Encamên lêgerînê
fîber m fiber
fîbergas m fibergas
fîbrîn m fibrin
fîç bûn l/ngh sünümlenmek
fîçbûn m sünümlenme
fîda m feda
fîda kirin feda etmek
fîdakar rd fedekâr
fîdakarane h/rd fedekarca
fîdakarî m fedekârlık
fîdan m 1. fidan 2. fidan, dikme (başka bir yere dikilmek için bulunduğu yerdençıkarılan taze ağaç) 3. şıvgın (budanmış yaşlı ağaçların budanan yerlerinden çıkan filiz)
fîdayî n 1. fedai 2. Hamidiye Alayı milisi 3. m bir tür uzun namlulu silâh
fîdayî (...) kir (birine) feda etmek
fîdeîzm fel/m fideizm, inancılık
fîdye m fidye, kurtulmalık
fîg bot/m fiğ
fîgur m 1. figür, beti (resim ve heykel sanatlarında varlıkların biçimi) 2. figür (bir dansı oluşturan ölçülü adımlarla beliren zincirleme hareketlerden her biri) 3. mzk figür
fîgûran nd/nt figüran
fîgûranî m figüranlık
fîguratîf nd/nt figüratif, betili
fîgurdar rd figürlü
fîgurî nd/nt figüratif
fîhil m aklama, ibra
fîhil bûn l/ngh aklanmak, beraat etmek
fîhil kirin l/gh 1. aklamak, beraat etmek * camêr ji vî tawanî jî fîhil kirin adamı bu suçtan da akladılar 2. ibra etmek, temize çıkarmak
fîhilbûn m aklanma, beraat etme
fîhilbûyî rd aklanmış, beraat etmiş olan
fîhilbûyîn m aklanış, beraat ediliş
fîhilkirin m 1. aklama, beraat etme 2. ibra etme, temize çıkarma
fîhrist m 1. fihrist, içindekiler 2. fihrist, katalog 3. fihrist, not defteri
fîk 1.ıslık. 2.bir cins bezelye.
m 1. ıslık 2. düdük
fîk (i) fîg bot/m fiğ
fîka canxelas cankurtaran çanı (veya düdüğü)
fîkan m ıslık
fîkandin m 1. ıslık çalma 2. ötmek
l/gh 1. ıslık çalmak 2. ötmek
fîkav m ıslık
fîke mzk/m düdük
fîkefîk m 1. ıslık çalma 2. h ıslık çala çala
fîkefîka (yekî) bûn çubuğunu tüttürmek (üzüntüsüz kaygısız yaşamak)
fîkefîka (yekî) bûn (ji xwe re gerîn) elini kolunu sallaya sallaya gezmek
fîkefîka (yekî) ye 1) kuruntulu 2) işi yolunda 3) pişkin
fîkîn m 1. ıslık, ıslık çalma 2. ötme
l/ngh 1. ıslık çalmak 2. ötmek
fîkînbar rd/rz ötüşümlü
fîks menû m fiks menü
fîkstûr m fikstür
fîl fil.
zo/nd 1. fil (Elphas) 2. fil (satrançta çapraz hareket etirilen taş)
fîlal sandalet.
m sandal, sandalet (ayakkabı türü)
fîlar m ayakkabı (tabanına çivi çakılmamış ayakkabı)
fîldekoz m 1. fildekoz 2. rd fildekoz (bu iplikten dokunan şey) * goreya fîldekoz fildekoz çorab
fîle m 1. file 2. file (alış verişte kullanılan ağ torba) 3. file (saçların dağılmasını önlemek için ağ biçimindeki ağ örgü) 4. sp file, ağ
fîlfîl m karabiber
fîlket m firkete, çengelli iğne
fîlket kirin l/gh firketelemek
fîlketkirin m firketeleme
fîlm n 1. film (fotografçılıkta, radyografide ve sinamacılıkta resim çekmek için kullanılan, selülozdan, saydam, bükülebilir şerit) 2. film (sinamacılıkta, bir oyunun bütününü taşıyan şerit veya şeritlerin bütünü) 3. film (sinama makinesiyle gösterilen eser) 4. film camlara yapıştırılarak içerinin görünmesini engelleyen bir tür ince yaprak)
fîlm çêkirin 1) film yapmak 2) sn film çevirmek
fîlm kişandin 1) sn film çekmek (sinema kamerasıyla film çekmek) 2) sn film çekmek (vücudun röntgenini almak) 3) film çevirmek
fîlm leyîstikandin film oynatmak
fîlm leyîstin (an jî lîstin) film oynamak
fîlm nîşan dan film göstermek
fîlmçêker nd/nt film yapımcısı
fîlmçêkerî m film yapımcılığı
fîlmê bêdeng sn sessiz film
fîlmê belgewarî (belgenameyî an jî dokumanter) belgesel film
fîlmê bideng sn sesli film, sözlü film
fîlmê dengîn sesli film
fîlmê hunerî sanat filmi
fîlmê karton sn/n çizgi film
fîlmê lêkolînî (an jî vekolînî) sn araştırma filmi
fîlmê pozîtîf sn pozitif film
fîlmê reş û spî siyah beyaz film
fîlmê rontgenê nd röntgen filmi
fîlmê sê dîmenî sîn üç boyutlu film
fîlmger nd/nt filmci
fîlmgerî m filmcilik
fîlmsaz nd/nt sinamacı, film yapımcısı
fîlmsazî m sinamacılık, film yapımcılığı
fîlmşo sn nd/nt yıkayıcı (film yıkayıcısı)
fîlo m 1. filo (bir arada ve bir komuta altında bulunan savaş gemilerinin veya uçaklarının bütünü) 2. filo (aynı tür yük taşıyan ticaret gemilerinin veya kara taşıtların tümü)
fîlogenez biy/m filogenez, soy oluş
fîloksera zo/m asma biti (Phylloxera vestatrix)
fîlolog nd/nt filolog
fîlolojî m 1. filoloji (dil varlıklarını ve yazılı belgeleri dil ve tarih açısından inceleme) 2. filoloji (dil yoluyla bir toplumun kültürünü inceleyen bilim)
fîlolojîk rd filolojik
fîlor bnr fîlar
fîlozof nd/nt 1. filozof 2. rd/ mec filozof (felsefe yapmaya meraklı kimse)
fîlozofane rd/h filozofça
fîlozofî m filozofluk
fîlozofkî rd/h filozofça, filozofa yaraşır biçimde
fîltre m filtre
fîltre kirin l/gh filtrelemek
fîltredar rd filtreli
fîltrekirin m filtreleme
fîltreya ziwa kuru filtre
fîn nd/rd Fin
fîna 1. gibi, -e benzer 2. gibi, imişçesine, benzer biçimde * fîna min bikin benim gibi yapınız 3. gibi, -e yakışır biçimde * fîna mirovan bixwaze insan gibi iste 4.tam (uygun olarak, aynı, tıpkı)
fîna (...) kirin gibi yapmak
fîna (....) bûn gibi olmak
fîna (tiştekî) hatin gibi gelmek * ew berê ji min re fîna merivekî biaqil dihat önceleri bana çok akıllı birisi gibi geliyordu
fînal sp/m 1. final (elemeli yarışmalarda sonucu belirten karşılaşma) * fînalên futbolê futbol finalleri 2. mzk final, bitiş (bir müzik parçasının son bülümü)
fînalîst nd/nt finalist
fînalîzm m finalizm, erekçilik
fînanî 1. gibi, -e benzer * zilamekî fînanî şêr aslan gibi bir adam 2. gibi, imişçesine, benzer biçimde * fînanî min bikin benim gibi yapınız 3. gibi, -e yakışır biçimde * fînanî mirovan bixwaze insan gibi iste 4. gibisi, benzeri * kesê fînanî Ehmed nîn e Ahmet gibisi yok
fînanî (...) hatin gibi gelmek * ew berê ji min re fînanî merivekî biaqil dihat önceleri bana çok akıllı birisi gibi geliyordu
fînanî (...) kirin gibi yapmak
fînanî (....) bûn gibi olmak
fînans ab/m finans
fînanse kirin l/gh finanse etmek
fînansekirin m finanse etme
fînansman ab/m finansman
fînfonek m palavra
fînî m Finli
fînik rd ona buna yaranan, sevimlilik yapan yüzsüz
fînkî m 1. Fince 2. rd Finlere yaraşır biçimde
fînland Finlandiya.
fîno n fes
fînong n fes
fîntoz rd süslü, cilveli (kız veya kadın)
fîp m flüt
fîq (i) mzk/m 1. düdük 2. flüt
fîq (ii) rd alaca bulaca, alacalı bulacalı
fîq kirin l/gh göze batmak (reng ve göze hoş görünmeyen şeyler için)
fîqandin m ıslık çalma
l/gh ıslık çalmak
fîqên bnr fîqîn
fîqeroşk bot/m kuzu mantarı
fîqfiroş nd/nt düdükçü (satan kimse)
fîqîn m 1. ıslık 2. ıslık çalınma 3. uğuldama, uluma
l/ngh ıslık çalınmak 2. uğuldamak, ulumak (rüzgâr için)
fîqînî m 1. ıslık, ötüş 2. uluma, uğultu * fîqîniya bayê rüzgâr uluması
fîqjen nd/nt flütçü (flüt çalan kimse)
fîqkirin m göze batma (reng ve göze hoş görünmeyen şeyler için)
fîqspî rd bembeyaz
fîqvan nd/nt düdükçü
fîrandî rd 1. çağlamış, gürüldemiş 2. kükremiş (kabarıp taşmış)
fîrandin m 1. ıslık çalma 2. çağlatma, gürüldetme 3. kükretme (kabarıp taşmasına neden olma)
l/gh 1. ıslık çalmak 2. çağlatmak, gürüldetmek (suların köpürerek ve ses çıkararak akmasına sebep olmak) 3. kükretmek (kabarıp taşmasına neden olmak)
fîraz m yakınma, şekva
fîre bz/m fire
fîre (ii) m ishal, amel
fîre dan fire vermek.
fire vermek
fîrefîr 1. güldür güldür * fîrefîra çem e diherike dere güldür güldür akıyor 2. cayır cayır, cazur caz(bir cismin çabuk ve şiddetlice yandığını anlatır)
fîrefîr ketin çem (dere, akarsu) kükremek
fîrefîr kirin l/gh 1. çağlamak 2. kükremek
fîrefîrkirin m 1. çağlama 2. kükreme
fîrek m şelale
fîrewn n firavun
fîrewnbûn m firavunlaşma
fîrewnî mfiravunluk
fîrewûn dîr/n 1. firavun (eski Mısır hükümdarlarına verilen unvanı) 2. mec firavun, nemrut (kibirli, suratsız ve kötü yürekli kimse)
fîrewûnbûn m firavunlaşma
fîrfîrk m 1. dilli düdük 2. düdük
fîrfîrkfiroş nd/nt düdükçü (satan kimse)
fîrfîrkvan nd/nt düdükçü
fîrfîrok m düdük
fîrik m düdük
fîrîn l/ngh 1. çağlamak, gürüldemek (suların köpürerek ve ses çıkararak akması) 2. kükremek (nehir, akar su vb. için; kabarmak, taşmak) * ez mîna lehiya ku difîre me kükremiş sel gibiyim
m 1. çağlama, çağlayış, gürüldeme, gürüldeyiş (suların köpürerek ve ses çıkararak akması) 2. kükreme (nehir, akar su vb. için; kabarmak, taşma)
fîrîn jê çûn gürüldemek
fîrînî m 1. çağıltı, gürüldeme 2. cayırtı (ateş sesi için)
fîrînîkirin m 1. çağlama, gürüldeme 2. kükreme
l/gh 1. çağlamak, gürüldemek 2. kükremek
fîrîzî m ıslık
fîrket firkete.
bnr fîlket
fîrma firma.
bz/m firma
fîroz rd kutlu
fîr’ewntî m 1. firavunluk (firavun olma durum) 2. firavun (firavunun görevi)
fîş n 1. fiş (prizden akım almaya yarayan araç) * fîşê elektrîkê elektrik fişi 2. fi(bir eserin hazırlanmasında kolaylık sağlanmak veya bir işe kılavuzluk etmek için yazılıp sınıflandırılan kâğıt yapraklarından her bir) 3. fiş (kumarda, bazı alış veriş işlerinde para yerine kullanılan pul veya benzeri şey) 4. fiş (alışverişlerde) 5. fiş (makbuz)
fîş (i) m fent, hile, düzen
fîş (ii) m tüp (içine, krem, diş macunu , ilâç gibi maddeler konulan ucu burgulu plâstik veya metal boru)
fîş jê re vekirin fiş açmak, fişlemek
fîş kirin l/gh fişlemek
fîşal (i) m kurum, övünme
fîşal (ii) m abartı, abartma, mübalağa
fîşal bûn l/ngh gururlanmak
fîşal kirin l/gh abartmak mübalağa etmek
fîşalbûn m gururlanma
fîşalker rd/nd abartıcı, abartmacı , mübalâğacı
fîşalkerî m abartıcılık, abartmacılık, mübalâğacılık
fîşalkirî rd abartılı, abartmalı, mübalâğalı
fîşalkirin m abartma
fîşar (i) nd/rd zırva
fîşar (ii) bnr fişar
fîşarga bnr fişarga
fîşdank m fişlik
fîsel rd kaytarıcı
fîselî bûn l/ngh kaytarmak (işten kaçmak)
fîselîbûn m kaytarma
fîşeng fişek.
m fişek
fîsfîsikandin m 1. savuşturma, sıvıştırma 2. savuşup gitme
l/gh 1. savuşturmak, sıvıştırmak 2. savuşup gitmek
fîsfîsikandin çûn kirişi kırmak
fîsfîsikandin û çûn savuşup gitmek, çekip gitmek
fîsfîsikîn m savuşma, sıvışma, cızlam
l/ngh savuşmak, sıvışmak, cızlam etmek
fîsfîskandin bnr fîsfîsikandin
fîsfîskîn bnr fîsfîsikîn
fîsikandin (i) m ıslık çalma
l/gh ıslık çalmak
fîsikandin (ii) m 1. savuşturma, sıvıştırma 2. tüyme 3. seğirtme
l/gh 1. savuşturmak, sıvıştırmak 2. tüymek 3. seğirtmek
fîsikîn m 1. savuşma, sıvışma 2. tüyme
l/ngh 1. savuşmak, sıvışmak 2. tüymek
fîsiqandin m seğirtme
l/gh seğirtmek
fîşk (i) m ıslık
fîşk (ii) m düzen, hile, oyun
fîske m fiske (parmaklardan birinin ucunu baş parmağın başına iliştirip birdenbire ileriye fırlatarak yapılan vuruş)
fîske lê dan (an jî xistin) fiskelemek, fiske vurmak
fîskefîsk h ıslık çala çala
fîşker nd/nt 1. düzenbaz 2. yalaka, yağcı
fîşkerî m 1. düzenbazlık 2. yalakalık, yağcılık
fîşkirî rd 1. fişli (fişe yazılmış olan) 2. fişli (güvenlik kuruluşlarında kaydı bulunan kimse)
fîşkirin m fişleme
fîso m herhangi bir kuzu kendisini emdiği halde sesini çıkarmayan koyun
fîsqat dalda kuruyan üzüm salkımı.
fîsqegul zo/m baştankara (Parus maior)
fîstan n fistan
fîstanê keçikan sor e çavê lawikan kor e aşkın gözü kördür
fîstanê sa yê spî Karacadağ yöresine ait beyaz, üzün bir fistan türü
fîşteq nd/nt 1. laf taşıyıcı 2. yalaka, yağcı
fîşteqî m 1. laf taşıyıcılık 2. yalakalık, yağcılık
fîştere nd/rd 1. iri yarı, ızbandut 2. kibirli, kuruntulu, derisine sığmaz, çok kibirli
fîştere axaftin lügat paralamak
fîşteretî m kibirlilik, kuruntuluk
fîşteretî kirin kibirlik yapmak
fîstik fiske.
m fiske (parmaklardan birinin ucunu baş parmağın başına iliştirip birdenbire ileriye fırlatarak yapılan vuruş)
fîştik m ıslık
fîştik dan ıslık çalmak
fîstik lê dan (an jî xistin) fiskelemek, fiske vurmak
fîsto m 1. fisto 2. rd fisto (bu kumaştan yapılmış şey) * bilêzê fîsto fisto bluz
fîşxil bnr bişkul
fît 1.kışkırtma. 2.eşit kalma.
m fitleme, kışkırtı (yek)
m fit (uygun ödeşme, razı olma)
fît (vi) fît m fit (İngiliz uzunluk ölçü birimi olan foot sözcüğün çoğulu)
fît (i) m ıslık
fît (iv) m nefes, fırt * fîtên kûr li qelûna xwe da piposundan derin nefesler çekti
fît (v) nd iri yarı ve güçlü erkek
fît bûn l/ngh fit olmak, ödeşmek
fit olmak
fît kir (birine) fit vermek (veya sokmak)
fît kirin kışkırtmak.
fît kirin (i) l/gh 1. fitlemek, kışkırtmak, tahrik etmek 2. teşvik etmek
fît kirin (ii) l/gh 1. devirmek, haklamak, silip süpürmek, yiyip bitirmek (bütünüyle içmek veya yemek) * nanek fît kir bir ekmeği hakladı * bi tena serê xwe şûşeyek araq fît kir bir şişe rakıyı tek başına devirdi 2. diplemek (dibine kadar içmek)
fît kirin (iii) l/gh kapamak, kapatmak (karşılamak, denk getirmek) * ev îkramiye dê deynê min fît bike bu ikramiye borcumu kapar
fît kirin (iv) l/gh pür dikkat kesilmek, kulak kabartmak * guhê xwe fît kir kulağını kabartı
fît lê xist (birini) fitlemek
fîta (yekî) tê de hebûn için (birinin) parmağı olmak
fîtandin (i) m 1. ıslık çalma 2. öttürmek
l/gh 1. ıslık çalmak 2. öttürmek
fîtandin (ii) m fitleme, kışkırtma
l/gh fitlemek, kışkırtmak
fîtandin (iii) m tüttürme
l/gh tüttürmek
fîtbûn m fit olma, ödeşme
fîtê rd şırfıntı
fîtefît m 1. ıslık çalma, ötüşme, tıslama 2. h ıslık çala çala
fîtefîta (yekî) bûn keyfine diyecek olmamak
fîtek rd/nt kışkırtıcı
fîtekî m kışkırtıcılık
fîtîk m fiş (makbuz)
fîtik m zonklama
m ıslık
m fiske (parmaklardan birinin ucunu baş parmağın başına iliştirip birdenbire ileriye fırlatarak yapılan vuruş) 2. madik (miskete fiske ile vurma)
m celp, sülüs, askerlik çağrısı (askerlik sülüsü)
fîtik (v) mzk/m düdük
fîtik (vi) m tülbent
fîtik dan zonklamak
fîtik dan (i) l/gh tıslamak
fîtik dan (ii) l/gh 1. atmak (kalp, nabız, kan dolaşımı ile ilgili organlar vurmak) 2. seğirmek * ev serê du rojan e ku kobê binê çavê min ê çepê fîtik dide iki gündür sol gözümün altı seğiriyor 3. çırpınmak (kaslar birdenbire kendiliğinden ve düzensiz bir biçimde kımıldanmak)
fîtik dan (iii) l/gh zonklamak
fîtik kirin l/gh fitlemek, kışkırtmak
fîtik kutan l/gh ıslık çalmak
ıslık çalmak
fîtik lê dan (an jî xistin) fiskelemek, fiske vurmak
fîtik lê xistin ıslık çalmak
fîtika (yekî) hatin sülüsü gelmek
fîtika xwe lê xistin (an jî dan) fiske dokundurmak, fiskelemek
fîtika xwe pê kirin fiske dokundurmak, fiskelemek
fîtikdan (i) m tıslama
fîtikdan (ii) m 1. atma (kalp, nabız, kan dolaşımı ile ilgili organlar vurma) 2. seğirme 3. çırpınma (kaslar birdenbire kendiliğinden ve düzensiz bir biçimde kımıldanma)
fîtikdan (iii) m zonklama
fîtikî rd/rz ötümlü
fîtikker nd/rd fitleyici, kışkırtıcı
fîtikkerî m fitleyicilik, kışkırtıcılık
fîtikkirî rd fitlenmiş, kışkırtılmış
fîtikkirin m fitleme, kışkırtma
fîtîn m 1. ıslık çalma 2. ötme
l/ngh 1. ıslık çalmak 2. ötmek (kuş ve böcekler için)
fîtkar nd/rd 1. fitleyici, kışkırtıcı 2. mec teşvikçi, teşvikkâr
fîtker rd/nd fitçi, fitleyici, kışkırtıcı
fîtkerî m fitçilik, fitleyicilik, kışkırtıcılık
fîtkirin (i) m 1. fitleme, kışkırtma, tahrik etme 2. teşvik etme
fîtkirin (ii) m 1. devirme, haklama, silip süpürme, yiyip bitirme (bütünüyle içmek veya yeme) 2. dipleme (dibine kadar içme)
fîtkirin (iii) m kapama, kapatma (karşılama, denk getirme)
fîtkirin (iv) m pür dikkat kesilme, kulak kabartma
fîtopatolojî m fitopatoloji
fîtos rd 1. şık, temiz ve zarif giyimli 2. titiz (temizliğe aşırı düşkün kimse)
fîtos kirin l/gh süsleyip püslemek
fîtosane rd/h 1. şıkça 2. titizce
fîtosî m 1. şıklık 2. titizlik
fîtosî bûn l/ngh 1.şıklaşmak (modaya uygun giyinme, güzel giyinmek) 2. titizleşmek, titizlenmek
fîtosîbûn m 1. şıklaşma 2. titizleşme, titizlenme
fîtosîbûyîn m 1. şıklaşma 2. titizleşme
fîtoz bnr fîtos
fîxan figan, feryat.
m figan
fîxan kirin figan etmek
fîz zıplama
fîz (i) as/m 1. kiriş (mimaride) 2. hatıl (duvarları berkitmek için taşların arasına yatay olarak yerleştirilen direk)
fîz (ii) m çalım, caka, fiyaka, kurum
fîz avêtin çalım atmak.
zıplamak
fîz kirin l/gh hatırlamak
fîza rd 1. cakalı 2. mağrur, kibirli
fîza bûn l/gh mağrurlanmak
fîza kirin l/gh çalımlamak, fiyaka etmek
fîzabûn m mağrurlanma
fîzar m 1. ağlama, feryat 2. yalvarma
fîzar kirin sızlanmak.
l/gh 1. ağlaşmak, ağlayıp sızlamak 2. yalvarmak
fîzarkirin m 1. ağlaşma, ağlayıp sızlama 2. yalvarma
fîzatî m mağrurluk, kibirlilik
fîzayî m kibirlilik
fîzayî kirin kibirlik yapmak
fîzefîz m ötme, uluma (rüzgâr için)
fîzek rz/rd 1. ıslıklı 2. ötümlü
fîzek (i) rd cakalı, çalımlı
fîzeka hişk rz ötümsüz sızıcı
fîzeka nerme rz ötümlü sızıcı
fîzekî rz/m ötümlülük
fîzekî bûn rz l/ngh ötümlüleşmek
fîzekîbûn rz/m ötümlüleşme
fîzfîzdik m fıskiye, fışkırık
fîzfîzok m düdük
fîzî m zıplama
fîzî dan l/gh zıplamak
fîzikandin m fışkırtma
l/gh fışkırtmak
fîzikîn m fışkırma, fışkırış
l/gh fışkırmak
fîziksaz nd/nt fizyolog
fîzîn m 1. ötme 2. uluma
l/ngh 1. ötmek 2. ulumak (rüzgâr için)
fîzîtî m çalımlılık
fîzok m ıslık
fîzok lê dan ıslık çalmak
(navdêr, mê) hejmara 1.68 ku pîvana xweşikiyê ye.Ji aliyê Fibonacci ve hatiye dîtin û di encama beşkirina van reqaman de derdijeve holê:0, 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34, 55, 89, 144, 233, 377, 610, 987, 1597, 2584, 4181, 6765..... Binêre: rêjeya zêrîn
fîçî (navdêr, mê) bermîl, warîl, kemole, den
fîda (navdêr) gorî, qurban, feşanî, heyran, cangorî, canfeşanî, ruha xwe yan malê xwe dan xatirê tiştekî: Xwe bo azadiya Kurdistanê fîda kir. (Bo ku Kurdistan azad bibe, xebitî ta ku hat kuştin.), dilsoz.
Herwiha: feda, fida.
Bikaranîn: Lêker: fîda bûn, fîda kirin. Navdêr: fîdabûn, fîdakirin Rengdêr: fîdabûyî, fîdakirî.
ji: Ji erebî.
: canfîda, canfîdayî, fîdakar, fîdakarî, fîdaker, fîdakerî, fîdayî
fîda bûn (lêker)(Binihêre:) fîda
fîda kirin (lêker)(Binihêre:) fîda
fîdabûn (navdêr, mê) (Binihêre:) fîda
fîdabûyî (rengdêr) (Binihêre:) fîda
fîdakar (navdêr, mê) fedekar.
ji: fîda +-kar
fîdakarane (rengdêr) fedakarane, bi fedekarî.
ji: fîdakar +-ane
fîdaker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê fîda dike.
ji: fîda + -ker
fîdakirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fîda kirin
fîdan (navdêr, mê) miştelî, birale, şax, terh, terhik, çil, nîhal, sêne, tirh, tirhik, aj, kat.
ji: f +-î +dan
fîdayî (navdêr, mê) rewşa fîdabûnê.
ji: fîda + -yî
fîdeîzm (navdêr, mê) baweritî, îmaniye, bawerîtî.
ji: fîde +-îzm
fîdye (navdêr, mê) sere, pareyê ku tê dan daku kesekî rehîn (revandî) ji destê revîneran bêt berdan.
Bide ber: kefalet.
ji wêjeyê: Li Pakistanê, li gundekî nêzî sinorê Efxanistanê, keseki ku bi sitendina fîdyeyê dihat tawanbarkirin, ji aliyê taliban ve, bi hovîtî hate kuştin.(Netkurd.com, 4/2008).
ji: Ji erebî
fîftî-fîftî pêncî-pêncî, nîv-nîv, nîv bo yekî û nîva din bo kesek dî, nîv ji yekî û nîva din ji yekî din.
ji: Ji inglîzî fifty-fifty
fîgûr (navdêr) dirûv, şikil, form, qalib, kesatî, şexsiyet, leheng, karakter, qehremanê pirtûkekê yan filmekî.
Herwiha: fîgur
fîguratîf (navdêr, mê) nîgarî, şêweyî, fîgurî, fesalîtî, teşeyî, lewnî.
ji: fîgura +-tîf
fîgûratîv (rengdêr) mecazî, xazeyî, metaforî, sembolî
fîgûrdar (rengdêr) şêwedar, nîgardar, bifîgur.
ji: fîgûr +-dar
fîgûrî (navdêr, mê) şêweyî, nîgarî, fîguratîf.
ji: fîgûr +-î
fîîl (navdêr, mê) kirin, kar, kiryar, (rêziman) (lêker), verb.
Bide ber: fîl.
Têkildar: fêl
fîil (navdêr, mê) lêker, verb
fîîlî (rengdêr) operasyonel, xebatî, emelî, çalakî, operatîv, pratîkî
fîjî (navdêr) welatiya/ê yan rûniştvanê/a giravên Fîjiyê, kesa/ê ji giravên Fîjiyê(navdêr, mê) zimanek awistronezî ye û bi taybetî li giravên Fîjiyê tê peyivîn(rengdêr) her tişta/ê giravê Fîjî, gelê wê yan zimanê wê.
Herwiha: fîcî.
ji: Fîjî.
: fîjîtî
(navdêr, mê) welatek oseyanî ye û ji komek giravan pêk tê.
Herwiha: Fîcî.
: fîjî, fîjîtî
fîjîtî (navdêr, mê) rewşa fîjîbûnê.
ji: fîjî + -tî
fîk (navdêr, mê) fıkîn, fîtik, fût, kiwît, fikav, fîkan, fiştik, fîke kirin.
ji: fî +-k
fîkandin (lêker) li fîqê xistin, fîtefît kirin, vît kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فیکاندن
fîkandin/difikîne/bifikîne 1. li fîqê xistin 2. fîtefît kirin 3. vît kirin
fîkefîk kirin (biwêj) kêfxweş bûn. osmên ji xwe re dihanek daniye, fîkefîk dike
fîker (navdêr, mê) fîkevan.
ji: fî +-ker
fîkerker (navdêr, mê) hespê nesax, qaza çavzêrîn, marnot.
ji: fîker +-ker
fîkîn (navdêr), mê, dengê çûkanli ser dahlê çûk difîkînin fîkandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فیکین
fîkirî (rengdêr) liserfikirî.
ji: fî +kirî
fîkirin (navdêr, mê) ramîn, hizirin, fikirkirin, hizrkirin, ponijîn.
ji: fî +kirin
fîkiyok (navdêr) ya/yê ku difîkîne. Binêre: fîkîn
fîktîv (rengdêr) aşopî, xeyalî, berhemê xeyalan, ne rast, ne heyî: Ev çîrrok fîktîv e anku bi rastî neqewimiye. Gelo Mem û Zîn fîktîv in yan jî bi rastî hebûn..
Herwiha: fîktîf.
ji wêjeyê: Herçî karaktera duduyan, Dîana ye, ew di dema niha de dijî. Lê heke ji rewşa ku tê de ye rizgar nebe, wê qedera wê jî wek ya qehremanê yekê bibe. Jiyana Dîanayê ya siyasî dikare wek paşxana jiyana Temo jî were dîtin. Di siya jiyana Dîanayê de, min xwestiye ez wêneyekî civakî, siyasî û fikrî ya kurdan ya dema dawî jî raxim. Bêguman, digel fîktîfbûna xwe, dîsa jî min xwestiye ez rewşê realîze bikim û bi kirasekî realîst pêşkêşî xwendevanan bikim.(Firat Cewerî di hevpeyivînekê de li gel Murad Ciwan li ser romana xwe Ez ê yekî bikujim, Netkurd.com, 11/2008).
ji: Têkildarî fîksiyon.
: fîktîvî, fîktîvîtî, fîktîvtî
fîktîvî (navdêr, mê) rewşa fîktîvbûnê.
ji: fîktîv + -î
fîl li ser rûyê erdê sewala hera mezin a şîrdar a ku difinê wê xortimkî ye
(navdêr) girtirîn ajelê bejayî yê ku guhandar û çarling e û du acên spî û dirêj ji rûyê wî diyar dibin.
Bide ber: fêl, fîîl.
ji: Ji zimanekî afro-asyayî eḷu, bi rêya misriya kevn ȝbw (p-abu) bo akadî ?? (pîru) û arameyî ܦܝܠܐ (pîla) ketiye, wek پیل (pîl) ketiye farisî, wek पीलु (pīlu) bûye malê sanskrîtî û di erebî de jî bûye فيل (fîl) û ji erebî ketiye ketiye kurdî, tirkî û farisî jî. Heman peyva afro-asyayî serekaniya ἐλ-έφας (el-éphas) ya yûnaniya kevn û eb-ur ya latînî ye jî. Pirraniya zimanên din yên ewropî peyv ji yûnanî deyn kiriye..
: fîlane, fîlî, qerenfîl
fîlan 1. filan û bêvan, filan û fîstan. Binêre;, filan 2. gelek fîl. Binêre;, fîl
fîlane (rengdêr) bi awayekî fîl.
ji: fîl + -ane
fîlantrop (rengdêr) (navdêr) mirovperwer, mirovdost, mirovhez, xêrxwaz, merd, camêr, kesa/ê ku ji mirovan hez dike yan qenciyê, mirovane.
Herwiha: fîlantropîst.
ji: Bi rêya frensî philanthrope ji yewnanî.
: fîlantropî, fîlantropîk, fîlantropîst, fîlantropîtî, fîlantropîzm, fîlantroptî
fîlantropî (navdêr, mê) mirovperwerî, mirovdostî, mirovhezî, xêrxwazî, merdî, camêrî, qencî, çakî, xêr, alîcenabî, xêrkirin, xêrdan.
Herwiha: fîlantropîstî, fîlantropîtî, fîlantropîzm.
Dijwate: misantropî.
ji: fîlantrop + -î
fîlcumle Cînav, hemû, giş, tev, pêkve, tevde, pevre.
ji wêjeyê: Ez mame di hikmeta Xwedê da Kurmanc di dewleta dinê daAya bi çi wechî mane mehrûm Bilcumle ji bo çi bûne mehkûm Kurmanc ne pir di bêkemal in Ema yetîm û bêmecal inFîlcumle ne cahil û nezan in Belkî sefîl û bêxudan in.
ji: Ji erebî: fî- + -l- + cumle
fîler (navdêr, mê) şekal, pêlavên kevn, solên perritî.
ji wêjeyê: Pêlava kevin li ba me li Efrînê ´fîler´ e, yên nû qundere ne.
fîlî (navdêr, mê) rewşa fîlbûnê.
ji: fîl + -î
fîlik pê xistin (biwêj) bi awayekî lezgîn û bi bandor û di demeke pir kin de qedandin, di demek kurt de têk birin. maşelah ew û as xortan carekê xwe lê qerase kir, di navîna saetekê de fîtik bi zeviyê xistin. her du ji di eynî kîloyê de bûn, lê cindo fitik bi seyîd xist.
fîlkar (navdêr, mê) fîlhajo.
ji: fîl +-kar
fîlma tirsê (navdêr) Filmên ku mirov dixe hesta tirsê.
ji wêjeyê: Yekemîn fîlma xwe ya bi navê Çerx di sala 2011an de derket û tê de lîstikvanên ciwan ên mîna Rindo Sur, Lena Nowak, Maria Ro, Apo Dündar û Çepo Gewez cih digrin. Fîlm tevlî 6emîn Mihrîcana Fîlmên Kurdî ya Berlînê bû û wek yekemîn fîlma tirsê ya kurdî tê hesibandin. Fîlm behsa tolhildana keçeke kurd a ji mêrên ku bûne sedema mirina wê dike. Herwiha, fîlm rola klasîk a civatî jin û mêran rexne dike..
Herwiha: filma tirsê
fîlmname (navdêr, mê) senaryo
fîlmografî (navdêr) Lîsteya fîlman ê ko derhêner, çêker an jî lîstikvanek; çêkiriye, nivîsandiye an jî bi rê ve biriye..
Têkildar: fîlm.
ji: Ji inglîzî: filmography
fîlo (navdêr, mê) komkeştî, komek keştiyan, hemî keştiyên cengê yên dewletekê (bi taybetî yên ku beşdarî operasyonekê dibin.
ji wêjeyê: Amerîkayê fîloyeke nû ya nukleerî şand Rojhilata Navîn..
ji: jiitali.
: keştîvan, keştîvanî
fîlolog (navdêr) zimannas, linguîst.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فیلۆلۆگ. Têkilî: fîlolojî.
ji wêjeyê: Zanîngeha Duzceyê dê fîlologên çerkez û gurcî perwerde bike..
ji: ji frensî philologue ji yunanî φιλόλογος (filologos: evîndarê axiftinê) ji φίλος (fîlos: heyran, evîndar, fîlo-) + λόγος (lógos: axiftin, -log, -lojî)
fîlor (navdêr, mê) kakûl, kalik, kewş, pêlav, sol, şekal
fîlosofîk (rengdêr) felsefîk, felsefî, fîlozofîk
fîlozî bûn (biwêj) ji bo lcesên gelekî guh didin rindbûna xwe, ser û guhê xwe tê gotin. ew birayê min gelekî fit ozî ye. ku vî paltoyî bibine, dê hema wê gavê bistîne.
fîlozof (navdêr) lêkolerê felsefeyê, ramanwer, bîrewer, hikmet, hişmend, aqildar.
Herwiha: feylesof, feylezof, fîlosof.
Têkildar: felsefe.
ji: Ji yewnanî.
: fîlozofî
fîlozofane (rengdêr) feylesofkî, fîlozofkî.
ji: fîlozof +-ane
fîlozofîk (rengdêr) felsefîk, felsefî, fîlosofîk
fîlozofkî (navdêr, mê) feylesofkî, fîlozofane.
ji: fîlozof +-kî
fîlter (navdêr, nêr) makêşk, palînk, sefînk, amûrê ku tê re hin tişt tên sefandin anku ji hin tiştên din yên pîs tên paqijkirin: fîlterên cigareyan.
Herwiha: fîltre.
Têkildar: bêjing, mifsik, moxel, safaye, sefînk.
ji wêjeyê: Tê zanîn ku ev demek e tirk Youtube-ê fîltre dikin rê nadin ku kes xwe bighînê û ji Youtube-ê jî doz dikin ku vîdeoyên derbarê Ataturkî ji servera xwe ya navendî derxin.(Netkurd.com, 5/2008).
ji: Bi rêya inglîzî filter yan frensî filtre ji latînî filtrum yan philtrum.
: bêfîlter, bêfîlterî, bifîlter, fîlterandin, fîlterandî, fîlterdar, fîlterdarî, fîlterî, fîlter kirin, fîlterkirin, fîlterkirî
fîlter kirin (lêker)(Binihêre:) fîlter
fîlterandin (lêker)pallawtin.
ji: fîlter +-andin
fîlterdar (rengdêr) bimakêşk, bipalînk, bisefînk.
ji: fîlter + -dar.
: fîlterdarî fîlterdarîtî fîlterdartî
fîlterdarî (navdêr, mê) rewşa fîlterdarbûnê.
ji: fîlterdar + -î
fîlterî (navdêr, mê) rewşa fîlterbûnê.
ji: fîlter + -î
fîlterkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fîlter kirin
fîlterkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fîlter
fîn (navdêr) gelê Fînlendayê, xelkê Fînlendayê.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: فین.
: fînî, fînîtî, Fînlenda, fînlendî
fînal (navdêr, mê) dawî, talî, xilasî, temamî: maça fînalê (lîstika dawîn di navbera du kes yan du koman de bo diyar bibe ka kî şampiyon e).
ji: Ji latînî.
: çarêkfînal, fînalî, fînalîst, nîvfînal, semîfînal
fînalî (navdêr, mê) rewşa fînalbûnê.
ji: fînal + -î
fînalîst (navdêr)kes yan koma di fînalê de beşdar.
ji: fînal + -îst
fînanî (navdêr, mê) wekî, mîna, nolî, nala, wek, fîna, bîna, binanî, weka, minani, notla, notil, notlan, notî, werga, nolanî, fena, fenanı, manendi.
ji: fîn +-anî
fînans (navdêr, mê) dirav, darayî, saman, maliyet, aborî, ekonomî, iqtisad.
Têkildar: fînanse, fînansman.
ji wêjeyê: Hemû şirketên Tirk ko çûne Kurdistanê bi OYAK ê û hikometê re dixebitin. OYAK Holdîngeka mezin a Leşkerên Tirk e, di ware teknîk a Leşkerî, Hawayî, Derya yî, finans, Otomotîf, Îmar, xwarin-vexwarin, Hesin, Çîmento û hw de dixebite. Lê baş tê zanîn pêşengîya wan şirketan hemû mît in, ajan in, dijminên gelê Kurd û Kurdistan in.(M. Şerîf Müştak: Dewleta tirk êrişî ser aboriya Kurdistanê dike, pdk-bakur.com, 4/2008).
ji: Bi rêya frensî yan inglîzî finance ji latînî financius ji finer (bi rê ve birin)
fînanse (rengdêr) fînanse kirin, mesrefa tiştekî dan, xerca tiştekî dan, heqê tiştekî dan, lêçûnên tiştekî dabîn kirin.
Têkildar: fînans, fînansman.
ji wêjeyê: Rojnameya Rojhelat di 11 nîsana 2008an de, bi bahaneya ku bi alîkariya hêzên biyanî tê fînansekirin, bi biryara dadgeha cezayî hatibû girtin û dadgeha bilind jî ev biryar betal kiribû.(Netkurd.com, 1/2009).
ji: Bi rêya frensî financé ji financer ji finance ji latînî financius ji finer (bi rê ve birin).
Bikaranîn: Lêker: fînanse kirin. Navdêr: fînansekirin Rengdêr: fînansekirî
fînanse kirin (lêker)(Binihêre:) fînanse
fînansekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fînanse kirin
fînansekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fînanse
fînansî (navdêr, mê) madî.
ji: fînans + -î
fînansman (navdêr, mê) terxan, mezaftin, mesref, destek, alîkarî, yarmetî, komekî, diravên yan jêderên ku bo bicihanîna karekî yan projeyekê tên dan yan diyarkirin.
ji wêjeyê: Celal Talebanî rê vekir ku ji bo mesrefên dezgeha Wûşe, rojname û televizyonê, YNK fînansmaneka mezin bide Noşîrwan Mistefa.(Netkurd.com, 7/2007).
ji: Ji frensî financement ji financer
fîncan piyaleya qehweyê; pingan
fîndê jina ku bi xemla xwe ve fortên xwe davêje
jina ku bi xemla xwe ve fortên xwe davêje
fînî (navdêr, mê) zimanê Fînlendayê (zimanek fînî-ugrî ye) (navdêr) welatiya/ê Fînlendayê(rengdêr) her tiştê Fînlendayê yan fînlendiyan yan zimanê wan.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: فینی.
Herwiha: fînlandayî, fînlandiyayî, fînlandî, fînlendî.
ji: fîn + -î.
: fînîtî
fînî-ugrî (navdêr, mê) komek zimanan e û yek ji herdu çeqên zimanên uralî ye zimanên mezin yên fînî-ugrrî ev in: mecarî (hungarî), fînî û estonî.
Herwiha: fînî-oxirî, fînî-oxrî, fînî-ugirî
fînik tûle, cewr
tûle, cewr
fînlenda Serenav,mê, welatek e li bakurê Ewropayê û paytextê wê Hêlsînkî ye.
Herwiha: Fînlanda, Fînlandiya.
Têkildar: fînî.
ji: fîn + -lenda.
: fînlendayî, fînlendayîtî, fînlendî, fînlendîtî
fînmasî (navdêr) delfîn, ûnis, cûnek ji malbata nehengan e lê di avên meyav de dijî û bi xwe nêzî mirovan dike û wek ajelek pirr jîr têt hesibandin.
ji: fîn + masî
fîno (navdêr, nêr) fes, kulav, kumng, kum, fînong
fînok jin an jî mêrê pûç
jin an jî mêrê pûç
fînong (navdêr, nêr) fes, kulav, kum, fîno
fîntoz fîndê
fîndê
fîq 1. bilûr 2. şimşal 3. pîpik
1. amûrek muzîkê (navdêr, mê) bilûr, ney, şimşal, alavek muzîkê ye mirov dike di devê xwe de û pif dikiyê û tilên xwe li ser kunikên wê dilivîne daku awazên cuda-cuda jê derbikevin.
Herwiha: fîx.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: فیق.
Bide ber: fêqî.
Bide ber: biziq, keman, od, piyano, saz, tembûr.
: fîqî, fîqvan, fîqvanî, diranfîq
fîqefîq dengê fîq û pîpikê
dengê fîq û pîpikê.
Bikaranîn: Lêker: fîqefîq kirin. Navdêr: fîqefîqkirin Rengdêr: fîqefîqkirî
fîqefîq kirin tûtetût kirin
(lêker)tûtetût kirin
fîqefîqkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fîqefîq kirin
fîqefîqkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fîqefîq
fîqerojk karî, kuvark
(navdêr, mê) kivark, hacîlok, karok, kifkarek, kumik, kakarik, kavkulîlk, feqîrojk, kuvarik, kûvank. Navê zanistî: Basidiomycetes
fîqfiroş (navdêr, mê) pîpikfiroş, tûtikfiroş.
ji: fîq +-firoş
fîqîn (lêker) wîzînî, dimînî, gumînî, xumînî, zimînî, zimzimî, himûgum, wîlwîl. Tewîn: -fîq-.
ji: fîq +-în
fîqvan (navdêr, mê) pîpikvan, firfîrkvan, fîrfîrkan çêdike.
ji: fîq +-van
fîqvanî (navdêr, mê) karê fîqvanan.
ji: fîqvan + -î
fîrdews (navdêr, mê) biheşt, cenet, îrem, cihê pirr xweş, beheşt.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فیرده‌وس.
ji: ji erebî فردوس (firdews), pirrjimar فراديس (feradîs: baxçeyên biheştê) ji yunanî παράδεισος (peradêysos) jiavestayi peyrideêze (baxçe) ji peyri- (ber, li ber) + deêze- (dîwar) anku maneya wê ya yekser berdîwar e anku baxçeyê bi dîwaran parastî. Bi rêya yûnanî ev peyva îranî ketiye pirraniya zimanên ewropî jî: inglîzî paradise, fransî paradis, almanî Paradies, spanî paraíso... Bo hin peyvên din jî ku p ya îranî di erebî de bûye f û ew peyv bi kirasê erebî li kurdî û farisî vegerîne, binere: fisteq, faris..
: fîrdewsî
fîrdewsî (navdêr, mê) rewşa fîrdewsbûnê.
ji: fîrdews + -î
fîre virik
virik
fîre dan virikî bûn
virikî bûn
fîredan (navdêr, mê) zikçûn, bi fîşan ketin, hinavçûn
fîrefîr 1. kirmekirma hespan 2. fîqefîq
kirmekirma hespan, fîqefîq.
Bikaranîn: Navdêr: fîrefîrkirin
fîrefîr kirin 1. (hesp) bi kirmekirm xwarin 2. fîqefîq kirin
(lêker)(hesp) bi kirmekirm xwarin, fîqefîq kirin
fîrefîrkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fîrefîr
fîrewn (navdêr) paşayên Misra berê, serokên Misra kevn.
Herwiha: fîrawin fîrawn fîrewin fîrawin fîrawn fîrewin fîrewn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فیرعه‌ون.
Bide ber: firavîn firawan.
Têkildar: ehram pîramîd.
ji: ji erebî فرعون (firewn) jiarami ܦܪܥܘܢ/פרעון (pereon) jiibrani פרעוה (pereoh) jimisri ?? (pr-ˁ3: mala mezin) ji ? (p-r: mal) + ? (ˁ3: mezin). Heman peyv bi rêya yûnanî φαραώ (farao) ketiye piraniya zimanên ewropî jî: inglîzî pharaoh, fransî pharaon, almanî Pharao, rûsî фараон (faraon), spanî faraón, portugalî faraó....
: fîrewnane fîrewnî fîrewnîtî fîrewntî
fîrewnane (rengdêr) bi awayekî fîrewn.
ji: fîrewn + -ane
fîrewnî (navdêr, mê) rewşa fîrewnbûnê.
ji: fîrewn + -î
fîrijandin (navdêr, mê) fişkandin, firixandin.
ji: f +-î +rijandin
fîrik (navdêr, mê) dengê fîtêna ji devî tê amêreke bi pifkirinê fîtên jê dihêt
fîrma (navdêr, mê) şirket, pargîdanî, kompanya, şirîke, dezgeha bazirganî ya ku tiştan çêdike yan difiroşe: Nokia fîrmayek telefonên destan e. Microsoft navdartirîn fîrmaya kompûteran e. Bavê wî fîrmaya xwe heye. Ajanê fîrmayek elmanî ye..
Herwiha: firma.
ji: Ji latînî, îtalî yan spanî firma
fîroz (navdêr, mê) mîneraleke ji rengê kesk û şîn yê têkilkirî, rengê kesk û şîn yê têkilkirî, Fîroz: navekî jinan.
Herwiha: feyroz feyrûz feyroze feyrûze fîrûz fîroze fîrûze pîroze.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فیرۆز.
ji: ji erebî فيروز (feyrûz/fîrûz)/فيروزج (feyrûzec/fîrûzec) jiari, hevreha kurdî pîroze, farisî پيروزه (pîrûzê), pehlewî pedroçek, avestayî peyti-reok- (teyisîn), binere paş û roj/ron. Bo nimûneyeke din jî, ku tê de p ya îranî di erebî de bûye f û wek f li kurdî vegeriye, binere fisteq..
ji: fîrozî
fîş [I] avika ku dibe sedema nifşên nû [II] şilahiya ku bi pest ji hundir derdikeve derve
(navdêr) kablo, fatûre, lûlî, lûlik.
ji: Ji frensî fiche
fîşa pêxemberan nesla paqij û bêguman a qasidên Xwedê
fîşek (navdêr, mê) gulle, mermî, telqe, qurşin, berikên çekan: fîşek avêtin/berdan, fîşek teqandin fîşek pê ketin, berik.
Bide ber: fîş, fîşik.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فیشه‌ک.
Têkildar: çek, rext, sacore, tifeng, top, xedare.
ji: Ne diyar e lê belkî têkilî فشاندن (fişanden: pijiqandin, pijikandin, pelate kirin, belawela kirin) ya farisî, eyvi-fşane- ya avestayî fîşik ya kurdî, hemû jiari..
Bikaranîn: Lêker: fîşek berdan. Navdêr: fîşekberdan
fîşek berdan (lêker)(Binihêre:) fîşek
fîşekberdan (navdêr, mê) (Binihêre:) fîşek
fîşekdank (navdêr, mê) sacore, telqedank
fîşeng dan ber dêv berik avêtin ber lûleya çekê û amadeyî teqandinê kirin
berik avêtin ber lûleya çekê û amadeyî teqandinê kirin
fîşengbend rextê fîşengan
rextê fîşengan
fîsfîsikandin fîsikandin, fiskirandin, fîzirandin, feqizandin, bazdan, fitişîn, fizirîn, rafizirin, çivdan, fizirandin, baz dan, fizirin, rafizirîn, feqizîn, çiv dan, done mayî
fîşik (navdêr) zikçûn, hinavêşî, fîşê biçûk.
Herwiha: fîşk.
Bide ber: fîşek
fîsikandin rev, fikandin, fût dan, kiwîtandin, fîtik kutan, fitandin, firandin, fiştik dan, fîsfîsikandin, fiskirandin, fîzirandin, feqizandin, bazdan, fitişîn, fizirîn, rafizirin, çivdan, fizirandin, baz dan, fizirin, rafizirîn, feqizîn, çiv dan, done mayî, xwe qelizandin, qelizîn, revîn, fisirîn, vedizîn
fîşikçûn (navdêr, mê) zikçûna mirov û giyaneweran, hinavçûn, bi fîşikan ketin
fîskanî 1. biçûçik 2. hûrde
(navdêr, nêr) fîtik, sewt derxistineka bi pifkirina nav herdu lêvan re.
ji wêjeyê: di qelîştoka lêvên xwe re bide fîskaniyê û bi livandina tiliyên xwe ahengekê serxweşane tev .ji bûyerên ku bi hinceta bi kurdî li fîskaniyê daye mirov hatine darizandin mînak dan
fîstan 1. kiras û fîstan (navdêr, nêr) serkiras, cilek e ku jinên kurd li ser kirasan li xwe dikin û ji pêşve vekirî ye: kiras û fîstan.
Herwiha: fistan.
ji: ji erebî فستان (fustan) jiitali fustagno yan ji frensî fustaine, herwiha bi inglîzî fustian, hemû ji latinî fustaneum, belkî ji fustis (qurmê darê). Yan jî ji erebî ji rehekî samî, hevreha akadî piştu, îbrî פשת (pêşêt). P di erebî de nîne loma dibe F.
fît 1. guhê bel 2. çik
(navdêr, mê) firîzok, amûra bikun ya ku mirov dide ber devê xwe û pif dikiyê û dengek tûj û bilind jê derdixe, fît kirin: arandin, azirandin, cixirandin, şarandin, sîqilandin, halan, tehrîk kirin, lê sor kirin, teşwîq kirin, engizandin, belişandin, pîj kirin, ajawe kirin, provoke kirin, han dan, xiroşme kirin, cilixandin, lê gurr kirin wekhev,beraber golek din jî em bavêjin,emê fît bibin Tr.:eşit.
Bikaranîn: Lêker: fît bûn, fît kirin, fît dan. Navdêr: fîtbûn, fîtkirin, fîtdan Rengdêr: fîtbûyî, fîtkirî.
: fît bûn, fît kirin.
Bide ber: fîte
fît bûn [I] 1. (guh) bel bûn 2. çik rabûn ser xwe [II] 1. bi qasî hev bûn 2. kuta bûn
fît dan (lêker)(Binihêre:) fît
fît kirin [I] 1. (guh) bel kirin 2. çik rakirin li ser piyan [II] 1. deynê xwe dan 2. (di qimarê de) ji hevrikê xwe birin û tiştek di tûrê wî de nehiştin
(lêker) (guh) bel kirin, çik rakirin li ser piyan, deynê xwe dan, (di qimarê de) ji hevrikê xwe birin û tiştek di tûrê wî de nehiştin
fît vedan (lêker)(Binihêre:) fît
fîtandin (navdêr, mê) provakasyon, tehrîk, provokekirin, ajawekirin, arandin, şarandin, halantêdan, hewijandin, hewitandin, kişkişandin, kişkirin, sîqilandin, fît kirin, pêşkarîkirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فیتاندن
fîtbûn wate beraber,wekhev encam bi golekê fîtbû.Me deynê xwe fît kir.fît kirin
fîtbûyî (rengdêr) (Binihêre:) fît
fîtdan (navdêr, mê) (Binihêre:) fît
fîtê jina bêrûmet a qunek
jina bêrûmet a qunek
fîtek (navdêr, mê) pêşkar, hewutvan, berevdanî, fitker.
ji: fît +-ek
fîtekî (navdêr, mê) pêşkarî, hewutvanî, fîtkerî.
ji: fîtek + -î
fîter (navdêr) mekanîk, tamîrker, kesa/ê ku tiştên xirabbûyî (xaseten otomobîlan) tamîr dike.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: فیته‌ر.
Bikaranîn: bi taybetî li Başûrê Kurdistanê.
Bide ber: fîlter.
ji wêjeyê: Fîterekî kurd li Mûsilê cihê 7 keçên kurd yên girtiyên DAÎŞê eşkere dike.
ji: Bi rêya erebiya devkî yan yekser ji inglizî fitter (tamîrker, eyarker, sazker) ji fit (eyar kirin, guncandin, lê anîn, li hev anîn) ji fit (gurc, guncav, çist, lihev, lihevhatî, saz, saxlem). Ji eynî rehî: fîtnes. Li Başûrê Kurdistanê wek din jî piraniya peyvên têkilî otomobîlan ji inglîzî ne: gêr (gear), laêt (light), stêrin (steering), tayre (tyre)....
: fîterane fîterî fîterîtî fîtertî
fîterî (rengdêr) karê çêkirin û nûjenkirina amêran
fîtî (navdêr, mê) lîlan, tilîlî, zilxit
fîtik 1. fîqik, tûtik 2. lêdana bi du tiliyan; çipîsk
(navdêr, nêr) fîskanî, fîk sewt derxistineka bi pifkirina di nav herdu lêvan re, fîtik, fîk, frîsk.
Bikaranîn: Lêker: fîtik kirin, fîtik dan. Navdêr: fîtikkirin, fîtikdan Rengdêr: fîtikkirî.
: fîtikandin
fîtik dan (lêker)(Binihêre:) fîtik
fîtik kirin (lêker)(Binihêre:) fîtik
fîtik lê ketin û şikîn pir tenik û nazik bûn
fîtik lê xistin 1. li fîqê xistin 2. (bi du tiliyan) çipîsk lê xistin
fîtikdan (navdêr, mê) (Binihêre:) fîtik
fîtikker (navdêr, mê) fîtkar, fitkar.
ji: fîtik +-ker
fîtikkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fîtik kirin
fîtikkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fîtik
fîtikvedan (navdêr, mê) bi pifkirina bayî û gurckirina lêvan mirov dengê awazan ji devê xwe di hînin, pifkirin amêrê fîtikê tanî deng jê bihêt, fîkandin
fîtîn (lêker)wîçin, wîtîn, wîçînî, wîtînî. Tewîn: -fît-.
ji: fît +-în
fîtk (navdêr, mê) pêşkarî, tiz.
ji: fît +-k
fîtkar (navdêr, mê) fîtikker (mec).
ji: fît +-kar
fîtker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê fît dike, pêşkar, tevlihevker.
ji: fît + -ker
fîtkerî (navdêr, mê) pêşkarikerî, pêşkarî, fîtekî, hewutvanî.
ji: fît +-kerî
fîtkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fît kirin
fîtkirin (navdêr) nehêlan, jinav birin, çi ji ber xwarin û vexwarinê neman, :zadê xo fît kir nanê xwe fît kirin, fîtikvedan
fîtnayene (Zazaki) fîtandin
fîtosî (navdêr, mê) şikbûnî.
ji: fît +-osî
fîtosî bûn (navdêr, mê) şik bûn.
ji: fît +-osî + bûn
fîtosîbûn (navdêr, mê) şikbûn.
ji: fît +-osî +bûn
fîtvedan (navdêr, mê) (Binihêre:) fît
fîxan (navdêr, mê) hewar, gazî, qîrrîn, feryad.
Herwiha: fîgan.
ji wêjeyê: Gelo ew ‘kurdên’ dilsozê dewletê li ku derê bûn? Serokên wan ode û saziyên sivîl ên bakurê Kurdistanê yên îro dibêjin bila Tevgera Azadiya Gelê Kurd radestî dewletê bibe, li dijî van pêkanên Artêşa Tirk çi gotina wan hebû ku îro ji bo dewletê ketine nav feryad û fîganan?(Azadiyawelat.com, 10/2007).
Bikaranîn: Lêker: fîxan kirin. Navdêr: fîxankirin Rengdêr: fîxankirî
fîxan kirin (lêker)(Binihêre:) fîxan
fîxankirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fîxan kirin
fîxankirin (navdêr) kovandarbûn, xemxwarin
fîz 1. fors 2. quretî
fors , quretî.
Bikaranîn: Lêker: fîz kirin. Navdêr: fîzkirin Rengdêr: fîzkirî
fîz avêtin (lêker)(Binihêre:) fîz
fîz avêtin xwe kiz kirin
fîz kirin (lêker)(Binihêre:) fîz
fîza qure
qure.
Bikaranîn: Lêker: fîza bûn, fîza kirin. Navdêr: fîzabûn, fîzakirin Rengdêr: fîzabûyî, fîzakirî
fîza bûn (lêker)(Binihêre:) fîza
fîza kirin (lêker)(Binihêre:) fîza
fîzabûn (navdêr, mê) (Binihêre:) fîza
fîzabûyî (rengdêr) (Binihêre:) fîza
fîzakirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fîza kirin
fîzakirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fîza
fîzar kûzenûz
kûzenûz.
Bikaranîn: Lêker: fîzar kirin. Navdêr: fîzarkirin Rengdêr: fîzarkirî
fîzar kirin kûzenûz kirin
(lêker)kûzenûz kirin
fîzar lîzar kirin (biwêj) ji destê zor û tengasiyê qelsiya xwe diyar kirin. “eskerê wî kafiri tenik li xwe dike, lê di ber re jî araqê vedixwe, pê germ dibe. h... ewê eskerê me çawa bi wî kafiri re şer bike? fizar - fizara wan e, meazelah! ” rojên barnas
fîzarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fîzar kirin
fîzarkirin (navdêr) axîn rahêlan, xemxwarin
fîzatî quretî
(rengdêr) quretî
fîzayî (navdêr, mê) quretî, kuşpenetî, fîşteretî, pozbi­lindî, qapizî, nefsmezinî, pozbilindayî, pilîtî raymezintî.
ji: fîz +-ayî
fîzîknas (navdêr, nêr) (navdêr, mê) pispor di warê fîzîkê da
fîzîknasî (rengdêr) zanîna fîzyayê, fîzîk
fîzîn (lêker)gimîn, vingîn.
ji: fîz +-în
fîzkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye fîz kirin
fîzkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) fîz
fîkîn (bifîke) to whistle
fîl (m.) elephant
fîlal (f.) shoe, sandal
fîlmê dawî last film
fînans Finance
fîncan f. cup
cup
fîşeng (f.) cartridge
fîstan m. dress
fîgan Jammer
Wehklagen
fîkandin pfeifen
fîlcumle alle
fîlim Röntgenaufnahme
fîlm Röntgenaufnahme
fîno Fez
Kappe
Mütze
fîq Pfeife (Instrument)
Schalmei
fîqerojk Champignon
Pilz
fîşar Geschenk
fîskanî klein
fîstan Frauenoberhemd
Kleid
langes Frauenoberkleid
fît kirin Angst einjagen
aufscheuchen
in Unruhe versetzen
fîtandin pfeifen
fîtêz Gang
fîtik Pfeife
fîtik lêxistin pfeifen
fîtîn pfeifen
fîxan Jammer
Wehklagen
fîzîn nörgeln
quengeln
sausen
summen
fîda m. feda, gorî n.
fîdakar rd. fedekar, fedakar
fîdakarane rd. cansîperane, fedakarane, cansîperkî, fedakarkî
fîdan n. leye, fîdane, tîk m., leyeke m.
fîde m. sitil, sadir, fîde, setil, sadir n.
fîdeîzm m. fels. îmanîye, bawerîye, fîdeîz m., îmanênî m.
fîdekar rd. fedekar, fedakar
fîdekarî m. fedekarîye, fedekarênî m.
fîdye m. fîdye, rareyise m.
fîgan m. fîxan, zîbarîye, qîrayis, feryad, qîjayis, zarîye, fîgan n.
fîgûr m. fîgur n.
fîgûran m/n. fîguran, fîgurant n.
fîgûranî m. fîguranîye, fîguranênî m.
fîhêl m. rîsipîkerdis, beratkerdis, pîrûpakbîyayis n.
fîhil m. îbra, safîkerdis, pakkerdis m.
fîhil kirin lg. . îbra kerdene, safî kerdene, pak kerdene, rîsipî kerdene
fîhilkirin m. îbrakerdis, safîkerdis, paknayis n.
fîîl m. rz. ka n., fîî n., demçekû n., demçekûye m.
fîk m. gozerîye, fîqe, fîtike, vizde, fîte m.
fîkan m. gozerîye, fîqe, fîtike, vizde, fîte m.
fîkandin lg. . fîqnayene, gozerîye cinitene, fîtike cinayene, fîtike kuyene, vizde cenayene, fîtike pirodayene, fîtike cinitene
fîkhin lng. nifirîyene, tadîyene, ta re ciginayene, ta re riverdîyene, nefilîyene (linge..)
m. fistîqîn, çerqizîn, ferqizîn, velîstin, xelan, tehinîn, fîstek, fîkhin, fitiqîn (ling) n.
fîl m. zoo. fîl, devlok, pîl n.
n. f[ (kisike de) n.
fîlar m. postal, sol, midas, sewl n.
fîlarfîros m/n. postalrotox, solrotox n.
fîlarfirosî m. postalrotoxîye, solrotoxîye, postalrotoxênî, solrotoxênî m.
fîlarvan m/n. postalwan, solwan, postalcî, solcî n.
fîle m. fîle n.
m. tor, fîle, tuer n.
fîlîk m. fîlike, hîtike, tiftike m.
fîlîpînî rd. flîpînij, fîlîpînij
fîlîstînî rd. flîstînij, fîlîstînij
fîlket m. fîrkete, fîlkete m.
fîlket kirin lg. . fîrkete kerdene
fîlketkirin m. fîrketekerdis n.
fîlm n. fîlm n.
fîlm çêkirin lg. . fîlm virastene
fîlm kisandin lg. . fîlm antene
fîlm leyîstin lg. . fîlm kaykerdene
fîlm lîstin lg. . fîlm kaykerdene
fîlmçêker m/n. fîlmvirastox n.
fîlmê bêdeng n. fîlmo bêveng n.
fîlmê dengîn m. fîlmo vengin, fîlmo vengdar n.
fîlmê kartonê n. fîlmê kartone, xêzfîlm, trîkfîlm, kartonfîlm n.
fîlmê lêgerînî n. fîlme rigêrayisî n.
fîlmê pozîtîf n. fîlmo pozîtîf, pozîtîffîlm n.
fîlmê rengîn n. fîlmo rengin, fîlmo rengdar n.
fîlmê sêdîmenî n. fîlmo hîrêdîmenin, fîlmo hîrêbalin n.
fîlmger m/n. fîlmcî, fîlmgêr, fîlmwan n.
fîlmgerî m. fîlmcîyîye, fîlmgêrîye, fîlmwanîye, fîlmcîyênî m.
fîlmso m/n. fîlmsutox n.
fîlo m. fîloye, komkestîye m.
fîlolog m/n. fîlolog n.
fîlolojî m. fîlologî, fîlolojî n.
fîlolox m/n. fîlolog n.
fîlozof m/n. ferzan, fîlozof, feylezof n.
fîlozofî m. ferzanîye, fîlozofîye, feylezofîye, fîlozofênî m.
fîlozofkî rd. ferzankî, fîlozofane, ferzanane, feylezofkî
fîltre m. fîltre m.
fîltre kirin lg. . fîltre kerdene
fîltredar rd. fîltreyin
fîna d. fênda, sey, wek, zê, zey, jê
fînal m. fînal n.
fînalîst rd. fînalîst, fînalmende
fînalîzm m. fînalîye, fînalîzme m.
fînanî d. fênda, sey, wek, zê, zey, jê
fînans m. eko. fînanse n.
fînanse kirin lg. . fînanse kerdene
fînansman m. eko. fînansman n.
fîncan m. fîncane, fînrike, fîncun m.
fîncanwan m/n. fîncanwan, fînrikwan, fîncancî n.
fînî m. fînkî n.
fînîk n. zoo. fînik, bocî, bancî, buycî, boncî, bojî n.
fîno m. fîno, fînik n.
n. kilaye, fose, fes m.
n. mîdîlên, astorê mîdîlî n.
fînong n. kilaye, fose, fes m.
fîq m. fîrike, pîke, tûtike, fîkî, dudike m.
m. muz. fîlîke, flute m.
fîqerosk m. bot. sung,patike, kufarike, qampîreke, sêng, kuwarik, sînge n.
fîqjen m/n. filîkbend, flutwan, filîkcî n.
fîr lg. m. fîrig, kalik n.
fîrandin lg. . fîrnayene, fîriknayene, tûtike cinitene, fîtike cinitene, fîrike cinayene, fîtike cinayene, fîtik cenayene
m. tip. rîtike, vîjike, çurike, virike, qolinc, zeresîyayis, emel, rêtike, pîzesîyayis, îshal, riyetik, sortike m.
fîrar n. fîrar, keles n.
m. fîrar, rem n.
rd. remok, qaçax, fîrar, qeçax
fîrar kirin lg. . fîrar kerdene, remayene
fîrarê hepsê rd. remok, fîrarê hepsî, remokê hepsî, qaçaxê hepsî
fîrarê leskerîyê n. fîrarê leskerîye, qaçaxê leskerîye n.
fîrartî m. fîrarîye, remokîye, fîrarênî m.
fîrawun n. fîrawun n.
fîrawuntî m. fîrawunîye, fîrawunênî m.
fîrdews m. fîrdews, baxçeyê cenetî n.
fîre m. tip. rîtike, vîjike, çurike, virike, qolinc, zeresîyayis, emel, rêtike, pîzesîyayis, îshal, riyetik, sortike m.
m. fîre, girankêmîye n.
fîre dan lg. . fîre dayene, girankêmîye bîyene
fîrefîr m. siresir n.
fîrfîrk m. fîrike, pîke, tûtike, fîkî, dudike m.
fîrfîrkvan m/n. fîrikwan, tûtikwan, fîkîwan, tûtikçî n.
fîrîk m. fîrig, kalik n.
m. fîrike, pîke, tûtike, fîkî, dudike m.
fîrma m. fîrma m.
fîrûze m. fîraze, fîruze, feyruze m.
fîrûzî rd. fîruzên, fîruzî
fîs rd. bed, xirab, fena, berbat, nêbas, kotî, nêpak
n. fîse m.
fîsal m. qapanîye, zerpe, fors, fîyaqe m.
m. girdnayis, girsnayis, mubalaxa n.
fîsal kirin lg. pîl kerdene, xisn kerdene, mubalaxa kerdene, girsnayene
fîsalker m/n. pîlker, mubalaxacî, xisnker n.
fîsalkerî m. pîlkerîye, mubalaxacîyênî, xisnkerîye m.
fîsalkirî rd. xisnkerde, girdnaye, mubalaxakerde, pîlkerde, girsnaye, mubalaxin
fîsar rd. teretur, pers, tirovir, çirtovirt, çir-tvirt
fîseka hewayî m. fîsenga hewayî, patpatike, derbike m.
fîsel rd. fîsîknayox, suruknox
fîseng m. fîsenge, qersune, gula, qerqesune, polate, mermîye, qersune, derbe, qerqusin m.
fîseng avêtin lg. fîsenge estene
fîsengî derewîn m. fîsenga qestkêne m.
fîsengî rastî m. fîsenga rastkêne, fîsenga heqîqîye m.
fîsengxane m. fîsengxane n.
fîsfîsikandin lg. . fîsiknayene, suruknayene, gvirnayene, vizirnayene
m. fîsiknayis, suruknayis, çivirnayis, vizirnayis n.
fîsikandin lg. . fîsiknayene, suruknayene, çivirnayene, vizirnayene
m. fîsiknayis, suruknayis, gvirnayis, vizirnayis n.
fîske m. nigke, çirtike, nirçike, nîçike m.
fîsne m. vîsna, albalîye, fîsna, wîsna, fisna, isna, isne m.
fîsqat n. hengura ke rez ra bena huske
fîsqegul m. zoo. keskezere, qerequçe m.
fîstan n. fistan, fîstan, fîstun n.
fîstek m. nifirîyayis, tadîyayis, tareciginayis, tareriverdîyayis, nefîlîyayis n. (linge..)
fîstere rd. qure, xopîl, pirnikberz, tux
fîstixîn lng. . rasemetîyene, xij bîyene, sus bîyene, semitiyene, rêsikîyene, rasamatîyene, rareysayene, sermitîyene, sermetîyene
fît m. fît n.
m. per, kis, tiz, fît n.
fît bûn lng. . fît bîyene
fît kirin lg. per kerdene, fît kerdene, tiz kerdene, kis kerdene, qurdî kerdene, gij kerdene
fîtandin lg. fîqnayene, gozerîye cinitene, fîtike cinayene, fîtike kuyene, vizde cenayene, fîtike pirodayene, fîtike cinitene
lg. per kerdene, fît kerdene, tiz kerdene, kis kerdene, qurdî kerdene, gij kerdene
m. perkerdis, fîtkerdis, tizkerdis, kiskerdis, qurdî kerdis, gijkerdis n.
fîtefit kirin lg. fîtefît kerdene, fîtnayene
fîtik m. nigke, çirtike, nirçike, nîçike m.
m. gozerîye, fîqe, fîtike, vizde, fîte m.
fîtik dan lg. kil kerdene, estene, pirodayene, gimayene, zonqnayene,gulpnayene
fîtik kutan tg. fîqnayene, gozerîye cinitene, fîfîke cinayene, fîtike kuyene, vizde cenayene, fîtike pirodayene, fîtike cinitene
fîtik lêdan lg. fîqnayene, gozerîye cinitene, fîtike cinayene, fîtike kuyene, vizde cenayene, fîtike pirodayene, fîtike cinitene
fîtik lêxistin lg. fîqnayene, gozerîye cinitene, fîtike cinayene, fîtike kuyene, vizde cenayene, fîtike pirodayene, fîtike cinitene
fîtika xwe pê kirin lg. niçike piro dayene, çirtike piro dayene
fîtikaxwe lêxistin tg. niçike piro dayene, çirtike piro dayene
fîtikdan m. kilkerdis, gulpnayis, estis, pirodayis, zonqnayis n.
fîtk m. per, kis, tiz, fît n.
fîtker m/n. perker, fîtker, kisker, tizker, pêverdox n.
fîtkerî m. perkerîye, fîtkerîye, kiskerîye, tizkerîye, pêverdoxîye, perkerênî, fîtkerênî m.
fîtkirin m. perkerdis,fîtkerdis,tizkerdis, kiskerdis, qurdî kerdis, gijkerdis n.
fîtne m. têmîyanîye m., fîtne n., alozîye m.
rd. fizil, awan, fîtne
fîtnekar rd. awan, fizil, fîtned, fîtnekar
fîtnekarî m. fizilîye, awanîye, pînevizikîye, fesadîye, munafiqîye, munafiqênî, awanênî, pinevizikênî m.
fîtnetî m. fizilîye, awanîye, pinevizikîye, fesadîye, munafiqîye, munafiqênî, awanênî, pinevizikênî m.
fîtnetî kirin tg. fizilîye kerdene, awanîye kerdene, pinevizikîye kerdene, fizilêni kerdene
fîtos rd. fîntoz, seng
fîtosî m. fîntozîye, sengîye, fîntozênî, sengênî m.
fîtoz rd. tîtiz, zorpesend, çetinpesend, muskulpesend
fîtozî m. tîtizîye, zorpesendîye, muskulpesendîye, zorpesendênî, muskulpesendênî, tîtizênî m.
fîtozî bûn lng. . tîtiz bîyene
fîtrûne m. tip. terpîn, perpun, derzîne, asî n.
fîtrûne bûn lng. . terpîn bîyene
fîtrûne kirin lg. terpîn kerdene, terpînnayene
fîtrûnebûn m. terpînbîyayis n.
fîtrûnekirin m. terpînkerdis, terpînnayis n.
fîxan m. fîxan, zîbarîye, qîrayis, feryad, qîjayis, zarîye, fîgan n.
fîxan kirin lg. fîxan kerdene, feryad kerdene
fîyaqe m. qapanîye, zerpe, fors, fîyaqe m.
fîz m. qapanîye, zerpe, fors, fîyaqe m.
m. qetul, dardês, hefte n.
fîza m. qapanîye, zerpe, fors, fîyaqe m.
rd. qure, xopîl, pirnikberz, tux
fîza bûn lng. . qure bîyene, feserîyene, tux bîyene, piz bîyene
fîzar m. tawike m., miqi n., tawe m., qanzik /?., miqilik n.t miqlê n.
m. ziqitnayis, çîkdayis, tewekerdis, tîrenayis n.
fîzarkirin lg. ziqitnayene, çîk dayene, tewe kerdene, tîrenayene
fîzatî m. qureyîye, tuxîye, pirnikberzîye, kîbîr, qureyênî m.
fîzayî m. qapanîye, zerpe, fors, fîyaqe m.
fîzek rd. fîzok
fîzfîzdik m. sirike, fisqîye, fîzike, fiçqîye m.
fîzîk m. fîzîk n.
fîzika esmanî m. astrofîzîk, fîzîkê asmênî, asmênfîzîk n.
fîzikandin lg. pijiknayene, fîziknayene, pisknayene, pijiqnayene
fîzîkî rd. fizîkî, fîzîkên
fîzîknas m/n. fîzîkzan, fîzîksinas, fîzîkzanayox, fîzîknas n.
fîzîknasî m. fîzîazanîye, fîzîksinasîye, fîzîknasîye m.
fîzîkvan m/n. fîzîkcî, fîzîkwan n.
fîzîkzan m/n. fîzîkzan, fîzîksinas, fîzîkzanayox, fîzîknas n.
fîzîn lng. . qîjayene, vizayene
fîjî Fiji
fîl fil
fîlîpîn Filipin
fînik yaşı altı aydan daha fazla olan köpek yavrusu
fînlanda Finlandiya
fîzîk fizik
fî'l lêker, verb
fîçqe derzî, kutank, şirînqe, enjeksiyon
fîda gorî, cangorî, fîda
fîdayî fîdayî
di Iraqa serdema Sedam Huseyn de: komando
fîk fît, fîr, fîtvedan, dengê fîtefît
fîkan, fîkandin fîtîn, fîtikîn, fît vedan, fîtefît kirin
fîke fîtik, dudik, fîrfîrk, fîtok, firîzok, alava pêfîtînê / pêfîtvedanê
fîke kêşan fîtîn, fît vedan, fîtikîn
fîke lê dan li fîtikê / firîzokê dan
fîkefîk fîtefît, dengê fîtînê / fîtvedanê
fîl fîl (di şetrencê de jî)
fîng, fîngefîng kinekin, nalîn, girîna bi kinkinî
fîran, fîrandin hinav çûn, zik çûn, fîrikîn, fîşikîn, îshal hebûn
fîrist îndeks, fîrist, fihrist
fîrke fîrik, fîşik, hinavçûn, zikçûn, îshal
fîro (maliyet) pûç kirin, zêde mesref kirin
fîş fiş, fişefiş, dengê fişînê
fîşal axivîna zêde dirêj û bêkêr
fîsan şil bûn, şilîn, şilikîn
fîsar (filan û) bêvan
fîşefîş fişefiş, dengê berdewam yê fişînê
fîşek fîşek, teqok, telqe
fîsel ziwa, zuha, hişk
fît binas, xeta, xeletî, sûc: Axir hemû fîtî ew bû Jixwe hemû binasên / xetayên wê / wî bû, Jixwe ew sûcdarî hemûyê bû
ser-bi-ser, beramber, wekhev: Sed dolar bide û fît debîn Sed dolaran bide û em dê ser-bi-ser bin, Sed dolaran bide û em dê beramber bin
fît, fîtefît, (dengê) fîtînê / fîtvedanê
fîtefît fîtefît, dengê berdewam yê fîtvedanê
fîz quretî, pozbilindî
fîzar nalîn, gilî, gazin, xem, derd, kul û kovan
fîzin qure, pozbilind
fîzya, fîzîk fîzîk