Encamên lêgerînê
1. jê, tek, ta (tiştê ku ji hev in, weki hev in) *bu masanın bir eşi bizde de var maseyeke ji vê li mala me ji heye *ayak­kabının diğer eşi yok tekê solê yê din tune *birbirine eş tayê hev in nd/nt 2. hevser, külfet, heval (ji bo jin-mêr) *adam eşinin onu evde beklediğini söylüyordu mêrik digote ku kulfetê wî li malê riya wî dipê n 3. heval (ji bo ajalan) *güvercin eşini arıyor kevok li hevala xwe digere nd/nt 4. hêwî, hewî m 5. heval, hevber nd/nt 6. heval, hevalzarok, hevalbiçûk, hevalok, hevala zarok, hevalzarû (ji bo ya jinan), pizdan (ji bo ya pez), xelêfk (ji bo ya mehînê) m 7. heval (di leyîstikan de) *kendine kuvettli bir eş seçti ji xwe re hevalekî yeman niqand nd/nt dost dost û heval, nas û dost
eş adlı bnr eş sesli
bnr eş sesli
eş anlam hemwateyî, hemmaneyî rz/m
hemwateyî, hemmaneyî rz/m
eş anlamlı hemwate, hevwate, hemmanc, sînonîm rz/rd
hemwate, hevwate, hemmane, sînonîm rz/rd
eş anlamlılık hemwatetî, hemmanetî, sînonîmî rz/m
hemwatetî, hemmanetî, sînonîmî rz/m
eş basınç xwarika îzobarê erd/nd
xwarika îzobarê erd/nd
eş başkan heveserok, heveserek, hevalserok, hevalserek (yek ji serokê ku serokatiya heyetekê, civînekê an jî kongreyekê di­ke) nd/nt
heveserok, heveserek, hevalserok, hevalserek (yek ji serokê ku serokatiya heyetekê, civînekê an jî kongreyekê dike) nd/nt
eş başkanlık heveserokî, heveserekî, hevalserokî, hevalserekî m
heveserokî, heveserekî, hevalserokî, hevalserekî m
eş biçim hemteşe, izomorf kîm/fız m
hemteşe, îzomorf kîm/fiz m
eş biçimli hemteşeyî, izomorfik kîm/fız rd
hemteşeyî, îzomorfîk kîm/fiz rd
eş biçimlilik 1. hemteşetî, îzomorfîzm kîm/fız 2. hemteşetî, îzomorfîzm mat/m
1. hemteşetî, îzomorfîzm kîm/fiz 2. hemteşetî, îzomorfîzm mat/m
eş cinsel hevezayend, homoseksuel rd
hevezayend, homoseksuel rd
eş cinselîk hevezayendî, homoseksueli m
eş cinselik hevezayendî, homoseksuelî m
eş değer 1. hemtayî, hevtayî 2. hevtayî, hevberî mat nd/rd
1. hemtayî, hevtayî 2. hevtayî, hevberî mat nd/rd
eş değerli hemta, hevta, takêş, hevber rd
hemta, hevta, takêş, hevber rd
eş değerlilik 1. hemtayîtî, hevtayîtî 2. hevtayîtî, hevberî mat/m
1. hemtayîtî, hevtayîtî 2. hevtayîtî, hevberî mat/m
eş deprem hejekên hemtund, bivelerzên hemtund nd
hejekên hemtund, bivelerzên hemtund nd
eş güdüm koordinasyon m
koordînasyon m
eş güdümcü koordînator nd/nt
koordînator nd/nt
eş güdümlü koordîne rd
koordîne rd
eş kenar hevsan, kenarê wekhev mat
eş kenar dörtgen lebzîne mat
eş kenar üçken sêgoşeya hevsan
eş koşmak ji Xwedê re şirik çêkirin l/bw
ji Xwedê re şirîk çêkirin l/bw
eş merkezli hevnavendî rd
hevnavendî rd
eş sesli hemdeng, hevdeng, homonim (peyvên ku wateyê wan cuda lê teşeyê wan ey­nî ne, wekî ax (axîn) û ax (xak) rz nd/rd
hemdeng, hevdeng, homonîm (peyvên ku wateyê wan cuda lê teşeyê wan eynî ne, wekî ax (axîn) û ax (xak) rz nd/rd
eş sıcak hemgerm, izoterm erd/m
eş sıcak eğrisi xwarika hemgermê, xwarika îzotermê
eş tutmak heval girtin, ji xwe re heval gir­tin (di leyîstik û meşqan de)
eş yapım çêkirina hevpar, produksiyona hevpar nd
çêkirina hevpar, produksiyona hevpar nd
eş yükselti hevebilindî, îzohîps (cihê ku bilindahiya wan mîna hev e) erd/rd
eş yükselti eğ­risi xwarika îzohîpsê
eş zaman hevedem, hevekat, senkron (tiştên ku di heman demi de tevdigere) rd
hevedem, hevekat, senkron (tiştên ku di heman demî de tevdigere) rd
eş zamanlı 1. hevedemî, hevekatî, yekdemîn, senkronîk (bûyerên ku despêkirina wan û kutabûna wan di heman demê de ye) 2. hemdemî (tiştên ku di heman demi de diqewime) rd
1. hevedemî, hevekatî, yekdemîn, senkronîk (bûyerên ku despêkirina wan û kutabûna wan di heman demê de ye) 2. hemdemî (tiştên ku di heman demî de diqewime) rd
eş zamanlılık hevedemîbûn, hevekatîbûn, senkronî m
hevedemîbûn, hevekatîbûn, senkronî m
eşarp hêratî, şarpe, şelpe m
hêratî, şarpe, şelpe m
eşeğe gücü yetmeyip semeri­ni dövmek bi kerê nikare baz dide (an jî dibeze) kurtan, bi kerê nikare diçe kurtan
eşeği düğüne çağırmışlar, "ya su lazımdır, ya odun" demiş bi xwe ne ji xêrê re şandinê pey (me)
eşeği sağlam kazığa bağlamak (îşê xwe) mezbût girê dan
eşeğinı sağlam kazığa bağlamak pişta xwe pê girê dan, xwe jê piştrast kirin
eşek 1. ker (Aquus asinus) zo/nt 2. çoçok, çoço (di zimanê zarokan de) 3. ker (ji bo kesê zir, serhişk û bêpîr û şerde) *o eşe­ğin biri ew kerekî dera hanê ye (mec) nt 4. kerik (sêpaya ku mirov radibe sêrê û pê dîwar lê dike an jî didû) n
eşek arısı mozeqirtik, mozeqirt, pîzang, korox, moza keran, (Vespa crabro) zo/m
mozeqirtik, mozeqirt, pîzang, korox, moza keran, (Vespa crabro) zo/m
eşek baklası baqilreş bot/nd
baqilreş bot/nd
eşek başı serê kerê, li ber pez *sen eşek başı mısın burada? ma tu li vir serê kere yi?, qey tu li vir li ber pez î?
eşek cenneti dinyaya wî alî (argo)
eşek derisi gibi 1) we­ki çermê kerê (ji bo çermê pir qalind) 2) eynî kezeba kerê ye (ji bo kesê nedılşewat) (mec)
eşek dikeni kerbeş bot/m
kerbeş bot/m
eşek dikeni gi­bi eynî ker e, wekî keran
eşek hıyarı riwekeke beji ya ji famîleya kundiran
(=eşekhıyarı, acıdülek, acıdüvelek, acıkavun, cırtlak, cırtlatan, hıyarcık, kargadüveleği) xîyarşember; ecballium elaterium- fam:cucurbitaceae
riwekeke bejî ya ji famîleya kundiran
eşek hoşaftan ne anlar (eşek suyunu içer tanesini bırakır) qedrê gulê çizane kerbeş divê kerê reş, ker çi zane zehferan çi ye, gula geş dane ber pozê kerê reş
eşek inadı inta kerê, irna kerê
eşek kadar bi qandî kerekî ye, bi qasî kerekî ye kafalı serker, serê kerê
eşek kulağı kesilmekle küheylân olmaz kurmê şîrî heta pîrî (tiştê ku ne xwedî wesfekî baş be, mirov çawa bike jî naguhere)
eşek kuyruğu gibi ne uzar ne kı­salır wekî xwe bûn, emelê (yekî) neçûn
eşek madımağı (=kaz otu) werênek, gîyameşk(facebook)-; polygonum aviculare
eşek marulu pirûnek, kurindora keran, kardû bot/m
pirûnek, kurindora keran, kardû bot/m
eşek olduktan sonra semer vuran çok olur ker hebin palan pir in
eşek otu kerbeş bot/m
kerbeş bot/m
eşek şakası hewes û henekên keran, wekî lota kerê
eşek sıpası kurîkê ke­re, kuriyê kerê, dehşikê kerê, dehşê kerê, daşê kerê, cehşê kerê, cehşikê kerê, caşê kerê
eşek sırtı xemla dergûşê nd
xemla dergûşê nd
eşek sudan gelinceye kadar dövmek wekî kerê (yek) kutan, heftirka dilê (yekî) danê wekî keran, wisa kutan ku ker cendekê (yekî) nekişîne, golikê reşo te çi xwariye, goliko soro te çi xwariye
eşekçe kerkî, kerane h/rd
kerkî, kerane h/rd
eşekçi kerajo (kesê ku bi keran bar dikişine an jî mirovan siwarî keran dike û wan di­ğerine) nd/nt
kerajo (kesê ku bi keran bar dikişîne an jî mirovan siwarî keran dike û wan digerîne) nd/nt
eşekdikeni koleg; onopordum
eşekhıyarı (=eşek hıyarı, acıdülek, acıdüvelek, acıkavun, cırtlak, cırtlatan, hıyarcık, kargadüveleği) xîyarşember; ecballium elaterium- fam:cucurbitaceae
eşekleşme kerbûn m
kerbûn m
eşekleşmek bûn ker l/ngh
bûn ker l/ngh
eşeklik kertî, kerîtî, kerînî (mec) m
kertî, kerîtî, kerînî (mec) m
eşekten düşmüş karpu­za dönmek 1) heyret lê çêbûn, lê bûn saw û sepet (ji ber tiştekî pir şaşwaz bûn) 2) wekî ji ser kerê de ketin (ji bo rewşa kesê ku dikeve halekî ne tu hal)
eşel mobil eşel mobîl (pîvana dayîna mehmiziyê li gorî bilindbûn û daketina nirxê malê ku tê hilbirandin) m
eşel mobîl (pîvana dayîna mehmiziyê li gorî bilindbûn û daketina nirxê malê ku tê hilbirandin) m
eşelek navik (navika mîna mêweyên bihok, sêv û hermî ku nayê xwarin) m
navik (navika mîna mêweyên bihok, sêv û hermî ku nayê xwarin) m
eşeleme 1. xepiran, xepirandin, xepartin, vedan 2. tevdan (mec) m
1. xepiran, xepirandin, xepartin, vedan 2. tevdan (mec) m
eşelemek 1. xepirandin, xepartin, vedan 2. tevdan (ililka tiştekî derxistin) (mec) l/gh
1. xepirandin, xepartin, vedan 2. tevdan (ililka tiştekî derxistin) (mec) l/gh
eşelenme xepirin m
xepirîn m
eşelenmek 1. hatin xepirandin, hatin xepar­tin, hatin vedan l/tb 2. xepirin l/ngh
1. hatin xepirandin, hatin xepartin, hatin vedan l/tb 2. xepirîn l/ngh
eşey zayend, cinsiyet biy/m
zayend, cinsiyet biy/m
eşeyli zayendar, bicinsiyet m
zayendar, bicinsiyetm
eşeyli üreme zêdebûna bi zayendî
zêdebûna bi zayendî
eşeylilik zayendarî, bicinsiyetî m
zayendarî, bicinsiyetî m
eşeysel zayendî, cinsî m
zayendî, cinsî m
eşeysiz bêzayend, bêcins rd
bêzayend, bêcinsrd
eşeysiz çoğalma zêdebûna bêzayendî
zêdebûna bêzayendî
eşhas (piranişa şexs e) 1. kes, şexs 2. kes, şexs (ên ku di bûyerekê an jî di berhemeke wêjeyî de cih digirin) nd/nt
(piranişa şexs e)
eşiğine yüz sürmek xwe avêtin tor û bextê (yekî), xwe avêtin ser cila (yekî)
eşiğini aşındırmak riya mala (yekî) kirin çirik, sola xwe li riyekê qetandin
eşik 1. şemûg, şêmîk, sêlûn, şemûk, derizgeh, şîpane, şîpander, sivder, sevder, derizan, derçik, pêping, derabzûn, derazîng, astane, binderî, derazû *kapının eşiğine oturmuş yolu gözlüyordu li ser şêmûga derî rûniştibû rêpana rê dikir m 2. sekûk (pêpêlûka li ber deri) m 3. li ber *dünya yeni bir eko­nomik bunalımın eşiğinde dinya li ber qeyraneke aborî ye (mec) 4. pirik (ji bo amûrên jîdar) mzk 6. xala destpêkê psî/m
1. şemûg, şêmîk, sêlûn, şemûk, derizgeh, şîpane, şîpander, sivder, sevder, derîzan, derçik, pêping, derabzûn, derazîng, astane, binderî, derazû * kapının eşiğine oturmuş yolu gözlüyordu li ser şêmûga derî rûniştibû rêpana rê dikirm 2. sekûk (pêpêlûka li ber derî)m 3. li ber * dünya yeni bir ekonomik bunalımın eşiğinde dinya li ber qeyraneke aborî ye (mec) 4. pirik (ji bo amûrên jîdar) mzk 6. xala destpêkê psî/m
eşik taşı şîp, şîpik
şîp, şîpik
eşikine yüz sürmek xwe avêtin tor û bextê (yekî), xwe avêtin ser cila (yekî)
eşikini aşındırmak riya mala (yekî) kirin çirik, sola xwe li riyekê qetandin
eşilme xepirin m
xepirîn m
eşilmek 1. xepirin 2. hatin xepirandin, hatin vedan l/tb
1. xepirîn 2. hatin xepirandin, hatin vedan l/tb
eşinme pêkolî, erşanî m
pêkolî, erşanî m
eşinmek pêkolî kirin, erşanî kirin (ku heywan bi lingê xwe erdê dixepirine) l/gh
pêkolî kirin, erşanî kirin (ku heywan bi lingê xwe erdê dixepirîne) l/gh
eşit 1. wekhev, yeksan, hemtaraz, beramber, beranber, hevber (tiştê ku ji aliyê awa, nirx, buût, çendanî û çawaniyê ve mîna hev in) *bu iki yük eşit ev her du bar wekhev in 2. wekîhev, wekhev, yeksan (kesên ku ji heman mafan sûdê werdigirin, di heman astî de ne) *herkes kanun önünde eşittir her kes li ber qanûnan wekîhev e 3. wekhev, yeksan mat/rd
1. wekhev, yeksan, hemtaraz, beramber, beranber, hevber (tiştê ku ji aliyê awa, nirx, buût, çendanî û çawaniyê ve mîna hev in) * bu iki yük eşit ev her du bar wekhev in 2. wekîhev, wekhev, yeksan (kesên ku ji heman mafan sûdê werdigirin, di heman astî de ne) * herkes kanun önünde eşittir her kes li ber qanûnan wekîhev e 3. wekhev, yeksan mat/rd
eşit çizgisi nîşana yeksaniyê, nîşandeka wekheviyê (=) mat/nd
nîşana yeksaniyê, nîşandeka wekheviyê (=) mat/nd
eşit tutmak wekhev girtin, yeksan girtin
eşit tut­mak wekhev girtin, yeksan girtin
eşitçi wekhevîxwaz, yeksanîxwaz rd
wekhevîxwaz, yeksanîxwaz rd
eşitçilik wekhevîxwazî, yeksanîxwazî m
wekhevîxwazî, yeksanîxwazî m
eşitleme beranberkirin, yeksankirin, wekhevkirin m
beranberkirin, yeksankirin, wekhevkirin m
eşitlemek beranber kirin, yeksan kirin, wek­hev kirin l/gh
beranber kirin, yeksan kirin, wekhev kirin l/gh
eşitlenme beranberbûn, yeksanbûn, wekhevbûn m
beranberbûn, yeksanbûn, wekhevbûn m
eşitlenmek beranber bûn, yeksan bûn, wek­hev bûn l/ngh
beranber bûn, yeksan bûn, wekhev bûn l/ngh
eşitleşme yeksanîhevbûn, wekîhevbûn m
yeksanîhevbûn, wekîhevbûn m
eşitleşmek yeksanî hev bûn, wekî hev bûn l/bw
yeksanî hev bûn, wekî hev bûn l/bw
eşitleştirme yeksanîhevkirin, wekîhevkirin m
yeksanîhevkirin, wekîhevkirin m
eşitleştirmek yeksanî hev kirin, wekî hev kirin l/bw
yeksanî hev kirin, wekî hev kirin l/bw
eşitlik 1. wekhevî, yeksanî (rewşa wekhevbûna du tişt an jî tiştan) m 2. wekhevî (li ber qanûna wekhevbûna kesan) m 3. wekhevî (nebûna cudahiya di navbera kesan de) sos/m 4. wekhevî, yeksanî mat/m derecesi pileya wekheviyê rz *Ahmet kadar Ali de çalıştı bi qasî Ehmed Alî jî xebitî (di Kurdî de bi daçekên mîna qeder, qas, qand, çendî, wekî, nolî, mîna, fîna, bîna, notla, mînanî, nolî û hwd. pileya wekheviyê tê çêkirin)
1. wekhevî, yeksanî (rewşa wekhevbûna du tişt an jî tiştan)m 2. wekhevî (li ber qanûna wekhevbûna kesan)m 3. wekhevî (nebûna cudahiya di navbera kesan de) sos/m 4. wekhevî, yeksanî mat/m
eşitlik derecesi pileya wekheviyê rz * Ahmet kadar Ali de çalıştı bi qasî Ehmed Alî jî xebitî (di Kurdî de bi daçekên mîna qeder, qas, qand, çendî, wekî, nolî, mîna, fîna, bîna, notla, mînanî, nolî û hwd. pileya wekheviyê tê çêkirin)
eşitlik eki qertafa wekheviyê rz *adilce adîlane (di Kurdî de bi qertafên wekî -ane, -kî, -okî, -ka, -warî) tê çêkirin
qertafa wekheviyê rz * adilce adîlane (di Kurdî de bi qertafên wekî -ane, -kî, -okî, -ka, -warî) tê çêkirin
eşitlik işareti nîşana yeksaniyê, nîşana wekheviyî mat
nîşana yeksaniyê, nîşana wekheviyî mat
eşitlikçi wekhevîxwaz, yeksanîxwaz rd
wekhevîxwaz, yeksanîxwaz rd
eşitlikçilik wekhevîxwazî, yeksanîxwazî m
wekhevîxwazî, yeksanîxwazî m
eşitsiz newekhew, neyeksan rd
newekhew, neyeksan rd
eşitsizlik newekhevî, neyeksanî m
newekhevî, neyeksanî m
eşiyle cinsel ilişkide bulunmak çûn nivîna xwe, çûn ser cihê xwe
eşiyle cinsel ilişkide bulun­mamak bi nav cih û nivînên xwe neketin
eşkâl (piraniya şekl e), şekl, teşe, şêwe, kêrsim, dilq n
(piraniya şekl e), şekl, teşe, şêwe, kêrsim, dilq n
eşkin 1. meş (çeşîdek meşa lezgîn a hesp e) m 2. meşxweş (hespê ku wisa dimeşe) rd 3. bi meşê (meşa bi vî awayî) h
1. meş (çeşîdek meşa lezgîn a hesp e) m 2. meşxweş (hespê ku wisa dimeşe) rd 3. bi meşê (meşa bi vî awayî) h
eşkinci leşkerê eyaletan ku diçûn şer
leşkerê eyaletan ku diçûn şer
eşkinli meşxweş, hespê meşxweş rd
meşxweş, hespê meşxweş rd
eşkinsiz teptepo (hespê ku meşa wî ne xweş û bêdenge ye) rd
teptepo (hespê ku meşa wî ne xweş û bêdenge ye) rd
eşkiya (piranişa şaqî ye) 1. rêbir, muxlacî, ke­leş, eşqiya (kesê ku li çol û pesaran digire pêşiya rêwiyan û wan dişêlîne) 2. nijdevan, rêbir, isad, eşqiya, (dizekê çol û pesaran) nd/nt
(piranişa şaqî ye)
eşkiya gibi dibêjî qey eşqiya ye, dibêjî qey ê serê çiya ye (ji bo kesê ku reng û rûçikê wî, dilq û qilafetê wî hêwilnak e)
eşkiyahk rêbirî, eşqiyatî, isadî, nijdevanî m
eşkiyalık rêbirî, eşqiyatî, isadî, nijdevanî m
eşlek ekvator ast/m
ekvator ast/m
eşleksel ekvatorî ast/rd
ekvatorî ast/rd
eşlem kopya (kopiya sûretê tiştekî) m
kopya (kopiya sûretê tiştekî) m
eşleme 1. cotkirin, zokirin m 2. hevedemîbûn, senkronizasyon sn/m 3. cotebêje (di peyvan de cotebêje) rz/m
1. cotkirin, zokirin m 2. hevedemîbûn, senkronîzasyon sn/m 3. cotebêje (di peyvan de cotebêje) rz/m
eşlemek 1. cot kirin, zo kirin (du tiştê ku dirûvê wan bi hev dikeve mirov bîne cem hev) 2. hevedemî kirin, senkronîze kirin (di sînemayê de pêkaijina pêwendiya di navbera deng û dîmenê de) l/gh
1. cot kirin, zo kirin (du tiştê ku dirûvê wan bi hev dikeve mirov bîne cem hev) 2. hevedemî kirin, senkronîze kirin (di sînemayê de pêkanîna pêwendiya di navbera deng û dîmenê de) l/gh
eşlemeli hevedemî, senkronîzekirî sn/rd
hevedemî, senkronîzekirî sn/rd
eşlemesiz 1. nehevedemî, nesenkronîze 2. bêsenkronîze (fîlmê ku senkronizasyona wî xera bûye) rd
1. nehevedemî, nesenkronîze 2. bêsenkronîze (fîlmê ku senkronîzasyona wî xera bûye) rd
eşlenik xal, çixêz an jî hejmara ku hemrêjeyî tê de heye mat
xal, çixêz an jî hejmara ku hemrêjeyî tê de heye mat
eşlenmek hatin zokirin l/tb
hatin zokirin l/tb
eşleşme 1. hevalbûn, hevalgirtin 2. cotbûn 3. cotebêje rzJm
1. hevalbûn, hevalgirtin 2. cotbûn 3. cotebêje rz/m
eşleşmek 1. bûn heval 1/ngh, heval girtin l/gh 2. cot bûn l/ngh
1. bûn heval l/ngh, heval girtin l/gh 2. cot bûn l/ngh
eşlik hevalî, hevaltî m
hevalî, hevaltîm
eşlik etmek 1) hevaltî pê re kirin, pê re hevaltî kirin, pê re refaqet ki­rin, dûhatî kirin, li pey çûn (muzîkçêkirina bi solîstek, sazek an jî bi orkestrayekê re) *soliste ben eşlik ettim min hevaltî bi solîst rekir 2) pê re hevaltî kirin (pê re çûn)
1) hevaltî pê re kirin, pê re hevaltî kirin, pê re refaqet kirin, dûhatî kirin, li pey çûn (muzîkçêkirina bi solîstek, sazek an jî bi orkestrayekê re) * soliste ben eşlik ettim min hevaltî bi solîst rekir 2) pê re hevaltî kirin (pê re çûn)
eşme (I) 1. xepar, vedan 2. lêkolan, vekolan 3. çavkanî, karêz m (II) xaran (xarana hêsp) m
eşme (i) 1. xepar, vedan 2. lêkolan, vekolan 3. çavkanî, karêz m
eşme (ii) xaran (xarana hêsp) m
eşmek (I) 1. vedan, xepirandin (piçek kolandina xakê) *değnekle toprağı eşiyor­du bi şivikê erd vedida 2. lê kolan, veko­lan (ji bo lêkolana tiştekî) (mec) l/gh (II) xarîn, rewiqîn (pir zûçûna hesp) *at eşiyor hesp dixare l/ngh
eşmek (i) 1. vedan, xepirandin (piçek kolandina xakê) * değnekle toprağı eşiyordu bi şivikê erd vedida 2. lê kolan, vekolan (ji bo lêkolana tiştekî) (mec) l/gh
eşmek (ii) xarîn, rewiqîn (pir zûçûna hesp) * at eşiyor hesp dixare l/ngh
eşofman (1 şîrove)eşofman n
eşofman n
eşoğlu kerbav nd/nt
kerbav nd/nt
eşraf (piraniya şerîf e) xuyanî, giregir, maqûl, gerd, eşraf (ji bo zengin û kesên xuyanî yên derekê) rd
(piraniya şerîf e) xuyanî, giregir, maqûl, gerd, eşraf (ji bo zengîn û kesên xuyanî yên derekê) rd
eşraflık maqûlî, xuyanîtî, eşrafî m
maqûlî, xuyanîtî, eşrafî m
eşref rûmetdar, xweyrûmet, şerefyar, xweşşeref (kesê pir rûmetdar, xweyşeref) rd
rûmetdar, xweyrûmet, şerefyar, xweşşeref (kesê pir rûmetdar, xweyşeref)rd
eşref saati 1) çaxê tiştekî yê guncan 2) wextê sernermiya kesekî
eşref saatı 1) çaxê tiştekî yê guncan 2) wextê sernermiya kesekî
eşşek bkz. Eşek
eşsiz 1. bêhempa, bêhevta, bêmanend, yekta *eşsiz bir güzellik bedewiyeke bêhempa 2. bêheval *bu kuş eşsiz kaldı ev çûk bêheval ma rd
1. bêhempa, bêhevta, bêmanend, yekta * eşsiz bir güzellik bedewiyeke bêhempa 2. bêheval * bu kuş eşsiz kaldı ev çûk bêheval ma rd
eşsizlik 1. bêhempatî, bêhevtayî, bêmanendî, yektayî 2. bêhevaltî, bêhevalbûn m
1. bêhempatî, bêhevtayî, bêmanendî, yektayî 2. bêhevaltî, bêhevalbûn m
eşteş tabend rd
tabend rd
eştirmek (I) dan xepirandin, dan vedan l/lb (II) xarandin, rewiqandin (zû ajotina hêsp) l/gh
eştirmek (i) dan xepirandin, dan vedan l/lb
eştirmek (ii) xarandin, rewiqandin (zû ajotina hêsp) l/gh
eşya (piraniya şey e) tişt, têkber, eşya n
(piraniya şey e) tişt, têkber, eşya n
eşyalı bitêkber, bieşya, eşyadar rd
bitêkber, bieşya, eşyadar rd
eşa m 1. yatsı (güneş batmasından sonraki bir buçuk iki saatlik vakit) 2. yatsı (yatsı ezanı veya namazı)
eşar m aşar
eşare m jest (el, kol, baş ile yapılan iç güdesel veya iradeli hareket)
eşbabî m çir (erik çiri için)
eşedok bnr eşhedok
eşêf m bahçe, bağ, bostandan yabanî ot ayıklama
eşêf kirin l/gh yabanî ot ayıklamak
eşêfkirin m yabanî ot ayıklama
eşel mobîl nd eşel mobil
eşhed m kelimeyi şahadet
eşhed ber pê anîn inanmaya başlamak, kanaat getirmek
eşhed û bilah kesin olarak
eşheda xwe anîn kelimeyi şahadet getirmek, şahadet getirmek
eşhedok m işaret parmağı
eşîd m çığ
eşîd hatin çığ düşmek
eşîr aşiret, oymak.
rd 1. aşiret mensubu 2. mert cömert
eşîrane h aşiretçe
eşîrat bnr eşîret
eşîret m aşiret, oymak
eşîretgir nd/nt aşiretçi
eşîretgirî m aşiretçilik
eşîretvan nd/nt aşiretçi
eşîretvanî m aşiretçilik
eşîretwarî h aşiretçe
eşîrî m aşiretçilik
eşîrk bnr aşîrk
eşîrparêz nd/nt aşiretçi
eşîrparêzî m aşiretçilik
eşîrwarî rd/h aşiretvari
eşk (i) bot bademe benzeyen meyvesi olan ve gri yapraklı bir bitki
eşk (ii) m toyaka, gergi (yük hayvanlarının gevşemiş yüklerini sıkıştırmak için ürgana takılıp bükmek süretiyle kullanılan sert çubuk)
eşk (iii) m kapı sürgüsü, kapıyı kilitleme sırığı
eşkêl çap.
m 1. şekil 2. mat çap
eşkêla goşeyî açısal çap
eşkele (i) m mengene, işkence aleti
eşkele (ii) m çadır kurmada kullanılan bir çubuk
eşkere bnr aşkera
eşkol m dokuma tezgahının bir elemanı
eşofman n eşofman
eşq m 1. aşk 2. m heves (gelip geçici istek) * eşqa min jê re tune ona heves duymuyorum
eşq bi (yekî) girtin ateşi başına vurmak (coşmak)
eşq dan şevk vermek * ev kar eşqê nade min bu iş bana şevk vermiyor
eşq hatin (yekî) aşka gelmek
eşq kirin l/gh 1. keyiflenmek, keyfetmek * pir kêf û eşq kir çok keyfetti 2. eğlenmek
eşq pê girtin ateşi başına vurmak (coşmak)
eşqa (yekî) jê re hatin -e heves duymak
eşqa (yekî) jê re hebûn heves duymak, hevesi olmak
eşqa (yekî) jê şikîn şevkı kırılmak
eşqbaz rd âşık, vurgun, tutkun
eşqbazî m âşıklık, vurgunluk, tutkunluk
eşqer bot/m bir üzüm türü
eşqiya nd/nt 1. eşkiya, şaki 2. eşkiya (haydut, kır hırsızı)
eşqiyatî m eşqiyalık, haydutluk
eşqiyatî kirin haydutluk etmek
eşqkirin m 1. keyiflenme, keyfetme 2. eğlenme
eşraf rd eşraf
eşrafî m eşraflık
eşya n eşya
eşyadar rd eşyalı
eşyayê cihêz çeyizlik, sandık eşyası
eşyayê rihelê çeyizlik
eşyayê xilmet ikinci el eşya
eşyayên kevn eskiler, eski eşya
eşaîr (navdêr) wan kesên ku pez, bizin, manga û htd xwedî dikin û ji bo bidestxistina xurix û hêşînahîyê hertim kûç dikin
eşbabî (navdêr) zerdeliyên hişkkirî.
ji wêjeyê: Zerdelî, mişmiş û eşbabî jî ji yên hişkkirî re tê gotin.
eşêf (navdêr, mê) ade, xepare, paqijkirin û rakirina wan giya û pincarên ku di ber ev riwekên çandî de şîn hatiye û ziyanê didinê.
Herwiha: aşêf.
ji wêjeyê: Ji min re welê tê, weka ku meriv bi salan darekê bigihîne, axa wê bikole, eşêf bike, bitahmijîne, av bide, tam gava ew meywe digire, tê roja ku meriv meyweyên wê bixwe, dev jê berde, biçe, bêje ”ev meywe ji min re nelazim in.
: eşêfkar, eşêfkarî, eşêfker, eşêf kirin, eşêfkirin, eşêfkirî
eşêfkarî (navdêr, mê) rewşa eşêfkarbûnê.
ji: eşêfkar + -î
eşêfker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê eşêf dike.
ji: eşêf + -ker
eşêfkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye eşêf kirin
eşîr qebîle, hoz
(navdêr, nêr) yekîtiya komek babik û binemalên ku mirovên hev in û yên di bin serokatiya axayekî de.
Herwiha: aşîr.
Hevwate: hoz, êl, qebîlePeyvên jêçêkirî, eşîret, eşîrî, eşîrtî, serekeşîr(Binihêre:) axa, babik, binemal, dewlet, gel, malbat, milet, netewe
eşîr dahl e, hirç jî, rêvî jî û şêr jî têde heye Biwêj, Di nav komên mirovan de yan jî di nav gelekî, neteweyek de mirovên qenc û baş û yên xerab û pîs bi hevdû re hene. Nabe mere hemû endamên komekê, gelekî yan eşîr û malbatekê wek hev qebûl bike, bi yek çavî li herkesî binere
eşîrane (rengdêr) êlwarî, eşîretwarî.
ji: eşîr +-ane
eşîrgir (navdêr, mê) êlparêz, eşîrparêz, êlperest.
ji: eşîr +-gir
eşîrgirî (navdêr, mê) êlparêzî, eşîrparêzî, êlperestî.
ji: eşîr +-girî
eşîrî (navdêr, mê) taîfî, hozî.
ji: eşîr +-î
eşîrparêz (navdêr, mê) êlparêz, eşîretgir, êlperest.
ji: eşîr +-parêz
eşîrparêzî (navdêr, mê) êlparêzî, eşîretgirî, êlperestî.
ji: eşîr +-parêzî
eşîrtî pergala hozdariyê
(navdêr, mê) eşîretî.
ji: eşîr +-tî
eşîrvanî (navdêr, mê) êlvanî.
ji: eşîr +-vanî
eşîrwarî (navdêr, mê) êlwarî, eşîrane.
ji: eşîr +-warî
eşk (navdêr) rondik, hêsir, firmêsk, ava ku ji çavan tê dema mirov digirî, ne terr: darên hişk, bênem, bêbaran: Hewayê vir pirr hişk e. , çikiyayî, bêav: Du sal in ev kanî hişk bûye. req: Me ji nanê hişk pêvetir tiştek nîne em bixwin!, riwekên piştî çinînê demekê hatine hilgirtin û ava wan jê çûye: Mewîj tiriyê hişkkirî ye.
Herwiha: eşik.
Bide ber: eşq.
ji wêjeyê: Kay şubhetê eşkê min rewan e.Bêsebr û sikûnê aşiqan e.Bê sebr û qirar, û bêsikûn î.Yan şubhetî min tu jî cinûn î.Qet nîne ji bo te qirarek, xalib di dilê te da ne yarek..(Ehmedê Xanî: Mem û Zîn, 1695)
eşkawitene (Zazaki) (lêker) pişkavtin
eşkawnîyayene (Zazaki) (lêker) hatin pişkivandin
eşkayene (Zazaki) (lêker)şiyan, kanîn
eşkêl 1. tehr, awa 2. çepera ku çav dibîne
tehr, awa, çepera ku çav dibîne
eşkêla erdê dirêjahiya ku ji navenda kadê heta cihekî li rûyê erdê
eşkele (navdêr, mê) mengene, boxesang, medor, pres, hawin, hewan, mîrkut, amûra ku tişt pê tên givaştin yan herrişandin.
Bide ber: eşkere.
: eşkeleyî
eşkeleyî (navdêr, mê) rewşa eşkelebûnê.
ji: eşkele + -yî
eşkenî (Zazaki) (lêker) dikarin, dişên.
ji wêjeyê: Bernameyî Mehmud Kizil ra pey rektorî Zanîngehî Hekarî Prof. Dr. Îbrahim Belenlî qisê kerd. Prof. Dr. Îbrahim Belenlî va, eger yew roj Tirkîya de kurdolojî sey yew şaxî îlmî bîyero akerdiş, ganî laboratuwarî nê Hekarî bo û qisêkerdişî xo inahawa rûmna, “kulturî şarî kurd, şeklî ciwîyayîşî şarî kurd hêna hol na mintiqa de ameyo qorî kerdiş. Semed ke no kultur vînî nebo, ganî cigêrayox hol xebat bikerî. Na xebat encax kesî zanayê eşkenî bikerî, no kar karî merdimanî zanayan o. Ma hewl danî ke ardimî na xebat bikerî. Verî ke merdim bieşko derheqî yew gel de, derheqî yew cemat de karo îlmî bikero, ganî no şar neyero înkar kerdiş. Wext ke yew gel bîyero înkar kerdiş merdim neşkeno na gelî ser xebata îlmî bikero. Ez îta de gazî pîyerê rojnamewananî mintiqa, pîyerê cigêrayoxan kena ke makînayanî xo yê fotograf, hacetanî xo yê vengqeydkerdişî bigerî, şîyerî dewan materyal top bikerî û ma re bîyarî. Ma hedreyî înan re her qede ardim bikeri. Ma heme materyalanî înan bierni û arşîvê xo de qorî bikeri. Ma inahawa eşkenî nê materyalan pêşkêşî kesanî cigêrayoxan û zanayan bikeri.”
eşkera (rengdêr) tişta li ber çavan, tişta dikare bi çavan bêt dîtin, tişta dikare bi asanî ji tiştek heyî bêt famkirin.
Herwiha: aşkera, aşkere, aşkera, eşkere, eşkira.
Hevwate: berçav, diyar, averû, xuya, zelal.
Dijwate: nepenî, dizîkî, veşartî, razber.
Bikaranîn: eşkere bûn eşkere kirin.
: eşkeratî, eşkerayî
eşkera kirin (lêker)(Binihêre:) eşkera
eşkerakî (navdêr, mê) bi eşkerayî, ruqayimî, reqî, vekirî, eşkerayî, bi diyareyî.
ji: eşkera +-kî
eşkerakirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye eşkera kirin
eşkeratî (navdêr, mê) rewşa eşkerabûnê.
ji: eşkera + -î
eşkere 1. xuya, diyar 2. kifş, berbiçav *"agirê bidû, eşkere ye"
(rengdêr) (Binihêre:) aşkira
eşkere bûn 1. xuya bûn, diyar bûn 2. kişf bûn, berbiçav bûn
eşkere kirin 1. xuya kirin, diyar kirin 2. kişf kirin, berbiçav kirin
eşkereker (navdêr) kesa/ê yan tişta/ê ku tiştekî diyar dike anku xwiya dike, xwiyaker, xwiyaker, ronker, zelalker, beyanker, îlanker, ragihîner, diyarker, geşker.
Herwiha: aşkeraker, aşkiraker, aşkereker, aşkireker, eşkeraker, eşkiraker, eşkireker.
ji: eşkere + -ker.
: eşkerekerî
eşkerekerî (navdêr, mê) rewşa eşkerekerbûnê.
ji: eşkereker + -î
eşkerekirin (navdêr, mê) belkirin, qîtkirin
eşkeretî 1. serbestî 2. berbiçavî
eşkira (rengdêr) tişta li ber çavan, tişta dikare bi çavan bêt dîtin, tişta dikare bi asanî ji tiştek heyî bêt famkirin.
Herwiha: aşkera aşkere aşkera eşkera eşkere.
Hevwate: berçav diyar averû xuya zelal.
Dijwate: nepenî dizîkî veşartî razber.
Bikaranîn: eşkire bûn eşkire kirin.
: eşkiretî eşkireyî
eşnawitene (Zazaki) (lêker) bihîstin
eşnawîyene (Zazaki) (lêker) hatin bihîstin
eşq 1. evîn 2. sewdaserî *"eşqa dizan, bi şevereşê geş dibe"
(navdêr, mê) evîn, hez, hebandin, evandin, vîn, viyan, bi dilî bûn, bijandin, xwestin, dil kirin, hub, mehbet, mihbet.
Herwiha: aşq, aşq, eşq, işq, işq.
Têkildar: aşiq.
Bide ber: eşqiya.
ji: ji erebî عشق (işq), hevreha aşiq..
: bêeşq, bêeşqî, bieşq, bieşqî, eşqdar, eşqdarî, eşqî
eşq hatin (lêker) ketin hêrsê.
ji: eşq + hatin
eşqa (yekî) jê re hatin (biwêj) pê re şad bûn. kefxweş bûn. bi rastîjî eşqa min gelekî ji ciwanan re tê.
eşqbaz (navdêr, mê) bengî, bengîn, dilketî, dilikî, dil dar, aşiq.
ji: eşq +-baz
eşqbazî (navdêr, mê) bengîtî, dilikîbûn, dildarî, dilikîbûn, aşiqî.
ji: eşq +-bazî
eşqbazî kirin (lêker) cilwe kirin.
ji: eşqbazî + kirin
eşqdar (rengdêr) bievîn, bihez, bihebandin, bievandin, bivîn, biviyan, bibijandin, bixwestin, bihub, bimehbet.
ji: eşq + -dar.
: eşqdarî eşqdarîtî eşqdartî
eşqdarî (navdêr, mê) rewşa eşqdarbûnê.
ji: eşqdar + -î
eşqî (rengdêr) evînî, têkildarî eşq û evînê.
ji: eşq + -î
eşqiya (navdêr) rêbirr, keleş, rêgir, korsan, heydûd, nijdevan, cerdevan, çete, talanker, kowboy, revîner, kesa/ê ku bi darê zorê tiştekî ji xwedanên wê distîne û direvîne (bi taybetî keştiyan yan firrokeyan), revok, firar, harib.
ji wêjeyê: Pîşê min çi bû li ser van çiya Vîna Kurdistan kirbûm eşqiya(Cegerxwîn, 1903 - 1984).
: eşqiyatî, eşqiyayî
eşqiyatî (navdêr, mê) rewşa eşqiyabûnê, rêbirî, isadî, nijdevanî, eşqiya.
ji: eşqiya + -tî.
Bikaranîn: Lêker: eşqiyatî kirin. Navdêr: eşqiyatîkirin
eşqiyatî kirin (lêker)(Binihêre:) eşqiyatî
eşqiyatîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) eşqiyatî
eştene (Zazaki) (lêker) avêtin
eşûra di salnameya hicrî de dehê meha muheremê
eşya (navdêr, nêr) tişt, mal, maliyet, kerese, malzeme, materya.
ji wêjeyê: Ne tu û ne Cennet û narê mezin.Cumle eşya min ji bo Wî çêkirin.” w:Mela Hisênê Bateyî.
: eşyayî
eşyadar (rengdêr) bitêkber, bieşya.
ji: eşya +-dar
eşyafiroş (navdêr, mê) çerçî, etar, pîlewer, tuhafiyefiroş, dikandar, tacir, ticar, esnaf
eşyayî (navdêr, mê) rewşa eşyabûnê.
ji: eşya + -yî
eşîr Binêre: hoz
f. tribe.
eşîrtî tribal
eşk û teşk tangled (hair)
eşkere clear, obvious
eşq (=evîn) love
eşya goods
eşaret kirin ankündigen
aufmerksam machen
signalisieren
eşed bezeugend
eşer meşer bei religiösen Festen gelesene Koranverse
menschliche Gemeinschaft
menschliche Gesellschaft
eşhed bezeugend
Bezeugung
eşhedubilla Gott sei mein Zeuge!
ich bezeuge bei Gott!
eşîr Volksstamm
eşîretî auf nomadische Art und Weise
eşk Ansehen
Charakter
eşkere deutlich
klar
offen
offensichtlich
öffentlich
sichtbar
eşkere bûn an den Tag legen
offenbaren
eşq Liebe
eşqbazî Liebesspiel
eşkayene edebilmek
yapabilmek
eşkayene (eşkayîş) muktedir olmak
eşkayîş edebilmek
yapabilmek
eşya eşya
eşanlamlı hemmana
eşanlamlı kelime çekuya hemmana/hemmanîye (m)
eşanlamlı sözcük çekuya hemmana/hemmanîye (m)
eşarp şarpa (m), qemte (m)
eşdeğer hemerje (m)
eşdeğerli hemerjin, -e
eşdeğerlik hemerjîye (m)
eşek her, -e;.çarpê, -ye
eşek madımağı (=kaz otu) vaşê midurê; polygonum aviculare
eşekdikeni şilar; onopordum
eşik şêmûge (m), suxber (n), zifqêre (m)
eşit seyyewbînan, têduşt, yew; sey (mat)
eşitlik seyyewbînanîye (m), têduştîye (m); seyîye (m) (mat)
eşitlik işareti seyek (n) (mat), nîşanê seyîye (n) (mat)
eşkenar seypêkenar
eşkenar ûçgen hîrêgoşeyo seypêkenar (n)
eşkenar üçgen hîrêgoşeyo seypêkenar (n)
eşofman eşofman
eşsesli hemveng, -e
eşsesli kelime çekuya hemvenge (m)
eşsesli sözcük çekuya hemvenge (m)
eşya çî-mî (n), kel-mel (n), teftal (n), pil-purt (n), eşya (n)
eşk enîşk
eşkence şkence, lêdan, tazîb
eşkewt şkeft
eşya eşya, tişt, mal