Encamên lêgerînê
ew o, şu.
1. o (bükünsüz halde) * ew hîna nehatiye o daha gelmemiş 2. o (iki veya daha çok şeyden, daha önce sözü geçeni gösterir) * ew ne baş e ev baş e o iyi değil bu iyi 3.rd o (uzakta olan veya hakkında konuşulan kimse veya şeyi belirtir) * ew xanî ji vê ne firehtir e o ev bundan geniş değil 4.onlar (bükünsüz halde, yalın halde) * ew nehatin onlar gelmedi 5.onu (o zamirinin belirtme durumu) * min îro ew dît bu gün onu gördüm 6.bizimki (kadınların kocalarından kocaların karılarından bahsederken kullandıkları söz) 7. o bu * çima ew eleqe pê dikin o bu niye karışıyor
ew a/ê din öbürü, öbürkü
ew berî hev dan 1) birbirine kışkırtmak 2) aralarına fitne sokmak 3) birbirine sıkmak
ew bi (tiştekî) guman bûn lo (bir işten) boş çıkmamak
ew bi erda reş re çûn adı batmak
ew bi kêfa xwe ye canı nasıl isterse
ew bi nefs ta kendisi
ew bi piyê xwe hat kendi gelen (umulmadık bir zamanda gelen ve gelişinden sevinç duyulan kimse ve şeyler için)
ew bi xwe 1)kendisi 2) ta kendisi, aynı 3)kendisi, bizzat 4)kendi kendine
ew bi xwe bi xwe kendi kendine
ew bi xwe bi xwe bûn içlerinde yabancı olmamak * fikareyan meke em bi xwe bi xwe ne çekinme, içimizde yabancı yok
ew bi xwe bûn tam üstüne basmak
ew bi xwe hat kendi gelen (umulmadık bir zamanda gelen ve gelişinden sevinç duyulan kimse ve şeyler için)
ew bibehice, ew biteqe (an jî ew bibehice û biteqe jî) çatlasa da (veya çatlasa da patlasa da
ew bûn pê bûn kusursuz olmak
ew çend 1) o kadar * min ew çend ji te re got, te dîsa bi ya xwe kir sana o kadar söyledim, yine bildiğini yaptın 2) o denli, onca, öylesine 3) kadar (miktar, derece) * ez ew çend jî nehizirîbûm bu kadarını da düşünmemiştim 4)o kadar, öyle * ew çend jî nîn e öyle de değil 5) hani, kaldı ki, üstelik * ew çend jî ne biha ye hani pek pahalı sayılmaz 6)rd şunca
ew çend bûn ibaret olmak (veya kalmak) * tev ew çend e hepsi bundan ibaret
ew çi ye 1) ne o? ne demek ? * ew peyv çi ye? o kelime ne demek? 2) ne demek (hiç öyle şey olur mu?)
ew çi ye îcar ? lâfı mı olur? lâkırdısı mı olur? ne demek olsun
ew dê û xwişka min e 1) anam bacım 2) dünya ahret kardeşim olsun
ew der 1)şurası (bükünsüz hal için) * ew der ne baş e, derbasî vira bibin şurası iyi değil buraya geçin 2)ndorası * ew der xweş e? orası güzel mi?
ew e işte
ew e ku ez pir nagerim iyiki fazla dolaşmıyorum
ew e ku pê (bir iş ki) değme keyfine
ew e ku pê bûn su götürür yeri olmamak
ew e ku pê ye söz götürmez, lâf (bir şeye) (karê me, îşê me)
ew e ku tu tê de yî bundan iyisi can sağlığı
ew garana bikerîn, nabe bêzirîn eşekli sürü anırmasız olmaz
ew hende (an jî hinde)1) o kadar, o denli 2) kadar (miktar, derece) * ez ew hinde nefikirîm o kadarını düşünmedim
ew hewş e, belê ne ew rewşe umduğunu aynı şartlarda bulamamak, havada bulut sen bu işi unut
ew hewş e, lê ne ew rewş e köprünün altında çok sular geçti
ew jî keza
ew ji bext û hat e ne çikarsa bahtına
ew ji bo çi ye? ne güne duruyor? *ê ku wê bibin tune ne, baş e em ji bo çi ne? onu götürecek kimse yokmuş, peki biz ne güne duruyoruz
ew ji çi re ye? ne güne duruyor?
ew jî gotinek bû (me) got lâf olsun diye
ew jî kar (an jî îş) e? iş mi?
ew kî ye? (o) kim oluyor? * ew kî ye ku em bi deyn tiştan bidinê o kim oluyor ki veresiye verelim
ew li berê bû olacağı buydu
ew li dera hanê 1) bırak ki, şöyle dursun (saymasak, hesaba katmasakta) 2) .... değil (a) * dar li dera hanê, giya jî nîn e ağaç değil a, ot bile yok
ew li ku hak getire * pê re ew cesaret li ku onda cesaret hak getire
ew li ku ev li ku 1) nereden nereye (iki olay veya şey arasındaki ilişkiye şaşıldığını anlatır) * ew li ku ev li ku, ma we karekî wiha dixwest? nereden nereye siz böyle bir iş istiyebilir miydiniz? 2) tavşanın suyunun suyu
ew li ku mala evdê elê li ku tavşanın suyunun suyu
ew ne wezîfeya te ye üstüne vazife olmamak (veya değil)
ew nizanim xwe çi bike jî çatlasa da (veya çatlasa da patlasa da)
ew qas 1) bir sürü, bir yığın 2) o denli 3) o kadar, onca * min ew qas ji te re got, te dîsa bi ya xwe kir sana o kadar söyledim, yine bildiğini yaptın 4) hani pek * ew qas jî ne biha ye hani pek pahalı sayılmaz 5) o kadar (tehdit ve kızgınlık bilirtir) * ji niha û pê ve piyê te naçe wê derê, ew qas! bundan böyle onlara gitmeceksin, o kadar! 6) öyle * ew qas jî nîn e öyle de değil 7)b vesselâm
ew qas bûn ibaret olmak (veya kalmak) * tev ew qas e hepsi bundan ibaret
ew qas jî (ji min) bir o kadar, bir katı
ew qeder 1) o kadar 2) onca
ew rihet e kolay da
ew ro ev îro ye) o gün bu gün (dür) * ew roj îroj e bi min re napeyîve o gün bu gündür benle konuşmuyor
ew roj ev roj e o gün bu gün (dür) * ew roj ev îroj e bi min re napeyîve o gün bu gündür benle konuşmuyor
ew roj here venegere o gün gidip bir daha gelmesin
ew roj îroj e (an jî
ew roj ne roja xwedê be o gün gidip bir daha gelmesin
ew sal e, belê ne ew bihar e umduğunu aynı şartlarda bulamamak
ew û çata lihêfa xwe man kuru hasır (veya kilim) üstünde kalmak, kuru tahtada kalmak
ew û însafa xwe insafına kalmış
ew û şîrê xwe sütüne kalmak
ew xwedayê ku me dîtiye o bildiğim Allah
ew xwişk (an jî birayê) minê axiretê ye dünya ahret kardeşim olsun
ew yek dîtin bir tutmak (veya görmek)
ew zane canı isterse * gava min jê re gote ku ew qebûl nake bi me re bê, “ew zane” got bizimle gelmeyi kabul etmiyor dediğimde “canı isterse”, diye cevap verdi
ewa rd/h böyle, böylesi * tiştekî ewa nehatiye dîtin böylesi görülmemiş
ewa here wê rast here qulê tilkinin dönüp dolaşıp geleceği yer kürkçü dükkanıdır
ewa jî here böyle gelmiş böyle gider
ewal bnr ewan
ewan nd/rd fesat, fesatçı, ara bozan, ara bozucu, nifakçi
ewane rd şapşal
ewanetî m şapşallık
ewanî bozgunculuk.
m fesatlık, fesatçılık, ara bozanlık, ara bozuculuk
ewanî kirin m fesatlık yapmak
ewantî bnr ewanî
eware avare.
rd 1. avare, aylak (işsiz, boş gezen) 2. işsiz, boş, işsiz güçsüz * ez deh rojan eware gerîm on gün boş gezdim 3. mec serseri 4. mec yaramaz (şey) 5. oyalama
eware bûn l/ngh 1. başıboş olmak 2. işinden alıkonulmak, oyalanmak 3. aksamak (bir iş gereği gibi yürümemek)
1) işinden alıkonulmak 2) başı boş olmak 3) oyalanmak
eware eware gerîn başıboş dolaşmak
eware eware ji xwe re gerîn işsiz güçsüz dolaşmak
eware kirin l/gh 1. başıboş etmek 2. işinden alıkoymak, oyalamak, uğraştırmak (iş yapılırken birini uğraştırmak) 3. aksatmak
1) işinden alıkoymak 2) oyalamak
ewarebûn m 1. başıboş olma 2. işinden alıkonulma, oyalanma 3. aksama (bir iş gereği gibi yürümeme)
ewarebûyîn m 1. başıboş oluş 2. işinden alıkonuluş, oyalanış 3. aksayış (bir iş gereği gibi yürümeme)
ewareker rd 1. oyalayıcı 2. aksatıcı
ewarekirin m 1. başıboş etme 2. işinden alıkoyma, oyalama, uğraştırma (iş yapılırken birini uğraştırma) 3. aksatma
ewaretî m 1. aylaklık, başıboşluk 2. işsizlik
ewaretî kirin l/gh aylaklık etmek
ewaretîkirin m aylaklık etme
ewc m zirve, yüksek yer
ewç ast/m yer öte
ewd m intikam, öç
ewd hilanîn öç almak
ewda xwe lê vekir (birinden) öcünü almak
ewdîn m değiş tokuş
ewê din öbürü, öbürkü
ewê ditirse dipirse korkan sorar
ewê dixwaze rûyek reş e, ewê nede her du rû reş in istiyenin bir yüzü vermiyenin iki yüzü kara
ewê ku xwedê daye ser te, ji vê mezintir (an jî xerabtir) wê bi ku de here acı patlıcanı kırağı çalmaz
ewêl rd aval
ewende nd o kadar
ewew m havlama
ewew kirin havlamak
ewêz rd/argo yaramaz, peş para etmez
ewêzî m telafi, ödeme
ewêzî vegerandin telâfi etmek, karşılığı vermek
ewêzîker rd telâfi edici
ewha rd/h böyle, böylesi
ewhal n ahval
ewik bnr ewk
ewil rd/h evvel, ilk, önceki
ewilî h 1. evvelâ, ilkin, önce, ilk önce (ilk olarak) * ewilî wê got önce o söyledi 2. ilk h ilk (birinci olarak, en başta) * bûyera ku cara ewilî tê bîra min... ilk hatırladığım olay... 3. önceden, evvelce, evveli, eskiden * ewilî nizanibû paşê hîn bû önceden bilmiyordu sonra öğrendi 3. rd peşin (daha önce, önceden) * min ewilî ji we re got ben size peşin söyledim 4. nd önce (baştaki, geçmişteki bölüm, geçmiş zaman) 5. rd ilkin, ilk 6. nd ilk (önce geleni, önde olanı)
ewilîn h ilkin
ewiqandî rd 1. oyalanmış 2. avutulmuş 3. aksatılmış olan
ewiqandin m 1. oyalama (savsaklama, sallama) 2. oyalama, eğleme, meşgul etme 3. avutma 4. aksatma 5. geciktirme
l/gh 1. oyalamak (savsaklamak, sallamak) * heftiyekê em ewiqandin, paşê jî gotin em eleqeya xwe pê nakin bizi bir hafta oyaladılar sonra da biz karışmayız dediler 2. oyalamak, eğlemek, meşgul etmek 3. vautmak 4. aksatmak 5. geciktirmek
ewiqîn oyalanmak, gecikme yapmak.
m 1. oyalanma 2. takılma, eğleşme, vakit geçirme 3. avunma 4. aksama (bir iş gereği gibi yürümeme)
l/ngh 1. oyalanmak 2. takılmak, eğleşmek, vakit geçirmek 3. avunmak 4. aksamak (bir iş gereği gibi yürümemek)
ewiqîner rd oyalayıcı
ewir m yerleşme, konma
ewir bûn l/ngh yerleşmek
ewirandin (i) m konaklamak
m oyalamak (meşgul etme, eğleştirme)
l/gh konaklamak
ewirandin (ii) l/gh oyalama (meşgul etmek, eğleştirmek)
ewirbûn m yerleşme
ewirbûyî rd yerleşik
ewirîn (i) m konaklanma, konma
l/ngh konaklanmak, konmak
ewirîn (ii) m oyalanma
l/ngh oyalanmak
ewitîn m havlama
l/ngh havlamak
ewk n 1. şey (belirsiz bir anlamda, madde, eşya, söz, olay, iş, durum vb. durumlar için) 2. zırıltı (adı hatırlanmayan veya söylenmek istenmeyen şeyler için) zırıltı çıkarmak
ewkê nd şey (adı hatırlanmayan bir bayandan bahsedilirken)
ewko nd şey (adı hatırlanmayan bir beydan bahsedilirken)
ewlad nd/nt 1. evlât 2. evlât (döl, soy) * ewladê egîdan yiğitlerin evladı * mînanî ewladên xwe evlât gibi (veya evlâdı gibi)
ewlada keç (an jî qîz) kız evlat
ewladê manewî manevî evlât
ewladê nêr erkek evlât
ewladî m evlâtlık, oğulluk * ji ewladiyê red kir evlâtlıktan reddetti
ewladînî m evlâtlık,
ewlahî bnr ewlayî
ewlatî bnr ewletî
ewlayî m 1. güven 2. güvenç, itimat 3. güvence, temînat, garanti * ez dikarim der barê vê yekê de ewlahiyê bidime we bu konuda size garanti verebilirim
ewlayî dan (yekî) 1)
güven vermek, itimat telkin etmek 2) güvence verme(bir şeyi) garanti etmek güvenilmek
ewlayî pê hatin itimat beslemek
ewle rd güvenli
ewle bûn l/ngh güvenmek
ewlebar güvenilir
ewlebûn m güvenme
ewlebûyîn m güveniş
ewledar rd 1. güvenli, emnyetli 2. güvenilir
ewledarî m güvenlik
ewledêr rd güven verici
ewledêrî m güven vericilik
ewlegeh m 1. güvenli yer 2. korunak
ewlehî m 1. güvenlik, emniyet 2. güvence
ewlehî kirin güvenmek.
ewlehî xwestin güvence istemek
ewlehîya civakî sosyal güvenlik
ewlehiya gişkî kamu güvenliği.
ewlehîya giştî 1) genel güvenlik 2) kamu güvenliği
ewlehîya jînê hayat sigortası
ewlehîya neteweyî ulusal (veya millî) güvenlik
ewlekar rd 1. güvenilir, itimatlı 2. nd/nt garantör
ewlekarî m 1. güvenlik 2. garantörlük
ewlekarîya milî millî güvenlik
ewlemend yediemin.
rd güvenilir, emin, itimada şayan olan
ewlemend bûn l/ngh güvenmek, itimat etmek
ewlemendbûn m güvenme, itimat etme
ewlemendî m 1. güvenirlik, itimat 2. güven
ewlemendî dan (yek) (birine) güven vermek, itimat telkin etmek
ewlename itimatname vermek.
m güven mektubu, itimatname,
ewlenebûnî m güvensizlik
ewlenek m güvence, teminat
ewlenek dan güvence vermek
ewlenek nîşan dan güvence göstermek
ewlenekdar rd güvenceli
ewletî m 1. güven, itimat * ewletiya min bi vî zilamî nîn e bu adama güvenim yok 2. güvenlik * li vê herêmê ewletiyeke tekûz heye bu bölgede tam bir emniyet vardır 3. güvenlik, emniy(bir araçta güven sağlayıcı araç) 4. güvence, temînat, garanti * ez dikarim der barê vê yekê de ewletiyê bidime we bu konuda size garanti verebilirim
ewletî dan (yekî) 1) güven vermek, itimat telkin etmek
ewletî pê anîn güvenmek, güven duymak, itimat beslemek
ewletî pê hatin güvenilmek
ewletîname bz/m teminat mektubu
ewletîya (yekî) bi xwe anîn (birinin) güvenini kazanmak
ewletîya (yekî) pê hatin güven beslemek, güven duymak
ewletîya (yekî) pê hebûn (bir şeye, birine) güveni olmak
ewletîya jînê (an jî jiyanê) hayat sigortası
ewletîya kar iş güvenliği
ewletîya navxweyî iç güvenlik
ewletîya peravê (an jî kersaxê) sahil güvenlik
ewletîya xwe pê anîn güven duymak, güvenmek, emniyet etmek (bir şeyi) garanti etmek
ewleyî m 1. güven, itimat * baweriya min bi vî zilamî heye benim bu adama güvenim vardır 2. güvenlik 3. güvence
ewleyî dan güven vermek, emniyet vermek
ewleyî dan (yekî) (birine) güven vermek (birine) güvence vermek
ewleyî pê neman güveni sarsılmak
ewleyîdar rd 1. güvenli 2. güvenceli, garantili
ewliya n evliya, eren * eynî ewliya ye evliya gibi
ewliyatî m evliyalık
ewr n 1. bulut * li esman ewr heye gök yüzünde bulut var 2. bj ak basma, katarakt *ewr girtiye ser çav gözüne ak basmış 3. ak (beyaz leke) * li ser çavekî wê ewr heye bir gözünde ak var
ewr avêtin (an jî girtin) ser (çav) göze perde inmek (gözde katarakt olmak)
ewr giran bûn yağmurlamak (yağmur yağacak gibi olmak), yağmur yağmak üzere olmak * ewr giran e yağmur yağmak üzere
ewr girtin l/gh bulutlanmak
ewr girtin ser çav ak basmak
ewr li lêkirinê bûn yağmurlamak (yağmur yağacak gibi olmak)
ewr û esman li lêkirinê bûn hava bozulmak üzere olmak, hava bulanmak (yağmur yağacak duruma gelmek) ji
ewraq n evrak
ewravayî n gökdelen
ewravî rd yağış getiren bulut
ewrawî rd bulutlu
ewrayî rd bulutlu
ewrbûn m bulutlanma
ewrdar rd bulutlu
ewrê (yekî) baran nedît (birinin) hayrını görmemek, kimselere faydası dokunmamak
ewrê baranê yağmur bulutu
ewrê belav erd/nd saçak bulut, sirrus
ewrê biguregur baran jê nayê ısıracak it diş göstermez
ewrê biharê li hev kelîn û gerîn bahar bulutları gibi gümbürdemek
ewrê çav nd ak benek
ewrê dagirtî nd yağmur bulutu
yağmur bulutu
ewrê dûmanê toz bulutu
ewrê giregir, jê baran nayê ısıracak it diş göstermez
ewrê qûçgirtî nd küme bulut
ewrê reş nd kara bulut, nimbüs
ewrê reş û tarî kara bulut
ewrê serê sibê ye pez biajon gomê ye hava yağışlıdır’ anlamında bir deyim
ewrê sorê êvarê cot biavêjin beyarê, ewrê sorê şefeqê çot biavêjin merekê sabah bulutu kızılsa çift sürmeye gitmeyin’ anlamında deyim
ewrê sorê êvarê pez biajon berwarê gün batımında bulut kızılsa hava açık olacağını öğüt veren deyim
ewrê spî nd ak bulut
ewrê tarî nd kara bulut
ewrê tenik ince bulut tabakası
ewreng (i) m övgü
ewreng (ii) rd görkemli, ihtişamlı
ewrengî m görkem, ihtişam
ewrereş n kara bulut
ewresayî rd parçalı bulutlu
ewrevekirî rd açık bulutlu
ewrewî rd bulutlu 2. ast/m bulutsu
ewrgirtin m bulutlanma
ewrî rd bulutlu
ewrî bûn bulutlanmak.
ewrik m sünger
ewris bnr hêvrist
ewrûpa m Avrupa
ewrûpayî rd 1. Avrupalı 2. Avrupaî, Avrupalı (Avrupalılara özgü, Avrupalılar gibi)
ewrûpayî bûn l/ngh Avrupalılaşmak
ewrûpî Avrupalı.
nd/rd Avrupalı
ewrûpî bûn l/ngh Avrupalılaşmak
ewrûpîbûn m Avrupalılaşma
ewrûpîbûyîn m Avrupalılaşma
ewş m 1. peşine takıp sürme 2. püskürtme
ewş bûn l/ngh püskürülmek
ewş kirin l/gh 1. peşine takıp sürmek, önüne katıp sürmek 2. püskürtmek (geri dönmek zorunda bırakmak)
ewsar m 1. buzağı ipi 2. yular
ewşbûn m püskürülme
ewşkirin m 1. peşine takıp sürme, önüne katıp sürme 2. püskürtme (geri dönmek zorunda bırakma)
ewt (1 şîrove)Öç, intikam.
Ayrıca bakınız: ewt standin, ewta ... standin.
ewt standin Öç almak, intikam almak.
Ayrıca bakınız: ewt, ewta ... standin.
Eş anlamlıları: tol hildan, heyf hildan, heyf hilanîn
ewta ... standin ...'nın öcünü almak. ...'nın intikamını almak.
Ayrıca bakınız: ewt standin, ewt.
Eş anlamlıları: Tola ... hildan, Heyfa ... hilanîn.
ewtandin m havlatma
l/gh havlatmak
ewtere nd/nt herzevekil (gereksiz, saçma sapan konuşan)
ewtîn m havlama
l/ngh havlamak
ewtînî m havlama
ewtînî kirin l/gh havlamak
ewtînîkirin m havlama
ewustralyayî Avustralyalı.
ew (r) cînavka şanîdanê ya ji bo kesê li dûrê *"ew riya ku te berê xwe dayê, ez jê hatime"
Cînav, (yekjimar) kesê sêyem, kesa/ê yan heywana/ê yan tişta/ê ku behs li ser e ji bilî ya/yê ku diaxive û ya/yê ku bo tê axiftin: Ew hevalê min e. Min ew nedît. (pirrjimar) kesên sêyem, kesên yan heywanên yan tiştên ku behsa wan tê kirin ji bilî yên ku diaxivin û yên ku bo tê axiftin: Ew hevalên min in. Min ew nedîtin..
Herwiha: hew , ewna.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئه‌و. Tewandî: Mê: wê, (ewê) Nêr: wî, (ewî) Pirrjimar (mê û nêr), wan, (ewan)Lîsteya cînavên kurdî, ez, tu, ew, em, hûn, ew, ev, kî, çi.
ji: Hevreha soranî ئه‌و/ew, zazakî o, farisî او (o), hemû ji Proto-aryayî ewe-. Di kurmancî de wê ji ew+ê, wî ji ew+î û wan ji ew+an e. O (ew) ya tirkî ji zimanekî îranî ye, ol û an yên tirkî yên bi wateya ew di bin bandora zimanên îranî de yan winda bûne yan jî wek ya îranî guherîne û bûne o. Serekaniya peyva ew di Proto-hindûewropî de ne diyar e lê belkî éy (yê, ê - inglîzî the) yan jî h₂eu- be ku bi forma xwe ya h₂eutos serekaniya peyva αὐτός (autos: xwe) yûnaniya kevn e ku niha di gelek zimanan de wek auto- û di kurdî de jî ji ber bandora bilêvkirina fransî oto- ye, wek otobûs, otomobîl, otonom...
ew çavê min e (biwêj) ew pirr hêja ye.
Herwiha: çavê min e.
Têkildar: tu çavê min î
ew çend wisa, wilo, ew qas, hinde, hingî, wisa pir
ew ceneta ku ez ne tê de bim, bila ker tê de vegevizin (biwêj) tenê li berjewendiyên xwe ponîjin. min ıcesela wekî wî jixwehezkiri di nav ezîtiyê de nedit. hema dibêje: ew cenata ku ez ne tê de bim, bila ker tê de vegevizin.
ew çi şîr e te da, ew çi pehin e te lê da! (biwêj) ew çi qenciya te lê kir, ew gi xirabiya te gihandiyê? ev gi fir e te da, ev gi pellîn e te lê da?! spas ji xwedtbûna te ya berê, lê ev xirabiya ku te di dawiyê de te kir ne rast bû.
ew ezmanê ku min ditiye, baran jê nayê (biwêj) wekî xuyangê nebûn. ez ji we re careke din dibêjim, ew ezmanê ku min ditiye, baran jê nayê.
ew gotin (lêker)(Binihêre:) ew
ew hewş e lê ne ew rewş e (biwêj) cih eyni cih e, lê hal ne wekî halê berê ye. camêr bew dizane ker tişt wekî berê ye, lê nizane ku erê ew hewş e lê belê ne ew rewş e.
ew jî çilka ji behrê zêdebûyî ye (biwêj) ji bo tişten bi xwe ne giring in, lê mirov hê zêdetir aciz dikin tê gotin. ango, ew jî ya xe-rabtirîn e. ez gi bibêjim heyran? ew ji gilka ji behrê zêdebûyi ye.
ew jî ew hindê xurt e (biwêj) ji destê wi/wê ji ew qas tê. hêz û zerengiya wi/wê jî ew qas e. hûn gi jê dixwazin lawo? ew ji ew hinde xurt e.
ew jî pariyê sermê ye (biwêj) karê xwe heya dawî nebirin. (ji bo yê ku di dawiya xwarinê de pariyek du pariyan di binê tasa xwe de dihêlin tê gotin.) lawo, ew gi ye te hişt? ew ji pariyê perinê ye?
ew ji serbarê ser e (biwêj) ji bo tiştên piçûk lê ji ya asahî bêhtir mirov aciz dikin tê bikaranîn. jixwe derdên me zehfkêm (!) bûn, va ye ew jî bû ser bare ser. (qerf)
ew jî şewaşa şevereşan e (biwêj) ji bo qencî yan jî xelata ku her kes pê nizane yan ku vala çûyî tê bikaranîn. lawo, min ji te re got, wan tiştan ji niha ve mekire, ji ber ku ew jî dibin şewcişa şevereşan.
ew ker, ne kerê wî barî ye (biwêj) wekî zerengî û hempa karekî nebûn. rast e, tu dixwazî bişînî wê dibistanê, lê mixabin ku ew ker ne kerê wî barî ye.
ew kiras lê nehatin (biwêj) di wê zerengiyê de nebûn. ew kapasite wekî we/wî nebûn. “ew kirasê nivîskariyê jî li min dikin. ez dizanim, ew kiras de li min neye û ez dê pir çewtiyan bikim û peyv û gotin dê mina stranê, neherikin. mehmed uzun
ew mirî nakeve ber wî girî (biwêj) ew mirov ne hêjayî xemgîniyê ye. badilhewa xwe neqehirîne. ew miri‘ nakeve ber wî girl
ew ne li vir e, xwedayê wî li vir e (biwêj) a rastî çi ye, em wê bibêjin. niha ew ne ti vir e, xwedaye wî li vir e, a rostî çi ye, ez dê wê bibêjim. ez nikarim xwe ji xwedê bikin1.
ew riya ku tu dê heriyê, ez jê têm (biwêj) ez ji te pêşdetir, pêkhatîtir û zanetir im. lawo hê bêhna şîrji devê te tê. ew riya ku tu dê heriyê, ez jê têm.
ew roj ev roj e (biwêj) roja ku lê dihate gerîn, roja lêhatî ev e. ew roj ev roj e. de îro ez te bibînim.
ew ruh dê di wî qalikî re bikişe (biwêj) ew kar dê bê kirin. ew yek bêgav wê pêle bê. diya min hûn çam’a bikin çare nîn e, ew ruh dê di wî qalikî re bikişe.
ew serî ye, ew oxir e (biwêj) ji bo kesên ku bi biryar li pey karekî yan jî dozekê dimeşin tê gotin. kî çi dibêje, bila bibêje, min biryara xwe daye, ew serî ye, ew oxir e.
ew tayê tenê ye piştmêrên wî tunene
ew tehtê ku te bi ser de rî, baranê hat, şuşt (biwêj) rewş hatiye guherîn, ne rewşa berê ye. tu hê di xewna şevan de mayî. ew tehtê ku te bi ser de rî, barane hat, şûşt.
ew tişte di nav nigen te de heye, di nav nigên kerê min de jî heye (biwêj) mêranî ne girêdayî xuyang û tiştên din e. tu xwe çi dihesibînî? ew tişte di nav nigên tê de heye, di nav nigên kerê min de jî heye.
ew war e, lê belê ne ew bihar e (biwêj) belê ew der e, lê rewş ne wekî rewşa berê ye. “ew war e, lê belê ne ew bihar e. her xanî, dar ber pê li pêş çavan dizivirin, wek serleşkerekî şikestî li cihê piyên xwe dizivirî, ” enver mehemed tahir
ew xem bila ji bo wê demê be (biwêj) divê her helwest li gorî pêvajoya xwe be. ji nişka ve te çi kûkekûk e? ew xem bila ji bo wê dentê be.
ewa Cînav, ew ya ku, ew a ku, wan, ewan.
Bide ber: ewê
ewanî (rengdêr) fesadî, fitnebazî.
Bikaranîn: Lêker: ewanî kirin. Navdêr: ewanîkirin
ewanî kirin (lêker)(Binihêre:) ewanî
ewanîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ewanî
eware bêkêr û yax
eware bûn bêkêr û yax bûn
(lêker)bêkêr û yax bûn
ewçax Cînav, hingê, wê demê, wê gavê, wî wextî, wî zemanî, ewdem, wî çaxî.
Herwiha: ew çax.
ji wêjeyê: - Dikarî şeva dawî ku tu ji malê veqetiyayî û derketî çiyê, vebêjî? - Ev biryareke gelek cidî bû ji bo min. Min her tişt xeyal dikir, her tişt difikirîm. Ji ber ku min dizanibû ku gavekî ji bo wê heyatê bavêjim, ez nikarim careke din vegerim. Vegera wê dê gelek zehmet be, bedelek mezin be. 1’ê nîsanê bû. Buhar bû. Ez û du hevalên xwe yên keçik bi hev re derketin çiyê. Ewçax ne ji wî gund û ne jî ji gundên derdorê keçik derneketibûn çiyê. Cara ewil em derketin..
ji: ew + çax
ewdem Cînav, hingê, wê demê, wê gavê, wî wextî, wî zemanî, wî çaxî, ewçax.
Herwiha: ew dem.
ji wêjeyê: - Piştre tu hatî girtin. Dema hatî girtin, leşkerên tirk çi ji te re gotin? - Bi rastî ez hêj jî ne ez im. Min ewdem pîvana zimên wenda kiribû. Ji ber ku ez bi nexweşiya tîfoyê ketibûm. Qet tiştekî ji wê demê nayê bîra min. Lê hin heval dibêjin li filan cihî, wexta em di bin çavan de bûn, çavên te girêdayî, dest û lingên te girêdayî bû. Me tu bi kalorîferekî ve girêdayî dîtiye..
ji: ew + dem
ewê Cînav, wê, forma tewandî ya yekjimar ya zayendmê ji cînava ew Baştir: wê, ê, yê, ew yê ku: Ewê bizane, divê bêje..
ji: ew + -ê
ewêna Cînav, wê, ewê.
Bide ber: awêne
ewende (soranî) hoker, hind, ewqas, wilqas
eweyî (navdêr, mê) zimanê miletê ewe yê ku bi taybetî li Ganayê û Togoyê dijî.
ji: ewe + -yî.
: eweyîtî
eweyîtî (navdêr, mê) rewşa eweyîbûnê.
ji: eweyî + -tî
ewham (navdêr, mê) wehm, dilwasî, guman, şik, nîgeranî, dudilî.
ji wêjeyê: Çima te berê xwe daye meseleyên dînî, yan jî çima ewhameke weha, sebebeke bi teybetî heye?(Enwer Karahan di hevpeyivînekê de ji Hesenê Metê dipirse, Nefel.com, 6/2007).
ji: Ji erebî
ewidîn (lêker)hîn bûn , meşq kirin , perwerde bûn filan kes gur e û ewidiye (elimiye)
ewidîn/diewide/biewide 1. hîn bûn 2. meşq kirin 3. perwerde bûn *"filan kes gur e û ewidiye (elimiye)"
ewik (navdêr, nêr) (navdêr, mê) tişt, ew tişt
ewil (rengdêr) yekem: Ew di pêşbirkê de bû ewil.hoker, pêşî, berî her tiştî, destpêkê: Ewil were mala me, paşî em ê bi hev re biçin seyranê..
Herwiha: ewel, ewul, ewwel, ewwil, ewwul.
Bide ber: ewle.
ji: Ji erebî.
ji wêjeyê: Were ey qelem ser siyaqa ewil Tu jî saqiya bîne cama çu gul w:Şêx Evdirehmanê Axtepî
ewilîn (rengdêr) (hejmar) yekem, pêşîn, berî hemûyên din, destpêkî.
Herwiha: ewelî, ewelîn, ewilî, ewulî, ewulîn.
Dijwate: dawîn, talîn, axirîn, fînal.
ji: ewil + -în
ewîn (Soranî) . Bi kurmancî: evîn
ewiqandin (lêker)bilandin , banandin , xapandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئه‌وقاندن
ewiqandin/diewiqîne /biewiqîne 1. bilandin 2. banandin 3. xapandin
ewiqîn (lêker),mê, bi tiştekî mijûlbûn û dem derbaskirin, di rê de em pirr ewiqîn. Tewîn: -ewiq-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئه‌وقین.
: ewiqandin
ewiqîn/diewiqe/biewiqe 1. bilîn 2. banîn 3. xapîn
ewiqîyene (Zazaki) (lêker) ewiqîn
ewiqnayene (Zazaki) (lêker) ewiqandin
ewiqnîyayene (Zazaki) (lêker) hatin ewiqandin
ewitîn (lêker) reyîn. Tewîn: -ewit-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئه‌وتین
ewk filan û bêvan
(navdêr) ji bo bûyeran tişt, tişta ku eşya nîn e, -çi bû? -Ewk bû;-kî hat? -ewko/ê hat, tişt
ewlad zarok *“ewladê ku şora bavê xwe neke, di sîwanekê de werdibe”
(navdêr)pirrjimar, zarrûzêç, zarrok, eyal, keç û kurr.
ji: Ji erebî, pirrjimariya weled.
: bêewlad bêewladî biewlad biewladî
ewladî (navdêr, mê) zirkur.
ji: ewlad +-î
ewle 1. bêxetere 2. asa (pê) ewle bûn pê ve emîn bûn
(rengdêr) ne xeter, ne talûke, ne di xeteriyê de, ne di talûkeyê de.
Herwiha: ewile.
ji: ji yunanî αυλή (ewlê: kotan, koz, cihê parastî/çeperkirî anku ewle).
Bikaranîn: Lêker: ewle kirin, ewle bûn. Navdêr: ewlebûn, ewlekirin Rengdêr: ewlekirî.
: bêewle bêewlehî bêewletî bêewleyî biewle biewlehî biewletî biewleyî ewlehî ewlekar ewlekarî ewletî ewleyî
ewle bûn (lêker)(Binihêre:) ewle
ewle kirin (lêker)(Binihêre:) ewle
ewlebûn (lêker) amin bûn, bawerî pê anîn, îtîmad pê anîn
ewlebûyî (rengdêr) (Binihêre:) ewle
ewledar (rengdêr) ewle, biewle, bisteh, ewlekar, ewlemend, pêewle, dabînkar, pêbawer, xwedîbext.
ji: ewle +-dar
ewledarî (navdêr, mê) ewlehî, ewlemendî.
ji: ewle +-darî
ewledêr (navdêr, mê) bawerdêr, bawerker.
ji: ewle +-dêr
ewledêrî (navdêr, mê) bawerdêrî, bawerkerî.
ji: ewle +-dêrî
ewlehî 1. ewlekarî, emniyet 2. îtîmad 3. asayîş
(navdêr, mê) asayîş, tenahî, hêminî, hêwirî, emn, emniyet, êmnahî, ewlekarî, asayîş, emn, rayedarên dewletê yên ku ewlebûna hindirrîn diparêzin, bi taybetî polîs.
Herwiha: ewletî, ewleyî.
ji: ewle + -hî.
Bikaranîn: Lêker: ewlehî dan. Navdêr: ewlehîdan Rengdêr: ewlehîdayî
ewlehî dan (lêker)(Binihêre:) ewlehî
ewlehîdan (navdêr, mê) (Binihêre:) ewlehî
ewlehîdar (rengdêr) bitemînat, biewletî, bigarantî.
ji: ewlehî +-dar
ewlehîdayî (rengdêr) (Binihêre:) ewlehî
ewlehîname (navdêr, mê) gerewname.
ji: ewlehî +-name
ewlek (navdêr, mê) rewşa ewlebûnê,krêdî, kredî
ewlekar (navdêr, mê) dabînkar, garantör, ewlemend, pêewle, ewledar, ewle, biewle, pêbawer, xwedîbext.
ji: ewle +-kar
ewlekarî 1. emniyet 2. temînatdarî 3. asayîş
ewlekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ewle kirin
ewlekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ewle
ewlemend xwediyê emanet û siyanetê
xwediyê emanet û siyanetê.
Bikaranîn: Lêker: ewlemend bûn, ewlemend kirin. Navdêr: ewlemendbûn, ewlemendkirin Rengdêr: ewlemendbûyî, ewlemendkirî
ewlemend bûn (lêker)(Binihêre:) ewlemend
ewlemend kirin (lêker)(Binihêre:) ewlemend
ewlemendbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) ewlemend
ewlemendbûyî (rengdêr) (Binihêre:) ewlemend
ewlemendî (navdêr, mê) pêewletî, berbextî, ewletî, ewlayî, îtimad.
ji: ewle +-mendî
ewlemendkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ewlemend kirin
ewlemendkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ewlemend
ewlename (navdêr, mê) bawername, îtibarname, îtimadname, îtimad­name.
ji: ewle +-name
ewlenebûn (navdêr, mê) bêbawerî, bawernekirin.
ji: ewle +nebûn
ewlenekirî (rengdêr) (çek) temînnebûyî.
ji: ewle +nekirî
ewlewiyet (navdêr, mê) pêşgavî, înisiyatîv, destpêk, seretayî, destpêkirin, destpêkirina yan pêşniyazkirina karekî.
ji wêjeyê: HHK daxwaza peywendiyên baş ên li gel Tirkiyeyê bi ewlewiyeteka mezin dike. Gelê tirk heval û cîranê me ye ku me pê re gelek mişterekî hene. Bazirganî û sermiyangêrriya tirk wasitayek e ji bo pêşkevtina aborî ya devera me. Her awe nelihevkirin an pirsgirêkên navbera HHK û Tirkiyeyê divê bi riyên dîplomasî û diyalogê bên çareserkirin. HHK bi kêfxeşî pêşwaziya çareserkirina her awe pirsgirêkên mişterek yan ên azirî bi riya diyaloga raserast a li gel Anqerê dike, pirsgirêka PKK-ê jî tê de. Midaxelekirinek ê texrîbkar be ji bo hemû Iraqê, ji bo Tirkiyeyê û Rojhilata Navîn jî.(Daxwiyaniya Hukumeta Kurdistanê li ser biryara Parlamentoya Tirkiyeyê, Netkurd.com, 10/2007).
ji: Ji erebî, têkildarî ewlewî
ewliya (navdêr) welî, qenc, evra, mirovên pîroz, mirovên ku di nik Xwedê bijare tên hesibandin.
Bide ber: ewlad.
ji: Ji erebî.
: ewliyatî, ewliyayî
ewliyatî (navdêr, mê) rewşa ewliyabûnê, qencî, welîtî.
ji: ewliya + -tî
ewna Cînav, (pirrjimar) kesên sêyem, kesên yan heywanên yan tiştên ku behsa wan tê kirin ji bilî yên ku diaxivin û yên ku bo tê axiftin: Ew hevalên min in. Min ew nedîtin..
Herwiha: ew, hewna.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئه‌و. Tewandî: Mê: wê, (ewê) Nêr: wî, (ewî) Pirrjimar (mê û nêr), wan, (ewan)Lîsteya cînavên kurdî, ez, tu, ew, em, hûn, ew, ev, kî, çi.
ji: Hevreha soranî ئه‌و/ew, zazakî o, farisî او (o), hemû ji Proto-aryayî ewe-. Di kurmancî de wê ji ew+ê, wî ji ew+î û wan ji ew+an e. O (ew) ya tirkî ji zimanekî îranî ye, ol û an yên tirkî yên bi wateya ew di bin bandora zimanên îranî de yan winda bûne yan jî wek ya îranî guherîne û bûne o. Serekaniya peyva ew di Proto-hindûewropî de ne diyar e lê belkî éy (yê, ê - inglîzî the) yan jî h₂eu- be ku bi forma xwe ya h₂eutos serekaniya peyva αὐτός (autos: xwe) yûnaniya kevn e ku niha di gelek zimanan de wek auto- û di kurdî de jî ji ber bandora bilêvkirina fransî oto- ye, wek otobûs, otomobîl, otonom...
ewnîyayene (Zazaki) (lêker) nihêrîn, mêze kirin
ewqaf (navdêr, mê) diyanet, dezgehên îbadetî, periştîşî, peristinî, ayînî, dînî.
ji: ji erebî أوقاف (ewqaf), pirhejmara weqf
ewqas (hoker) hind, bi qasî wê, wisan, wilo, welê, mîna wê/wî (mezin/biçûk/hindik/pirr û hwd): Problem ewqas mezin bûye ku êdî çarekirina wê dijwar e..
Herwiha: ew qas ewqa ewqasî ewqasê ewqasî ew qa ewqiyas ewqiyasê ewqiyasî ew qiyas ew qiyasê ew qiyasî ewqîyas ewqîyasê ewqîyasî ew qîyas ew qîyasê ew qîyasî, hewqa hew qa hewqas hew qas heqo waqa wa qa waqas waqasî wa qas wa qasê waqiyas waqiyasê waqiyasî waqîyas waqîyasê waqîyasî weqa we qa weqas weqasî we qas weqiyas weqiyasê weqiyasî weqîyas weqîyasê weqîyasî we qiyas we qiyasê we qiyasî we qîyas we qîyasê we qîyasî welqa welqas welqasê welqasî wilqa wilqas wilqasê wilqasî wiqas. Nêzîk: evqas.
Têkildar: çiqas.
ji: ew + qas
ewr mija ku li esmên berî baranan komî ser hev dibe û jê baran dibare
(navdêr, nêr) ava yan cemeda li esmanan ya baran yan berf jê çêdibin û dibarin, komek tiştan li hewa: ewrek tozê, ewrek teyran, pirtek tarî: Ewr ketiye ser çavê wî. (Ew bi çavê xwe nabîne.), bela yan tişta/ê bela dikare jê çêbibe: Ewrên reş û tarî esmanê welatê me girtiye..
Herwiha: awr, ewir, ewir, ewr, hewir, hewr.
Têkildar: nixte.
Bide ber: baran, berf, gijlok, savarok, terg, teyrok.
ji: Proto-hindûewropî: nebh- (şilî, av) > enbh-ro (ewr, baran) Proto-aryayî: abra- (ewr, baran) Avestayî: abra- (ewr, baran) Pûnjabî: bybrn (ewrî) Middle Persian: awr, abr (ewr) Farisî: abr (ewr) Sogdî: parybk (ewr) Kurdî: awr (ewr) , belûçîhawr (baran) Osetî: arv (esman) ... ir Kurmancî: ewr (ewr) Kurdî (Soranî): hewr (ewr) Zazakî: hewr (ewr) Sanskrîtî: abhra (ewr) Ermenî: amp (ewr) Yewnanî: ómbros (baran) Latînî: imber (baran) ... Çavkanî: Horn p. Watkins p. Etymonline Pokorny: 315 - 316.
Bikaranîn: Rengdêr: ewrbûyî.
: bêewr, biewr, ewrandin, ewrî, ewrîn.
Bi zaravayên kurdî: kurmancî: ewr soranî: hewr kelhûrî: hewramî: lekî: zazakî: hewr
ewr bûn (lêker) ewr kirin.
ji: ewr + bûn
ewr kirin (lêker)(Binihêre:) ewr
ewraq (navdêr, mê) pirrjimariya wereqe.
Herwiha: ewreq.
ji: Ji erebî
ewrasya Serenav,mê, Ewropa û Asya bi hev re.
Herwiha: Awrasya.
ji wêjeyê: Alîkarê Wezîrê Ewropa û Ewrasyayê yê Wezareta Derve ya Amerîkayê Daniel Fried di preskonferansekê de ragihand ku ewê rê nedin Tirk derbasî başûrê Kurdistanê bibin..
ji: Ewropa + Asya.
: ewrasyayî ewrasyayîtî
ewravî (rengdêr) biewr, ewrî.
ji: bi- +ewr
ewrawî esmanê bi mij û moran
(rengdêr) esmanê bi mij û moran
ewrayî (navdêr, mê) bi ewr.
ji: ewr +-ayî
ewrbûn (navdêr, mê) nesayî, girtîbûn.
ji: ewr +bûn
ewrbûyî (rengdêr) (Binihêre:) ewr
ewrê reş mijitî, ewrê tarî, nîmbûs
ewrên reş bi ser de hatin (biwêj) ketin rewşa xeternak. “hûn çima devên xwe vedikin û guli didin gotinên valet? ma hîtn nabînin va ye ewrên reş bi ser me de tên ? ” bavê nazê
ewreng (rengdêr) muhteşem, mirês, wurşedar, rewşedar, wurşe, mirêsdar, mihteşem
ewrengî (navdêr, mê) ihtişam, mezinahî, mirês, wurşe, şeml, rewnaqî, debdebe, hişmet, gewretî, şiyan, qewet, qudret, şan, rûmet, hêz, hêzdarî, qedir, qîmet, prestîj
ewret di îslamê de endamên ku dîtina wan ji aliyê biyaniyan ve heram e
(navdêr, mê) (îslam) endamên leşî yên ku dîtina wan ji aliyê biyaniyan ve heram e.
ji: ji erebî عورة (ewret: ewret, rûsî, tazîtî) ku herwiha serekaniya peyva afret e jî.
ewrî (navdêr, mê) rewşa ewrbûnê, biewr, bahozî, şêlî, mijî.
ji: ewr + -î
ewrîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) ewrî
ewrik (navdêr, mê) çav, mijûlank.
ji: ewr +-ik
ewrîn (lêker)biewr, ewirdar.
ji: ewr +-în
ewrkî (navdêr, mê) bi ewrî.
ji: ewr +-kî
ewrkirî (rengdêr) tarîkirî.
ji: ewr +kirî
ewrkirin (navdêr, mê) tarîkirin.
ji: ewr +kirin
ewromerkeziyet (navdêr, mê) ewrosentrîzm, ewronavendîtî, baweriya ku Ewropayê û kultûra wê di ser herêmên din û kultûrên din re dihesibîne, pûtekirina (tenê) bi Ewropayê û paşguhkirina parzemînên din.
ji wêjeyê: Bi hezaran salan berî niho mirovan formên siyasî yên îdarî çêkirine lê belê ewromerkeziyetê wisa li me hemiyan kir ko em hemî dîroka hezarsalan ji bîr bikin û wisa bawer bikin ko tenê yek rengê dewletê heye û yek formê siyasî heye.(Xecê Yaşar di hevpeyivînekê de li gel Nefel.com, 5/2007).
Herwiha: ewromerkezîtî.
ji: ewromerkezî + -yet
ewronavendîtî (navdêr, mê) ewromerkeziyet, ewrosentrîzm, bawerî
ewropa Serenav,mê, parzemînek e dikeve rojavayî Asyayê û bakurî Efrîqayê.
Herwiha: Awropa, Awrûpa, Europa, Ewrupa, Ewrûpa.
Hevwate: FrenkistanWelatên Ewropayê, Belçîka, Bosna, Brîtanya, Çek, Danîmarka, Elbanya, Elmanya, Fînlenda, Frensa, Holenda, Îtalya, Lichtenstein, Luksemborg, Mecaristan, Norwec, Polonya, Portugal, Rûsya, Sirbistan, Slovakya, Slovenya, Spanya, Swêd, Swîsre, Ukrayna, Xirwatistan.
: euro, ewropayî, ewropî, Yekîtiya Ewropayê
ewropî (navdêr) welatiya dewletek Ewropayê(rengdêr) her tişta/ê Ewropayê, gelê wê yan çandeya wê.
Herwiha: ewropayî
ewrosentrîzm (navdêr, mê) ewromerkeziyet, ewronavendîtî, bawerî
ewrovizyon serenav, pêşbirkek stranan e ku salane di navbera gelek welatên ewropî de tê kirin, torra televizyonî ya ku wê pêşbirkê li dar dixe.
Herwiha: Eurovizyon, Eurovîzyon, Ewrovîzyon.
ji wêjeyê: Li Tirkiyeyê, hunermenda kurd a muzîka rapê Dezz Deniz, bû namzeda Tirkiyeyê di hevrikiya strangotinê ya Ewropayê Eurovizyonê ya 2012ê de. Deniz, got, dê di strana xwe de, ku bi înglîzî ye, dê peyvên tirkî û kurdî bi kar bîne û wiha axivî, “Ez bawer im, dê bi awayekî herî baş, gelê kurd û tirk temsîl bikim.” Deniz, daxuyand, Tirkiyeyê, dê serkeftina ku heq kiriye, bi dest bîne û wiha anî ziman, “Ez dixwazim bi vê yekê, him welatê xwe temsîl bikim û him jî bi navê kurdan û tirkan, beşdarî vê hevrikiyê bibim.”.
ji: ji inglizî Eurovision, kurteya.
: şamilî
ewsa (Soranî) hoker, hingê, wê gavê, vêca, îcar.
Dijwate: êsta.
Bide ber: ewha.
ji: jikurdi ew + -sa
ewt dengê rewîna segan, hef, :ew vî seyî çîye ewt ewta wî?
tol, heyf.
binêre: ewt standin
ewt standin tol hildan, heyf hilanîn. Her wiha binêre; ewt, ewta ... standin
ewta ... standin tola ... hildan, heyfa ... hildan.

- Sed sal piştî yekemîn serhildana kurdan, niha nifşên nû ewta bav û kalan distînin.
ewtandin (lêker)(kûçik ) bang dan reyandin, zimanê yekî dirêj kirin
ewtandin/diewtîne/biewtîne 1. (kûçik ) bang dan reyandin 2. zimanê yekî dirêj kirin
ewtere (rengdêr) ji ser xwe çûyî dînê ewtere zengînê ewtere
ewtî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ewtin
ewtin (lêker)(navdêr, mê) dengê seyan, dengê kûçikan ji xwe anîn, qîja tûj û bi teqîn ku kûçik dide, lewçetî kirin.
Herwiha: hewtin. ewtin. hewîn. , hew-hew kirin.Bide Ber, reyîn. rewîn.. Tewîn: Lêker: -ewt-, -ew-.
Têkildar: ewtandin.
ji wêjeyê: Ji çepên tirkan û misilmanên wan bigirin heta bi komunîst û rastgirên wan bi yekdengî diewtin û daxwaza dagîrkirina Kurdistana azad dikin..
: ewtiyayî, ewtî, ewtok
ewtîn (lêker) (kûçik ) bang dan, reyîn, (mirov) bi dijûnkarî pizepiz kirin çiqasî keviran bavêjî sê (segî), dê ewqasî biewte. Tewîn: -ewt-
ewtîn/diewte/bîewte 1. (kûçik ) bang dan, reyîn 2. (mirov) bi dijûnkarî pizepiz kirin *"çiqasî keviran bavêjî sê (segî), dê ewqasî biewte"
ewz (navdêr, nêr) kul,derd kovan, keser, xem,ewzîEwzên me ne besî me ne;îcar ev li me zêde bû
ew (obl. masc. sing. wî, obl. fem. sing. wê, obl. pl. wan, pl. const. ewên) he, she, it, they, that, those
ew çi ye ? what is this ?
ew gelek li ber nesaxiya xwe dikeve he is very worried about, his illness
ew hat dîtina min he came to see me
ew jî he too
ew nayê he is not coming
ew roj ev roj e from that day to this: ew roj ev roj e malbata min li vî bajarî rûdinê=my family has lived in this city from that day to this.
ew tişt li min tê it is convenient to me
ewd m. revenge
ewel =ewelî
=ewelî
ewelî first
ewên pl. const. of ew. ewên din=the others
ewir =ewr
=ewr
ewle secure, safe
security, reliance, assurance.
ewle bûn to be secure
ewlehî security
ewlehiya gelemperî public security
ewletî (îtîmat) trust
ewr m. cloud
ewraq (pl) papers
ewrûpa f. Europe.
ewrûpayî European
ewrûpî European
ewt f. bark.
ewte ewt constant or repeated barking.
ewtîn v.i. to bark
ewig abadîn
berdewam
bêdawî
bêpayan
ebedî
nemir
sermed
ewigkeit ebedî
sermedî
ew das
diese/r/s
es
ihn
jene
jener
jenes
sie (3. Pl.)
sie (3. Sg.)
ew qas so viel
ew tê ve/wê manayê das heißt
eware faul
geschwächt
träge
eware bûn abgelenkt sein
gestört sein
eware kirin abbringen
abhalten
ablenken
aufgeben
den Heimatlosen machen
den Landstreicher machen
herumstrolchen
herumvagabundieren
nachlassen
verlassen
vernachlässigen
ewder dort
ewê jene
ewên Hefe
Sauerteig
ewî jener
ewitîn bellen
ewk Ding
ewle vertrauenswürdig
ewle bûn gewiss sein
sicher sein
zutreffend sein
ewled Kinder
ewlehî Sicherheit
ewlekarî Sicherheit
ewlîn erster
ewqas soviel
ewr Wolke
ewraq Dokument
Papier
ewravî bewölkt
ewrawî wolkig
ewtîn bellen
kläffen
ewtîn bellen
ewtînî Gebelle
ew c. ê, yê, yî
c. o, wo, û, wi, yo, yu
ew der rd. uca, o ca
ew qas g. o qas, ewqas, hênqas, o çend, hinqas
ewa rd. winasî, nîyanên, inasar, inasarên, eneyên, anasar, enasar
rd. wina, nîya, anahewa, anîya, inahewa, enewa, ena, ana, una, ona
ewa din a ya bîne, a wa bîne
ewan c. înan, eynan, ênan, îna, yîna, yine
rd. ftzil, awan, pinevizik, fîtnecî, fîtnekar, fesad, munafiq, muzir, mozir
ewanî m. fîzilîye, awanîye, pinevizikîye, fesadîye, munafiqîye, munafiqênî, awanênî, pinevizikênî m.
eware rd. gewende, berdos, aware, gêrende, betal, sutal, abare, tiral, serburd, berdues
eware bûn lng. heware bîyene
eware kirin lg. . edelnayene, egle kerdene, xecelnayene, heware kerdene, vindarnayene, vindernayene
ewarekirin m. vindarnayis, edelnayis, eglekerdis, xecelnayis, hewarekerdis, edilnayis n.
ewaretî m. gewendeyîye, berdosîye, sutalîye, betalîye, tiralîye, gewendênî, sutalênî, tiralênî m.
ewaretî kirin lg. . gewendeyîye kerdene, berdosîye kerdene, awareyênî kerdene, sutalîye kerdene, betalîye kerdene
ewçend g. o qas, ewqas, hênqas, o çend, hînqas
ewd m. tol, heyf, întiqam, qesas, hêf n.
ewe oyo, owo, o yo
ewê aya, awa, a ya
ewê din o yo bîn, o wo bîn
ewêzî m. telafî, degirewtis, ragirewtis n.
ewha rd. winasî, nîyanên, inasar, inasarên, eneyên, anasar, enasar
ewî c. ey
ewik n. ewk. emin, çî, neha, nim, çena n.
ewilî m. verê, ravê, avê, ver n.
ewilîn h. ravên, ewlên, verên, sereyên, verê coyî, verê veran
ewiqandin lg. . edelnayene, egle kerdene, xecelnayene, heware kerdene, vindarnayene, vindernayene
m. vindarnayis, edelnayis, eglekerdis, xecelnayis, hewarekerdis, edilnayis n.
ewiqîn lng. edelîyene, egle bîyene, xecelîyene, vindetene, heware bîyene, vindertene, adelîyene, vinetene, findetene, venertene
m. edelîyayis, eglebîyayis, xecelîyayis, hewarebîyayis, vindetis n.
lng. necayîyene (kar û gure)
ewirandin lg. . edelnayene, egle kerdene, xecelnayene, heware kerdene, vindarnayene, vindernayene
m. vindarnayis, edelnayis, eglekerdis, xecelnayis, hewarekerdis, edilnayis n.
ewk n. ewk. emin, çî, neha, nim, çena n.
ewlad m/n. ewlad, doman, mindal n.
ewlatiya navxweyî m. asayîsê zereyî n.
ewlayî m. îtimad, pêbawerîye, garantî, pêbawere, temînat, ribawerîye n.
ewle m. îtimad, pêbawerîye, pêbawere, temînat, garantî, ribawerîye n.
ewle bûn lng. pêbawer bîyene, îtimad kerdene, bawerîye pêardene, pistî re cigirêdayene, îtimad pêkerdene
ewled m/n. ewlad, doman, mindal n.
ewledar rd. pêbawer, îtimadkar, îtimadin
ewlehîya gistî m. asayîsê pêroyî n.
ewlehîya neteweyî m. asayîsê neteweyî, asayîso mîlî n.
ewlekar m/n. temînatkar, garantor, pêbawerkar, ribawermend n.
ewlekarî m. asayîs, emniyet n.
m. temînatkarîye, garantorîye, pêbawerkarîye, temînatkarênî, ribawermendîye, garantorênî m.
ewlekarîya civa kîm. asayîsê komelî, asayîsê sosyalî n.
ewlekarîya milî m. asayîsê neteweyî, asayîso mîlî n.
ewlemend m/n. temînatkar, garantor, pêbawerkar, ribawermend n.
ewlemend bûn lng. pêbawer bîyene, îtimad kerdene, bawerîye pêardene, pistî re cigirêdayene, îtimad pêkerdene
ewlemendî m. îtimad, pêbawerîye, pêbawere, temînat, garantî, ribawerîye n.
ewlename m. îtibarname. pêbawername. îtimadname m.
ewletî m. asayîs, emniyet n.
m. îtimad, pêbawerîye, pêbawere, temînat, garantî, ribawerîye n.
ewletî pê hatin lng. . bawerîye pê ameyene, bawerîye pê bîyene
ewletîname m. temînatname. garantîname. pêbawrname. ribawername m.
ewletîya civa kîm. asayîso sosyal, asayîsê komelî n.
ewlewandin lg. bawerîye dayene
ewleyî m. asayîs, emniyet n.
m. îtimad, pêbawerîye, pêbawere, temînat, garantî, ribawerîye n.
ewlîya n. xows, xos, ewlîya, elhaq, êr, welî n.
ewlîyatî m. xowsîye, elhaqîye, ewlîyayîye, xosîye, êrîye, welîyênî, xowsênî, elhaênî, êrênî m.
ewr n. hewr, ewr, hawr, hor n.
ewr bûn lng. . hewr bîyene
ewr girtin lg. hewr bîyene
ewraq n. ewraq n.
ewrav rd. ti lpi n, ti lp eti lp
ewrawî rd. hewrin
ewrê baranê n. hewrêvarane, hewrê silîye n.
ewrê qûçgirtî m. telpê hewrî, tilpê hewrî n.
ewrê res rd. hewro sîya n.
ewrê spî n. hewrê sipîyî zh.
ewrêbelav n. hewrêvilayî, hewrê çarçî zh.
ewrên res hewrên sîyayî zh.
ewreng m. pesne m., beredî m., beradî m., meth n., goynayis n.
ewrewî rd. hewrên, nebûloz
ewrî rd. hewrin
ewrîtî m. hewrinîye, hewrayîye m.
ewrûpa m. ewrûpa, awrûpa m.
ewrûpayî N/rd. ewrupayij
ewrûpî rd. ewrûpayij, awropayij
ewsandin lg. seveknayene, dest serro ragirewtene, muhafeze kerdene, seveknayene, dest sero ragirewtene
ewt m. awtis n.
ewtandin lg. awtnayene, kawtnayene, lawtnayene
m. awtnayis, kawtnayis, lawtnayis n.
ewtîn lng. . awtene, kawtene, lawtene, lawayene, ewayene
ew- bu (önek)
ewk şey
ewro bugün
bugün
ewropa Avrupa
ew ew

wî (yekhejmar)
ewan ew, wan (pirhejmar)
ewanîş ew jî, wan jî (pirhejmar)
ewca paşî, peyre, dûre
encax
ewe (amrazî amajekirdin) ewa/ê he, ewa/ê ha, ewa/ê han
(baştir e: ew e) ew e
ewende hind, ewqas, weqa
eweş ew jî
eweta, ewete işte, va ye, ev e, binere, bibîne
ewreng mirêsdar, mihteşem, ewreng, şiko
ewsa vêca, îca, îja, vêga
hingê, vêca hingê, wê gavê, wê demê, wî wextî
ewzar amraz, alav, amûr, alet
ew ĝi
ili
ŝi (ji bo mê)
ewr nubo
ewr. li (ji bo mêr)
ewropa Eŭropo