Encamên lêgerînê
fîrandî rd 1. çağlamış, gürüldemiş 2. kükremiş (kabarıp taşmış)
fîrandin m 1. ıslık çalma 2. çağlatma, gürüldetme 3. kükretme (kabarıp taşmasına neden olma)
l/gh 1. ıslık çalmak 2. çağlatmak, gürüldetmek (suların köpürerek ve ses çıkararak akmasına sebep olmak) 3. kükretmek (kabarıp taşmasına neden olmak)
fîraz m yakınma, şekva
fîre bz/m fire
fîre (ii) m ishal, amel
fîre dan fire vermek.
fire vermek
fîrefîr 1. güldür güldür * fîrefîra çem e diherike dere güldür güldür akıyor 2. cayır cayır, cazur caz(bir cismin çabuk ve şiddetlice yandığını anlatır)
fîrefîr ketin çem (dere, akarsu) kükremek
fîrefîr kirin l/gh 1. çağlamak 2. kükremek
fîrefîrkirin m 1. çağlama 2. kükreme
fîrek m şelale
fîrewn n firavun
fîrewnbûn m firavunlaşma
fîrewnî mfiravunluk
fîrewûn dîr/n 1. firavun (eski Mısır hükümdarlarına verilen unvanı) 2. mec firavun, nemrut (kibirli, suratsız ve kötü yürekli kimse)
fîrewûnbûn m firavunlaşma
fîrfîrk m 1. dilli düdük 2. düdük
fîrfîrkfiroş nd/nt düdükçü (satan kimse)
fîrfîrkvan nd/nt düdükçü
fîrfîrok m düdük
fîrik m düdük
fîrîn l/ngh 1. çağlamak, gürüldemek (suların köpürerek ve ses çıkararak akması) 2. kükremek (nehir, akar su vb. için; kabarmak, taşmak) * ez mîna lehiya ku difîre me kükremiş sel gibiyim
m 1. çağlama, çağlayış, gürüldeme, gürüldeyiş (suların köpürerek ve ses çıkararak akması) 2. kükreme (nehir, akar su vb. için; kabarmak, taşma)
fîrîn jê çûn gürüldemek
fîrînî m 1. çağıltı, gürüldeme 2. cayırtı (ateş sesi için)
fîrînîkirin m 1. çağlama, gürüldeme 2. kükreme
l/gh 1. çağlamak, gürüldemek 2. kükremek
fîrîzî m ıslık
fîrket firkete.
bnr fîlket
fîrma firma.
bz/m firma
fîroz rd kutlu
fîr’ewntî m 1. firavunluk (firavun olma durum) 2. firavun (firavunun görevi)
fîrdews (navdêr, mê) biheşt, cenet, îrem, cihê pirr xweş, beheşt.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فیرده‌وس.
ji: ji erebî فردوس (firdews), pirrjimar فراديس (feradîs: baxçeyên biheştê) ji yunanî παράδεισος (peradêysos) jiavestayi peyrideêze (baxçe) ji peyri- (ber, li ber) + deêze- (dîwar) anku maneya wê ya yekser berdîwar e anku baxçeyê bi dîwaran parastî. Bi rêya yûnanî ev peyva îranî ketiye pirraniya zimanên ewropî jî: inglîzî paradise, fransî paradis, almanî Paradies, spanî paraíso... Bo hin peyvên din jî ku p ya îranî di erebî de bûye f û ew peyv bi kirasê erebî li kurdî û farisî vegerîne, binere: fisteq, faris..
: fîrdewsî
fîrdewsî (navdêr, mê) rewşa fîrdewsbûnê.
ji: fîrdews + -î
fîre virik
virik
fîre dan virikî bûn
virikî bûn
fîredan (navdêr, mê) zikçûn, bi fîşan ketin, hinavçûn
fîrefîr 1. kirmekirma hespan 2. fîqefîq
kirmekirma hespan, fîqefîq.
Bikaranîn: Navdêr: fîrefîrkirin
fîrefîr kirin 1. (hesp) bi kirmekirm xwarin 2. fîqefîq kirin
(lêker)(hesp) bi kirmekirm xwarin, fîqefîq kirin
fîrefîrkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fîrefîr
fîrewn (navdêr) paşayên Misra berê, serokên Misra kevn.
Herwiha: fîrawin fîrawn fîrewin fîrawin fîrawn fîrewin fîrewn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فیرعه‌ون.
Bide ber: firavîn firawan.
Têkildar: ehram pîramîd.
ji: ji erebî فرعون (firewn) jiarami ܦܪܥܘܢ/פרעון (pereon) jiibrani פרעוה (pereoh) jimisri ?? (pr-ˁ3: mala mezin) ji ? (p-r: mal) + ? (ˁ3: mezin). Heman peyv bi rêya yûnanî φαραώ (farao) ketiye piraniya zimanên ewropî jî: inglîzî pharaoh, fransî pharaon, almanî Pharao, rûsî фараон (faraon), spanî faraón, portugalî faraó....
: fîrewnane fîrewnî fîrewnîtî fîrewntî
fîrewnane (rengdêr) bi awayekî fîrewn.
ji: fîrewn + -ane
fîrewnî (navdêr, mê) rewşa fîrewnbûnê.
ji: fîrewn + -î
fîrijandin (navdêr, mê) fişkandin, firixandin.
ji: f +-î +rijandin
fîrik (navdêr, mê) dengê fîtêna ji devî tê amêreke bi pifkirinê fîtên jê dihêt
fîrma (navdêr, mê) şirket, pargîdanî, kompanya, şirîke, dezgeha bazirganî ya ku tiştan çêdike yan difiroşe: Nokia fîrmayek telefonên destan e. Microsoft navdartirîn fîrmaya kompûteran e. Bavê wî fîrmaya xwe heye. Ajanê fîrmayek elmanî ye..
Herwiha: firma.
ji: Ji latînî, îtalî yan spanî firma
fîroz (navdêr, mê) mîneraleke ji rengê kesk û şîn yê têkilkirî, rengê kesk û şîn yê têkilkirî, Fîroz: navekî jinan.
Herwiha: feyroz feyrûz feyroze feyrûze fîrûz fîroze fîrûze pîroze.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فیرۆز.
ji: ji erebî فيروز (feyrûz/fîrûz)/فيروزج (feyrûzec/fîrûzec) jiari, hevreha kurdî pîroze, farisî پيروزه (pîrûzê), pehlewî pedroçek, avestayî peyti-reok- (teyisîn), binere paş û roj/ron. Bo nimûneyeke din jî, ku tê de p ya îranî di erebî de bûye f û wek f li kurdî vegeriye, binere fisteq..
ji: fîrozî
fîr lg. m. fîrig, kalik n.
fîrandin lg. . fîrnayene, fîriknayene, tûtike cinitene, fîtike cinitene, fîrike cinayene, fîtike cinayene, fîtik cenayene
m. tip. rîtike, vîjike, çurike, virike, qolinc, zeresîyayis, emel, rêtike, pîzesîyayis, îshal, riyetik, sortike m.
fîrar n. fîrar, keles n.
m. fîrar, rem n.
rd. remok, qaçax, fîrar, qeçax
fîrar kirin lg. . fîrar kerdene, remayene
fîrarê hepsê rd. remok, fîrarê hepsî, remokê hepsî, qaçaxê hepsî
fîrarê leskerîyê n. fîrarê leskerîye, qaçaxê leskerîye n.
fîrartî m. fîrarîye, remokîye, fîrarênî m.
fîrawun n. fîrawun n.
fîrawuntî m. fîrawunîye, fîrawunênî m.
fîrdews m. fîrdews, baxçeyê cenetî n.
fîre m. tip. rîtike, vîjike, çurike, virike, qolinc, zeresîyayis, emel, rêtike, pîzesîyayis, îshal, riyetik, sortike m.
m. fîre, girankêmîye n.
fîre dan lg. . fîre dayene, girankêmîye bîyene
fîrefîr m. siresir n.
fîrfîrk m. fîrike, pîke, tûtike, fîkî, dudike m.
fîrfîrkvan m/n. fîrikwan, tûtikwan, fîkîwan, tûtikçî n.
fîrîk m. fîrig, kalik n.
m. fîrike, pîke, tûtike, fîkî, dudike m.
fîrma m. fîrma m.
fîrûze m. fîraze, fîruze, feyruze m.
fîrûzî rd. fîruzên, fîruzî
fîran, fîrandin hinav çûn, zik çûn, fîrikîn, fîşikîn, îshal hebûn
fîrist îndeks, fîrist, fihrist
fîrke fîrik, fîşik, hinavçûn, zikçûn, îshal
fîro (maliyet) pûç kirin, zêde mesref kirin