Encamên lêgerînê
fe Fe, sembola hesin kim
herfa heftem a alfabeya Tirkî ,
herfa heftem a alfabeya Tirkî
Fe, sembola hesin kîm
fecaat karesat, pir trajedîk m
karesat, pir trajedîk m
feci cangizok, dilşewat, dilsotîner, fecî, tra­jîk rd
cangizok, dilşewat, dilsotîner, fecî, trajîk rd
fecir 1. spêde, berbangî, sewgur m 2. kebar, karzim, tariya sibê, kebara sibê, fecr nd
1. spêde, berbangî, sewgur m 2. kebar, karzim, tariya sibê, kebara sibê, fecr nd
fecrikâzip fecra derewîn nd
fecra derewîn nd
fecrisadık fecra rastîn nd
fecra rastîn nd
feda gorî, canfeşanî, feda, fida m
gorî, canfeşanî, feda, fîdam
feda etmek bi gorî kirin, canfeşanî kirin, feda kirin, fîda kirin, fîdayî (yekî) kirin
bi gorî kirin, canfeşanî kirin, feda kirin, fîda kirin, fîdayî (yekî) kirin
feda olsun fedayî (te) be, bila bi qurbana (...) be
fedayî (te) be, bila bi qurbana (...) be
fedai 1. cangorî, canfîda, canbêzar, canfeşan, piştmêr, fîdayî (kesê ku di oxira tişte­kî de canê xwe jî feda dike) 2. canfîda, fî­dayî (kesê ku kesek an jî cihekî diparêze, dihêvişîne) nd/nt
fedaî 1. cangorî, canfîda, canbêzar, canfeşan, piştmêr, fîdayî (kesê ku di oxira tiştekî de canê xwe jî feda dike) 2. canfîda, fîdayî (kesê ku kesek an jî cihekî diparêze, dihêvişîne) nd/nt
fedailik angorîtî, canfidatî, canbêzarî, canfeşanî 2. fedayîtî, canfîdatî m
fedaîlik 1. cangorîtî, canfîdatî, canbêzarî, canfeşanî 2. fedayîtî, canfîdatî m
fedekâr fidekar, fedekar, canbexş rd
fîdekar, fedekar, canbexş rd
fedekarca fîdakarane, fedakarane, bi fedekarî h/rd
fîdakarane, fedakarane, bi fedekarî h/rd
fedekârlığa katlanmak mil dan ber fedakariyê
fedekârlık fıdekarî m
fîdekarîm
fedekârlıka katlanmak mil dan ber fedakariyê
federal federal rd
federal rd
federalist federalîst rd/nd
federalîst rd/nd
federalizm federalîtî, federalîzm m
federalîtî, federalîzm m
federasyon federasyon m
federasyon m
federatif federatif rd
federatîf rd
federe 1. federe (pabendê federasyonekê) 2. federe (endamê konfederasyonekê) rd
1. federe (pabendê federasyonekê) 2. federe (endamê konfederasyonekê) rd
feding di radyoyê de car caran kêmbûn an jî bi temamî windabûna dengê ir
di radyoyê de car caran kêmbûn an jî bi temamî windabûna dengê ir
fehamet 1. mezinayî, mezintayî m 2. nirx n
1. mezinayî, mezintayî m 2. nirx n
fehametlu 1. kesê ku mezinahiya xwe dide nîşan 2. di dema Osmaniyan de inwanê sedrezam, hîdiwê Misrê, prensên ecnebi û mîrên eyaletan
1. kesê ku mezinahiya xwe dide nîşan 2. di dema Osmaniyan de inwanê sedrezam, hîdiwê Misrê, prensên ecnebî û mîrên eyaletan
fehva 1. wate, mane 2. têgîn, term m sınca li gorî hewcetiya gotinê
1. wate, mane 2. têgîn, termm
fehva sınca li gorî hewcetiya gotinê
fek fesxkirin, qetandin, birin m
fesxkirin, qetandin, birîn m
fekül nişastaya ku di seriyên riwekên notlanî kartolan de heye
nîşastaya ku di seriyên riwekên notlanî kartolan de heye
felâh xelasî, rehabûnî, îflahbûnî m
xelasî, rehabûnî, îflahbûnîm
felâh bulmak xelas bûn, reha bûn, îflah bûn
felâh bul­mak xelas bûn, reha bûn, iflah bûn
felâket 1. bobelat, şapat, pûşîl, belawat, mehdemîn, karesat, felaket (ziyana me­zin) m 2. felaket (pir xerab) *felâket bir yazı nivîsareke felaket rd 3. felaket (şaşwaziyê, ji adet derbûna tiştekî dinimîne) *bu kız felâket ev keçik felaket e m
1. bobelat, şapat, pûşîl, belawat, mehdemîn, karesat, felaket (ziyana mezin) m 2. felaket (pir xerab) * felâket bir yazı nivîsareke felaket rd 3. felaket (şaşwaziyê, ji adet derbûna tiştekî dinimîne) * bu kız felâket ev keçik felaket e m
felaketli bifelaket, bişapat, bibobelat rd
bifelaket, bişapat, bibobelat rd
felaketzede bobelatjentî, bobelatdîtî, karesatjentî, felaketjentî, felaketzede rd
bobelatjentî, bobelatdîtî, karesatjentî, felaketjentî, felaketzede rd
felç kûd, falinc, şel, şil, şeple, şehitî, şelal, pejle, şal, felec, şat, qorimî, şeht, felç, fecr m
kûd, falinc, şel, şil, şeple, şehitî, şelal, pejle, şal, felec, şat, qorimî, şeht, felç, fecrm
felç etmek 1) şehitandin, felç kirin 2) şehitandin, lepikandin (mec)
1) şehitandin, felc kirin 2) şehitandin, lepikandin (mec)
felç inmek felç (fecr) lê ketin, fecrî bûn
felç (fecr) lê ketin, fecrî bûn
felç olmak şehitî bûn, şeht bûn, şehitîn, kûd bûn, şeple bûn, şel bûn, qorimî bûn, felç bûn, fecr bûn, pej­le bûn
şehitî bûn, şeht bûn, şehitîn, kûd bûn, şeple bûn, şel bûn, qorimî bûn, felç bûn, fecr bûn, pejle bûn (bir iş)
felçe uğramak şehitîn, lepikîn, kûd bûn, felç bûn (nîvcomabûna karekî, lihevketina karekî, astengderketina li pêşiya tiştekî, nemeşîna karekî) *yağmur yağın­ca trafik felce uğradı baran barî trafik felç bû (mec)
şehitîn, lepikîn, kûd bûn, felç bûn (nîvcomabûna karekî, lihevketina karekî, astengderketina li pêşiya tiştekî, nemeşîna karekî) * yağmur yağınca trafik felce uğradı baran barî trafîk felc bû (mec) (bir işI)
felçe uğratmak (karek) felç kirin, şehitandin, lepikandin
felçli şehit, qorim, kûd, falinc, şel, şeple, şeht, pejlok, pejlebûyî, fecrî, felç, şil û şat, şil û şeht rd
şehit, qorim, kûd, falinc, şel, şeple, şeht, pejlok, pejlebûyî, fecrî, felç, şil û şat, şil û şeht rd
feldmereşal feldmereşal (di hiyerarşiya leşkerî ya Alman, Rûs, Awisturya, Îngilîz û Swêdê de rutbeya herî mezin) n
feldmereşal (di hiyerarşiya leşkerî ya Alman, Rûs, Awisturya, Îngilîz û Swêdê de rutbeya herî mezin) n
feldspat feldspat mîn/m
feldspat mîn/m
feleğin çemberinden geçmiş lingê xwe di defikan de xwariye, gelek qiriktehlî dîtiye, gêlegêlê giran hatine serê (yekî), gelek tengahî dîtiye
feleğin sil­lesine uğramak (veya feleğın silesini yemek) fe­leka (yekî) reş gerîn, feleka (yekî) çep (an jî ters) gerîn
feleğini şaşırmak feleka xwe şaş kirin
felek (1 şîrove)(I) 1. esman, asîman, rûyê asîman n 2. dinya, cihan, felek m 3. bext n, felek m, şans 4. felek (di muzîkaya leşkerî de amûreke bizengil) m
(II) bnr filenk
1. esman, asîman, rûyê asîmann 2. dinya, cîhan, felekm 3. bext n, felek m, şans 4. felek (di muzîkaya leşkerî de amûreke bizengil)m
felek (ii) bnr filenk
felek yâr olursa felek neneyar be, feleka me çep negere, (ku) Xwedê dost be, Xwedê bibêje herê, (ku) Xwedê got ê, Xwedê hez bike
felek neneyar be, feleka me çep negere, (ku) Xwedê dost be, Xwedê bibêje herê, (ku) Xwedê got ê, Xwedê hez bike
felekin çemberinden geçmiş lingê xwe di defikan de xwariye, gelek qiriktehlî dîtiye, gêlegêlê giran hatine serê (yekî), gelek tengahî dîtiye
felekin sillesine uğramak (veya silesini yemek) feleka (yekî) reş gerîn, feleka (yekî) çep (an jî ters) gerîn
felekini şaşırmak feleka xwe şaş kirin
felekiyat esmannasî, astronomi m
esmannasî, astronomî m
felekten bir gün (veya gece) çalmak rojek ji felekê dizîn
felekten bir gün çalmak rojek ji felekê dizîn
felekten kâm almak îroj kêfa dilê xwe kirin
îroj kêfa dilê xwe kirin
felemenk Felemenk (navê ku berê ji Holanda, Belçika û bakura rojhilat a Fransayê re dihate gotin) nd
Felemenk (navê ku berê ji Holanda, Belçîka û bakura rojhilat a Fransayê re dihate gotin) nd
felemenkçe Flemanî (zimanê Flemanan) m
Flemanî (zimanê Flemanan) m
felemenkli Fleman (gelê Femenkê) rd/nd
Fleman (gelê Femenkê) rd/nd
felesof feylesof, filozof nd/nt
feylesof, fîlozof nd/nt
felesofluk feylesofî, filozofi m
feylesofî, fîlozofî m
felfelek 1. perperok (çeşîdek mînmînika biçûk) 2. mêweyeke ji famîla xurmeyan (Areca catechu)
1. perperok (çeşîdek mînmînika biçûk) 2. mêweyeke ji famîla xurmeyan (Areca catechu) (birinin içine)
felfelek sokmak kul kirin zikê (yekî)
kul kirin zikê (yekî)
felfelemek 1. filfilîn, hilhilîn 2. behitîn, şaşwaz bûn 3. teqilîn (ji bo tiştê ku li dora xwe digerê, bêyî ku raweste gera wê sist bibe, bi teqil bigere) l/ngh
1. filfilîn, hilhilîn 2. behitîn, şaşwaz bûn 3. teqilîn (ji bo tiştê ku li dora xwe digerê, bêyî ku raweste gera wê sist bibe, bi teqil bigere) l/ngh
fellâh 1. cotkar 2. feleh (gundiyên Misrî) 3. reşik, zincî nd/nt
1. cotkar 2. feleh (gundiyên Misrî) 3. reşik, zincî nd/nt
fellek fellek, fellik felik di qilqalekê de ye, bêhiş û bêaqil h * fellek felek çocuğunu arıyor di qilqalekê de ye li zaroka xwe digere
fellek fellek (fellik felik) di qilqalekê de ye, bêhiş û bêaqil h *fellek felek çocuğunu arı­yor di qilqalekê de ye li zaroka xwe digere
felsefe 1. felsefe (lêgerîna hebûn û zanyariyê bi awayekî zanistî) 2. felsefe (tevahiya prensîban a zanistekî) 3. felsefe (doktrîna fîlozofekî, rêbazeke felsefî an jî ya serdemekê) *Sokrates felsefesi felsefeya Sokrates 4. felsefe (lênêrîna dinyayê) 5. felse­fe (hizirîna razber a li ser mijarekê)
1. felsefe (lêgerîna hebûn û zanyariyê bi awayekî zanistî) 2. felsefe (tevahiya prensîban a zanistekî) 3. felsefe (doktrîna fîlozofekî, rêbazeke felsefî an jî ya serdemekê) * Sokrates felsefesi felsefeya Sokrates 4. felsefe (lênêrîna dinyayê) 5. felsefe (hizirîna razber a li ser mijarekê) * felsefe yapma ji me re felsefeyê mekem
felsefe yapmak felsefe kirin
felsefe kirin
felsefeci 1. felsefevan (kesê ku li ser felsefeyê lêkolînan dike) 2. mamosteyê felsefeyê nd/nt
1. felsefevan (kesê ku li ser felsefeyê lêkolînan dike) 2. mamosteyê felsefeyê nd/nt
felsefî felsefî rd
felsefî rd
fel­sefe yapma ji me re felsefeyê meke m
feminist feminîst rd/nd
femînîst rd/nd
feminizm feminîzm m
femînîzm m
fen 1. fen (navê ku li fizik, kimya, biyoloji û matematîkê tê kirin) 2. fen, teknik 3. zanist, ilm 4. dek, fen, fên, hîle, fen û fel, îp û rîp, şek û pek, fînaz, weyn (mec) m
1. fen (navê ku li fizîk, kîmya, biyolojî û matematîkê tê kirin) 2. fen, teknîk 3. zanist, ilm 4. dek, fen, fên, hîle, fen û fêl, îp û rîp, şek û pek, fînaz, weyn (mec) m
fena (I) 1. neçê, bed, fena, netû, xerab, nebaş, nepak (tiştê ku ne xwedî wesfekî pak e) *rüşvet fena bir şeydir bertil tiştekî bed e rd 2. nexweş *fena bir haber xebereke ne xweş rd 3. pir, gelek *bu gün fena işim var îro gelek karê min heye rd 4. nebaş, nepak (ji bo kesan) *fena bir öğrenci xwendekareke nepak e rd 5. nexweş, pis (tiştê ku li xweşa mirov nayê) *fena bir koku bêhneke pîs *fena bir ha­va hewayeke nexweş rd 6. xerab, neçê, netû, bedxû (kesê ku lebatên wan derî civatê ne) *fena kadın jineke xerab rd 7. ecebê *fena bir yağmur yağıyor baraneke ecêb dibare h (II) mirinokî (tiştê bimirin) rd
mirinokî (tiştê bimirin)rd
1. neçê, bed, fena, netû, xerab, nebaş, nepak (tiştê ku ne xwedî wesfekî pak e) * rüşvet fena bir şeydir bertîl tiştekî bed erd 2. nexweş * fena bir haber xebereke ne xweşrd 3. pir, gelek * bu gün fena işim var îro gelek karê min heyerd 4. nebaş, nepak (ji bo kesan) * fena bir öğrenci xwendekareke nepak erd 5. nexweş, pîs (tiştê ku li xweşa mirov nayê) * fena bir koku bêhneke pîs * fena bir hava hewayeke nexweşrd 6. xerab, neçê, netû, bedxû (kesê ku lebatên wan derî civatê ne) * fena kadın jineke xerabrd 7. ecebê * fena bir yağmur yağıyor baranekeecêb dibare h
fena bulmak mirin
mirin
fena değil (veya fena sayılmaz) ne xerab e, ne fena ye (yanê têr baş e) (bi­rini)
fena değil (veya fena sayılmaz) ne xerab e, ne fena ye (yanê têr baş e) (birinI)
fena etmek (yek) mehf kirin, perişan kirin *bu koku beni fena etti vê bêhnê ez perişan kirim
fena gözle bakmak bi çavekî xerab li (yekî) mêze kirin, bi çavekî xerab lê nihêrtin halde gelek, pir zêde *onu fena halde seviyor pir zêde jê hez dike
fena halde sıkıştırmak tirê guran jê berdan (argo)
fena kalpli dilxerab, xêrnexwaz, dilnexwaz
fena olmak 1) bi xwe girtin, xera bûn, li hev qelibîn, rengê (yekî) qelibîn (wekî ku nexweş bikeve) 2) di xwe de şeqizîn, di xwe de qusikîn, şermî bûn, di xwe de şaqiz man
fena vurmak bi keys lê xistin (an jî dan), bi cih lê dan
fena yapmak 1) perişan kirin, mehf kirin, bêlezet kirin (ku mirov yekî dixe halekî xerab) 2) rabûn (yekî), tê hilanîn (bi gotinan yek perişan kirin)
fena yerine vurmak derba bêkeys lê xistin (an jî lê dan), derba bicih lê dan (an jî lê xistin), derba xerab lê xistin (an jî lê dan)
fenalaşma 1. zorbûn, dijwarbûn (ketin rewşeke ne xweş) 2. giranbûn, xerabbûn (ji bo nexweşê ku rewşa wî hîn diçe giran dibe) 3. bixweregirtin (wekî ku ji nişka ve bixeriqe, ji bîr ve biçe) m
1. zorbûn, dijwarbûn (ketin rewşeke ne xweş) 2. giranbûn, xerabbûn (ji bo nexweşê ku rewşa wî hîn diçe giran dibe) 3. bixweregirtin (wekî ku ji nişka ve bixeriqe, ji bîr ve biçe) m
fenalaşmak 1. zor bûn, dijwar bûn (ketin rewşeke ne xweş) *işlerimiz fenalaştı karên me zor bûn l/gh 2. giran bûn, xerab bûn, qelibîn, bêkeys ketin (ji bo nexweşê ku rewşa wî hîn diçe giran dibe) l/gh 3. bi xwe re girtin (gava ku yek ji nişka ve bixeriqe, ji bîr ve biçe) lfbw
1. zor bûn, dijwar bûn (ketin rewşeke ne xweş) * işlerimiz fenalaştı karên me zor bûn l/gh 2. giran bûn, xerab bûn, qelibîn, bêkeys ketin (ji bo nexweşê ku rewşa wî hîn diçe giran dibe) l/gh 3. bi xwe re girtin (gava ku yek ji nişka ve bixeriqe, ji bîr ve biçe) l/bw
fenalaştırma 1. zortirkirin, dijwartirkirin 2. girantirkirin, xerabtirkirin m
1. zortirkirin, dijwartirkirin 2. girantirkirin, xerabtirkirin m
fenalaştırmak 1. zortir kirin, dijwartir kirin 2. girantir kirin, xerabtir kirin l/gh
1. zortir kirin, dijwartir kirin 2. girantir kirin, xerabtir kirin l/gh
fenalık nepakî, neçêtî, netûyî, xerabî, bedîtî, fenatî m
nepakî, neçêtî, netûyî, xerabî, bedîtî, fenatîm
fenalık etmek xerabî kirin, nepakî kirin
xerabî kirin, nepakî kirin
fenalık geçirmek (veya fenalık gelmek ) bi xwe re gir­tin, doxa (dewxa) yekî çûn, dil ji bîr ve çûn
fenalık geçirmek (veya gelmek ) bi xwe re girtin, doxa (dewxa) yekî çûn, dil ji bîr ve çûn
fenasına gitmek bi ber ketin, li zora (yekî) çûn, dilê (yekî) man (an jî şikestin)
fenaya çekmek (gotinek) bi mane gerandin, maneya xerab ji (gotinekê) birin
fenaya sarmak (karek an jî rewşek) ber bi xerabiyê ve çûn
fenci 1. fenvan (kesê ku li ser fenê mijûl di­be) 2. mamostayê dersa fenê rd
1. fenvan (kesê ku li ser fenê mijûl dibe) 2. mamostayê dersa fenê rd
fener 1. çirax, yelmûm, xetîre 2. fener, fanûs 3. birca çiraxê (birca şewqdanê ya ku rê rayî keştiyan dike) m
1. çirax, yelmûm, xetîre 2. fener, fanûs 3. birca çiraxê (birca şewqdanê ya ku rê rayî keştiyan dike)m
fener alayı civata yelmûman, meşa xetîreyî
civata yelmûman, meşa xetîreyî
fener balığı serhêçk (Lophius piscatoris) zo/m
serhêçk (Lophius piscatoris) zo/m
bnr fener balığı
fener çekmek 1) bi çiraxê derketin pêş 2) pêşîkêşî kirin
1) bi çiraxê derketin pêş 2) pêşîkêşî kirin
fener otu îsota cumo bot/nd
îsota cumo bot/nd
fenerci 1. çiraxker, fenervan (kesê ku fener li çiraxan çêdike) 2. fenerfiroş, çiraxfiroş 3. çi rax van (kesê ku çiraxên li kuçeyan vêdixe) nd/nt
1. çiraxker, fenervan (kesê ku fener û çiraxan çêdike) 2. fenerfiroş, çiraxfiroş 3. çiraxvan (kesê ku çiraxên li kuçeyan vêdixe) nd/nt
fenercilik 1. çiraxkerî, fenervanî (karê çêkirina fener û çiraxan) 2. fenerfiroşî, çiraxfiroşî 3. çiraxvanî (erka vêxistina çiraxê li kuçeyan)m
1. çiraxkerî, fenervanî (karê çêkirina fener û çiraxan) 2. fenerfiroşî, çiraxfiroşî 3. çiraxvanî (erka vêxistina çiraxê li kuçeyan) m
feneri nerede söndürdün? te rez datanî?, te rez li ku datanî? (ji bo ke­se ku dereng dimîne bi henekî tê gotin)
te rez datanî?, te rez li ku datanî? (ji bo kesê ku dereng dimîne bi henekî tê gotin)
fenerli bifener, biçirax rd
bifener, biçirax rd
fenersiz bêfener, bêçirax rd
bêfener, bêçirax rd (birI)
fenersiz yaka­lanmak di ser de qefaltin, lê rast hatin
fenik fenîk (ji sedî yekê markê Alman) n
fenîk (ji sedî yekê markê Alman) n
fenikeli Finîkeyî (kesê ji gelê Finîkeyê) rd
Finîkeyî (kesê ji gelê Finîkeyê) rd
fenlenmek bûn xwedî fenan, bûn xweyî dek û dolaban l/bw
bûn xwedî fenan, bûn xweyî dek û dolaban l/bw
fennî 1. fenî (tiştê bi fenê re têkildar) 2. bi zanistî *fennî sünnetçi sunetkerê fenî rd
1. fenî (tiştê bi fenê re têkildar) 2. bi zanistî * fennî sünnetçi sunetkerê fenî rd
fenol fenol, asît fenîk m
fenol, asît fenîk m
fenomen 1. bûyer, kirû 2. diyarde, vetîre, fe­nomen fel/m
1. bûyer, kirû 2. diyarde, vetîre, fenomen fel/m
fenomenizm diyardetî, fenomenîzm fel/m
diyardetî, fenomenîzm fel/m
fenomenoloji fenomenolojî, zanista diyardetiyê fel/m
fenomenolojî, zanista diyardetiyê fel/m
fent fend, fen, dek, hîle m
fend, fen, dek, hîle m
feodal 1. derebeg, gerdo, feodal *feodal bi­ri yekî feodal en 2. derebegî, gerdoyî, fe­odal (tiştê bi derebegiyê re têkildar e) rd
1. derebeg, gerdo, feodal * feodal biri yekî feodal e n 2. derebegî, gerdoyî, feodal (tiştê bi derebegiyê re têkildar e) rd
feodalite derebegîtî, gerdotî, feodalîtî m
derebegîtî, gerdotî, feodalîtî m
feodalizm feodalîzm (pergala derebegîtiyê) m
feodalîzm (pergala derebegîtiyê) m
fer 1. çirûsî, ronayî 2. bînayî, beysûs, bêsûs, ronî, ronayî, fer (roniya di çav de) *gö­zümde fer, ağzımda diş kalmamış di çavê min de bînayî, di devê min de didan nemane *gözlerimin feri azalmış bînayên çavê min kêm bûne m
1. çirûsî, ronayî 2. bînayî, beysûs, bêsûs, ronî, ronayî, fer (roniya di çav de) * gözümde fer, ağzımda diş kalmamış di çavê min de bînayî, di devê min de didan nemane * gözlerimin feri azalmış bînayên çavê min kêm bûne m
ferace 1. fote (kincekî fireh ê jinan e ku gava derdikevine kuçeyê li ser kincan de li xwe dikin) 2. xirxeyekî fireh ê derwêşan
1. fote (kincekî fireh ê jinan e ku gava derdikevine kuçeyê li ser kincan de li xwe dikin) 2. xirxeyekî fireh ê derwêşan
feraceli bifote rd
bifote rd
ferağ 1. destjêkişandin, devjêberdan, devjêqerin (ji tiştekî, ji karekî bihurîn) 2. mulkek ji yekî re hiştin, qelaptin ser navê yekî m
1. destjêkişandin, devjêberdan, devjêqerîn (ji tiştekî, ji karekî bihurîn) 2. mulkek ji yekî re hiştin, qelaptin ser navê yekî m
feragat destjêkişandin, têborîn, ferexet m
destjêkişandin, têborîn, ferexetm
feragat etmek dest jê kişandin, tê borîn, ferexet kirin
feragat et­mek dest jê kişandin, tê borîn, ferexet kirin
feragat göstermek jê ferexet kirin, tê bihurîn
jê ferexet kirin, tê bihurîn
feragatli biferexet rd
feragatlı biferexet rd
ferah (I) 1. fireh *ferah bir ev maleke fi­reh 2. hewadar, muferih *ferah bir bah­çe bexçeyekî muferih, bexçeyeke hewadar rd (II) bêxem, dilrihet, dilxweş, miferih rd
bêxem, dilrihet, dilxweş, miferihrd
1. fireh * ferah bir ev maleke fireh 2. hewadar, muferih * ferah bir bahçe bexçeyekî muferih, bexçeyeke hewadarrd
ferah fahur bnr ferih fahur
bnr ferih fahur (gönlünü, içinI)
ferah ferah 1) fireh fireh 2) çiqas çiqas hebe (herî kêm) *ferah ferah otüz yaşında çiqas çiqas hebe sî salî ye
1) fireh fireh 2) çiqas çiqas hebe (herî kêm) * ferah ferah otüz yaşında çiqas çiqas hebe sî salî ye
ferahfeza di muzîka Tirkî de meqameke ku di perdeya yekgahê de xwedî qerar e
di muzîka Tirkî de meqameke ku di perdeya yekgahê de xwedî qerar e
ferahî 1. firehî 2. firehî (di wateya erzaniyê de) 3. ferahî (hîvika ku polîs û înzibat dikirin stûyê xwe) dîr 4. ferahî (ku didan ser kofiyan) m
1. firehî 2. firehî (di wateya erzaniyê de) 3. ferahî (hîvika ku polîs û înzibat dikirin stûyê xwe) dîr 4. ferahî (ku didan ser kofiyan) m
ferahlandırmak muferih kirin, dilrihet ki­rin, dilfireh kirin l/gh
muferih kirin, dilrihet kirin, dilfireh kirin l/gh
ferahlatıcı dilrihetker, muferihker rd
dilrihetker, muferihker rd
ferahlatma dilrihetkirin, dilfirehkirin, bêhnderxistin m
dilrihetkirin, dilfirehkirin, bêhnderxistin m
ferahlatmak dilrihet kirin l/gh, dilfireh ki­rin l/gh, bêhna (yekî) derxistin l/bw
dilrihet kirin l/gh, dilfireh kirin l/gh, bêhna (yekî) derxistin l/bw
ferahlık 1. firehî 2. bêhnfirehî, dilfirehî, muferihî m
1. firehî 2. bêhnfirehî, dilfirehî, muferihîm
ferahlık duymak pê muferih bûn, pê dilxweş bûn, bêhna (yekî) pê derketin, pê hewiya (yekî) hatin
pê muferih bûn, pê dilxweş bûn, bêhna (yekî) pê derketin, pê hewiya (yekî) hatin
ferahnak di muzîka Tirkî de meqamek nd
di muzîka Tirkî de meqamek nd
feraset fehm, têgihînî, bîrbirinî, feraset, jîrî m
fehm, têgihînî, bîrbirinî, feraset, jîrî m
ferasetli fehmber, fehma, têgihîştî, bîrbir, xweyferaset rd
fehmber, fehma, têgihîştî, bîrbir, xweyferaset rd
ferasetsiz bêfehm, bêferaset, nefehma, tênegihîştî rd
bêfehm, bêferaset, nefehma, tênegihîştî rd
ferç devê quz n
devê quz n
ferda 1. adinî..., dotir 2. ayende, dahatû m ferde top *bir ferde kumaş topek qumaş m
1. adinî..., dotir 2. ayende, dahatû m
ferde top * bir ferde kumaş topek qumaş m
ferdî kesîdeyî, takekesî, ferdî rd
kesîdeyî, takekesî, ferdî rd
ferdiyet kesîdeyîtî, takekesîtî, ferdîtî m
kesîdeyîtî, takekesîtî, ferdîtî m
ferdiyetçi kesîdeparêz, ferdparêz rd
kesîdeparêz, ferdparêz rd
ferdiyetçilik ferdparêzî, îndîvîdualîzm m
ferdparêzî, îndîvîdualîzm m
ferehlama (ferahlanma) 1. firehbûn, bêhnaderketin 2. seqirîn, dilrihetbûn, dilfirehbûn muferihbûn m
ferehlama, ferahlanma 1. firehbûn, bêhnaderketin 2. seqirîn, dilrihetbûn, dilfirehbûn muferihbûn m
ferehlamak (ferahlanmak) 1. fireh bûn l/ngh, bêhna (tiştekî) derketin l/b w *ma­sayı kaldırınca oda ferahladı ku me mase hilanî bêhna odeyê derket 2. seqirîn l/ngh, dilrihet bûn l/ngh, dilfıreh bûn l/ngh, bêhna (yekî) derketin l/b w, muferih bûn l/ngh, bêhna xwe fireh kirin l/bw *daralan gönlüm ferahlandı bêhna dilê min ê ku tengijîbû derket
ferehlamak, ferahlanmak 1. fireh bûn l/ngh, bêhna (tiştekî) derketin l/bw * masayı kaldırınca oda ferahladı ku me mase hilanî bêhna odeyê derket 2. seqirîn l/ngh, dilrihet bûn l/ngh, dilfireh bûn l/ngh, bêhna (yekî) derketin l/bw, muferih bûn l/ngh, bêhna xwe fireh kirin l/bw * daralan gönlüm ferahlandı bêhna dilê min ê ku tengijîbû derket
feri 1. kitkîteyî, (tiştê ku bi detayan re têkildar e) 2. di dereceya duduyan de rd
1. kitkîteyî, (tiştê ku bi detayan re têkildar e) 2. di dereceya duduyan de rd
feribot feribot (vapora erebeyan) m
ferîbot (vapora erebeyan) m
ferih şên, bikêf, dilşad rd
şên, bikêf, dilşadrd
ferih fahur 1) di gure de bûn, di nav hebûnê de 2) bêderd û xem, bêderd û kul, dilrihet
1) di gurê de bûn, di nav hebûnê de 2) bêderd û xem, bêderd û kul, dilrihet
ferik (I) 1. varik (ji bo ya mê) m fêrik, ferxik, çêt, şelûfk (ji bo yê nêr) n 3. çeşîdek sêva kirkirpok nd (II) ferik, "tümgeneral" an jî "korge­neral"
ferik (i) 1. varik (ji bo ya mê) m fêrîk, ferxik, çêt, şelûfk (ji bo yê nêr) n 3. çeşîdek sêva kirkirpok nd
ferik (ii) ferîk, “tümgeneral” an jî “korgeneral”
feriklik ferîktî, generaltî m
ferîktî, generaltî m
ferli geş, bibeysûs (ji bo çav an jî roniyê) rd
geş, bibeysûs (ji bo çav an jî roniyê) rd
ferma raçavkirina seyê nêçîrê di cihê ku xwe tê de telandiye
raçavkirina seyê nêçîrê di cihê ku xwe tê de telandiye
ferman 1. ferman m, emir n 2. ferman (di dema Osmaniyan de fermana niviskî yê padişah ku divê bê cih) di r/m
1. ferman m, emirn 2. ferman (di dema Osmaniyan de fermana niviskî yê padîşah ku divê bê cih) dîr/m
ferman çıkarmak 1) ferman kirin (fermandana ji layê padi­şah ve) 2) ferman derxistin
1) ferman kirin (fermandana ji layê padîşah ve) 2) ferman derxistin
ferman dinlememek kes guhdarî nekirin, guh nedan fermanan, guh bi fermanan nekirin
ferman dinleme­mek kes guhdarî nekirin, guh nedan fermanan, guh bi fermanan nekirin
ferman sizin wekî we ye
wekî we ye
fermanlı 1. mehkûm (kesê ku fermana serê wî derketiye) 2. delodîn, çavnetirs (mec) rd
1. mehkûm (kesê ku fermana serê wî derketiye) 2. delodîn, çavnetirs (mec)rd
fermanlı deli dînê hur (kesê ku dînîtiya wî ji hêla her kesî ve tê zanîn)
dînê hur (kesê ku dînîtiya wî ji hêla her kesî ve tê zanîn)
fermantasyon meyîn m
meyîn m
fermejüt çitpit m
çitpit m
fermene çeşîdek qutik ê ku nexşên cur bi cur lê ne û berdilê wî nayê qefaltin
çeşîdek qutik ê ku nexşên cur bi cur lê ne û berdilê wî nayê qefaltin
fermeneci kesê ku wî cure qutikî çêdike an jî difiroşe
kesê ku wî cure qutikî çêdike an jî difiroşe
ferment maya m
maya m
fermiyum (ji navê fizîkzan Fermi) fermiyûm, elementeke çêkirî ku nimroya wê ya atomê 100 û kurtebêja wê Fm ye kim/m
(ji navê fizîkzan FermI)
fermuar fermuar, ferman, circir m
fermuar, ferman, circir m
fersah 1. ferseng, fersex (pîvaneke dûrahiyê ye ku bi qasî 5 km ye) 2. dûrî (dûriya pir) (mec) m
1. ferseng, fersex (pîvaneke dûrahiyê ye ku bi qasî 5 km ye) 2. dûrî (dûriya pir) (mec)m
fersah fersah pir û pir, zehf, gelek
pir û pir, zehf, gelek
fersiz bêbeysûs, bêbînayî, zenûn (ji bo çav û roniyê) rd
bêbeysûs, bêbînayî, zenûn (ji bo çav û roniyê) rd
fersizleşme zenûnbûn, melûlbûn m
zenûnbûn, melûlbûn m
fersizleşmek zenûn bûn, melûl bûn *ışık gittikçe fersizleşiyordu ronî her diçû ze­nûn dibû l/ngh
zenûn bûn, melûl bûn * ışık gittikçe fersizleşiyordu ronî her diçû zenûn dibû l/ngh
fersude peritî, mehiyayî, kevnbûyî rd
peritî, mehiyayî, kevnbûyî rd
fert ferd, takekes nd
ferd, takekes nd
fertik rev, fîsikandin m
rev, fîsikandinm
fertik çekmek (veya fertik kırmak) fîsikandin, revîn
fertik çekmek (veya fertik kırmak) fîsikandin, revîn
feryat feryad, qîrîn, qîjîn, qarîn, axaz, fîzar, qarewar m
feryad, qîrîn, qîjîn, qarîn, axaz, fîzar, qarewarm
feryat etmek 1) kirin feryad û fîxan, kirin qîrîn, kirin qîjîn, kirin barîn, qa­rewar kirin, qijînî kirin, qîrînî kirin, axaz kirin 2) kirin hawar, hawar daxistin (di nav tunebûnê de bûn, di tengasiyê de bûn) (mec)
1) kirin feryad û fîxan, kirin qîrîn, kirin qîjîn, kirin barîn, qarewar kirin, qijînî kirin, qîrînî kirin, axaz kirin 2) kirin hawar, hawar daxistin (di nav tunebûnê de bûn, di tengasiyê de bûn) (mec)
feryat figan feryad û fîxan
feryad û fîxan
feryat figanı basmak dest bi qîrîniyê kirin, dest bi qîjîniyê kirin, hawar pê ketin, hawar pê girtin
feryatı basmak dest bi qîrîniyê kirin, dest bi qîjîniyê kirin, hawar pê ketin, hawar pê girtin
ferz ferz, ferzîn (di setrencê de wezîr) n
ferz, ferzîn (di setrencê de wezîr)n
ferz çıkarmak li hemberî kesekî nezan bêferzîn leyîstin
ferz çı­karmak li hemberî kesekî nezan bêferzîn leyîstin
ferz olmak di setrencê de ferzînbûna peyak
di setrencê de ferzînbûna peyak
fes (ji navê bajarê Fasê) fîno, finong, fes n
rengi 1. sorê rengê (sorê girtî, sorê tari) nd 2. sorê rengê (tiştê ji vî rengî) rd
(ji navê bajarê Fasê) fîno, fînong, fesn
fes rengi 1. sorê rengê (sorê girtî, sorê tarî) nd 2. sorê rengê (tiştê ji vî rengî) rd
fesah rewanbêj, xweşbêj rd
rewanbêj, xweşbêj rd
fesahet rewanbêjî, xweşbêjî (di vegotin û axaftinê de rêkûpêkî) m
rewanbêjî, xweşbêjî (di vegotin û axaftinê de rêkûpêkî) m
fesat 1. xerabî, nepakî *ahlâk fesadı nepakiya exlaq m 2. ewanî, fesadî, gelacî, berhevdanî, bingilte *fesad çıkarmak isteyenler var kesên ku dixwazin fesadiyê bikin hene m 3. bedbîn (kesê ku der bare mijarekê de ne çakbîn e) rd 4. e wan, fesad, gelac, kizû (ê ku gelaciyan dike) rd 5. hîle *ihaleye fesat karıştırılmış hîle kirine îhaleyê m
1. xerabî, nepakî * ahlâk fesadı nepakiya exlaqm 2. ewanî, fesadî, gelacî, berhevdanî, bingilte * fesad çıkarmak istiyenler var kesên ku dixwazin fesadiyê bikin henem 3. bedbîn (kesê ku der barê mijarekê de ne çakbîn e)rd 4. ewan, fesad, gelac, kizû (ê ku gelaciyan dike)rd 5. hîle * ihaleye fesat karıştırılmış hîle kirine îhaleyêm
fesat karıştırmak (veya fesat çıkar­mak) berhevdanî kirin, fesadî kirin, gelacî kirin
fesat karıştırmak (veya fesat çıkarmak) berhevdanî kirin, fesadî kirin, gelacî kirin
fesat kumkuması kana fesadiyan
kana fesadiyan
fesata vermek fesadî kirin, xwe dan fesadiyan
fesadî kirin, xwe dan fesadiyan
fesatçı ewan, gelac, kizû, fesad rd
ewan, gelac, kizû, fesad rd
fesatçılık ewanî, gelacî, kizûtî, fesadî m
ewanî, gelacî, kizûtî, fesadî m
fesatlı kewanî, gelacî, berhevdanî, tevdanî, fesadîm
fesatlık ewanî, gelacî, berhevdanî, tevdanî, fesadî m
fesatlık yapmak berhevdanî kirin, ge­lacî kirin, ewanî kirin
berhevdanî kirin, gelacî kirin, ewanî kirin
feshedilmek hatin fesxkirin, hatin betalkirin, hatin girtin, hatin dadan, hatin radan l/tb
hatin fesxkirin, hatin betalkirin, hatin girtin, hatin dadan, hatin radan l/tb
feshetme 1. betalkirin, fesxkirin 2. girtin, dadan,radan m
1. betalkirin, fesxkirin 2. girtin, dadan, radan m
feshetmek 1. betal kirin, feremûş kirin, fesx kirin (fesxkirina biryara ku hatiye dayın) 2. girtin, dadan, radan, feşilandin, feşkilandin, bela kirin l/gh
1. betal kirin, feremûş kirin, fesx kirin (fesxkirina biryara ku hatiye dayîn) 2. girtin, dadan, radan, feşilandin, feşkilandin, bela kirin l/gh
fesih feremûş, fesx, fesq, betalkirin (betalkirina biryara ku hatî dayîn) 2. fesx (ji bo belakirinê) *parlamentonun feshi fesxki­rina parlementoyê m
1. feremûş, fesx, fesq, betalkirin (betalkirina biryara ku hatî dayîn) 2. fesx (ji bo belakirinê) * parlamentonun feshi fesxkirina parlementoyêm
fesih etmek bnr feshet­mek
bnr feshetmek
fesih olmak 1) feremûş bûn, fesx (an jî fesq) bûn 2) feşkilîn, feşilîn, bela bûn fesleğen merzekew, belalîzk, rihan (Ocimum basilicum) bot/m
1) feremûş bûn, fesx (an jî fesq) bûn 2) feşkilîn, feşilîn, bela bûn
fesini havaya atmak bnr külahını havaya atmak
bnr külâhını havaya atmak
fesleğen rîhan; ocimum basilicum
merzekew, belalîzk, rihan (Ocimum basilicum) bot/m
feşmekan bnr falan feşmekan
bnr falan feşmekan
festekiz bnr falan festekiz
bnr falan festekiz
festival 1. mîhrîcan, festival (pêşandana hunerî ya ku ji berê de bernameya wê, hejmara beşdaran tê diyarkirin) 2. mîhrîcan, festival sn û şn (xeleka pêşandanên neteweyî an jî navneteweyî ya der barê warekî hunerî de, nîşandanan film û leyîstikan û di dawiyê de jî dayîna xelatan) 3. mîhrî­can, festival (şahîneta kuji bo berhemeke herî navdar a herêmekê tê çêkirin) *kar­puz festivali mîhrîcana zebeşan 4. civîna bêserûber m
1. mîhrîcan, festîval (pêşandana hunerî ya ku ji berê de bernameya wê, hejmara beşdaran tê diyarkirin) 2. mîhrîcan, festîval sn û şn (xeleka pêşandanên neteweyî an jî navneteweyî ya der barê warekî hunerî de, nîşandanan fîlm û leyîstikan û di dawiyê de jî dayîna xelatan) 3. mîhrîcan, festîval (şahîneta ku ji bo berhemeke herî navdar a herêmekê tê çêkirin) * karpuz festivali mîhrîcana zebeşan 4. civîna bêserûber m
fesuphanallah subhanalah b
subhanalah b
fetha 1. dev, kun, qui ant/nd 2. fetha (di rêziman û rênivîsa Erebî de) m
1. dev, kun, qul ant/nd 2. fetha (di rêziman û rênivîsa Erebî de) m
fethetme vekirandin, fethkirin, fetihandin, ziftkirin m
vekirandin, fethkirin, fetihandin, ziftkirin m
fethetmek vekirandin, feth kirin, fetihandin, zift kirin (bi şer cihekî ji xwe re zift kirin) l/gh
vekirandin, feth kirin, fetihandin, zift kirin (bi şer cihekî ji xwe re zift kirin) l/gh
fetih vekiran, feth, ziftkirin (bi şerziftkirina şar an jî welatekî) m
vekiran, feth, ziftkirin (bi şer ziftkirina şar an jî welatekî)m
fetih etmek bnr fethet­mek
bnr fethetmek
fetihname fethname (nameya fermî ku ji hukumdaran re, ji sefirên ecnebî, şêxzade, walî û hwd. re dihate hinartin) dîr/m
fethname (nameya fermî ku ji hukumdaran re, ji sefîrên ecnebî, şêxzade, walî û hwd. re dihate hinartin) dîr/m
fetiş 1. pût, senem, fetîş sos/n 2. fetiş (ew tişt an jî kesê ku bi qandî perestinê jê tê hezkirin) (mec) 3. fetîş (tiştê ku biqidoş tê pejirandin) nd/nt
1. pût, senem, fetîş sos/n 2. fetîş (ew tişt an jî kesê ku bi qandî perestinê jê tê hezkirin) (mec) 3. fetîş (tiştê ku biqidoş tê pejirandin) nd/nt
fetişist 1. pûtperest, fetişîst sos nd/rd 2. feti­şîst (kesê kuji tiştekî an jî kesekî bi qandî ku pê biperize hez dike) psî nd/rd
1. pûtperest, fetîşîst sos nd/rd 2. fetîşîst (kesê ku ji tiştekî an jî kesekî bi qandî ku pê biperize hez dike) psî nd/rd
fetişizm 1. putperesti, fetişîzm 2. fetişîzm (tetmînbûna cinsî bi kine û tiştên wisa yên cinsê hember) sos/m
1. pûtperestî, fetîşîzm 2. fetîşîzm (tetmînbûna cinsî bi kinc û tiştên wisa yên cinsê hember) sos/m
fetişleştirmek botîkirin
fetret 1. fetret (maweya bêpêxember an jî bêpadîşah, a di navbera du pêxember an ji du padîşahan de) 2. fetret (li gor dînê îslamê maweya ku di navbera Hz. Muhemed û Hz. îsa de bihuriye) 3. fetret (maweya di navbe­ra du bûyeran de) 4. fetret (maweya ji destpêka kêmbûna hukmê hukûmete li cihekî û heya ji nû ve serdestkirina hêza wê) m
1. fetret (maweya bêpêxember an jî bêpadîşah, a di navbera du pêxember an jî du padîşahan de) 2. fetret (li gor dînê Îslamê maweya ku di navbera Hz. Muhemed û Hz. îsa de bihuriye) 3. fetret (maweya di navbera du bûyeran de) 4. fetret (maweya ji destpêka kêmbûna hukmê hukûmetê li cihekî û heya ji nû ve serdestkirina hêza wê) m
fettan 1. gelac, fesad, fitnebaz 2. xortxapîn, xortxapînosk, dilxapînok, dilrevîn (ji bo jinan) (mec) rd
1. gelac, fesad, fitnebaz 2. xortxapîn, xortxapînosk, dilxapînok, dilrevîn (ji bo jinan) (mec) rd
fettanca 1. gelacane, bi gelacî 2. xortxapînoskî, xortxapînkî, bi dilxapînokî rd/h
1. gelacane, bi gelacî 2. xortxapînoskî, xortxapînkî, bi dilxapînokî rd/h
fettanlaşma 1. gelacbûn 2. xortxapînoskbûn, dilxapînokbûn m
1. gelacbûn 2. xortxapînoskbûn, dilxapînokbûn m
fettanlaşmak 1. bûn gelac 2. xortxapînosk bûn, dilxapînok bûn l/ngh
1. bûn gelac 2. xortxapînosk bûn, dilxapînok bûn l/ngh
fettanlık 1. gelacî, fesadî, fitnebazî 2. xorxapînoskî, dilxapînokî m
1. gelacî, fesadî, fitnebazî 2. xorxapînoskî, dilxapînokî m
fetva fetwa, fitû, fitya ol/m
fetwa, fitû, fitya ol/m
fetva vermek (veya fetva çıkarmak) 1) fitû dan, fetwa derxistin 2) emir dan (mec)
fetva vermek (veya çıkarmak) 1) fitû dan, fetwa derxistin 2) emir dan (mec)
fetvacı 1. fetwader 2. emirok (kesê ku cihê beredayî emran dide) rd
1. fetwader 2. emirok (kesê ku cihê beredayî emran dide) rd
fetvahane 1. meqamê muftîtiyê 2. dergehê şêxulîslam
1. meqamê muftîtiyê 2. dergehê şêxulîslam
fetvası olmak fetwa jê re hebûn
fetwa jê re hebûn
fevç hêwirze, qerebalixa mirovan m
hêwirze, qerebalixa mirovanm
fevç fevç kom bi kom, qefle bi qefle
kom bi kom, qefle bi qefle
feveran 1. pijiqîn 2. bihuzîn, berisin (ji niş­ka ve hêrs bûn) m
1. pijiqîn 2. bihuzîn, berisîn (ji nişka ve hêrs bûn)m
feveran etmek bihuzîn, beri­sin, zirtikîn, hêrs bûn
bihuzîn, berisîn, zirtikîn, hêrs bûn
fevk raser, ser nd
raser, ser nd
fevkalbeşer 1. deremirovî, derî mirov *fev­kalbeşer bir kuvvetle boğazına sarıldım min bi hêzeke derî mirovan destê xwe ki­re tînika wî 2. mirovê nevaze, mirovê few­qulade rd
1. deremirovî, derî mirov * fevkalbeşer bir kuvvetle boğazına sarıldım min bi hêzeke derî mirovan destê xwe kire tînika wî 2. mirovê nevaze, mirovê fewqulade rd
fevkalede 1. neasayî, derî adet, nevaze, fewquladet rd 2. pir zêde rd 3. fewqulade, pir xweş, zor çak, şahane b
1. neasayî, derî adet, nevaze, fewquladetrd 2. pir zêderd 3. fewqulade, pir xweş, zor çak, şahaneb
fevkalede hal rewşa neasayî
rewşa neasayî
fevkaledelik neasayîtî, nevazetî, fewquladetî m
neasayîtî, nevazetî, fewquladetî m
fevkani raserî, li sere rd fevrî nişkavî, lepira, xaftila *fevrî hareket­ler tevgerên lepira rd
fevkanî raserî, li serê rd
fevrî nişkavî, lepira, xaftila * fevrî hareketler tevgerên lepira rd
fevrîlik nişkavîtî, lepiratî, xaftilatî m
nişkavîtî, lepiratî, xaftilatî m
fevt 1. ji dest filitîn, ji dest berdan, windakirin 2. mirin m
1. ji dest filitîn, ji dest berdan, windakirin 2. mirinm
fevt etmek winda kirin, ji dest xwe filitandin
winda kirin, ji dest xwe filitandin
fevt olmak 1) winda kirin 2) mirin
1) winda kirin 2) mirin
feyezan 1. laser, seylap 2. bereket m
1. laser, seylap 2. bereket m
feyiz 1. berdarî, bêrdarî, bijûndarî, dewletî, feyiz 2. pêşketin, pêşketina çandî, kemalî m
1. berdarî, bêrdarî, bijûndarî, dewletî, feyîz 2. pêşketin, pêşketina çandî, kemalî m
feyizli berdar, bêrdar, bijûndar, feyîzdar
berdar, bêrdar, bijûndar, feyîzdar
feyyaz pir berdar rd
pir berdar rd
feza feza ast/m
feza ast/m
fezleke 1. xulase, kurtasî 2. fezleke (bi kurtî nivîsîna biryarekê) m
1. xulase, kurtasî 2. fezleke (bi kurtî nivîsîna biryarekê) m
fe kîm Fe (demir elementinin kısaltması)
feal rd 1. faal, etkin 2. faal, etkin (işler durumda olan)
fealiyet m faaliyet, etkinlik
fealiyet nîşan dan faaliyet göstermek
feçer rd kalkık burunlu
feçer kirin l/gh sıkıştırmak, zorlamak, zor duruma düşürmek (köşeye sıkıştırmak)
feçerkirin m sıkıştırma, zorlama, zor duruma düşürme (köşeye sıkıştırma)
fecî rd feci, trajik
fecir m fecr, tan zamanı
bj/m 1. felç, inme, nüzül 2. felç, damla (kalbe inen inme) 3.rd felçli
fecir bûn l/ngh felç olmak
fecir lê dan tan atmak
fecir lê ketin l/bw inme inmek, felç olmak
felç inmek
fecir lê xistin inme gelmek, felç geçirmek
fecira derewîn yalancı tan, geçici tan, fecrikâzip
fecira rastîn gerçek tan, fecrisadık
fecirbûn m felçolma
fecirkirin m felçetme
l/gh felçetmek
fecr bnr fecir (II)
fecrî rd felçli, inmeli
fecrî bûn l/ngh felç olmak, inme inmek
fecrîbûn m felç olma, inme inme
feda feda.
m feda
feda kirin feda etmek.
l/gh 1. feda etmek 2. harcamak (manevi yönde kötü duruma düşürmek)
feda etmek
fedakar fedakâr, özverili.
fedakâr nd/nt fedekâr, özverili
fedakarane h/rd fedekârca
fedakarî fedakarlık, özveri.
fedakârî m fedekârlık, özveri
fedakirin m 1. feda etme 2. harcama (manevi yönde kötü duruma düşürme)
fedayî nd/nt 1. fedaî 2. fedaî ( bir kimseyi veya bir yeri koruyan kimse)
fedayî (...) be -e feda olsun
fedayî (yekî) kir (birine) feda etmek
fedayîtî m fedaîlik
federal rd federal
federalî rd federal
federalîst rd/nd federalist
federalîtî m federalizm
federalîzm m federalizm
federasyon m federasyon
federatîf rd federatif
federe rd 1. federe (bir federasyona bağlı olan) 2. federe (bir konfederasyonun üyesi)
fedî m 1. ayıp, utanma 2. utanç, utanma, hicap 3. ayıp, utanç veren 4. çekinme
fedî kirin l/gh 1. utanmak 2. utanmak, utanıp çekinmek, sıkılmak * fedî dikirin ku wê peyva xerab a dihat ser zimanê wan bibêjin dillerinin ucuna gelen kötü kelimeyi kullanmaktan utanırlardı 3. utanmak, çekinmek * me fedî dikir ku em bi hev re bipeyîvin birbirimizle konuşmaktan utanıyorduk
1) utanmak, çekinmek 2) hicap duymak (veya etmek), utanç duymak
fedîkar rd/nt utangaç, mahcup
fedîkar bûn l/ngh mahcup olmak
fedîkarbûn m mahcup olma
fedîkarî m mahcubluk, utangaçlık
fedîker nd/nt 1. utangaç, utangaç 2. rd utandırıcı
fedîkerî m utangaçlık
fedîkir rd utanan, sıkılan
fedîkirî rd 1. utanmış 2. çekinmiş
fedîkirin m 1. utanma, utanış 2. utanma, utanıp çekinme, sıkılma, sıkılış 3. utanma, çekinme
fedîkok nd/nt utangaç
fedîkokî rd utangaçça
fedîkokîtî m utangaçlık
fedil m koruma * xwe jê fedil bike ondan kendini koru (pasif koruma için)
fedîl nd gönül, ‘ji fedîlê dilê xwe’ deyiminden geçer
fedil kirin l/gh korumak
fedînekir rd utanmaz, sıkılmaz
fediyok rd çekingen, utangaç
fediyokane h çekingence, utangaçça
fediyokî rd 1. çekingeç, utangaç 2. h çekingence
fediyokî bûn l/ngh çekingenleşmek
fediyokî kirin l/gh çekingen davranmak * fediyokiyan meke çekingen davranma
fediyokîbûn m çekingenleşme
fediyokîkirin m çekingen davranma
fediyokîtî m çekingenlik, utangaçlık
fediyoktî bnr fediyokîtî
fedkirîn m bakma, bakış
l/gh 1. bakmak (bakışı bir şey üzerine çevirmek) 2. bakmak (yer için, yüzü bir yöne doğru bakmak (bir işi yapmak, bir işi yapmakla görevli olmak) * li karê pasaportan, polîs fedikire pasaport işlerine polis bakar 5. bakmak (önem vermek, olmak) 3. bakmak (yoklamak, incelemek, denemek) 4. önem vererek üzerinde durmak) * ew tenê li karkirina pereyan fedikire o sadece para kazanmaya bakıyor 6. bakmak (başka bir şeyle ilgilenmeyip elindeki veya önündeki işle uğraşır olmak) * li xwarina nanê xwe fedkire yemeğini yemeye bak
fedok rd utangaç
fedokî rd utangaçça
fedokîtî m utangaçlık
fehêt bnr fehît
fehît m 1. utanma, ayıp 2. utanç
fehîtayî m utanma
fehîtok rd çekingen
fehîtokane h çekingence
fehîtokî rd çekingence, çekingen gibi
fehîtokî bûn l/ngh çekingenleşmek
fehîtokîbûn m çekingenleşme
fehîtokîtî m çekingenlik
fehl m fal
fehl (ii) nd 1. damızlık, tohumluk * hespê fehl damızlık at * berxa fehlan tohumluluk için bırakılan kuzu 2. m aşım (atın dişisiyle çiftleşmesi)
fehl û fît oyun, desise
fehl vekirin fal açmak
fehl xwarin l/gh çiftleşmek * mehîn fehl xwariye kısrak çiftleşmiş
fehlxwarin m aşım (atın dişisiyle çiftleşmesi)
fehm m anlama, anlayış
fehm kir savar bikevir e papuç pahalı (herhangi bir durum veya girişilen işin sonunda zararlı çıkma ihtimalı bulunduğunda söylenir) * me dît ku savar bikevir e, me dev ji vî tiştî berda baktık ki papuç pahalı bu işten vazgeçtik
fehm kirin l/gh 1. anlamak 2. anlamak (sorup öğrenmek) * bûyera li derve fehm bike dışardaki olayı anlayıver 3. anlamak (olumsuz veya soru biçiminde; iyilik görmek, yararlanmak) * min tu tiştek ji vê îlacê fehm nekir ben bu ilaçtan hiç birşey anlamadım 4. sezmek
anlamak
fehm tê de tune bûn anlayışsız olmak, ferasetsiz olmak
fehma rd 1. anlak, zeyrek (çabuk kavrayan, anlayan) 2. arif 3. anlayışlı, ferasetli, idraklı, düşünceli
fehma (....) kirin (herhangi bir şeyi veya durumu) idrak etmek, anlamaya başlamak, akıl erdirmek * zarok êdî fehma tiştan dike çocuk artık birşeyleri anlamaya başlamış * her fehmî dike herşeye aklı eriyor
fehma bûn l/gh idrak etmek
fehmabûn m idrak etme
fehmakî h arifane
fehmandin m 1. kavratma 2. anlayışlı kılma 3. eğitme (hayvan vs. için)
l/gh 1. kavratmak 2. anlayışlı kılmak 3. eğitmek (hayvan vs. için)
fehmatî m anlayış
m anlayışlılık
fehmbar rd anlaşılır
fehmbar kirin l/gh ılır kılmak
fehmbarî m 1. anlaşılırlık 2. wj yalınlık
fehmbarkirin m anlaşılır kılma
fehmber rd 1. arif, kavrayışlı 2. anlayışlı, ferasetli, düşünceli, idraklı
fehmberî m 1. kavrama (anlama, algılama) 2. anlayış, görüş 3. anlayışlılık, düşüncelilik
fehmberî bûn l/ngh kavramak, idrak etmek (anlamak, algılamak)
fehmberî kirin l/gh anlayışlı davranmak, izan etmek
fehmberî xwe bûn kendini bilmek (kendisinin ve çevresinin bilincine varmak) * hingî ez fehmberî xwe bûme kendimi bildim bileli
fehmberîbûn m kavrama, idrak etme (anlama, algılama)
fehmberîkirin m anlayışlı davranma, izan etme
fehmdar rd 1. kavrayışlı 2. anlayışlı, idraklı, düşünceli
fehmdarî m 1. kavrama (anlama, algılama) 2. anlayış, feraset 3. anlayışlılık 4. anlaşılır * ev gotinên te fehmdarî ye bu sözlerin anlaşılır
fehmdarî bûn l/gh kavramak, idrak etmek
fehmdarî kirin l/gh anlayışlı davranmak, izan etmek
fehmdarîbûn m kavrama, idrak etme
fehmdarîkirin m anlayışlı davranma, izan etme
fehmder bnr fehmdar
fehmîn m kavrama, anlama
l/ngh kavramak, anlamak
fehmker rd 1. anlayışlı 2. kavrayışlı
fehmkerî m 1. anlayışlılık 2. kavrayışlılık
fehmkirin m 1. anlama 2. fel anlama (bir olay veya önermenin daha önce bilinen bir kanunun veya formülün sonucu olduğunu görme) 3. seziş, sezme (anlama)
fehmkor rd anlayışsız, düşüncesiz, dar kafalı, hödük
fehmkorî m anlayışsızlık, düşüncesizlik, hödüklük
fehmkorî bûn l/ngh anlayışsızlaşmak, düşüncesizleşmek, hödükleşmek
fehmkorî kirin l/gh anlayışsızlaştırmak, düşüncesizleştirmek, hödükleştirmek
düşüncesizlik etmek
fehmkorîbûn m anlayışsızlaşma, düşüncesizleşme, hödükleşme
fehmkorîkirin m anlayışsızlaştırma, düşüncesizleştirme, hödükleştirme
fehmkûr rd 1. anlayışlı 2. kavrayışlı
fehmkûrî m 1. anlayışlılık 2. kavrayışlılık
fehş rd 1. fahiş (ahlâka ve törelere uygun olmayan) 2. kayde, kural tanımaz, kendini bilmeyen kimse 3. aşırı
fehş bûn l/ngh 1. sapıtmak, aşırıya kaçmak 2. argo hıyarlaşmak (kaba saba davranışlarda bulunmaya başlamak)
fehşbûn m 1. sapıtma, aşırıya kaçma 2. argo hıyarlaşma (kaba saba davranışlarda bulunmaya başlama)
fehşik rd 1. fahiş (ahlâka ve törelere uygun olmayan) 2. kayde, kural tanımaz, kendini bilmeyen kimse 3. aşırı, ölçüsüz
fehşik bûn l/ngh 1. sapıtmak, aşırıya kaçmak, kantarın topunu kaçırmak 2. argo hıyarlaşmak (kaba saba davranışlarda bulunmaya başlamak)
fehşikbûn m 1. sapıtma, aşırıya kaçma, kantarın topunu kaçırma 2. argo hıyarlaşma (kaba saba davranışlarda bulunmaya başlama)
fehşikî rd/h fahişçe
fehşikî bûn l/ngh sapıtmak, aşırıya kaçmak
fehşikîbûn m sapıtma, aşırıya kaçma
fehşîtî m fahişlik, aşırılık
fek n 1. açılma, açma 2. ağız
fek (i) m bakı, bakma
fek bûn l/ngh 1. açılmak 2. mec doğmak * ji maka xwe fek bû anasından doğdu 3. ayrılmak
fek ketin hev ağzı kilitlenmek, cevap veremez hale gelmek
fekberaxî m tornavida
fekbûn m 1. açılma 2. mec doğma 3. ayrılma
fekende rd faka girmiş hayvan
fekirandin (i) m baktırma
l/gh baktırmak
fekirandin (ii) m düşündürme
l/gh düşündürmek
fekirîn (i) m bakma
l/ngh bakmak * min lê fenekir ona bakmadım
fekirîn (ii) m düşünme
l/ngh düşünmek
fekul ast/m fekül, benek
fel rd 1. ayrıksı 2. kural dışı 3. tarlanın sürülmemiş yeri
fel (i) m perekende satış
fel bûn l/ngh 1. ayrıksı olmak 2. kural dışı olmak
1) ayrıksı olmak 2) kural dışı olmak
fel çûn uyum dışı olmak
fel û fol n kab kacak
felaket m 1. felâket, yıkım (büyük zarar, üzüntü ve sıkıntıya yol açan olay veya durum, yıkım) 2. rd felâket (çok kötü) * nivîsareke felaket felâket bir yazı 3.rd müthiş, dayanılmaz, korkunç (güçlü, şiddetli) * êşeke felaket korkunç bir ağrı * sancoyeke felaket müthiş bir sancı 4.b müthiş (şaşılacak şey) * hêzeke felaket müthiş bir kuvvet 5. felâket (şaşkınlık, hayret, aşırılık bildirir) * ev keçik felaket e bu kız felâket
felaket çêbûn felaket olmak, yıkım olmak
felaketdîde rd felaketzede, başına felaket gelmiş kimse
felaketjentî rd felaketzede
felaketzede rd felaketzede
felat m kurtuluş
felata (yekî) tune ye 1) kurtuluşu yok 2) iyileşme ihtimalı olmama, onmama
felatker rd/nd kurtarıcı
felatkerî m kurtarıcılık
felatxwaz nd/nt kurtuluşçu
felatxwazî m kurtuluşçuluk
felbûn m 1. ayrıksı olma 2. kural dışı olma
felç bnr felc
felc bj/m 1. felç, inme, nüzul 2. felç, damla (kalbe inen inme) 3.rd felçli, inmeli
felç bûn l/ngh 1. felç olmak (bir iş) felç olmak, felce uğramak * baran barî trafîk felc bû yağmur yağınca trafik felce uğradı (yek)
felç bûn kir (birini) komalık etmek (çok dayak atmak)
felc kirin l/gh 1. felç etmek 2. (bir işi) felç etmek, felce uğratmak
felc li dilê (yekî) ket (birine) damla inmek
felçbûn m 1. felç olma 2. (bir iş) felç olma, felce uğrama
felcbûyî rd 1. felçli, inmeli 2. felç olmuş olan
felçbûyîn m 1. felç oluş 2. (bir iş) felç oluş, felce uğrama
felcî m felçlik
felckirî rd felç edilmiş olan
felckirin m 1. felç etme 2. (bir işi) felç etme, felce uğratma
felcoyî rd inmeli, felçli, nüzullü
feldmereşal n feldmereşal
feldspat mîn/m feldspat
felec m felç * feleca zarokan çocuk felci
feleh nd/nt fellâh
felek felek.
m 1. felek, dünya 2. felek, şans, talih 3. felek (askeri mızıkada zilli bir müzik aracı)
felek berê xwe jê guhastin şansı ters gitmeye başlamak
felek berê xwe li (yekî) guhast (birinin) şansı ters gitmeye başlamak
felek çep (an jî ters) gerîn raydan (veya rayından) çıkmak
felek çep zivirîn şansı yaver gitmemek
felek jî bavê (yekî) bûn felek de birinden yana olmak
felek kumê xwe li (yekî) xwar kir (birinin) şansı ters gitmeye başlamak
felek ne bavê kesî ye bu dünya kimseye yar olmaz
felek ne neyar be felek yâr olursa
felek û oxirên (yekî) yên xêrê bin Allah kavuştursun
felek xayîn bûn feleği ters dönmek
feleka (yekî) bi reş bûn karabahtlı olmak, talihine küsmek
feleka (yekî) çep gerîn şansı dönmek, şansı ters gitmeye başlamak, feleğin sillesine uğramak (veya silesini yemek)
feleka (yekî) lê şaş kirin dünyayı dar etmek
feleka (yekî) li serê (yekî) reş gerandin gününü göstermek
feleka (yekî) li serê (yekî) şaş kiri n gününü göstermek
feleka (yekî) reş gerîn feleğin sillesine uğramak (veya silesini yemek)
feleka (yekî) şaş kirin çarkına etmek (veya okumak)
feleka (yekî) ters gerîn ikbali sönmek, hayatı kaymak, feleğin sillesine uğramak (veya silesini yemek)
feleka bêbext kahpe felek
feleka fanî fani dünya
feleka me çep negere felek yâr olursa
feleka xayîn hain felek, kahpe felek
feleka xwe fehm kirin dünyanın kaç bucak olduğunu anlamak
feleka xwe şaş kirin feleğini şaşırmak
feleknas nd/nt astronom
feleknasî m astronomi, felekiyat
felekreş rd talihsiz
felekreşî m tahlihsizlik
felemenk nd Felemenk
feleq m 1. felek 2. şans, talih
feleqa (yekî) bi reş e yıldızı düşük
feleqa bireş kör talih, kara talih
feleqe falaka.
m falaka
feleqeker n falakacı
feleqreş rd 1. bahtı kara, karabahtlı, bahtsız, talihsiz, yıldızı düşük 2. uğursuz
feleqreşî m 1. bahtsızlık, karabahtlılık, talihsizlik, kör talih 2. uğursuzluk
feliqandî rd 1. dilimli, dilimlenmiş 2. paylaşık, paylaşılmış
feliqandin m 1. dilimleme 2. paylaşma
l/gh 1. dilimlemek 2. paylaşmak
feliqîn bölünmek.
m 1. dilimlenme 2. paylaşılma
l/ngh 1. dilimlenmek 2. paylaşılmak
felişan m 1. dağılış, dağılma 2. yıkım
felişandî rd 1. dağınık, dağıtılmış 2. yıkık 3. yaydırılmış olan
felişandin m 1. dağıtma (toplu durumda olan kimse veya şeyleri birbirinden uzaklaştırma veya ayırma) 2. dağıtma, tarumar etme 3. yıkma, yıkış 4. feshetme 5. yaydırma
l/gh 1. dağıtmak (toplu durumda olan kimse veya şeyleri birbirinden uzaklaştırmak veya ayırmak) 2. dağıtmak, tarumar etmek 3. yıkmak 4. feshetmek 5. yaydırmak
felişî rd 1. dağılmış 2. tarumar olmuş 3. yıkık 4. yayılmış olan
felişîn m 1. dağılma (toplu durumda iken ayrılıp birbirinden uzaklaşma) 2. dağılma, yığılma, yığılı verme (parçalanarak yayılma, ufalanma) 3. dağılma, tarumar olma 4. dağılma (fesholunma) 5. yıkılma (çökme) 6. yayılma (genelleşme)
l/ngh 1. dağılmak (toplu durumda iken ayrılıp birbirinden uzaklaşmak) * dîlan felişî düğün dağıldı 2. dağılmak, yığılmak, yığılı vermek (parçalanarak yayılmak, ufalanmak) * hingî ku kartol têr pijiya felişî patates çok pişince dağıldı 3. dağılmak, tarumar olmak 4. dağılmak (fesholunmak) 5. yıkılmak (çökmek) 6. yayılmak (genelleşmek)
felişiyayî rd 1. dağılmış 2. yıkık 3. yayılmış olan
felit rd tüysüz genç
felîte rd/m 1. aylak 2. sürtük, yelloz, yosma, kahpe
felîtetî m sürtüklük, yosmalık, kahpelik
felîteyî m kahpelik
felîteyî kirin sürtüklük etmek, kahpelik etmek (veya yapmak)
felq kavun, karpuz salatalık vs.nin her bir parçası, eşyanın bir parçası.
m 1. yarım, parça (bütün bir şeyin ayrıldığı iki eşit parçadan her biri) 2. kes(bir şey uzunlamasına kesildiğinde ortaya çıkan yüzey) 3. çenek * felqa lobiyê fasulye çeneği 4. yarık, rahne
felq kirin l/gh 1. ayırmak (bölmek) * sêv kirin çar felq elmayı dörde ayırdı 2. çatlatmak * li mêweya di destê xwe de nêrî ku wê felq bike elindeki çatlatacağı yemişe baktı
felqe bnr felq
felqê cêwî yumurta ikizi
felqkirî rd bölünmüş, parçalanmış olan
felqkirin m 1. ayırma (bölme) 2. çatlatma
felqokî rd yarma (kolay yarılan) * xoxa felqokî yarma şeftali
felsefe m 1. felsefe (varlığın ve bilginin bilimsel olarak araştırılması) 2. felse(bir bilimin veya bilgi alanının temelini oluşturan ilkeler bütünü) 3. felse(bir filozofun, bir felsefe okulunun, bir çağın öğretisi) * felsefeya Sokrates Sokrates felsefesi 4. felsefe (dünya görüşü) 5. felse(bir konuda soyut düşünüş) * ji me re felsefeyê meke bize felsefe yapma
felsefe kirin felsefe yapmak
felsefenas nd/nt felsefeci
felsefenasî m felsefecilik
felsefevan nd/nt felsefeci
felsefewarî rd felsefeyi
felsefeya dogmatîk dogmatik felsefe
felsefeya olê (an jî dîn) din felsefesi
felsefeya ziman dil felsefesi
felsefezan nd/nt felsefeci
felsefezanî m felsefecilik
felsefî felsefi
rd felsefî
felte kahpe.
feltîşok bot/m acı elma, acı hıyar, ebucehil karpuzu (Citrullus colocynthis)
felto rd kurnaz
feltotî m kurnazlık
felûqe m fılika
felxan m taşsız, kumsuz toprak
femînîst rd/nd feminist
femînîzm m feminizm
fen (i) bnr fend
fen (ii) m 1. fen (fizik, kimya, matematik ve biyolojiye verilen ad) 2. fen, teknik (fizik, kimya, matematik gibi bilimlerden elde edilen verileri iş ve yapım alanında uygulama)
fen û fût nd alevere dalevere, dolab, desise, hile, oyun
fena 1.gibi, aynısı. 2.fena, kötü.
fena (i) d gibi * fena te nabe senin gibi olmaz
fena (ii) rd 1. fena, kötü (iyi nitelikte olmayan) * bertîl tiştekî fena ye rüşvet fena bir şeydir 2. fena, bitik (durumu kötü olan)
fena bûn l/ngh fenalaşmak, kötüleştirmek
fena kirin l/gh fenalaştırmak, kötüleştirmek
fenabûn m fenalaşma, kötüleşme
fenabûyîn m fenalaşma, kötüleşme
fenahî m fenalık
fenaker rd 1. fenalaştırıcı 2. yok edici
fenakirin m fenalaştırma, kötüleştirme
fenan bnr fenanî
fenanî gibi, -e gibi, gibisi * tu fenanî gurî kurt gibisin
fenanî guran kurtlar gibi
fenatî m fenalık
fenatî kirin fenalık etmek
fenbaz nd/nt düzenbaz, oyunbaz
fenbazî m düzenbazlık, oyunbazlık
fend m düzen, hile, dolap, oyun, desise, entrika, tuz(birini güç veya tehlikeli bir duruma düşürmek için kurulan düzen)
fend û ben oyun, hile hurda *fen û benan nizane hile hurda bilmez
fend û fêl oyun, desise, tonga, hile, tuzak
fend û fol oyun, desise, hile hurda
fend û fût (an jî fûrt) hile, düzen, oyun, hile hurda, tonga, tuzak
fend û fût anîn serê (yek) (birini) üç kâğıta bağlamak (veya getirmek(birinin) başına çorap örmek
fend û fût li (yekî) kir (birine) ayak yapmak
fendar nd/nt düzenbaz, oyunbaz
fendarî m düzenbazlık, oyunbazlık
fendefêl rd kötü edimli
fendek nd/nt düzenbaz, hilebaz, hileci, oyunbaz
fendekî rd 1. hilebazca, düzenbazca 2. m düzenbazlık, hilebazlık, hilecilik
fendok nd/nt düzenbaz, hilebaz, hileci, oyunbaz
fendokî rd 1. hilebazca, düzenbazca 2. m düzenbazlık, hilebazlık, hilecilik
fendoyî nd/nt düzenbaz, hilebaz, hileci, oyunbaz
fendoyîtî m düzenbazlık, hilebazlık, hilecilik, oyunbazlık
fenek nd/nt 1. düzenbaz, düzenci, dalavereci, dolapçı, hilebaz, hilekâr, hileci, oyunbaz 2. kurnaz
fenekî m düzenbazlık, düzencilik, dalaverecilik, hilebazlık, hilecilik, hilekârlık, oyunbazlık 2. kurnazlık
fenekî kirin 1) hilekârlık etmek, düzenbazlık etmek, oyunbazlık etmek 2) kurnazlık etmek
fener m 1. fener 2. fener, deniz feneri
fenerdar rd fenerli
fenerfiroş nd/nt fenerci (satan kimse)
fenerfiroşî m fenercilik
fenervan nd/nt fenerci (yapan kimse)
fenervanî nd/nt m fenercilik
fenî fenni.
rd 1. fennî (fenle ilgili) 2. fennî (yöntemine gör iş gören) * sunetkerê fenî fennî sünnetçi
fenik m oyun, desise, hile
fenîk n fenik (Alman markının yüzde biri)
fenok nd/nt 1. düzenbaz, hilikâr, oyunbaz 2. kurnaz
fenokî 1. düzenbazlık, hilikârlık, oyunbazlık 2. kurnazlık
fenokî kirin 1) düzenbazlık yapmak 2) kurnazlık yapmak
fenol m fenol, asit fenik
fenomen m 1. fenomen, olay, olgu 2. fel fenomen, görüngü
fenomenîzm fel/m fenomonizm, görüngücülük, olaycılık
fenomenolojî fel/m fenomoloji, görüngü bilimi, olay bilimi
fenomenolojîst nd/nt fenomolojist, olay bilimci
fentezî m 1. fantazi (sonsız, sınırsız hayal) 2. fantazi (değişik heves, değişik beğeni, değişik düşünüş) 3. rd fantazi (süslü ve türü değişik olan) * qumaşê fentezî fantezi kumaş 4. fantazi (serbest biçimli beste veya şarkı)
fenûfol nd dolab, oyun, hile, desise
fenvan rd fenci
fenzanî m teknoloji
feodal nd/nt 1. feodal, derebeyi 2. rd feodal
feodalîte dîr/m feodalite, derebeylik
feodalîzm m feodalizm
feodaltî m feodallık
feq tuzak, kapan.
m fak, tuzak
feq (i) bnr felq bir bütünün yarısı
feq danîn tuzak kurmak.
feq vegirtin tuzak kurmak
feqandin m kırıp ikiye ayırma
l/gh kırıp ikiye ayırmak
feqe bnr feqî
feqebombe m bubi (tuzağı)
feqet g 1. fakat (çelişkili ve tutarsız iki cümleyi birbirine bağlar) * xwarin hindik e, feqet bitehm e yemek az, ama lezetli 2. fakat (uyarma veya şartlı bir ifade niteliğinde olan bir cümleyi, başka bir cümleye bağlamaya yarar) * hûn dibêjin ku ez dê sibehê werim, feqet ez dê ne li malê bim yarın geleceğim diyorsunuz, ama ben evde bulunmayacağım 3. fakat (beklenmeyen sonucu anlatan iki cümleyi onun sebebi durumunda olan cümleye bağlar) * ez têkilî vî karî bûm, fakat poşman im ben bu işe karıştım, ama pişmanım
feqî din öğrenimi gören öğrenci.
n softa, talebe (medrese öğrencisi)
feqîn m kırılıp ikiye ayrılma (veya bölünme)
l/ngh kırılıp ikiye ayrılmak (veya bölünmek)
feqîr rd/nd 1. fakir, yoksul 2. fakir (nesneler için; olması gerekenden az) * navmala wan feqîr bû evlerinin içi fakirdi 3. mec fakir (alçak gönüllülük için birinci kişi zamiri görevinde kullanılır) * ez feqîrê Xwedê do hatim mala we jî, min hûn nedîtin fakir dün evinize geldimsede bulamadım 4. mec uslu, uysal 5. mec zavallı, mazlum 6. Yezidilikte en alt kademedeki kimse 7. fakir (Hindistan’da yokluğa, eziyete kendini alıştırmış derviş) 6. fakir (yetersiz) zimanekî feqîr fakir bir dil
feqîr bûn l/ngh fakirleşmek, yoksullaşmak
feqîr kirin l/gh fakirleştirmek, yoksullaştırmak
feqîr têr kirin aç doyurmak
feqîrbûn m 1. fakirleşme, yoksullaşma 2. fakirlik, yoksulluk 3. mec uysallık 4. mec zavallılık
feqîrbûyîn m fakirleşme, yoksullaşma
feqîrê ku naqedîne fırsat yoksulu
feqîrê xwedê Allahın adamı
feqîrî m 1. fakirlik, yoksulluk 2. mec uysallık, sessiz olma, uysal olma durumu 3. fakırlık (yetersizlik) * feqîriya ziman dilin fakirliği
feqîrî kişandin sefalet çekmek
feqîrî pê nekarîn sırtı yere gelmemek
feqîrî zingara dilê mêran e fakirlik dediğin nedir ki, elin kiridir
feqîrkirin m fakirleştirme, yoksullaştırma
feqîrok nd/rd 1. fukara, yoksul 2. mec dilenci 3. uysal, sessiz, kendi halinde 4. zavallı
feqîrok (ii) bot/m mantar
feqîrokê ber derê camiyan Medine dilencisi
feqîrokî rd/h 1. fakirce 2. usluca 3. zavalıca, acınacak durumda olan
feqîrokîtî m 1. fukaralık, yoksulluk 2. mec dilencilik 3. uysallık 4. zavallılık
feqîrtî m fakirlik, yoksulluk
feqîrxane m fakirhane
feqîtî m softalık, talebelik
feqizandin m sıvıştırma
l/gh sıvıştırmak
feqizîn m sıvışma
l/ngh sıvışmak
fer tek, biricik.
m güç, takat
fer (i) ant/biy yumurtalık
fer (ii) m 1. fer (gözde canlılık) 2. rd parıldayan
fer (iii) m 1. tek (birbirini tamamlayan veya aynı türden olan nesnelerden her biri) * fera sola min nîn e ayakkabımın teki yok 2. değirmen taşının teki 3. mat/rd tek (iki ile bölünmeyen sayı)
fer û fol m kap kacak
fer û tab güç takat
fer, fera nd kab kacak
fera m kriz, geçici baygınlık
ferafol n kap kacak
ferahî m 1. ferahî (polis ve inzibat görevlilerinin boyunlarına taktıkları ayça biçiminde üstü yazılı metal arma) 2. ferahî (feslerin tepesine püskülü tutturmak için takılan metal tepelik) 3. ferahî, tepelik (kadın kofilerinin tepelerine takılan gümüş veya altından süs)
feramoş rd 1. ihmal edilmiş, boşlanmış olan 2. nd iptal
feramoş bûn l/ngh 1. ihmal edilmek, savsaklanmak 2. dağılmak 3. feshedilmek, iptal olmak
feramoş kirin l/gh 1. ihmal etmek, savsaklamak, boşlamak 2. dağıtmak 3. feshetmek, iptal etmek
feramoşbûn m 1. ihmal edilme, savsaklanma 2. dağılma 3. feshedilme, iptal olma
feramoşkar rd/nt 1. ihmalkâr 2. sakar (kimse)
feramoşkarî m 1. ihmalkârlık 2. sakarlık
feramoşkirin m 1. ihmal etme, savsaklama, boşlama 2. dağıtma 3. feshetme, iptal etme
feramûş bnr feramoş
ferandin m bayıltma, kendinden geçirme
l/gh bayıltmak, kendinden geçirmek
feraq bnr firaq
feraqetî bnr firîqetî
ferar nd yaylacı araç gereci
feraş 1.değirmen taşı. 2.fuarcı.
nd/nt 1. ferraş, hizmet gören 2. hademe 3. sergi 4. yatak, kilim
feraş kirin l/gh sergilemek
feraset m 1. feraset, anlayış 2. fel feraset, sezgi
ferasetî rd sezgisel
ferasetparêz fel/nd sezgici
ferasetparêzî fel/m sezgicilik
feraşî fuarcılık.
m hademelik
feraşîn m 1. sayfiye 2. seher yeli
feraşkirî rd sergilenmiş olan
feraşkirin m sergileme
feraşo nd/nt 1. bulaşıkçı 2. n bulaşık bezi
m bulaşıkçılık
ferat Fırat.
ferax bnr firaq
feraxet m feragat
feraxet kirin l/gh feragat etmek, vazgeçmek
feraxetkirin m feragat etme, vazgeçme
feraza h faraza * feraza ku haya we jê tune bûye ku ev tişt hatiye kirin, hûn çi dihizirin? faraza sizin haberiniz olmadan bu iş yapıldı, ne düşünüyorsunuz?
ferazî rd farazî, hipotetik, var sayımsal
feraziye m faraziye, hipotez, var sayım
feraziyeyî rd var sayımlı
ferc m seyir, seyretme, izleme * were ferca van delalan bu güzelleri izlemeye gel
ferd (i) n yükte iki çuvaldan her biri
ferd (ii) n 1. fert, birey (kendine özgü niteliklerini yetirmeden, bölünmeyen varlık) 2. man fert, birey (bir türün kapsamı içene giren varlık) 3. sos fert, birey (toplumları oluşturan insanların her biri) 4. psî fert, birey (kendine özgü ayırıcı özelikleri olan)
ferdî rd ferdî, bireysel
ferdî bûn l/ngh bireyleşmek
ferdî kirin l/gh bireyleştirmek
ferdîbûn fel/m bireyleşme
ferdîbûyî rd bireyleşmiş olan
ferdîbûyîn m bireyleşme
ferdik n seklem (kıl veya yünden dokunmuş çuval)
ferdîkirî rd bireyleştirilmiş olan
ferdîkirin fel/m bireyleştirme
ferdîtî sos/fel m ferdiyet, bireylik
ferdiyet sos/fel m ferdiyet, bireylik
ferdiyî rd bireysel
ferdiyî bûn l/ngh bireysellermek
ferdiyî kirin l/gh bireyselleştirmek
ferdiyîbûn fel/m bireysellerme
ferdiyîkirin fel/m bireyselleştirme
ferdparêz fel/nd ferdiyetçi, bireyci, individüalist
ferdparêzî sos/fel ferdiyetçilik, bireycilik, individüalizm
fere n kab kacak
fere û fol kap kacak
ferec m ferec, darlıktan, sıkıntıdan kurtulma.
ferefolk n kab kacak
ferefûrî bnr ferfûrî
feremûş bnr feramoş
ferenc n keçe
ferencî n kepenek (keçeden çoban üstlüğü)
feres zo/n 1. at 2. at (satranç)
fereş m faraş
ferês rd ince, zarif (düşünce, duygu veya davranış bakımından insanın sevgi ve saygısını kazanan)
fereşong n bulaşık bezi
ferewar rd kudretli, takatlı
ferexur rd obur
ferexur bûn l/ngh oburlaşmak
ferexurbûn m oburlaşma
ferexurbûyîn m oburlaşma
ferexurî m oburluk
ferezend bnr firsend
ferezîn bnr ferzîn
ferfî n kas
ferfitandin m çırpındırma
l/gh çırpındırmak
ferfitîn m çırpınma, çırpınış
l/ngh çırpınmak (kaslar birdenbire kendiliğinden ve düzensiz bir biçimde kımıldanmak)
ferfot rd 1. göçkün (yaşı ilerlemiş, çok yaşlı kimse) 2. bunak
ferfotî m 1. göçkünlük 2. bunaklık
ferfûr m 1. porselen 2. çok değerli kadeh
ferfûrfiroş nd/nt porselenci (satan kimse)
ferfûrî m 1. porselen 2. rd porselenden yapılma * fincanê ferfûrî fağfurî fincan
ferfûrker nd/nt porselenci (imal eden)
ferfût bnr ferfot
ferfûtî bnr ferfotî
ferheng lügat, sözlük.
m 1. bilgi 2. sözlük, lügat 3. kültür
ferhenga ansîklopedîk ansiklopedik sözlük
ferhenga destan nd cep sözlüğü
ferhengçe m lügatçe
ferhengçêker nd/nt sözlükçü
ferhengçêkerî m sözlükçülük
ferhengdaner nd/nt sözlükçü, sözlük yazarı
ferhengdanerî m sözlükçülük, sözlük yazarlığı
ferhengdanîn m sözlükçülük, sözlük yapma
ferhengî rd 1. sözlüksel 2. kültürel
ferhengnas nd/nt sözlük bilimci, leksilog
ferhengnasî m sözlük bilimi, leksikoji
ferhengnivîs nd/nt sözlükçü, leksikograf
ferhengnivîsî m sözlükçülük
ferhengnivîsîn m leksikografî
ferhengok m 1. sözlükçe, lügatçe, vokabüler 2. cep sözlüğü
ferhengvan bnr ferhengdaner
ferhengzan nd/nt sözlük bilimci
ferhengzanî m sözlük bilimi
ferîbot feribot.
m feribot, araba vapuru
ferîç n 1. lâta, kalas 2. kesit (bir şey uzunamasına kesildiğinde ortaya çıkan yüzey)
fericandin m bakma, seyretmek, izleme
l/gh bakmak, seyretmek, izlemek
fericîn m bakılmak, seyredilmek
l/ngh bakılmak, seyredilmek
feridandin l/gh ufalamak
m ufalama
feridîn m ufalanma
l/ngh ufalanmak
ferihandin m ürkütme
l/gh ürkütmek
ferihîn m ürkme
l/ngh ürkmek
ferîk (i) ferik, tüm general veya korgeneral
ferîk (ii) n 1. genç horoz 2. rd baliğ
ferîk bûn l/ngh baliğ olmak, bulûğa ermek
ferikan (i) m 1. sindirme, yaranma 2. özümlenme, özümsenme 3. biy özümleme
ferikan (ii) m dağıtma
ferikandî rd dağıtılmış olan
ferikandin (i) m 1. sindirme, sindiriş, hazmetme (yemek sindirme) 2. özümleme, özümseme
l/gh 1. sindirmek, hazmetmek (yemek sindirmek) 2. özümlemek, özümsemek
ferikandin (ii) m dağıtma (toplu durumda olan kimse veya şeyleri birbirinden uzaklaştırma veya ayırma)
l/gh dağıtmak (toplu durumda olan kimse veya şeyleri birbirinden uzaklaştırmak veya ayırmak)
ferîkbûn m baliğ olma, bulûğa erme
ferîkbûyîn m baliğ oluş, bulûğa eriş
ferikî (i) rd sindirilmi, hazmedilmiş
ferikî (ii) rd dağılmış olan
ferikîn (i) m 1. sindirilme, hazmedilme 2. yaranma 3. özümlenme, özümsenme
l/ngh 1. sindirilmek, hazmedilmek 2. yaranmak 3. özümlenmek, özümsenmek
ferikîn (ii) m 1. dağılma (toplu durumda iken ayrılıp birbirinden uzaklaşma) 2. dağılma (parçalanarak yayılma, ufalanma) 3. darmadağın olma
l/ngh 1. dağılmak (toplu durumda iken ayrılıp birbirinden uzaklaşmak) * dîlan ferikî düğün dağıldı * mêr ferikîn aliyê dîwanê erkekler divan tarafına dağıldılar 2. dağılmak (parçalanarak yayılmak, ufalanmak) 3. darmadağın olmak
ferikîn (iii) m doğurma (kısrak için)
l/ngh doğurmak (kısrak için)
ferîktî m feriklik, tümgenerallık veya korgenerallık
feriqandin bnr ferikandin (II)
feriqîn bnr ferikîn (II)
ferîş m başkesit
ferisan m 1. bozma 2. yıkma
ferisandî rd 1. bozuk, bozulmuş olan 2. yıkık
ferişandî (i) rd boğuk, boğulmuş olan
ferişandî (ii) rd sergilenmiş olan
ferisandin (i) m 1. bozmak (cihaz ve benzeri şeyleri kendisinden beklenilen işi yapmayacak duruma getirme) 2. yıkmak
l/gh 1. bozmak (cihaz ve benzeri şeyleri kendisinden beklenilen işi yapmayacak duruma getirmek) 2. yıkmak
ferişandin (i) m boğma
l/gh boğmak
ferisandin (ii) m çözme , halletme (sorun vb. şeyleri halletme)
l/gh çözmek, halletmek (sorun vb. şeyleri halletmek)
ferişandin (ii) m sergileme
l/gh sergilemek
ferisîn (i) m 1. bozulma 2. yıkılma
l/ngh 1. bozulmak 2. yıkılmak
ferişîn (i) m boğulma
l/ngh boğulmak
ferisîn (ii) m çözülme, halolma
l/ngh çözülmek, halolmak
ferişîn (ii) m sergilenme
l/ngh sergilenmek
ferît rd emsalsız
ferixandin m aksırtma (köpekler için)
l/gh aksırtmak (köpekler için)
ferixîn m aksırma (köpekler için)
l/ngh aksırmak (köpekler için)
ferkar m emir, buyruk
ferker m sure (Kur'an suresi)
ferm m komut
ferma (i) rd buyuran, hükmeden
ferma (ii) rd resmi
fermalû rd fermanlı, fermanı çıkmış olan kimse
ferman buyruk, emir.
m 1. ferman, buyruk, emir * hema car caran li min difetilî û dipirsî ka fermaneke min heye an na ikide bir bana dönüp benden bir emrim olup olmadığını soruyordu 2. ferman, yarlık, buyrultu (yazılı buyruk) 3. komut 4. egemenlik * ez di bin fermana wî de najîm onun egemenliğinde yaşamam 5. ölüm emri, ölüm fermanı, kıyım emri, katliam * fermana me rabûye ölüm emrimiz çıkmış
ferman (ii) m fermuar, carcur
ferman bike buyur (söyleyiniz, emrediniz anlamında)
ferman dan l/gh emir vermek
1) emir vermek 2) komut vermek
ferman derxistin ferman çıkarmak
ferman jê stendin (an jî girtin) emir almak
ferman kirin l/gh 1. buyurmak, emretmek, emreylemek * ferman bike ku careke din dereng neyê ona buyur da bir daha geç gelmesin 2. buyurmak (söylemek, demek, düşüncesini bildirmek) * we tiştek fermand bir şey mi buyurdunuz
emir verilmek, ferman çıkarmak
ferman lê hatın kirin buyrulmak
ferman rabûn l/gh ölüm emri çıkmak
ferman rakirin kıyım yapmak
fermana (yekî) hatin ölüm fermanı gelmek
fermana (yekî) kirin stûyê (wî) ölümüne karar vermek
fermana (yekî) rabûn 1) kökü kazılmak 2) ölüm fermanı çıkmak, ölüm fermanı gelmek * fermana wî rabûye ölüm fermanı gelmiş
fermana (yekî) rakirin 1) kökünü kurutmak, kökünü kazmak, köküne kibrit suyu dökmek 2) sürgün etmek (birinin) ölüm fermanını çıkarmak
fermana dayînê ödeme emri, verile buyruğu
fermana lêgerînê hiq arama emri, araştırma emri
fermana mirinê ölüm fermanı ölüm fermanı gelmiş
fermana nivîskî yazılı emir
fermana sehîkirinê hiq arama emri
fermana serê (yekî) rakirin ölüm fermanını çıkarmak
fermana xenaqê ölüm cezası (asarak idam etme)
fermanbar buyruğa uyan.
rd komuta edilebilir
fermanber nd/nt 1. memur 2. emirber, emir eri 3. buyruk götürücüsü
fermanberê gelemperî kamu personeli
fermanberê kadastroyê kadastro memuru
fermanberî m 1. memurluk 2. emirberlik
fermanbidest rd yetkili
fermandan m emir verme
fermandar nd/nt 1. komutan, kumandan 2. komuta eden, emreden 3. âmir, buyrukçu, emreden kimse 4. hükümdar
fermandarê segvanan ndsekbanbaşı
fermandarên hêzan kuvvet komutanları
fermandarî m 1. komutanlık, kumandanlık 2. âmirlik 3. hükümdarlık
fermandayîn m emir veriş
fermande nd/nt 1. komutan 2. m kumanda, komuta
fermandêr bnr fermander
fermander nd/nt 1. komutan 2. buyrukçu
fermanderî m 1. komutanlık 2. buyrukçuluk
fermandetî m 1. komutanlık 2. lşk komuta
fermandetî hildan dest xwe komutayı ele almak
fermandetî kiri n komuta etmek
fermandin m buyurma
l/gh 1. buyurmak * bifermîne ku careke din dereng neyê ona buyur da bir daha geç gelmesin 2. buyurmak (söylemek, demek, düşüncesini bildirmek) * we tiştek fermand bir şey mi buyurdunuz
fermanferma rd hükümran, hükmü geçen
fermangeh m 1. yazıhane, ofis 2. devlet dairesi
fermangelî m demokrasi
fermanî rd fermanlı, ölüm fermanı çıkmış kimse
fermanker rd buyrukçu, emreden kimse
fermankirin m buyurma, emretme
fermanname m emirname (emir belgesi)
m 1. emirname, yazılı buyruk, emir, * fermannameya tayînkirinê hîna derneketiye atama emri hâlâ çıkmadı 2. talimatname
fermanrabûn m ölüm emri çıkma
fermanrakirin m 1. ölüm emrini çıkarma 2. kıyım yapma
l/gh 1. ölüm emrini çıkarmak 2. kıyım yapmak
fermanrew n emir buyurucu, hükümdar
fermanrewa rd hükümran, hükmü geçen
fermanrewan n hükümdar, emir
fermanrewanî m hükümdarlık
fermanrewantî m hükümdarlık
fermanrewatî m 1. hükümranlık 2. hükmetme, tahakküm
fermanrewatî kirin l/gh hükmetmek
hükmetmek, tahakküm etmek
fermanrewatîkirin m hükmetme
fermanrewayî m hükümranlık
fermanşikên rd asi, buyruğa uymayankimse
fermanşikênî m isyan, başkaldırı
fermanşikênî kirin isyan etmek
fermason nd/nt 1. farmason 2. mec dinsiz, imansız 3. mec yaman
fermasonî m 1. farmasonluk 2. mec dinsizlik, imansızlık
fermî resmi.
rd 1. resmî (devlete ait, devletle ilgili, devletin olan) 2. resmî (devletin öngördüğü yöntemlere uyun olarak yapılan)
fermî kirin l/gh resmîleştirmek
fermîkirî rd resmîleştirilmiş
fermîkirin m resmîleştirme
fermîn mbuyurma (gelme, geçme, gitme, girme)
l/ngh buyurmak (gelmek, geçmek, gitmek, girmek) * hûn nafermin hundirû? içeri buyurmaz mısınız?
fermîtî m resmîlik
fermiyet m resmiyet
fermiyûm kîm/m (fizikçi Fermi’nin adından) fermiyum (kısaltması Fm)
fermo buyurun.
b 1. buyur, buyurunuz 2. buyur (‘anlamadım, sözünüzü tekrarlar mısınız’ anlamında)
fermo kirin l/gh buyurmak
buyur etmek
fermode bnr fermande
fermokirin m buyurma
fermonde bnr fermande
fermondetî bnr fermandetî
fermûar fermuar.
fermuar m fermuar, carcur
fermûde bnr fermande
fermûnde bnr fermande
fermwer rd resmî olan kimse
ferq m 1. fark, ayrım, başkalık 2. man fark, ayrım (cins ve türleri birbirinden ayıran özelik)
ferq kirin l/gh 1. ayrımsamak 2. fark etmek
fark etmek, ayırt etmek 3. rastık
ferq nake fark etmez
ferq xistin (....) fark gözetmek
ferqa hevpar mat ortak fark
ferqa jimaran sayı farkı
ferqaz m 1. atlama adımı 2. adım (ölçü birimi, koşarak adım)
ferqdar rd farklı, ayrımlı
ferqdarî m farklılık, ayrımlılık
ferqî m ayırım
ferqî ketin (tiştekî) fark etmek (değişmek, başkalaşmak)
ferqî kirin ayırım yapmak
ferqî kirin nava (...) ayrı seçi yapmak
ferqî xistin nava (...) fark gözetmek, ayırmak * ez ferqiyê naxim nava zarokên xwe çocuklarımı birbirinden ayırmam
ferqijandin m fırlatma
l/gh fırlatmak
ferqijîn m fırlama
l/ngh fırlamak
ferqînî m fark, ayırım
ferqiyet m farkiyet, farklılık, başkalık
ferqizandin m 1. ayırtma, koparma 2. fırlatma 3. fışkırtma 4. burkmak
l/gh 1. ayırtmak, koparmak 2. fırlatmak 3. fışkırtmak 4. burkmak
ferqizî rd 1. ayrılmış 2. fırlamış 2. burkuk, burkulmuş 4. kaçık (bir yana kaçmış, kaymış)
ferqizîbûn m 1. burkukluk 2. kaçıklık
ferqizîn m 1. ayrılma, kopma 2. fırlama 3. fışkırma, -den kurtulma 4. burkulma (bir vücut üyesi birdenbire kendi eklemi üzerinde dönme) 5. kaçma
l/ngh 1. ayrılmak, kopmak 2. fırlamak, -den kurtulmak * çavên wê ji hêlîna wê ferqizîbûn gözleri yuvalarından fırlamıştı * ji dafê ferqizî tuzaktan kurtuldu 3. fışkırmak 4. burkulmak (bir vücut üyesi birdenbire kendi eklemi üzerinde dönmek) 5. kaçmak
ferqkirin m 1. ayrımsama 2. fark etme
ferqûsk m kuş sapanı
ferş büyük yassı taş.
ferş (i) jeo/n 1. kayaç 2. kapaklık, kapak taşı (lâğım, su yol vb. in üzerini kapamak için)
ferş (ii) m yaygı
ferş bûn l/ngh mahcup olmak
ferş kirin l/gh mahcup etmek
ferşan m yassı taşların çokça bulunduğu yer
fersande rd harab, viran
fersandî rd 1. yıkık 2. bozuk
fersandin m 1. yıkma, yıkış 2. bozmak
l/gh 1. yıkmak 2. bozmak
fersax m fersah
ferşbûn m mahcup olma
fersend m fırsat
fersend dan fırsat vermek
fersend dan (yek) (birine) fırsat vermek (veya tanımak), fırsat sağlamak
fersend her gav nakeve bara xwe her zaman fırsat doğmaz
fersend her gav nakeve dest fırsat her zaman ele geçmez, her zaman fırsat doğmaz
fersend ji dest xwe berdan fırsatı kaçırmak
fersend pê ketin fırsatını bulmak, fırsatını yakalamak
fersenda (yekî) çêbûn fırsat bulmak
fersenda (yekî) ketinê fırsat düşmek (çıkmak)
fersenda (yekî) tune ye ku serê xwe bixurîne başını kaşımaya vakti olmamak (veya başını kaşıyacak vakti olmamak)
fersenda xwe dîtin fırsat bulmak
ferseng m fersah
fersex bnr fersax
ferşik (i) n 1. küçük yassı taş 2. sel
ferşik (ii) n yeni doğmuş kuzu veya oğlak midesinden alınan mayalık süt, peynir mayası
ferşîn küçük yassı taş
ferşkirin m mahcup etme
ferûc piliç.
bnr ferûçk
ferûçk m piliç (tavuğun küçüğü, erginleşmemiş tavuk)
ferûtab m güç, takat
ferwar (i) m yazlık ev
ferwar (ii) m 1. emir, buyruk 2. komut 3. hüküm, nüfuz, hakimiyet 4. rd hükümran, egemen
ferwarî m hükümet
ferwer m 1. hüküm, nüfuz, hakimiyet 2. rd hükümran, egemen
ferweran rd hükümran, hakim, egemen
ferweranî m hükümranlık, hakimiyet
ferwerdar n hükümran, hakim, egemen,
ferwerdarî m hükümranlık, hakimiyet
ferwerde nd/nt hakem, yargıcı
ferwerdetî m hakemlik, yargıcılık
ferwerî m 1. hüküm, hükmetme, tahakküm 2. hakimiyet
ferwerî kirin hükmetmek, tahakküm etmek
ferwermend n hükümdar
ferwermendî m hükümdarlık
ferx nd/nt 1. yavru * ferxên kewan keklik yavruları 2. evlât, oğul * ferxê mala Remo ye Romogillerin evlâdıdır 3. n ferik, piliç (horozun küçüğü, erginleşmemiş horoz)
ferxe geveze kadın.
ferxende rd ferhunde, kutlu
ferxende bûn kutlu olmak
ferxende kirin kutlu etmek
ferxik yavru.
nd/nt 1. yavru * ferxikên maran yılan yavrusu * ferxika şevşevokê yarasa yavrusu 2. ferik, piliç
ferxikên maran bêjehr nabin insanlar atalarına çeker
ferxsînî m orta boy tepsi
ferxunde rd ferhunde, kutlu
feryad m feryat
feryad û fîxan feryat figan
ferz m 1. farz (Müslümanlıkta, özür olmadıkça yapılması zorunlu, yapılmaması günah sayılan) 2. farz (yapmak zorunda kalınan şey) * li ser me bû ferz ku em kutayî bi vî karî bînin işe son vermek bize farz oldu
ferz (i) n ferz, vezir (satrançta önemce ikinci gelen taş)
ferz bikin (an jî bikim) tutalım kı, sayalım ki, farz edelim ki, farzımuhal * em ferz bikin ku roj careke din hilneyê, dê li dinyayê çi biqewimin? farzımuhal güneş bir daha doğmasa, dünyada neler olur?
ferz bûn farz olunmak
ferz ek nimêja (yekî) bi serê (wî) bûn namazında niyazında olmak
ferz kirin l/gh farzetmek, var saymak, tutmak * em ferz bikin sûcê te di vê de tune... tutalım ki senin bunda suçun yok
farz etmek
ferzan nd/nt bilgin, bilge
ferzane nd/nt bilgin, bilgiç
ferzanetî m bilginlik, bilgiçlik
ferzbûn m farzolma
l/ngh farzolmak
ferzê mîsal farzı misal
ferzend n pazulardan biri
ferzende âlim, bilgin.
n oğul, erkek evlât
ferzîn vezir (satrançta).
n ferz, vezir (satranç oyununda)
ferzîne h mutlak
ferzkirin m farzetme, saymak, var sayma
ferzone n çiftçi
fes (Fas şehrinin adından) n fes
fesad nd/rd fesat, fesatçı, ara bozucu, karıştırıcı
fesadê dijwar fitne fücur
fesadî m fesatlık, fesatçılık, ara bozuculuk, karıştırıcılık * kesên ku dixwazin fesadiyê bikin hene fesad çıkarmak istiyenler var
fesadî bi (te) neketiye fesatlık sana kalmamış, sen kendi işine bak
fesadî kirin 1) fesat karıştırmak (veya çıkarmak) 2) fesada vermek
fesadî kirin nava (wan) fitne sokmak
fesadîya (yekî) kirin fitnelemek, kovlamak, çekiştirmek
fesadkar nd/nt fesatçı
fesadkarî m fesatçılık
fesadker nd/nt fesatçı
fesadkerî m fesatçılık
fesal rd uygun * her tişt bi fesal bikin her şeyi uygun yapın
fesal (i) m 1. biçki 2. biçim, şekil 3. tarz, üslûp, usul
fesal (ii) m 1. ihtiyat 2. ölçü, kiyas 3. görüş (fikir)
fesal (iii) m fırsat
fesal bûn uygun hale gelmek * xanî ji bikaraninê re bi fesal bû ev kullanmaya uygun hale geldi
fesal dan l/gh biçimlendirmek
fesal girtin l/gh biçimlenmek
fesaldan m biçimlendirme
fesaldayîn m biçimlendiriş, biçimlendirme
fesalgirtî rd biçimlenmiş olan
fesalgirtin m biçimlenme
fesalî rd biçimsel
fesalîtî m biçimsellik
fesalker nd/nt ölçücü
feşandin m 1. saçma, serpme, dağıtma 2. yayma, yaygınlaştırma (bir düşünceyi, bir ürünü her tarafa dağıtma)
l/gh 1. saçmak, serpmek, dağıtmak 2. yaymak, yaygınlaştırmak (bir düşünceyi, bir ürünü her tarafa dağıtmak)
fesane m 1. efsane 2. hikaye, öykü, masal
feşartek rd savurgan, tutumsuz
feşartekî m savurganlık, tutumsuzluk
feşartin (i) m israf etme
l/gh israf etmek
feşartin (ii) m yayma, yaygınlaştırma, intişar
l/gh yaymak, yaygınlaştırmak (bir düşünceyi, bir ürünü her tarafa dağıtmak)
fesaxet m fesahat
fesdank m feslik
fesed bnr fesat
fesfiroş nd/nt fesçi (satan kimse)
fesîh rd fasih, sarahat (anlatış için; açık ve düzgün) 2. fasih (açık ve düzgün konuşma yeteneği olan) 3. açık, anlaşılır (kolay anlaşılır, vazıh) * gotina fesîh açık söz 4. net (iyi duyulan ses)
fesîh axaftin (an jî xeber dan) çıtır çıtır konuşmak
fesîh bûn 1) fasih olmak, anlaşılır olmak 2. billûrlaşmak, netlik kazanmak
fesîhî wj/m 1. yalınlık 2. netlik (ses için)
fesik n fes (yünden basit erkek başlığı)
feşikandin m engelleme
l/gh engellemek
feşikîn m engellenme
l/ngh engellenmek
fesil m barıştırma, uzlaştırma
feşil m 1. dağılma 2. yıkılma
feşil bûn l/ngh 1. dağılmak 2. yıkılmak
fesil kirin l/gh barıştırmak, uzlaştırmak
feşil kirin l/gh 1. dağıtmak (toplu durumda olan kimse veya şeyleri birbirinden uzaklaştırmak veya ayırmak) 2. darmadağın etmek 3. tasfiye etmek 4. yıkmak
feşilan m 1. dağıtma 2. feshetme 3. tasfiye 4. yıkım
fesilandî rd biçilmiş, biçki yapılmış olan
feşilandî rd 1. dağıtılmış 2. feshedilmiş, mefsuh 3. tasfiye edilmiş 4. yıkılmış olan
feşilandin m 1. dağıtma (toplu durumda olan kimse veya şeyleri birbirinden uzaklaştırma veya ayırma) 2. darmadağın etme, bozguna uğratma 3. feshetme 4. tasfiye etme (bir ticari kuruluşu kapatma) 5. yıkma
l/gh 1. dağıtmak (toplu durumda olan kimse veya şeyleri birbirinden uzaklaştırmak veya ayırmak) 2. darmadağın etmek, bozguna uğratmak 3. feshetmek 4. tasfiye etmek (bir ticari kuruluşu kapatmak) 5. yıkmak
fesilandin (i) m biçme, biçki yapma
l/gh biçki yapmak, biçmek (dikilecek kumaşı belli bir ölçüye ve modele uygun olarak makasla kesmek)
fesilandin (ii) m seçme (ne olduğunu anlama, fark etme)
l/gh seçmek (ne olduğunu anlamak, fark etmek) * min yê li dûr nefesiland uzaktakini seçemedim
feşilbûn m 1. dağılma 2. yıkılma
feşilî rd 1. dağılmış, dağınık 2. mefsuh 3. yıkılmış
feşilîn m 1. dağılma, dağılış (parçalanarak yayılma, ufalanma) 2. darmadağın olma, bozguna uğrama 3. feshedilme 4. tasfiye olma 5. yıkılma, yıkılış
l/ngh 1. dağılmak (parçalanarak yayılmak, ufalanmak) 2. darmadağın olmak, bozguna uğramak 3. feshedilmek 4. tasfiye olmak 5. yıkılmak * dîwar feşilî duvar yıkıldı
fesilkirin m barıştırma, uzlaştırma
feşilkirin m 1. dağıtma (toplu durumda olan kimse veya şeyleri birbirinden uzaklaştırma veya ayırma) 2. darmadağın etme 3. tasfiye etme 4. yıkma
feşîn m saçılma, dağılma
l/ngh saçılmak, dağılmak
feşirandin m boğma
l/gh boğmak
feşirîn m boğulma
l/ngh boğulmak
fesixandin m 1. açılmasına, patlatılmasına neden olma (yırtılmasına sebep olma) 2. açılmasını sağlamk (konca gibi)
l/gh 1. açılmasına, patlatılmasına neden olmak (yırtılmasına sebep olmak) 2. açılmasını sağlamak (konca gibi)
fesixîn m 1. açılma, atma, patlama (yırtılıp açılma) 2. sağılma, sağılış 3. açılma, patlama (görünür duruma gelme, ortaya çıkma, yeşerme)
l/ngh 1. açılmak, atmak, patlamak (yırtılıp açılmak) * serçokên şalê min fesixîne pantolonumun dizleri açılmış (veya patlamış) 2. sağılmak (kumaşın bir yerinde ip çıkarak sökülmesi) * kilîm fesixî kilim sağıldı 3. açılmak, patlamak (görünür duruma gelmek, ortaya çıkmak, yeşermek) * bûtik fesixîn tomurcuklar patladı
feşk (i) m engel
feşk (ii) m dağılma
feşk lê ketin l/bw dağılmak, darmadağın olmak
fesker nd/nt fesçi
feşkilandî rd 1. dağıtılmış olan 2. feshedilmiş
feşkilandin m 1. dağıtma (toplu durumda olan kimse veya şeyleri birbirinden uzaklaştırma veya ayırma) 2. dağıtma, darmadağın etme 3. dağıtmak, feshetme
l/gh 1. dağıtmak (toplu durumda olan kimse veya şeyleri birbirinden uzaklaştırmak veya ayırmak) 2. dağıtmak, darmadağın etmek 3. dağıtmak, feshetmek
feşkilî rd 1. dağınık (düzeni bozuk, karışık) 2. fesholunmuş
feşkilîn m 1. dağılma (parçalanarak yayılma, ufalanma) 2. dağılma 3. dağılma, fesholunma
l/ngh 1. dağılmak (parçalanarak yayılmak, ufalanmak) 2. dağılmak * şevbihêrk feşkilî gece dağıldı 3. dağılmak, fesholunmak
fesl (i) bnr biesl û fesl
fesl (ii) m 1. fasl, ayrılma, ayrılık 2. bölüm (bir kitabın bölümlerinden her biri) 3. mevsim
feşortek rd savurgan, tutumsuz, müsrif
feşortekî m savurganlık, tutumsuzluk
fesq m fesholma
fesq bûn l/ngh fesh olmak
fesqbûn m fesih
festîval m 1. festival (dönemi, yapıldığı çevre, katılanların sayısı veya niteliği programla belirtilen ve özel önemi olan sanat gösterisi) 2. sn/şn festival (belli bir sanat dalında oyun ve filimlerin sunulması ve gösterilmesi sonunda ödül veya derece verilmesi biçiminde düzenlenen ulusal veya uluslararası gösteri dizisi, şenlik) 3. festiv(bir bölgenin en ünlü ürünü için yapılan gösteri, şenlik) * festîvala zebeşan karpuz festivalı
festîvala fîlman film festivalı
fesx m 1. fesih (verilmiş bir yargıyı bozma, kaldırma) 2. fesih (dağıtma) * fesxkirina parlementoyê farlamentonun feshi
fesx bûn l/ngh fesholmak, bozulmak
fesx kirin l/gh feshetmek, bozmak (geçersiz duruma getirmek)
fesxbûn m fesh olma, bozulma, infisah
fesxbûyî rd münfesih, fesh olmuş olan
fesxkirî rd mefsuh, feshedilmiş, bozulmuş olan
fesxkirin m feshetme, bozma
fetan rd 1. fettan, fitne koparıcı, kışkırtıcı 2. fettan, gönül alıcı, çekici 3. müdrik, kavrayan
fetan û fezûl fettanlık
fetanî m 1. fettanlık 2. fettanlık, çekicilik
fetbaz rd fetbaz, hilekâr
fetbazî m fetbazlık, hilekârlık
fetele m mayasız hamur
feth m fetih
feth kirin l/gh fethetmek
fetha m fetha (Arap gramerinde)
fethkirin m fethetme
fethname dîr/m fetihname
fetihandin m fethetme
l/gh fethetmek
fetîl m yufka ekmek
fetil m 1. dönüş 2. döngü 3. çeviriş 4. dolam 5. dönemeç
fetil û fitûl 1) zikzak 2) yan çizme
fetil û fitûl dan xwe 1) zikzaklar çizmek 2) yan çizmek
fetilan 1. döndürme 2. çevirme
fetilandî rd 1. dönük * pişta wê li min fetilandî bû sırtı bana dönüktü çevrik 2. çevrili, dönük 3. dolanık
fetilandin m 1. döndürme (dönmesini sağlama) 2. çevirme (yolundan alı koymak, yoldan döndürme) 3. çevirme, geri gönderme 4. dolandırma 5. dolaşma
l/gh 1. döndürmek (dönmesini sağlamak) 2. çevirmek (yolundan alı koymak, yoldan döndürmek) * heval em li rê fetilandin û birin mala xwe arkadaş bizi çevirip evine götürdü 3. çevirmek, geri göndermek * pereyên wî fetilandin parasını çevirdi 4. dolandırmak 5. dolaşmak
fetilîn dolanmak.
m 1. dönme, dönüş (kendi ekseni veya başka bir şey etrafında hareket etme) 2. dönme (geri gelme, geri gitme) 3. dönme (-e yönelme) 4. dolanma (bir şeyin çevresinde dönme) 5. dolaşma (gezinme, dönüp başka bir yönden gelme)
l/ngh 1. dönmek (kendi ekseni veya başka bir şey etrafında hareket etmek) 2. dönmek (geri gelmek, geri gitmek) 3. dönmek (-e yönelmek) 4. dolanmak (bir şeyin çevresinde dönmek) * dê ji par re lê bifetiliya û ji dûr ve derdor raçav bikira arkadan dolanıp, uzaktan çevreyi gözetleyecekti 5. dolaşmak (gezinmek, dönüp başka bir yönden gelmek) * bifetile ji derê paş de bê dolaş arka kapıdan gel
fetilok m 1. dönemeç, viraj 2. dolambaç 3. kıvrıntı, kıvrım 4. zikzak
fetilok fetilok 1) kıvrım kıvrım 2) zikzak zikzak
fetiqandî rd 1. yarık 2. çatlak, patlak
fetiqandin m 1. yarma 2. çatlatma, patlatma ((görünür duruma getirme, ortaya çıkmasını sağlama) 3. çatlatma (bit yumurtası gibi)
l/gh 1. yarmak 2. çatlatmak, patlatmak ((görünür duruma getirmek, ortaya çıkmasını sağlamak) 3. çatlatmak (bit yumurtası gibi)
fetiqîn m 1. yarılma 2. açılma 3. çatlama, patlama (görünür duruma gelme, ortaya çıkma, yeşerme) 4. çatlama (bit yumurtaları için) 5. pörtleme (meyvelerin içinin dışa doğru çıkma)
l/ngh 1. yarılmak 2. açılmak * gul fetiqîne güller açılmış 3. çatlamak, patlamak (görünür duruma gelmek, ortaya çıkmak, yeşermek) * bûtik fetiqîn tomurcuklar patladı 4. çatlamak (bit yumurtaları için) 5. pörtlemek (meyvelerin içinin dışa doğru çıkmak)
fetîr m yufka * fetîrê beqlewayê çêkirin baklava açmak
fetîrvan nd/nt yufkacı
fetîrvanî m yufkacılık
fetîş sos/nt 1. fetiş 2. mec fetiş (tapınırcasına sevilen şey veya kimse) 3. fetiş (uğurlu sayılan şey)
fetisan m boğma, boğuş
fetisandî rd 1. boğuk 2. boğuk (ses) * bi dengê xwe yê fetisandî dipeyîvî, lê hema bibêje kesê ku jê seh bikira, tune bû boğuk sesiyle konuşuyordu, ama onu anlayan yok gibiydi
fetisandin boğmak.
m 1. boğma (bir canlıyı soluk almasına engel olarak öldürme) 2. boğma (el, ip, tel ve benzeri ile bir şeyi çepeçevre sıkma) 3. boğma (fazla yakıt moturu çalışmaz duruma getirme)
l/gh 1. boğmak (bir canlıyı soluk almasına engel olarak öldürmek) 2. boğmak (el, ip, tel ve benzeri ile bir şeyi çepeçevre sıkmak) 3. boğmak (fazla yakıt moturu çalışmaz duruma getirmek)
fetisî rd boğuk, boğulmuş olan
fetisîn m 1. boğulma, boğuluş 2. boğulma (havasızlıktan)
l/ngh 1. boğulmak 2. boğulmak (havasızlıktan ölmek)
fetisînok rd 1. boğucu (boğma özeliği olan) 2. boğucu (solunumu güçleştiren)
fetîşîst sos nd/rd 1. fetişist 2. psî fetişist (fetişizme düşkün kimse)
fetîşîzm m 1. fetişizm 2. sos fetişizm (karşı cinsin giysi vb. şeyleriyle cinsi çoşku ve doygunluk sağlama)
fetiskar rd boğucu
fetisok (i) bot/m gelinboğan (bir tür ahlat)
fetisok (ii) rd 1. boğucu (boğma özeliği olan) * gaza fetisok boğucu gaz 2. boğucu (solunumu güçleştiren) 3. bunaltıcı * li der hewayeke fetisok heye dışarda bunaltıcı bir hava var 4. kısık (ses için) * dengê fetisok kısık ses
fetisokî rd/h 1. boğuk, boğukça 2. boğuk (ses), kısıkça
fetisokî bûn l/ngh boğuklaşmak, kısılmak (ses için)
fetisokîbûn m boğuklaşma, kısılma (ses için)
fetisokîtî m boğukluk, kısıklık
fetisoyî rd/h 1. boğucu, havasız 2. boğuk, boğukça, kısıkça (ses)
fetisoyî bûn l/ngh boğuklaşmak
fetisoyîbûn m boğuklaşma
fetkirîn bnr fedkirîn
fetl m 1. dönüş, dönme 2. döngü 3. dolam * ev leçek ancax du fetilan bê fetilîn bu yazma ancak iki dolam dolanabilir 4. dolam (miktar için) * pênc fetl piştî beş dolam kuşak 5. sp dönüş (oyuncunun ayağını yerden kesmeden yaptığı dönme hareketi) 6. mat dönme 8.m dönemeç, viraj 9. jeo kıvrım
fetl dan dönmek
fetl û fitûl 1) zikzak 2) yan çizme
fetl û fitûl dan xwe 1) zikzaklar çizmek 2) yan çizmek
fetl û fût n düzen, oyun, desise, hile
fetlanek m 1. dönemeç, viraj 2. dolambaç
fetlanekî rd/h 1. dönemeçli, dönemeçlice, virajlı, virajlıca 2. rd dolambaçlı
fetlanok m 1. dönemeç 2. dolambaç 3. zikzak
fetlanokî rd 1. dönemeçli 2. dolambaçlı 3. zikzaklı
fetlek m 1. dönemeç 2. dolambaç 3. kıvrım
fetlînok m 1. dönemeç 2. dolambaç
fetlok m 1. dönemeç, viraj 2. dolambaç 3. kıvrıntı, kıvrım 4. zikzak
fetlok fetlok 1) kıvrım kıvrım 2) zikzak zikzak
fetloke rd 1. dönemeçli 2. dolambaçlı 3. zikzaklı * bi fetloke baz da zikzaklı bir şekilde koştu
fetlokî rd/h 1. dönemeçli, dönemeçlice, virajlı, virajlıca 2. dolambaçlı, dolaşık (dolaşarak gidilen yol) 3. rd kıvrımlı 4. zikzaklı
fetlokî bûn l/ngh kıvrımlanmak
fetlokîbûn m kıvrımlanma
fetlonek m 1. dönemeç 2. dolambaç, kıvrıntı, kıvrım * ji ber fetloneka rê zivirî yolun kıvrıntısından döndü 3. zikzak
fetlonek dan xwe zıkzak çizmek
fetlonekî rd/h 1. dönemeçli, dönemeçlice, virajlı, virajlıca 2. dolambaçlı, dolaşık (dolaşarak gidilen yol) * wekî ku xuya dike ew der ne nêzik e, riya wê fetlonekî ye orası göründüğü kadar yakın değil, yol dolaşıktır
fetlonekî bûn l/ngh dolaşıklaşmak, kıvrımlaşmak
fetlonekîbûn m 1. dolaşıklaşma, kıvrımlaşma 2. dolaşıklık
fetloqûno rd/argo 1. ters, kıçın geri 2. dönek
fetq bj/m fıtık, kavlıç
fetqa zik nd karın çatlağı
fetqoyî rd fıtıklı, kavlıçlı
fetqoyî bûn l/ngh fıtık olmak
fetqoyîbûn m fıtık olma
fetrak m eyer arkasına takılan bir ip
fetret m 1. fetret (iki peygamber veya iki padişah arasında peygambersiz veya padişahsızgeçen süre) 2. fetret (İslam dinine göre Hz. İsa ile Hz. Muhammed arasında geçen süre) 3. fetret (iki olay arasandaki süre) 4. fetret (hükümet gücünün gevşediği bir yerde düzenin yeniden kurulmasına kadar geçen süre)
fetrûm kirin aşılamak.
fetsîner rd 1. boğucu (boğma özeliği olan) 2. boğucu (solunumu güçleştiren)
fetsok bnr fetisok
fetsonek rd 1. boğucu (boğma özeliği olan) 2. boğucu (solunumu güçleştiren)
fetsoyî bnr fetisoyî
fetwa ol/m fetva
fetwa dan (an jî derxistin) fetva vermek (veya çıkarmak)
fetwader rd fetvacı
fetwaderî m fetvacılık
fewikandin m elden kaçırma
l/gh elden kaçırmak
fewikîn l/ngh (bir iş) elden kaçmak
m (bir iş) elden kaçma
fewitandin m 1. elden kaçırma 2. tüketme, bitirme
l/gh 1. elden kaçırmak 2. tüketmek, bitirmek
fewitîn m 1. (bir iş) elden kaçma 2. bir şey mevsimi geçme, bitme, tükenmek
l/ngh 1. (bir iş) elden kaçmak 2. bir şey mevsimi geçmek, bitmek * tû fewitîn dutlar bitti
fewqilbeşer rd insanüstü
fewqulade m fevkalâde, olağanüstü
fewquladet rd fevkâlede, olağanüstü
fewquladetî m fevkâledelik, olağanüstülük
fewt m ıskalama, (hedefe değmeme)
fewt çûn ıskalamak* derba wî fewt naçe darbesi ıskalamıyor
fexfexe m övünme
fexfûr n 1. fağfur (Çin imparatorllarına verilen unvan) 2. fağfur (Çin’de yapılmış kâse, tabak, vazo gibi porselen eşya)
fexfûrî rd fağfurî (fağfurdan yapılmış olan)
fexir m övünme, gururlanma
fexir bûn l/ngh övünmek, gururlanmak
fexirbûn m övünme, gururlanma
fexrî m övünme
rd fahrî, onursal
fexriye wj/m fahriye
feyde m fayda, yarar
feyde dîtin l/gh yararlanmak
feyde girtin l/gh faydalanmak
feyde jê re çêbûn faydası olmak
feyde lê kirin fayda etmemek
feydedar rd faydalı, yararlı, yarayışlı
feydedar bûn yararlı olmak
feydedarî m yararlılık
feydedîtin m yararlanma
feydeger nd/nt faydacı
feydegerî m faydacılık
feydegirtin m faydalanma
feydemend rd faydalı, yararlı
feydemend bûn l/ngh faydalı olmak
feydemend kirin l/gh faydalandırmak
feydemendbûn m faydalı olma
feydemendî m 1. faydalılık, yararlılık 2. faydalanma, yararlanma
feydemendkirin m faydalandırma
feydeperest rd faydacı, yararlanmacı, pragmatist
feydeperestî m 1. faydacılık, yararlanmacılık 2. fel faydacılık, yararlanmacılık, pragmatizm
feydexwaz rd faydacı, yararlanmacı
feydexwazî m faydacılık, yararlanmacılık
feydeya (tiştekî) jê re hebûn (birinin veya bir şeyin) faydası olmak
feydeya çavê rastê ji yê çepê re tune sağ elin sol ele faydası yok
feydeya çi halê çi ne fayda
feydeya tirsê tune korkunun ecele faydası yok
feydeya xwe nedan (tiştekî) fayda vermemek
feyfûr bnr ferfûr
feyîn m bakma
l/ngh bakmak
feyîz m feyz
feyîzdar verimli.
rd feyizli
feyke n fanila
feylesof nd/nt 1. felesof, filozof 2. rd/mec felesof, filozof (felsefe yapmaya meraklı kimse)
feylesofane h felesofça
feylesofî m felesofluk
feylesofkî rd/h filozofça
feylezof filozof.
feyrûz mîn/m firuze
feyrûzî rd firuze renkli
feza m 1. feza, uzay 2. ast feza, uzay (sınırsız boşluk)
fezayî rd 1. semavî 2. uzaylı
fezîlet m fazilet, erdem
fezîletdar rd faziletli, erdemli
fezîletdarî m faziletlilik, erdemlilik
fezleke m fezleke
feal (rengdêr) aktîf, li kar, çalak
fealiyet (navdêr, mê) bizav, çalakî, xebat, tevgerr, kar, aktîvîte, hereket.
Herwiha: faaliyet.
Têkildar: fail, fiil, fêl.
ji wêjeyê: Abdullah Ocalan yek ji wan kesan bû ko ket nêv Ergenekona ko di kontrola Emerîkayê de bû û di nêv wê de hat perwerde kirin, ew endamê rêxistinê bû. Bi hevkariya dewletên kûr Emerîka, Brîtanya, Îsraîlê û Ergenekonê ji bo kontrolkirina dînamîkên cidaxwaz yên li cem hemwelatiyên Tirkiyeyê yên esilkurd biryar hatibû dan ko rêxistineka cidaxwaz ya terorîst li Abdullah Ocalanî bidin ava kirin û wê bixin fealiyetê.(Bulent Orakogluyê cihgirê berê yê serokê Daîreya Istixbarata Emniyeta dewleta tirkan li gor Nefel.com, 2/2008).
ji: Ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: fealiyet kirin. Navdêr: fealiyetkirin Rengdêr: fealiyetkirî
fealiyet kirin (lêker)(Binihêre:) fealiyet
fealiyetkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fealiyet kirin
fealiyetkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fealiyet
feç (rengdêr) mirovê difina wî biçûk û serevraz
feçê (navdêr, mê) bangkirin û naznavê jina feç
feçer kesê ku serê bêvila wî bilind e
kesê ku serê bêvila wî bilind e.
Bikaranîn: Lêker: feçer kirin. Navdêr: feçerkirin Rengdêr: feçerkirî
feçer kirin zor lê kirin
(lêker) zor lê kirin
feçerkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye feçer kirin
feçerkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) feçer
fecî cangizok, dilşewat, dilsotîner, trajîk, dehşet, tirsnak, xedar, xedarane
fecir (navdêr, mê) sewgûr,sewgir,sewgor,spêde, sibe, sihar, destpêka rojê, dema ku tav li rojhilatê derdikeve anku hiltê, destpêk.
Herwiha: fecr.
Dijwate: mexreb.
ji: Ji erebî.
: fecrî
fecir bûn (lêker)(Binihêre:) fecir
fecir kirin (lêker)(Binihêre:) fecir
fecir lê daketin (biwêj) şû bûn, felç bûn. heke fecr lê daneketa tê de bidîta niha xorteki çawa de jê derketa.
fecirbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) fecir
fecirbûyî (rengdêr) (Binihêre:) fecir
fecirkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fecir kirin
fecirkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fecir
feço (navdêr, nêr) gazîkirin û naznavê kur zelamê(peya) ê feç
fecr berbang
fecra sadiq berbanga rasteqîn a ku piştî wê nimêja sibehê tê kirin
feda qurban, gorî
feda kirin gorî kirin
(lêker)gorî kirin
fedakar cangorî
cangorî
fedakarane (rengdêr) cansiperane, fîdakarane, bi fedekarî.
ji: fedakar +-ane
fedakarî (rengdêr) xwe gorîkirin, xwe fedakirin.
Bikaranîn: Lêker: fedakarî kirin. Navdêr: fedakarîkirin Rengdêr: fedakarîkirî
fedakarî kirin (lêker)(Binihêre:) fedakarî
fedakarîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fedakarî kirin
fedakarîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fedakarî
fedakirin (navdêr) gorîkirin, qurbankirin
federal (rengdêr) pergala siyasî ya tê de hêz di navbera hikûmeta navendî û hikûmetên herêmî de hatiye parvekirin, hikûmeta navendî di pergala federalîzmê de, ne hikûmetên herêmî.
ji: Ji latînî feodus (peyman), têkildarî feodal.
: federaliyet, federalî, federalîst, federalîstî, federalîzm, federasyon, federatîf, federatîfî, federatîv, federatîvî
federalîzm (navdêr, mê) pergala siyasî ya ku tê de herêmên welatekî ta radeyekê serbixwe ne, doza wê pergalê kirin, xwestina wê pergalê.
Herwiha: federaliyet, federalî, federalîtî.
Dijwate: unîtarîzm.
Têkildar: federalîst, federasyon.
ji: federal + -îzm
federasyon (navdêr, mê) yekîtiya navbera çend rêkxistinan yan herêman: federasyona komelên kurdên Swêdê, dewleta ku ji çend herêmên teqrîben serbixwe pêk hatiye: Federasyona Rusyayê.
Têkildar: federal, federalîst, federalîzm
fedî şerm
(navdêr, mê) şerm, tinebûna cesaretê bo danûstandinên li gel xelkê: Ez fedî dikim li gel keçan biaxivim. fêt, eyb, ar, erz.
Bikaranîn: Lêker: fedî bûn, fedî kirin. Navdêr: fedîbûn, fedîkirin Rengdêr: fedîbûyî, fedîkirî.
Herwiha: fedi.
Bide ber: feda.
: bêfedî, bêfedîtî, fediyok, fedîtî, fedîker
fedî bûn (lêker)(Binihêre:) fedî
fedî kirin 1. şerm kirin 2. mehcûb bûn *"çav ji çavan fedî dikin"
(lêker)şerm kirin , mehcûb bûn çav ji çavan fedî dikin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌دی کرن
fedî nekirin (lêker)(Binihêre:) fedî
fedîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) fedî
fedîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) fedî
fedîkar şermoke
şermoke, şermok, şermîn.
Bikaranîn: Lêker: fedîkar bûn, fedîkar kirin. Navdêr: fedîkarbûn, fedîkarkirin Rengdêr: fedîkarbûyî, fedîkarkirî
fedîkar bûn (lêker)(Binihêre:) fedîkar
fedîkar derxistin (lêker)rûreş kirin.
ji: fedîkar + derxistin
fedîkar kirin (lêker)(Binihêre:) fedîkar
fedîkarbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) fedîkar
fedîkarbûyî (rengdêr) (Binihêre:) fedîkar
fedîkarî (navdêr, mê) şermezarî, şermesarî, şermendeyî, mehcubiyet, fihetkarî, şermokî, şermikî, şermîsarî, rûsarî, mehcûbiyet, şermoketî, şermînî, şermendetî, fediyokî, fedokî, fedîkerî, şermelûdî, şermkerî, fihêtkarî, xwîntehlî, xwînsarî, neşîrînî, nehizî, cirnexweşikî.
ji: fedî +-karî
fedîkarkî (navdêr, mê) bi fedîkarî.
ji: fedîkar +-kî
fedîkarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fedîkar kirin
fedîkarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fedîkar
fedîker sermîn, sermok
fedîkerî (navdêr, mê) şermokî, şermoketî, şermînî, şermendetî, fediyokî, fedokî, şermelûdî, şermkerî, fedîkarî, fihêtkarî, şermezarî, rûsarî, mehcûbiyet.
ji: fedî +-kerî
fedîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fedî kirin
fedîkirin (navdêr)serimkirin, :ew fedî di ke lewra na xwaze bi stire.
Bikaranîn: Lêker: fedîkirin dan. Navdêr: fedîkirindan.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌دیکرن
fedîkirin dan (lêker)mehcûb kirin.
ji: fedîkirin + dan
fedîtî (rengdêr) serim
fediyok fedîkar
(rengdêr) şermîn, şermok, kesa/ê ku fedî anku şerm dike, şermoke, şermokî.
ji wêjeyê: Min di vê êvara 21 nîsanê de, di pencereya oda xwe re berê xwe da ezmanê vê xerîbî û mihaciriya kambax û min çavên xwe li stêrkên qamûflekirî, li heyva li çardeyê û li şopa lingên kadizê gerand; min çavên xwe di pişt wê reşayiya nedirûtî re li asoyên bêrîkirinê û çirûskên hisretê gerand; min di nav xeriqandina bêûcaxiyê re xwe li bin darên gûz û mişmişên baxçeyên evînê bezikand; min xwe li dawên kenêr û qizwanên ko xapên evîndarên fediyok bûn rakişand û min hewil da ko li ser kursiyeke rûqayişî, li ber bedena Diyarbekirê, li qiraxa Çemê Dîcleyê, li parqa qahwexaneya Evdî ya li Deriyê Mêrdînê bi du dostên kevnare re bibim mêvan û çayekê vexwim....
ji: fedî + -y- + -ok.
: fediyokî, fediyokîtî, fediyoktî
fediyokane (rengdêr) bi awayekî fediyok, şermokane.
ji: fediyok + ane
fediyokî (navdêr, mê) rewşa fediyokbûnê, şermokî, şermezarî, rûsarî, mehcûbiyet, şermoketî, fedokî, fedîkerî, şermkerî, fedîkarî, şermokebûn.
ji: fediyok + -î.
Bikaranîn: Lêker: fediyokî bûn. Navdêr: fediyokîbûn
fediyokî bûn (lêker)(Binihêre:) fediyokî
fediyokîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) fediyokî
fehêtîn (navdêr, mê) serimkirin, fedîkirin, di fehête bi fehêtin
fehetkar fedîkar
fedîkar
fehîm (navdêr, nêr) navek zelaman e.
ji: Ji erebî fehîm (fama, têgihiştî).
: Fehîma
fehîma (navdêr, nêr) navek jinan e.
Herwiha: Fehîme.
ji: Fehîm + -a
fehl [I] sewalê nêr ê ji bo tovî *"kurî li fehlan, xwarzî li xalan" [II] fal
fehm têgihiştin
xwelîya dar û kumirrê.
Bikaranîn: Lêker: fehm kirin. Navdêr: fehmkirin Rengdêr: fehmkirî
fehm dar (rengdêr) fehma, berfehm, fehmber, famdar, fehmker, têgihîştî, bîrbir, bî rewer, fehmkûr.
ji: fehm +-dar
fehm kerdene (Zazaki) (lêker) tê gihiştin, fehm kirin.
Têkildar: fehmkerdiş
fehm kirin tê gihiştin *"heke mirov ji yekî fehm neke, ji sedî jî fehm nake"
(lêker)tê gihiştin heke mirov ji yekî fehm neke, ji sedî jî fehm nake.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌هم کرن
fehmabûn (navdêr, mê) îdrak, bîrbirin, têgihiştin
fehman serenav, nêr, navek zelaman e.
Herwiha: Fahman.
ji wêjeyê: Tê texmînkirin ku navê Dr. Erdal Bahoz yê rast Fehman Hisên e û ew ji kurdên Sûriyê ye..
ji: Têkildarî fehm, fehma, Fehîm, Fehîma
fehmandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fehmandin
fehmandin (lêker)(navdêr, mê) tê gihandin, jê re rave kirin, bo şirove kirin, alîkariya kesekî kirin daku di tiştekî bigihe anku tiştekî fehm bike, alîkarî.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌هماندن.
Herwiha: fahmandin famandin fêhmandin fêmandin. Tewîn: -fehmîn-.
ji: fehm + -andin.
: fehmandî fehmîner
fehmbar (rengdêr) fambar, watebar.
ji: fehm +-bar
fehmbarî (navdêr, mê) şiûr, têgihîştin.
ji: fehmbar +-î
fehmber (navdêr, mê) fehma, berfehm, fehm dar, famdar, fehmker, têgihîştî, bîrbir, bî rewer, fehmkûr, têgiştî, zana, xweyferaset, fehmdar, bîrewer.
ji: fehm +-ber
fehmberî (navdêr, mê) fehmatî, berfehmî, fehmdarî, fehmkerî, têgihanî, birbirî, bîre weratî, fehmkurî, bîrewerî, îzan, feraset, têgihiştin, azawî.
ji: fehm +-berî
fehmberî bûn (lêker) têgihîn, serwext bûn.
ji: fehmberî + bûn
fehmberî kirin (lêker) fehmdarî kirin.
ji: fehmberî + kirin
fehmdar (rengdêr) bîrbir, berfehm, fehmber, fehma, bîrewer, famdar, fehmker, têgiştî, zana, xweyferaset.
ji: fehm +-dar
fehmdarî (navdêr, mê) fehmatî, berfehmî, fehmberî, fehmkerî, têgihanî, birbirî, bîre weratî, fehmkurî, bîrewerî, îzan, feraset, azawî, têgihiştin.
ji: fehm +-darî
fehmdarî kirin (lêker) fehmberî kirin.
ji: fehmdarî + kirin
fehmîn (lêker)(navdêr, mê) fehm kirin, tê gihiştin, hatin fehimandin, hatin fehmkirin, hatin têgihiştin, fehma bûn, gihiştin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌همین.
Herwiha: fêhmîn.
ji wêjeyê: Ez dîsa jî dibêjim ko ev gotara min bila di qalibê îdeolojiyên zimanê da nehê fehmîn anko fehmkirin. Babetê ez dixwazim vebikim babetê rêvebirin anko management a zimanî ye.(Lezgîn Çalî: Pîvankîkirina kurmanciyê, Nefel.com, 9/2010).
ji: fehm + -în
fehmker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê fehm dike, fama, fehmber, famdar, têgihiştî, bîrbir, têgiştî, zana, xweyferaset, fehmdar.
ji: fehm + -ker
fehmkerdiş (Zazaki) (navdêr) têgihiştin, fehmkirin.
Têkildar: fehm kerdene
fehmkerî (navdêr, mê) fehmatî, berfehmî, fehmberî, fehmdarî, têgihanî, birbirî, bîre weratî, fehmkurî, azawî, bîrewerî, îzan, feraset.
ji: fehm +-kerî
fehmkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fehm kirin
fehmkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fehm.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌همکرن
fehmkor nefehma, fêmkor, bê fehm, tênegihîştî, bêaqil, kêmaqil, bêfehm, bêhiş, bêmêjî, çopîk, hişsivik, serhişk, totikvala, bêpîr, zirtoço, nîvekîr, kanc, famkor
fehmkorî nefehmaî, fêmko rî, bêfehmî, tênegihîştîbûn, tênegihîştîbûnî, serhişkî, bêpîrî, firasetkêmî, kêmfehmî
fehmkorî bûn (lêker) bêpîrî bûn.
ji: fehmkorî + bûn
fehmkorî kirin (lêker) bêfehmî kirin, bêpîrî kirin.
ji: fehmkorî + kirin
fehmnekirî (rengdêr) tênegihîştî.
ji: fehm +nekirî
fehş (rengdêr) fire, beş.
Bikaranîn: Lêker: fehş bûn, fehş kirin. Navdêr: fehşbûn, fehşkirin Rengdêr: fehşbûyî, fehşkirî.
Herwiha: faş, fahş.
Bide ber: fahîşe, fihûş.
: fehşî
fehs (navdêr, mê) teftîş, pişkinîn, venerîn, saxtî, taqî, ezmûn, azmayîş, kontrol, vekolîn, lêkolîn, miayene, lê kolîn.
Bikaranîn: Lêker: fehs kirin. Navdêr: fehskirin
fehş bûn (lêker)(Binihêre:) fehş
fehş kirin (lêker)(Binihêre:) fehş
fehs kirin (lêker)(Binihêre:) fehs
fehşbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) fehş
fehşbûyî (rengdêr) (Binihêre:) fehş
fehşî (navdêr, mê) rewşa fehşbûnê.
ji: fehş + -î
fehşik (navdêr, mê) aşirî (mec).
ji: fehş +-ik
fehşik bûn (lêker)(Binihêre:) fehşik
fehşkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fehş kirin
fehşkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fehş
fehskirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fehs
fek ra veradene (Zazaki) Biwêj, dev jê berdan.
ji wêjeyê: Gilberte Favre Zaza: Gama ke emrê Cengoyî panc serr û nêm bi, ey keman cenayêne. Badê ke babîyê ey merd, fek keman ra verada. (Ji gava ku jiyê Cengo pênc sal û nîv bû, wî keman dijenî. Piştî ku babê wî mir, wî dev ji kemanê berda.)
fekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fekirin
fekirin (lêker)(navdêr, mê) nerîn, mêzandin, berê xwe danê, hêv kirin, mêze kirin, seh kirin, temaşe kirin, mêzîn, hêv, mêze. Tewîn: Lêker: fe-k-.
Bide ber: fedî kirin, fikirîn, vekirin.
ji wêjeyê: Hezkirin ne ew e ku li çavên hev bêt fekirin; ew fekirina berev heman alî ve ye..
ji: fe + kirin.
: feker, fekirî
feks Xerakirina tiştekî di nava du kesan de bi xêrnexwazî(bi fîtne û fesadî.Filankes feks li şirîkantiya me xist.Wî feks lênexistana meê lihev bikrana.
fela qereçiyan, şanse sêwiyan (biwêj) ji bo kar û baren pûç tê bikaranîn. lawo, tu çi ji wan hevî dikî? ma tu nizanî, fehi ( ereçiyan, şanse sêwiyan.
felah (navdêr) cotkar, cotyar, werzêr.
Herwiha: fellah.
Bide ber: feleh.
ji: ji erebî فلاح (fellah) ku herwiha serekaniya peyva kurdî fileh e jî. Ji heman rehê samî bi rêya aramî: pale..
: felahî, felahîtî, felahtî
felahî (navdêr, mê) çandin, cotkarî, zîraet, kiştûqal, cotyarî, cotemenî, werzêrî, karûbarên çandinê û dirûnê, karê felahan, cotkirin.
Herwiha: felahîtî, felahtî.
Bide ber: filehî.
ji: felah + -î
felaket (navdêr, mê) karesat, bêtar, bobelat, gerûşe, asîw, afet, bela, katastrof, tofan, ziryan, bûyera pirr xirab ya gelek kes tê de tên kuştin yan birîndar dibin yan jî mal û milkê xwe ji dest didin.
Bide ber: felek.
ji: Ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: felaket kirin. Navdêr: felaketkirin Rengdêr: felaketkirî.
: felaketane, felaketî, felaketzede, felaketzedeyî
felaket kirin (lêker)(Binihêre:) felaket
felaketane (rengdêr) bi awayekî felaket.
ji: felaket + -ane
felaketî (navdêr, mê) rewşa felaketbûnê.
ji: felaket + -î
felaketkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye felaket kirin
felaketkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) felaket
felaqe lêdana binê piyan
lêdana binê piyan
felaqe kirin li binê piyan xistin
(lêker)li binê piyan xistin
felaqedan (navdêr, mê) core lêdaneke bi dar û qamçîyan li binê pêyên mirovan didin
felat serfirazî
(navdêr, mê) rizgarî, xilasî, azadî, azadbûna ji bindestiyê.
Bide ber: Ferat.
: filitandin, filitîn
felatker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê felat dike, xelasker, rizgarker.
ji: felat + -ker
felatkerî (navdêr, mê) rizgarkerî, xelaskerî, rehakerî.
ji: felat +-kerî
felatxwaz (navdêr, mê) rizgarîxwaz, rehaxwaz.
ji: felat +-xwaz
felatxwazî (navdêr, mê) rizgarîxwazî, rehaxwazî.
ji: felat +-xwazî
felc (navdêr, mê) şelal, felc, seqetî, kûd, şel, şil, şeple, şehitî, pejle, şal, felec, şat, qorimî, şeht, falinc û fecr, seqet, kulek, şehitandî.
Herwiha: felç (di bin tesîra tirkî de).
ji: ji erebî فلج (felc) jiarami ܦܠܓܐ/פלג (pêlge: parçe, rex, hêl, alî).
Bikaranîn: Lêker: felc bûn, felc kirin. Navdêr: felcbûn, felckirin Rengdêr: felcbûyî, felckirî
felc bûn (lêker)(Binihêre:) felc
felc kirin (lêker)(Binihêre:) felc
felcbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) felc
felcbûyî (rengdêr) (Binihêre:) felc
felcî (navdêr, mê) şeht, şehtî.
ji: felc +-î
felckirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye felc kirin
felckirin (navdêr, mê) (Binihêre:) felc
felec (navdêr, mê) felc, şelal, felc, seqetî, kûd, şel, şil, şeple, şehitî, pejle, şal, şat, qorimî, şeht
felehî 1. karê felahan. Binêre;, felahî 2. dînê fileyan. Binêre;, filetî
felek çerxa cîhanê
(navdêr, mê) gerdûn, alem, kaînat, qeder, talih, siûd, şens, bext, hêza nediyar ya têt bawerkirin ku birryarê li ser qewimîna her tiştî dide: Felek li me xaîn e. (Me şens nîne.), çerx, dewr: çerx-û-felek.
Herwiha: feleg.
Bide ber: belek, kelek, melek, xelek.
ji: ji erebî فلك (felek: 1. felek, ) jiarami פלכא (pêlêka: çerx), hevreha fenîkî pêlêkum (çerx), akadî pelaku (zivirrandin, çerixandin).
: felekî, feleknas, feleknasî, feleknaz, feleknazî, felekyar, felekyarî, felekzan, felekzanî
felek jê re bûn yar (biwêj) rewş xweş û seûceftî bûn. şikir isal felek ji meme re bûye yar ti hemû karen wî baş dimeşin.
felek lê çep gerîn (biwêj) rewş baş nebûn. ez ç.i bildin ku va ye felek li lawe itûn çep geriyaye.
felek lê şaş kirin (biwêj) yek kirin bin zerp û zoreke dijwar. wê rojê çima ku kerem giliyekî nebaş der bave lawê wî de got, mehmûd felek li wî şaş kir.
feleka (yekî) li serî reş gerîn (biwêj) ketin rewşeke xerab. ev du sal in ku feleka rojên li serî reş geriyaye.
feleka find û finaz, firindê piçûk û baz, geh da me şahê gerdan, ew jî bi minet û naz (biwêj) hey felekê, te tiştekî baş neda, çaxa ku da jî mineta dinyayekê kire stûyê me. got, feleka find û finaz, firindê piçûk û baz, gelt da me şahe gerdan, ew jî bi minet û naz,. çima hinekî qenciya wan li me çêbû, siran li ser serê me heftserî difroşin.
feleka min di mala xwe de nemire (biwêj) min ev yek heq nekiriye. ev rewş ne layiqî min e. ez tê de me, lê çi bikhn feleka min di mala xwe de nemire.
feleka xayîn gera çerxa cîhanê ya dijî xwestina yekî
feleka xwe şaş kirin (biwêj) dengeya xwe winda kirin, ketin rewşeke zor. tu iro dilbikul î ...te feleka xwe şaş kiriye... dinya li ser te digere; çavên te tu deran nabîne. dr. cuwan batû
felekê çerxek xwe lê xistin (biwêj) rewş neyînî bûn. gava felekê çerxek li mexist û em ji hev dûr ketin, ev bûyera nexweş hate serê me. feqî huseyn sagmç
felekê kapa xwe wisa avêtin (biwêj) rewş wisa guherîn. em çawa bikin, felekê kapa xwe wisa avêt, çarenûsa me jî bi vî rengî hate guherîn.
felekê pê re nedomandin (biwêj) kar û barê yekî baş neçûn. ez çawa bikim ku felekê bi keça min re nedomand û di wî temenî de kete nava wê belayê.
felekî (navdêr, mê) rewşa felekbûnê.
ji: felek + -î
feleknaz (rengdêr) (navdêr) feleknaz: bextiyar, bisiûd, xweşbext, berdiliya/ê felekê, kesa/ê ku tê felek jê re qenc e, Feleknaz: navek jinan e: Feleknaz Uca parlemanterek kurd e ya Parlemana Ewropayê ye..
ji: felek + -naz.
: feleknazî
feleknazî (navdêr, mê) rewşa feleknazbûnê.
ji: feleknaz + -î
feleqe sezaya bi lêdanê
sezaya bi lêdanê
feliqandin (lêker) tîke kirin, parçe kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌لقاندن
feliqandin/difeliqîne/ bifeliqîne tîke kirin, parçe kirin
felişandî (rengdêr) hilweşiyayî, rûxiyayî, herîfî, herîftî, pelişandî, hilşandî, hirşiyayî, hilweşandî, hedimandî, redimandî, rûxandî, pelişî, wêran, kambax, kavil, dêris.
ji: felişand + -î
felişandin (lêker)(navdêr, mê) têk birin, xirab kirin, perçiqandin, zirviçandin, hilweşandin, ruxandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌لشاندن. Tewîn: Lêker: -felişîn-.
Têkildar: felişîn.
: felişiandî, felişîner
felişandin/difelişîne/ bifelişîne 1. li erdê xistin 2. pêxem lê xistin 3. belav kirin
felişiandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye felişandin
felişîn (lêker)(navdêr, mê) têk çûn, xirab bûn, perçiqîn, zirviçîn, merriçîn, eciqîn, herrişîn, dewisîn, çewisîn, esirîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌لشین.
Herwiha: felişiyan. Tewîn: Lêker: -feliş-.
Têkildar: felişandin.
ji wêjeyê: Li ser pirsa ‘hilweşandina Îraqê’ jî serokê Kurdistana azad got; em ê nebin sebebê hilweşandina Îraqê, ji bo Îraq ji hev nefelişe rêya herî qenc federalîzm e, otorîteyek merkezî êdî nikare yekîtya Îraqê biparêze..
: felişiyayî, felişî
felişîn/difelişe/bifelişe 1. li erdê ketin 2. pêxem lê ketin 3. belav bûn
felît 1. zîrek 2. ciwan
zîrek , ciwan
felîtane (rengdêr) bi awayekî felîte, cahilane, tolazane.
ji: felîte + -ane
felîte jina qûnek
(rengdêr) destbelav, kesa/ê zêde malê xwe diserifîne.
Herwiha: felît filît filîte.
Bide ber: çikûd çirrîk merd tema.
: felîtane felîtehî felîtetî felîteyane felîteyî
felîtebûn (navdêr, mê) mirovê ji rêya çak derkeftî û karên xirab diket, :kurê wî yê bûye felîte êdî li mala xwe na rawestit
felîtetî qûnektî
(rengdêr) qûnektî
felîteyane (rengdêr) bi awayekî felîte.
ji: felîte + -ane
felitîyayene (Zazaki) (lêker) filitîn
felitnayene (Zazaki) (lêker) filitandin
felitnîyayene (Zazaki) (lêker)hatin filitandin
felq tîke, parçe
tîke, parçe.
Bikaranîn: Lêker: felq kirin. Navdêr: felqkirin Rengdêr: felqkirîKurdî (Zazaki) perçe
felq kirin (lêker)(Binihêre:) felq
felqedest bi qasî kefa destekî
bi qasî kefa destekî
felqekbirin (navdêr, mê) telaşekbirin.
ji: felq +-ek +birin
felqkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye felq kirin
felqkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) felq
felş bûn mechûb bûn
(lêker)mechûb bûn
felsefe retkok
(navdêr, mê) hişmendî, hişyarî, aqilmendî, zihniyet, hikmet, vekolîna zanistî bi rêya hiş û aqilî û bi azîneyên mantiqî û lojîk, rêbaz û prensîpên bingehîn yên kesekî yan hêzekê.
Herwiha: fîlozofî.
Têkildar: fîlofoz.
ji: Bi rêya erebî فلسفة (felsefe) ji yewnaniya kevn φιλοσοφία ji φίλος (dilber, delalî, evandî, hebandî, hezkirî) + σοφία (hişmendî, hiş, aqil).
Bikaranîn: Lêker: felsefe kirin. Navdêr: felsefekirin Rengdêr: felsefekirî.
: felsefeyî, felsefî
felsefe kirin (lêker)(Binihêre:) felsefe
felsefekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye felsefe kirin
felsefekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) felsefe
felsefeya heyatê retkoka jiyanê
felsefeyî (navdêr, mê) rewşa felsefebûnê.
ji: felsefe + -yî
felsefîk (rengdêr) felsefî, fîlosofîk, fîlozofîk, têkildarî felsefeyê, li gor felsefeyê.
ji wêjeyê: Dengîr Mîr Mehmet Firat: Ji aliyekî ve MHP diqêre û ji aliyê dî ve jî DTP diqêre lê belê ez fêm nakim çima herdu alî jî dikin qêrûvêr. Di eslê xwe de herdu alî jî pir ne xerîbên hev in. Herdu jî ji heman serkaniya felsefîk xwe xwedî dikin.(Nefel.com, 9/2009).
ji: felsefe + -îk.
: felsefîkane, felsefîkî, felsefîkîtî, felsefîktî
felsefîkane (rengdêr) bi awayekî felsefîk.
ji: felsefîk + -ane
felsefîkî (navdêr, mê) rewşa felsefîkbûnê.
ji: felsefîk + -î
felte (navdêr, mê) qehbe, forq, gander, orispî, fahîşe, jina ganan dide zelamên ne mêrê wê (bi taybetî bi pare), leşfiroş, kirûng, virq.
Bide ber: bilh, gewad, hîz, qûnder, pezeveng, qewad.
: feltetî
feltetî (navdêr, mê) orispîtî, qehbetî, kirûngî, ganderî, forqî, fihûşe, fahîşetî, prostîtusyon, leşfiroşî, forqbûn, karê yan reftara forqan, orispîbûn, qehbebûn.
Herwiha: feltehî, felteyî.
ji: felte + -tî
feltîşok (navdêr, nêr) petîşok, şimtîtalik
femînîst (navdêr) kesa/ê ku daxwaza bicihanîn û zêdekirina mafên jinan dike, têkildarî femînîzmê.
Herwiha: fêmînîst.
Dijwate: maskulîst, maşîst, şovenîzm.
ji wêjeyê: Nivîskara femînîst Hîdayet Şefkatli Tuksal, di kanala Habertürk de behsa hebûna cemaetek îslamî kir û tofanek kesanedî rakir. Hîdayet Şefkatli Tuksal, mêrê xwe ji xwe berdide û dibêje: Min bi rêya nasek xwe ew nas kir û min bi çavê serê xwe dît. Gava ez çûm mala jinikê, min keçek ciwan di mala wê de dît. Piştî pirsê, jinikê got „ew hewîya min e, min ji mêrê xwe re aniye.(Lotikxane.com, 1/2011).
ji: Ji latînî femininus + -îst.
Têkildar: femînîn, femînîzm
femînîzm (navdêr, mê) bîrdoza civakî ya ku armanca wê bicihanîn û zêdekirina mafên jinan e.
Herwiha: fêmînîzm.
Dijwate: maşîzm, şovenîzm.
ji: Ji latînî femininus + -îzm.
Têkildar: femînîn, femînîst
fen (navdêr, mê) lêb, hîle, fêl, fût, dekûdolab, cambazî.
Bikaranîn: Lêker: fen lê kirin. Navdêr: fenlêkirin Rengdêr: fenlêkirî.
ji: Ji erebî.
: fena, fenakar, fenakarî, fenaker, fenakerî, fenî, fendar, fendarî, fenîtî, fen û fût
fen kirin (lêker)(Binihêre:) fen
fen û dek, fên, hîle, fînaz, weyn, fen
fen û fût bû peyda, pê re bi tirkî xeber da (biwêj) jixwe yên ku dest bi sextekarî û komployan dikin, ji kok û çanda xwe jî dûr dikevin û biyan dibin. bawer im ji ber ku ji xwe dûrketinê gotine: “fen û fût bû peyda, pê re bi tirkî xeber da.
fena mîna, eynî wê, weke, notla
1. fen û fût (navdêr, mê) (Binihêre:) fen 2. kesa/ê fenan dike (navdêr)(Binihêre:) fenakar 3. wek, mîna (hoker) , wek, mîna, nola, şibî, şibhî: Ew ne fena te zîrek e.
fena bûn (lêker)(Binihêre:) fena
fena kirin (lêker)(Binihêre:) fena
fenabûn (navdêr, mê) (Binihêre:) fena
fenaker (navdêr, mê) cambaz, akrobat, fêlbaz, akrobat, kesên ku bi taybetî di sîrkan de bi benan ve dimeşin yan fenan bi dest û piyên xwe dikin, bendbaz.
Bide ber: sîrik
fenakirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fena
fenanî (hoker) wek, mîna, fena, nola, mînanî, bînanî.
ji wêjeyê: Di 21ê sibatê de agir li ser serê zarokên Kurdan, şervanên Kurdistanê de dibare. Serokkomarê Tirk Abdullah Gul fenanî mizginiyê bide mam Celal, ku Tirkan şer li dijî çekdarên PKKê di hundirê Kurdistana Azad de vekirine û di heman demê de jî wî vedixwîne, dawetî Tirkiyê dike. Ew jî bêyî, ku wijdanê xwe muhasebe bike, an jî serê xwe li ser raya Kurdan biêşîne, ka gelo ramana gelê Kurd di derbarê çûyîna wî ya li Tirkiyê çi ye? Di heman demê de ji Gul re dibêje erê û vexwendina wî dipejirîne.(Fuad Sîpan: Mam Celal, Netkurd.com, 3/2008).
ji: fena + -nî
fenatî (navdêr, mê) nepakî, neçêtî, netûyî, xerabî, bedîtî.
ji: fen +-atî
fenbazî (navdêr, mê) delkbazî, dekbazî, fenekî, xapxapokî, hîlebazî, hîlekarî, plangerî, komplokerî, firîwî, sextekarî, dexelî, xapînokî, lêbokî, fetbazî, çaçûlî, şarlatanî, fêlbazî.
ji: fen +-bazî
fenbazî kirin (lêker) dekbazî kirin, fendoyîtî kirin, lepekî kirin, dekzanî kirin, fenekî kirin, fenokî kirin, hîlebazî kirin, weynekî kirin, fêlbazî kirin.
ji: fenbazî + kirin
fend 1. huner 2. konetî 3. fesal *"kevirê êş çiqasî giran be jî, aşvan bi fenda xwe wî radike"
(navdêr, mê) huner, hinêr, konetî, fesal: Kvirê aşî çiqasî giran be jî, aşvan bi fenda xwe wî radike.
Bikaranîn: Lêker: fend kirin. Navdêr: fendkirin Rengdêr: fendkirî.
ji: ji erebî fenn. Bo zêdebûna D lipey N bide ber qalind, mindal, elind.
fend kirin (lêker)(Binihêre:) fend
fendar (rengdêr) bilêb, bifêl, bixap, bihîle, bixapandin, bixirrandin.
ji: fen + -dar.
: fendarî
fendbaz 1. dekbaz 2. xasûk
dekbaz , xasûk
fendkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fend kirin
fendkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fend
fendoyî (navdêr, mê) fenek, delkbaz, finasker, lêbok, xapînok, firibaz, hilebaz, dewlok, rîpkar, fetbaz, sexrbaz, hîlekar, hîlebaz, şarlatan, fêlbaz.
ji: fend +-oyî
fenek (rengdêr) (navdêr)hîlekar, hîlebaz
fenekî (navdêr, mê) vireki, hîlebazî, hîlekarî, fêlbazî, qulebazîtî, dekbazî, delkbazî, xapxapokî, hîlebazî, fênbazî, fenbazî, fendoyîtî, dexelî, xapînokî, felbazî, finaskerî, lêbokî, firîbazî, dewlokî, rîpkarî, fetbazî, sexrbazî, xapînoskî, lepekî, dekzanî, fenokî, weynekî.
ji: fenek + -î
fenekî kirin (lêker)(Binihêre:) fenekî
fener çiraya destan
(navdêr, mê) fanos, lampeyên ku bi gazê dixebitin, fanos, fanosa deryayê, fenera deryayê, lampeyên li beravên deryayê daku keştî bizanin bên deravê.
ji: ji yunanî φανάριον (fanaryon: fanosa biçûk) ji φανός (fanos).
: fenergeh, fenerxane
fenerfiroş (navdêr, mê) çiraxfiroş.
ji: fener +-firoş
fenerfiroşî (navdêr, mê) çiraxfiroşî.
ji: fener +-firoşî
fenervan (navdêr, mê) çiraxker.
ji: fener +-van
fenervanî (navdêr, mê) çiraxkerî.
ji: fener +-vanî
fenerxane (rengdêr) bi awayekî fener.
ji: fener + -ane
fenî (navdêr, mê) rewşa fenbûnê.
ji: fen + -î
fenîkî (navdêr, mê) zimanekî samî bû ku berê li rojhilat û başûrê Deryaya Navîn dihat peyivîn.
Herwiha: fînîqî fonîkî.
ji: ji yunanî
fenkirî (rengdêr) (Binihêre:) fen
fenkirin (navdêr)(Binihêre:) fen
fenokî kirin (rengdêr) dekbazî kirin, fendoyîtî kirin, lepekî kirin, dekzanî kirin, fenbazî kirin, fenekî kirin, hîlebazî kirin, fenbazî kirin, weynekî kirin, fêlbazî kirin.
ji: fen +-okî + kirin
fenomen (navdêr, mê) tişta/ê ku heye yan diqewime yan tê kirin, diyarde, vetîre, xuyanek, bûyera yan taybetmendiya ku dubare dibe yan tê dubarekirin.
ji: Bi rêya frensî phénomène ji latînî phænomenon ji yewnaniya kevn φαινόμενον (faynomenon, tişta/ê diyar dibe) ji φαίνω (fayno, ez nîşan didim).
: fenomenal, fenomenî, fenomenîzm, fenomenolog, fenomenolojî
fenomenî (navdêr, mê) rewşa fenomenbûnê.
ji: fenomen + -î
fenomenîzm (navdêr, mê) diyardetî, diyardenasîtî.
ji: fenomen +-îzm
feodal (navdêr) beg, axa, derebeg, kesa/ê ku xwedî gelek erd û zeviyan e û xulam hene, kesa/ê ku zeviyên xwe bi kirê dide xelkê daku ew xelk xizmetan jê re bikin.
Herwiha: feudal, fewdal.
ji: Ji frensî féodal ji latînî feudum.
: feodalî, feodalîst, feodalîzm
feodalî (navdêr, mê) rewşa feodalbûnê.
ji: feodal + -î
feodalîtî (navdêr, mê) derebegîtî, gerdotî.
ji: feodal +-îtî
feodalîzm (navdêr, mê) derebegî, axatî, feodalîte, pergala feodal, sîstema feodal, civaka ku axa û xulam tê de hene.
Têkildar: feodalîst.
ji: feodal + -îzm
feq dafik, tele
(navdêr, mê) dav, xefik, dek, tepik, asteng, astenga li ber kesekî yan tiştekî hatiye danîn daku bikeviyê û bêt girtin): feq li ber kewan venan, kemîn, dekûdolab.
Bikaranîn: Lêker: feq danîn. Navdêr: feqdanîn.
Bide ber: faq, feqe, fîq
feq danîn tele/dafik danîn
(biwêj) li serî tele çêkirin. “em ji hev du re feqan datînin, em hev du pis dikin, yek kil hinekî pêş de here rê li ber wî digirin. sûleyman çevik
feqet (hoker) tenê, bes, lê, belê, lêpa, welê, ema, dîsan jî, lêkin, lakin.
ji: ji erebî فقط
feqî (navdêr) dadnasê îslamî, pisporê şerîetê û fitûyan, alimê helalî û heramiyan li gor îslamê, xwandekarên medreseyên îslamî, şagirtên melatiyê, kesa/ê ku dixwîne daku bibe mela.
Herwiha: feqe.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌قی.
ji: ji erebî فقيه (feqîh) ji فقه (tê gihiştin, ronkirin, zanîn, ilm) jiarami פתח (p-q-x-: vebûn - bi taybetî çav yan gul).
: feqê, Feqê Teyran, feqiyane, feqîtî.
Têkildar: mela, seyda, şagirt, mamoste, pîr
feqîh kesê ku di dîn de pisporiyê digere
kesê ku di dîn de pisporiyê digere
feqîr 1. xizan 2. bêtawan 3. bêkes *"feqîr bi feqîran re bizewicin, dê parsek ji wan çê bibin"
(rengdêr) (navdêr) xizan, jar, nedar, muhtac, hewcedar, destkurt, belengaz, hejar, perîşan, reben, goyîn, nedar, belingaz, kepaze, şerpeze, aşifte, rezîl, riswa, bêserûber, kesa/ê ku rewşa wê/wî ya aborî xirab e, kesa/ê ku têra hewcehiya xwe pare yan maliyet nîne, miskîn, aram, hêmin, ne şerroke.
ji wêjeyê: Fî sebîl-îllah bi bexşî her feqîr Qedrê Mewlûdê bizanin hûn kebîr w:Mela Hisênê Bateyî.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌قیر.
Dijwate: zengîn, dewlemend.
ji: ji erebî فقير (feqîr) ji فقر (feqere: feqîr bûn), hevreha aramî p-q-r- (dîn bûn)..
Bikaranîn: Lêker: feqîr bûn, feqîr kirin. Navdêr: feqîrbûn, feqîrkirin Rengdêr: feqîrbûyî, feqîrkirî.
: feqîrane, feqîrî, feqîrîtî, feqîrtî
feqîr bûn (lêker)(Binihêre:) feqîr
feqîr çûn xwe darde bikin, lê nihêrîn ku lingên dewlemendan li hewa li ba dibin (biwêj) mirovên dewlemend, ji xizanan zêdetir qala tengasiyên aboriyê dikin. feqîr çûn xwe darde bikin, lê nihêrîn ku lingên dewlemendan li hewa li ba dibin. ji ber girî û gaz-incên van dewlemendan, newêrim qala feqîriya xwe bikin1.
feqîr çûne sergînan, manga çûne di behrê de rêx kirine (biwêj) ji bo feqîran jiyan bi her awayî zor e. jixwe şanse feqîr an hebûya, di feqîriyê de nedi-man. feqîr çûne sergînan, manga çûne di behrê de rêx kirine.
feqîr kirin (lêker)(Binihêre:) feqîr
feqîrane (rengdêr) bi awayekî feqîr.
ji: feqîr + ane
feqîrbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) feqîr
feqîrbûyî (rengdêr) (Binihêre:) feqîr
feqîrî (navdêr, mê) hejarî, belingazî, xizanî, rebenî, perîşanî, xizanî, jarî, nedarî, ne zengînî, ne dewlemendî, rewşa feqîran, şerpezetî, miskînî, milahimî, goyînî.
Herwiha: fekîrahî, feqîratî, feqîrîtî, feqîrtî.
ji: feqîr + -î
feqîrî kişandin (lêker)(Binihêre:) feqîrî
feqîrkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye feqîr kirin
feqîrkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) feqîr
feqîrojk (navdêr, mê) fîqerojk, kivark, hacîlok, karok, kifkarek, kumik, kakarik, kavkulîlk
feqîrokî (rengdêr) xizanokî, hêjarokî, rebenokî.
ji: feqîr +-okî
feqîroşk (navdêr, mê) kumik,mantar feqîroşkên bi jahrî xwarin e.
Bide ber: kavkulîlk kivark
feqîrxane (navdêr, mê) xêratxane.
ji: feqîr +-xane
feqîtî (navdêr, mê) rewşa feqîbûnê.
ji: feqî + -tî
feqiyane (rengdêr) bi awayekî feqî.
ji: feqî + -ane
feqîyatî (rengdêr) karê feqîyan yê xwendin û hînbûna zanista dînî
feqizandin (lêker)fizirandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌قزاندن
feqizandin/difeqizîne/ bifeqizîne fizirandin
fer [I] 1. hejmarên yek, sê, pênc û hwd [II] kit "ferek sol=kiteke solê" [III] teyisok, çirûsk
1. yek ji duyan (rengdêr) (navdêr, mê) kit, lib, yek ji du tiştên bi hev re, yek ji cotekê: Ferek pêlava min ne diyar e. ferd, kes, şexs.
ji wêjeyê: Tu nabê ferek gunên wî di nav destê Nezlî xanimê de perçiqîye, ê serbaz li kerê siwar kirine û berê wî dane nexweşxaneyê..
ji: ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: fer bûn, fer kirin. Navdêr: ferbûn, ferkirin Rengdêr: ferbûyî, ferkirî.
: ferî 2. giring (rengdêr) (Binihêre:) ferz
fer bûn (lêker)(Binihêre:) fer
fer kirin (lêker)(Binihêre:) fer
fera aman
aman
fera qeysê me, bûye reysê me (biwêj) yên ji me kêmtir, hatine radeyên mezin û bûne belaya serê me. de were, dîn mebe. fera qeysê me, bûye reysc me.
feramoş (rengdêr) jibîrkirî, nehesibandî, ihmalkirî, tişta/ê ku sersarî lê hatiye kirin, tişta/ê ku xem jê nehatiye xwarin.
Herwiha: feramûş, feremoş, feremûş.
Bikaranîn: Lêker: feramoş bûn, feramoş kirin. Navdêr: feramoşbûn, feramoşkirin Rengdêr: feramoşbûyî, feramoşkirî.
ji wêjeyê: Li gor bûyer û guhorînên demsalan, herweha li gor pêdawîstiyên qonaxê, bênewa, tenê cestê xwe bi kar dihîne lê giyan û hizr û zimanê xwe feramoş dike lewra giyan, hizr û ziman heya radeyekê dihên pûkandin û mirov reswa û bêçar dimîne..
: feramoşî, feramoşker
feramoş bûn (lêker)(Binihêre:) feramoş
feramoş kirin (lêker)(Binihêre:) feramoş
feramoşbar (rengdêr) kêm, kem.
ji: feramoş +-bar
feramoşbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) feramoş
feramoşbûyî (rengdêr) (Binihêre:) feramoş
feramoşî (navdêr, mê) feramoşbûn yan feramoşkirin.
Herwiha: feramoşîtî, feramoştî.
ji: feramoş + -î
feramoşkar (navdêr, mê) ji bîrker.
ji: feramoş +-kar
feramoşkarî (navdêr, mê) sersarî.
ji: feramoş +-karî
feramoşker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê feramoş dike.
ji: feramoş + -ker
feramoşkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye feramoş kirin
feramoşkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) feramoş
feramûş bûn 1. xera bûn 2. betal bûn 3. bêhemal bûn
(lêker)xera bûn , betal bûn , bêhemal bûn
feramûş kirin 1. xera kirin 2. îflas kirin 3. îhmal kirin
(lêker)xera kirin , îflas kirin , îhmal kirin
feraq aman *"feraq tune pê here avê, deyn dike dide xêra dê û bavê"
1. sênî, kevçî, çetel û hwd.. Binêre;, firax 2. rex, alî, hêl. Binêre;, ferax
feraqşo amanşo
amanşo
feraset 1. çemk 2. fêhm û hizr 3. zihniyet
(navdêr, mê) zihniyet, fehm, têgihiştin, îzan, hişmendî, bîrbirin, jîrî, zeka.
ji wêjeyê: Piştî nirxandinên li ser rewş, pêvajo û dahatûya kurdî; êdî li vê derê ez dixwazim bême ser feraset û nêzîktêdayina kurdan a li hemberî li zimanê kurdî.(Behlûl Zelal: Firazeya me û zimanê me, Tzpkurdi.com, 8/2006).
ji: Ji erebî.
: bêferaset, bêferasetî, biferaset, ferasetdar, ferasetdarî, ferasetî
ferasetdar (rengdêr) bizihniyet, bifehm, bitêgihiştin, biîzan, bihişmendî, bibîrbirin, bijîrî, bizeka.
ji: feraset + -dar.
: ferasetdarî ferasetdarîtî ferasetdartî
ferasetdarî (navdêr, mê) rewşa ferasetdarbûnê.
ji: ferasetdar + -î
ferasetî (navdêr, mê) rewşa ferasetbûnê.
ji: feraset + -î
ferasetkor genefis
feraşo 1. kesê ku feraqan dişo 2. alava amanşûştinê
kesê ku feraqan dişo, alava amanşûştinê
ferax 1. alî, rex,axz (navdêr, mê) parawêz, rex, alî, tenişt, kêlek, marjîn,axz.
ji: Ji erebî 2. sênî, kevçî, çetel û hwd.. Binêre;, firax
ferazî hesibanî, hipotetik, xeyalî, hîpotetîk, texmîn, qebûl, pêşqebûl, nîgaşî, texmînî, rawêjî, hîpotîk
ferbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) fer
ferbûyî (rengdêr) (Binihêre:) fer
ferd 1. kes 2. takekes
(navdêr) yek bi tenê kes, mirov, nefer, şexs, takekes, ariz, kit, tek.
ji: ji erebî فرد (ferd).
: ferdî ferdîtî ferdik
ferda sibe, spêde.
ji: hevreha farisî فردا (ferda), pehlewî fretak, sanskrîtî प्रातर् (prater-: sibê zû), hemû ji Proto-aryayî. Tirkî: (navdêr)adinî , dotir ayende , dahatû m ferde top : bir ferde kumaş topek qumaş
ferdan (navdêr, mê) (Binihêre:) fer
ferdarî (navdêr, mê) hînbûn.
ji: fer +-darî
ferde telîs
(navdêr, nêr) kîsê ku bi tevnê û bi tayên qalind û rengîn hatiye çêkirin,tûr, kîs, telîs, torbe, çewal, tûrk, kîsk, tûrik.
Bide ber: ferd ferdik ferdî ferx
ferdekirî (rengdêr) boxçekirî.
ji: ferde +kirî
ferdî takekesî
(rengdêr) şexsî, kesîn, arizî, prîvat, personal, întîm, ne gelemperî, ne giştî, ne amî, tişta/ê kesekî yan çend kesan lê ne ya hemû xelkê.
Herwiha: ferî.
Bide ber: ferde, fermî.
ji: ferd + -î.
Bikaranîn: Lêker: ferdî bûn, ferdî kirin. Navdêr: ferdîbûn, ferdîkirin Rengdêr: ferdîbûyî, ferdîkirî.
: ferdînî, ferdîtî
ferdî bûn (lêker)(Binihêre:) ferdî
ferdî kirin (lêker)(Binihêre:) ferdî
ferdîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) ferdî
ferdîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) ferdî
ferdik (navdêr),nêr ferdê biçûk.di nav hevokê de: ferdikê omdîyan û yên şemamokan li nav hev ket.
ferdîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ferdî kirin
ferdîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ferdî
ferdîtî (navdêr, mê) rewşa ferdîbûnê, takekesî.
ji: ferdî + -î
ferdiyî kirin (navdêr, mê) takekesiyî kirin.
ji: ferd +-iyî + kirin
ferdiyîkirin (navdêr, mê) takekesiyîkirin.
ji: ferd +-iyî +kirin
ferdparêz (navdêr, mê) kesîdeparêz, îndividualîst.
ji: ferd +-parêz
ferdparêzî (navdêr, mê) îndîvîdualîzm.
ji: ferd +-parêzî
fere 1. ne teng. Binêre;, fire 2. tiştên ku xwarin tê de tê çêkirin yan xwarin. Binêre;, firax 3. giring e, ferz e. Binêre;, fer
ferec 1. felat 2. nîşaneya berbangê *"desthilanîn, fereca xêrê ye"
fereca xêrê lê vebûn (biwêj) kar ber bi başbûnê ve çûn. ınşelah vê carê fereca xêrê li keçika min vebe û muhtaci kesî nebe.
ferecî (navdêr, mê) rewşa ferecbûnê.
ji: ferec + -î
ferek çizmeya rojkan, berdaye pênc hezar siwarên silîvan (biwêj) rojkan, ji silivaniyan xurtir in. ferek çizmeya rojkan, berdaye pênc hezar siwarên silîvan. ma lulnjî bûne siwarê rojkan? rojkan: li herêma sîlwanê (farqîn) navê eşîrer^ ye.
feremoş bûn (biwêj) jê aciz bûn. di dawiyê de xanê jîji wî karî feremoş bit.
feremoş kirin (biwêj) dev jê berdan. xunavê jî î/elah got û ew kar feremoş kir.
ferenc kulav
kulav, dersok
ferencî (navdêr, mê) kepenek, kepeng, xepeng, kulav, kitan.
ji: ferenc +-î
ferezî (hoker) qaşo, mîna ku wisan be lê ne wisan e: Tu dizanî lê ferezî xwe li nezaniyê datînî.
ferfûr amanên ji acûrê; kaxetîtik, porselen
(navdêr) porselen, çînî, keramîk, seramîk, kereseyek spî ye ku bi taybetî aman (firaq) jê tên çêkirin.
Herwiha: ferfîr.
ji: Kurdî-Erebî: فه‌رفوور.
ji: ji erebî فغفور (feẍfûr) jisanskriti भगपुत्र (bhegeputra: 1. bernavê padişahyên Çînê 2. ferfûr ku ji Çînê dihat) ji भग (bhege-: xweda) + पुत्र (putra: kurr) anku kurrê Xwedê ku bernavê padişahên Çînê bû. भग (bhege) ji Proto-hindûewropî bʰago- (binere beg) û पुत्र (putra) ji Proto-hindûewropî peh₂u- (binere pis)..
: ferfûrçî, ferfûrçîtî, ferfûrî, ferfûrçêker, ferfûrkar, ferfûrkarî, ferfûrsaz, ferfûrsazî
ferfûrî (rengdêr) (navdêr, mê) amanên ku ji ferfûrê hatine çêkirin.
ji: ferfûr + -î
ferfûrkar (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê ferfûr dike.
ji: ferfûr + -kar
ferfûrkarî (navdêr, mê) rewşa ferfûrkarbûnê.
ji: ferfûrkar + -î
ferfûrvan (navdêr, mê) çînîvan.
ji: ferfûr +-van
ferfûrvanî (navdêr, mê) çînîvanî, pîşekariya çînîçêkirinê.
ji: ferfûr +-vanî
fergûn (navdêr, mê) vagon, beşên trênan, odeyên qîtaran.
Herwiha: fergon
ferhad serenav, nêr, navek zelaman e, evîndarê Şirînê di dastana Şirîn û Ferhad de.
Herwiha: Fehad
ferhan serenav, nêr, navek zelaman e
ferhemendî (navdêr, mê) Xarîzma, karîgeriya şexsî, taybetmendiya ku hin kesan heye û pê dikarin bi asanî xwe bidin pejirandin yan xelkê bikin heyranî xwe.
Hevwate: xarîzma.
ji: Ji yewnaniya kevn χάρισμα (kerem, xêr, bereket, diyarî).
: fehre, bêfehremendî, biferhemendî, ferhemenddar, karîzmadarî, ferhemend
ferheng 1. çand 2. dab û nêrît 3. berhevoka peyvên zimanekî; peyvname
(navdêr, mê) bêjename, peyvname, qamûs, pirtûka bêjeyan, biwêjname, weşana ku peyv tê de hatine rêzkirin û şirovekirin: ferhenga kurdî - kurdî, ferhengek kurdî - tirkî, ferhengên inglîzî - kurdî, ferhenga biwêjan, ferhenga gotinên pêşiyan, ferhenga peyvên zanistî, çande, kultûr, tore, irf, edet, banek: ferhenga Rojhilata Navîn.
Herwiha: ferhang.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌رهه‌نگ.
ji: jiari, hevreha soranî فه‌رهه‌نگ (ferheng), farisî فرهنگ (ferheng), pehlewî freheng,.
: bêferheng, bêferhengî, bêferhengîtî, bêferhengtî, biferheng, biferhengî, biferhengîtî, biferhengtî, ferhengdar, ferhengdarî, ferhengdarîtî, ferhengdartî, ferhengdêr, ferhengdêrî, ferhengdêrîtî, ferhengdêrtî, ferhengdost, ferhengî, ferhengnas, ferhengnasî, ferhengok, ferhengvan, ferhengvanî, ferhengyar, ferhengyarî, ferhengzan, ferhengzanî
ferhenga berîkê ferhenga destê, ferhengok
ferhenga soranî - kurmancî sor-kur
ferhenga zanistî (navdêr, mê) zanistname, ensîklopedîYekjimar, ferhengek zanistîPirrjimar, ferhengên zanistî.
ji wêjeyê: Piştî salên xwe yên keçaniyê dilê min nexwestiye wan celeb pirtûkan, ên ko tijî bûyerên keşifandî û mirovên tineyî ne, bixwînim û cudayî jî tine ye heke Hemingway, Joyce, Aho, Christie, Jansson an jî kîjan ji wan mîlyaran destên wêjehez ên cîhanê nivîsîbin - ez pêtir ji rastiyên bênakok hez dikim, û ji bo ko dema xwe xweş derbas bikim, carna ferhengên zanistî dixwînim.(Pasi Jääskeläinen: Li ciyê zivirîna trênan, wergerrandin: Husein Muhammed, weşandin: Kovara Mehname 1999, Nefel.com, 8/2009).
ji: ferheng + -a + zanistî
ferhengçêkerî (navdêr, mê) ferhengnivîsî.
ji: ferheng +-çêkerî
ferhengdaner (navdêr) danera/ê ferhengan yan ferhengekê, nivîsera/ê ferhengan yan ferhengekê, kesa/ê ferhengan dinivîse yan amade dike.
Herwiha: ferhengçêker ferhengkar ferhengnivîs ferhengvan.
Hevwate: bêjenameçêker bêjenamedaner bêjenamekar bêjenamenivîs bêjenamevan leksîkograf leksîkografer peyvnameçêker peyvnamedaner peyvnamekar peyvnamenivîs peyvnamevan qamûsçêker qamûsdaner qamûskar qamûsnivîs qamûsvan.
ji: ferheng + daner.
: ferhengdanerî
ferhengdanerî (navdêr, mê) rewşa ferhengdanerbûnê.
ji: ferhengdaner + -î
ferhengdar (rengdêr) bibêjename, bipeyvname, biqamûs, bibiwêjname.
ji: ferheng + -dar.
: ferhengdarî ferhengdarîtî ferhengdartî
ferhengdarî (navdêr, mê) rewşa ferhengdarbûnê.
ji: ferhengdar + -î
ferhengdêrtî Îtalyayî (lêker) Xwendin: aks
ferhengî (rengdêr) leksîkal, qamûsî, peyvên sade yên netewandî yên ku di ferhengê de cih digirin, çandeyî, torreyî, kultûrî.
ji: ferheng + -î.
: ferhengîtî
ferhengîtî (navdêr, mê) rewşa ferhengîbûnê.
ji: ferhengî + -tî
ferhengnas (navdêr, mê) leksîkog, ferhengzan, leksikograf.
ji: ferheng +-nas
ferhengnasî (navdêr, mê) leksîkojî, ferhengzanî, leksikografı.
ji: ferheng +-nasî
ferhengok peyvnameya biçûk
(navdêr, mê) ferhenga biçûk, lîsteyek peyvan.
ji: ferheng + -ok
ferhengvan (navdêr) danera/ê ferhengan yan ferhengekê, nivîsera/ê ferhengan yan ferhengekê, kesa/ê ferhengan dinivîse yan amade dike.
Herwiha: ferhengçêker ferhengdaner ferhengkar ferhengnivîs.
Hevwate: bêjenameçêker, bêjenamedaner, bêjenamekar, bêjenamenivîs, bêjenamevan, leksîkograf, leksîkografer, peyvnameçêker, peyvnamedaner, peyvnamekar, peyvnamenivîs, peyvnamevan, qamûsçêker, qamûsdaner, qamûsakar, qamûsnivîs, qamûsvan.
ji: ferheng + -van.
: ferhengvanane, ferhengvanî
ferhengvanane (rengdêr) bi awayekî ferhengvan.
ji: ferhengvan + -ane
ferhengvanî (navdêr, mê) karê ferhengvanan.
ji: ferhengvan + -î
ferhengzan (navdêr, mê) ferhengnas, leksikograf.
ji: ferheng +-zan
ferhengzanî (navdêr, mê) ferhengnasî, leksikografı.
ji: ferheng +-zanî
ferho serenav, nêr, navek zelaman e, bernavê Ferhanî ye
ferî 1. zimanê Giravên Ferî (navdêr, mê) zimanê Giravên Ferî(navdêr) kesa/ê yan tişta/ê ji Giravên Ferî
ferîbot (navdêr, mê) kelek, belem, qayîk, keştî, amûra ku mirov lê siwar dibe û pê di avê re diçe.
ji wêjeyê: Girtî li benda ferîbotê ne.(TRT6, bernameya Ji Firatê heta Dîcleyê, 1/2009).
ji: Ji inglîzî ferryboat ji ferry + boat
fericîn (lêker)temaşe kirin. Tewîn: -feric-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌رجین
fericîn/diferice/biferice temaşe kirin
ferîd serenav, nêr, navek zelaman e.
Herwiha: Ferît.
Têkildar: Ferîda mê, Ferîde mê.
ji: Ji erebî ferîd (bêwêne, bêmînak, bênimûne, yekta, yekane, bêmîsal, ne wek ti kesek din)
ferikandin xunaftin, gewrandin, anabolîzm, belavkirin, feşkilandin, felişandin, feşilandin, xilxilandin, teriqandin, firikandin, feşilkirin, faşil kirin, dehandin, herîsandin, mehandin mehikandin, gewirandin, givirandin, xunifandin, hezm, pelandin, bişaftin, givêrandin, mehandin, hezm kirin, hemilandin, pelate kirin, werkirin, şêlandin, cihê kirin
ferikîn (lêker) belav bûn, bidawîhatin Mînak:Dawet ferikî berbûk hetikî
ji: http://www.lotikxane.com/arsiv 2032.htm. Tewîn: -ferik-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌رکین
ferikîn/diferike/biferike 1. ji hev belav bûn 2. tarovaro bûn
ferikîyayene (Zazaki) (lêker) firikîn
feriknayene (Zazaki) (lêker) firikandin
feriknîyayene (Zazaki) (lêker)hatin firikandin
ferîq (navdêr) ferîq: heval, dost, birader, hevrê, Ferîq: navek zelaman e.
Herwiha: refîq.
ji: Ji erebî.
ji wêjeyê: Di nivîsek PUK medîayê de ji Mam Celal re tê gotin: “Wê Heval Mam Celal civînek weşangerîyê lidarxe”. Ê lawo malnexirabno, Mam Celalê 70 salî ji ku dibe hevalê we? Hûn çima wî biçûk dikin û wî didin ber lotikên mejîyê sosyalîzma kevnare qurban? Gotinên mîna “Heval, Ferîq, Yoldaş, Kamrat” û gellek gotinên din qûn li me Kurdan çirandin, hûn zanin?(Lotikxane.com, 1/2006).
: ferîqî, ferîqîtî, ferîqtî
ferîqî (navdêr, mê) rewşa ferîqbûnê.
ji: ferîq + -î
ferîş (navdêr, mê) xuya dibe).
ji: fer +-îş
ferisandî (rengdêr) terabe, xerabe, xerabûyî.
ji: ferisand + -î
ferişandin feşirandin, xendiqandin, xerxandin, xeliqandin, vexeniqandin, pêşandan, feraşkirin, pêşan dan, feraş kirin, teşhir kirin, ferişîn, kur kirin, teraş kirin, îsandin
ferisandin (lêker) tehlîl kirin, dahûrîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌رساندن
ferisandin/diferisîne/ biferisîne tehlîl kirin, dahûrîn
ferişîn xeniqîn, fetisîn, feşirîn, xendiqîn, xerdiqîn, vexeniqîn, teribîn, xerabûn, xirbûn, ferişandin, kur kirin, teraş kirin, îsandin
ferişte milyaket, melek
milyaket, melek
ferixîn (lêker)(navdêr, mê) bêhnijîn, pirkiyan, pirkeyin, pişkîn, pijmîn, hilpişkîn, fişkîn, pişmîn, firijîn. Tewîn: -ferix-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌رخین
ferk (navdêr) rûnivîs, kopî, libergirtî.
: ferkandin
ferkandin (lêker)libergirtin, rûnivîskirin.
ji: ferk +-andin
ferker (navdêr, mê) Her ji yek 114 beşên Qurana pîroz, sûre.
ji wêjeyê: Ferkera Çêlek ê di Medînê da Hatiye Hinartinê. Dûsed û Heştê Şeş Beratene.(Quran a Pîroz û Arşa wêye bilind, Abdullah Varlı, çapa yekemin)
ferkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fer kirin
ferkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fer
ferkosî (navdêr, mê) veweşîn, leqîn, xingi, veweşîn, leqin, xingilîn, desthelatî, şeke, licimandin, vehejîn, vehejandin, xelîn, leqîn, xingilin.
ji: ferk +-osî
ferman 1. emr 2. tehlîmat 3. rêzek *"fermana hêştirê hat, rovî bazda"
(navdêr, mê) emir, gotina kesek dibêje û divê kesek din wek wê gotinê bike: Serokê wan fermana rawestandina şerrî daye. (Serokê wan gotiye ku nabe şerr bêt kirin.).
ji wêjeyê: Ya qelem binvîs bi emrê Padîşah Ez çi binvîsim bi ferman ya Îlah w:Mela Hisênê Bateyî.
Herwiha: ferwar firman firwar.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌رمان.
Bikaranîn: Lêker: ferman dan, ferman kirin, ferman wergirtin. Navdêr: fermandan, fermankirin, fermanwergirtin Rengdêr: fermandayî, fermankirî, fermanwergirtî.
ji: jiari, fer- (ber-, pêş- + -man (raman; şîret, nesîhet), hevreha soranî فرمان (firman), farisî فرمان (ferman), pehlewî freman, hexamenîşî fremana-, avestayî fremeynye-, latînî praemoneō, binere fer- + Proto-hindûewropî menos (raman > li wê binere). հրաման (hremen) ya ermenî ji zimanekî îranî hatiye wergirtin..
: bêferman bêfermanî biferman bifermanî fermanber fermanberî fermandar fermandarî fermander fermanderî fermangir fermangirî fermanname fermanî fermanwergir fermanwergirî
ferman dan (lêker)(Binihêre:) ferman
ferman derxistin (lêker)(Binihêre:) ferman
ferman kirin (lêker)(Binihêre:) ferman
ferman rakirin emrê qetlyiamê dan
kuştûbir kirin, kuştina bitemametî
ferman wergirtin (lêker)(Binihêre:) ferman
fermana (yekî) rakirin (biwêj) ji bo kesekî biryara kuştin an ji cezayekî xerab dan. axayê êlê fermana nado begê rakir, lê giregirên êlê ketin navberê û ew dane baxişandine.
fermana dêwê derket rovî xwe veşart (biwêj) yên ku tiliya wan di nav dek û dolaban de bin, bi xwe dizanin û xwe vedizin. fermana dêwê derket, rovî xwe veşart. her kes bi xwe baş dizane bê ka çi nener (fêl) li serê lcê kirine.
fermana mîrî emrê resmî
fermanber 1. karmend 2. peywirdar
(navdêr) kesa/ê fermanan radigihîne, kesa/ê fermanan dibe, karmend, erkedar, wezîfedar, karker, kedkar, memûr, miwazif, kesa/ê karekî dike (bi taybetî karek îdarî li daîreyek dewletê).
Bide ber: fermanrewa. Binêre
Herwiha: nûçegihîn peyamber peyamhinêr.
ji: ferman + -ber.
: fermanberî fermanberîtî
fermanberî (navdêr, mê) rewşa fermanberbûnê, karvanî, emelî, pratîk, karmendî, memûriyet, kardarî, hakimî, birêveberî, hukim.
ji: fermanber + -î
fermanberîkirin (navdêr, mê) îteet kirin.
ji: fermanberî +kirin
fermandan (navdêr)(Binihêre:) ferman
fermandar 1. emîr 2. mîrê ku xwediyê hêzeke leşkerî ye 3. di artêşê de rayedarê ku berpirsê desteyeke leşkerî ye
(navdêr) fermande, amir, komtan, efser, serdar, zabit, serbaz, komandar, serekên eskeran, serokên leşkerî, fermander, komandan, serdest, serok, pêşeng, pêşewa, lîder, rêber, hukimran, pêşkêş.
Herwiha: fermander.
ji wêjeyê: Eva demek dirêj e ku bi vexwendina serfermandarê artêşa Tirkiyeyê û siyasetmedarên wan ên dî yên wekî Bahçeli, Baykal, Erdogan û hwd li dijî gelê kurd bi caran gelê tirk dawetê xwepêşandana refleksa komelî dikin.(Seîdê Sîsî, 10/2008).
ji: ferman + -dar.
Bikaranîn: Lêker: fermandar bûn, fermandar kirin. Navdêr: fermandarbûn, fermandarkirin Rengdêr: fermandarbûyî, fermandarkirî.
: fermandarane, fermandarî, fermandarîtî, fermandartî, serfermandar, serfermandarane, serfermandarî, serfermandarîtî, serfermandartî
fermandar bûn (lêker)(Binihêre:) fermandar
fermandar kirin (lêker)(Binihêre:) fermandar
fermandarane (rengdêr) bi awayekî fermandar.
ji: fermandar + -ane
fermandarbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) fermandar
fermandarbûyî (rengdêr) (Binihêre:) fermandar
fermandarî (navdêr, mê) serdarî, serwerî, hukimranî, hukimdarî, hukimranî.
Herwiha: fermandarîtî, fermandartî.
ji: fermandar + -î.
Bikaranîn: Lêker: fermandarî kirin. Navdêr: fermandarîkirin Rengdêr: fermandarîkirî
fermandarî kirin (lêker)(Binihêre:) fermandarî
fermandarîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fermandarî kirin
fermandarîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fermandarî
fermandarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fermandar kirin
fermandarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fermandar
fermande (navdêr) fermandar, amir, komtan, efser, serdar, zabit, serbaz, komandar, serekên eskeran, serokên leşkerî, fermander, komandan.
ji wêjeyê: Li gor îdîaya Rêbwar Kerîmî ev 3000 pkkyî pişt re li Kampa Zelê ya li ser hidûdê Iraq-Îranê hatin bicihkirin. Ev sê roj in ev agahî di medyaya Tirkiyeyê de diçelqe, lê berpirsên Tirkiyeyê ne meselê piştrast dikin, ne jî înkar dikin. Li gor rojnameya Bugünê, generalê xanenişîn Hasan Kundakçı ê ku wê demê fermandeyê hêzên eskerî ê wê herêmê bû di hejmara rojnameyê ya îro de, mesele piştrast kiriye û gotiye ku fermandeyên di ser me re wê demê bi wî awayî emir dan ku em wan serbest berdin.(Netkurd.com, 12/2008).
ji: ferman + -de.
: fermandehî, fermandetî, fermandeyane, fermandeyî
fermander (navdêr) fermandar, fermande, amir, komtan, efser, serdar, zabit, serbaz, serekên eskeran, serokên leşkerî, kesa/ê ku fermanan anku emiran dide.
Herwiha: fermandar.
ji: ferman + -der.
: fermanderane, fermanderî, fermanderîtî, fermandertî, serfermander, serfermanderane, serfermanerî, serfermanderîtî, serfermandertî
fermanderane (rengdêr) bi awayekî fermander.
ji: fermander + -ane
fermanderî (navdêr, mê) rewşa fermanderbûnê, serdarî, komandarî.
ji: fermander + -î
fermandetî (navdêr, mê) rewşa fermandebûnê.
ji: fermande + -tî
fermandeyane (rengdêr) bi awayekî fermande.
ji: fermande + -ane
fermangehî (navdêr, mê) çiqî, liqî, kargerî.
ji: ferman +-gehî
fermangir (navdêr, mê) kesê/a fermanan digire.
ji: ferman + -gir
fermangirî (navdêr, mê) karê fermangiriyê.
ji: fermangir + -î
fermanî (rengdêr) emrî, emperatîv, fermî, resmî.
ji: ferman + -î.
: fermanîtî
fermanîtî (navdêr, mê) rewşa fermanîbûnê, gerekî.
ji: fermanî + -tî
fermanker (navdêr, mê) çareker.
ji: ferman +-ker
fermankirî (rengdêr) (Binihêre:) ferman
fermankirin (navdêr)(Binihêre:) ferman
fermanname (navdêr, mê) nameya ku têda ferman dihêt nivîsîn û ragehandin
fermanrewa (rengdêr) (navdêr) serwer, serdest, serdar, deshilatdar, zal, zoran, hakim, hukimdar, hukimran, birêveber, serok.
Bide ber: fermanber, fermander, fermanker.
ji: ferman + -rewa.
: fermanrewahî, fermanrewatî, fermanrewayane, fermanrewayî
fermanrewatî (navdêr, mê) rewşa fermanrewabûnê, çewisîn, pest, zordarî, zordestî, serwerî, hikumranî, mîrekî, mîrnişîn, emaret, ferwerî.
ji: fermanrewa + -tî.
Bikaranîn: Lêker: fermanrewatî kirin. Navdêr: fermanrewatîkirin
fermanrewatî kirin (lêker)(Binihêre:) fermanrewatî
fermanrewatîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fermanrewatî
fermanrewayane (rengdêr) bi awayekî fermanrewa.
ji: fermanrewa + -ane
fermanwergirtin (navdêr)(Binihêre:) ferman
fermêsk (Soranî). Binêre; firmêsk
fermî resmî
(rengdêr) resmî, dewletî, îdarî, mîrî, hikûmî, tişta/ê bi birryara dewletê tê kirin, administratîv.
Dijwate: ferdî, kesînî, takekesî, şexsî.
Bide ber: gelemperî, giştî.
ji: ferm + -î.
Bikaranîn: Lêker: fermî bûn, fermî kirin. Navdêr: fermîbûn, fermîkirin Rengdêr: fermîbûyî, fermîkirî.
: fermîtî
fermî bûn (lêker)(Binihêre:) fermî
fermî kirin (lêker)(Binihêre:) fermî
fermîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) fermî
fermîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) fermî
fermîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fermî kirin
fermîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fermî
fermîn (navdêr, mê) keremkirin
fermîtî (navdêr, mê) rewşa fermîbûnê, resmiyet, konvensiyonelî, resmîtî, formalbûn, formalî, formalîte.
ji: fermî + -î
fermo kerem bikin!
kerem bikin!
fermûn (lêker)(navdêr, mê) kerem kirin, ferman kirin, emir kirin, ferman dan, emir dan. Tewîn: -fermo-, -fermû-.
ji: Têkildarî ferman
ferq (rengdêr) cuda, cihê, têvel, taybet, xas, ne mîna yên din, ne wek yên dî, tiştek wisan hebûn ku yên din nîne, tiştek wisan tinebûn ku yên din heye: Ew ji yên din ferq e. (Ew ne mîna yên din e./Ew ne wek yên dî ye.) (navdêr, mê) ferqî, cudahî, taybetî, xasî: Ferqa wê çi ye. (Taybetiya wê çi ye./Ew çawan ji yên din cuda ye.).
Herwiha: feriq.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌رق.
Bikaranîn: Lêker: ferq bûn, ferq kirin. Navdêr: ferqbûn, ferqkirin Rengdêr: ferqbûyî, ferqkirî.
ji: ji erebî, ji rehê فرق (f-r-q: ji hev cudakirin), hevreha فرق (ferq: ferq, cuda), herwiha hevreha rehê p-r-q- (cuda kirin) ya aramî. Wek فرق ketiye farisî û wek fark ketiye tirkî jî. Furqan jî heman rehî ye..
: ferqî
ferq bûn (lêker)(Binihêre:) ferq
ferq kirin (lêker)(Binihêre:) ferq
ferqbûn (navdêr)(Binihêre:) ferq
ferqbûyî (rengdêr) (Binihêre:) ferq
ferqdar (rengdêr) ciyawaz, cihêreng.
ji: ferq +-dar
ferqizîn (lêker)(navdêr, mê) hilingivîn, likumîn, kumişîn, hoşîn, tewişîn, şewişîn, şelişîn, wişwişîn, tevizîn, teyizîn, behitîn, hikumîn, beliqîn, hilingiftin, setimîn, litimîn, likimîn, leqitîn, hilkimîn, xijikîn, çerixîn, nikisîn, tengijîn. Tewîn: -ferqiz-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌رقزین
ferqkirî (rengdêr) (Binihêre:) ferq
ferqkirin (navdêr)(Binihêre:) ferq
ferqûcudahî (navdêr, mê) apartayd, awartin, cudaparêzî, nijadperistî, segregasyon
ferş (navdêr, nêr) kevirên pan, kaş, kevirên pan yên ku binê malê jê tê avakirin.
Bikaranîn: Lêker: ferş bûn, ferş kirin. Navdêr: ferşbûn, ferşkirin Rengdêr: ferşbûyî, ferşkirî.
Bide ber: helan, lat, tat, zinar .Binêre.
Herwiha: erş, kerş, merş, qerş, terş, xerş.
ji: ji erebî فرش (ferş), ew bi xwe belkî jiari, bide ber sogdî prštrn (perş: ferş, berrik) ji prštrn-/prʾyštrn- (perštern/perîštern: belav kirin, vekirin)
ferş bûn (lêker)(Binihêre:) ferş
ferş kirin (lêker)(Binihêre:) ferş
ferş/ferşik raxisteka nava malê *"bila li erşan be, ne li bin ferşan be"
ferşandin (lêker)firçandin, firçe kirin.
ji: ferş +-andin
ferşbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) ferş
ferşbûyî (rengdêr) (Binihêre:) ferş
fersend/firsend derfet, îmkan
ferseng fersex, pereseng, pîvaneke dûrahiyê ye ku nêzîkî 6 km dirêj e, (mecazî) dûrî, dûrahî.
ji: jiari, hevreha farisî فرسنگ (ferseng), pehlewî freseng, fresexe, hexamenîşî fresenge-, têkilî fer- (ber-, pêş-) + seng (giranî)
ferşik berek pane jibo nivêjan bi kar dihêt, helankê nimêjan, :nivêja xwe liser ferşikî kir
ferşkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ferş kirin
ferşkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ferş
ferûc varik
varik
ferûck (navdêr),mê mirîşka ciwan a ku wê di demek kin de dest bi hêkkirinê bike.êş ket mirîşkên me,çêçik û ferûck giş mirin.
ferwerdar 1. hukumdar 2. mîr
hukumdar , mîr
ferwerdîn (navdêr, mê) axlêve, destpêka biharê
ferwerî (navdêr, mê) çewsan, pikutî, pistûrî, pest, zordarî, zordestî, fermanrewatî, tehakûm.
ji: fer +-werî
ferx dîkê varikê
(navdêr, mê) çûçelk, çêlik, zarrokên teyran, têjik, cewrik.
Herwiha: ferxik, fêrik, fêrk.
Bide ber: fexr, ferq.
ji: ji erebî
ferxe jina geveze
jina geveze
ferxende (rengdêr) bextiyar, bextewer, dilşad, kamiran, şa, şad, dilşa, kamiran, şadîman, şadan, bisiûd, bişens, mesûd, dilxweş, kêfxweş, kesa/ê ku bextê wî xweş e û ji rewşa xwe razî, seîd.
Herwiha: ferxinde.
: ferxendehî, ferxendetî, ferxendeyî
ferxendetî (navdêr, mê) rewşa ferxendebûnê.
ji: ferxende + -tî
ferxes 1. tirxes 2. nîvxesandî
tirxes , nîvxesandî
ferxesênî (navdêr, mê) sênî, belem, tepsî, bergeş, sifre, berkêşok, mersef, sînî, ferxesînî, hewank, teblîk, zêrcam, amana berfireh ya ku sênîk û amanên din tê de tên bicihkirin daku gerrandina wan asan be yan xwarinê jê nekeve ser erdê yan ser maseyê.
Herwiha: ferxesînî.
ji: ferx (?) + -e- + sênî
ferxî (navdêr, mê) ferx.
ji: ferx +-î
ferxik têjik
têjik
feryad dengê ku hawariyê dixwaze
(navdêr, mê) hewar, gazî, qîrrîn.
Herwiha: firyad.
ji wêjeyê: “Mi navêt ez bi feryad kim li zulma dilberê dad kim Sehî dê şubhê Ferhad kim bidim ruhî ji kovanê..
ji: ji farisî فرياد (feryad, firyad), hevreha kurdî (soranî) firya (hawar), pehlewî freyad, avestayî fradate-, têkilî fer- (ber-, pêş-)..
Bikaranîn: Lêker: feryad kirin. Navdêr: feryadkirin Rengdêr: feryadkirî
feryad kirin (ji bo hawariyê) qîjîn
(lêker)(ji bo hawariyê) qîjîn
feryad û figan kirin (biwêj) ji ber derd û kulan zarîn kirin. ji bo ku bi wî xortî re nezewice keçikê gelekî feryad û figan kir. lê kesî guh nedayê.
feryadkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye feryad kirin
feryadkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) feryad
ferz 1. fermana Xwedê 2. karê îcbarî
(rengdêr) tişta/ê ku divê îlle hebe yan bêt kirin, giring, muhim, binirx, watedar, lazim, pêwîst, pêdivî, hewce, gerek.
Bikaranîn: Lêker: ferz bûn, ferz kirin. Navdêr: ferzbûn, ferzkirin Rengdêr: ferzbûyî, ferzkirî.
Herwiha: fer.
: ferzatî, ferzî
ferz bûn 1. ji aliyê Xwedê de ferman hatin 2. karekî îcbarî diyar bûn
(lêker)ji aliyê Xwedê de ferman hatin, karekî îcbarî diyar bûn
ferz kirin 1. (Xwedê) ferman kirin 2. îcbar kirin
(lêker) (Xwedê) ferman kirin, îcbar kirin
ferzan zana
zana, alim
ferzane (rengdêr) bi awayekî ferz, zana, zane.
ji: ferz + ane
ferzanetî (navdêr, mê) zanatî.
ji: ferzane +-tî
ferzanî zanatî
(rengdêr) zanatî
ferzbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) ferz
ferzbûyî (rengdêr) (Binihêre:) ferz
ferzê mehal (biwêj) em ferz bikin ku, em bibêjin ku, tiştê ne gengaz wek gengaz hesibandin.
Herwiha: ferzi muhal.
ji wêjeyê: Eger ferzê mehal kurd zora Tirkiyeyê bibin jî, weka tecrubeya îro a Kurdistana başûr ku rejîma Sedam ne tenê li başûr li seranserê Iraqê bela wela bû; ordû, polîs, îstîxbarat û hemû burokrasî têkçû (Bi serkeftineke kurdan îhtîimaleka mezin ê li Tirkiyeyê dewlet li rojava û Anadoluyê ew qas belav nebe, tenê li Kurdistana bakur têk biçe) tevî wê jî li wê derê (li Iraqê) dewleteka serbixwe ava nebû. Çimkî eger kurdên başûr serbixweyiya xwe îlan bikiraya di serî de dewletên cîran, ê gelek dewletên herêmê êrîş bibiraya ser, di dinyayê de tu dewletê ev dewlet nas nedikir, karûbarên aborî, bazirganî, dîplomasî û siyasî pê re nedimeşand, dewletên mezin ên Rojhilat û Rojava qebûl nedikir, îmkana jiyana dewleteka serbixwe ya kurd nedibû.W ergerr, Îng.: for the sake of argument, arguendo, Tr.: farz-ı muhal, varsayalım ki, farz edelim ki, olması imkânsız olup, var gibi kabul edilen; Olmayacak şeyi, olmuş gibi düşünmek
ferzend (navdêr, nêr) kurr, lawik, gede, kurrik.
ji: Ji farisî.
: ferzende
ferzende 1. alim 2. zana
(navdêr, mê) keç, qîz, dot.
ji wêjeyê: li pey taziya xewnên min çûçik û zaroksîbera ferzindeyeka mirî dişûn.(Gulnar Elî, kovara Nûbûn, hj. 109, 2/2009).
ji: Ji farisî, têkildarî ferzend
ferzî (navdêr, mê) rewşa ferzbûnê, muhimî, ferî, giringî.
ji: ferz + -î
ferzîn di lîstika setrencê de kevirê ku wezîriyê dinimîne
(lêker)di lîstika setrencê de kevirê ku wezîriyê dinimîne
ferzkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ferz kirin
ferzkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ferz
fes (navdêr, nêr) kulav, kum, fîno, fînong.
Herwiha: fez
feş û heş bi ser de hatin (biwêj) ketin rewşeke xerab. ınşelah feş û heş bi ser wê de bên ku ew belaya xwe bibine.
fesad kesê ku navbera xelqê xera dike; ewan
(navdêr, mê) sêf, newehî, buxtan, derew, virr, nerastî, xîlaf.
ji: Ji erebî
fesadî karê xerakirina aştiya xelqê; ewanî
(rengdêr) karê xerakirina aştiya xelqê; ewanî, diltengî, kelegermî, fît kirin, teşqelekerî, geremolkerî, berhevdêrî, berhevdanî, gelacî, ewanî, tevdanî, şofarî, fitnekarî, fitnetî, alozkerî, kizûtî, fitnebazî, coşî, kef, lihevdan, fîtkirin, fesadî kirin.
Bikaranîn: Lêker: fesadî kirin. Navdêr: fesadîkirin Rengdêr: fesadîkirî
fesadî kirin (lêker)(Binihêre:) fesadî
fesadîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fesadî kirin
fesadîkirin (navdêr)axivtin veguhaztin
fesadker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) fitneker, nermonermo, nemam, ajawekar, ya/ê fesad dike.
ji: fesad + -ker
fesal 1. pîvan 2. qeys 3. rêbaz
(navdêr, mê) awa, şêwe, stîl, şêwaz, terz: Fesala van cilan ne bi dilê min e. derfet, delîv, firset, mecal, gengazî, îmkan: mecal û fesal.
Herwiha: fasal.
ji: Ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: fesal dan, fesal girtin. Navdêr: fesaldan, fesalgirtin.
: bêfesal, bêfesalî, bifesal, fesaldar, fesaldarî, fesalî
fesal dan (lêker)(Binihêre:) fesal
fesal girtin (lêker)(Binihêre:) fesal
fesal lê anîn (biwêj) li hember kesekî derfet û serdestî bi dest xistin. tam jî di wê dema zor de ezîzeyê fesal li zerdesi anî
fesaldan (navdêr, mê) (Binihêre:) fesal
fesaldar (rengdêr) biawa, bişêwe, bistîl, bişêwaz.
ji: fesal + -dar.
: fesaldarî fesaldarîtî fesaldartî
fesaldarî (navdêr, mê) rewşa fesaldarbûnê.
ji: fesaldar + -î
fesalgirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) fesal
fesalî (navdêr, mê) rewşa fesalbûnê, şêweyî.
ji: fesal + -î
fesalîtî (navdêr, mê) teşeyîtî, şêweyî, şeklîtî, nîgarî, fîguratîf, teşeyî, lewnî.
ji: fesal +-îtî
fesandin sihir, hêzên ku tê bawerkirin ku dersiriştî ne, fêlên ku hin kes bi hinêran destan yan amûran dikin û ji temaşevanan re ecêb dixwiyin, tişta/ê ecêb yan pirr şikodar
feşanî (navdêr, mê) fîda, gorî, qurban, heyran, cangorî, canfeşanî
feşartî (rengdêr) ya/yê ku hatiye feşartin
feşartin (lêker)(navdêr, mê) dêris, israf, serfkirina bêwec yan bêsexbêr, bikaranîna bêmifa, avêtin, tiştek çêkirin yan kirrîn lê bo bikarneanîn yan avêtin, bêsexbêrî, zêhakarî, wehirandin, zêhakirin: Pariyek ji nanê xwe xwar û yê mayî israf kir. (avêt, hêla), bêsexbêrî.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌شارتن.
Herwiha: feşirandin. Tewîn: Lêker: feşêr-.
Bide ber: veşartin.
: feşartî
fesîh (rengdêr) eşkere, xuya, belî, ron, zelal, berçav.
Herwiha: fesîĥ Almanî eloquent, Tirkî sarih, Almanî eloquent, Tirkî sarih, Alm.: ausgedehnt, Îng.: readable, Tr.: net, Tr.: akibetine uğramak, sarahat, yalın, Tr.: fasih, Tr.: aydın
fesîh bûn (lêker)(Binihêre:) fesîh
fesîh kirin (lêker)(Binihêre:) fesîh
fesîhbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) fesîh
fesîhbûyî (rengdêr) (Binihêre:) fesîh
fesîhî (navdêr, mê) rewşa fesîhbûnê, rewanî, petî bûn.
ji: fesîh + -î
fesîhker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê fesîh dike.
ji: fesîh + -ker
fesîhkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fesîh kirin
fesîhkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fesîh
feşilandî (rengdêr) fesxkirî, pelişandî.
ji: feşiland + -î +
fesilandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fesilandin
feşilandin belavkirin, feşkilandin, felişandin, xilxilandin, ferikandin, teriqandin, firikandin, feşilkirin, faşil kirin, girtin, dadan, radan, bela kirin, tesfiye kirin
fesilandin (lêker)(navdêr, mê) pîvan, li gor bejnê dirist kirin: Terzî kirasê wê lê fesiland, ker kir û dirû..
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌سلاندن.
Herwiha: feslandin. Tewîn: Lêker: -fesilîn-.
Têkildar: fesilîn.
ji wêjeyê: Kek Arjen li gorî maqûlî û sewiyeya xwe, hevnasîna min û xwe ya li sala 2000î vajî dike, ji xwe re çîrokeka çêkirî li hev tîne, kirasên ku qet li bejna min nayên, ji min re difesilîne; neyartiya ku bi Dostî re dikir, niha bi min re dike. Di malperan de ji ber xwe de tişt li hev anîne, dibêje “Bîra min a li ber xitimandinê min neşehitîne...” û li gorî keyfa dilê xwe çîrokan dinivîse. Lê gelek şehetiye!.
ji: fesl + -andin.
: fesilandî, fesilîner
feşilîn felişan, faşilî, pelişan, belavbûn, belabûn, xilxilîn, pelişîn, feşkilîn, ferikîn, faşilbûn, teriqîn, axmebûn, felişîn, faşil bûn, herişîn, xerxişî bûn, lêreşin, bişivîn, dawerivîn, helîn, belalîzk, rihan, fesxbûn, hilweşîn, hilşîn, rûxîn, herîfin, hedimîn, redimîn, herîftin, herîşîn, xirîn, roxîn, xerimîn, zerzilîn, feşil bûn, hilişîn, xuriîn, xirin, xurin, ferisin
fesilîyene (Zazaki) (lêker) fesilîn
fesilnayene (Zazaki) (lêker) fesilandin
fesilnîyayene (Zazaki) (lêker)hatin fesilandin
fesix (navdêr, mê) betalkirin, pûçkirin, xirabkirin, nehêlan, fesixandin.
Herwiha: fesx, fesih (di bin tesîra tirkî de), fesh (di bin tesîra tirkî de).
Bide ber: fesîh.
Dijwate: damezrandin, avakirin.
Bikaranîn: Lêker: fesix bûn, fesix kirin. Navdêr: fesixbûn, fesixkirin. Navdêr: fesixbûyî, fesixkirî.
ji: ji erebî فسخ (fesx) jiarami פסח (pisêx), hevreha akadî pissû.
ji wêjeyê: Tirk ji bûyerên li dorûberê Sûriyeyê gelek ditirsin. Siyaseta Îsraîl û Emerîkayê ya lawazkirina Hizbullah û Hamasê wek têkçûna dewleta xwe hesab dikin. Di parlamentoya tirkan de gurubeka dostaniya tirk û Îsraîlê ya parlamenteran hebû û 263-ê parlamenter endamên vê gurubê bûn. Piştî bûyerên dawî yên li Libnanê gelek parlamenteran ji wê gurubê îstifa kir. Li gor agahiyên medyaya tirkan heta niho 100 kesan ji gurubê îstifa kiriye û gurub dê bêt fesix kirin..
: fesixandin, fesixandî, fesixiyayî, fesixî, fesixîn, fesixîner
fesix bûn (lêker)(Binihêre:) fesix
fesix kirin (lêker)(Binihêre:) fesix
fesixandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fesixandin
fesixandin (lêker)(navdêr, mê) betal kirin, pûç kirin, xirab kirin, nehêlan.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌سخاندن.
Herwiha: fesxandin.
Bide ber: fetisandin.
Dijwate: damezrandin, ava kirin. Tewîn: Lêker: -fesixîn-.
Têkildar: fesixîn.
ji: fesix + -andin.
ji wêjeyê: Dadgeha Bilind ya dewleta tirk şaredarê Sûrê ji karê wî derxist û meclisa şaredariyê jî fesixand. Motivasyona dadgehê jî li ser vê biryarê xebata serok û meclîsa Sûrê ya ji bo pirzimaniyê û bi kar anîna kurdiyê ye. Ev dewlet jî hêj li gor qanûna xwe ya bingehîn ya nijadperist ya ko di Tirkiyeyê de dewleteka bi yek alayî û yek zimanî û yek miletî diparêze hereket dike. Ew ji bilî xwe wekî tirk û ji bilî zimanê xwe yê tirkî zimanên çi neteweyên din yên di nav sinorên xwe de napejirîne.(Sidqî Hirorî: Bila şoreşa bakûrê Kurdistanê ya binefşî xurtkirina xebata bikaranîna zimanê kurdî li ser her astekî be, Nefel.com, 6/2007).
: fesixandî, fesixîner
fesixbûn (navdêr)(Binihêre:) fesix
fesixbûyî (rengdêr) (Binihêre:) fesix
fesixî (navdêr, mê) rewşa fesixbûnê.
ji: fesix + -î
fesixîn (lêker) fetiqîn, derketin rastê, vepiçirîn, qetîn, qurifîn. Tewîn: -fesix-.
ji: fesix +-în
fesixkirî (rengdêr) (Binihêre:) fesix
fesixkirin (navdêr)(Binihêre:) fesix
feşk 1. pêxem 2. feramûşî
pêxem , feramûşî, nebûn,xerabûn,belavbûn hindik mabû em li hev bikin û bazara xwe qut bikin,lê felankeso hat û bi felan gotinê feşk lêxist. Her wuha: feşkilîn
feşkilandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye feşkilandin
feşkilandin (lêker)(navdêr, mê) hilweşandin, ruxandin, pûç kirin, xirab kirin, xopan kirin, kavil kirin, wêran kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌شکلاندن. Tewîn: Lêker: -feşkilîn-.
Têkildar: feşkilîn.
: feşkilandî, feşkilîner, feşkilînerî, vîninde, feşkilînindehî, vînindetî, feşkilînindeyî
feşkilandin/difeşkilîne /bifeşkilîne 1. belav kirin 2. tarovaro kirin 3. pûç derxistin
feşkilîn (lêker)(navdêr, mê) hilweşîna ji ber ne li hev kirinê,feşk lê ketin, ruxîn, pûç bûn, xirab bûn, herrifîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌شکلین. Tewîn: -feşkil-.
Têkildar: feşkilandin.
ji wêjeyê: Partî û rêkxistinên gelekan ji wan ji hev feşkilîn, sosyalîzma ku wan mîna dînekî berê xwe didanê hilweşiya, adaptasiyona civata nû ji wan re pir zehmet hat.(Firat Cewerî, Netkurd.com, 2/2006).
: feşkiliyayî, feşkilî
feşkilîn/difeşkile/bifeşkile 1. belav bûn 2. tarovaro bûn 3. pûç derketin
festîval (navdêr, mê) şahî, cejn, pîrozî, hefle, dawet, aheng, merasim, dîlan.
Herwiha: fest, festîwal, fêst, fêstîval, fêstîwal, fîsteval, fîstewal, fîstîval, fîstîwal, vîsteval, vîstîval
fetbaz (rengdêr) baraz, fêlbaz, gelac, kone, binbinkî, binfiskî, fisgenî, binifis, biwe, kunefêl, melûn, fetloke, pinî, fismirî, xasok, şatir, şeytan, rovî, rûvî, hîlebaz
fetbazî (navdêr, mê) fenekî, delkbazî, finaskerî, lêbokî, fendoyîtî, firîbazî, hîlebazî, hîlekarî, dewlokî, rîpkarî, sexrbazî, xapînokî, firîwî, sextekarî, dekbazî, fenbazî, dexelî, çaçûlî, şarlatanî.
ji: fetbaz + -î
fetelîyayene (Zazaki) fetilîn
fethe (navdêr, mê) (alfabeya erebî) navê nîşanekê ye ku li ser herfên bêdeng (konsonant) tê nivîsîn û dengê e didiyê (alfabeya zimanê erebî, ne ya kurdî-erebî): دَ (d+fethe de).
Herwiha: fetḧe.
Têkildar: kesre sikûn zeme.
ji: ji erebî فتحة (fetḧet) ji فتح (feteḧe: vekirin), hevreha aramî ܦܬܚܐ (piθaħaʔ) (herfa a di alfabeya siryanî de) ji rehê ܦܬܚ (p-θ-ħ-: vekirin). Ji heman rehê erebî: fatih, fathe, mifte, sifte...
fetih (navdêr, mê) vekirin, dagirkirin, deverek bi şerrî standin.
Herwiha: feth. Têkilî: fatih, fatîhe, fethe.
ji wêjeyê: Wexta nû min bi dest nivîsîna kurdî kir, gupgupa dilê min bû. Wek ko min keleh fetih dikirin, ez bibûm şêrê Elî..
ji: ji erebî فتح (fetḥ), hevreha aramî ܦܬܚܐ (pitaxa), îbrî פתח (pêtax). Ji eynî rehî: Fatih, fatihe, fethe, Fetah, Feteh....
Bikaranîn: Lêker: fetih kirin. Navdêr: fetihkirin Rengdêr: fetihkirî
fetih kirin (lêker)(Binihêre:) fetih
fetihandin (lêker)vekirandin, fethkirin, ziftkirin, feth kirin. Tewîn: -fetihîn-.
ji: fetih +-andin
fetihkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fetih kirin
fetihkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fetih
fetilandî (rengdêr) zivartî, zivirandî, vegeriyayî, zivirî, qelibî, quliptî, piştlêbûyî.
ji: fetiland + -î
fetilandin (lêker)(navdêr, mê) tewcih, berê kesekî yan tiştekî dan derekê, bi aliyekî ve zivirrandin, vegerrandin, (meqam, mewkî) terfîkirin, arastekirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌تلاندن.
Bide ber: fetilîn
fetilandin/difetilîne/bifetilîne 1. zivirandin 2. vegerandin
fetilîn (lêker) fitilîn,ji quncê,ji fitlonekê derbasbûn, bi aliyê çepê ve bifetile. Tewîn: -fetil-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌تلین
fetilîn/difetile/bifetile 1. zivirîn 2. vegerîn *"av nafetile, ba di cihekî da nasekine"
fetilîyayene (Zazaki) (lêker) fetilîn
fetilnayene (Zazaki) (lêker) fetilandin
fetilnîyayene (Zazaki) (lêker)hatin fetilandin
fetiqîyayene (Zazaki) (lêker) fetiqîn
fetiqnayene (Zazaki) (lêker) fetiqandin
fetiqnîyayene (Zazaki) (lêker)hatin fetiqandin
fetîr (navdêr, mê) mehşî, bîşî
fetisandî (rengdêr) kes yan jî tiştê/a ku ji alîyê yekî ve bi destan yan jî bi xazê bêbêhn hatiye hiştin. mirîşk giş fetisandî bûn
fetişandin (lêker)û(navdêr, mê) pişkinandin, vekolîn, lê kolîn, teftîş kirin, lê gerrîn. Tewîn: Lêker: -fetişîn-.
Herwiha: fetşandin.
ji wêjeyê: malên nivîskarên rojnameya Özgur Politikayê ... ji aliyê polîsan ve hatin fetişandin..
ji: Têkildarî teftîş.
: fetişîner, fetişînerî, fetişîninde, fetişînindetî, fetişînindeyî
fetisandin (lêker)(navdêr, mê) bên lê çikandin, nefes lê sekinandin, henase çik kirin, hilm lê qutkirin, bi bênsekinandinê kuştin, bên lê teng kirin, di avê de xeniqandin anku xeriqandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌تساندن.
Herwiha: fetsandin.
Têkildar: fetisîn. Tewîn: -fetisîn-.
ji: fetis + -andin.
: fetisandî, fetisîner, fetisînerî, fetisînk, fetisînkî
fetisandin/difetisîne/ bifetisîne 1. xeniqandin 2. şeniqandin
fetisî (rengdêr) kes yan jî tiştê/a ku ji ber xazê bêbêhn ma ye. mirîşk giş fetisî bûn
fetisîn (lêker) bên lê çikîn, nefes lê sekinîn, henase nehatin û neçûn, hilm jê derneketin, ji ber bênsekinînê mirin, bên lê teng bûn, di avê de xeniqîn anku xeriqîn(navdêr, mê) bênçikîn, nefessekinîn, henase nehatin û neçûn, hilmderneketin, mirina ji ber bênsekinînê, bêntengbûn, xeniqîna anku xeriqîna di avê de.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌تسین.
Herwiha: fetisan, fetisiyan, fetisyan, fetisîyan, fetsan, fetsiyan, fetsîn, fetsîyan.
Têkildar: fetisandin. Tewîn: -fetis-.
ji: fetis + -în.
: fetisî, fetisok, fetisokî
fetisîn/difetise/bifetise 1. xeniqîn 2. şeniqîn *“malê xesîsan, difetise”
fetisînok (navdêr, mê) xeniqok, fetisok, fetsîner, xeneqoyî, xendiqok, xenaq.
ji: fetisîn +-ok
fetişîst (navdêr, mê) pûtperest.
ji: fetiş +-îst
fetisîyayene (Zazaki) (lêker) fetisîn
fetişîzm (navdêr, mê) putperesti.
ji: fetiş +-îzm
fetisnayene (Zazaki) (lêker) fetisandin
fetisnîyayene (Zazaki) (lêker)hatin fetisandin
fetisok (navdêr, mê) tişta ku fêtisîn pê pêk dihê dûman fetisok e.
ji: fetis+-ok
fetl (navdêr, mê) lêb, hîle, xap, dekûdolab, qîle, fêl, fen, xapandin, xirrandin, fitûl.
Herwiha: fetil.
Bide ber: fitîl.
ji wêjeyê: Biratî xweş e raste-rast, ne bi fetl û fitûl.(Demanu.com.tr, 6/2007).
ji: Ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: fetl dan. Navdêr: fetldan.
: fetlî, fitûl
fetl dan (lêker)(Binihêre:) fetl
fetla xwe derbas kirin (biwêj) ji radeya xeternak û girîng derbas kirin. nûbiharê, dengê xwe nekir, heta ku fetla xwe derbas kir, dû re dest bi daxwazên xwe yen din kir.
fetldan (navdêr, mê) (Binihêre:) fetl
fetlî (navdêr, mê) rewşa fetlbûnê.
ji: fetl + -î
fetlok (navdêr, mê) badek, fetlanek, fetlonek, fetl, çivane, çivang, newîn, vîraj.
ji: fetl +-ok
fetloke (rengdêr) fêlbaz, gelac, kone, binbinkî, binfiskî, fisgenî, binifis, biwe, kunefêl, melûn, fismirî, pinî, baraz, fetbaz, xasok, şatir, şeytan, rovî, rûvî, di xapandin û hîlekirinê de jêhatî
fetlokî (navdêr, mê) çivînî, çivdayî, fetlonekî, fetlanekî, fetlanokî, bifetlanek, bifetl, bifetlonek, bivîraj, çivaneyî, çivangî.
ji: fetlok + -î
fetlokî bûn (lêker) badekî bûn, çivaneyî bûn.
ji: fetlokî + bûn
fetlokîbûn (navdêr, mê) badekîbûn, çivaneyîbûn.
ji: fetlokî +bûn
fetlonek (navdêr, mê) fetlanek, fetlok, fetl, çivane, çivang, newîn, vîraj.
ji: fetl +-onek
fetlonekî (navdêr, mê) çivînî, çivdayî, fetlokî, fetlanekî, fetlanokî, bifetlanek, bifetl, bifetlonek, bivîraj, çivaneyî, çivangî.
ji: fetl +-onekî
fetlonektî (navdêr, mê) tevlihevî, lihevherbilîn, lihevalîn.
ji: fetlonek +-tî
fetre (navdêr, mê) car, neql: Vê fetrê ew li gel me nayê.
fetrîm kirin (lêker) qelemkirin, tamandin, petromekirin, petirmekirintamkirin. Tewîn:
fetrûm derziya ku berî nexweşiyan ji bo berevaniyê tê lêxistîn
derziya ku berî nexweşiyan ji bo berevaniyê tê lêxistîn
fetrûm kirin dermanê avkî bi şiringeyê berdan binê çêrmî
(lêker)dermanê avkî bi şiringeyê berdan binê çêrmî
fets (navdêr, mê) fetisîn yan fetisandin, xenq, xerq, şenq.
Herwiha: fetis.
: fetisandin, fetisandî, fetisiyayî, fetisî, fetisîn, fetisîner
fetsîner (navdêr, mê) xeniqok, fetisok, fetsînok, xeneqoyî, xendiqok.
ji: fets +-îner
fetsokî (rengdêr) fetisandî, dewixandî, dewixî, tune bû.
ji: fets +-okî
fetsokî bûn (rengdêr) dewixandî bûn, dewixî bûn, dewixîn, deng ketin.
ji: fetis +-okî
fetsokîbûn (rengdêr) dewixandîbûn, dewixîbûn, dengketîbûn.
ji: fetis +-okî
fetûs (navdêr, mê) korpele, bêçî, goştpere, embriyon, cenîn, savak
fetwa ramana fiqhî
fetwa derxistin di heqê babetekê de ramaneke şerîetê diyar kirin
fewitandin (lêker) ji dest derxistin, pê negihiştin tu tiştî.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌وتاندن
fewitandin/difewitîne/ bifewitîne 1. ji dest derxistin 2. pê negihiştin tu tiştî
fewitîn (lêker)(navdêr, mê) telifîn, birihîn, qelihîn, vemirîn, qirr bûn, neman, mirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فه‌وتین.
Herwiha: fewitan, fewithan, fewithîn, fewitihan, fewitihîn, fewitiyan, fewitîyan, fewityan, fewtan, fewtiyan. Tewîn: -fewit-.
Têkildar: fewitandin.
: fewitiyayî, fewitî, fewitok
fewitîn/difewite/bifewite 1. bertelef bûn 2. ji dest çûyîn
fewqulade (navdêr, mê) erjeng, tirsa pirr, saw, kabûs, xof, sam, sehm, hijmet, hêb, hêw, qurf, dehşet
fewquladetî (navdêr, mê) neasayîtî, nevazetî.
ji: fewqulade +-tî
fewt kirin (lêker) wenda kirin,ji dest çûyîn.
ji wêjeyê: Ger fewt bikim cemîê ferdan Tacdîn ku didim ji dest xwe erzan? w:Ehmedê Xanî têbîniyên helbestê 1-ku bi wateya çawa hatiye bikaranîn.
Herwiha: fewitîn
fexir (rengdêr) serbilind, serfiraz, şanaz, nazdar, qurre, pozbilind, fêz, fîşal, xurûr.
Herwiha: fexr.
Bide ber: ferx.
ji wêjeyê: Ey mettle’ê ‘husnê ‘eşqbazî Me’hbûbê ‘heqîqî û mecazî Meşûq tu yî bi fexr û naz î ‘Aşiq tu yî lêykî bê niyaz î(Ehmedê Xanî: Mem û Zîn, 1695).
Bikaranîn: Lêker: fexir bûn, fexir kirin. Navdêr: fexirbûn, fexirkirin Rengdêr: fexirbûyî, fexirkirî.
: fexrî, fexrîtî
fexir bûn (lêker)(Binihêre:) fexir
fexir kirin (lêker)(Binihêre:) fexir
fexirbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) fexir
fexirbûyî (rengdêr) (Binihêre:) fexir
fexirkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fexir kirin
fexirkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fexir
fexr (navdêr, mê) rûmet, qedir, giramî.
Bide ber: ferx ferq.
ji wêjeyê: namê te ye şahibeytê meqsûd, fihristê mukatebatê mehmûd, medmûnê muraselatê la-reyb, meşhûdê mukaşefatê bi-l-xeyb, mehbûbê qulûbê men lehu l-qelb, qelban tu dikî bi ba xwe ve celb, me’şûq tu yî, bi fexr û naz î, ‘aşiq tu yî, lêk bêniyaz î, Mutleq tu mufîd û mustefad î, Bêşubhe murîd û hem murad î, Nûr î tu di husn-i rûyê dildar, Nar î tu di qelbê ‘aşiqê zar.
ji: ji erebî
fexrî (navdêr, mê) şanazî.
ji: fexr +-î
serenav, nêr, navek zelaman e.
Têkildar: Fexriya, Fexriye
fexriya Serenav,mê, navek jinan e.
Herwiha: Fexriye.
Têkildar: Fexrî
feyde (navdêr, nêr) mifa, kêr, wec, sûde, kelk, menfeet, berjewendî, avantaj, pêşwendî, sûd, qazanc, kar, lişt, kerh, keys.
Herwiha: faîde, fayde, fayide, fayîde, feîde, feyide, feyîde, fêde.
Bikaranîn: Lêker: feyde bûn, feyde kirin, feyde girtin. Navdêr: feydebûn, feydekirin, feydegirtin Rengdêr: feydebûyî, feydekirî.
ji: Ji erebî.
: bêfeyde, bêfeydehî, bêfeydetî, bêfeydeyî, bifeyde, bifeydehî, bifeydetî, bifeydeyî, feydedar, feydedarî, feydedarîtî, feydedartî, feydeder, feydederî, feydederîtî, feydedertî, feydedêr, feydedêrî, feydedêrîtî, feydedêrtî, feydeker
feyde bûn (lêker)(Binihêre:) feyde
feyde girtin (lêker)(Binihêre:) feyde
feyde kirin (lêker)(Binihêre:) feyde
feydebûn (navdêr)(Binihêre:) feyde
feydebûyî (rengdêr) (Binihêre:) feyde
feydedarî (navdêr, mê) rewşa feydedarbûnê, kêrdarî, kêrhatîbûn, sûdmendî, havildarî, kelkdarî, bikêritî.
ji: feydedar + -î
feydegirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) feyde
feydeker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê feyde dike, havilker.
ji: feyde + -ker
feydekirî (rengdêr) (Binihêre:) feyde
feydekirin (navdêr)(Binihêre:) feyde
feydemendî (navdêr, mê) kelkgirtin, sûdwergirtin, havildarî, sûdemendî, behredarî, mefadarî, mefawergirtin, feydegirtin, havildîtin, nehfdarbûn, îstifadekirin, wecgirtin.
ji: feyde +-mendî
feydeperest (navdêr, mê) kêrperest, havilperest, sûdegir, kelkperest, sûdewart, sûdeperest, liştok, feydexwaz, behreger, mefaperest, menfeetperest.
ji: feyde +-perest
feydeperestî (navdêr, mê) kêrperestî, havilperestî, sûdegirî, kelkperestî, sûdewartî, sûdeperestî, liştokî, feydexwazî, behregerî, mefaperestî, menfeetperestî.
ji: feyde +-perestî
feydexwaz (navdêr, mê) kêrperest, havilperest, sûdegir, kelkperest, sûdewart, sûdeperest, liştok, behreger, feydeperest, mefaperest, menfeetperest.
ji: feyde +-xwaz
feydexwazî (navdêr, mê) kêrperestî, havilperestî, sûdegirî, kelkperestî, sûdewartî, sûdeperestî, liştokî, behregerî, feydeperestî, mefaperestî, menfeetperestî.
ji: feyde +-xwazî
feyezan (navdêr, mê) bereket, zêdehî, mişetî, gelekî, zafî, berdarî, adanî, deramet, boşahî, berhemdarî, gurahî, kesafet, gumrehî, feyîz
feyîz (navdêr, mê) bereket, zêdehî, mişetî, gelekî, zafî, berdarî, adanî, deramet, boşahî, berhemdarî, gurahî, kesafet, gumrehî, feyezan, gurrahî.
Herwiha: feyiz
feyîzdar (rengdêr) berdar, bêrdar, bijûndar, bibereket, bibêr, gumreh, biber, hilberdar, birişt, astem, bihasil, bijûn, nejdar, xweş, saxlem.
ji: feyîz +-dar
feylezof retkokzan
retkokzan
feylî (navdêr) kurdên şîî yên li Başûrê Kurdistanê û Iraqê dijîn(navdêr, mê) devoka kurdên şîî li Başûrê Kurdistanê û Iraqê.
Herwiha: fêlî.
Bide ber: elewîBinere.
Herwiha: hembelî, henefî, malikî, şafiî.
: feylîtî
feylîtî (navdêr, mê) rewşa feylîbûnê.
ji: feylî + -tî
feyz (navdêr, mê) bereket, zêdehî, keramet, ilm, zanist, irfan, marîfet, şan, şoret, qedir, qîmet, nirx, rûmet.
Herwiha: fêz, feyiz, feyîz.
Bide ber: fazil, fazîlet, ferz.
ji wêjeyê: Ez bi qasî ku dikanim li hemî malperan gotarên hemî nivîskarên kurdan dişopînim, ez yên kek Arjenî jî dişopînim. Ya rast, min bi xwe heta niha di tu nivîseka wî de fikrekî orîjînal ku pêşîya meriv ronî bike, pêşnîyazek an jî perspektîfeka nuh ku meriv jê feyz bistîne, analîzek ku hêjayî munaqeşeyê be, min çi kerematek têde nedîtîye. Min ji devê wî jî nebihîstîye. Dema ku bi meriv re diaxife, yan dibêje “Ez ez ez” yan jî egoyeka hîn bilindtir ava dike, dibêje “Arjen Arî wilo kiriye. Arjen Arî ji Cîgerxwînî re wilo got, ji Mûsa Anterî re halo got. Ma Arjen Arî hîn ji kurdan re çilo bike?!” Ji Nerûda û Mayakovsky û Nazim Hîkmet jêrtir navê şaîrekî din hilnade.(Lezgîn Roşan: Mirîhezê Dost Çîyayî!, Netkurd.com, 7/2008)
feza seqa
(navdêr, mê) valageh, valahî, kozmoz, gerdûn, kaînat, valahiya bêsinor ya ku hemû stêr û exter tê de ne, unîvers.
Têkildar: esman, exter, gerdûn, stêr.
ji: Ji erebî.
: fezagerr, fezagerrî, fezagerrk, fezanas, fezanasî, fezayî
fezanas (navdêr, mê) stêrnas, astronom, esmannas, valagehnas, stêrnasî
fezayî seqayî fê cureyekî nexweşiyê ye
(navdêr)seqayî fê cureyekî nexweşiyê ye
fezl (navdêr, mê) say, xêr, berhem, deramet.
Herwiha: fezil.
ji wêjeyê: Her destxistiyê ku îro hatiye bidestxistin, fezila wê ji bo şorişa Îlonê vedigere , ji bo rojên pêşiya me jî divê behayên vê şorişê bihên parastin û peyrewkirin. (anku bidestxistiyên kurdan bi xêra wê şorreşê ne.) (ji daxwiyaniyek Mesûd Barzanî li gor Netkurd.com, 9/2007).
ji: Ji erebî, têkildarî fazle, fezîlet
fezleke (navdêr, mê) bîrname, xulase, memorandûm, rapor.
ji wêjeyê: Parlamentoya tirk Ji bo parlamenterê kurd Sirri Sakik di mitîngek hilbijartinê de bi kurdî got; ‘Ji min re avê bînin’ , bi îdîaya Sakikî qanûna hilbijartinê îhlal kirîye felzeke amade kir. Di fezlekê de tê xwestin ku masûnîyeta Sakikî were rakirin, da ku di derbarê wî de doz were vekirin.(Netkurd.com, 3/2008)
fear saw
tirs
xof
metirsî, bitirse
tirs
tirsîn, bitirse
fearful person bêzirav
feast cejn
Zîyafet, Salveger, îd, Cejn
featherbed Nîvîna ji pûrtên çûka çêbû ye , rihetî , fireqetî 2. wek lêker bi wateya ' alîkariya aborî dayina ji bona rihetiya kesekî '
feces
fecund adan
fed (bnr.) feed.
federate 1. Yekbûna federatîf 2. Federatîf
fee mûçe
feeble lar
feed xwedîkirin
xwedî kirin 2. xwarin dayîn
feel dilîn
hes
hestpêkirin
hestîn
pêhesîn
hest kirin
feel at ease Dilê (mirov) rehet bûn.
feel one' oats Ji xwe hezkirin, xwedemezin. Xwe mezin dîtin. Zînde bûn. Serwext bûn.
feeling dilîn
hes
hest
feet
felicity bextewarî
fellow kabra
mêr
zilam
fence 1- Têla direhî, têlên bêjingî.
2- Perdeya darîn
3- Çeper n, sênc m, çît
4- Di eskrîmê de bi hostatî bikaranîna şûr.
5- Hazircewabî, qadircewabî
6- Cihê ku malên hatine dizîn, tên kirîn û firotin. Kesê ku vî karî dike
fennelflower hefsûdank, reşik, reşreşk, hebreşk (bot.) Nigella sativa.
feral kovî
ferment meyandin.
ferocious hov
ferocity Hovîtî, wehșet, berîtî
fertile adan
fescennine mustehcen, bêsinc.
festal şên, şeng, bikêf.
festival cejn
cejn, mîhrîcan, şênayî, kêf û şahî, şahî
fetlock hestiyê paniyê 2. paniyê hesp 3. mûyên paniyê
feud xwînîtî 2. qirên 3. cihêtî bûn, xerpişîn. feud with bipevçûn, biqirên bûn, dijminatî kirin.
fever agir
few hindik
kêm
kêm, hindik
fez fes (şokeyê ku gilover û hinekî dirêk ku tirk dixin serê xwe)
fedakar self-sacrificing, devoted.
fedakarî f. self-sacrifice
fedî f. embarrassment.
fedî kirin to be ashamed to be shy
to be embarrassed
v.t. to look, watch
v.t. to look, watch
fedîkar (adj.) shy
fedîtî (f.) politeness
fehim kirin see: fehm kirin
fehît (f.) shame
fehîtkar (adj.) shy, shameful
fehîto (adj.) shy
fehm kirin v.t. to understand
v.t. to understand
felat (f.) liberation, safety, desert
f. freedom, liberation
felek li serê min geriyaye I had a piece of bad-luck
feliqandin (bifeliqîne) to share
felitandin rescue
(bifelitîne) to rescue
felitîn (bifelîte) to get away to escape
felsefe f. philosophy
felsefî philosophical
fen (f.) technique, trick
f. trick
fen û fesal (bi fen û fesal) astutely, craftily
fena (adv.) as
fener f. lamp
fenik (f.) guile, trick
feodalî feudal
feqeh m. theology student
feqî Muslim cleric.
feqîr poor.
feqîrtî f. poverty
feqîtî f. the clerical profession
fer important
one, single item (of a pair)
feraset comprehension
ferd (n) individual, person
ferdî (adj.) individual, personal
feremoş void
feremoş kirin (betal kirin, pûç kirin) to vacate, to void, to make legally invalid
feremoşbar voidable
ferheng (1) (bêjename) dictionary; (2) (torre, çande, kultur) culture
(f.) dictionary
dictionary
ferhengnivîs lexicogprapher
ferhengnivîsî lexigraphy
ferisandin (v) to analyze, to construe; (n) analysis
ferişte (m.) angel
ferman order; prescription
(f.) order, law
f. order, command.
ferman kirin to order; to prescribe
to order, to command
fermana ... derxistin v.t. to issue an order for ...
v.t. to issue an order for ...
fermana dadgehê court order
fermandar commander
(m.) commander commanding officer
fermande (m.) officer (senior)
fermanî (f.) imperative (gram.)
(m.) coat (kurdish style)
fermanname writ, decree, warrant
fermî official
official
formal
fermo please (said when offering s.th.)
ferq (f.) difference
f. difference: çi ferqa me û cîranên me dimîne?=what difference is left between us and our neighbors?.
ferqiyet f. distinction
fersend oppurtunity
ferx chicken, poult, chick, babe
ferz essential; inevitable
ferz kirin v.t. to assume
v.t. to assume
ferzîne peremptory
ferzkirin presumption
feşartin to waste
fetisandin (bifetisîne) to choke to smother
fetlonek bend, curve
fetwa legal opinion
fex f. trap;
feyde benefit, advantage, profit
(f.) utility, result, advantage
f. benefit, profit
feydedar (adj.) useful
feydekar (adj.) advantageous, effectual
februar sibat
sivat
şibat
feder per
tûk
fee horî
hurî
perî
pêrî
pîrelk
fehlend berze
winda
fehler çewtî
kemanî
kêmanî
kêmasî
leke
qusûr
sûc
sûç
şaşetî
şaşî
texsîr
xelet
xeletî
fehlerhaftigkeit kêmasî
fehlerlos bêkusûr
terxan
feige bizdayîn
bizdok
nemerd
tirsonek
hejîr
hêjîr
feigheit namerdî
nizmahî
feigling bincema
bizdonek
newêrek
ruh şêrîn
ruh-bi-dimis
tirsonek
feile kartik
kartîx
fein kaw
narincî
nazik
nazikî-ziravik
tenik
zirav
feind berber
dijmin
neyar
feind/in neyar
feindliche gesinnung kîn
feindschaft berberî
dijminahî
neyarî
feindschaftsgefühl kîn
feiner mann camêr
feiner regen xunav
xûnav
feinfühlig ziravbihîstiyar
feinheit ziravî
feldherr pêşîkêş
feldhüter sehbê
sekban
feldwebel çawiş
feldzug sefer
felge kevî
fell eyar
post
fellmütze papax
felsblock zinar
felsen qîjik
qîş
zinar
felsplateau teht
feminin
fenster mered
şibake
teqa
fern eraq
ferner ji xwe
fernglas dûrbîn
fernsehen (übertragenes bild) wêneguhêz
fernsehkameras çavikên têlvizyonê
ferse gupik
panî
fertig machen kutakirin
fertig sein amade bûn
kuta bûn
fertigkeit behremendî
huner
fes kumê sor
kumsorik
fessel qeyd
fest pihêt
qayîm
qehîm
qewîn
tekûz
têkûz
zexm
cejn
dîlan
şahî
şayî
xirêf
fest beim almauftrieb und almabtrieb der herden eyda Berodenaye
fest feiern saz hildan
fest organisieren saz hildan
festbekleidung rihal
festbinden şidandin <şidîn>
festessen dawet
festhalten pê girtin
qemitandin
festigen qefilandin
şidandin <şidîn>
festkleben qemitandin
festkrallen çik kirin
festland reşahî
festmachen hilbestîn
mehkem kirin
şidandin <şidîn>
festnahme binçavî
festnehmen binçavkirin
girtin
festsaugen qemitandin
festschmaus dawet
festsetzen destnîşankirin
hasê kirin
selmandin
festsetzen, sich ~ bi cih bûn
çikiyan <çik>
dadan
feststellen dîhna xwe dan
dîna xwe dan
texmîn kirin
xuya kirin
xwanê kirin
festung birc
keleh
festveranstaltung dîlan
fett qelew
don
tawaş
tewaş
fettige ausscheidung des pottwals ember
fetzen paçik
feucht şil
feuchtigkeit nem
şilî
feuer agir
ar
coş
kel
nar
pêt
feuer fangen agir pê ketin
feuer legen agir berdan
feuer machen agir kirin
feuern teqandin
feuerschwamm pîşo
feuerstein çeqmaq
feuerzeug çeqmaq
çerx
heste
fez fîno
feda bereit zu sterben
nützlich
fedî Beschämtheit
Beschämung
Schande
fedî kirin schämen, sich ~
fedîbûn Scham
Scheu
Schüchternheit
fedîkar schamhaft
scheu
schüchtern
fedîkar derxistin beschämen
beschämen
beschämt machen
jdn beschämen
fedîkirin sich schämen
fedîkok schamhaft
scheu
schüchtern
fehêt Scham
fehmkirin verstehen
fek Mund
fekirin betrachten
sorgen für
überlegen
fekirîn betrachten
überlegen
felat Befreiung
felc kirin lähmen
feldar Wahrsager/in
felek Firmament
Planetenbahn
Schicksal
Verhängnis
feleqe Bastonade
felitî ermüdet
erschöpft
schwierig
fem kirin verstehen
fen berechnend
hinterlistig
Kunst
Kunstgriff
List
Technik
Trick
fen û fîtan Tricks, schmutzige Tricks
fena wie
fend Betrug
List
Trick
fendarî Betrug
Gewitztheit
Hinterlist
List
Schlauheit
Verstand
feq Falle
Netz
feqet aber
allein
feqîr arm
feqîrî [mê] Armut
fer kirin lehren
fera çavan Augenlicht
ferahnak froh
heiter
fröhlich stimmend
feraqa mezin Schüssel
feraş Bedienter
Diener
Putzmann
Reinemacher
Wächter vor der Moschee
feraset Verständigung
Verständnis
fere Geschirr
notig
fereh geräumig
ferfûr Keramik
ferheng Brauch
Kultur
Wörterbuch
ferhengok Taschenwörterbuch
ferişte Engel
ferişteh Engel
feriz kirin aufnötigen
aufzwingen
belasten
erzwingen
obliegen
verpflichten
zwingen
ferîz kirin verpflichten
ferman Befehl
Rezept
ferman kirin befehlen
fermanber Staatsbeamte
fermî offiziell
fermo Bitte
bitte schön
ferq Unterschied
ferqizîn in Schwierigkeiten geraten
in Turbulenzen kommen
ferş Steinplatte
fersend Anlass
Chance
Gelegenheit
Möglichkeit
Muße
ferx Huhn
ferz Pflicht
ferz kirin aufnötigen
aufzwingen
belasten
erzwingen
obliegen
verpflichten
zwingen
ferzîn Dame
ferzîne absolut
fesad Intrigant
fesahet Beredsamkeit
Redegewandtheit
fesal abgemessen
angemessen
ausgewogen
bequem
Findigkeit
Form
gemessen
geordnet
Gerissenheit
geruhsam
geschickt
günstig
gut organisiert
List
majestätisch
ordentlich
Schlauheit
sittsam
Trick
Tücke
vorsichtig
fesel Findigkeit
Gerissenheit
List
Schlauheit
Tücke
fesîh ausgedehnt
offen
weit
fesl Abschnitt
Stück
Teil
fetbaz betrügerisch
hinterlistig
fetbazî Betrug
Täuschung
fetîl Docht
fetisandin erdrosseln
ersticken
fetisîn ertrinken
fetisîn ersticken
erstickt werden
ertränkt werden
ertrinken
feyd kleines Tal
Tälchen
feyde Nutzen
nützlich
Nützlichkeit
Profit
tauglich
tüchtig
Vorteil
feal rd. faal, felîh
fealîyet m. faalîyet, livdarîye n.
fecî rd. jandar, trajîk, dejin, sewatin, fed
feda m. feda, gorî n.
feda kirin lg. gorî kerdene, feda kerdene
fedakar rd. fedekar, fedakar
fedakarane rd. fedekarkî, fedekarane
fedayî rd. fedayî, cangorî, canfeda
fedekar rd. fedekar, fedakar
fedekarî m. fedekarîye, fedekarênî m.
federal rd. federal
federalîst rd. federalîst, federalperwer
federalîtî m. federalîye, federalîz m., federalênî m.
federalîzm m. federalîye, federalîz m., federalênî m.
federasyon m. federasyon n.
federatîf rd. federatîf
federe rd. federe, fedêre
federesyon m. federasyon n.
fedî m. serm, ayb, sarm, sarme n.
fedîkar bûn lng. . sermezar bîyene, mahçup bîyene, sermekar bîyene
fedîker rd. sermok, sermezar, sermîn, sermonek, sermker, sermokin, bêzehle, sermayox, sarminek
fedîkerî m. sermokîye, sermezarîye, serminîye, sermonekîye, sermkerîye, bêzehlîye, mehçubîye, sermokênî, sermezarênî m.
fedîkirin lg. sermayîyene, serm kerdene, ayb kerdene, sermayene, sarmiyene
fedîyo kîm. sermokîye, sermezarîye, serminîye, sermonekîye, sermkerîye, bêzehlîye, mehçubîye, sermokênî, sermezarênî m.
fedîyok rd. sermok, sermezar, sermin, sermonek, sermker, sermokin, bêzehle, sermayox, sarminek
fedo kîm. sermokîye, sermezarîye, serminîye, sermonekîye, sermkerîye, bêzehlîye, mehçubîye, sermokênî, sermezarênî m.
fedok rd. sermok, sermezar, sermin, sermonek, sermker, sermokin, bêzehle, sermayox, sarminek
fehbcwarin m. astorwerdis, astordayis n.
fehêt m. serm, ayb, sarm, sarme n.
fehêt bûn lng. . serm bîyene, ayb bîyene
fehêtîn lg. sermayîyene, serm kerdene, ayb kerdene, sermayene, sarmiyene
fehêtok rd. sermok, sermezar, sermin, sermonek, sermker, sermokin, bêzehle, sermayox, sarminek
fehl m. fal n.
fehm m. fam, sersîyayis, drestis, fahm, fehm n.
fehm bûn lng. . fahm bîyene
fehm kirin lg. . fahm kerdene, vîremend bîyene, serwaxt bîyene, îdraq kerdene, rirestene, ser sîyene
fehmbar rd. fambar, areste
fehmber rd. vîremend, famdar, ferasetin, îzanin, famber
fehmberî m. îzan, sersîyayis, feraset, fahmdarîye n.
fehmdar rd. vîremend, famdar, ferasetin, îzanin, famber
fehmdarî m. îzan, sersîyayis, feraset, fahmdarîye n.
fehmkirin m. îdraq, sersîyayis, serwaxtbîyayis, rirestis, famkerdis n.
fehmkor rd. famkor, vîrekor, kêmhes, kêmaqil, kêmmezg, bêfam, korefam, korfêm, bêfehm
fehmkorî m. famkorîye, vîrkorîye, vîrekorênî, bêfamîye, korefamîye m.
fekane rd. afernaye, mexlûq, xuliq, xaliq, benî, afarnaye
fekar m. terewî, fikir, îdea, terew n.
fekberaxî m. tornevîda, tadoxe, tornavîde m.
felaket m. bûglate m.r felakete m.r bêtere m., afete m.f bela n.
felaketzade rd. bûglatzede, bêterzede, felaketzede, afetzede
felaketzede rd. bûglatzede, bêterzede,felaketzede, afetzede
felaqe m. feleqe, faleqa, falaqa m.
felat m. firat, robarê firatî n.
m. rareyayis n., raxelese m., reyayis n.f felite /?., xelase m.
felatker rd. rareynayox, raxelesnayox, felitnayox
felatxwaz m/n. rareyiswaz, raxeleswaz, felitwaz n.
felatxwazî m. rareyiswazîye, raxeleswazîye, felitwazîye, rareyiswazênî m.
felc m. felc, fers, ferc, ferir n.
felc bûn lng. . felc bîyene, gêrîyene, fercî oirodayene, hewa pakotene, cêrîyene
felek m. felek, sans, bext n.
felemanî m. felemenkî n.
felemenk m. felemenka m.
feleqe m. feleqe, faleqa, falaqa m.
feliqandin lg. sîl kerdene, fisil kerdene, ceue kerdene, dîlim kerdene, felqe kerdene, dilîm kerdene
m. sîlkerdis, fisilkerdis, cebcekerdis, dîlimkerdis, felqekerdis n.
felisandin lg. vila kerdene, çarç kerdene, axme kerdene
m. vilakerdis, çarçkerdis, axmekerdis n.
felisîn lng. . rapijikîyene, çarç bîyene, vila bîyene
felît rd. zexm, saxlem, mukem, peyît, qîf, pêt, qewîn, pît, mokem, mazbut
felîtandin lg. rareynayene, felitnayene, raxelesnayene, filitnayene
m. rareynayis, felitnayis, raxelesnayis n.
felîte m. zînekare m.
felîtîn lng. rareyîyene, felitîyene, serbest bîyene, raxelesîyene, reyene, filitîyene, raxelesîyene, feletiyene, xelesîyene
felq m. derez, terk, feteq, seqal, qilas, terik, wek n.
m. felqe, parçe, fersik n.
felq kirin lg. parçe kerdene, lete kerdene, kerî kerdene, qet kerdene, felqe kerdene
felqkirin m. kerîkerdis, parçekerdis n.
felsefe m. felsefe m.
felsefevan m/n. felsefecî, felsefewan n.
felsefeya hiqûqê m. felsefeya hûqûqî, felsefa hûqûqî m.
felsefeya olê m. felsefeya dînî m.
felsefeya zimên m. felsefeya ziwanî m.
felsefî rd. felsefi, felsefên
felt m/n. çarenûsperest, qedercî, çarenûscî, bextparêz, fata lîst n.
felte rd. forq, qabik, orispî, qehpe, çimteber, qahpik, urimsipî
feltîsok m. bot. xîyarê luye n.
femînîst rd. femînîst
femînîzm m. femînîstîye, femînîz m., femînîstênî m.
fen m. fen n.
m. fêl n., dame m., deke m., fend n.f dolab n.f hîle n.
fen û ben dek û dolab, dek û dibare, ger û fend, fend û fund, qilopilo
fen û fol dek û dolab, dek û dibare, ger û fend, fend û fund, qilopilo
fen û fût dek û dolab, dek û dibare, ger û fend, fend û fund, qîlopilo
fena d. fênda, sey, wek, zê, zey, jê
rd. bed, xirab, fena, berbat, nêbas, kotî, nêpak
fena bûn lng. . xirab bîyene, fena bîyene, nêwes bîyene
fena kirin tg. berbat kerdene, fena kerdene, bed kerdene
tg. xirab kerdene, fena kerdene, nêwes kerdene
fenabûn lng. . berbat bîyene, fena bîyene, bed bîyene
fenbaz rd. dekbaz, hîlekar, fendbaz, hîlesaz, xapxapok, kaybaz, xaxeker, xapeker, xapanok
fenbazî m. dekbazîye, fendbazîye, xapxapokîye, hîlekarîye, xaxekerîye, xapanokîye, dekbazênî, hîlesazîye, kaybazîye, xapekerîye m.
fend m. fêl n.r dame m.r deke m.r fend n.r dolab n.r hîle n.
fend û fût dek û dolab, dek û dibare, ger û fend, fend û fund, qilopilo
fendbaz rd. dekbaz, hîlekar, fendbaz, hîlesaz, xapxapok, kaybaz, xaxeker, xapeker, xapanok
fendbazî m. dekbazîye, fendbazîye, xapxapokîye, hîlekarîye, xaxekerîye, xapanokîye, dekbazênî, hîlesazîye, kaybazîye, xapekerîye m.
fene kîm. dekbazîye, fendbazîye, xapxapokîye, hîlekarîye, xaxekerîye, xapanokîye, dekbazênî, hîlesazîye, kaybazîye, xapekerîye m.
fenek rd. dekbaz, hîlekar, fendbaz, hîlesaz, xapxapok, kaybaz, xaxeker, xapeker, xapanok
fener m. fenere m.
fenervan m/n. fenercî, fenerwan n.
fenervanî m. fenercîyîye, fenerwanîye, fenercîyênî m.
fenî rd. fenî, fennî
fenik m. d fêl n., dame n., deke m.,fend n.r dolab n.r hîle n.
fenol m. asîd fenîk, fenol n.
fenomen m. fels. fenomen, dîyare n.
fenomenîzm m. fels. fenomenîz m., dîyareyîye m.
fenomenolojî m. fels. fenomenologî, zanistê dîyareyî, fenomenolojî n.
fentezî m. fantezî n.
feodal rd. feodal
feodalîtî m. feodalîye, feodalênî m.
feodalîzm m. feodalîz m., sîstemê feodalîye m.
feq m. dafike, da m., deke, feqe, dome m.
rd. ferxes, felxes
feqet b. labelê, la, çikoke, labrê, lê, feqet, e m., lakîn, lavrê
feqî m/n. suxte, feqî n.
feqîr rd. hejar, xizan, feqîr, fiqare, xizun
feqîr bûn lng. . hejar bîyene, xizan bîyene, feqîr bîyene, hejarîyene, binê raye kewtene
feqîr kirin lg. . hejar kerdene, xizan kerdene, feqîr kerdene, sefîl kerdene, hejarnayene, binraye kerdene, xizannayene
feqîr û fiqare feqîr û hejar, feqîr û belengaz, feqîr û fiqare
feqîrbûn m. hejarbîyayis, xizanbîyayis, feqîrbîyayis, hejarîyayis n.
feqîrî m. hejarîye, xizanîye, feqîrîye, xizanênî, feqîrênî, sefalet, hejarênî m.
feqîrkirin m. hejarkerdis,xizankerdis,feqîrkerdis n.
feqîrok rd. hejarkî, feqîrkî, xizankî, hejarane, xizanxane, feqîrxane
feqîrxane rd. hejarkî, feqîrkî, xizankî, hejarane, xizanxane, feqîrxane *xwe feqîrokî kirin tz. xo gunek kerdene, xo re rebenîye nayene, xo re feqirîye nayene
fer rd. zarurî, pêganî, pêgerek, mecbûrî, gerekin
m. tek, kit, yew, yewek n.
rd. mat. tek, kit
fer û fol m. fere û folî, qab û qacaxî, firaq û folî, qacaxî, qabûqacaxî zh.
feramos m. îptal, wedardis n.
feramos kirin lg. . îptal kerdene, wedardene
feras m/n. xede m., xizmetdar, mustadem, odecî n.
m. pêsangeh, sergî, rafîstgeh, pênîsangeh, sêrangeh n.
feraset m. îzan, sersîyayis, feraset, fahmdarîye n.
feraskirin lg. . pê nîsandayene, teshîr kerdene
m. pênîsandayis, teshîrkerdis n.
feraza h. vajîme ke, bigême ke, fareza, bihesabnîme ke, ferz bikerî m., hên bizanîme ke, goreyê vata
ferazî rd. ferazî, hîpotetîk, ferazîyên
ferazîye m. ferazîye, hîpotez, farazîye n.
ferc n. kis n.r vulva n.r ferc n.r kisî zh.r fekê kisan n.
ferc lê ketin lng. . felc bîyene, cêrîyene, fercî oirodayene, hewa pakotene, gêrîyene
ferd n. ferd, bîrey n.
ferdî rd. ferdî, keseyî
ferdîtî m. ferdîyîye, keseyîyîye, ferdîyet, ferdîyênî m.
ferdparêz rd. ferdparêz, kesparêz, ferda
ferdparêzî m. ferdparêzîye, kesparêzîye, ferdcîyîye m.
fere m. fere û folî, qab û qacaxî, firaq û folî, qacaxî, qabûqacaxî zh.
ferec m. sîpêder, sipêde, dosere, serê sodirî, sefeq, fecîr, serê sewdirî, serê siway n.
fereh rd. hîra, bol, fera, hera, ferah
fereh kirin lg. hîra kerdene, fera kerdene, hîranayene
ferenc n. kulav, kulab n.
feres m. feras, feres n.
ferexet m. destriraantis, fereqet, riravêrayis n.
ferexet kirin lg. . dest rira antene, fereqet kerdene, rira vêrayene, rira fek raverdene
ferexur rd. ejne, vêreher, pîzegird, tastewer, vêrekaraz, hawtvêre, pîzepîl, kelpaça, tastewer
ferexur bûn lng. vêreher bîyene, çilek bîyene, tastewer bîyene, hawtvêre bîyene, pîzegird bîyene
ferexurî m. ejneyîye, vêreherîye, tastewerîye, pîzepîlîye, kelpaçayîye, ejneyênî, tastewerênî m.
ferfûr m. ferfûre m.
ferfûrî rd. ferfurên, ferfurî
ferfûrvan m. m. ferfûrcî, ferfûrwan n.
ferfûrvanî m. ferfûrcîyîye, ferfurwanîye, ferfûrcîyênî m.
ferfût rd. herefîyaye, xirefîyaye
fergeh m. firgeh, raperayisgeh, cayê firî n.
ferheng m. ferheng, çekûpirtûk, luxat, pirtûkê çekûyan n.
ferhenga ansîklopedîk m. ferhengo ansîklopedîk, çekûpirtûko ansîklopedîk n.
ferhengçe m. ferhengçe, çekûpirtûkçe, luxatçe n.
ferhengçêker m/n. ferhengnivis, ferhengnûs, çekûpirtûkcî, ferhengcî, luxatcî n.
ferhengçêkerî m. ferhengnûsîye, ferhengnivisîye çekûpirtûknivisîye, ferhengcîyîye, çekûpirtûkcîyênî, luxatcîyênî m.
ferhengnas m. m. ferhengsinas, leksîkograf, çekûpirtûksinas, ferhengzan n.
ferhengnasî m. ferhengsînasîye, çekûpirtûksinasîye, leksîkografî, ferhengzanîye, çekûpirtûkzanîye m.
ferhengnivîs m/n. ferhengnûs, ferhengnivis, çekûpirtûkcî, ferhengnûstox ferhengcî, luxatcî n.
ferhengnivîsî m. ferhengnûsîye, ferhengnivisîye çekûpirtûknivisîye, ferhengcîyîye, luxatcîyîye m.
ferhengok m. ferhengek, çekûpirtûkek, ferhengok n.
ferhengzan m/n. ferhengsinas, leksîkograf, çekûpirtûksinas, ferhengzan n.
ferhengzanî m. ferhengsinasîye, çekûpirtûksinasîye, leksîkografî, ferhengzanîye m.
ferîbot m. ferîbote m.
ferîç n. qalas, qelas n.
ferîcandin lg. temase kerdene, seyr kerdene
ferîcin lg. temase kerdene, seyr kerdene
ferîk n. zoo. varik, dîkleyr, varig, dîklîr n.
ferikandin lg. . hemelnayene, feriknayene, hezm kerdene, hezmnayene
m. hemelnayis, feriknayis, hezmkerdis, hezmnayis n.
lg. vila kerdene, çarç kerdene, axme kerdene
m. vilakerdis, çarçkerdis, axmekerdis n.
ferikîn m. hemelîyayis, ferikîyayis, hezmbîyayis, hezmîyayis n.
lng. . hemelîyene, ferikîyene, hezm bîyene, hezmîyene
ferîs m. felqeyê dare n.
ferisandî rd. xirabe
ferisandin lg. çareser kerdene, safî kerdene, hal kerdene
lg. pê nîsandayene, teshîr kerdene
m. pênîsandayis, teshîrkerdis n.
ferisîn lng. . xirab bîyene, xirabîyene
m. xirabbîyayis n.
lng. . xeneqîyene, fetesîyene, fatasîyene
m. xeneqîyayis, fetesîyayis n.
feriste m. dî n. ferista, meleke, milakete m.
ferk m. firke (rês û...) m.
ferkandin lg. . firknayene
ferman m. ferman, emir n.
ferman dan lg. . ferman dayene, emir dayene
ferman derxistin lg. . ferman vetene
ferman kirin lg. ferman kerdene, emir kerdene, fermannayene
lg. . tahde kerdene, zorbazîye kerdene, hukim kerdene, zorûzop kerdene, tehakum kerdene
fermana mirinê m. fermanê merdisî, emrê merdisî n.
fermana nivîs kîm. fermano niviskî, fermano nûskî n.
fermana sekirinê n. fermanê sayekerdisî, emrê sayekerdisî n.
fermana xenaqê m. cezaya merdisî, cezaya mergî, ceza mergî m.
fermanber m/n. memûr, karbend, mamûr n.
m/n. fermanber, emirber n.
fermandar m/n. fermandar, kumandar, emirdar, amîrdar n.
n. hukumdar, fermandar, hukimdar n.
fermandarî m. fermandarîye, kumandarîye, emirîye, fermandarênî, amirênî m.
fermande m. kumanda, fermande, komûta m.
fermandin lg. . ferman kerdene, emir kerdene, fermannayene
fermangeh m. fermangeh n.
fermanî rd. fermanî, fermanên
fermanî mirxês m. fermano zorekî, fermanê cebirî n.
fermankirin m. fermankerdis, emirkerdis, fermannayis n.
fermanname m. fermanname. emimame m.
fermanrewatî m. serdestîye, fermanrewayîye, hakimîyet, hukumranîye, hegemonya, fermanrewayênî, hukumranênî m.
fermî kirin lg. . fermî kerdene, resmî kerdene, fermînayene, resmînayene
fermîkirin m. fermîkerdis, resmîkerdis n.
fermîtî m. resmîyîye, fermîyîye, resmîyet m.
fermonde m. kumanda, fermande, komûta m.
fermû b. fer m., kerem ke
fermuar m. rizbe, rircir, fermuar n.
fermûs m. betalkerdis, fes, betalnayis, feskerdis n.
ferq m. mat. ferqe m.
m. riyayîye m., arzîyîye m., ferqe m., nuans n., riyayênî m.
ferq bûn lng. . ferqe bîyene, cîyayîye bîyene
ferq kirin lg. . ci arqilîyene, tede vetene, ferq kerdene, têy vetene, pêvetene, pejn kerdene, vetene
ferqî m. riyayîye m., arzîyîye m., ferqe m., nuans n., riyayênî m.
ferqînî m. riyayîye m., arzîyîye m., ferqe m., nuans n. , riyayênî m.
ferqizîn lng. nifirîyene, tadîyene, ta re ciginayene, ta re riverdîyene, nefilîyene (linge..)
m. nifirîyayis, tadîyayis, tareciginayis, tareciverdîyayis, nefilîyayis (linge..) n.
fers m. kere, aldak n.
fersah m. fersah, ferseng n.
fersend m. canare m., keyse m., fesale m., sope m., firsend n., meca n., fersend n., firset n., sap m., fasale m.
ferseng m. fersah, ferseng n.
fersenî m. çare n., natike m.
fersex m. fersah, ferseng n.
ferûc m. zoo. varike, varige m.
ferûck m. zoo. varike, varige m.
ferwar m. ferman, emir n.
ferwerî m. tahde, zorbazîye, tehakum, zordestîye, hukimkerdis n.
ferx n. zoo. varik, dîkleyr, varig, dîklîr n.
n. çêlik, çêjik n.
ferxe m. forqe, cinîya qurvete m.
ferxes rd. ferxes, felxes
ferxî m. hengura mîlçikan, engura mîlçikan, engura mîçikan m.
ferxik n. çêlik, çêjik n.
feryad m. fixan n., zîbarîye m., qîrayis n., feryad /?., qîjayis n., zarîye m., fîgan n. *feryad û fîxan feryad û fîxan, qîrî û vîrîye
ferz n. ferz, wezîr (kisîke de) n.
m. ferz n.
ferz bikim h. vajîme ke, bigême ke, fareza, bihesabnîme ke, ferz bikerî m., hên bizanîme ke, goreyê vata
ferz bûn lng. . ferz bîyene, ferzîyene
ferz kirin lg. . ferz kerdene, ferznayene
ferzan m/n. alim, zanyar, zana, zanyox, zanox n.
ferzende rd. mêrde, çêr, camêrd, sêrgele, qehreman, jîhat, egît, xirt
ferzîn m. bane, sahbanû, keyane, banuye, sahbane, qiralîçe m.
n. ferz, wezîr (kisike de) n.
ferzîne h. hit-mit, mutleqa, her hal, hit û mit, hitil-mitil, çi beno bîbo
fes n. fose m., fes n., kulik n.
fesad rd. fîzil, awan, pinevizik, fîtnecî, fîtnekar, fesad, munafiq, muzir, mozir
fesadî m. fizilîye, awanîye, pinevizikîye, fesadîye, munafiqîye, munafiqênî, awanênî, pinevizikênî m.
fesal m. canare m., keyse m., fesale m., sope m., firsend n., mecal n., fersend n., firset n., sap m., fasale m.
fesal lê anîn lg. . canare re ciardene, keyse re ciardene, fesale re ciardene, re ripînitene, keyse pawitene, fesale pawitene, ripawitene
fesandin lg. . vila kerdene, çarç kerdene, axme kerdene
fesartek rd. destvila, îsrafker
fesikandin lg. . astengnayene, pengnayene, kosp kerdene, pexm pirodayene, asteng kerdene
m. astengnayis, pengnayis, kospkerdis, pexmpirodayis, astengkerdis n.
fesilandin lng. arqelîyene, ferq kerdene, piro ginayene, vînitene, seder kerdene
lg. . tesfîye kerdene (sazgeh û dezgeh)
fesirandin lg. . fetesnayene, xeneqnayene, fatasnayene
fesk m. pexm, peng, kosp, asteng, manî, engel, qosp n.
feskilandin lg. vila kerdene, çarç kerdene, axme kerdene
m. vilakerdis, çarçkerdis, axmekerdis n.
feskilîn lng. . vila bîyene, çarç bîyene, axme bîyene
m. vilabîyayis, axmebîyayis, çarçbîyayis n.
fesl m. qisim, bes, dewre, fasîl n.
festîwal m. festîval n.
fesx m. betalkerdis, fes, betalnayis, feskerdis n.
fesx kirin lg. . betal kerdene, laxv kerdene, fes kerdene, betalnayene
fesxkirin m. betalkerdis, betalnayis, feskerdis n.
fet m. deke m., dekûdolab n., ka n., hîle n., dêsî n., dame m.
fetan rd. fîntoz, seng
fetanî m. fîntozîye, sengîye, fîntozênî, sengênî m.
fetar rd. perîsan, serpeze, pejmûrde, pergende, serpize, pesmurde, perperîsan, seipaze, elbeter
fetbaz rd. dekbaz, hîlekar, fendbaz, hîlesaz, xapxapok, kaybaz, xaxeker, xapeker, xapanok
feth kirin lg. . fet kerdene
fetîlandin lg. piro pilêsnayene
lg. rapernayene, dime verdayene, fetelnayene
fetilîn lng. piro pilêsîyene, lîfîyene
fetîq m. tip. tanqur, fitiq, fetiq n.
fetiqîn lng. . terekîyene, fetiqîyene, raqilasîyene, seqîyene, derizîyene, raterekîyene, terkayene, derezîyene
m. terekîyayis, fetiqîyayis, raqilasîyayis, seqîyayis, derizîyayis, raterekîyayis n.
fetîr m. lavas, labas n.
fetîrvan m/n. lavascî, lavaswan n.
fetîrvanî m. lavasrîyîye, lavaswanîye, lavasrîyênî, lavaswanênî m.
fetisandî rd. xeneqnaye, fetesnaye, bix (veng)
fetisandin lg. fetesnayene, xeneqnayene, fatasnayene
fetisîn lng. xeneqîyene, fetesîyene, fatasîyene
m. xeneqîyayis, fetesîyayis n.
fetisok rd. xeneqok, fetesok, xeneqoq
fetisokî rd. xeneqnaye, fetesnaye, bix (veng)
fetlanek m. çivang, hoke, vîraj, fetilok, hoki n.
fetlok m. çiv, çîv, lueq n.
m. gvang, hoke, vîraj, fetilok, hoki n.
fetlokî rd. çivin, çivdaye
fetlonek m. çivang, hoke, vîraj, fetilok, hoki n.
fetq m. tip. tanqur, fitiq, fetiq n.
fetqa zik m. fitiqê pîzeyî, tanqurê pîzeyî, fitiqê vêreyî n.
fetwa m. fetwa, fituye m.
fetwader rd. fetwarî, fetwadayox
fetwaderxistin lg. fetwa dayene, fituye vetene
fewîkandin lg. remnayene (dest ra), dest ra vetene
fewîkîn lng. . dest ra vejîyene, remayene
fewqalede b. fewqalade, zafqenc, zafrind
fewqilbeser rd. fewqalbeser, sermerdimîye
fewqulade rd. fewqalede, nêhesnaye, nêvînite
b. fewqalade, zafqenc, zafrind
fewquladetî m. fewqaledeyîye, fewqaledeyênî m.
fexfûr m. ferfuriye, porselene, ferfure m.
fexfûrî rd. ferfurî, ferfurên
fexrî rd. rîmetî, fexrî, rîmetên
feyde m. havile, kêr, nef, fayde, îstîfade m.
feyde girtin lng. . rîra havile vînitene, rîra kêr vînitene, havildarîyene, kêrdar bîyene, havildar bîyene, kêrdarîyene, fayde tira vênayene, rîra havile wedayene, rîra nefîyene
feydedar rd. havildar, kêrdar, kêrin, nefin, faydeyin, havilin
feydegirtin m. rîrahaviledîyayis, rîrafaydegirewtis, faydegirewtis, rîrahavilewedayis, faydetiravênayis, rîraîstîfadekerdis n.
feydeperest rd. havilperest, kêrperest, kêrcî, faydecî, listek
feydeperestî m. havilperestîye, kêrperestîye, kêrcîyîye, faydecîyênî, listekîye, havilperestênî, kêrperestênî m.
feyizdar rd. hîrin, berin, hîrdar
feyke n. fanolîye, qazaxe, fanolya, funele m.
feylesof m/n. ferzan, fîlozof, feylezof n.
feylesofî m. ferzanîye, fîlozofîye, feylezofîye, fîlozofênî m.
feylesofkî rd. ferzankî, fîlozofane, ferzanane, feylezofkî
feylezûf m/n. ferzan, fîlozof, feylezof n.
feylezûfî m. ferzanîye, fîlozofîye, feylezofîye, fîlozofênî m.
feyrûz m. mî n. fîraze, fîruze, feyruze m.
feza m. ast. feza, durza n.
fezayî rd. fezayî, fezayên
fezîlet m. fazîlet, xuypakîye, zerepakîye, erdem n.
fezîletdar rd. fazîletin, xuypak, zerepak, erdemin
fek ağız
fekkî sözlü
felsefe felsefe
felsefeya huqûqî hukuk felsefesi
hukuk felsefesi
ferheng lügat
sözlük
ferhengek lügatçe
fecir sipêde (n), dosere (n), şefeq (n), serê şodirî (n), serê şewdirî (n), fecir (n)
federal federal, -e
federasyon federasyon (n)
federatif federatîf, -e
felç felç (n)
felç olmak felç bîyene
felsefe felsefe (m)
fener fenere (m)
ferç kisî (m)
fermuar rêzile (m), zincîre (m), zirze (n), fermuar (n)
fes fînî (m), fese (m)
fes püskülü gulikê fese (n)
fes tahtası (fesin başa oturan kısmına tutturulan tahta)textikê fese (n), tasoke (m)
fesleğen rihan; ocimum basilicum
fekle cênîk
fele file, xrîstiyan, mesîhî, îsawî
asûrî, siryanî
felesûf fîlozof, feylesof
felsefe felsefe, fîlozofî
fen (erebî) bn huner
fena wek, mîna, fena, nola, şibî, eynî
fend û fêl fen û fêl, lêb, hîle, xap, xapandin
fend, feng fen, fend, feng, lêb, lêhb, hîle, lîstik, leyistik, lehîstik
fener fanos, fener, çira, lampe
feqê feqe, feqî, şagirdê dînî (t îslamê)
feqîr feqîr, hejar, belengaz, jar
fer nirx, hêjatî, hejîtî: Ferî niye qiseyş legel bikeyt Ne hêjayî ye li gel biaxivî jî
feramoş feramoş, nehesibandî, înkarkirî
jibîrkirî
feramoş kirin feramoş / pûç kirin, nehesibandin
ji bîr kirin
feramoşî sersarî, xemsarî
înkar
jibîrkirin, nehesibandin
feraqe bend, qeyd, zincîr (t yên pî / ling pê tên girêdan)
feraş dergevan, kesa/ê karûbarên xaniyekî (t yên îdarî) yên mîna malînê dike
ferdar bihagiran, binirx, hêja, hejî (tiştekî)
bikêr, biwec, bikêrhatî
ferde ferde, kîs, torbe, tûrik, telîs
ferec bn fêlûferec
fereh fire, fireh, fereh, firhe
xweşî, şadî
bereket, zêdehî
ferheng ferheng, peyvname, bêjename, pirtûkên peyv tê de (li gor rêza alfabeyê yan mijaran) hatine rêzkirin û (bi zimanek din yan bi heman zimanî) hatine rave- û şirovekirin
ferhengok ferhengok, peyvnamok, bêjenamok, ferhengên biçûk
fehengok, çend peyvên rêzkirî
ferîk kerik, kojik, rizik, çilmik (fêkiyên / keskiyên / sebzeyên) negihayî / negihiştî
-terk, -kelî: ferîkeqezwan kezwanterk, kezwanên ter, ferîkenok kelînok, kelînuhk, nokên ter
ferkandin ferkandin, li ber nivîsîn, ji ber girtin, kopî kirin, lasa kirin, texlîd kirin
ferkane jibergirî, lasayî, texlîd
ferkar destnîşanî, tilnîşanî
şîret, nesîhet
pêşniya, pêşniyar, pêşniyaz, pêşniyad, teklîf
ferman ferman, emir, emr
fermanber fermanber, karmend, memûr, kesa/ê di karek fermî / hukumî de dixebite
fermanberî, fermanberêtî fermanberî, karmendî, memûrî, karê gelemperî / hukumî
fermandar, fermander fermandar, kesa/ê emir û ferman di dest de ne
mîr, prens
fermandarî, fermanderî fermandarî, erkê / hêza dana emir û fermanan
fermanga, fermange fermange, biryarge, qerarge, cihê ferman / biryar / qerar jê / lê tên dan
fermangêrî hukumî, fermî, resmî, fermangêrî
fermanî fermanî, emrî, împeratîv
fermanrewa rêveber, serok, serwer, fermanrewa, administrator
walî, mihafiz
fermanrewayî rêveberî, serok(at)î, serwerî, fermanrewayî, administrasyon
fermayişt kerem: Wek 'Elî fermayişt kirdûwe, ... Wek Elî kerem kiriye, ... (Awayek rêzgirtinê ye li şûna Wek Elî gotiye)
fermû Kerem bike!
fermûn kerem kirin
kerem bikin
gotin (t dema rêzgirtin û qedir û qîmet hemberî kesa/ê tiştek gotiye têt nîşandan) Xwa le Quran da fermûyetî ke... Xwedê di Quranê de kerem kiriye ku... (... gotiye ku...) (Herwa bi tiraneyî / tinazî jî têt bikaranîn:) Cenabtan çî defermê? Çi dibêjî, ezbenî?
ferq ferq, cuda, cihê
ferş merş, berik, xalî, xalîçe, mehfûr, hêsîl
ferş
fertene firtone, bahoz, barove, hewayê bi bayek xurt
fertût (kesa/ê ji pîriyê / êxtiyariyê) jitaqetketî, bêtaqet, neşê
ferû per, perûpûrtê bi mirîşk û elokan ve
ferwar serdar, serwer
ferxî çeşnek tiriyê hûrî bêdindik e
ferya, feryad bn firya
ferz ferz, gerek, pêdivî, pêwîst, hewce, lazim
ferzîn (di şetrencê de) wezîr
fesl lihevhatin, sulh, rêkeftin, lihevkirin, dijminatiya di navbera xwe herdu aliyan de nehêlan
fetan (dafetan) ji xwe şerm kirin
fetar perit(and)î, hincir(and)î, dir(and)î
fetaret birihîn, telifîn, neman, ji holê rabûn, ji navê rabûn
fetîr (hevîrê) netirşkirî, bêhevîrtirşk
fewtan pûç bûn, wêran bûn, kembax bûn, ruxîn, hilweşîn
fewtandin pûç kirin, wêran kirin, kembax kirin, ruxandin, hilweşandin
fewtaw pûç(bûyî), wêran(bûyî), kembax(bûyî), ruxî, hilweşî
fexfûrî ferfûrî, çîn, porselen
februaro reşemî, sibat.
feliĉa bextewer, dilşad, kêfxweş.
felo çerm, kurk.
fenestro pace, pencere, şibak.
fermi bonvulu fermu la fenestron
fero hesin.
festi pîroz kirin.