Encamên lêgerînê
esami (piraniya îsm e) nav n
(piraniya îsm e) navn
esamisi okunmamak jê nehatin behskirin, navê (yekî) nehatin ser zar û zimanan
esamisi okunma­mak jê nehatin behskirin, navê (yekî) nehatin ser zar û zimanan
esans esans kim/m
esans kîm/m
esans ruhu ruhiya esansê
ruhiya esansê
esaret dîlîtî, êsîrî, esaret m
dîlîtî, êsîrî, esaret m
esas 1. hîm n, xîm n, bingeh m, binyat m, binaxe m, binetar n, bin n, binegeh m, binaret m, şengişte m, asas n 2. helik, hilik, ililk (awayê rast ê tiştekî) *bu işin esası böyle değil awayê rast ê vî tiştî ne wisan e, ililka meseleyê ne wisan e 3. serekeyî, esas rd
1. hîm n, xîm n, bingeh m, binyat m, binaxe m, binetar n, bin n, binegeh m, binaret m, şengişte m, asasn 2. helik, hilik, ililk (awayê rast ê tiştekî) * bu işin esası böyle değil awayê rast ê vî tiştî ne wisan e, ililka meseleyê ne wisan e 3. serekeyî, esasrd
esas duruş (esas vaziyet) rawesta amade­yî
esas duruş (vaziyet) rawesta amadeyî
esasa bağlamak bi rêzikekî ve girê dan
bi rêzikekî ve girê dan
esasen 1. bi hîmî, bi xîmî, bi bingehî, ji binî *bu işin olmayacağını esasen biliyordu ji binî de dizanibû ku wê ev tişt neçe serî 2. a rast, jixwe 3. dîsa, jixwe *zahmet oldu demeyin, esasen gelecektim mebêjin ku ji we re bû zehmet, jixwe ez dê bihatama h
1. bi hîmî, bi xîmî, bi bingehî, ji binî * bu işin olmayacağını esasen biliyordu ji binî de dizanibû ku wê ev tişt neçe serî 2. a rast, jixwe 3. dîsa, jixwe * zahmet oldu demeyin, esasen gelecektim mebêjin ku ji we re bû zehmet, jixwe ez dê bihatama h
esasi hîmî, bingehî, binyadî, binaxeyî, esasi rd
esasî hîmî, bingehî, binyadî, binaxeyî, esasî rd
esası olmamak bêbinî bûn, ne rast bûn
bêbinî bûn, ne rast bûn
esasında Ya rastî. Eslê xwe de. Bkz: esasen
esaslanmak bi bingeh bûn, bi binyat bûn, bi temel bûn l/bw
bi bingeh bûn, bi binyat bûn, bi temel bûn l/bw
esaslı 1. bingehîn, hîmî, binyadî, hîmdar rd 2. bibandor, xweş *toplantıda esaslı ko­nuştu di civînê de xweş peyîvî h
1. bingehîn, hîmî, binyadî, hîmdar rd 2. bibandor, xweş * toplantıda esaslı konuştu di civînê de xweş peyîvî h
esassız 1. bêhîm, bêbingeh, bêbinyat, bêkok, bêbinî *esassız bir iş karekî bêhîm 2. bêbinî (di wateya derew de) *bu haber esassızdır ev xeber bêbinî ye rd
1. bêhîm, bêbingeh, bêbinyat, bêkok, bêbinî * esassız bir iş karekî bêhîm 2. bêbinî (di wateya derew de) * bu haber esassızdır ev xeber bêbinî ye rd
esatir mitoloji m
esatır mîtolojî m
esab m asab
esabî rd 1. sinirli, asabî 2. asabî, sinirsel
esabîtî m asabîlik, sinirlilik
esabiye m asabiye
esalet m 1. asalet, soyluluk 2. asalet (bir görevi yüklenmiş olan)
esaleten h asaleten
esans kîm/m esans
esar m ezme, üzüm ezme (veya sıkma)
esaret m esaret
esarvan n üzümü sıkıp şiresini çıkaran kimse
esarvanî m üzümü sıkıp şiresini çıkarma
esas n 1. esas, temel 2. esas, temel taşı 3. esas, ilke 4. kîm/n baz, esas 5. esas, başlıca, birincil
esasî rd 1. esasî 2. köklü (kalıcı, esaslı) 3. kîm esasî, bazal
esat nd/nt harami
esatî m haramilik
esa (navdêr, nêr) gopal, çov, çîv, şivtan, şiv, doqişk, ço, asa.
ji: Ji erebî
esalet (navdêr, mê) resenî, orijînalî, esilîtî, eslîbûn, resenbûn, zadeganî, malmezinî, arîstokrasî, torinî, necabet, esilzadetî.
Têkildar: asalet.
ji wêjeyê: Piştî strana Gulşen Orhanê, romannivîsê kurd yê naskirî Hesenê Metê xwe negirt û bi heyecaneka kurdî got: — TRT-ya kurdî ya kê dibe bila bibe, Gulşen Orhan jî di kîjan partiyê de dibe bila bibe, ev esaleta kurdî ye, ev dengê kurdî ye, ev strana kurdî ye û ev ruhê kurdî ye.(Nefel.com, 1/2009).
ji: Ji erebî, têkildarî eslî
esaret (navdêr, mê) koletî, dîlî, êsîrî, girtîtî, bindestî, êsîrbûn, rewşa girtî û êsîran.
Bide ber: esabet.
ji wêjeyê: Heta ko ew qedir û qîmetekê nedin zimanê xwe û nikaribin xwe ji esareta zimanê tirkî xelas bikin; heta ko ew bi zimanê xwe nenivîsin, ew nikaribin li sikakê, li qahwexaneyê û di mala xwe de bi zarokên xwe re bi zimanê xwe bipeyivin; heta ko ew nikaribin di kovar, rojname, malper û TVyên xwe de zimanê kurdî bikin zimanê xwe yê esasî û yê tevgerînê, ew dê tu carî nikaribe bibin hêvî û cîhê baweriyê.(Enwer Karahan: Kovarên duzimanî û ”Şoreşgerên Demoqrat”, Nefel.com, 3/2007).
ji: Ji erebî
esas bingeh *"avahî nabe bê esas, mirov bi rojî û nimêjê nabe xilas"
(navdêr, nêr) bingeh, nizmtirîn pişk anku beş, tiştê tiştek li ser hatiye avakirin yan danîn, şengist, rêbazên bingehîn, prensîpên herî giring, rêçên serekî.
ji: ji erebî اساس (esas), pirrjimara اس (uss), hevreha aramî אוששא (uşşa), akadî uşşu. Ji heman rehî: tesîs, tesîsat, miesis.
: esasî
esasî (rengdêr) bingehîn, ya/yê bingehê tiştekî, bingehîn, pirr giring, jênegerr.
Herwiha: asasî, asasîn, esasîn.
ji: esas + -î.
: esasîtî
esasîtî (navdêr, mê) rewşa esasîbûnê.
ji: esasî + -tî
esas Binêre: bingeh
m. foundation, basis.
esasî basic, essential, original
esas Basis
eigentlich
Fundament
Grund
hauptsächlich
Prinzip
esasî Basis-
Fundament-
Grund-
grundlegend
esa m. esa, eysa, îsa n.
esabî rd. firsikteng, bîhnteng, asabî, zereteng, hêrsin, nêrin, cigirin
esabîtî m. firsiktengîye, bîhntengênî, asabîyîye, zeretengênî, hêrsinîye, cigiriye m.
esalet m. torinîye, esalet, esilzadeyîye, torinênî, esîlîye m.
esaleten h. esaleten
esans m. kîm. esans n.
esas n. bingeh, hîm, esas, temel, binaçe, baz, xîm n.
esasen h. bingeh ra, hîm ra, esasen, binaçe ra, bin ra