Encamên lêgerînê
ez ez de suyunu iç Bila ji te re bimbarek be!
eza eza n, êş m, kul û derd n cefa zilm û zor. stem û pêkutî, eza û cefa
eza n, êş m, kul û derdn
eza cefa zilm û zor, stem û pêkutî, eza û cefa
ezan bang, azan ol/m
bang, azan ol/m
ezan okumak bang dan, azan dan
bang dan, azan dan
ezan vakti çaxê azanê, wextê bangê
çaxê azanê, wextê bangê
ezani azanî, bangî (tiştê bi bangê ve têkildar e) rd
ezanî azanî, bangî (tiştê bi bangê ve têkildar e)rd
ezani saat saeta ku di çaxê çûna ava ya rojê de, saet 12'an nîşan dide
ezanî saat saeta ku di çaxê çûna ava ya rojê de, saet 12’an nîşan dide
ezber 1. jiber, ezber 2. ezber (dersa ku divê bê jiberkirin) 3. jiberkirî (bi awayekî ji­ber) m
1. jiber, ezber 2. ezber (dersa ku divê bê jiberkirin) 3. jiberkirî (bi awayekî jiber)m
ezber etmek ji ber kirin, ezber kirin
ji ber kirin, ezber kirin
ezberci jiberker rd
jiberker rd
ezbercilik jiberkerî m
jiberkerî m
ezberden bnr ezbere
1) ji ber 2) ji ber xwe de (mec)
bnr ezbere
1) ji ber 2) ji ber xwe de (mec)
ezbere jibere, ezbere h
1. bi ezberî 2) ji ber xwe (bêyî ku bifikire, eslê tiştekî bibêje, lê hema ji ber xwe de )
jibere, ezbere h
1) bi ezberî 2) ji ber xwe (bêyî ku bifikire, eslê tiştekî bibêje, lê hema ji ber xwe de )
ezbere anlatmak ezbere vegotin
ezbere vegotin
ezbere bilmek (cihekî) wekî navê xwe zanîn
ezbere bilmek (bir yeri) (Cihekî) wekî navê xwe zanîn.
ezbere iş görmek (karek) ji nedîtî ve kirin
(Karek) ji nedîtî ve kirin. Bêyî zanîn û lêkolîn (karek) kirin.
ezbere konuşmak Ji ber xwe de gotin. (bê zanîn, bêpirsiyar ji (tiştekî) axivîn)
ezbere ko­nuşmak bêgotin bêpirsiyan jê axaftin, ji ber xwe de axaftin
ezberinde di ezbera (yekî) de, di hişê (yekî) de
Di hişê (yekî) de.
ezberleme jiberkirin, jiberekirin, ezberkirin, m
jiberkirin, jiberekirin, ezberkirin, m
ezberlemek ji ber kirin l/bw, ezber kirin l/gh, jibere kirin l/gh
ji ber kirin l/bw, ezber kirin l/gh, jibere kirin l/gh
ezberlenmek hatin jiberkirin, hatin ezberekirin l/tb
hatin jiberkirin, hatin ezberekirin l/tb
ezberletmek dan jiberkirin, dan ezberekirin l/lb
dan jiberkirin, dan ezberekirin l/lb
ezberleyiş jiberkirin, ezberkirin (awa û karê ezberkirinê) m
jiberkirin, ezberkirin (awa û karê ezberkirinê) m
ezcümle 1. di serî de *başkan konuşma­sında ezcümle şunları söyledi serek di peyvîna xwe de di serî de ev gotin 2. wekî mînak, wekî nimûne *konuşmasında bir çok konuya dokundu, ezcümle dil­den uzun uzun söz etti di axafiina xwe de li ser gelek mijaran rawestiya, wekî ni­mûne bi dûvdirêjî ji ziman behs kir h
1. di serî de * başkan konuşmasında ezcümle şunları söyledi serek di peyvîna xwe de di serî de ev gotin 2. wekî mînak, wekî nimûne * konuşmasında bir çok konuya dokundu, ezcümle dilden uzun uzun söz etti di axaftina xwe de li ser gelek mijaran rawestiya, wekî nimûne bi dûvdirêjî ji ziman behs kir h
ezdirmek 1. dan pelaxtin, dan pelixandin (ji bo tiştên hişk û req), dan perçiqandin, dan heçikandin, dan mehitandin 2. dan zêrandin, dan çewisandin l/lb
1. dan pelaxtin, dan pelixandin (ji bo tiştên hişk û req), dan perçiqandin, dan heçikandin, dan mehitandin 2. dan zêrandin, dan çewisandin l/lb
ezel mêj, berê (dema ku destpêka wê ne di­yar e) nd
mêj, berê (dema ku destpêka wê ne diyar e) nd
ezelden ji mêj ve, ji roja roj de h
ji mêj ve, ji roja roj de h
ezeli 1. mêjîn, ezelî, bêna 2. berê *Ali onun ezeli rakibidir Alî hemberê wî yê berê ye (mec) rd
ezelî 1. mêjîn, ezelî, bêna 2. berê * Ali onun ezeli rakibidir Alî hemberê wî yê berê ye (mec) rd
ezeliyet mêjveyî, ezelîtî m
mêjveyî, ezelîtî m
ezen serdest, stemkar nd/nt
serdest, stemkar nd/nt
ezgi 1. newa, awaz, murx, melodî mzk 2. newa, melodî (di parçeyeke muzîkê de rêza denga ku ji serî heta dawiyê tê dubarekirin) mzk 3. awaz (deng an jî rêza gotinan a ku ji guh re xweş tê) (mec) mzk 4. awa, şêwaz, tempo (mec) mzk 5. xem, tengezarî m
1. newa, awaz, murx, melodî mzk 2. newa, melodî (di parçeyeke muzîkê de rêza denga ku ji serî heta dawiyê tê dubarekirin) mzk 3. awaz (deng an jî rêza gotinan a ku ji guh re xweş tê) (mec) mzk 4. awa, şêwaz, tempo (mec) mzk 5. xem, tengezarî m
ezgili awazî, melodîk rd
awazî, melodîk rd
ezgin 1. hêjar, halnexweş (kesê ku ji aliyê pereyan ve halê wî ne xweş e) 2. renckêş, azardîde 3. xerabûyî, pelaxtî, pelçiqî, pelixî (ji bo mêweyan) rd
1. hêjar, halnexweş (kesê ku ji aliyê pereyan ve halê wî ne xweş e) 2. renckêş, azardîde 3. xerabûyî, pelaxtî, pelçiqî, pelixî (ji bo mêweyan) rd
ezginlik 1. hêjarî 2. renckêşî, azardîdetî 3. xewran (wekî xewrina ji ber nêzan) 4. ten­gezarî, tengavî m
1. hêjarî 2. renckêşî, azardîdetî 3. xewran (wekî xewrina ji ber nêzan) 4. tengezarî, tengavî m
ezici 1. mehitîner, mehitok, pelixîner, perçiqîner (tiştê ku karê pelaxtinê dike) 2. raser *ezici çoğunluk piraniya raser 3. mandîker *hep ağır ezici şeyler düşünüyordu tim li ser tiştên giran û mandîker diramiya rd
1. mehitîner, mehitok, pelixîner, perçiqîner (tiştê ku karê pelaxtinê dike) 2. raser * ezici çoğunluk piraniya raser 3. mandîker * hep ağır ezici şeyler düşünüyordu tim li ser tiştên giran û mandîker diramiya rd
ezik 1. pelçiqî, pelixî, pelixandî, pelçiqandî rd 2. şikestî, şikandî, çewsandî (ji bo mirovan) *ezik bir insan mirovekî şikestî (mec) rd 3. pincirî, pincirandî (ji ber derban) *vücudu eziklerle dolu idi canê wî tev pincirandî bûm
ezik büzük pelçomelçoyî, xwarovîço
pelçomelçoyî, xwarovîço
ezikçe pelixokî, pelçiqokî rd
pelixokî, pelçiqokî rd
ezikleşme nerixîn m
nerixîn m
ezikleşmek nerixîn l/ngh
nerixîn l/ngh
eziklik 1. pelçiqîbûn, pelixîbûn 2. şikestîbûn, şikandîbûn *yıllarca eziklik çektik em bi salan di nav şikestîbûnê de jiyan m
1. pelçiqîbûn, pelixîbûn 2. şikestîbûn, şikandîbûn * yıllarca eziklik çektik em bi salan di nav şikestîbûnê de jiyan m
ezile büzüle bi melûsankî *ezilip büzülmek xwe quncifandin ser hev, xwe melûsankî kirin
Bi melûsankî.
ezilen bindest, stembar, binferman, çewsandî, jêrdest rd
bindest, stembar, binferman, çewsandî, jêrdest rd
ezilgen pelixok, pelçiqok rd
pelixok, pelçiqok rd
ezilip büzülmek Xwe quncifandin ser hev. Xwe melûsankî kirin.
ezilme 1. pelixan (ji bo tiştên hişk û req), pelçiqan, heçikan, pinciran, mehitan, hesiran, eciqîn, mericîn, herîstin 2. tehde, zêran, çewisan, hinciran 3. xewiran 4. me­rî xîn m
1. pelixan (ji bo tiştên hişk û req), pelçiqan, heçikan, pinciran, mehitan, hesiran, eciqîn, mericîn, heristin 2. tehde, zêran, çewisan, hinciran 3. xewiran 4. merixîn m
ezilmek 1. pelçiqîn, pelixîn, heçikîn, pincirîn, mericîn, mehitîn, mehikîn, hesirîn, herîsin, eciqîn, herîstin (ev bi awayê hatin pelaxtin, hatin perçiqandin, hatin heçikan­din, hatin pincirandin, hatin mehitandin, hatin hesirandin jî tên bikaranîn) l/ngh 2. zêrin l/ngh, çewisîn l/ngh, hincirin l/ngh, cincirîn l/ngh, hinciqîn l/ngh, tehdê dîtin l/gh, tehde lê bûn l/b w 3. xewirîn, dewxa (yekî) çûn (ji ber birçîbûnê) *içim ezili­yor bir bardak süt içeyim dilê min dixewire, ez qedehek şîr vexwim l/ngh 4. merixin (ji bo zêde gihîştina mhewe û zebzeyan) l/ngh
1. pelçiqîn, pelixîn, heçikîn, pincirîn, mericîn, mehitîn, mehikîn, hesirîn, herisîn, eciqîn, heristin (ev bi awayê hatin pelaxtin, hatin perçiqandin, hatin heçikandin, hatin pincirandin, hatin mehitandin, hatin hesirandin jî tên bikaranîn) l/ngh 2. zêrîn l/ngh, çewisîn l/ngh, hincirîn l/ngh, cincirîn l/ngh, hinciqîn l/ngh, tehdê dîtin l/gh, tehde lê bûn l/bw 3. xewirîn, dewxa (yekî) çûn (ji ber birçîbûnê) * içim eziliyor bir bardak süt içeyim dilê min dixewire, ez qedehek şîr vexwim l/ngh 4. merixîn (ji bo zêde gihîştina mhewe û zebzeyan) l/ngh * ezile büzüle bi melûsankî * ezilip büzülmek xwe quncifandin ser hev, xwe melûsankî kirin
ezilmiş 1. pelçiqandî, pelaxtî, pincirandî, heçikandî, mehitandî 2. stembar, tehdedîtî, tehdelêbûyî (mec)
1. pelçiqandî, pelaxtî, pincirandî, heçikandî, mehitandî 2. stembar, tehdedîtî, tehdelêbûyî (mec)
ezilmişlik stembarî, tehdeyî m
stembarî, tehdeyî m
ezim evi kutanxane (devera ku lê dendikê tov tê pelçiqandin û jê rûn tê derxistin) m
kutanxane (devera ku lê dendikê tov tê pelçiqandin û jê rûn tê derxistin) m
ezim ezim bi kutanê, bi pelaxtinê (bi lêkerên "ezmek an jî ezilmek" re tê bikaranîn û maneyê xurtir dike) h
bi kutanê, bi pelaxtinê (bi lêkerên “ezmek an jî ezilmek” re tê bikaranîn û maneyê xurtir dike) h
ezinç tajan, ezab m
tajan, ezab m
ezinti 1. dewx (ji ber birsîtiyê) 2. tengavî, diltengî m
1. dewx (ji ber birsîtiyê) 2. tengavî, diltengî m
eziyet 1. tehde, tehdayî, tehdanî, azar, azarde 2. rencûr, tehb, eziyet, cizaret m
1. tehde, tehdayî, tehdanî, azar, azarde 2. rencûr, tehb, eziyet, cizaretm
eziyet çekmek tehde dîtin, tehb dîtin, eziyet dîtin
Tehdeyî dîtin.
eziyet çek­mek tehde dîtin, tehb dîtin, eziyet dîtin
eziyet etmek tehde lê kirin, eziyet lê kirin, azarde dan, cincirandin, çizirandin, hincirandin, zêrandin
tehde lê kirin, eziyet lê kirin, azarde dan, cincirandin, çizirandin, hincirandin, zêrandin
Tehde li (yekî) kirin.
eziyet görmek tehde lê bûn, ren­cûr bûn
tehde lê bûn, rencûr bûn
eziyet vermek tehde gihandin (yekî), eziyet dan (yekî)
tehde gihandin (yekî), eziyet dan (yekî)
Tehde gihandin (yekî).
eziyetli 1. bitehde, biazar, bieziyet 2. tehdekar, renckar (tiştê ku eziyetê dide) rd
1. bitehde, biazar, bieziyet 2. tehdekar, renckar (tiştê ku eziyetê dide) rd
eziyetsiz bêtehde, bêazar, bêrenc, bêziyet rd
bêtehde, bêazar, bêrenc, bêziyet rd
ezkaza bi şaşmîtî, bi bêhemdî h
bi şaşmîtî, bi bêhemdî h
ezme 1. pelaxtin, perçiqandin, heçikandin, mehitandin, mericandin, pincirandin 2. çewisandin, zêrandin 3. mehit (xwarinên ku bi awayê mehitandinê hatine çêkirin) *zeytin ezmesi mehita zeytûnan 4. esar (ji bo esirandina tirî) m
1. pelaxtin, perçiqandin, heçikandin, mehitandin, mericandin, pincirandin 2. çewisandin, zêrandin 3. mehit (xwarinên ku bi awayê mehitandinê hatine çêkirin) * zeytin ezmesi mehita zeytûnan 4. esar (ji bo esirandina tirî) m
ezmek 1. pelaxtin, pelixandin, mericandin, perçiqandin, heçikandin, mehitandin, mehikandin, hesirandin, herîsandin, herîstin, esirandin, pincirandin *üzümü ezdi tirî pelçiqand (an jî hesirand) *vücudunu hep ezmişlerdi canê wê tev pincirandibûn 2. pelaxtin, pelixandin (gava tiştekî giran di ser tiştekî din de here) *tren ine­ği ezdi trenê çêlek pelaxt 3. xewirandin, dewxa (yekî) çûn (ji ber birçîbûnê) 4. bişaftin (tiştekî req di nav şilemeniyekê de helandin) 5. dilê (yekî) hiştin, dilê (yekî) şikandin (mec) 6. çewisandin, zêrandin, hincirandin, hinciqandin (ji bo tehde lê ki­rin, zordestî lê kirine) 7. zor gihandin (ye­kî), zor lê kirin, dan zorê *yük hayvanı ezdi bar zor li heywan kir (mec) 8. têk şi­kandin, têk birin, şikandin *düşmanı ez­dik me dijmin şikand (mec) 9. mehf kirin (ji bo zêhakirina tiştekî) *paraları bir haftada ezerim ez di hefteyekê de pere­yan mehf dikim l/gh
1. pelaxtin, pelixandin, mericandin, perçiqandin, heçikandin, mehitandin, mehikandin, hesirandin, herisandin, heristin, esirandin, pincirandin * üzümü ezdi tirî pelçiqand (an jî hesirand) * vücudunu hep ezmişlerdi canê wê tev pincirandibûn 2. pelaxtin, pelixandin (gava tiştekî giran di ser tiştekî din de here) * tren ineği ezdi trenê çêlek pelaxt 3. xewirandin, dewxa (yekî) çûn (ji ber birçîbûnê) 4. bişaftin (tiştekî req di nav şilemeniyekê de helandin) 5. dilê (yekî) hiştin, dilê (yekî) şikandin (mec) 6. çewisandin, zêrandin, hincirandin, hinciqandin (ji bo tehde lê kirin, zordestî lê kirinê) 7. zor gihandin (yekî), zor lê kirin, dan zorê * yük hayvanı ezdi bar zor li heywan kir (mec) 8. têk şikandin, têk birin, şikandin * düşmanı ezdik me dijmin şikand (mec) 9. mehf kirin (ji bo zêhakirina tiştekî) * paraları bir haftada ezerim ez di hefteyekê de pereyan mehf dikim l/gh
ezrail Ruhstîn, Ezraîl, Melkemot, Melekê Mewtê
Ruhstîn, Ezraîl, Melkemot, Melekê Mewtê ol/n
ez ben (şimdiki zaman, gelecek zaman, geniş zaman, emir kipi ve geçissiz fiilerin tüm zamanlarında kullanılır) * ez dê biçime malê ben eve gideceğim
ez axa tu axa kî çêlekan (an jî golikan) bibe (nav) baxan? ben ağa sen ağa inekleri kim sağa?, sen ağa ben ağa koyunları (veya inekleri) kim sağa?
ez axa tu axa kî mirîşkan biajo ji baxan? ben ağa sen ağa inekleri kim sağa?
ez axa tu axa kî mirîşkan bibe nav baxan? ben ağa sen ağa inekleri kim sağa?
ez bêm bin lingê (an jî lingên) te ayağının (veya ayaklarının) altını öpeyim
ez bêm bin piyê (an jî piyên) te ayağının (veya ayaklarının) altını öpeyim
ez bêm dest û piyên (an jî lingên) te elini ayağını öpeyim
ez bêm lingê (an jî piyê) te ayağını (veya ayaklarını) öpeyim
ez bendeyê (an jî koleyê) we bim! kölen olayım!
ez bi gorî b1) kurban (seslenme sözü olarak) 2) kurban olayım (aşırı sevgi ve hayranlık bildirir)
ez bi gorî bim kurban olayım (aşırı sevgi ve hayranlık bildirir)
ez bi heyran kurban olayım (aşırı sevgi ve hayranlık bildirir)
ez bi qurban b1) kurban (seslenme sözü olarak) 2) kurban olayım (aşırı sevgi ve hayranlık bildirir)
ez bi qurban bim kurban olayım (aşırı sevgi ve hayranlık bildirir)
ez bi qurbana te bim 1) kurban olayım (yalvarmak için söylenir) 2) ölümü gör
ez bi qurbana xwedê bim Yaradana kurban olayım
ez bi vî nanî bikim ekmek çarpsın
ez bi xwe têkilî vî karî nabim ben bu işte yokum
ez bi xwe tune me yokum, ben yokum, ben bu işte yokum
ez bibim kevir ku min tiştek fêm kiribe anladıysam Arap olayım
ez bigorî kurban olayım.
ez çi bibînim bir de (umulanın veya beklenenin dışında bir durum oluştuğunda) * ez çi bibînim, wa li pêşberî min e bir de ne göreyim, karşımda
ez çi bikim ku neyleyim ki
ez çiya tu çiya kî ji golikê re here giya ben ağa sen ağa inekleri kim sağa?
ez dê hûr û rodiyê te berî erdê bidim argo bağırsaklarını deşerim
ez dew vexwim dew tune be sıçan deliğine paha biçilmez olmak
ez dibêjim hirç va ye, tu dibêjî rêç va ye görünen köy kılavuz istemez, efendim nerede, ben nerede?
ez dibêjim nêr (an jî stewr) e, tu dibêjî bidoşe olmayacak duyaya amin dememi istiyorsun
ez dibêjim qey zanedersem, galiba * ez dibêjim qey tu jî li wir bûyî galiba sen de oradaydın
ez evdalê (an jî evdê) Xwedê ben Allahın zavalı kulu
ez fehmberî xwe bûme nebûme oldum bittim (oldum olası veya oldum olasıya)
ez gorî kurban olam
ez goriya te bim (an jî me) kurban olayım (yalvarmak için söylenir)
ez heyran b1) kurban olayım (aşırı sevgi ve hayranlık bildirir) 2) bendeniz
ez heyrana te bim (an jî me) kurban olayım (yalvarmak için söylenir)
ez ho ( an jî wiha) dikim dê dimire ho ez dikim bav dimire doluya koydum almadı, boşa koydum dolmadı
ez jê derketim ben bu işte yokum
ez ji her du çavan kor bim gözüm çıksın (veya kör olsun)
ez ji sondê re sekinî me yemin etsem başım ağrımaz
ez kîjanê bibêjim? hangi biri?, hangisini?
ez koleyê we bim! kölen olayım
ez kor tu kor îcar wê kî here jor? sen ağa ben axa koyunları (veya inekleri) kim sağa?
ez lê binêrim bakalım (veya bakayım) * paşê em dê lê binêrin ka erebe diçe navçeyê sonra bakalım, ilçeye araba var mı?
ez li jor dinêrim simbêl li jêr dinêrim rî ye aşağı tükürsem sakalım yukarı tükürsem bıyığım (ya da aşağı tükürsem sakal, yukarı tükürsem bıyık), yukarı tükürsem bıyık aşağı tükürsem sakal
ez li ku tu li ku? efendim nerede, ben nerede?
ez li mezelan ranezame ku xewnan bibînim sarımsak yemedim ki ağzım koksun, çiğ yemedim ki karnım ağrısın
ez naxwazim çav bi serê (wî) bikim şeytan görsün yüzünü
ez ne diz im ne dilerizim yarası olan gocunur
ez ne mirov (an jî meriv) bim adam değilim
ez nediketim têran lê iro ez dikevim tûran neydim ne oldum
ez neheme (an jî tune me) yokum, ben yokum
ez qijikê xwedê ben Allah’ın zavalı kulu
ez qûl û koleyê we bim! kölen olayım!
ez qurban b1) kurban (seslenme sözü olarak) 2) kurban olayım (aşırı sevgi ve hayranlık bildirir)
ez qurbana çavê te gözümün nuru
ez qurbana te bim (an jî me) kurban olayım (yalvarmak için söylenir)
ez şaş nebim hilaf olmasın hilaf yok
ez te bibînim 1) göreyim se(birinden başarılı sonuçlar beklemek) 2) göreyim seni (tehdit etme anlamında)
ez tê bihurîm vaz geçtim
ez te didim xatirê (...) seni (bunun) hatırı için bağışlıyorum
ez tirnînî jê re dibêjim, tu parhezokê li min vedigerînî ben ne diyorum sen ne diyorsun
ez û xwedê 1) Allahıma 2) doğrusu, gerçekten
ez wî nebînim xêrtir (birini) gözüm görmesin
ez wiha dikim dê dimire ez wiha dikim bav dimire doluya koydum almadı, boşa koydum dolmadı
ez xidam hizmetkârınız, uşağınız (bayanlar tarafından söylenir)
ez xulam bendeniz, uşağınız
ez xwe bi çend cihan bikim kaç parça olayım
ez yekî dibêjim tenbûra min yekî dibêje ben ne diyorum o ne diyor
ez zanibim serê min li ser kîjan balîfê ye durumumun ne olduğunu bilmek isterim
ez zanibim serê min tê re biçe jî ... bu uğurda canımı da versem...
ez zanim xwedê zane bir ben bir de Allah bilir * ez zanim Xwedê zane ku bê me çawa debara xwe dikir nasıl geçindiğimizi bir ben bir Allah bilir
eza n eza, incitme
eza (i) n 1. aza, üye 2. ant aza, organ
eza lê kirin cefa çektirmek
eza û cefa eza cefa
ezab n 1. azap, ezinç 2. cehennem azabı * mêrik ezab pê dide kişandin adam ona cehennem azabı çektiriyor
ezab dan (yek) (birine) azap vermek
ezab dîtin azap görmek
ezab kişandin azap çekmek
ezabdar rd azaplı
ezabdîtî rd azap görmüş olan
ezabê cehenemê cehennem azabı
ezabê dojehê cehennem azabı
ezabê gorê 1) kabir azabı 2) kabir sualı
ezabê gorê kişandin kabir azabı çekmek
ezabê qebrê kabir azabı, cehennem azabı, cehennem hayatı * van her dukan bi salan ezabê qebrê dan hev bu iki kişi arasında senelerce süren bir cehennem hayatı oldu
ezabê qebrê kişandin kabir azabı çekmek
ezabker rd azap verici
ezabkêş rd azap çeken, acı çeken
ezadar rd cefalı
ezakêş rd cefakâr
ezamet m azamet, büyüklük
ezamî rd azamî
ezatî m azalık, üyelik
ezbat bnr ezbet
ezbenî efendim.
nd 1. bendeniz (alçak gönüllükle ben yerine) 2. köleniz, köleleri, kulunuz (aşırı saygı gösterme) 3. b efendim (nezaket veya saygı için söze katılır) * heqê we heye ezbenî haklısınız efendim
ezber m 1. ezber 2. ezber (ezber edilecek ders)
ezber kirin l/gh ezberlemek, hafızlamak
ezber etmek
ezber vegotin (an jî gotin) ezbere anlatmak
ezbere ezbere (bi)
ezbere xweş xwendin su gibi ezberlemek
ezberker nd/nt ezberci, ezberleyebilen
ezberkirin m ezberleme, hafızlama
ezbervan nd/nt ezberci
ezbet m 1. aile (aralarında kandaşlık veya hısımlık bulunan kimselerin tümü) 2. ai(birlikte oturan hısım ve yakınların tümü) 3. nesil, soy, sülale 4. asabe
ezbet û sulale soy sop (li)
ezbeta xwe çûn soya çekmek
ezbetî rd soysal
ezbûle bot/m hoş kokulu bir ot
ezdahî bnr êzîdîtî
ezdayî nd Yezidî
ezdayîtî m Yezidîlik
ezêb bnr ezeb
ezeb rd bekâr (evlenmemiş kimse)
ezeb man bekâr kalmak
ezeban jinberdan rihet e bekâra karı boşatmak kolaydır
ezebtî m bekârlık
ezebtî axatî ye bekârlık sultanlıktır
ezelî rd ezelî, öncesiz
ezelîtî m ezeliyet, öncesizlik
ezem rd en büyük
ezep nd yanaşma, tutma
ezet m 1. yücelik, büyüklük 2. ağırlama, saygı gösterme
ezet kirin 1) ikram etmek, sunmak 2) ikram etmek (fiyatta indirim yapmak)
ezet û îkram izzet ü ikram
ezez rd bencil, hodbin
ezez bûn bencil olmak
ezezî m bencilik
ezezî bûn l/ngh bencilleşmek, bencil olmak
ezezîbûn m bencilleşme, bencil olma
ezezînî m bencillik
ezezîtî m bencilik
ezezo nd/nt benbenci
ezezotî m benbencilik
ezibandin (i) m ağırlama, ululama
l/gh ağırlamak, ululamak
ezibandin (ii) m azap verme, azap çektirme, azaba sokma, üzme
l/gh azap vermek, azap çektirmek, azaba sokmak, üzmek
ezibîn (i) m ağırlanma
l/ngh ağırlanmak
ezibîn (ii) m azap çekme
l/ngh azap çekmek
ezîm (i) rd büyük, ulu
ezîm (ii) m azim
ezimandî rd ağırlanmış kimse
ezimandin ağırlamak, karşılamak.
m ağırlama, konuklama
l/gh ağırlamak, konuklamak
ezîmet m ziyafet
ezimîner nd/nt ağırlayıcı
ezimkar rd azimli
ezînk m çene
ezîperest nd/nt benbenci
ezîperestî m benbencilik
ezîtî m bencilik
eziyet m eziyet, üzgü
eziyet dan l/gh eziyet vermek
eziyet vermek
eziyet dan (yek) (birine) eziyet vermek
eziyet dîtin eziyet çekmek
eziyet kirin eziyet etmek
eziyet lê kir (birine) eziyet etmek
eziyetdan m eziyet verme
ezîz rd 1. aziz 2. aziz, ermiş, eren
ezîzê ber dilê dê û bavan ana baba yavrusu
ezîzê berdilê (yekî) sevdiceği, azizi
ezîzê berdilê dê anasının körpe kuzusu (sıkıntıya, güç işlere alışmamış, nazlı büyütülmüş çocuk)
ezîzî m azizlik
ezl m azil
ezl kirin l/gh azletmek
ezm m azmetme (yek)
ezman (i) bnr esman
ezman (ii) bnr ziman
ezmandev ant/n damak
ezmanreş rd ağzı bozuk
ezmayîş m 1. deneme, sınama, tecrübe 2. imtihan, sınav
ezme m kalabalık
ezmî kirina (tiştekî) kir (birini bir şeyi) yapmaya azmettirmek
ezminandî rd denenmiş, sınanmış, tecrübe edilmiş
ezminandin m deneme, sınama, tecrübe etme
l/gh denemek, sınamak, tecrübe etmek
ezminîn m denenme, sınanma
l/ngh denenmek, sınanmak
ezmûn m 1. deneme, sınama, test 2. fiz deney 3. deneyim, tecrübe 4. imtihan, sınav
ezmûn bûn l/ngh imtihan olmak
ezmûn çêkirin l/gh deneylemek
deneylemek, deney yapmak
ezmûn dan imtihan vermek, sınav vermek
ezmûn kirin l/gh 1. denemek, sınamak, tecrübe etmek 2. imtihan etmek
ezmûna besatiyê yeterlik sınavı
ezmûna devkî sözlü sınav
ezmûna devkî çêkirin sözlü sınav yapmak
ezmûna gihîştîbûnê olgunluk sınavı
ezmûna îkmalê (an jî temamkirinê)
ezmûna seridanê eleme sınavı
ezmûna xwe dan sınavını vermek
ezmûna zarkî (an jî devkî) sözlü sınav
ezmûnbar rd sınanabilir, testedilebilir
ezmûnbûn m imtihan olma
ezmûnçêkirin m deneyleme
ezmûndar rd deneyimli, tecrübeli
ezmûner nd/nt deneyci, ampirist
ezmûnerî m deneycilik, ampirizm
ezmûngeh m labaratuar
ezmûnger nd/nt deneyci, ampirist
ezmûngerî fel/m deneycilik, ampirizm
ezmûngerîtî m deneyselcilik
ezmûngerîya zanistî fel bilimsel deneycilik
ezmûnî rd 1. deneme (herhangi bir konuda yeni ve kişisel görüşlerle bezenmiş bir anlatım içinde sunulan yazı türü) * min nivîsên wî yên ezmûnî bi kêf û eşq xwendin onun deneme yazılarını zevkle okudum 2. deneysel, tecrübî
ezmûnîtî m 1. deneycilik, ampirizm 2. deneysellik
ezmûnkar rd/nd deneyci
ezmûnkarî m deneycilik
ezmûnkarîtî m deneyselcilik
ezmûnkirî rd deneyli sınanmış, test edilmiş
ezmûnkirin m 1. deneme, sınama, tecrübe etme 2. imtihan etme
ezmûnmend rd ampirik
ezmûnmendî rd ampiriksel
ezo nd/nt benbenci
ezoperest nd/nt benbenci
ezoperestî m benbencilik
ezotî m benbencilik
ezperest rd/nd benlikçi, egoist
ezperestî m 1. benlikçilik, egotizm 2. fel solipsizm, tek bencilik
ezraîl ol/n Azrail, Ezrail
ezraîl hate û bi paş de vegerî Azraille burun buruna gelmek
ezraîlê kulê Azrail
ezromî m büyükçe kap
eztî m bencilik
ezûx m azık
ezwaz m kibrit
ezxulam nd köleniz, köleleri, kulunuz (aşırı saygı gösterme)
ez (r) cînavka kesê yekemîn a yekjimar *"mêrê ehmeq dibêje: ‘ez’"
Cînav, kesa/ê ku dipeyive, kesa/ê ku tiştekî dibêje, kesê yekem yê yekjimar: Ez te dibînim. Ez neçûm. Wê ez nasîm..
Herwiha: e es (bi xeletî).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئه‌زTewandî, min.
Bide ber: tu, ew, em, hûn.
ji: Ji Proto-hindûewropî éǵh₂om ku herwiha serkaniya ezem (ez/min) ya îraniya kevn, ezim (ez) ya avestayî, ehem (ez) ya sanskrîtî, edem (ez) ya farisiya kevn, ez (ez) ya pehlewî, ez ya zazakî, ես (bixwîne: es) ya ermenî, аз (bixwîne: az) ya bulgarî, es (bixwîne: es) ya latviyayî, aš (bixwîne: eş) ya lîtwanî, ego ya latînî, εγώ (bixwîne: egó) ya yewnanî, je ya frensî, jeg (bixwîne: yêg) ya danmarkî, ich (bixwîne: îh) ya elmanî, ic (bixwîne: ik) ya inglîziya kevn, ik ya holendî û I (bixwîne: ay) ya inglîziya nû ye. Di soranî û farisî de ez nemaye lê min (bi farisî men) cihê wê jî girtiye. Proto-hindûewropî: ego- (ez) Proto-aryayî: Avestayî: ez- (ez) Farisiya Kevin: ed- (ez) Kurmancî: ez (ez) Zazakî: ez (ez) Sanskrîtî: eh- (ez) Ermenî: es (ez) Yewnanî: ego (ez) Latînî: ego (ez) Almanî: ich (ez) enk: ic (ez) > Înglîzî: I (ez) , Çavkanî: Watkins p.22, Ludwig p.175
ez a mêr mirê, min çû mêrekî din kirê, xelkê tehl li hev şirin kirê (biwêj) ji bo hewldan û rewşa vala tê gotin. ne ji bo xwe, lê ji bo hinekên din sûdewar bûn. ev çi yek bû hate serê min? ez a mêr mirê, min çû mêrekî din kirê, xelkê tehl li hev şirin kirê.
ez axa tu axa, kî golikan bibe nav baxan (biwêj) divê her kesek binbariyekê pêk bîne. tenê avêtin stûyê hev û din nabe. ez axa tu axa, kî golikan bibe nav baxan.
ez bi dia nebûme ku bi nifiran bimirim (biwêj) li hemberî yen ku nifiran dikin tê gotin. çi dibêje bila bêje. ma ez bi dia bûme ku bi nifiran bi mirim
ez bi te tu bi min, em tev bi xwedê (biwêj) mirov ku bi hev û din re baş û sax be, xwedê jî dibe alîkarê mirov. minji te re got, ez bi te tu bi min, ev tev bi xwedê
ez bostan im, lê bişeqlor im (biwêj) ji bo acizbûna karên eletewş an jî ne pêwîst tê gotin. ez nizanim ew jî ji ku derketin qur-ban. ez bêbistan im, lê bişeqlor im. (argo)
ez bûm gur min malê dinê xwar, min çiyê te xwar (biwêj) ma min çi ziyan gihande te? hema bigire ku ez xerab, ez bûm gur min malê dinê xwar, min çiyê te xwar ?
ez çi bikim, kurkê min ne sor e (biwêj) heke rewşa min ya aborî baştir bûya, rûmeta min jî wê zêde bûya. ez çi bikim, kurkê min ne sor e, naxwe niha li ber derê minjîrêz bûbûn.
ez çiqasî ji belayê direvim, bela tê li lingê min digere (biwêj) ez bêşans im, ji bela û qotikan xelas nabim. ez jî metel im, ez çiqasî ji belayê direvim, bel a tê li lingê min diale.
ez çiya û tu çiya, golik man bê giya gotina pêşiyan, dema ku herdu kes yan herdu alî qet tenezilê nakin û loma nikarin pirsgirêkê çareser bikin.
ji wêjeyê: Ez di bawerê de me, ev pirsgirêke tu caran bi berzebûna eqlî û zalbûna demargîriyê nahê çarekirin. Îro gerek e mijara vê pirsgirêka bi neteweyê kurd ve bestî, bi diyalogek şaristanî û lêborînê were çarekirin. Heke her layenek ji me li ser biryara xwe ya hişk ya bêhna hoz û ocaxê jê difire berdewam be, ev pirsgirêk mezintir lê tê û çare nabe û em gotina pêşiyan ez çiya û tu çiya, golik man bê giya piraktîze dikin..
ji: ez + çiya + û + tu + çiya + golik + man + bê + giya
ez dibêjim bibim qaymeqamê gîhadînê, ku ew nebe, çavaniya cûcanê destê min paç dike (biwêj) ya herî baş nebe, jixwe ya piçûk di destê min de ye. tu tênagihîjî, ez dibêjim bibim qaymeqamê gîhadînê, ku ew nebe, çavaniya cûcanê destê min paç dike. cucan: gundekî gîhadîna navçeya bajarê agiriyê ye.
ez diçînim, ew difirîne (biwêj) ez dikim, ew dixwe. tu li ve bedadiye meze bike, ez diçînim ew difirîne.
ez dikim li te dibare (biwêj) ez kede didim, berheme tu hildigirî. min tiştekji vî kari fem nekir, ez dikini li te dibare.
ez diz berdidim, diz min bernade (biwêj) di ser neheqiya xwe de zorbetî jî kirin. ye ser berdide, ye binî bernade. kuro ez diz berdidim, diz min bernade.
ez dizanim av li ser çi re diçe, lê bele nabejim (biwêj) ji bo dosten rasteqîn ku sira mirov nabejin tê bikaranîn. ere, ew jî dost e, lê ji wî dostg ku gotiye: ez. dizanim av li ser çi re diçe, lê bele nabejim. yekî wekî wî dostîye. (bnr. çîrok). mirovekî dewlemend hebûye. lawe wî di nav hebûne de pereyan direşînc û tevî hevalen xwe kef û zewqe dike. bave wî meze dike lawe wî çiqas temen derbas dike jî lê ji jiyane tu derseke nagire û nakemile. rojeke bav ji lawe xwe re dibêje: lawo çend dosten te hene? lawik dibêje: bavo c-’vt’ c/äs dosten min hene ku ez hesaba wan jî nizanim. bav gotina xwe berdewam dike û dibêje: la wo wer te xuyan ku dostekî te ye rastac/în tune û ew ên ku tu dibêjî hemû dosten min in jî dosten pereyen te an jî dosten herîka te ne. heke sihe rew.sa te ya abort xera bibe, ew hemû jî de ji hole winda bibin. meze bike di navîna ew c/as emre min î dirêj de min tene ji xwe re dostekî nîvdost bi dest xistiye. te çawa di demeke ew c/as kurt de ew c/as dost bi dest xistin? heke ku tu wan re dibêjî dost, de ka em îro wan biçeribînin, ka gelo bi rastî jî dosten saclic/ û ji dil in an e berîke ne. lawik hers dibe û dibêje: bavo, ji dosten min re wer nebeje, ew hemû jî dosta min ên pîroz û ji dil in, min gel ek c/eneî jî bi wan kirine. ew di karin canê xwe jî di riya min de biclin. lê madem ku tu wer dibêjî, kerem bike, em wan biceribînin. bav dibêje: lawo, tu rahe îşev here deriye wan dostên xwe yên kn tu zehfji wem hawer i lê hixe û hihêje; padişah li min hafiye xeze-hê, heke ku min bi girê wê min darda hike. hûn di karin îşev stamiyê bi min bi kin? ka mêze bike helwesta wan dê çawa dihe. lawik deriyên ku ji xwe re dost dizane yek bi yek lê dixe, lê kes cesaret nake jê re alîkariyê bike. lawik bi rûyekî reş tê bal bavê xwe û dibêje: bavo, gotinên te rast derketin, ew hevalên min c/et yek ji ne dostê min hûne. bav dibêje: lawo te dît dostê menjaetê çawa ne. de tu ni ha dostiya min û dostê mint nîvdost mêze bike, ka gelo dostiya rasteqînî çawa ve em tev hiceribînin û hihînin. wekî gotina bave xwe, lawik diçe beranekî tîne, bav û law tev de beran digurînin, paqij dikin, diqelînîn. bav cihnan diavêje ser cendekê berên, girê dide û dike torbeyekî. dû re ji kurê xwe re dibêje: de here hang bike nîvdostê min û hihêje havê min hangî dike te. lawik nîvê şevê diçe deriyê dostê bavê xwe lê dixe. dibêje: apo, havê min ez şandim, hewêedariya wî bi te heve, dibêje hila zû were malê. dostê bavê wî tiştekî ji lawik napirse, kincên xwe li xwe dike û tê mala dostê xwe. bavê lawik jê re dibêje: vî lawê min kurê padişah kuştiye, (cila ku cendekê heran pê pêçaye nîşan d i de) me ew bi vê cilê pêça ye. lê ez ketime tengasiyeke wisa ku nizanim vî meyte lawê padişah çawa bikin1. nîvdostê wî demekê difikire û dû re dibêje: tu bi va min hikî, aşvan bi şev avê di bi re, eni hinê ava çan hikolin û bi kin wir. si he av bi ser de here, kes bîr nahe ku li wir hinihêre ft jixwe ji her ku av di ser re diçe ne mimkun e ku lê hinêrin. wekî gotina wî dikin. roja dîtir bavê lawik jê re dibêje: rahe îro disa here ha! nîvdostê min û jê re hihêje, havê min digot hila topek c/umaşê pir buha û xweşik hişîne. lawik diçe gotinên bavê xwe eynî ji dostê bavê xwe re dibêje. topek qumaş tîne. bav topa qumaş ji hev derdixe, dide ber kêran hewlo-gewloyî dike, li hev dixe û dixe nav torbeyekî û dide kurê xwe ku biavêje ber deriyê d ikana dostê wî. lawik eynî wekî gotina bavê xwe dike. dostê bavê wî li li ember vê xirabiya bav û kur tenê ji lawik re dibêje: ez dizanim av di ser çi re diçe, lê belê ez nahêjim. dem a ku lawik tê mal bav jê dipise: lawo, dema ku te ew torbe avête ber derê dikana wî ji te re çi got? lawik dibêje: davo tenê got, ez dizanim av di ser çi re diçe, lê belê nahêjim! bavê lawik pir dilşad dibe, bi şanazî xwe dinepixîne û ji kurê xwe re dibêje: lawê min, me bi vî awayî girêdayîbûn û bextê dostê nîvdostê min jî cerihand. mêze bike, dostiya rastî wiha ye; ne wekî kirina wan hevalên te ye. ni ha here hang bike dostê min hila bê mal. dostê wî tê, bavê lawik wî hildide dibe ser ava aş, cihê ku beran lê çal kirine. cendek derdixin, bavê lawik ji torbe goştê beran derdixe. dostê wî ecêb dimîne û dipirse: we ji min re got ev cendekê lawê padişah e, ev çi ye? bavê lawik di sêrî de çi bûye heya dawî jê re dibêje û di encamê de dersek baş dide kurê xwe.
ez dizanim çend rovî di hûrê tê de hene (biwêj) ez te baş nas dikim. qêt hewce nake tu xwe binî ziman. ez dizanim çend rêvî di hûrê tê de hene.
ez ê bixwim wî xwerdî, tu yê bimirî bi wî derdî (biwêj) ez ê wî karî bikim, tu yê jî bibehecî. tu bimirî jî ez ê bikin1. hema ez ê bixwim wî xwerdî, tu yê bimirî bi wî derdî.
ez ê goştê canê xwe bixwim, nanê bi minet naxwim (biwêj) ez tu car nakevim bin minetan. ketina bin minetan ne li gori min e. ez ê goştê caûê xwe bixwim, nanê bi minet naxwim.
ez ez im, tu tu yî (biwêj) her kes wekî xwe û taybetiyên xwe ye. belê em çiqas nêzîkî hev binjî, ez ez im, tu tu yî.
ez garisê şeng im, mêrê roja ceng im (biwêj) ez mirovê rojên zor im. rast e, zû bi zû dengê xwe nakim, lê ez garisê şeng im, mêrê roja ccng im.
ez geriyam li şam û dinê, xelas nebûm ji mirinê (biwêj) li mirinê xelasbûn ne gengaz e. ez geriyam li şam û dinê, xelas nebûm ji mirine. mirin li pêş hemû kesî ye, zû yan ji dereng, her kes dê bimire.
ez golikê beş im, herim ku, kifş im (biwêj) ez mirovekî cuda û taybet im û bêşans im. hû n li min nenihêrin ez golikê beş im, herim ku, kifş in1.
ez gorî ez qurban, ez xulam
ez goştê heram naxwim, lê nanê xwe di avdanokê de hûr dikim (biwêj) bi awayekî ne durist nêzîk bûn. sextekarî kirin. ew jîjixwe re li hincetan digere û dibê-je: “ez goşte heram naxwim, lê nanê xwe di avdanokê de hur dikim.
ez halhalî tê de tu halhalî min (biwêj) em her du jî di heman rewşe de ne. ez baş te fêm dikim. ji ber ku ez halhalî te, tu halhalî mîn de yî.
ez hatim daweta te, tu hatî diziya min (biwêj) ez ji bo xêra te, dixebitim, tu jî ji bo xirabî û ziyana min hewl didî xwe. ez gelekî saf hn. ez hatim daweta te, tu hatî diziya min.
ez he yê van salan im (biwêj) ez ne zaro yanjî betecrube me. çave xwe veke û li min binere, ez ne ye van salan hn
ez hêdî diçim bela digihe min, zû diçim ez digihim belayê (biwêj) çawa dikim çare nabe. ez nizanim ez ê çawa bikim? ez hêdî diçim hela digihe min, z.û diçim ez digihim belayê.
ez hej te dikim (biwêj) ji te hez dikimé, hez ji te dikimé, evîndarê te me nêr , evîndara te me mê , ez ji te hez dikimé, ez hez ji te dikimé.
Herwiha: hej te dikim, hij te dikim, ji te hiz dikim, hiz ji te dikim, ez hij te dikim, ez ji te hiz dikim. Bi soranî: من حه‌زم لێته, من عاشقی تۆم, من عاشقتم
ez hevrîşka bidon im, zû ji min têr dibin (biwêj) ez beşans im. ez nizanim çawa bikin1. ez hevrîşka bidon im, zû ji min têr dibin.
ez hez ji te dikim (biwêj) ji te hez dikimé, hez ji te dikimé, evîndarê te me nêr , evîndara te me mê , ez ji te hez dikimé, hez ji te dikimé, ez hej te dikim.
Herwiha: hez ji te dikimé. Bi soranî: من حه‌زم لێته, من عاشقی تۆم, من عاشقتم
ez hurmet, tu hurmet, riya min û te bi hev ket, ez bi xêr û tu silamet (biwêj) belê têkiliyeke me çêbû lê tu ziyaneke me çênebû. her kes di daxwaza xwe de azad e. ez hurmet, tu hurmet, riya min û te bi hev ket, ez bi xêr û tu silamet.
ez ji gur bitirsiyama, min pez xwedî nedikir (biwêj) heke mirov ji bo her tiştî bike weswese û bitirse, nikare tu karî bike. min ji te re got, heke ez ji gur bitirsiyama, min pez xwedî nedikir.
ez ji maran revîm hatim, ketim tendûra maran (biwêj) tiştê ku naxwazim bi xwe tê li ber lingên min disekine. ev çi ecêb e kuro? ezji maran revîm hatim, ketim tendûra maran.
ez ji te hez dikim (biwêj) ji te hez dikimé, hez ji te dikimé, evîndarê te me nêr , evîndara te me mê , ez hez ji te dikimé, ez hej te dikim.
Herwiha: ji te hez dikimé. Bi soranî: من حه‌زم لێته, من عاشقی تۆم, من عاشقتم
ez ji te re, tu ji kê re (biwêj) her tiştê min ji bo te ye, êdî tu çi dixwazî ? lawo, te hela hê rewş fêm nekiriye? ez ji te re, tu ji kê re?
ez ji te xelas bûm, tu ji emelên xwe xelas nebî! (biwêj) mêriko, ez ji te xelas bûm, tu ji emelên xwe xelas nebî! (nifir)
ez kêr, tu penêr (biwêj) ez çawa bixwazim dê wer bibe. xïnamîtiya wisa dibe? ji niha ve dibêjî ez kêr û tu penêr.
ez kevir, tu tevir (biwêj) em her du jî ji hev du hişktir û xerabtir in. azîna wan, ez kevir, û tu tevir e. bawer nakim ku ew bi hev du re baş debarê bilan.
ez kewê zinaran im (biwêj) ez êdî û mezin û bihêz im. maşelah pir dilnizm e, o henîa dibêje: “ez kewit zinaran im.
ez ku bizanibim ez ê kingê bimirim, ez ê ava xwe germ bikim û kefenê xwe jî bibirim (biwêj) mirov heke her tişt bizanibe, wê li gorî wê tevdîra xwe bike. kî dikare her tiştî bizanibe. ez ku bizanibim ez ê kinge bimirim, ez. ê ava xwe gerîn bikim û kefenê xwe jî bibirim.
ez li ber te, xwedê li ser te (biwêj) maye insaf û wîjdana te, çawa dikî tu dizanî. ez jîsûcêxwe dizanim. ez li ber te, xwedê li ser te.
ez li daweta diz im, diz li goma pezê min e (biwêj) li hemberî niyeta baş, bi xerabiyê bersiv dan. nizanim ez zehf saf im an ew zehf sex-tekar û durû ne? ez li daweta diz im, diz li goma pezê min e.
ez li ku dixim, deng ji ku tê! (biwêj) ji bo rewşa berevajî tê gotin. min tiştekji vî kari fêm nekir. ez li ku dixim, deng ji ku tê.
ez li vir, xelîfe li bexdayê (biwêj) ji bo tiştên bêtêkili û bêîmkan tê gotin. ka çiji destê min tê. ez li vir, xelîfe li bexdayê.
ez malê xwe nas dikim (biwêj) pê zanîn. pê beled bûn. ev tiştên ku wîpêk anîn, jixwe min hêvî dikirin, çintkî ez malê xwe nas dikim.
ez nakim mêran, kundan nakim dewsa şêran (biwêj) di ser mêrê xwe ye hêja re tu mêran nakim, ji ber ku tu kes şûna wî nagire. rast e, gelek mer min dixwazin, lê ez nakhn menin, kundan nakhn dewsa şeran.
ez namirim bi vê derbê, ez ê bimirim bi vê kerbê (biwêj) ez ji dest birine na lê ji dest ve pirsgireke zedetir aciz dibim. wekî di meseleye de şer gotiye: “ez namirim bi ve derbe, ez, e bililirim bi ve kerbe. hema ez jî eynî wisa me. (bnr. çîrok) “ez namirim bi ve derbe, ez ê bililirim bi ve kerbe. şerc şahe daûstanan, rojeke dikeve dafika roviyan. şer bi birîndarî ji dafike xelas dibe û bi zore xwe digihîne şikefta xwe. wisa bhîndar e ku nikare zede bilebite. heywanen ku nesaxiya wî dibihîzin, hemû tene serdana wî û xemginiya xwe jê re diyar dikin. di ve navbere de rovî jî te serdanc. meze dike ku wa ye şer nikare ji cihê xwe rabe: wax .şerç nun wax! derbazî be. min bibisi ez zehj li ber xwe ketim. bi awayekî qure xwe dinepixîne û berdewam dike. duh zaroken me derketibûn neçîre, wan bemeri/etan ev yek nekiribin gel o? ji ber van gotinen rovî, şer ji hersan dîn dibe, çav lê sor dibin, heze dide xwe ku rabe. nikare rabe. lê heya ku jê te diqîre û dibêje: ez namirim bi ve derbe, ez ê himirim bi ve kerbe.
ez ne bi pirî text im (biwêj) ez wer baş û biaqil nîn im. bi rastî jî gelekî bi ser min de neyên, ez ne piri text im.
ez ne diz im, ne dilerizim (biwêj) ez ne sûckar im ku ez bitirsim. ez çima têkevim fikaran? ez ne dizim, ne dilerizim.
ez ne kewê dafika te me (biwêj) ez ne lîstoka te me ku tu bi min bilîzî. tu dixwazi li serê min teleyan çebilû lê ez ne kewe dafika te me.
ez penêr, tu kêr (biwêj) ez li ber te me, çawa dikî tu dizanî. heyran, venekişe. ez pener, tu ker, çi dixwazi tu dizanî.
ez perestî (navdêr, mê) xwe perestî.
ji: ez +-perestî
ez pîvaz naxwim, ew dibêje were şekir bixwe (biwêj) pîvaz ji şekir jî şirîntir û girîngtir e. tu li min û wî binere, ez pîvaz naxwim, ew dibêje were şekir bixwe.
ez rim im, naçim têrê (biwêj) ez ne pariyekî piçûk im. kes wisa zû bi zû bi min nikare, ez berozgar im, tiştên min en dizî jî derdikevin eşkeretiye. ew min nas nakin her hal, ez rim im, naçim tere. bawer nakhn ku ya min dernekeve hole, çimkî ez rim im, naçim tere.
ez sax, tu silamet (biwêj) kar bi serkeftî heya dawî birin. aha bavo videoya te, min anî û teslimi te dikim, ez sax tu silamet
ez şekala haziran im (biwêj) di wateya dilmzmiyê de tê bikaranîn. ezbenî, ez şekala haziran imé, lê heke hûn bi ya min bikin, dev ji vi kari berdin.
ez singekî dikutim, ew tûrekî pê de dike (biwêj) ez çi dibêjim tu jê re sedemeke yan jî hinceteke dibînî. maşelah ez dikim nakim pê re nagihinim, ji bo pêşiya min bigire, ez singekî dikutim, ew tûrekî pê de dike.
ez taştê me tu jî navroj î (biwêj) niha dora min e, demekê şûn de dora te jî wê bê. dema ku rahberê xayîn birayê xwe da dest, birayê wî jê re got: birawo, te ez dame dest dijmin, lê ez tastê me tu dê jî bibî navroj.
ez têm kuştin lê nayêm çimandin (biwêj) mirin an jî têkçûn dibe ku bibe, lê ez nakevim rewşeke bêşanaz. rast e, bi ser neketim, lê dibe ku bêm kuştin jî, lê nayêm çimandin.
ez tenê têm destê bavê xwe (biwêj) ez stûyê xwe ji kesî re xwar nakim. bila kes qisûrê mêze neke, ez tenê diçim destê bavê xwe.
ez tirmînî ji te re dibêjim, tu yarhezokî li min vedigerînî (biwêj) ya ku ez dikim û dixwazim na, tu tiştekî din dikî. ji hev û din fêm nekirin. bi vê meÿê em nikarin ava xwe di coyekê de biherikînin. ez, tirmînî ji te re dibêjim, tu yarhezokî li min vedigerînî.
ez xwe bi tehtan digirim, ew jî hatiye xwe bi min digire (biwêj) jixwe rewşa min ne baş e ew jî dibe serbarê ser. ez xwe bi tehtan digirim, ew jî hatiye xwe bi min digire. min barê xwe hilgirtiye ku ez yê wî jî hilgirim?
ez yekî dibêjim, tembûra min yekî dibêje (biwêj) karê min baş nameşe, rewş wekî daxwaza min nabe. ezjînikarim, ezyekî dibêjim, tem-bûra min yekî dibêje.
ez zehf bi stranan dizanim lê dengê min tune (biwêj) ji bo kesên ku ji xwe re li hincetan digerin tê bikaranîn. na lo, ez zehf bi stranan dizanim lê dengê min tuneé, (qerf)
ez, zikê min û xirê min (biwêj) ji bo kesên ku tenê li xwe û berjewendiyên xwe difikirin tê gotin. ji wî re çi, hema ew dibêje, ez, zikê min û xirê min
ezab (navdêr, mê) azar, ezyet, êş, şkence, tazîb, nexweşî, jan, kul, derd, kovan, xem, îza, elem, nesaxî.
Herwiha: azab, azab, ezab.
: bêezab, bêezabî, biezab, biezabî, ezabdar, ezabdarî, ezabdayî, ezabder, ezabderî, ezabî, ezabkêş, ezabkêşî
ezab dan (lêker) êşandin, ezibandin, zerandin, çewlikan.
ji: ezab + dan
ezab dîtin (lêker) ezab kişandin.
ji: ezab + dîtin
ezab kişandin (lêker)rene kişandin.
ji: ezab + kişandin
ezabdar (rengdêr) biazar, biezyet, biêş, bişkence, bitazîb, binexweşî.
ji: ezab + -dar.
: ezabdarî ezabdarîtî ezabdartî
ezabdarî (navdêr, mê) rewşa ezabdarbûnê.
ji: ezabdar + -î
ezabê qebrê kişandin (biwêj) gelekî eziyet kişandin. ji destê wê jinika rezîl, min bi rastîjî hema bigire ku ezabê qebrê kişand.
ezabî (navdêr, mê) rewşa ezabbûnê.
ji: ezab + -î
ezabkêş (navdêr, mê) rênckêş.
ji: ezab +-kêş
ezahî (navdêr, mê) xwebûn,kesanî,kesayetî
ezalet (navdêr, nêr) masûlke, parxone, parxûne, adale, parçeyên leşî yên ku mirov û ajel xwe yan tiştan pê dilivînin, zevlek.
Herwiha: adale.
Bide ber: edalet
ezamet (navdêr, mê) mezintî, gewretî, girî, ezîmbûn.
Herwiha: azamet, azamet, ezamet.
ji: Ji erebî, têkildarî ezîm.
: ezametî
ezametî (navdêr, mê) rewşa ezametbûnê.
ji: ezamet + -î
ezan bangawaziya ji bo nimêjê *"ezan e, riya malê nizane"
(navdêr, mê) bangê nivêj, gazîkirina bo nivêjê.
Herwiha: azan.
Bide ber: asan.
Bikaranîn: Lêker: ezan dan, ezan xwendin. Navdêr: ezandan, ezanxwendin.
ji: ji erebî أذان (eðan) ji أذن (eðine: guh dan, guhdarî kirin), têkilî izin, miwezin, ji proto-samî ʾuðn- (guh), hevreha aramî ܐܕܢܐ (eðna: guh), îbrî אדנא (edna: guh).
: ezander, ezanderî, ezanxwîn, ezanxwînî
ezan dan (bi gaziya nimêjê) bang kirin *"dîkê çê, hê di hêkê de ezan dide"
(lêker)(Binihêre:) ezan
ezandan (navdêr, mê) (Binihêre:) ezan
ezbenî ezxulam
(hoker) rêzdar, hêja, birêz, seyda, axa, kek, kak, mamoste, ez-qurban, ez-heyran, ez-xulam, gotinek rêzgirtinê anku qedirgirtinê ye mirov ji kesa/ê pê rê dipeyive re dibêje. Ezbenî, navê te çi ye?, efendî, bihagiran, binirx, nirxbilind, hejî, berketî, bihadar, birûmet, heja.
ji: ez + benî.
: ezbenîtî
ezbenîtî (navdêr, mê) rewşa ezbenîbûnê.
ji: ezbenî + -tî
ezber kirin (lêker) ji ber kirin, wisan fêr bûn ku êdî ne hewce ye lê binere daku bizane: Wî Quran ezber kiriye. (Ew dizane Quranê bixwîne bêyî ku li rûpelên wê binere.).
Bikaranîn: ezberkirin, ezberkirî.
: ezberker
ezbet biraxwe, malbat, tîre, êl, binemal, sûlale
ezdayî (rengdêr) Yêzîdî, Êzîdî.
ji: ez +dayî
ezez (rengdêr) xweperist, xwehez, egoîst
ezezî ezperestî
(navdêr, mê) ezperistî, xweperistî, egoîzm, pûtekirina bi berjewendiyên şexsî û paşguhkirina yên giştî.
Bide ber: ezîzî.
ji wêjeyê: Mixabin bêtifaqî, berjewendîyên şexsî, ezezî û gellek sedemên din heta îro nehiştine em Kurd bibin destek û bi yek dengî, bi yek ruhî û bi yek armancê biqîrin.(Nûrî Çelîk: Şerê navxweyî têkçûna Kurda ye, Kurdwebb.com, 11/2007).
ji: ez + ez + -î.
Bikaranîn: Lêker: ezezî bûn, ezezî kirin. Navdêr: ezezîbûn, ezezîkirin Rengdêr: ezezîbûyî, ezezîkirî
ezezî bûn (lêker)(Binihêre:) ezezî
ezezî kirin (lêker)(Binihêre:) ezezî
ezezîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) ezezî
ezezîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) ezezî
ezezîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ezezî kirin
ezezîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ezezî
ezezotî (navdêr, mê) xwepesendî, ezîtî, ezezî, ezezîtî, xwexwazî, xwebînî, xweperestî, xudkamî, egoîzm.
ji: ezez +-otî
ezgerî (navdêr, mê) reform, nûjenkarî, nûkirin, vejandin.
ji wêjeyê: Li ser vê rastiyê rewşenbîrên Kurd doza welatparêzan dikirin ku bêtir keda xwe bidin ser xwendin, ezgerî (reform) û standerkirina zimanê Kurdî ku bibe zimanê hemû neteweya Kurd û sînorên zaravayan derbas bike.(Mihemed Elî: Belgeyek dîrokî, Geocities.com/kurdistanclub, jêwergirtin: 7/2009)
ezgorî (hoker) ezheyran, ezqurban, ezxulam, ezbenî, tu bi Xwedê kî, ji te rica dikim ku, ji te tika dikim ku, bila ez gorî bim, ez heyranî te me, rêzdar, hêja.
Herwiha: ez-gorî, ez gorî.
ji wêjeyê: Keko, Dilbixwîno! Me hêvî dikir ku tu bi wê ezmûna xwe ya rojnamegerî, ji xaltîka me Evîna Girmîrî bipirsî bê ”Başûrê Rojhilatê Tirkiyê” kuder e qurban? Gelo ti pirs nehatin bîra te dema ku hem digot ”ez karakterîst im” hem jî ”ez ji durûtiyê aciz im”. Hem di danasîna xwe de dibêje Nisêbînê ”Başûrê Rojhilatê Tirkî” (sê caran sitexfîrellah) hem jî dibêje ”ez ji xweînkarkirinê aciz im”. Ma wek rojnamevan mirov tenê pirsên li gorî dilê xelkê ji wan dike, ezgorî?(Lotikxane.com, 12/2010).
ji: ez + gorî.
: ezgorîtî
ezgorîtî (navdêr, mê) rewşa ezgorîbûnê.
ji: ezgorî + -tî
ezheyran (hoker) ezgorî, ezqurban, ezxulam, ezbenî, tu bi Xwedê kî, ji te rica dikim ku, ji te tika dikim ku, bila ez gorî bim, ez heyranî te me, rêzdar, hêja.
Herwiha: ez-heyran, ez heyran.
ji wêjeyê: Çiya Mazî: Me heta niha ji xeynî kedîkirinê çi ji dayîkên xwe qezenc kiriye. Ez jî carinan difikirim gelo dayikên me ji bilî “ezqurban û ezheyran” çi dane me? Wê hevoka romanê hûn dikarin hinekî vekin?(Di hevpeyivînekê de li gel Yaqob Tilermenî, Welat.com, 8/2009).
ji: ez + heyran.
: ezheyranî, ezheyranîtî, ezheyrantî
ezheyranî (navdêr, mê) rewşa ezheyranbûnê.
ji: ezheyran + -î
ezî (navdêr, mê) xweperist, fêz.
ji: ez +-î
ezibandin êşandin, zerandin, ezab dan, çewlikan, çerçirandin, cincirandin, gehirandin, rencandin
ezîkî (navdêr, mê) bi eziyî, bi fêzî.
ji: ezî +-kî
ezîm (rengdêr) mezin, gir, gewre, zexm.
Herwiha: azîm, azîm, ezîm.
Têkildar: ezamet.
Bide ber: ezîz.
ji: Ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: ezîm bûn, ezîm kirin. Navdêr: ezîmbûn, ezîmkirin Rengdêr: ezîmbûyî, ezîmkirî.
: ezîmî, ezîmîtî, ezîmtî
ezim (navdêr, mê) bizav, têkoşîn, xebat, cehd, hewl.
Herwiha: azim, azm, ezm.
Bide ber: ezîm.
Bikaranîn: Lêker: ezim dan. Navdêr: ezimdan.
ji wêjeyê: Me hertim têkoşîn daye. Me sala 1991-ê hemî dergehên girtî bi ezma xwe vekirin..
ji: Ji erebî.
: ezmî, ezimder, ezimderî
ezîm bûn (lêker)(Binihêre:) ezîm
ezim dan (lêker)(Binihêre:) ezim
ezîm kirin (lêker)(Binihêre:) ezîm
ezimandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ezimandin
ezimandin (lêker)(navdêr, mê) vexwendin, dawet kirin, mezûm kirin, kesek bang kirin derekê (bi taybetî şahiyekê yan civînekê), gotin kesekê/î were filan derê: Wan em ne-ezimandin daweta kurrê xwe.Wê ez ezimandime mala xwe. (Wê gotiye min: were mala min.).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئه‌زماندن.
Herwiha: ezmandin.
Bide ber: ezibandin, ecibandin. Tewîn: Lêker: -ezimîn-.
ji wêjeyê: Ez hem çend caran li bajarê Diyarbekirê beşdarî konferansên edebiyatê bûme, hem jî gelek caran ji aliyê dezgehên Kurdistana Iraqê yên kulturî hatime ezimandin û li bajarên Duhok, Hewlêr û Silêmaniyê beşdarî bi çendan aktîvîteyên edebî bûme..
ji: ezm + -andin, têkildarî mezûm.
: ezimandî, ezimandinname, ezimîner
ezimandin/diezimîne/ biezimîne 1. mêvan kirin 2. jê re mazûvanî kirin
ezîmbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) ezîm
ezîmbûyî (rengdêr) (Binihêre:) ezîm
ezimdan (navdêr)(Binihêre:) ezim
ezîmî (navdêr, mê) rewşa ezîmbûnê.
ji: ezîm + -î
ezîmkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ezîm kirin
ezîmkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ezîm
ezitî (rengdêr) ezezî
ezîtî (navdêr, mê) xweperestî, ezezî, ezoperestî, xodgamî, xudbînî, egoîstî, egoîzm, xudkamî, xwehezî.
ji: ez +-îtî
eziyet 1. azar 2. şkenc 3. seza
eziyî (navdêr, mê) fêz.
ji: ez +-iyî
ezîz 1. berdil 2. berkeftî 3. delalik *"bûka xalê, ezîza malê"
ezîze 1. delalika malê 2. rahibeya dêrê
delalika malê, rahibeya dêrê
ezîzê li ber dil bûn (biwêj) pir birûmet û binirx bûn. rêncber bû, karkerê mala xwe; lê belê ezîzê li ber dilê xelkê bû. adar jiyan
ezîzî (navdêr, mê) rewşa ezîzbûnê, xoşewîstî, delalî, berdilî, delalîk.
ji: ezîz + -î
ezl (navdêr, mê) ezl , jikarderxistin, jiwezîfeyêavêtin.
Herwiha: ezîl, ezil.
Bikaranîn: ezl kirin, ezl bûn , ezlkirî, ezlbûyî , ezlkirin, ezlbûn
ezl kirin (lêker) qewirandin.
ji: ezl + kirin
ezman esman *"erdekî hişk, ezmanekî bilind"
(navdêr, nêr) asman, asîman, ziman, zar
ezman hilweşîn (biwêj) rewş pir tund bûn. ev bû sê roj û sê şev, ji hundir derkeve. ezman hildiweşe. ev cara peşî ye ku berfbi vê harbûnê tê xwar. pîr rustem
ezman qul bûn (biwêj) gelekî baran barîn. heyran ne baran bû, ecêbeke giran bû, ji hemdê xwedê ezman qul bf1.
ezmanê hêşîn bi ser de girtin (biwêj) ezmanê hêşîn bi ser de girto! ka carekê jî ya rastî bibêje! (nifir)
ezmanpîs (rengdêr) ezmanreş
ezmanreş (rengdêr) kesê hergav axivtinên kirêt di kit, civînan di det
ezmansork (navdêr, nêr) (navdêr, mê) kevin mirovên di çîvanokanda jibo tirsandina zarokan bi kar di hên
ezmanxweş (rengdêr) mirovê gotin û selîqeyên dilveker diket, kêfxweş
ezmûn 1. îmtihan 2. tecrube
(navdêr, mê) test, cerribandin, îmtîhan, prove, taqî, cêrribandin, kirina tiştekê/î daku bêt zanîn ka dê biserketî be yan na, teftîş, pişkinîn, axulme, kontrol, saxtî, çavdêrî, sehkirin, temaşekirin.
Bikaranîn: Lêker: ezmûn kirin, ezmûn dan. Navdêr: ezmûnkirin, ezmûndan Rengdêr: ezmûnkirî, ezmûnbûyî.
Herwiha: azmûn, azmon, ezmon.
: ezmûnandin, ezmûnandî, ezmûner, ezmûnerî, ezmûngeh, ezmûninde, ezmûnindehî, ezmûnindetî, ezmûnindeyî, ezmûnî
ezmûn bar (rengdêr) pişkinînbar.
ji: ezmûn +-bar
ezmûn bûn (lêker) ez­mûn bûn, taqî bûn, îmtihan bûn.
ji: ezmûn + bûn
ezmûn çêkirin (lêker)tecrûbe kirin.
ji: ezmûn + çêkirin
ezmûn dan (lêker)(Binihêre:) ezmûn
ezmûn kirin (lêker)(Binihêre:) ezmûn
ezmûna dawîn (lêker) ezmûna axirîn, ezmûna qelfetiyê, ezmûn.
ji: ezmûna daw +-în
ezmûnbar (rengdêr) taqîbar, dadgerînbar.
ji: ezmûn +-bar
ezmûnbûyî (rengdêr) (Binihêre:) ezmûn
ezmûnçêkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ezmûn
ezmûndan (navdêr, mê) (Binihêre:) ezmûn
ezmûndar (rengdêr) azmayîşdar, tecrûbedar, bitecrûbe, ezmûnkirî, serpêhatî, tecrûbedîde, guhtejî, xweytecrûbe.
ji: ezmûn +-dar
ezmûner (navdêr, mê) ezmûnger, ampirîst, taqîker, telesîker, tecrûbekar.
ji: ezmûn +-er
ezmûnerî (navdêr, mê) ezmûngerî, ampirîzm, taqîkerî, ampîrîzm, tecrûbekarî, eksperîmantalîzm, ezmûnî.
ji: ezmûner +-î
ezmûngeh cihê ku tecrube lê tên pêk anîn; taqîgeh
Laboratorium
ezmûnger (navdêr, mê) ezmûner, ampirîst, taqîker, telesîker, tecrûbekar.
ji: ezmûn +-ger
ezmûngerî (navdêr, mê) ezmûnerî, ampirîzm, taqîkerî, telesîkarî, ampîrîzm, tecrûbekarî, eksperîmantalîzm, ezmûnî, ezmûngerîtî.
ji: ezmûn +-gerî
ezmûngerîtî (navdêr, mê) eksperîmantalîzm, ezmûngerî, tecrûbekarî.
ji: ezmûnger +-îtî
ezmûnî (navdêr, mê) rewşa ezmûnbûnê, ezmûnerî, ampirîzm, taqîkerî, ampîrîzm, tecrûbekarî, eksperîmantalîzm, ezmûngerî.
ji: ezmûn + -î
ezmûnker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê ezmûn dike.
ji: ezmûn + -ker
ezmûnkî (navdêr, mê) bi azmûnî.
ji: ezmûn +-kî
ezmûnkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ezmûn kirin
ezmûnkirin (navdêr)mirov xwe taqî dike dako kar û xwandina xwe dide sengandin, :meha bi hêt dê ezmûnên serê salê li dibistanan (bi) hên kirin
ezmûnnekirî (rengdêr) nesehkirî, netaqîkirî, bê serhatî.
ji: ezmûn +nekirî
eznî tazî, şînî, matemînî, rêûresma binaxkirina kesek mirî, xemgîniya bo kesek mirî, aznî, azcî, azîn
ezo ne ezo, destmala gulgevezo (biwêj) bi xwe ji xweşikî û erêniya xwe bawer nekirin. ezo ne ezo, destmala gulgevezo. piştî ku zarokên wê li evrûpayê pere jê re şandin. cemîle bi boçika xwe dilize. (qerf)
ezotî (navdêr, mê) ezîtî.
ji: ez +-otî
ezox (navdêr, mê) barût.
: ezoxî
ezoxî (navdêr, mê) rewşa ezoxbûnê.
ji: ezox + -î
ezperest kesê ku tim di heyra xwe de ye; xweperest
kesê ku tim di heyra xwe de ye; xweperest
ezperistî (navdêr, mê) xweperistî, ezezî, egoîzm, pûtekirina bi berjewendiyên şexsî û paşguhkirina yên giştî.
Herwiha: ezperestî.
ji: ezperist + -î
ezqurban (hoker) ezgorî, ezheyran, ezxulam, ezbenî, tu bi Xwedê kî, ji te rica dikim ku, ji te tika dikim ku, bila ez gorî bim, ez heyranî te me, rêzdar, hêja.
Herwiha: ez-qurban, ez qurban.
ji wêjeyê: Yek bi tirkî çend gotinên jiberkirî dibêje, dibe warê hêvîhevandinê ji bo me kurdên belengaz. Lê em bi hezaran rûpel dinivîsînin, silavek germ ji me re pir dibînin. Ev çi ye û çi dad û zawade ye ezqurban. Ez welê zen dikim ku hemû hevkarbiliyên min vê eşê dikişînin.(nivîskar Mîr Qasimlo di hevpeyivînekê de li gel Jiyan Alpîranî, Beroj.org, roja belavkirinê ne diyar e, jêwergirtin 1/2011).
ji: ez + qurban.
: ezqurbanî, ezqurbanîtî, ezqurbantî
ezqurbanî (navdêr, mê) rewşa ezqurbanbûnê.
ji: ezqurban + -î
ezraîl serenav, nêr, Giyanstîn, Ruhstîn, Giyangir, melekê mewtê, firîşteyê mirinê, (li gor hin dînan) firîşteyê ku mirovan dimirîne anku ruha wan distîne.
Herwiha: Izraîl.
ji wêjeyê: (TRT6) kanala dewletê ye, ya AKP ye tiştekî din, em vê pirsê deynin alîyekî. Lê kî lotikan ji bo zimanê Kurdî bavêje xizmetek baş e û wê rebbê alemê xêra wî/wê di deftera xwe de binivîse. Li gora ku Ezraîl, Israfîl û Mikaîl ji me re gotiye, heçê xizmeta zimanek wek zimanê Kurdî bike, wê rasterast biçe bihuştê û bibe mêrê/jina 70 horî û nûrîyên germik û nermik. Werhasilî kelam, kekê me Zeynelabidîn Zinar zend û bendên xwe hildaye û li TRT6ê dersa Kurdî dide karmendên televizyonê. Ew û Prof. Dr. Qedrî Yildirim lotikên Kurdewarî davêjin û hewl didin ku zimanê Tirkî ji devê karmandên TRT6ê bavêjin û zimanê Kurdî di devê wan de bidirûn..
ji: ji erebî عزرائيل (Izraîl) jiibrani עזראל (Azraêl: yê ku Xwedê alîkariya wî dike) ji îbrî êl (îlah, Ellah)
ezraîl lê bûn mêvan (biwêj) mirin. çûn ber rehma xwedê. navbera me nû xweş bûbû; ew bû ku me ji hev û dinfêm dikir, lê mixabin ezraîl lê bû mêvan û ji me qetand.
ezwaz kibrît, niftik
(navdêr, mê) şixat, bitik, derbik, kerkût, kifrît, kirkût, kukurt, newtik, niftik, pêtik, spîçke, zilûke, çixat, çixatik, şemçe, zilikên ku barût bi serikê wan ve heye û agir pê tên hilkirin, pakêta wan zilikan
ezxulam (hoker) ezgorî, ezheyran, ezqurban, ezbenî, tu bi Xwedê kî, ji te rica dikim ku, ji te tika dikim ku, bila ez gorî bim, ez heyranî te me, rêzdar, hêja.
Herwiha: ez-xulam, ez xulam.
ji wêjeyê: Dema ku xwêhdana hevokan dikeve ser nameyê, rihê min dilê min diperpite; ji ber ku name temam dibe û hêdî hêdî ji peravên min vediqete û pêl bi pêl digihîje ber peravên we... Ez xulam min got, a min koçernameyek e...(Kamranweb.com, jêwergirtin 1/2011).
ji: ez + xulam.
: ezxulamî, ezxulamîtî, ezxulamtî
ezxulamî (navdêr, mê) rewşa ezxulambûnê.
ji: ezxulam + -î
ezyat kirin melûl kirin, qehirandin, cefa dan, îstîfade kirin, sûîstîmal kirin, êşandin, êş dan, tacîz kirin, renc kirin, rencandin, xemgîn kirin
ezyet (navdêr, mê) azar, êş, şkence, tazîb, ezab, nexweşî, jan, kul, derd, kovan, xem, îza, nesaxî, elem.
Bikaranîn: Lêker: ezyet kirin. Navdêr: ezyetkirin Rengdêr: ezyetkirî.
Herwiha: eziyet, ezîyet.
: bêezyet, bêezyetî, biezyet, biezyetî, ezyetdar, ezyetdarî, ezyetder, ezyetderî, ezyetkêş, ezyetkêşî
ezyet dan (lêker) tehde gihandin.
ji: ezyet + dan
ezyet dîtin (lêker) tehde dîtin, tehb dîtin.
ji: ezyet + dîtin
ezyet kêşan nalîn, jan kêşan, êşîn, hatin ezyetdan
ezyet kirin (lêker)(Binihêre:) ezyet
ezyetdar (rengdêr) bijan, bijan, êşdar, biazar, biezyet, tişta/ê ku ezyetê jê çêdibe yan ezyet tê de heye.
Herwiha: eziyetdar, ezîyetdar, eziyetder, ezîyetder, ezyetder, eziyetdêr, ezîyetdêr, ezyetdêr.
Dijwate: bê-êş.
ji: ezyet + -dar.
: ezyetdarî, ezyetdarîtî, ezyetdartî
ezyetdarî (navdêr, mê) rewşa ezyetdarbûnê.
ji: ezyetdar + -î
ezyetker (navdêr, mê) zilmker, zordar, rencker.
ji: ezyet +-ker
ezyetkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ezyet kirin
ezyetkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ezyet
ez I
I, 1st pers. sg. pronoun
(obl. min) I
ez bawer dikim I suppose, I think, I believe
ez bextê te me I crave your mercy
ez ê bêm I shall come
ez hatim I came
ez hatim hawara wî I come to his aid
ez nayêm I am not coming
ez rihet im I am well
ez têm I come, I am coming
ez têm destê we I kiss your hand
ezbenî sir (mode of polite address)
ezîz dear
ezman m. sky, heaven
ezmûn experiment; examination
ezmûnî tentative
ezok Binêre: ezperest
ezperest egoist
ezperestî egoism
ezrayîl Azrael, the angel of death
ez heme I exist,, I am
ez ich
ez bextê te me ich bitte um dein Erbarmen
ez bi qurban mein Gott!
um Gottes Willen!
ez di bextê...de me ich bitte um Erbarmen...
ez dikim nakim ich bemühe mich
ich versuche
ezab Leid
Pein
Qual
Schmerz
ezbenî dein Diener!
Ihr Diener!
mein Herr!
zu Diensten!
ezbenîtî Servilität
Unterwürfigkeit
ezber kirin auswendig lernen
ezimandin beherbergen
bewirten
den Gast aufnehmen und ihm Respekt erweisen
einladen
ezin groß
ezîtî Egoismus
Selbstsucht
ezîyet kirin plagen
quälen
ezîz angesehen
lieb
teuer
ezman Himmel
ezmûn Prüfung
Versuch
ezmûngeh Laboratorium
ezotî Egoismus
Selbstsucht
ezperest egoistisch
ezyet kirin plagen
quälen
ez c. ez. *ez axa tu axa wê kî çêlekan bibe baxan ez pasa ti pasa ma kam dest bîerzo re masa
ez ezî m. xoperestîye, egoîstîye, ezperestîye, ezezîye, xoperestênî, egoîstênî m.
eza m. ana. wesil, organ, aza, uzv, endam n.
m/n. endam, aza n.
n. zarzune m., cefa n., ezîyet /?., ezet n.
eza lê kirin cefa re cikerdene, zarzune re cikerdene, cefa ridayene
ezab n. çîle, azar, ezab, dej, azab n.
ezan m. ezane, azane, ezun m.
ezan dan lg. ezane dayene, ezane wendene
ezana esayê n. ezana esayî m.
ezanî rd. ezanî, ezanên
ezbenî b. ezbende, ezgorî
ezber m. ezber n.
ezber kirin tg. ezber kerdene, ezbernayene *hatin ezber kirin llb. ezbere kerîyene, ameyene ezberekerdene
ezbere h. ezbere, ezber ra
ezbet m. êle, hezbete, qebîle, barixe, qebîla, ezbete m.
ezeb rd. azeb, bekar, azev, ozev
ezebtî m. azebîye, azebênî, bekarîye m.
ezel m. ezel, verê, ravê n.
ezelî rd. ezelî, bêravê, bêsere
ezet m. azete m., îkram n., îkrom n.
ezibandin lg. çîle ridayene, ezab ridayene, henritene
lg. îkram kerdene, ca zanayene (meyman)
ezibîn lng. . çîle antene, ezab antene, azar antene
ezimandin lg. azete kerdene
m. azetekerdis n.
ezitî m. xoperestîye, egoîstîye, ezperestîye, ezezîye, xoperestênî, egoîstênî m. *ez û ez ez û ez, îlah
eziyet m. zarzune m., cefa n., ezîye n., ezet n.
eziyet dan tg. zarzune kerdene, ezîyet kerdene
ezîz rd. ezîz, canên
ezîztî m. ezîzîye, canênîye, delalîye, tîtalênî, ezîzênî m.
ezl m. ezl, estis n.
ezl kirin lg. ezl kerdene, kar ra estene
ezman n. asmên, azmên, asîman, azmîn, asmîn, ezman, ezmu n.
ezmana dev m. ana. xozrig, asmênê fekî, asmaqê fekî, zimarik, azmînek, azmênê fekî n.
ezmon m. îmtihan, îmtan n.
ezmûn m. îmtihan, îmtan n.
m. tecrube, desinayis, cereb n.
ezmûn bûn lng. . îmtihan bîyene
ezmûn dan tg. îmtihan dayene
ezmûn kirin lg. îmtihan kerdene
ezmûna besayiyê m. îmtîhanê besîye n.
ezmûna îkmalê m. îmtihanê îkmalî, îmtihanê temamkerdisî n.
ezmûna nivîs kîm. îmtahano niviskî, îmtihano nûskî n.
ezmûna temamkirinê m. îmtihanê îkmalî, îmtihanê temamkerdisî n.
ezmûndar rd. tecrubeyin, desinayin, cerebin
ezmûnger m/n. desinayox, tecrubeker, cerebcî n.
ezmûngerî m. desinayoxîye, tecrubekerîye, cerebcîyênî, desinayoxênî, tecrubekerênî m.
ezo rd. ezezo, ezo
ezoperest rd. xoperest, egoîst, ezoez, ezperest, xowaz
ezotî m. ezezîye, ezezoyîye m.
ezraîl n. cangîr, ezraîl, gangêr, ezrayîl, gangîr, gungêr, gongêr n.
ezyet m. zarzune m., cefa n., ezîyet n., ezet n.
ez ben
ez bi roşanî ra şîya Roşan ile [birlikte] gittim
ez kî zonena ti kî Ben de biliyorum sen de
ez sey to nîya Ben senin gibi değilim
Ben senin kadar değilim
ez şina bi dîyarbekir Diyarbakır'a gidiyorum
ez şina ver bi dîyarbekir Diyarbakır'a doğru gidiyorum
ez zî zana ti zî Ben de biliyorum sen de
ezilmek 1)pelçiqîyayene, xincikîyayene, eciqîyayene, paçol bîyene, pelxaçêl bîyene, pan bîyene 2)pelixîyayene, pilozîyayene,
eziyet teda (m)
eziyet etmek (mecazî) pêçe tede tadayene
ezme 1)pelçiqnayîş (n), xinciknayîş (n), eciqnayîş (n), paçolkerdiş (n), pelxaçêlkerdiş (n), pankerdiş (n) 2)pelixnayîş (n), piloznayîş (n), hefilnayîş (n), hefiknayîş (n), esirnayîş (n)
ezmek 1)pelçiqnayene, xinciknayene, eciqnayene, paçol kerdene, pelxaçêl kerdene, pan kerdene 2)(üzüm vb. için) pelixnayene, piloznayene, hefilnayene, hefiknayene, esirnayene
ezbole biharat
ezmûn azmûn, ceribandin, test, îmtîhan