;, fire 2. tiştên ku xwarin tê de tê çêkirin yan xwarin. Binêre;, firax 3. giring e, ferz e. Binêre;, fer
ferec 1. felat 2. nîşaneya berbangê *"desthilanîn, fereca xêrê ye"
fereca xêrê lê vebûn (biwêj) kar ber bi başbûnê ve çûn. ınşelah vê carê fereca xêrê li keçika min vebe û muhtaci kesî nebe.
ferecî (navdêr, mê) rewşa ferecbûnê.
ji: ferec + -î
ferek çizmeya rojkan, berdaye pênc hezar siwarên silîvan (biwêj) rojkan, ji silivaniyan xurtir in. ferek çizmeya rojkan, berdaye pênc hezar siwarên silîvan. ma lulnjî bûne siwarê rojkan? rojkan: li herêma sîlwanê (farqîn) navê eşîrer^ ye.
feremoş bûn (biwêj) jê aciz bûn. di dawiyê de xanê jîji wî karî feremoş bit.
feremoş kirin (biwêj) dev jê berdan. xunavê jî î/elah got û ew kar feremoş kir.
ferenc kulav
kulav, dersok
ferencî (navdêr, mê) kepenek, kepeng, xepeng, kulav, kitan.
ji: ferenc +-î
ferezî (hoker) qaşo, mîna ku wisan be lê ne wisan e: Tu dizanî lê ferezî xwe li nezaniyê datînî.
ferfûr amanên ji acûrê; kaxetîtik, porselen
(navdêr) porselen, çînî, keramîk, seramîk, kereseyek spî ye ku bi taybetî aman (firaq) jê tên çêkirin.
Herwiha: ferfîr.
ji: Kurdî-Erebî: فه‌رفوور.
ji: ji erebî فغفور (feẍfûr) jisanskriti भगपुत्र (bhegeputra: 1. bernavê padişahyên Çînê 2. ferfûr ku ji Çînê dihat) ji भग (bhege-: xweda) + पुत्र (putra: kurr) anku kurrê Xwedê ku bernavê padişahên Çînê bû. भग (bhege) ji Proto-hindûewropî bʰago- (binere beg) û पुत्र (putra) ji Proto-hindûewropî peh₂u- (binere pis)..
: ferfûrçî, ferfûrçîtî, ferfûrî, ferfûrçêker, ferfûrkar, ferfûrkarî, ferfûrsaz, ferfûrsazî
ferfûrî (rengdêr) (navdêr, mê) amanên ku ji ferfûrê hatine çêkirin.
ji: ferfûr + -î
ferfûrkar (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê ferfûr dike.
ji: ferfûr + -kar
ferfûrkarî (navdêr, mê) rewşa ferfûrkarbûnê.
ji: ferfûrkar + -î
ferfûrvan (navdêr, mê) çînîvan.
ji: ferfûr +-van
ferfûrvanî (navdêr, mê) çînîvanî, pîşekariya çînîçêkirinê.
ji: ferfûr +-vanî
fergûn (navdêr, mê) vagon, beşên trênan, odeyên qîtaran.
Herwiha: fergon
ferhad serenav, nêr, navek zelaman e, evîndarê Şirînê di dastana Şirîn û Ferhad de.
Herwiha: Fehad
ferhan serenav, nêr, navek zelaman e
ferhemendî (navdêr, mê) Xarîzma, karîgeriya şexsî, taybetmendiya ku hin kesan heye û pê dikarin bi asanî xwe bidin pejirandin yan xelkê bikin heyranî xwe.
Hevwate: xarîzma.
ji: Ji yewnaniya kevn χάρισμα (kerem, xêr, bereket, diyarî).
: fehre, bêfehremendî, biferhemendî, ferhemenddar, karîzmadarî, ferhemend
ferheng 1. çand 2. dab û nêrît 3. berhevoka peyvên zimanekî; peyvname
(navdêr, mê) bêjename, peyvname, qamûs, pirtûka bêjeyan, biwêjname, weşana ku peyv tê de hatine rêzkirin û şirovekirin: ferhenga kurdî - kurdî, ferhengek kurdî - tirkî, ferhengên inglîzî - kurdî, ferhenga biwêjan, ferhenga gotinên pêşiyan, ferhenga peyvên zanistî, çande, kultûr, tore, irf, edet, banek: ferhenga Rojhilata Navîn.
Herwiha: ferhang.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌رهه‌نگ.
ji: jiari, hevreha soranî فه‌رهه‌نگ (ferheng), farisî فرهنگ (ferheng), pehlewî freheng,.
: bêferheng, bêferhengî, bêferhengîtî, bêferhengtî, biferheng, biferhengî, biferhengîtî, biferhengtî, ferhengdar, ferhengdarî, ferhengdarîtî, ferhengdartî, ferhengdêr, ferhengdêrî, ferhengdêrîtî, ferhengdêrtî, ferhengdost, ferhengî, ferhengnas, ferhengnasî, ferhengok, ferhengvan, ferhengvanî, ferhengyar, ferhengyarî, ferhengzan, ferhengzanî
ferhenga berîkê ferhenga destê, ferhengok
ferhenga soranî - kurmancî sor-kur
ferhenga zanistî (navdêr, mê) zanistname, ensîklopedîYekjimar, ferhengek zanistîPirrjimar, ferhengên zanistî.
ji wêjeyê: Piştî salên xwe yên keçaniyê dilê min nexwestiye wan celeb pirtûkan, ên ko tijî bûyerên keşifandî û mirovên tineyî ne, bixwînim û cudayî jî tine ye heke Hemingway, Joyce, Aho, Christie, Jansson an jî kîjan ji wan mîlyaran destên wêjehez ên cîhanê nivîsîbin - ez pêtir ji rastiyên bênakok hez dikim, û ji bo ko dema xwe xweş derbas bikim, carna ferhengên zanistî dixwînim.(Pasi Jääskeläinen: Li ciyê zivirîna trênan, wergerrandin: Husein Muhammed, weşandin: Kovara Mehname 1999, Nefel.com, 8/2009).
ji: ferheng + -a + zanistî
ferhengçêkerî (navdêr, mê) ferhengnivîsî.
ji: ferheng +-çêkerî
ferhengdaner (navdêr) danera/ê ferhengan yan ferhengekê, nivîsera/ê ferhengan yan ferhengekê, kesa/ê ferhengan dinivîse yan amade dike.
Herwiha: ferhengçêker ferhengkar ferhengnivîs ferhengvan.
Hevwate: bêjenameçêker bêjenamedaner bêjenamekar bêjenamenivîs bêjenamevan leksîkograf leksîkografer peyvnameçêker peyvnamedaner peyvnamekar peyvnamenivîs peyvnamevan qamûsçêker qamûsdaner qamûskar qamûsnivîs qamûsvan.
ji: ferheng + daner.
: ferhengdanerî
ferhengdanerî (navdêr, mê) rewşa ferhengdanerbûnê.
ji: ferhengdaner + -î
ferhengdar (rengdêr) bibêjename, bipeyvname, biqamûs, bibiwêjname.
ji: ferheng + -dar.
: ferhengdarî ferhengdarîtî ferhengdartî
ferhengdarî (navdêr, mê) rewşa ferhengdarbûnê.
ji: ferhengdar + -î
ferhengdêrtî Îtalyayî (lêker) Xwendin: aks
ferhengî (rengdêr) leksîkal, qamûsî, peyvên sade yên netewandî yên ku di ferhengê de cih digirin, çandeyî, torreyî, kultûrî.
ji: ferheng + -î.
: ferhengîtî
ferhengîtî (navdêr, mê) rewşa ferhengîbûnê.
ji: ferhengî + -tî
ferhengnas (navdêr, mê) leksîkog, ferhengzan, leksikograf.
ji: ferheng +-nas
ferhengnasî (navdêr, mê) leksîkojî, ferhengzanî, leksikografı.
ji: ferheng +-nasî
ferhengok peyvnameya biçûk
(navdêr, mê) ferhenga biçûk, lîsteyek peyvan.
ji: ferheng + -ok
ferhengvan (navdêr) danera/ê ferhengan yan ferhengekê, nivîsera/ê ferhengan yan ferhengekê, kesa/ê ferhengan dinivîse yan amade dike.
Herwiha: ferhengçêker ferhengdaner ferhengkar ferhengnivîs.
Hevwate: bêjenameçêker, bêjenamedaner, bêjenamekar, bêjenamenivîs, bêjenamevan, leksîkograf, leksîkografer, peyvnameçêker, peyvnamedaner, peyvnamekar, peyvnamenivîs, peyvnamevan, qamûsçêker, qamûsdaner, qamûsakar, qamûsnivîs, qamûsvan.
ji: ferheng + -van.
: ferhengvanane, ferhengvanî
ferhengvanane (rengdêr) bi awayekî ferhengvan.
ji: ferhengvan + -ane
ferhengvanî (navdêr, mê) karê ferhengvanan.
ji: ferhengvan + -î
ferhengzan (navdêr, mê) ferhengnas, leksikograf.
ji: ferheng +-zan
ferhengzanî (navdêr, mê) ferhengnasî, leksikografı.
ji: ferheng +-zanî
ferho serenav, nêr, navek zelaman e, bernavê Ferhanî ye
ferî 1. zimanê Giravên Ferî (navdêr, mê) zimanê Giravên Ferî(navdêr) kesa/ê yan tişta/ê ji Giravên Ferî
ferîbot (navdêr, mê) kelek, belem, qayîk, keştî, amûra ku mirov lê siwar dibe û pê di avê re diçe.
ji wêjeyê: Girtî li benda ferîbotê ne.(TRT6, bernameya Ji Firatê heta Dîcleyê, 1/2009).
ji: Ji inglîzî ferryboat ji ferry + boat
fericîn (lêker)temaşe kirin. Tewîn: -feric-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌رجین
fericîn/diferice/biferice temaşe kirin
ferîd serenav, nêr, navek zelaman e.
Herwiha: Ferît.
Têkildar: Ferîda mê, Ferîde mê.
ji: Ji erebî ferîd (bêwêne, bêmînak, bênimûne, yekta, yekane, bêmîsal, ne wek ti kesek din)
ferikandin xunaftin, gewrandin, anabolîzm, belavkirin, feşkilandin, felişandin, feşilandin, xilxilandin, teriqandin, firikandin, feşilkirin, faşil kirin, dehandin, herîsandin, mehandin mehikandin, gewirandin, givirandin, xunifandin, hezm, pelandin, bişaftin, givêrandin, mehandin, hezm kirin, hemilandin, pelate kirin, werkirin, şêlandin, cihê kirin
ferikîn (lêker) belav bûn, bidawîhatin Mînak:Dawet ferikî berbûk hetikî
ji: http://www.lotikxane.com/arsiv 2032.htm. Tewîn: -ferik-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌رکین
ferikîn/diferike/biferike 1. ji hev belav bûn 2. tarovaro bûn
ferikîyayene (Zazaki) (lêker) firikîn
feriknayene (Zazaki) (lêker) firikandin
feriknîyayene (Zazaki) (lêker)hatin firikandin
ferîq (navdêr) ferîq: heval, dost, birader, hevrê, Ferîq: navek zelaman e.
Herwiha: refîq.
ji: Ji erebî.
ji wêjeyê: Di nivîsek PUK medîayê de ji Mam Celal re tê gotin: “Wê Heval Mam Celal civînek weşangerîyê lidarxe”. Ê lawo malnexirabno, Mam Celalê 70 salî ji ku dibe hevalê we? Hûn çima wî biçûk dikin û wî didin ber lotikên mejîyê sosyalîzma kevnare qurban? Gotinên mîna “Heval, Ferîq, Yoldaş, Kamrat” û gellek gotinên din qûn li me Kurdan çirandin, hûn zanin?(Lotikxane.com, 1/2006).
: ferîqî, ferîqîtî, ferîqtî
ferîqî (navdêr, mê) rewşa ferîqbûnê.
ji: ferîq + -î
ferîş (navdêr, mê) xuya dibe).
ji: fer +-îş
ferisandî (rengdêr) terabe, xerabe, xerabûyî.
ji: ferisand + -î
ferişandin feşirandin, xendiqandin, xerxandin, xeliqandin, vexeniqandin, pêşandan, feraşkirin, pêşan dan, feraş kirin, teşhir kirin, ferişîn, kur kirin, teraş kirin, îsandin
ferisandin (lêker) tehlîl kirin, dahûrîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌رساندن
ferisandin/diferisîne/ biferisîne tehlîl kirin, dahûrîn
ferişîn xeniqîn, fetisîn, feşirîn, xendiqîn, xerdiqîn, vexeniqîn, teribîn, xerabûn, xirbûn, ferişandin, kur kirin, teraş kirin, îsandin
ferişte milyaket, melek
milyaket, melek
ferixîn (lêker)(navdêr, mê) bêhnijîn, pirkiyan, pirkeyin, pişkîn, pijmîn, hilpişkîn, fişkîn, pişmîn, firijîn. Tewîn: -ferix-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌رخین
ferk (navdêr) rûnivîs, kopî, libergirtî.
: ferkandin
ferkandin (lêker)libergirtin, rûnivîskirin.
ji: ferk +-andin
ferker (navdêr, mê) Her ji yek 114 beşên Qurana pîroz, sûre.
ji wêjeyê: Ferkera Çêlek ê di Medînê da Hatiye Hinartinê. Dûsed û Heştê Şeş Beratene.(Quran a Pîroz û Arşa wêye bilind, Abdullah Varlı, çapa yekemin)
ferkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fer kirin
ferkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fer
ferkosî (navdêr, mê) veweşîn, leqîn, xingi, veweşîn, leqin, xingilîn, desthelatî, şeke, licimandin, vehejîn, vehejandin, xelîn, leqîn, xingilin.
ji: ferk +-osî
ferman 1. emr 2. tehlîmat 3. rêzek *"fermana hêştirê hat, rovî bazda"
(navdêr, mê) emir, gotina kesek dibêje û divê kesek din wek wê gotinê bike: Serokê wan fermana rawestandina şerrî daye. (Serokê wan gotiye ku nabe şerr bêt kirin.).
ji wêjeyê: Ya qelem binvîs bi emrê Padîşah Ez çi binvîsim bi ferman ya Îlah w:Mela Hisênê Bateyî.
Herwiha: ferwar firman firwar.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌رمان.
Bikaranîn: Lêker: ferman dan, ferman kirin, ferman wergirtin. Navdêr: fermandan, fermankirin, fermanwergirtin Rengdêr: fermandayî, fermankirî, fermanwergirtî.
ji: jiari, fer- (ber-, pêş- + -man (raman; şîret, nesîhet), hevreha soranî فرمان (firman), farisî فرمان (ferman), pehlewî freman, hexamenîşî fremana-, avestayî fremeynye-, latînî praemoneō, binere fer- + Proto-hindûewropî menos (raman > li wê binere). հրաման (hremen) ya ermenî ji zimanekî îranî hatiye wergirtin..
: bêferman bêfermanî biferman bifermanî fermanber fermanberî fermandar fermandarî fermander fermanderî fermangir fermangirî fermanname fermanî fermanwergir fermanwergirî
ferman dan (lêker)(Binihêre:) ferman
ferman derxistin (lêker)(Binihêre:) ferman
ferman kirin (lêker)(Binihêre:) ferman
ferman rakirin emrê qetlyiamê dan
kuştûbir kirin, kuştina bitemametî
ferman wergirtin (lêker)(Binihêre:) ferman
fermana (yekî) rakirin (biwêj) ji bo kesekî biryara kuştin an ji cezayekî xerab dan. axayê êlê fermana nado begê rakir, lê giregirên êlê ketin navberê û ew dane baxişandine.
fermana dêwê derket rovî xwe veşart (biwêj) yên ku tiliya wan di nav dek û dolaban de bin, bi xwe dizanin û xwe vedizin. fermana dêwê derket, rovî xwe veşart. her kes bi xwe baş dizane bê ka çi nener (fêl) li serê lcê kirine.
fermana mîrî emrê resmî
fermanber 1. karmend 2. peywirdar
(navdêr) kesa/ê fermanan radigihîne, kesa/ê fermanan dibe, karmend, erkedar, wezîfedar, karker, kedkar, memûr, miwazif, kesa/ê karekî dike (bi taybetî karek îdarî li daîreyek dewletê).
Bide ber: fermanrewa. Binêre
Herwiha: nûçegihîn peyamber peyamhinêr.
ji: ferman + -ber.
: fermanberî fermanberîtî
fermanberî (navdêr, mê) rewşa fermanberbûnê, karvanî, emelî, pratîk, karmendî, memûriyet, kardarî, hakimî, birêveberî, hukim.
ji: fermanber + -î
fermanberîkirin (navdêr, mê) îteet kirin.
ji: fermanberî +kirin
fermandan (navdêr)(Binihêre:) ferman
fermandar 1. emîr 2. mîrê ku xwediyê hêzeke leşkerî ye 3. di artêşê de rayedarê ku berpirsê desteyeke leşkerî ye
(navdêr) fermande, amir, komtan, efser, serdar, zabit, serbaz, komandar, serekên eskeran, serokên leşkerî, fermander, komandan, serdest, serok, pêşeng, pêşewa, lîder, rêber, hukimran, pêşkêş.
Herwiha: fermander.
ji wêjeyê: Eva demek dirêj e ku bi vexwendina serfermandarê artêşa Tirkiyeyê û siyasetmedarên wan ên dî yên wekî Bahçeli, Baykal, Erdogan û hwd li dijî gelê kurd bi caran gelê tirk dawetê xwepêşandana refleksa komelî dikin.(Seîdê Sîsî, 10/2008).
ji: ferman + -dar.
Bikaranîn: Lêker: fermandar bûn, fermandar kirin. Navdêr: fermandarbûn, fermandarkirin Rengdêr: fermandarbûyî, fermandarkirî.
: fermandarane, fermandarî, fermandarîtî, fermandartî, serfermandar, serfermandarane, serfermandarî, serfermandarîtî, serfermandartî
fermandar bûn (lêker)(Binihêre:) fermandar
fermandar kirin (lêker)(Binihêre:) fermandar
fermandarane (rengdêr) bi awayekî fermandar.
ji: fermandar + -ane
fermandarbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) fermandar
fermandarbûyî (rengdêr) (Binihêre:) fermandar
fermandarî (navdêr, mê) serdarî, serwerî, hukimranî, hukimdarî, hukimranî.
Herwiha: fermandarîtî, fermandartî.
ji: fermandar + -î.
Bikaranîn: Lêker: fermandarî kirin. Navdêr: fermandarîkirin Rengdêr: fermandarîkirî
fermandarî kirin (lêker)(Binihêre:) fermandarî
fermandarîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fermandarî kirin
fermandarîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fermandarî
fermandarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fermandar kirin
fermandarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fermandar
fermande (navdêr) fermandar, amir, komtan, efser, serdar, zabit, serbaz, komandar, serekên eskeran, serokên leşkerî, fermander, komandan.
ji wêjeyê: Li gor îdîaya Rêbwar Kerîmî ev 3000 pkkyî pişt re li Kampa Zelê ya li ser hidûdê Iraq-Îranê hatin bicihkirin. Ev sê roj in ev agahî di medyaya Tirkiyeyê de diçelqe, lê berpirsên Tirkiyeyê ne meselê piştrast dikin, ne jî înkar dikin. Li gor rojnameya Bugünê, generalê xanenişîn Hasan Kundakçı ê ku wê demê fermandeyê hêzên eskerî ê wê herêmê bû di hejmara rojnameyê ya îro de, mesele piştrast kiriye û gotiye ku fermandeyên di ser me re wê demê bi wî awayî emir dan ku em wan serbest berdin.(Netkurd.com, 12/2008).
ji: ferman + -de.
: fermandehî, fermandetî, fermandeyane, fermandeyî
fermander (navdêr) fermandar, fermande, amir, komtan, efser, serdar, zabit, serbaz, serekên eskeran, serokên leşkerî, kesa/ê ku fermanan anku emiran dide.
Herwiha: fermandar.
ji: ferman + -der.
: fermanderane, fermanderî, fermanderîtî, fermandertî, serfermander, serfermanderane, serfermanerî, serfermanderîtî, serfermandertî
fermanderane (rengdêr) bi awayekî fermander.
ji: fermander + -ane
fermanderî (navdêr, mê) rewşa fermanderbûnê, serdarî, komandarî.
ji: fermander + -î
fermandetî (navdêr, mê) rewşa fermandebûnê.
ji: fermande + -tî
fermandeyane (rengdêr) bi awayekî fermande.
ji: fermande + -ane
fermangehî (navdêr, mê) çiqî, liqî, kargerî.
ji: ferman +-gehî
fermangir (navdêr, mê) kesê/a fermanan digire.
ji: ferman + -gir
fermangirî (navdêr, mê) karê fermangiriyê.
ji: fermangir + -î
fermanî (rengdêr) emrî, emperatîv, fermî, resmî.
ji: ferman + -î.
: fermanîtî
fermanîtî (navdêr, mê) rewşa fermanîbûnê, gerekî.
ji: fermanî + -tî
fermanker (navdêr, mê) çareker.
ji: ferman +-ker
fermankirî (rengdêr) (Binihêre:) ferman
fermankirin (navdêr)(Binihêre:) ferman
fermanname (navdêr, mê) nameya ku têda ferman dihêt nivîsîn û ragehandin
fermanrewa (rengdêr) (navdêr) serwer, serdest, serdar, deshilatdar, zal, zoran, hakim, hukimdar, hukimran, birêveber, serok.
Bide ber: fermanber, fermander, fermanker.
ji: ferman + -rewa.
: fermanrewahî, fermanrewatî, fermanrewayane, fermanrewayî
fermanrewatî (navdêr, mê) rewşa fermanrewabûnê, çewisîn, pest, zordarî, zordestî, serwerî, hikumranî, mîrekî, mîrnişîn, emaret, ferwerî.
ji: fermanrewa + -tî.
Bikaranîn: Lêker: fermanrewatî kirin. Navdêr: fermanrewatîkirin
fermanrewatî kirin (lêker)(Binihêre:) fermanrewatî
fermanrewatîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fermanrewatî
fermanrewayane (rengdêr) bi awayekî fermanrewa.
ji: fermanrewa + -ane
fermanwergirtin (navdêr)(Binihêre:) ferman
fermêsk (Soranî). Binêre; firmêsk
fermî resmî
(rengdêr) resmî, dewletî, îdarî, mîrî, hikûmî, tişta/ê bi birryara dewletê tê kirin, administratîv.
Dijwate: ferdî, kesînî, takekesî, şexsî.
Bide ber: gelemperî, giştî.
ji: ferm + -î.
Bikaranîn: Lêker: fermî bûn, fermî kirin. Navdêr: fermîbûn, fermîkirin Rengdêr: fermîbûyî, fermîkirî.
: fermîtî
fermî bûn (lêker)(Binihêre:) fermî
fermî kirin (lêker)(Binihêre:) fermî
fermîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) fermî
fermîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) fermî
fermîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fermî kirin
fermîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fermî
fermîn (navdêr, mê) keremkirin
fermîtî (navdêr, mê) rewşa fermîbûnê, resmiyet, konvensiyonelî, resmîtî, formalbûn, formalî, formalîte.
ji: fermî + -î
fermo kerem bikin!
kerem bikin!
fermûn (lêker)(navdêr, mê) kerem kirin, ferman kirin, emir kirin, ferman dan, emir dan. Tewîn: -fermo-, -fermû-.
ji: Têkildarî ferman
ferq (rengdêr) cuda, cihê, têvel, taybet, xas, ne mîna yên din, ne wek yên dî, tiştek wisan hebûn ku yên din nîne, tiştek wisan tinebûn ku yên din heye: Ew ji yên din ferq e. (Ew ne mîna yên din e./Ew ne wek yên dî ye.) (navdêr, mê) ferqî, cudahî, taybetî, xasî: Ferqa wê çi ye. (Taybetiya wê çi ye./Ew çawan ji yên din cuda ye.).
Herwiha: feriq.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌رق.
Bikaranîn: Lêker: ferq bûn, ferq kirin. Navdêr: ferqbûn, ferqkirin Rengdêr: ferqbûyî, ferqkirî.
ji: ji erebî, ji rehê فرق (f-r-q: ji hev cudakirin), hevreha فرق (ferq: ferq, cuda), herwiha hevreha rehê p-r-q- (cuda kirin) ya aramî. Wek فرق ketiye farisî û wek fark ketiye tirkî jî. Furqan jî heman rehî ye..
: ferqî
ferq bûn (lêker)(Binihêre:) ferq
ferq kirin (lêker)(Binihêre:) ferq
ferqbûn (navdêr)(Binihêre:) ferq
ferqbûyî (rengdêr) (Binihêre:) ferq
ferqdar (rengdêr) ciyawaz, cihêreng.
ji: ferq +-dar
ferqizîn (lêker)(navdêr, mê) hilingivîn, likumîn, kumişîn, hoşîn, tewişîn, şewişîn, şelişîn, wişwişîn, tevizîn, teyizîn, behitîn, hikumîn, beliqîn, hilingiftin, setimîn, litimîn, likimîn, leqitîn, hilkimîn, xijikîn, çerixîn, nikisîn, tengijîn. Tewîn: -ferqiz-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌رقزین
ferqkirî (rengdêr) (Binihêre:) ferq
ferqkirin (navdêr)(Binihêre:) ferq
ferqûcudahî (navdêr, mê) apartayd, awartin, cudaparêzî, nijadperistî, segregasyon
ferş (navdêr, nêr) kevirên pan, kaş, kevirên pan yên ku binê malê jê tê avakirin.
Bikaranîn: Lêker: ferş bûn, ferş kirin. Navdêr: ferşbûn, ferşkirin Rengdêr: ferşbûyî, ferşkirî.
Bide ber: helan, lat, tat, zinar .Binêre.
Herwiha: erş, kerş, merş, qerş, terş, xerş.
ji: ji erebî فرش (ferş), ew bi xwe belkî jiari, bide ber sogdî prštrn (perş: ferş, berrik) ji prštrn-/prʾyštrn- (perštern/perîštern: belav kirin, vekirin)
ferş bûn (lêker)(Binihêre:) ferş
ferş kirin (lêker)(Binihêre:) ferş
ferş/ferşik raxisteka nava malê *"bila li erşan be, ne li bin ferşan be"
ferşandin (lêker)firçandin, firçe kirin.
ji: ferş +-andin
ferşbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) ferş
ferşbûyî (rengdêr) (Binihêre:) ferş
fersend/firsend derfet, îmkan
ferseng fersex, pereseng, pîvaneke dûrahiyê ye ku nêzîkî 6 km dirêj e, (mecazî) dûrî, dûrahî.
ji: jiari, hevreha farisî فرسنگ (ferseng), pehlewî freseng, fresexe, hexamenîşî fresenge-, têkilî fer- (ber-, pêş-) + seng (giranî)
ferşik berek pane jibo nivêjan bi kar dihêt, helankê nimêjan, :nivêja xwe liser ferşikî kir
ferşkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ferş kirin
ferşkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ferş
ferûc varik
varik
ferûck (navdêr),mê mirîşka ciwan a ku wê di demek kin de dest bi hêkkirinê bike.êş ket mirîşkên me,çêçik û ferûck giş mirin.
ferwerdar 1. hukumdar 2. mîr
hukumdar , mîr
ferwerdîn (navdêr, mê) axlêve, destpêka biharê
ferwerî (navdêr, mê) çewsan, pikutî, pistûrî, pest, zordarî, zordestî, fermanrewatî, tehakûm.
ji: fer +-werî
ferx dîkê varikê
(navdêr, mê) çûçelk, çêlik, zarrokên teyran, têjik, cewrik.
Herwiha: ferxik, fêrik, fêrk.
Bide ber: fexr, ferq.
ji: ji erebî
ferxe jina geveze
jina geveze
ferxende (rengdêr) bextiyar, bextewer, dilşad, kamiran, şa, şad, dilşa, kamiran, şadîman, şadan, bisiûd, bişens, mesûd, dilxweş, kêfxweş, kesa/ê ku bextê wî xweş e û ji rewşa xwe razî, seîd.
Herwiha: ferxinde.
: ferxendehî, ferxendetî, ferxendeyî
ferxendetî (navdêr, mê) rewşa ferxendebûnê.
ji: ferxende + -tî
ferxes 1. tirxes 2. nîvxesandî
tirxes , nîvxesandî
ferxesênî (navdêr, mê) sênî, belem, tepsî, bergeş, sifre, berkêşok, mersef, sînî, ferxesînî, hewank, teblîk, zêrcam, amana berfireh ya ku sênîk û amanên din tê de tên bicihkirin daku gerrandina wan asan be yan xwarinê jê nekeve ser erdê yan ser maseyê.
Herwiha: ferxesînî.
ji: ferx (?) + -e- + sênî
ferxî (navdêr, mê) ferx.
ji: ferx +-î
ferxik têjik
têjik
feryad dengê ku hawariyê dixwaze
(navdêr, mê) hewar, gazî, qîrrîn.
Herwiha: firyad.
ji wêjeyê: “Mi navêt ez bi feryad kim li zulma dilberê dad kim Sehî dê şubhê Ferhad kim bidim ruhî ji kovanê..
ji: ji farisî فرياد (feryad, firyad), hevreha kurdî (soranî) firya (hawar), pehlewî freyad, avestayî fradate-, têkilî fer- (ber-, pêş-)..
Bikaranîn: Lêker: feryad kirin. Navdêr: feryadkirin Rengdêr: feryadkirî
feryad kirin (ji bo hawariyê) qîjîn
(lêker)(ji bo hawariyê) qîjîn
feryad û figan kirin (biwêj) ji ber derd û kulan zarîn kirin. ji bo ku bi wî xortî re nezewice keçikê gelekî feryad û figan kir. lê kesî guh nedayê.
feryadkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye feryad kirin
feryadkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) feryad
ferz 1. fermana Xwedê 2. karê îcbarî
(rengdêr) tişta/ê ku divê îlle hebe yan bêt kirin, giring, muhim, binirx, watedar, lazim, pêwîst, pêdivî, hewce, gerek.
Bikaranîn: Lêker: ferz bûn, ferz kirin. Navdêr: ferzbûn, ferzkirin Rengdêr: ferzbûyî, ferzkirî.
Herwiha: fer.
: ferzatî, ferzî
ferz bûn 1. ji aliyê Xwedê de ferman hatin 2. karekî îcbarî diyar bûn
(lêker)ji aliyê Xwedê de ferman hatin, karekî îcbarî diyar bûn
ferz kirin 1. (Xwedê) ferman kirin 2. îcbar kirin
(lêker) (Xwedê) ferman kirin, îcbar kirin
ferzan zana
zana, alim
ferzane (rengdêr) bi awayekî ferz, zana, zane.
ji: ferz + ane
ferzanetî (navdêr, mê) zanatî.
ji: ferzane +-tî
ferzanî zanatî
(rengdêr) zanatî
ferzbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) ferz
ferzbûyî (rengdêr) (Binihêre:) ferz
ferzê mehal (biwêj) em ferz bikin ku, em bibêjin ku, tiştê ne gengaz wek gengaz hesibandin.
Herwiha: ferzi muhal.
ji wêjeyê: Eger ferzê mehal kurd zora Tirkiyeyê bibin jî, weka tecrubeya îro a Kurdistana başûr ku rejîma Sedam ne tenê li başûr li seranserê Iraqê bela wela bû; ordû, polîs, îstîxbarat û hemû burokrasî têkçû (Bi serkeftineke kurdan îhtîimaleka mezin ê li Tirkiyeyê dewlet li rojava û Anadoluyê ew qas belav nebe, tenê li Kurdistana bakur têk biçe) tevî wê jî li wê derê (li Iraqê) dewleteka serbixwe ava nebû. Çimkî eger kurdên başûr serbixweyiya xwe îlan bikiraya di serî de dewletên cîran, ê gelek dewletên herêmê êrîş bibiraya ser, di dinyayê de tu dewletê ev dewlet nas nedikir, karûbarên aborî, bazirganî, dîplomasî û siyasî pê re nedimeşand, dewletên mezin ên Rojhilat û Rojava qebûl nedikir, îmkana jiyana dewleteka serbixwe ya kurd nedibû.W ergerr, Îng.: for the sake of argument, arguendo, Tr.: farz-ı muhal, varsayalım ki, farz edelim ki, olması imkânsız olup, var gibi kabul edilen; Olmayacak şeyi, olmuş gibi düşünmek
ferzend (navdêr, nêr) kurr, lawik, gede, kurrik.
ji: Ji farisî.
: ferzende
ferzende 1. alim 2. zana
(navdêr, mê) keç, qîz, dot.
ji wêjeyê: li pey taziya xewnên min çûçik û zaroksîbera ferzindeyeka mirî dişûn.(Gulnar Elî, kovara Nûbûn, hj. 109, 2/2009).
ji: Ji farisî, têkildarî ferzend
ferzî (navdêr, mê) rewşa ferzbûnê, muhimî, ferî, giringî.
ji: ferz + -î
ferzîn di lîstika setrencê de kevirê ku wezîriyê dinimîne
(lêker)di lîstika setrencê de kevirê ku wezîriyê dinimîne
ferzkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ferz kirin
ferzkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ferz
feral kovî
ferment meyandin.
ferocious hov
ferocity Hovîtî, wehșet, berîtî
fertile adan
fer important
one, single item (of a pair)
feraset comprehension
ferd (n) individual, person
ferdî (adj.) individual, personal
feremoş void
feremoş kirin (betal kirin, pûç kirin) to vacate, to void, to make legally invalid
feremoşbar voidable
ferheng (1) (bêjename) dictionary; (2) (torre, çande, kultur) culture
(f.) dictionary
dictionary
ferhengnivîs lexicogprapher
ferhengnivîsî lexigraphy
ferisandin (v) to analyze, to construe; (n) analysis
ferişte (m.) angel
ferman order; prescription
(f.) order, law
f. order, command.
ferman kirin to order; to prescribe
to order, to command
fermana ... derxistin v.t. to issue an order for ...
v.t. to issue an order for ...
fermana dadgehê court order
fermandar commander
(m.) commander commanding officer
fermande (m.) officer (senior)
fermanî (f.) imperative (gram.)
(m.) coat (kurdish style)
fermanname writ, decree, warrant
fermî official
official
formal
fermo please (said when offering s.th.)
ferq (f.) difference
f. difference: çi ferqa me û cîranên me dimîne?=what difference is left between us and our neighbors?.
ferqiyet f. distinction
fersend oppurtunity
ferx chicken, poult, chick, babe
ferz essential; inevitable
ferz kirin v.t. to assume
v.t. to assume
ferzîne peremptory
ferzkirin presumption
fern eraq
ferner ji xwe
fernglas dûrbîn
fernsehen (übertragenes bild) wêneguhêz
fernsehkameras çavikên têlvizyonê
ferse gupik
panî
fertig machen kutakirin
fertig sein amade bûn
kuta bûn
fertigkeit behremendî
huner
fer kirin lehren
fera çavan Augenlicht
ferahnak froh
heiter
fröhlich stimmend
feraqa mezin Schüssel
feraş Bedienter
Diener
Putzmann
Reinemacher
Wächter vor der Moschee
feraset Verständigung
Verständnis
fere Geschirr
notig
fereh geräumig
ferfûr Keramik
ferheng Brauch
Kultur
Wörterbuch
ferhengok Taschenwörterbuch
ferişte Engel
ferişteh Engel
feriz kirin aufnötigen
aufzwingen
belasten
erzwingen
obliegen
verpflichten
zwingen
ferîz kirin verpflichten
ferman Befehl
Rezept
ferman kirin befehlen
fermanber Staatsbeamte
fermî offiziell
fermo Bitte
bitte schön
ferq Unterschied
ferqizîn in Schwierigkeiten geraten
in Turbulenzen kommen
ferş Steinplatte
fersend Anlass
Chance
Gelegenheit
Möglichkeit
Muße
ferx Huhn
ferz Pflicht
ferz kirin aufnötigen
aufzwingen
belasten
erzwingen
obliegen
verpflichten
zwingen
ferzîn Dame
ferzîne absolut
fer rd. zarurî, pêganî, pêgerek, mecbûrî, gerekin
m. tek, kit, yew, yewek n.
rd. mat. tek, kit
fer û fol m. fere û folî, qab û qacaxî, firaq û folî, qacaxî, qabûqacaxî zh.
feramos m. îptal, wedardis n.
feramos kirin lg. . îptal kerdene, wedardene
feras m/n. xede m., xizmetdar, mustadem, odecî n.
m. pêsangeh, sergî, rafîstgeh, pênîsangeh, sêrangeh n.
feraset m. îzan, sersîyayis, feraset, fahmdarîye n.
feraskirin lg. . pê nîsandayene, teshîr kerdene
m. pênîsandayis, teshîrkerdis n.
feraza h. vajîme ke, bigême ke, fareza, bihesabnîme ke, ferz bikerî m., hên bizanîme ke, goreyê vata
ferazî rd. ferazî, hîpotetîk, ferazîyên
ferazîye m. ferazîye, hîpotez, farazîye n.
ferc n. kis n.r vulva n.r ferc n.r kisî zh.r fekê kisan n.
ferc lê ketin lng. . felc bîyene, cêrîyene, fercî oirodayene, hewa pakotene, gêrîyene
ferd n. ferd, bîrey n.
ferdî rd. ferdî, keseyî
ferdîtî m. ferdîyîye, keseyîyîye, ferdîyet, ferdîyênî m.
ferdparêz rd. ferdparêz, kesparêz, ferda
ferdparêzî m. ferdparêzîye, kesparêzîye, ferdcîyîye m.
fere m. fere û folî, qab û qacaxî, firaq û folî, qacaxî, qabûqacaxî zh.
ferec m. sîpêder, sipêde, dosere, serê sodirî, sefeq, fecîr, serê sewdirî, serê siway n.
fereh rd. hîra, bol, fera, hera, ferah
fereh kirin lg. hîra kerdene, fera kerdene, hîranayene
ferenc n. kulav, kulab n.
feres m. feras, feres n.
ferexet m. destriraantis, fereqet, riravêrayis n.
ferexet kirin lg. . dest rira antene, fereqet kerdene, rira vêrayene, rira fek raverdene
ferexur rd. ejne, vêreher, pîzegird, tastewer, vêrekaraz, hawtvêre, pîzepîl, kelpaça, tastewer
ferexur bûn lng. vêreher bîyene, çilek bîyene, tastewer bîyene, hawtvêre bîyene, pîzegird bîyene
ferexurî m. ejneyîye, vêreherîye, tastewerîye, pîzepîlîye, kelpaçayîye, ejneyênî, tastewerênî m.
ferfûr m. ferfûre m.
ferfûrî rd. ferfurên, ferfurî
ferfûrvan m. m. ferfûrcî, ferfûrwan n.
ferfûrvanî m. ferfûrcîyîye, ferfurwanîye, ferfûrcîyênî m.
ferfût rd. herefîyaye, xirefîyaye
fergeh m. firgeh, raperayisgeh, cayê firî n.
ferheng m. ferheng, çekûpirtûk, luxat, pirtûkê çekûyan n.
ferhenga ansîklopedîk m. ferhengo ansîklopedîk, çekûpirtûko ansîklopedîk n.
ferhengçe m. ferhengçe, çekûpirtûkçe, luxatçe n.
ferhengçêker m/n. ferhengnivis, ferhengnûs, çekûpirtûkcî, ferhengcî, luxatcî n.
ferhengçêkerî m. ferhengnûsîye, ferhengnivisîye çekûpirtûknivisîye, ferhengcîyîye, çekûpirtûkcîyênî, luxatcîyênî m.
ferhengnas m. m. ferhengsinas, leksîkograf, çekûpirtûksinas, ferhengzan n.
ferhengnasî m. ferhengsînasîye, çekûpirtûksinasîye, leksîkografî, ferhengzanîye, çekûpirtûkzanîye m.
ferhengnivîs m/n. ferhengnûs, ferhengnivis, çekûpirtûkcî, ferhengnûstox ferhengcî, luxatcî n.
ferhengnivîsî m. ferhengnûsîye, ferhengnivisîye çekûpirtûknivisîye, ferhengcîyîye, luxatcîyîye m.
ferhengok m. ferhengek, çekûpirtûkek, ferhengok n.
ferhengzan m/n. ferhengsinas, leksîkograf, çekûpirtûksinas, ferhengzan n.
ferhengzanî m. ferhengsinasîye, çekûpirtûksinasîye, leksîkografî, ferhengzanîye m.
ferîbot m. ferîbote m.
ferîç n. qalas, qelas n.
ferîcandin lg. temase kerdene, seyr kerdene
ferîcin lg. temase kerdene, seyr kerdene
ferîk n. zoo. varik, dîkleyr, varig, dîklîr n.
ferikandin lg. . hemelnayene, feriknayene, hezm kerdene, hezmnayene
m. hemelnayis, feriknayis, hezmkerdis, hezmnayis n.
lg. vila kerdene, çarç kerdene, axme kerdene
m. vilakerdis, çarçkerdis, axmekerdis n.
ferikîn m. hemelîyayis, ferikîyayis, hezmbîyayis, hezmîyayis n.
lng. . hemelîyene, ferikîyene, hezm bîyene, hezmîyene
ferîs m. felqeyê dare n.
ferisandî rd. xirabe
ferisandin lg. çareser kerdene, safî kerdene, hal kerdene
lg. pê nîsandayene, teshîr kerdene
m. pênîsandayis, teshîrkerdis n.
ferisîn lng. . xirab bîyene, xirabîyene
m. xirabbîyayis n.
lng. . xeneqîyene, fetesîyene, fatasîyene
m. xeneqîyayis, fetesîyayis n.
feriste m. dî n. ferista, meleke, milakete m.
ferk m. firke (rês û...) m.
ferkandin lg. . firknayene
ferman m. ferman, emir n.
ferman dan lg. . ferman dayene, emir dayene
ferman derxistin lg. . ferman vetene
ferman kirin lg. ferman kerdene, emir kerdene, fermannayene
lg. . tahde kerdene, zorbazîye kerdene, hukim kerdene, zorûzop kerdene, tehakum kerdene
fermana mirinê m. fermanê merdisî, emrê merdisî n.
fermana nivîs kîm. fermano niviskî, fermano nûskî n.
fermana sekirinê n. fermanê sayekerdisî, emrê sayekerdisî n.
fermana xenaqê m. cezaya merdisî, cezaya mergî, ceza mergî m.
fermanber m/n. memûr, karbend, mamûr n.
m/n. fermanber, emirber n.
fermandar m/n. fermandar, kumandar, emirdar, amîrdar n.
n. hukumdar, fermandar, hukimdar n.
fermandarî m. fermandarîye, kumandarîye, emirîye, fermandarênî, amirênî m.
fermande m. kumanda, fermande, komûta m.
fermandin lg. . ferman kerdene, emir kerdene, fermannayene
fermangeh m. fermangeh n.
fermanî rd. fermanî, fermanên
fermanî mirxês m. fermano zorekî, fermanê cebirî n.
fermankirin m. fermankerdis, emirkerdis, fermannayis n.
fermanname m. fermanname. emimame m.
fermanrewatî m. serdestîye, fermanrewayîye, hakimîyet, hukumranîye, hegemonya, fermanrewayênî, hukumranênî m.
fermî kirin lg. . fermî kerdene, resmî kerdene, fermînayene, resmînayene
fermîkirin m. fermîkerdis, resmîkerdis n.
fermîtî m. resmîyîye, fermîyîye, resmîyet m.
fermonde m. kumanda, fermande, komûta m.
fermû b. fer m., kerem ke
fermuar m. rizbe, rircir, fermuar n.
fermûs m. betalkerdis, fes, betalnayis, feskerdis n.
ferq m. mat. ferqe m.
m. riyayîye m., arzîyîye m., ferqe m., nuans n., riyayênî m.
ferq bûn lng. . ferqe bîyene, cîyayîye bîyene
ferq kirin lg. . ci arqilîyene, tede vetene, ferq kerdene, têy vetene, pêvetene, pejn kerdene, vetene
ferqî m. riyayîye m., arzîyîye m., ferqe m., nuans n., riyayênî m.
ferqînî m. riyayîye m., arzîyîye m., ferqe m., nuans n. , riyayênî m.
ferqizîn lng. nifirîyene, tadîyene, ta re ciginayene, ta re riverdîyene, nefilîyene (linge..)
m. nifirîyayis, tadîyayis, tareciginayis, tareciverdîyayis, nefilîyayis (linge..) n.
fers m. kere, aldak n.
fersah m. fersah, ferseng n.
fersend m. canare m., keyse m., fesale m., sope m., firsend n., meca n., fersend n., firset n., sap m., fasale m.
ferseng m. fersah, ferseng n.
fersenî m. çare n., natike m.
fersex m. fersah, ferseng n.
ferûc m. zoo. varike, varige m.
ferûck m. zoo. varike, varige m.
ferwar m. ferman, emir n.
ferwerî m. tahde, zorbazîye, tehakum, zordestîye, hukimkerdis n.
ferx n. zoo. varik, dîkleyr, varig, dîklîr n.
n. çêlik, çêjik n.
ferxe m. forqe, cinîya qurvete m.
ferxes rd. ferxes, felxes
ferxî m. hengura mîlçikan, engura mîlçikan, engura mîçikan m.
ferxik n. çêlik, çêjik n.
feryad m. fixan n., zîbarîye m., qîrayis n., feryad /?., qîjayis n., zarîye m., fîgan n. *feryad û fîxan feryad û fîxan, qîrî û vîrîye
ferz n. ferz, wezîr (kisîke de) n.
m. ferz n.
ferz bikim h. vajîme ke, bigême ke, fareza, bihesabnîme ke, ferz bikerî m., hên bizanîme ke, goreyê vata
ferz bûn lng. . ferz bîyene, ferzîyene
ferz kirin lg. . ferz kerdene, ferznayene
ferzan m/n. alim, zanyar, zana, zanyox, zanox n.
ferzende rd. mêrde, çêr, camêrd, sêrgele, qehreman, jîhat, egît, xirt
ferzîn m. bane, sahbanû, keyane, banuye, sahbane, qiralîçe m.
n. ferz, wezîr (kisike de) n.
ferzîne h. hit-mit, mutleqa, her hal, hit û mit, hitil-mitil, çi beno bîbo
ferheng lügat
sözlük
ferhengek lügatçe
ferç kisî (m)
fermuar rêzile (m), zincîre (m), zirze (n), fermuar (n)
fer nirx, hêjatî, hejîtî: Ferî niye qiseyş legel bikeyt Ne hêjayî ye li gel biaxivî jî
feramoş feramoş, nehesibandî, înkarkirî
jibîrkirî
feramoş kirin feramoş / pûç kirin, nehesibandin
ji bîr kirin
feramoşî sersarî, xemsarî
înkar
jibîrkirin, nehesibandin
feraqe bend, qeyd, zincîr (t yên pî / ling pê tên girêdan)
feraş dergevan, kesa/ê karûbarên xaniyekî (t yên îdarî) yên mîna malînê dike
ferdar bihagiran, binirx, hêja, hejî (tiştekî)
bikêr, biwec, bikêrhatî
ferde ferde, kîs, torbe, tûrik, telîs
ferec bn fêlûferec
fereh fire, fireh, fereh, firhe
xweşî, şadî
bereket, zêdehî
ferheng ferheng, peyvname, bêjename, pirtûkên peyv tê de (li gor rêza alfabeyê yan mijaran) hatine rêzkirin û (bi zimanek din yan bi heman zimanî) hatine rave- û şirovekirin
ferhengok ferhengok, peyvnamok, bêjenamok, ferhengên biçûk
fehengok, çend peyvên rêzkirî
ferîk kerik, kojik, rizik, çilmik (fêkiyên / keskiyên / sebzeyên) negihayî / negihiştî
-terk, -kelî: ferîkeqezwan kezwanterk, kezwanên ter, ferîkenok kelînok, kelînuhk, nokên ter
ferkandin ferkandin, li ber nivîsîn, ji ber girtin, kopî kirin, lasa kirin, texlîd kirin
ferkane jibergirî, lasayî, texlîd
ferkar destnîşanî, tilnîşanî
şîret, nesîhet
pêşniya, pêşniyar, pêşniyaz, pêşniyad, teklîf
ferman ferman, emir, emr
fermanber fermanber, karmend, memûr, kesa/ê di karek fermî / hukumî de dixebite
fermanberî, fermanberêtî fermanberî, karmendî, memûrî, karê gelemperî / hukumî
fermandar, fermander fermandar, kesa/ê emir û ferman di dest de ne
mîr, prens
fermandarî, fermanderî fermandarî, erkê / hêza dana emir û fermanan
fermanga, fermange fermange, biryarge, qerarge, cihê ferman / biryar / qerar jê / lê tên dan
fermangêrî hukumî, fermî, resmî, fermangêrî
fermanî fermanî, emrî, împeratîv
fermanrewa rêveber, serok, serwer, fermanrewa, administrator
walî, mihafiz
fermanrewayî rêveberî, serok(at)î, serwerî, fermanrewayî, administrasyon
fermayişt kerem: Wek 'Elî fermayişt kirdûwe, ... Wek Elî kerem kiriye, ... (Awayek rêzgirtinê ye li şûna Wek Elî gotiye)
fermû Kerem bike!
fermûn kerem kirin
kerem bikin
gotin (t dema rêzgirtin û qedir û qîmet hemberî kesa/ê tiştek gotiye têt nîşandan) Xwa le Quran da fermûyetî ke... Xwedê di Quranê de kerem kiriye ku... (... gotiye ku...) (Herwa bi tiraneyî / tinazî jî têt bikaranîn:) Cenabtan çî defermê? Çi dibêjî, ezbenî?
ferq ferq, cuda, cihê
ferş merş, berik, xalî, xalîçe, mehfûr, hêsîl
ferş
fertene firtone, bahoz, barove, hewayê bi bayek xurt
fertût (kesa/ê ji pîriyê / êxtiyariyê) jitaqetketî, bêtaqet, neşê
ferû per, perûpûrtê bi mirîşk û elokan ve
ferwar serdar, serwer
ferxî çeşnek tiriyê hûrî bêdindik e
ferya, feryad bn firya
ferz ferz, gerek, pêdivî, pêwîst, hewce, lazim
ferzîn (di şetrencê de) wezîr
fermi bonvulu fermu la fenestron
fero hesin.