Encamên lêgerînê
eh 1. ê (di wateya, dibe, temam de) *gide­lim mi? eh, haydi gedelim em herîn? ê, haydê em herîn 2. eh (di wateya ne baş û ne jî xerab de) *eh işte, fena bir ev de­ğil eh, ne xaniyekî xerab e 3. eh (ji bo rewşa acizî û zivêriyê) b
1. ê (di wateya, dibe, temam de) * gidelim mi? - eh, haydi gedelim em herin? - ê, haydê em herin 2. eh (di wateya ne baş û ne jî xerab de) * eh işte, fena bir ev değil eh, ne xaniyekî xerab e 3. eh (ji bo rewşa acizî û zivêriyê) b
ehemmiyet giringî, mihîmî m
girîngî, mihîmîm
ehemmiyet vermek girîngî pê dan
girîngî pê dan
ehemmiyetli girîng, mihîm rd
girîng, mihîm rd
ehemmiyetsiz negirîng, nemihîm rd
negirîng, nemihîm rd
ehil 1. civat, cemaet m 2. karzan, pêzan (kesê ku ji karekî fêhm dike, erbabê wî tiştî ye) nd/nt 3. ehl (her yek ji jin û mêrên hev) 4. xwedî, xweyî, ehl *sanat ehli xwedî huner n
1. civat, cemaet m 2. karzan, pêzan (kesê ku ji karekî fêhm dike, erbabê wî tiştî ye) nd/nt 3. ehl (her yek ji jin û mêrên hev) 4. xwedî, xweyî, ehl * sanat ehli xwedî huner n
ehli kedî, malofî rd
kedî, malofî rd
ehlibeyt ehlibeyt (navê malbata Hz. Muhemed ku keç, zava û neviyên wî jî dikevine navê)m
ehlîbeyt (navê malbata Hz. Muhemed ku keç, zava û neviyên wî jî dikevine navê) m
ehlidil qelender, ehlê dil rd
qelender, ehlê dil rd
ehlihibre pêzan, karzane nd
pêzan, karzane nd
ehlileşme kedîbûn, malofîbûn m
kedîbûn, malofîbûn m
ehlileşmek kedî bûn, malofî bûn l/ngh
kedî bûn, malofî bûn l/ngh
ehlileştirilmek hatin kedîkirin l/tb
hatin kedîkirin l/tb
ehlileştirme kedîkirin m
kedîkirin m
ehlileştirmek kedî kirin l/gh
kedî kirin l/gh
ehlisalip xaçparêz, xaçperest nd
xaçparêz, xaçperest nd
ehlisünet ehlê sune, ehlê sunet (kesê ku îman bi Hz. Muhemed aniye)
ehlê sune, ehlê sunet (kesê ku îman bi Hz. Muhemed aniye)
ehlivukuf pêzan, karzane nd
pêzan, karzane nd
ehliyet 1. ehliyet, kafîbûn, besbûn 2. ehli­yetname, ehliyet m
1. ehliyet, kafîbûn, besbûn 2. ehliyetname, ehliyet m
ehliyetli 1. kafîdar 2. ehliyetdar, biehliyet, xweyehliyetname rd
1. kafîdar 2. ehliyetdar, biehliyet, xweyehliyetname rd
ehliyetname ehliyetname m
ehliyetname m
ehliyetsiz 1. bêehliyet, nekafîbûn, nebesbûn 2. bêehliyet, bêehliyetname rd
1. bêehliyet, nekafîbûn, nebesbûn 2. bêehliyet, bêehliyetname rd
ehliyetsizlik 1. bêehliyetî, nekafibûnî, nebesbûnî 2. bêehliyetî, bêehliyetnametî m
1. bêehliyetî, nekafîbûnî, nebesbûnî 2. bêehliyetî, bêehliyetnametî m
ehlizevk xweyzewq, xwedanzewq rd
xweyzewq, xwedanzewq rd
ehram 1. ehram (navê gorên fîr'ewnan) 2. piramît mat/n
1. ehram (navê gorên fîr’ewnan) 2. piramît mat/n
ehvan 1. kêmxerab, jê çêtir 2. erzan rd
1. kêmxerab, jê çêtir 2. erzan rd
ehvenişer başê xeraban nd
başê xeraban nd
eh m eh yapma, dat yapma, dövme, vurma (çocuklar dilinde)
eh (ii) b 1. eh (fena değil, anlamında) * eh, ne xaniyekî xerab e eh işte, fena bir ev değil 2. eh (bezginlik anlatır)
eh kirin l/gh dövmek, vurmak (çocuk dilinde)
dövmek, vurmak
ehbab n ahbap
ehbabî m ahbaplık
ehbabî kirin ahbaplık etmek
ehd m ahit, ant
ehdkirin m ahdetme
l/gh ahdetmek
ehdname m ahitname, antlaşma belgesi
ehe b 1. aha (işte burada) 2. al sana, tuh, tey * ehe, te çi kir? tey, sen ne yaptın böyle?
ehfad nd torunlar (torunun çoğulu)
ehil bnr ehl
ehîl rd yeterli
ehkirin m dövme, vurma (çocuk dilinde)
ehl nd/nt 1. ehil (karı kocadan her biri) 2. n ehil, sahip * ehlê huner sanat ehli
ehlê dil rd ehlidil, gönül eri
gönül eri
ehlê karê xwe bûn işinin adamı olmak
ehlê karê xwe ye işinin adam
ehlê kêf rd keyf sahibi
ehlê keştiyê hiq gemi adamı
ehlê kitêb kitap ehli (dört kutsal kitaptan birine inanan)
ehlê malê nd ev halkı
ehlê namûsê nd ırz ehli
ehlê sune nd ehli sünnet
(an jî sinet) sünnet ehli
ehlê sunet nd ehli sünnet
ehlê tewhîdê tevhit ehli
ehlê xaçparêz dîr/nd Haçlılar
ehlê xêrê nd/nt hayırhah
ehlê zewqê nd zevk ehli
ehlîbeyt m ehlibeyt
ehliyet ehliyet.
m ehliyet, yeterlik
ehliyetdar rd ehliyetli
ehliyetdarî m ehliyetlilik
ehliyetname m ehliyetname, ehliyet belgesi
ehmeq rd ahmak
ehmeq şeytan rd vurdumduymaz, işine gelmeyen işlere koşmayan
ehmeqane h ahmakça
ehmeqî m ahmaklık
ehmeqî bûn l/ngh ahmaklaşmak
ehmeqî kirin l/gh ahmaklaştırmak
ahmaklık etmek
ehmeqîbûn m ahmaklaşma
ehmeqîkirin m ahmaklaştırma
ehmeqokî rd ahmakça
ehmeqşeytanî m vurdumduymazlık, işine gelmeyen işlere koşmama
ehmeqtî m ahmaklık
ehmeqtî kirin ahmaklık etmek
ehram (i) m ihram
ehram (ii) n ehram, piramit (Mısır firavunların mezarlarına verilen ad)
ehramel bot/m bir bitki
ehremên şeytan.
ehremen bnr ehrîman
ehrîman n Zerdüştlükte karanlık ve kötülüğün tanrısı
ehven ehven.
ehwal n ahval, durum
eh 1. xwenerazîkirin (hoker) , dengek e mirov dike dema xwe nerazî dike: Eh, em bi vî karî ve mirin!.
Bide ber: ah, ax, ey, hey, of, ox, way, wey 2. gû, rîtin zz, gû, rîtin, destava stûr, pîsatiya ji qûnê derdikeve.
Herwiha: ehê, eĥ, eĥêÎnglîzî (hoker). Xwendin: êy, ma ne, ne?, These dog is pretty good, eh? (Ev kûçik pir baş e, newa?) Tirkî: ê: gide­lim mi? eh, haydi gedelim em herîn? ê, haydê em herîn, eh: eh işte, fena bir ev değil eh, ne xaniyekî xerab e, ehAlmanî (hoker) , berî Lass uns gehn, eh wir den Bus verpassen! (hela em biçin berî ku otobûs me bihêle)
eh kirin (lêker) eç kirin.
ji: eh + kirin
ehbab (navdêr)dost, heval, hemta.
Hevwate: dost.
Bikaranîn: Lêker: ehbab bûn. Navdêr: ehbabbûn Rengdêr: ehbabbûyî.
: ehbabî
ehd (navdêr, mê) soz, sond, Min ehd kiriye ku ez ê tu carî bi tirkî nenivîsîm..
Herwiha: ad, ahd, ahid, ehid.
Bide ber: eqd, peyman.
Bikaranîn: Lêker: ehd dan. Navdêr: ehddan Rengdêr: ehddayî.
ji: Ji erebî.
: ehdder, ehdderî
ehd dan (lêker)(Binihêre:) ehd
ehd kirin (lêker)(Binihêre:) ehd
ehddan (navdêr)(Binihêre:) ehd
ehdî (navdêr, mê) ahid, aşkart, guwahî, guwahî, şahidî.
ji: ehd +-î
ehdkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ehd kirin
ehdkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ehd
ehemiyet (navdêr, mê) giringî, pêdivîtî, muhimî, giringbûn, muhimbûn.
Herwiha: ehemmiyet.
ji wêjeyê: Şagirtekê wî yê bi navê Muhsin hebû li Stenbolê. Muhsin dibêje seyda Bedîuzzeman gelik ji gera biharê hez dikir. Bi hatina biharê pir kêfxweş û şadman dibû. Dixwest seyr û temaşaya mexlûqatên kaînatê bikit û tefekkûrê li ser bigerînit. Roja newrozê em bi xwe re birin geştê. Ji me re behsa ehemmîyeta newrozê kir. Got newroz cejna mexlûqatan e. Li wê derê hinek kûçik hebûn. Hinek nan da wa kûçikan. Got îro rojeka weqas pîroz e hita ko behra van kûçikan jî di vê newrozê de heye. Ew jî tevlî newroza vê kaînatê bibin. Welê dîyar bû ko roja newrozê gelik kêfxweş dibit.(Ronî Evdirehman: Bedîuzzeman û cejna newrozê, Nefel.com, 3/2007).
ji: Ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: ehemiyet dan. Navdêr: ehemiyetdan
ehemiyet dan (lêker)(Binihêre:) ehemiyet
ehemiyet nedan (lêker) balne dan, dîqet nekirin, giringî nedan, damilandin, paşguh kirin, paşçav kirin, ihmal kirin.
ji: ehemiyet + nedan
ehemiyetdan (navdêr, mê) (Binihêre:) ehemiyet
ehemiyetnedan (navdêr, mê) paşguhkirin, qêmetnedan.
ji: ehemiyet +nedan
ehemmiyet (navdêr, mê) giringî, pêdivîtî, mihimî, giringbûn, mihimbûn.
Herwiha: ehemiyet.
ji wêjeyê: Şagirtekê wî yê bi navê Muhsin hebû li Stenbolê. Muhsin dibêje seyda Bedîuzzeman gelik ji gera biharê hez dikir. Bi hatina biharê pir kêfxweş û şadman dibû. Dixwest seyr û temaşaya mexlûqatên kaînatê bikit û tefekkûrê li ser bigerînit. Roja newrozê em bi xwe re birin geştê. Ji me re behsa ehemmîyeta newrozê kir. Got newroz cejna mexlûqatan e. Li wê derê hinek kûçik hebûn. Hinek nan da wa kûçikan. Got îro rojeka weqas pîroz e hita ko behra van kûçikan jî di vê newrozê de heye. Ew jî tevlî newroza vê kaînatê bibin. Welê dîyar bû ko roja newrozê gelik kêfxweş dibit.(Ronî Evdirehman: Bedîuzzeman û cejna newrozê, Nefel.com, 3/2007).
ji: Ji erebî Tirkî: (navdêr)giringî , mihîmî
ehl (navdêr) gel, xelk: Tu ehlê kîj bajarrî yî? (Tu ji kîj bajarrî yî?), xizm, kesûkar, eqreba, mirov, lêzim: Ew ne ehlê me ne. (Ew ne ji malbata yan binemala me ne.), ji komekê: ehlê biheştê (mirovên çûne yan dê biçin biheştê) ehlê xirabiyê (yê xirabiyê dike/yên xirabiyê dikin).
Herwiha: ahil ahl al ehil.
Bide ber: êl.
ji: ji erebî أهل (ehl).
: ehalî ehliyet ehlî teehil
ehlê taet û ibadetê bûn (biwêj) ji kesên ku zede nimej û ibadete dikin re tê gotin. di kiteben tebêqatan de dibêjin ku zehf ehle taet û ibadete bûye. mûfit yûksel
ehlen we sehlen (biwêj) ser çavan, bersiva silavdanê ye, bila, baş e, ser çavan, bersiva erênî ye.
ji wêjeyê: Karayilan dibêje: Kesên ku bi dostanî û bêyî ku înkara rastiyan bikin me rexne bikin, ehlen we sehlen, ser seran û ser çavan..
ji: Ji erebî
ehlî (navdêr, mê) sivîl, medenî, ne hikûmî, şexsî, taybet, prîvat.
Herwiha: ahlî.
ji wêjeyê: Rojane gelek jin, bêyî li berçavgirtina bandorên xirab ên neştergeriya sezeryen û tenê ji bo rizgarbûna ji êşa zarokbûnê, ji bo neştergeriyê berê xwe didin nexweşxaneyên ehlî. Li gor îstatîstîka nexweşxaneyên ji dayîkbûnê ya Hewlêr, rojane zêdetirî 100 zarok li nexweşxaneyê ji dayîk dibin. Ji wan jî sedî 25’ê bi neştergeriyê ji dayîk dibin. Lê li gor îstatîstîka Rêxistina Tendirustiya Cîhanê (WHO), li cîhanê rêjeya zarokbûna bi neştergeriyê, qasî nîva vê rêjeyê ye..
ji: Ji erebî: ehl + -î.
: ehliyet ehlîtî
ehlî heq (navdêr) yarsanî, kakeyî, mezhebek dînê îslamê ye.
Herwiha: ehlê heq.
ji wêjeyê: Em hemû wan kêmîneyên neteweyî û dînî ku li Kurdistanê tevî kurdan dijîn, wekî kurdistanî dibînin. Li aliyê din em kurd neteweyeke bindest û stembar in, kultur û ferhenga me hatiye qedexekirin, lewma em di êş û azara wan gelan digihên, divê em tu caran çav li dijminê xwe nekin. Li ser vê bingehê îro li şaxa me ya Kerkûkê kurd, tirkmen, suryanî/keldanî û ereb bi hev re kar dikin. Ji vê yekê pê ve, em girîngiyeke taybet didin kêmîneyên dînî yên kurd wekî êzidî, ehlî heq û elewiyan, ji ber ku ew hem ji ber nasnameya xwe ya neteweyî û hem jî ya dînî têne perçiqandin.(Mezher Xeliqî di hevpeyivînekê de li gel Cemil Oguz, Diyarname.com, 6/2007).
ji: ehl + -ê + heq (miletê Xwedê)
ehlibeyt malbata cenabê Pêxember eleyhiselam
ehlikitab 1. endamên olên îlahî 2. file û cihû
endamên olên îlahî, file û cihû
ehlîtî (navdêr, mê) rewşa ehlîbûnê.
ji: ehlî + -tî
ehliyet (navdêr, mê) ajoname, destûrnameya ajotinê, belgenameya ku lazim e mirovî hebe daku bikare serbest tirimpêlê biajo.
Herwiha: ehliyetname, ehlîyet, ehlîyetname.
ji: Ji erebî.
: bêehliyet, bêehliyetî, biehliyet, biehliyetî, ehliyetdar, ehliyetdarî, ehliyetdarîtî, ehliyetdartî, ehliyetder, ehliyetderî, ehliyetderîtî, ehliyetdertî, ehliyetdêr, ehliyetdêrî, ehliyetdêrîtî, ehliyetdêrtî, ehliyetî, ehliyetname
ehliyetdar (rengdêr) biajoname.
ji: ehliyet + -dar.
: ehliyetdarî ehliyetdarîtî ehliyetdartî
ehliyetdarî (navdêr, mê) rewşa ehliyetdarbûnê.
ji: ehliyetdar + -î
ehliyetî (navdêr, mê) rewşa ehliyetbûnê.
ji: ehliyet + -î
ehmed serenav, nêr, navekî mêran e.
Herwiha: Ahmed (di bin tesîra tirkî de).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئه‌حمه‌د. Têkilî: Hamid, Hemîd, Mihemed, Hemîd.
ji: ji erebî أحمد (Eḧmed) ji rehê حمد (ḧ-m-d-: hemd, pesn, sena). Ji eynî rehî: Hemîd, Mihemed, Mehmûd...
ehmedo tûyan dixwe, mehmedo çoyan dixwe (biwêj) hinek mirov jiyaneke xweş, hinek jî jiyaneke xerab dijîn. ezbenî, ji kare ve dinê fehmkirin ne hesan e. ehmedo tûyan dixwe, mehmedo çoyan dixwe.
ehmeq 1. bodele 2. gêjik 3. xêvik
(rengdêr) bêaqil, bêhiş, aqilsivik, nezan, sergerde, sergerdan, ne sexbêr, bale, serserî, cahil, şilatî, beredayî, dîn.
Bide ber: ahmeq, ehmaq.
ji: Ji erebî.
: ehmeqtî, ehmeqî, ehmeqîtî, ehmeqtî
ehmeqane (rengdêr) evdalane, bûdelane, evdalkî.
ji: ehmeq +-ane
ehmeqî 1. bodeletî 2. sergêjî 3. xêviktî *"mêrxasiya zêde, ehmeqî ye"
(rengdêr) bodeletî , sergêjî , xêviktî mêrxasiya zêde, ehmeqî ye.
Bikaranîn: Lêker: ehmeqî bûn, ehmeqî kirin. Navdêr: ehmeqîbûn, ehmeqîkirin Rengdêr: ehmeqîbûyî, ehmeqîkirî
ehmeqî bûn (lêker)(Binihêre:) ehmeqî
ehmeqî kirin (lêker)(Binihêre:) ehmeqî
ehmeqîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) ehmeqî
ehmeqîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) ehmeqî
ehmeqîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ehmeqî kirin
ehmeqîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ehmeqî
ehram (navdêr, mê) pîramîd, gorrên fîrewnan yên binê wan pan û serê wan tûj, her avahiyê mîna gorrên fîrewnan(rengdêr) her tişta/ê dirûvê wê/wî wek gorrên fîrewnan.
Herwiha: ehiram.
Bide ber: heram.
ji: Ji erebî.
: ehramane, ehramî
ehramane (rengdêr) bi awayekî ehram.
ji: ehram + -ane
ehramî (navdêr, mê) rewşa ehrambûnê.
ji: ehram + -î
ehrîmen (navdêr, nêr) (li gor zerdeştiyê) şeytan, dijminê ahuramezda, hêza xirabîxwaz.
Herwiha: ehrîman.
: ehrîmenî, ehrîmenîtî
serenav, nêr, (li gor baweriya zerdeştiyan) xwedayê xirabiyê, şeytan.
Herwiha: Ahrîmen.
Dijwate: Ahura Mazda, Yezdan.
ji: hevreha yan ji farisî اهریمن (Ehrîmen), jipehlewi Ehrimen, jiavestayi engre meynyu (giyanê xirab) ji engre- (wêranî, wêranker) + meynyu (giyan) jiari. Di kurmancî de bi forma rêvin (pîs, qirêjî) maye..
: ehrîmenî, ehrîmenîtî
ehrîmenî (rengdêr) (navdêr)şeytanî, iblîsî, decalî, melûnî, karê Ehrîmenî, kiryarên şeytanî, alîgirên Ehrîmenî, (mecazî) gelek xirab.
ji wêjeyê: Barzanî her di peyama xwe de bi tundî bersiva wan hewlan da û wiha got: “Li gorî me ew gotin û îdia tenê xewneke ehrîmenî ne. Em bi tundî dibêjin ku yekperçebûna Herêma Kurdistanê xeta sor e û ti kes nikare bi ti awayî destê xwe bide vê xetê..
ji: ehrîmen + -î.
: ehrîmeniyane ehrîmenîtî
ehrîmeniyane (rengdêr) bi awayekî ehrîmenî.
ji: ehrîmenî + -ane
ehwal (navdêr, mê) rewş, hewl, mihawele.
ji wêjeyê: We zû şemirand ji bo çi sersal Hon rast bibên ku bûye ehwal ? w:Ehmedê Xanî şîroveya helbestê: 1- bibên kurtkirina bibêjin e 2- ku li devera Hekaryan bi wateya -çawa,çi- tê bikaranîn.li vir wisa hatiye bikaranîn.3- honhûn.
: hal û ehwal.
ji: Ji erebî
ehwaz (navdêr) bajarê mezintirîn li parêzgeha Xûzistan
ehwenaşer (navdêr, nêr) qencê xiraban (di zerdeştiyê de).
ji wêjeyê: Ehwenaşer TRT-Heşt(sernavê nivîsek Merdan Newayî, Amidakurd.com, 12/2008)
ehya serenav, nêr, pêxemberê sibiyan, kurrê Zekeryayî, navek zelaman e.
Herwiha: Yahya, Yehya.
ji: Bi rêya erebî ji îbranî.
: ehyawî, ehyawîtî, ehyayî, ehyawîtî
ehd (f.) agreement
ehmeqane (adv.) stupidly
ehmeqî (f.) stupidity
ehefrau kulfet
ehemann şû
eher gelek
pêşîn
zehf
ehescheidung telaq
ehrbar layeq
layiq
layîk
ehre bext
erz
hurmet
keramet
qadir
qadr
rêz
rêzdarî
rûmet
serbilindî
xawên
xîret
ehre erweisen paye dan
ehrelos bêsinc
hîz
ehren qedir girtin
ehrenhaftigkeit keramet
serbilindî
ehrenmann camêr
ehrentitel cenab
ehrenwert rûmetdar
serberz
serbilind
ehrerbietig hurmetkar
ehrerbietung heşmet
hîşme
ehrfurcht rêz
rûmet
sam
ehrgeizig bengî
bi hêrs
ehrlich birêz
dilpak
rêzdar
ehrlicher kawik
ehrlichkeit dilronî
sidq
ehrloser telaqreş
ehil Angehörige
Bewohner
Leute
ehl Angehörige
Bevölkerung
Bewohner
Leute
Personen
ehlê nezer Angehörige
Gelehrte
Personen der Theorie
ehlen wesehlen willkommen!
ehalî n. sar, ehalî n.
ehbab m/n. dost, ehbab n.
ehbabî m. dostîye, ehbabîye, dostênî, ehbabênî m.
ehbabî kirin lg. dostîye kerdene, ehbabîye kerdene, dostênî kerdene, embazîye kerdene, hevalênî kerdene
ehd m. wad, peyman, soz, ahd n.
ehd kirin lg. wad kerdene, peyman dayene, soz dayene, ahd kerdene
ehe b. ehe
ehîl rd. ehlîyetin, ehîl
ehlamûr m. bot. exlamûr, îhlamûr, êxlamûr, ehlamûr, exlamor n.
ehlê sunet m/n. ehlê sunetî, ehlsunetî n.
ehlîyet m. ehlîyet n.
m. ehlîyete, ehlîyetname m.
ehlîyetname m. ehlîyete, ehlîyetname m.
ehmeq rd. bom, gêj, sersem, tîn, dengeser, exmaq, bomik, budela, munqis, deng, bud
ehmeqane rd. bomane, gêjkî, exmaqkî, sersemkî, budelane, bomikî, munqisane
ehmeqî m. bomîye, tînîye, sersemîye, gêjîye, dengeserîye, budelayîye, munqisîye, exmaqîye, budelayênî, tînênî, gêjênî, sersemênî, exmaqênî, dengîye m.
ehram m. hêrame m.
ehrîmen n. ehrîman, dînê zerdustî de seytan n.
ehwal m. ehwal, rewse, wezîyet n.
ehende nemr o ke, se peme O kadar yumuşak ki, pamuk gibi
ehlîyet ehliyet
ehlîyetê cezawerdişî cezai ehliyet
cezai ehliyet
ehlîyetname ehliyet
ehliyetname
ehlisünnet ehlê sunetî
ehliyet 1)ehlîyet (n) 2)ehlîyetname (n)
ehliyetname ehlîyetname (n)
ehlî sivîl, medenî
gel, xelk milet