Encamên lêgerînê
do do (di rêza gamê (II) de dengê di navbera "sî" û "re"yê de 2. do (nişana notayê ya vî dengî) mzk/m
do (di rêza gamê (II) de dengê di navbera “sî” û “re”yê de 2. do (nîşana notayê ya vî dengî) mzk/m
do anahtarı anaxdara doyê mzk/nd
anaxdara doyê mzk/nd
dobra dobre.
deqerû, gotinlirû rd
deqerû, gotinlirûrd
dobra dobra bi deqerûyî h
doçent doçend.
doçent nd/nt
doçent nd/nt
doçentlik 1. doçentî (ji bo doçentbûnê) 2. doçentî (vatiniya doçent) m
1. doçentî (ji bo doçentbûnê) 2. doçentî (vatiniya doçent) m
doğa xweza, xwerist.
1. siruşt, xweza, xwerist, xweder, tebî'et 2. siruşt, xweza, xwerist (di wateya pesar, çol, yawanê de) m
1. siruşt, xweza, xwerist, xweder, tebî’et 2. siruşt, xweza, xwerist (di wateya pesar, çol, yawanê de)m
doğa bilgisi zanyariya siruştê
zanyariya siruştê
doğa bilimci siruştnas, siruştzan, tebîetzan nd/nt
siruştnas, siruştzan, tebîetzan nd/nt
doğa bilimi siruştnasî, siruştzanî, tebîetzanî m
siruştnasî, siruştzanî, tebîetzanî m
doğa bilimleri zanistên siruştê (mîna kîmya, fizîk, astronomi û hwd.)
zanistên siruştê (mîna kîmya, fizîk, astronomî û hwd.)
doğa dışı deresiruştî, xeyrî tabi'î rd
deresiruştî, xeyrî tabi’î rd
doğa doğacı naturîst nd/rd
doğa ötesi 1. metafizîk fel/m 2. metafizîk rd
1. metafizîk fel/m 2. metafizîk rd
doğa üstü deresiruştî, nesuriştî, derexwezayî rd
deresiruştî, nesuriştî, derexwezayî rd
doğa üstücü deresiruştîparêz, surnaturalîst nd/rd
deresiruştîparêz, surnaturalîst nd/rd
doğa üstücülük deresiruştîparêzî, deresiruştîtî, sumaturalîzm m
deresiruştîparêzî, deresiruştîtî, surnaturalîzm m
doğa yasaları zagonên xweristî.
doğa yasası qanûna siruştê, qanûna tebî'etê
qanûna siruştê, qanûna tebî’etê
doğaç jixweber, irticalî (jixweber gotina helbest an jî gotinekê bêyî ku mirov birame) wj/m
jixweber, îrtical (jixweber gotina helbest an jî gotinekê bêyî ku mirov birame) wj/m
doğacı naturîst nd/rd
doğacılık xwerist parêzî, xweristî.
naturîzm (doktrîna ku dibêje gere berê awayê jiyanê û saziyên civakî li siruştê be) fel/m
naturîzm (doktrîna ku dibêje gere berê awayê jiyanê û saziyên civakî li siruştê be) fel/m
doğaçlama jixweberî m
jixweberî m
doğaçtan hema jixweber, bi îrticalî h
hema jixweber, bi îrticalî h
doğal 1. siruştî, xwezayî, xweristî, xoristî, xwederî, tabi'î *doğal gaz gaza siruştî 2. siruştî, xwezayî, tabi'î (tiştê ku li gorî rêzik û pêdiviyên xwezayê ne) 3. siruştî, xwezayî (tiştê ku ji xwe ber çêbûye) rd
1. siruştî, xwezayî, xweristî, xoristî, xwederî, tabi’î * doğal gaz gaza siruştî 2. siruştî, xwezayî, tabi’î (tiştê ku li gorî rêzik û pêdiviyên xwezayê ne) 3. siruştî, xwezayî (tiştê ku ji xwe ber çêbûye)rd
doğal ayıklanma jibêrana siruştê
jibêrana siruştê
doğal gaz ergaz
ergaz
doğal gübre zibla siruştî
zibla siruştî
doğal hukuk dadrêsiya xweristî.
hiqûqa siruştî (an jî xwezayî), qanûna siruştî
hiqûqa siruştî (an jî xwezayî), qanûna siruştî
doğal sayılar jimarên xwezayî
jimarên xwezayî
doğalcı siruştîparêz, naturalîst rd
siruştîparêz, naturalîst rd
doğalcılık siruştîparêzî, naturalîzm fel/m
siruştîparêzî, naturalîzm fel/m
doğallaşma siruştîbûn, xwezayîbûn, tabi'îbûn m
siruştîbûn, xwezayîbûn, tabi’îbûn m
doğallaşmak siruştî bûn, xwezayî bûn, tabi'î bûn l/ngh
siruştî bûn, xwezayî bûn, tabi’î bûn l/ngh
doğallaştırma siruştîkirin, xwezayîkirin, tabi'îkirin m
siruştîkirin, xwezayîkirin, tabi’îkirin m
doğallaştırmak siruştî kirin, xwezayî kirin. tabi'î kirin l/gh
siruştî kirin, xwezayî kirin, tabi’î kirin l/gh
doğallık siruştîtî, xwezayîtî, xweristîtî, tabi'îtî m
siruştîtî, xwezayîtî, xweristîtî, tabi’îtî m
doğan baz.
baz (Falco) zo/n
baz (Falco) zo/n
doğancı bazvan nd/nt
bazvan nd/nt
doğanşehir Wêranşar (Navçeyeke girêdayî Meletiyê)
doğduğuna bin pişman 1) poşman e ku ji diya xwe bûye (ji bo kesê ku pir westiyayî ye) 2) poşman e ku ji diya xwe bûye (ji bo kesê tembel)
doğduğuna pişman etmek bnr anasından doğduğuna pişman etmek
doğdurmak hilanîn (ji bo hilhatina roj, heyv û stêran) l/gh
hilanîn (ji bo hilhatina roj, heyv û stêran) l/gh
dogma dogma.
dogma, nas fel/m
dogma, nas fel/m
doğma 1. zayîn, welidîn, bûyîn, çêbûn 2. hilhatin 3. derketin, çêbûn 4. pêreçêbûn m
1. zayîn, welidîn, bûyîn, çêbûn 2. hilhatin 3. derketin, çêbûn 4. pêreçêbûnm
doğma büyüme 1) biçûkê li vî (...) mezin bûme *doğma büyüme Amedliyim ez biçûkê ku li Amedê mezin bûme 2. ji roja roj, ji destpêkê
1) biçûkê li vî (...) mezin bûme * doğma büyüme Amedliyim ez biçûkê ku li Amedê mezin bûme 2. ji roja roj, ji destpêkê
dogmacı dogmatîst, dogmaparêz rd/nd
dogmatîst, dogmaparêz rd/nd
dogmacılık dogmatîzm, dogmaparêzî fel/m
dogmatîzm, dogmaparêzî fel/m
doğmak 1.ji diya xwe bûn, hatin dinyayê, zayîn. 2.hilatin. ör: güneş doğdu roj hilat.
1. zayîn, welidîn, bûyîn, çêbûn, jê çêbûn, jê bûn (ji bo hatina dinyayê) *çocuk doğdu zarok welidî l/ngh 2. zayîn (ji bo ajelan, wekî bizin zaye) l/ngh 3. hilhatin (ji bo roj, heyv û stêran) *ay doğdu doğacak heyv dike hilbê l/ngh 4. derketin, çêbûn (mec) *savaştan sonra yeni devletler doğdu piştî şer dewletên nû derketin l/ngh 5. pê re çêbûn (ji bo raman û xeyalan) *bende yeni bir fikir doğdu ramaneke nû bi min re çêbû l/bw 6. jê ketin argo) l/ngh
1. zayîn, welidîn, bûyîn, çêbûn, jê çêbûn, jê bûn (ji bo hatina dinyayê) * çocuk doğdu zarok welidî l/ngh 2. zayîn (ji bo ajelan, wekî bizin zaye) l/ngh 3. hilhatin (ji bo roj, heyv û stêran) * ay doğdu doğacak heyv dike hilbê l/ngh 4. derketin, çêbûn (mec) * savaştan sonra yeni devletler doğdu piştî şer dewletên nû derketin l/ngh 5. pê re çêbûn (ji bo raman û xeyalan) * bende yeni bir fikir doğdu ramaneke nû bi min re çêbû l/bw 6. jê ketin argo) l/ngh * doğduğuna bin pişman 1) poşman e ku ji diya xwe bûye (ji bo kesê ku pir westiyayî ye) 2) poşman e ku ji diya xwe bûye (ji bo kesê tembel) * doğduğuna pişman etmek bnr anasından doğduğuna pişman etmek
dogmalaştırma dogmakirin, dogmatîzekirin m
dogmakirin, dogmatîzekirin m
dogmalaştırmak kirin dogma, dogmatîze kirin l/gh
kirin dogma, dogmatîze kirin l/gh
dogmatik dogmatîk fel nd/rd
dogmatîk fel nd/rd
dogmatik felsefe felsefeya dogmatîk
felsefeya dogmatîk
dogmatizm dogmatîzm.
dogmaparêzî, dogmatîzm fel/m
dogmaparêzî, dogmatîzm fel/m
doğmuş bûye, bûyî.
doğram hewrik n
hewrik n
doğrama depîn.
1. pişartin, «pişêrandin, hewirandin, firidandin, hûrkirin, çandin (ji bo nan û tiştên wisa) 2. qesifandin, cengekirin, tîkekirin, hûrkirin (ji bo goşt) 3. derî, bace, dolab, ref û hwd. ên avahiyekê l/gh
1. pişartin, pişêrandin, hewirandin, firidandin, hûrkirin, çandin (ji bo nan û tiştên wisa) 2. qesifandin, cengekirin, tîkekirin, hûrkirin (ji bo goşt) 3. derî, bace, dolab, ref û hwd. ên avahiyekê l/gh
doğramacı xerat.
xirat, dartraş, merengoz, necar, dulger nd/nt
xirat, dartraş, merengoz, necar, dulger nd/nt
doğramacılık xiratî, dartraşî, dulgerî, merengozî m
xiratî, dartraşî, dulgerî, merengozî m
doğramak 1.hûr kirin. 2.pişartin. 3.qesifandin (et için)
1. pişartin, pişêrandin, hûr kirin, firidandin, hewirandin, çandin (ji bo nan û tiştên wisa) 2. qesifandin, cenge kirin, tîke kirin, hûr kirin (ji bo goşt) 3. hûr kirin, xişir kirin (ji bo helkirina êzingan) l/gh
1. pişartin, pişêrandin, hûr kirin, firidandin, hewirandin, çandin (ji bo nan û tiştên wisa) 2. qesifandin, cenge kirin, tîke kirin, hûr kirin (ji bo goşt) 3. hûr kirin, xişir kirin (ji bo helkirina êzingan) l/gh
doğranmak hatin hûrkirin, hatin cengekirin, hatin firidandin, hatin çandin, hatin pişartin, hatin kerikirin, hatin pirtîpirtîkirin, hatin çîtîçîtîkirin, hatin pişêrandin, hatin hewirandin l/tb
hatin hûrkirin, hatin cengekirin, hatin firidandin, hatin çandin, hatin pişartin, hatin kerîkirin, hatin pirtîpirtîkirin, hatin çîtîçîtîkirin, hatin pişêrandin, hatin hewirandin l/tb
doğratmak dan hûrkirin, dan cengekirin, dan firidandin, dan çandin, dan pişartin, dan kerikirin, dan pirtîpirtîkirin, dan çîtîçîtîkirin, dan pişêrandin, dan hewirandin l/lb
dan hûrkirin, dan cengekirin, dan firidandin, dan çandin, dan pişartin, dan kerîkirin, dan pirtîpirtîkirin, dan çîtîçîtîkirin, dan pişêrandin, dan hewirandin l/lb
doğru 1. rast, dûz (dijraberê xwar) *doğru yol riya rast rd 2. rast (dijraberî derew) *bana doğru cevab ver bersiva rast bide min rd 3. rast, dirust (tiştê ku li gorî aqil û mantiqê ye) *hep birlikte adama saldırmanız doğru değildi ne tiştekî rast bû ku we pêkve êrîşî mêrik kir rd 4. rast, durist (kesê ku girêdayî rêzikên exlaq, dab û nêrît û qanûnan e) rd 5. rast, durist (tiştê ku li gorî rastî û rêzikan e) *doğru hesap hesabê rast rd 6. rast, rastî, rasteqîn *söyleyin doğrusunu, insanoğlunun ahlâklı olabileceğine inanmıyorsunuz rastiyê bibêjin, hûn bawer nakin ku ademîzad biexlaq bibe m 7. rastek mat m 8. rast (bêkêmasî, bêşaşî) *çocuk yazıyı doğru okudu zarok nivîsar rast xwend h 9. rast, rasteder (bêaverêbûn, rasterast) *doğru eve gitti rast çû malê h 10. ber pê, ber bi... *ağaçlar arasında dereye doğru giden araba erebeya ku di nav daran re ber bi newalê ve diçe 11. nêz, nêzik (gava ku bi demê re bê bikaranîn) *sabaha doğru otomobil sesi duyuldu nêzî serê sibehê denge otomobîlê hate bihîstin *ellisine doğru nêzikî pêncî salî h
1. rast, dûz (dijraberê xwar) * doğru yol riya rastrd 2. rast (dijraberî derew) * bana doğru cevab ver bersiva rast bide minrd 3. rast, dirust (tiştê ku li gorî aqil û mantiqê ye) * hep birlikte adama saldırmanız doğru değildi ne tiştekî rast bû ku we pêkve êrîşî mêrik kirrd 4. rast, durist (kesê ku girêdayî rêzikên exlaq, dab û nêrît û qanûnan e)rd 5. rast, durist (tiştê ku li gorî rastî û rêzikan e) * doğru hesap hesabê rastrd 6. rast, rastî, rasteqîn * söyleyin doğrusunu, insanoğlunun ahlâklı olabileceğine inanmıyorsunuz rastiyê bibêjin, hûn bawer nakin ku ademîzad biexlaq bibem 7. rastek matm 8. rast (bêkêmasî, bêşaşî) * çocuk yazıyı doğru okudu zarok nivîsar rast xwend h 9. rast, rasteder (bêaverêbûn, rasterast) * doğru eve gitti rast çû malê h 10. ber pê, ber bi ... * ağaçlar arasında dereye doğru giden araba erebeya ku di nav daran re ber bi newalê ve diçe 11. nêz, nêzik (gava ku bi demê re bê bikaranîn) * sabaha doğru otomobil sesi duyuldu nêzî serê sibehê dengê otomobîlê hate bihîstin * ellisine doğru nêzikî pêncî salî h
doğru bulmak rast dîtin, lê reza dîtin
rast dîtin, lê reza dîtin
doğru çıkmak rast derket *çocuğun dediği doğru çıktı gotina ku zarok got rast derket
rast derket * çocuğun dediği doğru çıktı gotina ku zarok got rast derket
doğru çizgi rastexêz mat
rastexêz m
rastexêz m
rastexêz mat
doğru doğru dosdoğru a rast *doğru doğru dosdoğru, bu işi yapan odur a rast, ê ku ev tişt kiriye ewe
doğru dosdoğru a rast * doğru doğru dosdoğru, bu işi yapan odur a rast, ê ku ev tişt kiriye ew e
doğru durmak 1) rast sekinîn (tik sekinîn) 2) rihet sekînin
1) rast sekinîn (tik sekinîn) 2) rihet sekînin
doğru dürüst rasterast (bêkêmasî, tam)
rasterast (bêkêmasî, tam)
doğru oturmak rihet rûniştin
rihet rûniştin
doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar cira rastan ne xweş e, rastî pere nake, heçiyê rastan ji esman de qetiyaye
cira rastan ne xweş e, rastî pere nake, heçiyê rastan ji esman de qetiyaye
doğru yol riya rast
riya rast
doğru yön berepêş
berepêş
doğru(hakikat) rast.
doğruca 1. nêzî rastiyê rd 2. rasterast, rasters h
1. nêzî rastiyê rd 2. rasterast, rasterê h
doğrucu rastbêj.
rastgo, rastbêj, rastyar, rastmend rd/nd
rastgo, rastbêj, rastyar, rastmend rd/nd
doğrucu davut kesê durist û rastbêj
kesê durist û rastbêj
doğruculuk rastgoyî, rastbêjî m
rastgoyî, rastbêjî m
doğrudan rasterast.
doğrudan (doğrudan doğruya) rasterast, rasterê, yekser, rast û rast *gazeteyi doğrudan doğruya kendimiz satın alıyoruz rasterast em bi xwe rojnameyê dikirin
doğrudan (veya doğrudan doğruya) rasterast, rasterê, yekser, rast û rast * gazeteyi doğrudan doğruya kendimiz satın alıyoruz rasterast em bi xwe rojnameyê dikirin
doğrudan doğruya yekser, rasterast.
rasterast, yekser h
rasterast, yekser h
doğrulama 1. stûvan, teqeze, teyîd m 2. beliyandin, rastandin, teyîd fel/m
1. stûvan, teqeze, teyîd m 2. beliyandin, rastandin, teyîd fel/m
doğrulamak rastandin.
1. esehî kirin, stûvandin, rastandin, teqeze kirin, teyîd kirin *başka kaynaklardan alınan bilgiler Mehmet'in söylediklerini doğruluyor agahiyên ku ji çavkaniyên din jî hatine stendin, gotinên Mihemed dibeliyînin 2. beliyandin, rastandin, rast dêrandin, teqeze kirin, esehî kirin, piştikandin, rast derêxistin, teyîd kirin (ji bo esehiya tiştekî vekolîna agahî û bûyeran) fel l/gh
1. esehî kirin, stûvandin, rastandin, teqeze kirin, teyîd kirin * başka kaynaklardan alınan bilgiler Mehmet’in söylediklerini doğruluyor agahiyên ku ji çavkaniyên din jî hatine stendin, gotinên Mihemed dibeliyînin 2. beliyandin, rastandin, rast dêrandin, teqeze kirin, esehî kirin, piştikandin, rast derêxistin, teyîd kirin (ji bo esehiya tiştekî vekolîna agahî û bûyeran) fel l/gh
doğrulanmak 1. stûvîn, teqeze bûn l/ngh 2. hatin beliyandin, hatin rastandin, hatin teyîdkirin l/tb
1. stûvîn, teqeze bûn l/ngh 2. hatin beliyandin, hatin rastandin, hatin teyîdkirin l/tb
doğrulma rastbûn, xwerastkirin m
rastbûn, xwerastkirin m
doğrulmak xwe rast kirin.
1. rast bûn (ji bo tiştekî xwar ku dûz bibe) *tahta doğruldu texte rast bû l/ngh 2. rast bûn l/ngh, xwe rast kirin l/bw (ji bo kesê rûniştî û vezelandî) *yattığı yerden doğrulup bize baktı li ser cihê xwe xwe rast kir û li me fekirî 3. kar kirin, qezenc kirin (ji bo pere) l/gh 4. ber pê bûn, ber pê çûn*çocuk babasını görünce, ona doğruldu zarok gava ku bavê xwe dît, ber pê çû l/bw 5. xwe rast kirin, bi xwe ve hatin *iflas etmişti, ama kısa zamanda yine doğruldu îflas kiribû, lê di demeke kin de xwe rast kir (mec) l/bw
1. rast bûn (ji bo tiştekî xwar ku dûz bibe) * tahta doğruldu texte rast bû l/ngh 2. rast bûn l/ngh, xwe rast kirin l/bw (ji bo kesê rûniştî û vezelandî) * yattığı yerden doğrulup bize baktı li ser cihê xwe xwe rast kir û li me fekirî 3. kar kirin, qezenc kirin (ji bo pere) l/gh 4. ber pê bûn, ber pê çûn* çocuk babasını görünce, ona doğruldu zarok gava ku bavê xwe dît, ber pê çû l/bw 5. xwe rast kirin, bi xwe ve hatin * iflas etmişti, ama kısa zamanda yine doğruldu îflas kiribû, lê di demeke kin de xwe rast kir (mec) l/bw
doğrultma 1. rastkirin 2. arastekirin 3. sererastkirin m
1. rastkirin 2. arastekirin 3. sererastkirin m
doğrultmaç rastker, redresor fiz/m
rastker, redresor fiz/m
doğrultmak rastkirin.
1. rast kirin *belini zor doğrulttu bi zorekê pişta xwe rast kir l/gh 2. rast kirin, sererast kirin *yanlışları doğrulttu şaşî rast kirin l/gh 3. araste kirin l/gh, berê (tiştekî) lê rast kirin l/bw *silahı ona doğrulttu, ama biz hemen onu engelledik berê çeka xwe lê rast kir, lê em zûzûka gihîştinê û me nehişt 4. (riya) xwe rast kirin *karşıkı tepelere bakarak yolumu doğrulttum min li girên li hember nihêrt û wisa riya xwe rast kir l/gh 6. kar kirin, qezenc kirin (ji bo pere) l/gh
1. rast kirin * belini zor doğrulttu bi zorekê pişta xwe rast kir l/gh 2. rast kirin, sererast kirin * yanlışları doğrulttu şaşî rast kirin l/gh 3. araste kirin l/gh, berê (tiştekî) lê rast kirin l/bw * silahı ona doğrulttu, ama biz hemen onu engelledik berê çeka xwe lê rast kir, lê em zûzûka gihîştinê û me nehişt 4. (riya) xwe rast kirin * karşıkı tepelere bakarak yolumu doğrulttum min li girên li hember nihêrt û wisa riya xwe rast kir l/gh 6. kar kirin, qezenc kirin (ji bo pere) l/gh
doğrultu alî, raste.
1. berek m, dûş m, alî n, îstîqamet m 2. rê û rêzan (rê û azîneya ku yek daye serê) 3. şîp, berek mat/m
1. berek m, dûş m, alî n, îstîqamet m 2. rê û rêzan (rê û azîneya ku yek daye serê) 3. şîp, berek mat/m
doğrulu mustaqîm mat/m
mustaqîm mat/m
doğruluğun ortaya çıkması rasteder bûn
doğruluk rastî.
rastî, dirustî, heqî m
rastî, dirustî, heqîm
doğrulukun ortaya çıkması rasteder bûn
doğrulum tropîzm bot/m
tropîzm bot/m
doğrusu ya rast.
a rast, bi rastî h
a rast, bi rastî h
bnr doğrusu
doğruyu gören rastbîn.
doğu rojhiilat.
1. rojhilat, şerq (cihê ku lê roj hiltê) m 2. rojhilat (herêma ku li hêla cihê ku roj lê hiltê) m 3. rojhilat (li gorî Ewrûpayê Asya û hinek aliyê Rojhilata Bakur a Afrîkayê) m 4. rojhilatî, şerqî rd 5. rojhilat (hêla ku roj di 21 'ê Adarê û 23'yê rezberê de lê hiltê) ast/erd
1. rojhilat, şerq (cihê ku lê roj hiltê)m 2. rojhilat (herêma ku li hêla cihê ku roj lê hiltê)m 3. rojhilat (li gorî Ewrûpayê Asya û hinek aliyê Rojhilata Bakur a Afrîkayê)m 4. rojhilatî, şerqîrd 5. rojhilat (hêla ku roj di 21’ê Adarê û 23’yê rezberê de lê hiltê) ast/erd
doğu bilimci rojhilatnas, rojhilatzan, oryantalîst nd/nt
rojhilatnas, rojhilatzan, oryantalîst nd/nt
doğu bilimi rojhilatnasî, rojhilatzanî, oryantalîzm m
rojhilatnasî, rojhilatzanî, oryantalîzm m
doğu noktası nuqteya rojhilat (nuqteya ku roj di 2l'ê Adarê û 23'yê rezberê de lê hiltê) ast
nuqteya rojhilat (nuqteya ku roj di 21’ê Adarê û 23’yê rezberê de lê hiltê) ast
doğu rüzgarı bareş.
doğubeyazıt Bazîd (Navçeyeke girêdayî Agiriyê)
doğubilim rohilatnasî.
doğulu rohelatî.
1. rojhilatî (kesê ji welatê rojhilat) 2. rojhilatî, rojhilatparêz (kesê ku pêgirê şaristaniya rojhilat e) nd/rd
1. rojhilatî (kesê ji welatê rojhilat) 2. rojhilatî, rojhilatparêz (kesê ku pêgirê şaristaniya rojhilat e) nd/rd
doğululuk 1. rojhilatîtî, rojhilatîbûn (bûna ji rojhilat) 2. rojhilatîtî, rojhilatîbûn (pêgiriya bi dab û nêrît û exlaqê rojhilat) (mec) m
1. rojhilatîtî, rojhilatîbûn (bûna ji rojhilat) 2. rojhilatîtî, rojhilatîbûn (pêgiriya bi dab û nêrît û exlaqê rojhilat) (mec) m
doğum 1. zayan, zayîn, bûyîn, razan, welidîn, weladet *kolay bir doğum zayîneke rihet 2. zayîn, bûyîn, welidîn (ji bo kesekê, sala bûyînê) m
1. zayan, zayîn, bûyîn, razan, welidîn, weladet * kolay bir doğum zayîneke rihet 2. zayîn, bûyîn, welidîn (ji bo kesekê, sala bûyînê)m
doğum belgesi zayîname
zayîname
doğum evi zayînxane.
zayangeh, zayanxane (cihê zarokanînê) m
zayangeh, zayanxane (cihê zarokanînê) m
doğum günü Rojbûn, rojbûyîn, roja bûyînê, xwedêdan
rojbûyîn, roja bûyînê, xwedêdan
rojbûyîn, roja bûyînê, xwedêdan
doğum kontrolü kontrola zarokanînê
doğum kontrolu kontrola zarokanînê
doğum sancısı 1) birû, xaşrûg, birûyên tengiyê (ji bo zarokanînê) 2) zehmetên tengiyê (gava ku yek dikeve rewşeke dijwar û ji berê zehmetiyan dikişine)
1) birû, xaşrûg, birûyên tengiyê (ji bo zarokanînê) 2) zehmetên tengiyê (gava ku yek dikeve rewşeke dijwar û ji berê zehmetiyan dikişîne)
doğum yapmak zarok anîn, razan, ketin nav cihan, zan (bi giştî zan ji bo heywanan tê bikaranîn)
zarok anîn, razan, ketin nav cihan, zan (bi giştî zan ji bo heywanan tê bikaranîn)
doğumsal zikmakî, irsî (tiştê ku bi welidînê re tê, ji esi tê) *doğumsal kalp hastalıkları nexweşînên dilan ên zikmakî rd
zikmakî, irsî (tiştê ku bi welidînê re tê, ji esl tê) * doğumsal kalp hastalıkları nexweşînên dilan ên zikmakî rd
doğuranlar zayînbar (çîna ajelên ku bi riya zayînê zêde dibin) zo/rd
zayînbar (çîna ajelên ku bi riya zayînê zêde dibin) zo/rd
doğurgan 1. zayok (a ku bir tîne, pir dize) 2. berhemdar (kesê ku gelek berheman diafirîne) (mec) rd
1. zayok (a ku bir tîne, pir dize) 2. berhemdar (kesê ku gelek berheman diafirîne) (mec) rd
doğurganlaşmak 1. zayokî bûn 2. berhemdarî bûn (mec) l/ngh
1. zayokî bûn 2. berhemdarî bûn (mec) l/ngh
doğurganlaştırmak 1. zayokî kirin 2. berhemdarî kirin (mec) l/gh
1. zayokî kirin 2. berhemdarî kirin (mec) l/gh
doğurganlık 1. zayokî 2. berhemdarî (mec) m
1. zayokî 2. berhemdarî (mec) m
doğurma 1. zayîn, zan, razan, welidandin, zarokanîn 2. ferikhin 3. terikîn m
1. zayîn, zan, razan, welidandin, zarokanîn 2. ferikhin 3. terikîn m
doğurmak 1. razan l/ngh, welidandin l/gh, zarok anîn l/gh *kadın bir kız çocuğunu doğurmuş jinik razaye zarokeke keçîn aniye dinyayê 2. zan, zayîn (ji bo ajelan) 3. ferikîn (ji bo mehînê) 4. terikîn (ji bo dêlikê) 5. bûn sedem, bûn sebeb (mec) l/ngh
1. razan l/ngh, welidandin l/gh, zarok anîn l/gh * kadın bir kız çocuğunu doğurmuş jinik razaye zarokeke keçîn aniye dinyayê 2. zan, zayîn (ji bo ajelan) 3. ferikîn (ji bo mehînê) 4. terikîn (ji bo dêlikê) 5. bûn sedem, bûn sebeb (mec) l/ngh
doğurtmak dan zayîn, zayandin.
dan zayîn, dan welidandin l/lb
dan zayîn, dan welidandin l/lb
doğuş 1. zayîn, welidîn (awayê welidînê, bûyşînê) 2. hilhatin (hilhatina roj, heyv û stêrkan) m
1. zayîn, welidîn (awayê welidînê, bûyşînê) 2. hilhatin (hilhatina roj, heyv û stêrkan) m
doğuştan zikmakî.
1. zikmakî, aferîşî, fitrî (tiştê ku bi bûyîna mirov re tê) 2. aferîşî, fitrî (tiştê ku bi bûyîna kesekî re hebûye, pişt re nehatiye bidestxistin) fel/psî rd/h
1. zikmakî, aferîşî, fitrî (tiştê ku bi bûyîna mirov re tê) 2. aferîşî, fitrî (tiştê ku bi bûyîna kesekî re hebûye, pişt re nehatiye bidestxistin) fel/psî rd/h
doğuştancılık fitriye, natuvîzm psî/m
fitriye, natuvîzm psî/m
dok 1. dok (hewza sergirtî ya ku keştî lê bare xwe vala dikin an jî lê têne temîrkirin) 2. dok (depoya mezin a li kêleka benderê) der/m
1. dok (hewza sergirtî ya ku keştî lê barê xwe vala dikin an jî lê têne temîrkirin) 2. dok (depoya mezin a li kêleka benderê) der/m
doksan nod.
1. not, nod, nehwêd (90, XC) n 2. not, nehwêd rd
1. not, nod, nehwêd (90, XC)n 2. not, nehwêdrd
doksan (veya kırk, seksen) kapının ipini çekmek li pêncî cihê din gerîn, serî li pêncî cihê din xistin
li pêncî cihê din gerîn, serî li pêncî cihê din xistin
doksanar notenot rd
notenot rd
doksanıncı ya nodî.
notemîn, notem rd
notemîn, notem rd
doksanlık 1. not libî, notanî (cihê not hebî, an jî tiştê ku not lib tê de ye) 2. not salî 3. not metreyî *doksanlık kaset kaseta not metreyî rd
1. not libî, notanî (cihê not hebî, an jî tiştê ku not lib tê de ye) 2. not salî 3. not metreyî * doksanlık kaset kaseta not metreyî rd
doktor bijîjk, doktor.
1. bijîşk, doktor 2. doktor (nasnavê kesê ku piştî fakulteyek an jî dibistana bilind kuta kiriye û der barê warekî zanistî de gihaye radeya herî bilind û bi awayekî serketî ezmûna xwe daye) nd/nt
tixtor
1. bijîşk, doktor 2. doktor (nasnavê kesê ku piştî fakulteyek an jî dibistana bilind kuta kiriye û der barê warekî zanistî de gihaye radeya herî bilind û bi awayekî serketî ezmûna xwe daye) nd/nt
doktora doktora.
1. dozîne, doktora (ezmûna ji bo bûna doktoriyê) 2. dozîne, doktora (radeya zanistî ya kesê ku piştî kutakirina fakulteyê an jî dibistana bilind, di warekî zanistî de digihê) m
1. dozîne, doktora (ezmûna ji bo bûna doktoriyê) 2. dozîne, doktora (radeya zanistî ya kesê ku piştî kutakirina fakulteyê an jî dibistana bilind, di warekî zanistî de digihê) m
doktoralı dozînedar, bidoktora rd
dozînedar, bidoktora rd
doktorasız bêdozîne, bêdoktora m
bêdozîne, bêdoktora m
doktorluk 1. bijîşktî, doktorî 2. doktorî (rewşa bûyîna doktor) m
1. bijîşktî, doktorî 2. doktorî (rewşa bûyîna doktor) m
doktrin doktrîn m
doktrîn m
doktrinci doktrînvanî (nêrîn an jî kesê ku pêgirê doktrînê ye) rd/nd
doktrînvanî (nêrîn an jî kesê ku pêgirê doktrînê ye) rd/nd
doku biy. raçîng.
1. raçînk, tevînek, nesç biy//m 2. raçînk, vehûn, tevînek (taybetmendî û bastûra bitûnekê) *dilin dokusu vehûna zimên (mec) m
1. raçînk, tevînek, nesç biy//m 2. raçînk, vehûn, tevînek (taybetmendî û bastûra bitûnekê) * dilin dokusu vehûna zimên (mec)m
doku bilimi hîstolojî m
hîstolojî m
doku bozukluğu lezyon bj/m
lezyonbj/m
doku suyu ava tevînekê
ava tevînekê
dokuma bestir, caw.
1. raçandin, çinîn, veçinîn (ji bo kare raçandinê) m 2. xavûcav, bestir, tekstîl m 3. pot û pertal, pirtû (tiştê ku dikare bibe qumaş) rd 4. caw (qumaşê ku bi tewnê hatiye çêkirin) nd/rd 5. pertal (cawê ku ji bo rûyê döşek, mînder û tiştên wisa ji tayê pembû yê boyaxkirî hatiye çêkirin) n
1. raçandin, çinîn, veçinîn (ji bo karê raçandinê)m 2. xavûcav, bestir, tekstîlm 3. pot û pertal, pirtû (tiştê ku dikare bibe qumaş)rd 4. caw (qumaşê ku bi tewnê hatiye çêkirin) nd/rd 5. pertal (cawê ku ji bo rûyê doşek, mînder û tiştên wisa ji tayê pembû yê boyaxkirî hatiye çêkirin)n
dokuma kumaşı bestir.
dokuma tarağı şeqe, kirkût.
dokuma tezgahı xanût, tevn.
tevn, cûmik, şeqe, temd, temn, tewn
tevn, cûmik, şeqe, temd, temn, tewn
dokumacı cûmker, culbe.
cûmker, korsker, tevnker, çolang, çilag, çinîner nd/nt
cûmker, korsker, tevnker, çolang, çilag, çinîner nd/nt
dokumacılık cûmkerî, çilagî.
cûmkerî, korsker, tevnker, çolangî, çilagî m
cûmkerî, korsker, tevnker, çolangî, çilagî m
dokumahane tewnxane m
tewnxane m
dokumak rêsîn, hûnandin.
1. raçandin, veçinîn *halı dokumak xalî raçandin 2. weşandin (bi rewtan ji daran mêwe weşandin) l/gh
1. raçandin, veçinîn * halı dokumak xalî raçandin 2. weşandin (bi rewtan ji daran mêwe weşandin) l/gh
doküman Pel, belge, wesîqe, dokument.
belge, wesîqe, dokument m
belge, wesîqe, dokument m
dokümantasyon belgewarkirin, dokumentasyon m
belgewarkirin, dokumentasyon m
dokümanter belgewarî, belgeyî, dokumenter rd
belgewarî, belgeyî, dokumenter rd
dokumayı tamir etmek veçinandin.
dokunaç çeng û lepên ajelên bêmazmazk
çeng û lepên ajelên bêmazmazk
dokunaklı bibandor, bandorker, hîkarîdar, kartêker, tesîrker rd
bibandor, bandorker, hîkarîdar, kartêker, tesîrker rd
dokunaklılık bibandorî, bandorkerî, hîkarîdarî, tesîrkerî m
bibandorî, bandorkerî, hîkarîdarî, tesîrkerî m
dokunca ziyan, zerar m
ziyan, zerar m
dokuncalı ziyandar, zerardar, bizerar rd
ziyandar, zerardar, bizerar rd
dokuncasız bêziyan, bêzerar rd
bêziyan, bêzerar rd
dokundurmak 1. dest pê dan, dest tê dan, dan temaskirin l/lb 2. pe ve danîn, (gotin) li bin çeng xistin *lafı dokundurdum min gotin pê ve danî (mec) l/b w
1. dest pê dan, dest tê dan, dan temaskirin l/lb 2. pê ve danîn, (gotin) li bin çeng xistin * lafı dokundurdum min gotin pê ve danî (mec) l/bw
dokunma (I) desttêdan, destdan, destpêkirin, temas m (II) hatin raçandin l/tb
dokunma (i) desttêdan, destdan, destpêkirin, temas m
dokunma (ii) hatin raçandin l/tb
dokunmak destê xwe lê dan, pelandin.
(I) 1. dest dan (tiştekî), destê xwe dan (tiştekî), dest tê dan, dest pê kirin *sobaya dokunma, elini yakarsın destê xwe nedî sobayê, tu dê destê xwe bişewitînî l/bw 2. dest dan (tiştekî), dest lê gerandin *bu kâğıtlara kimse dokunmasın bila kes dest nede van kaxizan l/bw 3. dest dan (tiştekî) *hırsız elbiselere dokunmamış diz dest nedaye kincan l/bw 4. lê ketin l/ngh, pê ketin l/ngh, girtin l/gh, pê aciz bûn l/bw *bu yemek bana dokundu ev xwarin li min ket (an jî ez bi vê xwarinê aciz bûm) 5. jê venegerîn l/ngh, têkilî (yekî) bûn l/b w, bela xwe tê dan l/bw, dest dan (yekî) l/bw *bu zavallı adama dokunmayın ji vî zilamê rebenokî vegerîn 6. gihîştin (di rêmanên xerabî û qenciyê de) *çok hatırlı adammış, belki sana yardımı dokunur mirovekî xweyê qedrê xwe ye, belkî alîkariyeke wî bigihîje te l/ngh 7. dil pê şewitîn *onun o ağlamaklı halı bana çok dokundu dilê min pir bi halê wê yê kelegirî şewitî l/bw 8. hingaftin l/gh, girtin l/gh, li telê (yekî) ketin l/bw *sözleri bana dokundu gotinên wî ez hingaftim (an jî gotinên wî ez girtim) 9. li ser (tiştekî), der barê (tiştekî), jê behs kirin *eğitim konusuna değinen bir yazı nivîsarek e ku li ser mijara hêvotinê ye l/bw 10. pê bûn, lê ketin *rüzgâr estikçe, anten ağacın dallarına dokunuyor her gava ku ba tê, antên li guliyên dare dikeve l/ngh 11. jê re bûn şikestek, jê re şikestek bûn, jê re kêmahî bûn *Gafur'un yanına binsin, onuruna mı dokunur? bila li pişt Xefur siwar bibe, qey wê ji şerefa wê re bibe şikestek? l/bw (II) hatin raçandin l/tb
dokunmak (i) 1. dest dan (tiştekî), destê xwe dan (tiştekî), dest tê dan, dest pê kirin * sobaya dokunma, elini yakarsın destê xwe nedî sobayê, tu dê destê xwe bişewitînî l/bw 2. dest dan (tiştekî), dest lê gerandin * bu kâğıtlara kimse dokunmasın bila kes dest nede van kaxizan l/bw 3. dest dan (tiştekî) * hırsız elbiselere dokunmamış diz dest nedaye kincan l/bw 4. lê ketin l/ngh, pê ketin l/ngh, girtin l/gh, pê aciz bûn l/bw * bu yemek bana dokundu ev xwarin li min ket (an jî ez bi vê xwarinê aciz bûm) 5. jê venegerîn l/ngh, têkilî (yekî) bûn l/bw, bela xwe tê dan l/bw, dest dan (yekî) l/bw * bu zavallı adama dokunmayın ji vî zilamê rebenokî vegerin 6. gihîştin (di rêmanên xerabî û qenciyê de) * çok hatırlı adammış, belki sana yardımı dokunur mirovekî xweyê qedrê xwe ye, belkî alîkariyeke wî bigihîje te l/ngh 7. dil pê şewitîn * onun o ağlamaklı halı bana çok dokundu dilê min pir bi halê wê yê kelegirî şewitî l/bw 8. hingaftin l/gh, girtin l/gh, li telê (yekî) ketin l/bw * sözleri bana dokundu gotinên wî ez hingaftim (an jî gotinên wî ez girtim) 9. li ser (tiştekî), der barê (tiştekî), jê behs kirin * eğitim konusuna değinen bir yazı nivîsarek e ku li ser mijara hêvotinê ye l/bw 10. pê bûn, lê ketin * rüzgâr estikçe, anten ağacın dallarına dokunuyor her gava ku ba tê, antên li guliyên darê dikeve l/ngh 11. jê re bûn şikestek, jê re şikestek bûn, jê re kêmahî bûn * Gafur’un yanına binsin, onuruna mı dokunur? bila li pişt Xefûr siwar bibe, qey wê ji şerefa wê re bibe şikestek? l/bw
dokunmak (ii) hatin raçandin l/tb
dokunmatik destdanî
dokunsal pêhesiyî biy/rd
pêhesiyî biy/rd
dokunulmak dest lê hatin gerandin, dest lê hatin dayîn l/tb
dest lê hatin gerandin, dest lê hatin dayîn l/tb
dokunulmaz 1. bêrî, bêguneh, destnedayî (kesê ku ji êrîşê mesûm e, ku Erebjê re teşrî'î masûniyet dibêjin) 2. destnedayî, têkilnebûyî (tiştê rexne nikare lê bê girtin) rd
1. bêrî, bêguneh, destnedayî (kesê ku ji êrîşê mesûm e, ku Ereb jê re teşrî’î masûniyet dibêjin) 2. destnedayî, têkilnebûyî (tiştê rexne nikare lê bê girtin) rd
dokunulmazlığını kaldırmak bêrîtî ji ser rakirin, ji heqê teşrî'î masûniyetê bêpar hiştin
dokunulmazlık bexşînî.
1. bêrîtî, bêgunehî, destnedayînî 2. destnedayînî, têkilnebûyînî m
1. bêrîtî, bêgunehî, destnedayînî 2. destnedayînî, têkilnebûyînîm
dokunulmazlıkını kaldırmak bêrîtî ji ser rakirin, ji heqê teşrî’î masûniyetê bêpar hiştin
dokunum pêhesan (bi saya ten û çerm bi weşfên heyberan ên wekî germî, sarî, hişkî, nermî hesin) biy/m
pêhesan (bi saya ten û çerm bi wesfên heyberan ên wekî germî, sarî, hişkî, nermî hesîn) biy/m
dokunuş destêdayîn, destpêkirin. destdayîn, temas m
destêdayîn, destpêkirin, destdayîn, temas m
dokurcun 1. lod, diraxe, part (loda giya, diraxeya genim) 2. nehberk m
1. lod, diraxe, part (loda giya, diraxeya genim) 2. nehberk m
dokutmak dan raçandin l/lb
dan raçandin l/lb
dokuyucu bnr dokumacı
bnr dokumacı
dokuyuş raçan m
raçan m
dokuz neh.
1. neh (9, IX) n 2. neh (ji dehan kêm yek) rd
1. neh (9, IX)n 2. neh (ji dehan kêm yek)rd
dokuz ayın çarşambası bir araya gelmek kar tev ketin ser dilê hev
kar tev ketin ser dilê hev
dokuz babalı pîçê ne ji bavê
pîçê ne ji bavê
dokuz canlı heftruhî, eynî pisîka heftruhî ye
heftruhî, eynî pisîka heftruhî ye
dokuz doğurmak li hêviyê pîr bûn (bi awayekî coş û xuroş û bêsebr li benda tiştekî man)
li hêviyê pîr bûn (bi awayekî coş û xuroş û bêsebr li benda tiştekî man)
dokuz körün bir değneği çeka heft birayan
çeka heft birayan
dokuz köyden kovulmuş kesê cirnexweş ê ku ji gelek cihan hatiye qewirandin
kesê cirnexweş ê ku ji gelek cihan hatiye qewirandin
dokuz taş bnr dokuz taş
nehberk, çeqûber m
nehberk, çeqûber m
bnr dokuz taş
dokuz yorgan eskitmek (veya paralamak) emrê (wî) emrê sîsyareka gurî ye, hevalê sîsyareka gurî ye (kesê ku pir emr dike)
emrê (wî) emrê sîsyareka gurî ye, hevalê sîsyareka gurî ye (kesê ku pir emr dike)
dokuzar neheneh, nehoneho rd
neheneh, nehoneho rd
dokuzgen nehgoşe mat/m
nehgoşe mat/m
dokuzlu 1. neh libî (tiştê ku ji neh parça tê pê, an jî neh parçe tê de hene) 2. nehmend (kaxizê iskambile ya ku nimroya nehan li ser e) rd
1. neh libî (tiştê ku ji neh parça tê pê, an jî neh parçe tê de hene) 2. nehmend (kaxizê îskambîlê ya ku nimroya nehan li ser e) rd
dokuzluk nehane m
nehane m
dokuzuncu nehem.
nehemîn, nehem rd
nehemîn, nehem rd
dolabı bozulmak dolaba (yekî) ters gerîn
dolak 1. tolaq (wekî goreyê ye, lê binî tune û ji gûzikê heta bin çokê tê) 2. çarik, leçek 3. stûmal m
1. tolaq (wekî goreyê ye, lê binî tune û ji gûzikê heta bin çokê tê) 2. çarik, leçek 3. stûmal m
dolam 1. fetl *bu yazma ancak iki dolam dolanabilir ev leçek ancax du fetilan bê fetilîn m 2. fetl (ji bo mîxdar) *beş dolam kuşak pênc fetl piştî rd
1. fetl * bu yazma ancak iki dolam dolanabilir ev leçek ancax du fetilan bê fetilîn m 2. fetl (ji bo mîxdar) * beş dolam kuşak pênc fetl piştî rd
dolama 1. lefandin, pêçandin, alalandin m 2. marok, ragirtin (werma biêş ya serê tiliyan) bj/m 3. cureyek kincê bervekirî ku li ser cilan de tê wergirtin
1. lefandin, pêçandin, alalandin m 2. marok, ragirtin (werma biêş ya serê tiliyan) bj/m 3. cureyek kincê bervekirî ku li ser cilan de tê wergirtin
dolamak balandin, lefandin.
1. lefandin, lê lefandin, pêçandin, lêpêçandin, alalandin l/gh 2. destên xwe avêtin stûyê (yekî), destên xwe di stûyê (yekî) re birin *kollarını boynuma doladı destên xwe avêtin stûyê min l/bw
1. lefandin, lê lefandin, pêçandin, lêpêçandin, alalandin l/gh 2. destên xwe avêtin stûyê (yekî), destên xwe di stûyê (yekî) re birin * kollarını boynuma doladı destên xwe avêtin stûyê min l/bw
dolambaç çiv, fetlanek.
1. çiv, çivane, çivanok, fetlok, fetlonek, fetlanek, fetlanok m 2. guhê hundirîn biy/nd
1. çiv, çivane, çivanok, fetlok, fetlonek, fetlanek, fetlanok m 2. guhê hundirîn biy/nd
dolambaçlı 1. çivînî, çivdayî, fetlokî, fetlonekî, fetlanekî, fetlanokî 2. girîft (mec) rd
1. çivînî, çivdayî, fetlokî, fetlonekî, fetlanekî, fetlanokî 2. girîft (mec) rd
dolambaçsız 1. bêfetlok, bêçiv, bêfetlonek, bêfetlanok, bêfetlanek 2. rastane, rasterast (mec) rd
1. bêfetlok, bêçiv, bêfetlonek, bêfetlanok, bêfetlanek 2. rastane, rasterast (mec) rd
dolambaz çivanok m
çivanok m
dolamık çeşîdek dafika nêçîrvanan
çeşîdek dafika nêçîrvanan
dolan bnr yalan dolan
bnr yalan dolan
dolandırıcı firîw.
xapxapok, delkbaz, quldir, firîw, sextekar (ew kesê ku bi dek û dolaban mal û pereyên xelkê ji wan distîne) nd/rd
xapxapok, delkbaz, quldir, firîw, sextekar (ew kesê ku bi dek û dolaban mal û pereyên xelkê ji wan distîne) nd/rd
dolandırıcılık xapxapokî, delkbazî, quldirî, firîwî, sextekarî m
xapxapokî, delkbazî, quldirî, firîwî, sextekarîm
dolandırıcılık yapmak delkbazî kirin
delkbazî kirin
dolandırılmak 1. hatin xapandin 2. hatin herbilandin, hatin alandin, hatin lefandin l/tb
1. hatin xapandin 2. hatin herbilandin, hatin alandin, hatin lefandin l/tb
dolandırma 1. lêp, xapandin 2. herbilandin, xerbilandin, gerdandin, alandin m
1. lêp, xapandin 2. herbilandin, xerbilandin, gerdandin, alandin m
dolandırmak 1.firîwandin. 2.herbilandin.
1. lêp kirin, xapandin, hîle lê kirin *köye gelen hayvan tüccarı onları dolandırmıştı têcirê pez ê ku hatibû gund ew xapandibûn 2. herbilandin, xerbilandin, şerbilandin, gerdandin, alandin, lefandin (li dorê lefandin) l/gh
1. lêp kirin, xapandin, hîle lê kirin * köye gelen hayvan tüccarı onları dolandırmıştı têcirê pez ê ku hatibû gund ew xapandibûn 2. herbilandin, xerbilandin, şerbilandin, gerdandin, alandin, lefandin (li dorê lefandin) l/gh
dolanım ger, doşbûn.
ger, tedawil, sirkulasyon bz/m
ger, tedawil, sirkulasyon bz/m
dolanlı iflâs îflasa bifen, iflasa bifen û fût rd
dolanlı iflâs îflasa bifen, îflasa bifen û fût rd
dolanma 1. lefın, alîn, herbilîn, xerbilîn, şerpilîn, gerdîn 2. zivirîn, doşbûn, fetilîn 3. gerîn m
1. lefîn, alîn, herbilîn, xerbilîn, şerpilîn, gerdîn 2. zivirîn, doşbûn, fetilîn 3. gerîn m
dolanmak ger.
1. lefın, alîn, xerbilîn, şerpilîn, gerdîn, herbilîn, heristin (lefîna li dora tiştekî) *ip ağaca dolanmıştı ben li darê herbilîbû 2. gerîn, zivirîn, doş bûn, fetilîn (gera li hawirê tiştekî) *arkadan dolanıp, uzaktan çevreyi gözetleyecekti dê ji par re lê bifetiliya û ji dûr ve derdor raçav bikira 3. gerîn (bi awayekî bêmebest) l/ngh
1. lefîn, alîn, xerbilîn, şerpilîn, gerdîn, herbilîn, heristin (lefîna li dora tiştekî) * ip ağaca dolanmıştı ben li darê herbilîbû 2. gerîn, zivirîn, doş bûn, fetilîn (gera li hawirê tiştekî) * arkadan dolanıp, uzaktan çevreyi gözetleyecekti dê ji par re lê bifetiliya û ji dûr ve derdor raçav bikira 3. gerîn (bi awayekî bêmebest) l/ngh
dolap dolav.
1. sindirûk, dolab, dolav, îşkaf (bi giştî ya ku darîn e, çavik û berkêşkên wê hene û biderî ye) *çamaşır dolabı sindirûka cilan 2. dolab (pergala ku digere û pê av ji bîran tê derxistin an jî ta pê tê ristin) *su dolabı dolaba avê 3. bnr dönme dolab 4. dolab (dek, fen, fen û fût) *çevirilen dolabı sezdi bi dek û dolaba ku dê li ser serê wî bihata gerandin hisiya 5. dukan (di bedestana Stenbolê de) m
1. sindirûk, dolab, dolav, îşkaf (bi giştî ya ku darîn e, çavik û berkêşkên wê hene û biderî ye) * çamaşır dolabı sindirûka cilan 2. dolab (pergala ku digere û pê av ji bîran tê derxistin an jî ta pê tê ristin) * su dolabı dolaba avê 3. bnr dönme dolab 4. dolab (dek, fen, fen û fût) * çevirilen dolabı sezdi bi dek û dolaba ku dê li ser serê wî bihata gerandin hisiya 5. dukan (di bedestana Stenbolê de)m
dolap beygiri gibi dönüp durmak wekî gêjan li dora xwe çûn û hatin
wekî gêjan li dora xwe çûn û hatin
dolap çevirmek (veya dolap döndürmek) dolab gerandin (bi fen û futan kar û şixul kirin)
dolap çevirmek (veya döndürmek) dolab gerandin (bi fen û fûtan kar û şixul kirin)
dolapa girmek (veya dolapa gelmek) dolab li ser serê (yekî) hatin gerandin
dolapa girmek (veya gelmek) dolab li ser serê (yekî) hatin gerandin
dolapçı 1. dolabvan (kese ku dolab û sindirûkan çêdike) 2. dolabfiroş, sindirûkfiroş 3. dolaprês 4. fenek, dolapgerîn (mec) nd/nt
1. dolabvan (kesê ku dolab û sindirûkan çêdike) 2. dolabfiroş, sindirûkfiroş 3. dolaprês 4. fenek, dolapgerîn (mec) nd/nt
dolapı bozulmak dolaba (yekî) ters gerîn
dolar dolar (yekeya pere yên wekî Dewletên Yekbûyî yên Amerika û Kanadayê) n
dolar (yekeya pere yên wekî Dewletên Yekbûyî yên Amerîka û Kanadayê) n
dolaş bnr sarmaş dolaş
bnr sarmaş dolaş
dolaşık girift.
1. lihevketî, levherbilî, levgeriyayî (ji bo por, ta û wekî wan), gijikî (ev tenê ji bo porê lihevketî) *buğday benizli saçları dolaşık bir kız keçeke genimgwînî û porgijikî 2. fetlonekî, çivane, fetlokî (riya ku bi fetlonekan dirêj dibe û diçe) *orası göründüğü kadar yakın değil, yol dolaşıktır wekî ku xuya dike ew der ne nêzik e, riya wê fetlonekî ye 3. lihevketî, girîft (karê zor ê ku wisa bi hêsanî çareser nabe) 4. nerasterê (bi awayekî nerasterast tiştek avêtin guhê yekî) (mec) rd
1. lihevketî, levherbilî, levgeriyayî (ji bo por, ta û wekî wan), gijikî (ev tenê ji bo porê lihevketî) * buğday benizli saçları dolaşık bir kız keçeke genimgwînî û porgijikî 2. fetlonekî, çivane, fetlokî (riya ku bi fetlonekan dirêj dibe û diçe) * orası göründüğü kadar yakın değil, yol dolaşıktır wekî ku xuya dike ew der ne nêzik e, riya wê fetlonekî ye 3. lihevketî, girîft (karê zor ê ku wisa bi hêsanî çareser nabe) 4. nerasterê (bi awayekî nerasterast tiştek avêtin guhê yekî) (mec) rd
dolaşıklık 1. lihevketîbûn, lihevherbilîbûn 2. fetlonektî 3. lihevketîbûn, girîftî m
1. lihevketîbûn, lihevherbilîbûn 2. fetlonektî 3. lihevketîbûn, girîftî m
dolaşıksız 1. nelihevketî, nelihevherbilî 2. rast, nefetlonekî 3. negirîft rd
1. nelihevketî, nelihevherbilî 2. rast, nefetlonekî 3. negirîft rd
dolaşılmak lê hatin gerîn *her yer dolaşıldı li her derê hate gerîn l/tb
lê hatin gerîn * her yer dolaşıldı li her derê hate gerîn l/tb
dolaşım 1. geran m 2. ger, deweran *kan dolaşımı gera xwînê ant/m
1. geran m 2. ger, deweran * kan dolaşımı gera xwînê ant/m
dolaşma geriyan m
geriyan m
dolaşmak gerîn, geriyan.
1. gerîn, doş bûn, çerixîn, çerx bûn *dışarı çıkıp biraz dolaştım ez derketim der ji xwe re hinek gerîm l/ngh 2. dûvdirêj bûn (ji bo rê) l/ngh 3. fetilîn (vegeriyan û ji hêla din de hatin) *dolaş arka kapıdan gel bifetile ji derê paş de bê l/ngh 4. gerîn (ji bo herikîna xwînê di damaran de) *damarlarında aynı kan dolaşıyor di rehên wan de eynî xwîn digere l/ngh 5. li hev ketin, li hev herbilîn (ji bo por, ta û tiştên nolî wan) *saçları taranmamaktan dolayı dolaşmış ji ber ku porên di wê nehatiye şekirin, li hev ketiye l/bw 6. li hev gerîn (ji aliyê gelek kesî ve hatin gotin) *ortalıkta onun bir düzmececi olduğu dolaşıyor gotineke wisa li hev digere ku ew sextekar e l/bw 7. gerîn (bi mebestekê li cihekî gerîn) *bu gün müzeyi dolaşacağım ez dê îro li muzeyê bigerim l/ngh 8. gerîn (bi mebesta venihêrînê li cihekî gerîn) l/ngh 9. li serê gerîn (ji bo henase û dest, ku bi teherekî sivik û nermik li ser tiştekî bigere) l/bw 10. lê çûn û hatin mzk l/bw 11. xuya bûn (mec) l/ngh
1. gerîn, doş bûn, çerixîn, çerx bûn * dışarı çıkıp biraz dolaştım ez derketim der ji xwe re hinek gerîm l/ngh 2. dûvdirêj bûn (ji bo rê) l/ngh 3. fetilîn (vegeriyan û ji hêla din de hatin) * dolaş arka kapıdan gel bifetile ji derê paş de bê l/ngh 4. gerîn (ji bo herikîna xwînê di damaran de) * damarlarında aynı kan dolaşıyor di rehên wan de eynî xwîn digere l/ngh 5. li hev ketin, li hev herbilîn (ji bo por, ta û tiştên nolî wan) * saçları taranmamaktan dolayı dolaşmış ji ber ku porên di wê nehatiye şekirin, li hev ketiye l/bw 6. li hev gerîn (ji aliyê gelek kesî ve hatin gotin) * ortalıkta onun bir düzmececi olduğu dolaşıyor gotineke wisa li hev digere ku ew sextekar e l/bw 7. gerîn (bi mebestekê li cihekî gerîn) * bu gün müzeyi dolaşacağım ez dê îro li muzeyê bigerim l/ngh 8. gerîn (bi mebesta venihêrînê li cihekî gerîn) l/ngh 9. li serê gerîn (ji bo henase û dest, ku bi teherekî sivik û nermik li ser tiştekî bigere) l/bw 10. lê çûn û hatin mzk l/bw 11. xuya bûn (mec) l/ngh
dolaştırılmak hatin gerandin, lê hatin gerandin l/tb
hatin gerandin, lê hatin gerandin l/tb
dolaştırma gerandin m
gerandin m
dolaştırmak gerandin.
1. gerandin, lê gerandin l/gh 2. dan gerandin, lê dan gerandin l/lb
1. gerandin, lê gerandin l/gh 2. dan gerandin, lê dan gerandin l/lb
dolay dor, dorhêl.
dor, derdor, dorhêl, hawir, der û dor m
dor, derdor, dorhêl, hawir, der û dor m
dolayı ji bo vê, ji ber.
1. dor, derdor, dorhêl, hawir, der û dor w 2. ji ber, ji ûcba, ji rûyê, ji ber ku *parasızlıktan dolayı gelmemiş ji ber nebûna pereyan nehatiye d
1. dor, derdor, dorhêl, hawir, der û dor m 2. ji ber, ji ûcba, ji rûyê, ji ber ku * parasızlıktan dolayı gelmemiş ji ber nebûna pereyan nehatiye d
dolayısıyla 1. lewma, loma, ji lew re, pêwanê, ji ber vê yekê h 2. bi mebesta, ji ber..., bi sedema *iş dolayısıyla onunla da tanıştık bi sedema kar me hev nas kir d
1. lewma, loma, ji lew re, pêwanê, ji ber vê yekê h 2. bi mebesta, ji ber ..., bi sedema * iş dolayısıyla onunla da tanıştık bi sedema kar me hev nas kir d
dolaylı binavgîn, neyekser.
neyekser, nerasterê, nerasterast rd
neyekser, nerasterê, nerasterastrd
dolaylı anlatmak xirpxirp kirin, xirpxirpandin
xirpxirp kirin, xirpxirpandin
dolaylı fiil tümleci têrkera neyekser a lêkerê rz
têrkera neyekser a lêkerê rz
dolaylı tümleç têrkera neyekser rz
têrkera neyekser rz
dolaysız bênavgîn, yekser.
yekser, rasterê, rasterast rd
yekser, rasterê, rasterastrd
dolaysız fiil tümleci têrkera yekser a lêkerê rz
têrkera yekser a lêkerê rz
doldurma 1. dagirtin, tijekirin, tijîkirin 2. heşandin, xeşandin, hîşandin m
1. dagirtin, tijekirin, tijîkirin 2. heşandin, xeşandin, hîşandin m
doldurmak tijî kirin, dagirtin.
1. dagirtin, tije kirin, tijî kirin, pir kirin 2. hîşandin, heşandin, xeşandin (ev her sê yên dawî bêhtir ji bo tijekirina hûr, rûvî, balîcan û xwarinên wisa tê bikaranîn) 3. dagirtin (ji bo çekan) *tüfeği doldurup ona veriyordu tiving dadigirt û dida wî 4. tije kirin (tijekirina cihê vala yên kaxizên çapkiri) *faturanın boş yerlerini doldur cihê vala yên fatûrayê tije bike 4. qedandin (ji bo jî, temen) *yirmi yaşını doldurdu bîst salen xwe qedand 5. tije kirin, dagirtin (bi serê yekî de xwendin û ew pêşgarî yekî din kirin) *o gece, karısının onu doldurduğuna eminim ez baş pê bawer im ku wê şevê jina wî ew tije kiriye (mec) 6. tije kirin, tijî kirin (ji bo deng, bêhn ku li cihekî zehf belav dibe) *odayı yemek kokusu doldurmuş bêhna xwarinê ode tije kiriye 7. tije kirin (ji bo dem û maweyê) 8. şên kirin *evi sade sesiyle değil, vücudu ile doldurdu malê ne tenê bi dengê xwe bi gewdeyê xwe jî şên kir (mec) l/gh
1. dagirtin, tije kirin, tijî kirin, pir kirin 2. hîşandin, heşandin, xeşandin (ev her sê yên dawî bêhtir ji bo tijekirina hûr, rûvî, balîcan û xwarinên wisa tê bikaranîn) 3. dagirtin (ji bo çekan) * tüfeği doldurup ona veriyordu tiving dadigirt û dida wî 4. tije kirin (tijekirina cihê vala yên kaxizên çapkirî) * faturanın boş yerlerini doldur cihê vala yên fatûrayê tije bike 4. qedandin (ji bo jî, temen) * yirmi yaşını doldurdu bîst salên xwe qedand 5. tije kirin, dagirtin (bi serê yekî de xwendin û ew pêşgarî yekî din kirin) * o gece, karısının onu doldurduğuna eminim ez baş pê bawer im ku wê şevê jina wî ew tije kiriye (mec) 6. tije kirin, tijî kirin (ji bo deng, bêhn ku li cihekî zehf belav dibe) * odayı yemek kokusu doldurmuş bêhna xwarinê ode tije kiriye 7. tije kirin (ji bo dem û maweyê) 8. şên kirin * evi sade sesiyle değil, vücudu ile doldurdu malê ne tenê bi dengê xwe bi gewdeyê xwe jî şên kir (mec) l/gh * dolduruşa gelmek gotin di mêjiyê (yekî) de cemidîn, sîqilîn
doldurmaka getirmek sîqilandin
doldurtmak 1. dan tijekirin, dan dagirtin 2. dan xeşandin, dan heşandin l/lb
1. dan tijekirin, dan dagirtin 2. dan xeşandin, dan heşandin l/lb
doldurulmak 1. hatin tijekirin, hatin dagirtin 2. hatin heşandin, hatin xeşandin 3. hatin tijekirin, serê (yekî) hatin tijekirin (mec) l/tb
1. hatin tijekirin, hatin dagirtin 2. hatin heşandin, hatin xeşandin 3. hatin tijekirin, serê (yekî) hatin tijekirin (mec) l/tb
dolduruşa gelmek gotin di mêjiyê (yekî) de cemidîn, sîqilîn
dolduruşa getirmek sîqilandin
dolgu heşandin.
puwaz, heşan *diş dolgusu puwaza diranan m
puwaz, heşan * diş dolgusu puwaza dirananm
dolgu yapmak pûwaz kirin.
puwaz kirin, heşan çêkirin, heşandin
puwaz kirin, heşan çêkirin, heşandin
dolgulu heşankirî, puwazkirî rd
heşankirî, puwazkirî rd
dolgun 1.azr, tijî. 2.tixis(vücud için).
1. ponponî, repisandî, daman (tiştê ku bi tijekirinê şeklê wê giloverkî bûye) *dolgun yastık balîfa ponponî 2. ponponî, tixis (ji bo laşên kutilkî) *dolgun bir vücut laşekî tixis, laşekî ponponî 3. (pereyekî) baş (ev bi peyva baş tê çêkirin) *dolgun ücret destmiziyeke baş 4. têr, tije (ji bo serikên dexl, fêkî û hwd.) 5. tije (bi hêrs, kîn û hwd. tije bûn) *müftüye karşı adamakıllı dolgundu ji miftî têr tije ye (mec) rd
1. ponponî, repisandî, daman (tiştê ku bi tijekirinê şeklê wê giloverkî bûye) * dolgun yastık balîfa ponponî 2. ponponî, tixis (ji bo laşên kutilkî) * dolgun bir vücut laşekî tixis, laşekî ponponî 3. (pereyekî) baş (ev bi peyva baş tê çêkirin) * dolgun ücret destmiziyeke baş 4. têr, tije (ji bo serikên dexl, fêkî û hwd.) 5. tije (bi hêrs, kîn û hwd. tije bûn) * müftüye karşı adamakıllı dolgundu ji miftî têr tije ye (mec) rd
dolgunca ponponkî, tixiskî (kesê piçek kutilkî) rd
ponponkî, tixiskî (kesê piçek kutilkî) rd
dolgunlaşma ponponkîbûn, tixiskîbûn m
ponponkîbûn, tixiskîbûn m
dolgunlaşmak ponponkî bûn, tixiskî bûn l/ngh
ponponkî bûn, tixiskî bûn l/ngh
dolgunluk ponponîbûn, tixisîbûn m
ponponîbûn, tixisîbûn m
dolikosefal (ji dolicohocêphale, ku tê wateya serdirêj) delîkosefal ant/m
(ji dolicohocêphale, ku tê wateya serdirêj) delîkosefal ant/m
dolma 1. tijebûn 2. heşîn, xeşîn 3. heşandî rd 4. heşîn, heşîne (ji bo xwarinên ku ji zebze û heywanên mîna mirîşk û bizine ku zikê wan bi birine û tiştên din tê dagirtin) *kuzu dolması heşîna berxikê *biber dolması heşîna îsotan *patlıcan dolması heşîna balîcanan 5. derew, dek, dolab (argo) m
1. tijebûn 2. heşîn, xeşîn 3. heşandîrd 4. heşîn, heşîne (ji bo xwarinên ku ji zebze û heywanên mîna mirîşk û bizinê ku zikê wan bi birinc û tiştên din tê dagirtin) * kuzu dolması heşîna berxikê * biber dolması heşîna îsotan * patlıcan dolması heşîna balîcanan 5. derew, dek, dolab (argo)m
dolma biber îsota giloverik (îsota ku topikî ye û hêşîna wan tê çêkirin) nd
îsota giloverik (îsota ku topikî ye û hêşîna wan tê çêkirin) nd
dolma kalem pênûsa bi hibir.
xwednivîs, pênûsa hibrî nd
xwednivîs, pênûsa hibrî nd
bnr dolma kalem
dolma yapmak heşîne tije kirin, heşîne çêkirin
heşîne tije kirin, heşîne çêkirin
dolma yutmak bi virê xapîn (argo)
bi virê xapîn (argo)
dolmak tije bûn, mişt bûn.
1. tije bûn 2. heşîn, xeşîn 3. tije bûn, tijî bûn (tiştek tije bûn) *havuz ağzına kadar su ile doldu birk bi dev re tijî av bû 4. tije bûn (li cihekî qerebalixa mirovan çêbûn, lê hatin ba hev) *meydan insanla doldu meydan bi mirovan tije bûn 5. qedîn, xelas bûn (ji bo mawe, hesab, qewl û hwd.) *suresi doldu emekliye ayrıldı qewlê wî qediya teqawid bû 6. tije bûn, jê tije bûn (ji ber hêrsbûnê nemana sebra yekî, ji ber hêrsbûnê xwe ranegirtin) (mec) l/ngh
1. tije bûn 2. heşîn, xeşîn 3. tije bûn, tijî bûn (tiştek tije bûn) * havuz ağzına kadar su ile doldu birk bi dev re tijî av bû 4. tije bûn (li cihekî qerebalixa mirovan çêbûn, lê hatin ba hev) * meydan insanla doldu meydan bi mirovan tije bûn 5. qedîn, xelas bûn (ji bo mawe, hesab, qewl û hwd.) * suresi doldu emekliye ayrıldı qewlê wî qediya teqawid bû 6. tije bûn, jê tije bûn (ji ber hêrsbûnê nemana sebra yekî, ji ber hêrsbûnê xwe ranegirtin) (mec) l/ngh * dolup taşmak tije bûn û di ser de qelibîn
dolmakalem bnr dolma kalem
dolmalık ê heşînê (tiştê ku bi kêrî heşandinê tê) nd
ê heşînê (tiştê ku bi kêrî heşandinê tê)nd
dolmalık kabak xirtik, kundirê girîtî.
dolmik, kulindterk
dolmik, kulindterk
dolmuş 1. tijebûyî (tiştê ku cihê vala tê de nemaye) rd 2. dolmîş (ji bo wesaîta ku gava rêwiyên wê temam dibin, bi rê dikeve) m
1. tijebûyî (tiştê ku cihê vala tê de nemaye) rd 2. dolmîş (ji bo wesaîta ku gava rêwiyên wê temam dibin, bi rê dikeve) m
dolmuşçu "dolmîşçî" nd
“dolmîşçî” nd
dolu 1.tije, mişt. 2.zîpik.
(I) zîpik, xiş, xişik, tîrî, teriz, xilor, xilxilok, gijlok, teyrok (ji bo zîpikên mezin), xijxijok (ji bo zîpikên biçûçik), savarok (ji bo zîpikên biçûçik) nd/m *dolu yağdı zîpik bariya dinmek zîpik vedan, teyrok vedan
zîpik, xiş, xişik, tîrî, teriz, xilor, xilxilok, gijlok, teyrok (ji bo zîpikên mezin), xijxijok (ji bo zîpikên biçûçik), savarok (ji bo zîpikên biçûçik) nd/m * dolu yağdı zîpik bariya
1. tijî, tije, dagirtî, mişt, mişe (dijraberê vala) 2. tije, tijî (li cihekî ji aliyê hejmar ve pirbûna tiştekî) * dağda keklik dolu li çiya kew tije ne 3. tijî, tije (cihê vala tê de neman) * dolu araba erebeya tije 4. mijûl, meşqûl (kesê ku bi tiştekî mijûl dibe û wextê wî yê vala nîn e) * bu gün doluyum size gelemem ez îro mijûl im nikarim bêm ba we 5. mişe, mişt, tije (ji bo kar, mijûlî, bûyer û hwd) 6. dagirtî, tije (ji bo çekan) * tabanca doludur, dikkat et demançe dagirtî ye, hay jê be 7. qedeha tijî ya alkolêrd
dolu dinmek zîpik vedan, teyrok vedan
dolu dizgin 1. serberdayî, bi çargavê, bi çar qewzê (bi leza heri pir, ji bo hespan) 2. serberdayî (ji bo rewşa ku mirov nikare xwe li berê bigire) (mec) rd
1. serberdayî, bi çargavê, bi çarqewzê (bi leza herî pir, ji bo hespan) 2. serberdayî (ji bo rewşa ku mirov nikare xwe li berê bigire) (mec)rd
dolu dizgin gitmek 1) bi çargavê çûn, bi çarqewzê çûn 2) bi serberdayî çûn (mec)
1) bi çargavê çûn, bi çarqewzê çûn 2) bi serberdayî çûn (mec)
dolu ya koydum almadı, boşa koydum dolmadı li jêr dinêrim rî ye, li jor dinêrim simbêl e
dolu yağıyor zîpik dibare.
dolu yağmak zîpik barîn, xilor hatin (II) 1. tijî, tije, dagirtî, mişt, mişe (dijraberê vala) 2. tije, tijî (li cihekî ji aliyê hejmar ve pirbûna tiştekî) *dağda keklik dolu li çiya kew tije ne 3. tijî, tije (cihê vala tê de neman) *dolu araba erebeya tije 4. mijûl, meşqûl (kesê ku bi tiştekî mijûl dibe û wextê wî yê vala nîn e) *bu gün doluyum size gelemem ez îro mijûl im nikarim bêm ba we 5. mişe, mişt, tije (ji bo kar, mijûlî, bûyer û hwd) 6. dagirtî, tije (ji bo çekan) *tabanca doludur, dikkat et demançe dagirtî ye, hay jê be 7. qedeha tijî ya alkolê rd
zîpik barîn, xilor hatin
dolukmak kelegirî bûn l/ngh
doluluk tijetî, tijîtî, dagirtîbûn m
tijetî, tijîtî, dagirtîbûn m
dolum tijekirin, dagirîn, dagirtin *benzin dolum tesisi saziya dagirînê ya benzînê
tijekirin, dagirîn, dagirtin * benzin dolum tesisi saziya dagirînê ya benzînê
dolun ay heyva tijî, hîva tijî, heyva çardeşevî, pazne nd
heyva tijî, hîva tijî, heyva çardeşevî, pazne nd
dolunay hîva tijî.
heyva tijî, hîva tijî, heyva çardeşevî, pazne nd
dolup taşmak tije bûn û di ser de qelibîn
doluşma lihevcivîn, lihevhêwirîn, lihevpiçikîn m
lihevcivîn, lihevhêwirîn, lihevpiçikîn m
doluşmak rapiçikîn.
li hev civîn, li hev hêwirîn, li hev piçikîn l/bw
li hev civîn, li hev hêwirîn, li hev piçikîn l/bw
dolusu mişt, bi dev re *kepçe dolusu yağ koydu çoçikeke mişt rûn kire
mişt, bi dev re * kepçe dolusu yağ koydu çoçikeke mişt rûn kirê
doluya koydum almadı, boşa koydum dolmadı li jêr dinerim rî ye, li jor dinerim simbêl e
domalan dolberan; terfezia boudieri
domalma balot m
balot m
domalmak çarlepkî bûn l/ngh, bûl bûn l/ngh, xwe bûl kirin l/bw, balot bûn l/ngh
çarlepkî bûn l/ngh, bûl bûn l/ngh, xwe bûl kirin l/bw, balot bûn l/ngh
domaltmak balot kirin, bûl kirin, çarlepkî kirin l/gh
balot kirin, bûl kirin, çarlepkî kirin l/gh
domates firingî, bacana sor.
1. fringî, bacanê sor (ji bo riweka firingiyê) (Lycopersicon esculentum) bot/m 2. fringî, bacanê sor, pamîdor, tametêz (ji bo berê vê riwekê) m
1. fringî, bacanê sor (ji bo riweka firingiyê) (Lycopersicon esculentum) bot/m 2. fringî, bacanê sor, pamîdor, tametêz (ji bo berê vê riwekê)m
domates salçası ava firingiyan, ava bacanan
ava firingiyan, ava bacanan
dombay gamêş nd
gamêş nd
dominant sereke.
sereke, serekîn, raser rd
sereke, serekîn, raser rd
domino domîno m
domîno m
dominyon domînyon (navê ku li welatên serbixwe yên ku endamên civata neteweyên Îngilîz in) m
domînyon (navê ku li welatên serbixwe yên ku endamên civata neteweyên Îngilîz in) m
domur 1. pelq, pelqik, bilqik, bilqitk, peqik, peqpeqonk 2. bijkoj, gulpik m
1. pelq, pelqik, bilqik, bilqitk, peqik, peqpeqonk 2. bijkoj, gulpikm
domur domur 1) zipik zipik *domur domur terlemiş zipik zipik xwêdanê tê de avêtiye 2) pelq pelq *hastalıktan derisi domur domur olmuştu ji ber nexweşînê çermê canê wê pelq pelq dabû
1) zipik zipik * domur domur terlemiş zipik zipik xwêdanê tê de avêtiye 2) pelq pelq * hastalıktan derisi domur domur olmuştu ji ber nexweşînê çermê canê wê pelq pelq dabû
domuz beraz, xinzîr.
1. beraz, wehş, xinzîr (Sus scrofa domestica) zo/n 2. wehş, beraz, xinzîr (ji bo kesê xinis, ernok (mec) nt
1. beraz, wehş, xinzîr (Sus scrofa domestica) zo/n 2. wehş, beraz, xinzîr (ji bo kesê xinis, ernok (mec) nt
domuz ayrığı karûş bot/m
karûş bot/m
domuz gibi 1) eynî wehş e, eynî beraz e (kesê xiniz û xûynepak) 2) têrbaş *domuz gibi bilir de, söylemez têr baş dizane, lê nabêje
1) eynî wehş e, eynî beraz e (kesê xiniz û xûynepak) 2) têrbaş * domuz gibi bilir de, söylemez têr baş dizane, lê nabêje
domuz gibi yemek (veya tıkınmak) wekî keran xwarin (ji bo xwarina pir)
wekî keran xwarin (ji bo xwarina pir)
domuz pıtırağı gurnîka deva; xanthium strumarium
domuz pıtrağı kerbalcan, gûriz bot/m
kerbalcan, gûriz bot/m
domuz yavrusu bizele, kutik
bizele, kutik
domuzdan (bir) kıl çekmek (veya koparmak) jê çirpandin (ji kesê cirnexweş û destgirtî)
jê çirpandin (ji kesê cirnexweş û destgirtî)
domuzlaşmak wehşîtiya (yekî) pê girtin l/bw
wehşîtiya (yekî) pê girtin l/bw
domuzluk wehşîtî, beraztî, xiniztî (ji bo xiniztî, ernoktiyê) m
wehşîtî, beraztî, xiniztî (ji bo xiniztî, ernoktiyê)m
domuzluk yapmak wehşîtî kirin, beraztî kirin
wehşîtî kirin, beraztî kirin
domuzuna 1) ji wehşîtiya xwe, ji beraziya xwe (yanê ji ber inyada xwe) 2) tam, pir
1) ji wehşîtiya xwe, ji beraziya xwe (yanê ji ber inyada xwe) 2) tam, pir
don 1.cemed, qeşa. 2. derpê, hevalkras.(bayan)
(I) 1. cil, kine, çek n 2. derpê n, tûman m, deling m 3. rengê pirça hesp (II) qeşa, qeşem (qeşemgirtina avê ji ber kêmbûna germiya hewayê ku dadikeve biniya sifirê) m
qeşa, qeşem (qeşemgirtina avê ji ber kêmbûna germiya hewayê ku dadikeve biniya sifirê)m
1. cil, kinc, çekn 2. derpê n, tûman m, delingm 3. rengê pirça hesp
don çözülmek qeşa şikîn (ji ber çêbûna germê helîna qeşemê)
qeşa şikîn (ji ber çêbûna germê helîna qeşemê)
don gömlek bi kiras û derpê
bi kiras û derpê
don kesmek qeşa lê ketin
qeşa lê ketin
don tutmak qeşa girtin
qeşa girtin
don vurmak qeşa lê xistin, qeşa lê dan, sir lê xistin, sir lê dan (hava)
qeşa lê xistin, qeşa lê dan, sir lê xistin, sir lê dan
don yağı 1. don, dwîn, bez (rûnê ku ji bezê ajelên mîna pez tê çêkirin) n 2. sar (ji bo kesê cirnexweş û sar) (mec) nd
1. don, dwîn, bez (rûnê ku ji bezê ajelên mîna pez tê çêkirin)n 2. sar (ji bo kesê cirnexweş û sar) (mec)nd
don yağı gibi nermijokî (ji kesê ku nedihilime û nejî dikilime, bêliv di cihê xwe de ye)
nermijokî (ji kesê ku nedihilime û nejî dikilime, bêliv di cihê xwe de ye)
dona çekmek qeşa çêbûn, dinya cemidîn
dona kalmak mat man.
dona kalmak (veya donup kalmak) bnr donakalmak
donakalma matbûn, şaşmîman, mitman m
matbûn, şaşmîman, mitman m
donakalmak mat bûn, şaşmî man, mit man l/ngh
mat bûn, şaşmî man, mit man l/ngh
donam beşên xanî yên mîna derî, pace, esrex
beşên xanî yên mîna derî, pace, esrex
donama arastin, kokandin, xemilandin m
arastin, kokandin, xemilandin m
donamak arastin, kokandin, xemilandin l/gh
arastin, kokandin, xemilandin l/gh
donanım Aras, Hişkalav (Di kompîtûrgeriyê de), Reqalav (Di kompîtûrgeriyê de)
1. armatur der/m 2. tesisat m
1. armatûr der/m 2. tesîsat m
donanma 1.arastin. 2.komkeşti.
1. arastin, xemilîn, tewizîn, kokîn 2. stol, sîtol (hêzên deryavanî yên dewletekî) 3. stol (gişt keştiyên ku ji bo mebesteke diyarkirî tên şixulandin) *ticaret donanmamız stola me ya bazirganiyê m
1. arastin, xemilîn, tewizîn, kokîn 2. stol, sîtol (hêzên deryavanî yên dewletekî) 3. stol (gişt keştiyên ku ji bo mebesteke diyarkirî tên şixulandin) * ticaret donanmamız stola me ya bazirganiyê m
donanmak arastî bûn.
1. xemilîn, tewizîn, kokîn l/ngh 2. xwe xemilandin, xwe kokandin, xwe arastin l/gh 3. pê xemilîn *baharda ağaçlar çiçeklerle donandı di biharê de dar bi kûlîlkan xemilîn l/ngh
1. xemilîn, tewizîn, kokîn l/ngh 2. xwe xemilandin, xwe kokandin, xwe arastin l/gh 3. pê xemilîn * baharda ağaçlar çiçeklerle donandı di biharê de dar bi kûlîlkan xemilîn l/ngh
donatı arastek.
teçhizat nd
teçhîzat nd
donatılmak hatin arastin, hatin kokandin, hatin tewizandin, hatin xemilandin l/tb
hatin arastin, hatin kokandin, hatin tewizandin, hatin xemilandin l/tb
donatım arastin.
tewizan, arastin, teçhiz m
tewizan, arastin, teçhîz m
donatımlı arastî, xemilandî rd
arastî, xemilandî rd
donatmak arastin.
1. arastin, tewizandin (bi cil û berg kirin) l/gh 2. xemilandin, kokandin *bütün bahçeyi çiçeklerle donattı hemû bexçe bi kûlîlkan xemiland l/gh 3. bi teçhizat kirin l/bw 4. çêr kirin, dan dijmînan (mec) l/gh
1. arastin, tewizandin (bi cil û berg kirin) l/gh 2. xemilandin, kokandin * bütün bahçeyi çiçeklerle donattı hemû bexçe bi kûlîlkan xemiland l/gh 3. bi teçhîzat kirin l/bw 4. çêr kirin, dan dijmînan (mec) l/gh
donattırmak dan tewizandin, dan xemilandin, dan arastin, dan kokandin l/lb
dan tewizandin, dan xemilandin, dan arastin, dan kokandin l/lb
donduraç dipfriz (cureyeke sarkerê) m
dîpfrîz (cureyeke sarkerê) m
dondurma 1.cemidandin, qerisandin. 2.berfeşîr, bestenî.
(I) bestenî, qerîmok *pastanede birer dondurma yedik li pastexaneyê her yek ji me hebek bestenî xwar m (II) qerisandin, cemidandin, qefilandin, qufilandin, qerimandin m
dondurma (i) bestenî, qerîmok * pastanede birer dondurma yedik li pastexaneyê her yek ji me hebek bestenî xwar m
dondurma (ii) qerisandin, cemidandin, qefilandin, qufilandin, qerimandin m
dondurmacı 1. bestenîvan (ê ku bestenî çêdike) 2. bestenîfroş nd/nt
1. bestenîvan (ê ku bestenî çêdike) 2. bestenîfroş nd/nt
dondurmacılık 1. bestevanî (rewşa bûna bestenîvan) 2. bestenîvanî 3. bestenîfroşî m
1. bestevanî (rewşa bûna bestenîvan) 2. bestenîvanî 3. bestenîfroşî m
dondurmak qerisîn.
1. qerisandin, cemidandin, qefilandin, qerimandin 2. efsirandin, sirendin, cemidandin 3. rawestandin, sekinandin (tiştek di rewşa neguher de girtin) *eşya fiyatları dondurmak fiyetên eşyayan sekinandin (mec) l/gh
1. qerisandin, cemidandin, qefilandin, qerimandin 2. efsirandin, sirandin, cemidandin 3. rawestandin, sekinandin (tiştek di rewşa neguher de girtin) * eşya fiyatları dondurmak fiyetên eşyayan sekinandin (mec) l/gh
dondurucu 1. qerisîner, qerimîner 2. qerisokî, efsirîner (ji bo tiştê pir sar an jî mirovan diefsirîne) rd
1. qerisîner, qerimîner 2. qerisokî, efsirîner (ji bo tiştê pir sar an jî mirovan diefsirîne) rd
dondurulmak 1. hatin qerisandin, hatin cemidandin, hatin qefilandin, hatin qerimandin 2. hatin efsirandin, hatin sirandin 3. hatin rawestandin, hatin sekinandin (mec) l/tb
1. hatin qerisandin, hatin cemidandin, hatin qefilandin, hatin qerimandin 2. hatin efsirandin, hatin sirandin 3. hatin rawestandin, hatin sekinandin (mec) l/tb
dondurulmuş 1. qerisandî, cemidandî, qerimandî (ji bo tiştên ku kirine wekî cemedê) 2. efsirandi, cemidandî (tiştê ku bi sar û sermayê hatiye hişkkirin) *dondurulmuş et goştê cemidandî rd
1. qerisandî, cemidandî, qerimandî (ji bo tiştên ku kirine wekî cemedê) 2. efsirandî, cemidandî (tiştê ku bi sar û sermayê hatiye hişkkirin) * dondurulmuş et goştê cemidandî rd
done dane m
dane m
donma qerisan, cemidan, qefilîn, qeriman m
qerisan, cemidan, qefilîn, qerimanm
donma derecesi pileya qerimanê, pileya qerisanê, pileya cemidînê
pileya qerimanê, pileya qerisanê, pileya cemidînê
donma noktası niqteya qerimanê, niqteya cemidanê, niqteya qerisanê kîm.
niqteya qerimanê, niqteya cemidanê, niqteya qerisanê kîm
donmak 1. qerisîn, cemidîn, qefilîn, qeriınîn (ji ber sermayê qeşem girtin) 2. qefilîn, qufilîn (ji ber sermaye jiyana xwe winde kirin) 3. efsirîn, qerisîn, cemidîn, qefilin, qufilîn, sirîn (pir cemidîn) 4. sirîn (ji sermaye zerardîtina dar û beran) 5. hişk bûn (ji ber sedemeke kîmyewî req bûn) *çimento dondu çîmento hişk bû 6. mit bûn, mat bûn (şaşwaz û bêlivmana ji ber rewşeke ku qet nedihate hêvîkirin) *herkes yerinde donmuş ona bakıyordu her kes di cihê xwe de mat bûbû, lê temaşe dikir (mec) l/ngh
1. qerisîn, cemidîn, qefilîn, qerimîn (ji ber sermayê qeşem girtin) 2. qefilîn, qufilîn (ji ber sermayê jiyana xwe winde kirin) 3. efsirîn, qerisîn, cemidîn, qefilîn, qufilîn, sirîn (pir cemidîn) 4. sirîn (ji sermayê zerardîtina dar û beran) 5. hişk bûn (ji ber sedemeke kîmyewî req bûn) * çimento dondu çîmento hişk bû 6. mit bûn, mat bûn (şaşwaz û bêlivmana ji ber rewşeke ku qet nedihate hêvîkirin) * herkes yerinde donmuş ona bakıyordu her kes di cihê xwe de mat bûbû, lê temaşe dikir (mec) l/ngh * dona kalmak (veya donup kalmak) bnr donakalmak
donra 1. kanik m, kelk n (kelkê serî, kanika por) 2. kerme (qilêra ku qatqatî bûye) n
donra 1 . kanik m, kelk n (kelkê serî, kanika por) 2. kerme (qilêra ku qatqatî bûye) n
donsuz 1. bêderpê, bêdeling 2. tazî, pêrût (ji bo kesê xizan) (mec) 3. bêqeşa rd
1. bêderpê, bêdeling 2. tazî, pêrût (ji bo kesê xizan) (mec) 3. bêqeşa rd
donuk 1. zenûn (tiştê ku şemala wî kêm e) *donuk yıldızlar stêrkên zenûn 2. zenûn (ji bo çavê ku tê de beysûs nîn e) *donuk gözlerle bana bakıyordu bi çavên zenûnî li min dimêziya 3. zenanokî (ji bo kes an jî tiştê ne gewz û bêruhî) *donuk bir adam mirovekî zenanokî rd
1.
donuk donuk zenûn zenûn *zeki ve yuvarlak yüzlü bir çocuk, anasına sarılmış donuk donuk bana bakıyordu zarokekî jîr, gilover ku xwe bi diya xwe ve zeliqandibû, zenûn zenûn li min dinihêrt
donuklaşma zenûnbûn, zenûnîbûn, zenanokîbûn m
zenûnbûn, zenûnîbûn, zenanokîbûn m
donuklaşmak zenûn bûn, zenûnî bûn, zenanokî bûn l/ngh
zenûn bûn, zenûnî bûn, zenanokî bûn l/ngh
donuklaştırmak zenûnîkirin, zenanokîkirin m
zenûnî kirin, zenanokî kirin l/gh
zenûnîkirin, zenanokîkirin m
zenûnî kirin, zenanokî kirin l/gh
donukluk zenûnî, zenanoktî m
zenûnî, zenanoktî m
donuna etmek bi derpiyê xwe de kirin, nava derpê tije kirin
bi derpiyê xwe de kirin, nava derpê tije kirin
donuna kaçırmak bi derpiyê xwe de pîs bûn
bi derpiyê xwe de pîs bûn
donuna yapmak (veya doldurmak) 1) bi binê xwe de kirin, bi xwe de pîs bûn, binê xwe tije kirin, navrana xwe tije kirin, derpê tije kirin, nav derpê tije kirin (ji bo zarokan) 2) bi binê xwe de kirin, bi xwe de pîs bûn, binê xwe tije kirin, navrana xwe tije kirin, derpê tije kirin, nav derpê tije kirin (ji bo pir tirsînê) (mec)
donuna yapmak (veya donuna doldurmak) 1) bi binê xwe de kirin, bi xwe de pîs bûn, binê xwe tije kirin, navrana xwe tije kirin, derpê tije kirin, nav derpê tije kirin (ji bo zarokan) 2) bi binê xwe de kirin, bi xwe de pîs bûn, binê xwe tije kirin, navrana xwe tije kirin, derpê tije kirin, nav derpê tije kirin (ji bo pir tirsînê) (mec)
dopdolu lêmişt, tije.
tiptije, mişt rd
tiptije, mişt rd
doping dopîng m
dopîngm
doping yapmak dopîng kirin
dopîng kirin
doru 1. hespê kumêt, hespê kumeyt 2. sorê kumêt rd
1. hespê kumêt, hespê kumeyt 2. sorê kumêt rd
doruk sertap, pil.
1. bandev, dihar, tep, kop, sertar, navser, şintîl, gumpil, lûtke, tepel, gopîtk (ji bo çiya) 2. asta herî bilind a serfiraziyê (mec) m
1. bandev, dihar, tep, kop, sertar, navser, şintîl, gumpil, lûtke, tepel, gopîtk (ji bo çiya) 2. asta herî bilind a serfiraziyê (mec) m
doruklamak biserîkirin m
bi serî kirin (derdanekê, ser bi lod tije kirin) l/bw
biserîkirin m
bi serî kirin (derdanekê, ser bi lod tije kirin) l/bw
dorum kudik, olik (kudika deveyê) m
kudik, olik (kudika deveyê) m
dosdoğru raste rast.
1. riprast, ripîrast rd 2. rasterê, rasterast, rast û rê, rast bi rast (bêyî ku ji riya xwe averê bibe) h
1. riprast, ripîrast rd 2. rasterê, rasterast, rast û rê, rast bi rast (bêyî ku ji riya xwe averê bibe) h
dost dost.
1. dost, dostik, hogir (hevalê ku jê tê hezkirin, pê tê bawerkirin, dijraberê neyar) nd/nt 2. dost, hogir (kesê ku xweş li hev dikin, têkiliyeke baş di navbera wan de heye) *iki dost devlet du dewletên dost rd 3. dostik, yar, çîntaş (mêr an jî jina ku ji derî zewacê bi yekî re têkilî datîne) *adam kendine bir dost tutmuştu mêrik ji xwe ra dostikek girtibû nd/nt 4. dost (ji bo ajelên ku zehf bi xwediyê xwe ve ne) *köpek insan dostudur kûçik dostê mirov e nd/nt 5. mirî, hezker (kesê ku eleqeya wî ji tiştekî re zehf e) *kitap dostu hezkirê pirtûkan nd/nt
1. dost, dostik, hogir (hevalê ku jê tê hezkirin, pê tê bawerkirin, dijraberê neyar) nd/nt 2. dost, hogir (kesê ku xweş li hev dikin, têkiliyeke baş di navbera wan de heye) * iki dost devlet du dewletên dostrd 3. dostik, yar, çîntaş (mêr an jî jina ku ji derî zewacê bi yekî re têkilî datîne) * adam kendine bir dost tutmuştu mêrik ji xwe ra dostikek girtibû nd/nt 4. dost (ji bo ajelên ku zehf bi xwediyê xwe ve ne) * köpek insan dostudur kûçik dostê mirov e nd/nt 5. mirî, hezker (kesê ku eleqeya wî ji tiştekî re zehf e) * kitap dostu hezkirê pirtûkan nd/nt
dost ağlatır, düşman güldürür (veya dost sözü acıdır) ê ku te da girinê dostê te ye, ê ku te da kenandinê neyarê te ye, gotina rast tehl e
ê ku te da girînê dostê te ye, ê ku te da kenandinê neyarê te ye, gotina rast tehl e
dost başa, düşman ayağa bakar nexweşê mirov li pê dostê mirov serê mirov dinêre
nexweşê mirov li pê dostê mirov serê mirov dinêre
dost düşman (veya dosta düşmana) ji dost û neyaran re, ji dinya alemê re
ji dost û neyaran re, ji dinya alemê re
dost edinmek ji xwe re dost çêkirin
ji xwe re dost çêkirin
dost kara günde belli olur roja reş dost kifş dibe
roja reş dost kifş dibe
dost kazığı qazoxê dostan
qazoxê dostan
dost olmak bûn dost, bûn hogir
bûn dost, bûn hogir
dost tutmak ji xwe re dostik girtin (an jî çêkirin) (ji bo jin an jî mêrê ku bi dostik û yar e)
ji xwe re dostik girtin (an jî çêkirin) (ji bo jin an jî mêrê ku bi dostik û yar e)
dosta düşman karşı li hember dost û neyaran
li hember dost û neyaran
dostane dostane, yariyane, hogirane h
dostane, yariyane, hogirane h
dostça dostane.
dostane, hogirane, bi dostanî, bi dostkî h
dostane, hogirane, bi dostanî, bi dostkî h
dostlar alışverişte görsün (diye) di çav (yekî) de kirin
di çav (yekî) de kirin
dostlar başına bila li serê dostan be
dostlar başına bila li serê dostan be
dostlar başından ırak! dûrî avacihan be!
dûrî avacihan be!
dostluk dostanî.
dostanî, dostî, dostîtî, hogirî m
dostanî, dostî, dostîtî, hogirîm
dostluk başka alış veriş başka bira bira ye bazar cuda ye
bira bira ye bazar cuda ye
dostluk etmek dostanî pê re danîn
dostanî pê re danîn
dostluk kantarla alış veriş mıskalle bira bira ye bazar cuda ye
dostluk kurmak dostanî danîn, dostanî pê re danîn
dostanî danîn, dostanî pê re danîn
dostsuz bêdost, bêyar, bêdostik, bêhogir rd
bêdost, bêyar, bêdostik, bêhogir rd
dostun attığı taş baş yarmaz dostê mirov bibe kevir, serê mirov naşikêne
dostê mirov bibe kevir, serê mirov naşikêne
dosya Hevnivîs, dosye. Pel (Di komputergeriyê de)
1. dosya (tevahiya belgeyên ku li ser heman mijar, kes an jî karî) 2. belgedank, dosya m
1. dosya (tevahiya belgeyên ku li ser heman mijar, kes an jî karî) 2. belgedank, dosyam
dosya açmak dosya jê re vekirin
dosya jê re vekirin
dosyalama dosyakirin m
dosyakirin m
dosyalamak dosya kirin (kirina nivîsaran a dosyayê) l/gh
dosya kirin (kirina nivîsaran a dosyayê) l/gh
dosyalanmak hatin dosyakirin l/tb
hatin dosyakirin l/tb
dosyalık belgedank m
belgedank m
doyasıya têra xwe, têra dilê xwe *doyasıya babamı göremedim min têra xwe bavê xwe nedît h
têra xwe, têra dilê xwe * doyasıya babamı göremedim min têra xwe bavê xwe nedît h
doygu rizq n
rizq n
doygun wareste rd
wareste rd
doygunluk 1. warestetî, têrxwarî, têrxwarîtî, tetmîn 2. wareste, tetmîn psî/m
1. warestetî, têrxwarî, têrxwarîtî, tetmîn 2. wareste, tetmîn psî/m
doyma têrbûn.
têrbûn, têrxwarin m
têrbûn, têrxwarin m
doymak têr bûn.
1. têr bûn l/ngh, têr xwarin l/gh *doydum, başka bir şey istemem ez têr bûm, tiştekî din naxwazim 2. jê têr bûn *dünyanın parasını kazandı, hâlâ doymamış pereyên dinyayê qezenc kirine, lê hê jî jê têr nebûye l/bw 3. têr xwarin, têr bûn (hewcedarî pê neman) *toprak suya doydu axê av têr vexwar, ax ji avê têr bû l/gh 4. jê têr bûn (jê aciz bûn) l/bw
1. têr bûn l/ngh, têr xwarin l/gh * doydum, başka bir şey istemem ez têr bûm, tiştekî din naxwazim 2. jê têr bûn * dünyanın parasını kazandı, hâlâ doymamış pereyên dinyayê qezenc kirine, lê hê jî jê têr nebûye l/bw 3. têr xwarin, têr bûn (hewcedarî pê neman) * toprak suya doydu axê av têr vexwar, ax ji avê têr bû l/gh 4. jê têr bûn (jê aciz bûn) l/bw
doymak nedir bilmemek têr bûn jê re tune bûn *doya doya têr û têr, têra dilê xwe
têr bûn jê re tune bûn * doya doya têr û têr, têra dilê xwe
doymaz têrnexwer, çavbirçî rd
têrnexwer, çavbirçî rd
doymazluk têrnexwerî, çavbirçîtî m
têrnexwerî, çavbirçîtî m
doymuş têr.
têr, têrbûyî rd
têr, têrbûyî rd
doyulma têrbûn m
têrbûn m
doyulmak têr bûn *bu kadar yemekle doyulur mu? bi ev çend xwarin mirov têr dibe? l/ngh
têr bûn * bu kadar yemekle doyulur mu? bi ev çend xwarin mirov têr dibe? l/ngh
doyum 1. pêrazî, pêqayîl (ji tiştê di dest xwe de razî bûn) 2. têrî, tetmîn (bicihanîna hin daxwazan) m
1. pêrazî, pêqayîl (ji tiştê di dest xwe de razî bûn) 2. têrî, tetmîn (bicihanîna hin daxwazan)m (bir şeye)
doyum evi aşxana biçûk a bêmirês
aşxana biçûk a bêmirês
doyum olmamak jê têr nebûn (jê re hijmet man)
jê têr nebûn (jê re hijmet man)
doyuma ulaşmak jê têr bûn
jê têr bûn
doyumluk 1. (mixdarê) têrî têrbûnê nd 2. talan m
1. (mixdarê) têrî têrbûnê nd 2. talan m
doyumsuz têrnebûyî, bêtetmîn rd
têrnebûyî, bêtetmîn rd
doyunmak têr bûn l/ngh, têr xwarin l/gh
têr bûn l/ngh, têr xwarin l/gh
doyurma têrkirin m
têrkirin m
doyurmak têr kirin.
1. têr kirin, têrandin (zikê birçî têr kirin) l/gh 2. xweyî kirin *bu topraklar milyonlarca insan doyuruyor ev erd bi milyonan mirov xweyî dikin l/gh 3. têr kirin (ji bo besbûna tiştekî) *bu işler beni doyurmuyor ev kar min têr nakin (mec) l/gh 4. pere pê dan xwarin (mec) l/lb
1. têr kirin, têrandin (zikê birçî têr kirin) l/gh 2. xweyî kirin * bu topraklar milyonlarca insan doyuruyor ev erd bi milyonan mirov xweyî dikin l/gh 3. têr kirin (ji bo besbûna tiştekî) * bu işler beni doyurmuyor ev kar min têr nakin (mec) l/gh 4. pere pê dan xwarin (mec) l/lb
doyurucu 1. têrker, tetmînkar (ji bo tiştê ku taybetiyeke wê ya têrkirinê heye) 2. têrker, tetmînkar (ji bo tiştê ku mirov dide bawerkirin) *soruma doyurucu bir cevab almadım min ji pirsa xwe re bersiveke têrker nestend rd
1. têrker, tetmînkar (ji bo tiştê ku taybetiyeke wê ya têrkirinê heye) 2. têrker, tetmînkar (ji bo tiştê ku mirov dide bawerkirin) * soruma doyurucu bir cevab almadım min ji pirsa xwe re bersiveke têrker nestend rd
doyurulmak hatin têrkirin l/tb
hatin têrkirin l/tb
doyuş têrbûyin m
têrbûyin m
doyuşmak bi hev re têr bûn l/bw
bi hev re têr bûn l/bw
doz pîv.
1. doz (mêjera dermanekî ya di carekê de an jî di rojekê de) 2. doz kim 3. bihendaze *her zaman şakalarını dozunda yapardı her gav henekên xwe bi hendaze dikir (mec) m
1. doz (mêjera dermanekî ya di carekê de an jî di rojekê de) 2. doz kîm 3. bihendaze * her zaman şakalarını dozunda yapardı her gav henekên xwe bi hendaze dikir (mec)m
dozaj dozaj m
dozaj m
dozer dozer, şefal m
dozer, şefal m
dozunu kaçırmak (veya dozu kaçmak) zêde pê de çûn
zêde pê de çûn
do nd 1. dün 2. h dün (bugünden bir önceki günde) * do got dün söyledi
do (ii) mzk/m 1. do (gam (II) dizesinde sî ile re arasındaki ses 2. do (bu sesi gösteren nota işareti)
do na pêr evvelki gün
dobe m 1. şire, bal gibi şeylerin süzülmüş özü * dobeya hêjîrê incir şiresinin özü 2. dibinde tortu bulunan ve süzülmesi için bir kaba bırakılan bal 3. ağda
dobe (i) m sıra * dobeya min e benim sıram
dobe bûn l/ngh ağdalanmak, ağdalaşmak
dobê ekber ast/nd Büyük Ayı
dobê esqer ast/nd Küçük Ayı
dobe kirin ağda yapmak (veya yapıştırmak)
dobebûn m ağdalanma, ağdalaşma
dobebûyî rd ağdalı
dobelan bot/m yer mantarı, keme (Tuber melanosporum)
doberan bnr dobelan
dobre açık sözlü.
doç kuyruk.
m 1. kuyruk (hayvanların çoğunda, gövdenin art yanında bulunan, omurganın uzantısı olan uzun ve esnek organ) 2. mec kuyr(birinin arkasına takılıp ayrılmayan kimse)
doç hejandin kuyruk sallamak
doça xwe dan ser milê xwe 1) kuyruğu dikmek (hayvan koşmaya başlamak) 2) kuyruğu dikmek (insan; bulunduğu yerden uzaklaşmaya başlamak)
doça xwe kirin nav piyên (an jî lingên) xwe kuyruğunu kısmak
doçbizin bot/m halk hekimliğinde kullanılan bir bitki
doçent nd/nt doçent
doçentî m 1. doçentlik (doçent olma durumu) 2. doçentlik (doçentin görevi)
doçik m 1. kuyruk, pöçük (hayvanların çoğunda, gövdenin art yanında bulunan, omurganın uzantısı olan uzun ve esnek organ) 2. kuyruk (kuşlarda gövdenin art yanında bulunan tüy demeti) 3. mec kuyruk (bazı şeylerde kuyruğa benzeyen uzantı veya baş tarafın aksi yönünde kalan bölümü) 4. mec kuyr(birinin arkasına takılıp ayrılmayan kimse) 5. kuyruk (başın arkasına toplanmış saç demeti) 6. kuyr(bir harfın bitiş çizgisine yakın yerde birden bir dönüş yapan çizgi
doçik hejandin kuyruk sallamak
doçik lê kêm e başında torbası eksik
doçik rep kirin 1) kuyruğu dikmek (hayvan koşmaya başlamak) 2) kuyruğu dikmek (insan; bulunduğu yerden uzaklaşmaya başlamak)
doçika xwe kirin nav piyên (an jî lingên) xwe kuyruğunu kısmak
doçxonpal nd kıvrımlı kuyruk
dodank m küçük ayran tulumu
dodik zo/nd taçlı, benekli bir kuş
dodo zo/m ağaçkakan (Picus)
dodok rd duyan
dog m sırayla tutulan nöbet
dogma fel/m dogma, inak
dogmakirin m dogmalaştırma
dogman m kuruntu, işkil
dogmanî rd kuruntulu, işkilli
dogmaparêz fel/nd dogmacı, dogmatist
dogmaparêzî fel/m dogmacılık, dogmatizm
dogmaperest fel/nd dogmacı, dogmatist
dogmaperestî fel/m dogmacılık, dogmatizm
dogmatîk fel nd/rd dogmatik, inaksal
dogmatîst fel/nd dogmatist, dogmacı, inakçı
dogmatîze kirin l/gh dogmalaştırmak
dogmatîzekirin m dogmalaştırma
dogmatîzm fel/m dogmatizm, dogmacılık, inakçılık
dohn bnr don
dohter bnr doter
dohtin bnr dotin
dojdar nd/nt hekim, doktor
dojdarî m 1. doktorluk, hekimlik (hekim olma durumu 2. hekimlik, tababet (hekimlik mesleği)
dojeh Cehennem.
m 1. cehennem 2. değirmen çarkı yatağının bulunduğu yer 3. mec cehennem (çok sıkıntılı yer)
dojehî rd 1. cehennemî‚ cehennemle ilgili 2. cehennem sâkini, cehenneme layık kimse) 3. cehennemlik (öldüğünde cehenne gideceğine inanılan kimse)
dojehketî rd cehennemlik (cehenneme gittiğine inanılan kimse)
dojistan m cehennem gibi yer
dok (i) der/m dok
dok (ii) m yayık
doka m yayık
doktor nd/nt 1. doktor, hekim 2. dokt(bir üniversiteyi veya yüksek okulu bitirdikten sonra bir bilim dalında başarılı bir sınav ve eserle verilen unvan)
doktora m 1. doktora (doktor unvanını kazanmak için verilen sınav) 2. doktora (bir üniversiteyi veya yüksek okulu bitirdikten sonra bir bilim dalında, sınav ve bilimsel bir eserle erişilen derece)
doktoradar rd doktoralı
doktorê çavan nd göz doktoru
doktorê hişnasiyê akıl doktoru
doktorî m 1. doktorluk (doktor olma durumu) 2. doktorluk (doktorluk mesleği) doktor
doktorîiya çavan göz doktorluğu, gözcülük
doktorname m doktora
doktrîn m doktrin, öğreti
dokuman m dokuman, belge
dokumanter rd 1. dokumanter, belgesel 2. dokumanter, belgesel (belge niteliği taşıyan film veya televizyon programı)
dokument m doküman, belge
dokumentasyon m dokümantasyon
dokumenter rd dokümanter
dol (IV) 1. tül 2. tür, çeşit
n 1. döl 2. soy, zürriyet, nesil 3. nesep, nesil, döl (hayvanlar için)
m 1. kova (genellikle içinde su taşımaya veya kuyudan su çekmeye yarayan kap) 2. buğday hunisi
dol (i) erd/m 1. vadi 2. geçit, derbent
dol (iii) m davul
dol (v) m tekerlek
dol (vi) m düğün
dol bûn l/ngh yuvarlanmak
dol girtin l/gh döllemek
dol kirin l/gh yuvarlatmak
dola aşê buğday hunisi
dolab m 1. dolap (genelikle tahtadan yapılmış, bölme ve çekmecelerine eşya konulan kapaklı mobilya) 2. dolap (dönerek çalışan düzen) * dolaba avê su dolabı 3. çıkrık (kuyudan kovayı çekmeye yarayan ve el ile çevirilen araç) 4. mec dolap, düzen, entrika, hile * bi dek û dolaba ku dê li ser serê wî bihata gerandin hisiya çevirilen dolabı sezdi 5. buzdolabı
dolab gerandin dolap çevirmek (veya döndürmek), entrika çevirmek, iş çevirmek, dalavere çevirmek (veya döndürmek)
dolab li ser serê (yekî) hatin gerandin dolaba girmek (veya gelmek)
dolaba (yekî) çep gerîn baş aşağı gitmek (sürekli zarar görmek veya kötüleşmek)
dolaba (yekî) çep û rast e güvenilmez, her yöne meyil veren kimse
dolaba (yekî) rast gerand (birinin) ekmeğine yağ sürmek, değirmenine su taşımak
dolaba (yekî) rast gerîn yıldızı parlamak
dolaba (yekî) ters (an jî çep) gerîn dolabı bozulmak, yıldızı sönmek
dolaba avê su dolabı
dolaba cilan nd elbise dolabı, çamaşır dolabı
dolaba dermanan (an jî îlacan) ecza dolabı
dolaba dew nd daldız, ağaçtan yayık
dolaba hewayî nd dönme dolap
dolaba kincan elbise dolabı, çamaşır dolabı
dolaba pêjgîran havlu dolabı
dolaba qehweyê kahve dolabı
dolaba sarkirok m buz dolabı
dolaba xwe rast gerandin çarkı döndürmek
dolaba xwe ristin iş çevirmek
dolabfiroş nd/nt dolapçı (satan kimse)
dolabgerî m düzen, entrika, tertipçi, komplo
dolabgerîn nd/rd dolapçı, düzenci, düzenbaz, oyunbaz, tertipçi, komplocu
dolabgêrînî m dolapçılık, düzencilik, düzenbazlık, oyunbazlık, tertipçilik, komploculuk
dolabok m çocuk arabası
dolabrês nd/nt dolapçı (dolap düzeniyle ip eğiren)
dolabrêsî m dolapçılık
dolabrêsk bnr dolabrês
dolabvan nd/nt 1. dolapçı (yapan kimse) 2. çıkrıkçı
dolabvanî m çıkrıkçılık
dolandin m söylenme, söylenip durma
l/gh söylenmek, söylenip durmak
dolar n dolar
dolav bnr dolab
dolbend m 1. tülbent 2. rd tülbent (bu bezden yapılmış baş örtüsü)
dolbendfiroş nd/nt tülbentçi
dolberan domalan; terfezia boudieri
dolbûn m yuvarlanma
dolçe m tas, büyük tası
dole m dere
dolê beranê sor heta heft nifşan dom dike yedi nesile kadar soya çekimi olduğunu anlatan bir deyim
dolê qehpikê kahpe dölü
dolemer m bel (toprak kazmaya yarayan uzun saplı, ayakla basılacak yeri tahta ucu sivri kürek veya tarım aracı)
dolemer kirin bellemek
dolgirtî rd döllenmiş
dolgirtin biy/m dölleme
dolîdang m 1. salıncak, hamak 2. sallanan koltuk
dolik ast/m Kova (burcu)
dolik (i) m kova (genellikle içinde su taşımaya veya kuyudan su çekmeye yarayan kap)
dolik (ii) m 1. vadi 2. dağ eteğinde ufak girintiler
dolîkosefal ant nd/rd uzun kafalı
dolim (iii) m dönüm (bin metre karelik alan ölçüsü)
dolim (iv) m kere, kez, defa
dolîn m söylenip durma
l/ngh söylenip durmak
doliv idare.
dolivger idareci.
dolivgerî idarecilik.
doliw m idare, yönetim
dolîw bnr doliw
doliwgeh m yönetim yeri, idarehane
doliwger nd/nt idareci, yönetici
doliwgerî m 1. idarecilik, yöneticilik 2. idare, yönetim
doliwgerîtî m idarecilik, yöneticilik
doliwî rd idarî, yönetimsel
dolkirin m yuvarlatma
dolmatî m müsibet
dolmend bnr dewlemend
dolmik bot/m 1. asma kabağı (Lageneria vulgaris) 2. asma kabağı (bu bitkinin sebzesi) 3. dolmalık kabak 4. mec fıstık gibi (dolgun, besili ve canlı)
dolmikên tijekirî kabak dolması
doltajî rd tajı soylu (tazıyla köpeğin birleşmesinden meydana gelen yavru
dom süre, devam, idame.
m devam (sürme, sürüp gitme)
dom bike! devam!, devam et!
dom kirin l/gh 1. devam etmek, sürmek * şilî tam çar roj bêatlebûn dom kir yağış tam dört gün aralıksız sürdü 2. devam etmek, sürmek, tutmak (zaman almak) * vî karî tam du seat dom kir bu iş iki saat tuttu
devam etmek
dom û dirêj uzun süreli * hevaltiya wan dom û dirêj nebû arkadaşlıkları uzun ömürlü olmadı
doma (tiştekî) tune bûn fazla sürmemek
doma dengdêran seslilerin durumu
doma malê zilmê tune ye ağlayanın malı gülene hayretmez
doma zilmê kurt e (an jî tune) zülmün sonu yok
domahî m 1. devam, devamı 2. son, arka * mabû li domahiyê sonda kalmıştı 3. sonuç 4. süre, esnasında
domahîk m 1. devam, devamı (bir şeyin devamı) 2. arka, devam, mabat (geri kalan bölüm, bitmemiş yazı, roman vb. için) * domahîka çîrokê masalın arkası 3. geri (bir şeyin sona kalan bölümü) * domahîka nivîsarê di hejmara ku bê de, dê were weşandin yazının gerisi gelecek sayıda yayınlanacak 4. sonuç (eserin son bölümü) 5. rd son (artık ondan ötesi veya başkası olmayan) 6. m son (bir şeyin en arkadan gelen bölümü, bitimi) 7. son, akibet * domahîka me bi xêr be Allah sonumuzu hayir etsin
domahîkî nd sonrası
domahiyê nd sonrası
domam bnr dotmam
doman m süreç, proses
domandî rd devam edilmiş, sürdürülmüş
domandin sürdürmek.
m 1. devam etme, sürdürüş 2. devam etme, sürme, tutma (zaman alma) 3. sürdürme, idame, sürdürüş
l/gh 1. devam etmek, sürdürmek 2. devam etmek, sürmek, tutmak (zaman almak) * vî karî tam du saet domand bu iş iki saat tuttu 3. sürdürmek, idame etmek
domandor n etraf
domanî rd süreçsel
domat m belâ
domayî h 1. devam, devamı (bir şeyin devamı) 2. sonuç, netice 3. rd son (artık ondan ötesi veya başkası olmayan) 4. arta kalan 5. boyunca * heta domahiya rê wî xeber da yol boyunca hep konuştu 6. mec nesil, soy
domayî lê anîn l/bw sonuçlandırmak
domayî lê hatin l/bw sonuçlanmak
domayîk bnr domahîk
domdar rd 1. devamlı, sürekli (kesintisiz olarak) 2. süreğen 3. kalıcı, sürekli
domdar bûn müzminleşmek.
l/gh süreklileşmek
domdar kirin l/gh süreklileştirmek
domdara hişk rz/nd ötümsüz sürekli
domdara nerm rz/nd sürekli ötümlü
domdarbûn m süreklileşme
domdarî m devamlılık, süreklilik
domdarkirin m süreklileştirme
domder rd sürdürücü
domdirêj rd uzun süreli
domdom m domdom kurşunu
domek m süreç
domelan bot/m yer mantarı (Tuber melanos porum)
domerewş fîz/m süredurum
domîn m devam etme, sürme, sürüş
l/ngh 1. devam etmek, sürmek * şilî tam çar roj bêatlebûn domiya yağış tam dört gün aralıksız sürdü 2. devam etmek, sürmek (zaman almak) * ev kar du saet nadome bu iş iki saat sürmez
domînant rd dominant, başat
domînantî m dominantlık, başatlık
domîno m domino
domînyon m dominyon
domker rd sürdürücü
domkêş rd uzun süreli, epey süren
domkêş kirin uzun sürmek
domkirî rd devam edilmiş, sürdürülmüş
domkirin m 1. devam etme, sürme 2. devam etme, sürme, tutma (zaman alma)
domnekir rd süreksiz
domnekirî m süreksizlik
domnivîs m tükenmez kalem
domûdirêj rd uzun süreli, uzun ömürlü * hevaltiya wan dom û dirêj nebû arkadaşlıkları uzun ömürlü olmadı
don n 1. iç yağı 2. kuyruk yağı 3. çerviş (kasaplık hayvanların iç yağında elde edilen eritilmiş yağ) 4. gaz yağı * li kulînê tenekeyek don heye kilerde bir teneke gaz var 5. yağ (vücudun atılması gereken amonyak, üre gibi bazı maddeleri içine alarak deriden sızan ve ter kokusunu veren madde) * donê can vücud yağı 4. yağ (ıtırlı bitkilerden çıkarılan uçucu, kokulu sıvı madde)
don girtin yağ bağlamak (üzerine biriken yağ katılaşmak)
don nekî çirayê çira ronî nade aç ayı oynamaz , kazan kaynamayan yerde maymun oynamaz
don tê dan lbw 1. yağlamak 2. gazlamak
donadon m tenasüh, ruh göçü
donan n güğüm
dondank m yağdanlık
donde n 1. soy, nesil 2. oğul, hayırlı evlat * ne tu donde ye oğul değil, beceriksiz
dondil m 1. düldül 2. atlar anası
dondila hz. elî atlar anası (iri yarı kadın)
done m 1. veri * doneyên îstatîstîkê istatistik verileri 2. veri (bir sanat eserine veya bir edebî esere temel olan ana ilkeler) * doneyên romanê romanın verileri 3. mat veri
donê bengê nd ban yağı
donê bezîrê nd bezir yağı
donê bizir nd bezir yağı
donê cehterê nd kekik yağı
donê esîl nd tere yağı
donê gazê nd gaz yağı
donê genekan nd geven otu yağı
donê genî nabe rûn, qereçî nabe xatûn kız kareçi hatun olmaz
donê giya nd nebatî yağ
donê gulan nd gül yağı
donê heyrano jê çêkirin pastırmasını çıkarma(birini) fena halde dövmek
donê masiyan nd balık yağı
donê mayî nd sıvı yağ
donê qetranê nd katran yağı
donê qurnefîlê nd karanfil yağı
donê ron nd sıvı yağ
donê şilemenî nd sıvı yağ
donê xaşxaşê nd haşhaş yağı
donê zeytê nd zeytin yağı
donekî rd 1. yağlı (yağı çok olan) 2. yağlı (yağdan kirlenmiş, yağdan lekelenmiş olan) * porê donekî yağlı saç 3. yağımsı, yağlıca canê min donekî ye vücudum yağlıca
donekî bûn l/ngh 1. yağlanmak * tenê min donekî bûye cildim yağlanmış 2. yağlanmak (yağdan kirlenmek)
donekîbûn m 1. yağlanma 2. yağlanma (yağdan kirlenme) 3. yağlılık
donekîtî m yağlılık
dongî m 1. son (bir şeyin sonu) 2. sonuç, netice
donim m dönüm (bin metre karelik alan ölçüsü)
donimî m 1. dönümlük * li pişta xanî bexçeyê me yê bi qandî sê donimî heye evin arkasında üç dönümlük bahçemiz var 2. dönümlük (miktar olarak) * bi qasî du donimî genimê min heye iki dönümlük buğdayım var
donkirî rd yağlı, yağlanmış olan
dontêdan m 1. yağlama 2. gazlama
donzdeh bnr dozdeh
dopîng m doping
dopîng kirin l/gh doping yapmak
dopîngkirî rd dopingli
dopîngkirin m doping yapma
doq hödük.
doq (i) m Amerikan bezi
doq (ii) rd 1. fırlak 2. hödük * enîdoq hödük alınlı 3. şiş (şiş olan yer)
doq kirin l/gh 1. şişirip kalmasını sağlamak 2. şişirmek, hödükleştirmek
doqbûn m 1. dikilip kalma 2. şişip kalmak, hödükleşme
l/ngh 1. dikilip kalmak 2. şişip kalmak, hödükleşmek
doqdoke rd iri kıyım, izbandut
doqik topuz, cop.
n 1. tokmak 2. kapı tokmağı 3. sopa, kalın kısa değnek 4. odun dan topuz
doqik (i) m toplu iğne
doqik ji bin eba derxist (bir kimseye) aba altından değnek göstermek
doqişk m bir baston türü
doqo nd Ayvaz (karısının kocana verdiği ad) * em li malê du kes in, Loqo û Doqo evde iki kişiyiz bir Köroğlu bir Ayvaz
dor m 1. çevre, etraf, dolay * ez li dora xanî gerîm evin çevresini dolaştım 2. sıra, keşik, nöbet * dora wî ye onun keşiği * îro dora te ye, tu dê mesrefê bikî bu akşam nöbet sizde, masrafı siz yapacaksın 3. sı(bir şeye ayrılan, uygun görülen veya rastlayan zaman) * gava ku dora wê bê em dê bikin sırası geldiğinde yaparız 4. el (iskambil oyunlarında kâğıt atma sırası) * niha dora min e şimdi el bende 5. dönüm, dönüş sonrası (zaman için) * dora salê yıl dönümü 6. kere, kez, sefer defa, nöbet * êvarkî bi zarokan re çend doran leyîstik leyîst akşamleyin çocuklarla dört beş nöbet oyun oynadı
dor bi dor sıra sıra
dor dan (...) -e öncelik tanımak
dor girtin l/gh kuşatmak, etrafını (veya çevresini) sarmak, ablukaya almak, çevirmek, muhasara etmek
dor hatin sırası gelmek.
sırası gelmek, yolu düşmek
dor jê stendin l/bw kuşatmak, çevirmek, çembere almak, çevresini sarmak, muhasara etmek
(bir şeyin) etrafını almak 2) kuşatmak, ortaya almak (çevresini sarmak, muhasara etmek) 3) çevrelemek, kuşatmak (çokça bulunmak)
dor lê dan girtin 1) kaplatılmak 2) etrafını sardırtmak, çepeçevre sardırtmak 3) kuşatmak
dor lê dan pêçandin kuşatmak
dor lê girtin çevrelemek, sarmak.
l/bw 1. kuşatmak, ablukaya almak veya altında tutmak (çevresini sarmak, muhasara etmek) * wê dor li bajêr bigirin şehri kuşatacaklar 2. çevirmek (bir yerin çevresini bir şeyle sarmak, kuşatmak) * dor li rez girtine bağı duvarla çevirmişler
(bir şeyin) etrafını almak 2) kuşatmaya almak 3) ortaya almak 4) kaplamak, çepeçevre sarmak
dor lê hatin girtin 1) kaplanmak 2) etrafı sarılmak, çepeçevre sarılmak 3) kuşatılmak 4) çevrelenmek
dor lê hatin pêçandin 1) kuşatılmak 2) çevrelenmek
dor lê pêçandin l/bw kuşatmak, çevrelemek, çevirmek, çembere almak, ablukaya almak veya altında tutmak (çevresini sarmak, muhasara etmek)
dor nehatin ser (yek) (birine) söz (veya laf) düşmemek (başkalarının konuşmasından kendisine sıra gelmemek)
dor pêçandin l/gh kuşatmak, çevrelemek, çevirmek, çembere almak, ablukaya almak veya altında tutmak (çevresini sarmak, muhasara etmek)
dor sênc kirin l/bw etrafını çitlemek (veya çeperlemek)
dor standin l/gh etrafinı almak, sarmak, çevirmek
dor û ber n çevre, etraf * ez li dor û berê xanî geriyam evin çevresini dolaştım e
dor vegirtin l/gh kuşatmak
dora (...) hatin 1) sırası gelmek * dora min hat benim sıram geldi 2) yeri gelmek, sırası düşmek
dora (...) hatin girtin 1) çevrilmek * dora xanî bi dîwar hatiye girtin evin etrafı duvarla çevrilmiş 2) kuşatılmak
dora (...) vekirin ablukayı kaldırmak
dora (tiştekî) bûn yeri olmak (sırası, uygun zamanı olmak)
dora (tiştekî) hatin û çûn zamanı gelip çatmak * dora wê hat û çû zamanı geldi çattı
dora (yekî) qerebalix e başı kalabalık
dora darê kolandin boğaz açmak
dora hefteyê ertesi hafta
dora heyvê sîwan dan ay harmanlanmak
dora min e 1) sıra bende 2) el bende (iskambil oyunlarında)
dora rojê ertesi gün
dora salê 1) ertesi yıl 2) yıl dönümü
dora xwe anîn cih sıra savmak (veya sırasını savmak)
dora xwe kirin sıra savmak (veya sırasını savmak)
dora xwe li berê danîn sırasını belli etmek
doralî h çepçevre, çepeçevre, etraf
doram m etraf
doran ant/nd 1. ince bağırsak 2. iç yağı (hayvanlarda)
doran (i) m etraf
dorandî rd kayip, kaybedilmiş
dorandin m 1. kaybetme 2. zarar verme
l/gh 1. kaybetmek 2. zarar vermek
dorav erd/m ada
dorayî m boyut
dorbajar banliyö.
dorbend m 1. çerçeve (yazı, ayna, resim gibi şeyleri süslemek veya bir yere asabilecek duruma getirmek için bunlara geçirilen kenarlık) 2. çerçeve (kapı, pencere ile bunların cam veya tablalarının yerleştirilmiş olduğu kenarlık) 3. mec çerçeve (bir düşünce alanının sınırları veya bu sınırlar içindeki alan) * em di dorbenda ramaneke teng de nemînin dar bir fikir çerçevesinde kalmayalım
dorber m çevre, etraf
dorbîn bnr dûrbîn
dorçêkirî rd etrafı işlemeli * destmala dorçêkirî etrafı işlemeli mendil
dordorik bot/m başı yümrü bağlayan kenger
dore m kilit
doredemî rd dönüşümlü (değişerek) * weşîneka doredemî dönüşümlü yayın
doredor h sırayla
doredor lê xistin l/bw sıra dayağı çekmek
doreke bi tenê bir kerecik
dorevan n nöbetçi, muhafız
dorevanî m nöbetçilik, muhafızlık
dorez m halka (çeşitli metallerden veya tahtadan yapılmış çember)
dorfireh rd 1. etraflı, etraflıca, derin (ayrıntıya önem verilerek hazırlanan) * lêkolîneke dorfireh derin bir araştırma 2. kapsamlı
dorfireh kirin l/gh 1. kapsamlılaştırmak 2. derinleştirme (derinliğine incelemek)
dorfirehî rd/h 1. etraflı, etraflıca, geniş bir şekilde 2. kapsamlıca 3. m derinlik (özüne inerek ayrıntılarıyla kavrama gücü) * divê ku mirov bûyerê bi dorfirehî hîn bibe olayı derinliğine öğrenmek lazım
dorfirehkirin m 1. kapsamlılaştırma 2. derinleştirme (derinliğine inceleme)
dorger m 1. etraf 2. ol tavaf
dorger kirin l/gh tavaf etmek
dorgerik (i) bot/m sarmışak
dorgerik (ii) bj/m tırnak altı iltihaplaması
dorgerîn m tavaf, çevrinme
dorgerînek m bir çocuk oyunu
dorgerînk m çevrinti (sürekli kendi ekseni etrafında dönme)
dorgerkirin m tavafetme
dorgir nd/nt kuşatmacı
dorgirtî rd kuşatılmış, etrafı sarılı, çevrili, ablukaya alınmış, çevrili,
dorgirtîbûn m kuşatılmışlık
dorgirtin m kuşatma, etrafını (veya çevresini) sarma, ablukaya alma, çevirme, muhasara etme
dorhatî rd sırası gelmiş olan
dorhêl dolay.
m 1. çevre, etraf, dolay, dolayı * ez li dorhêla xanî gerîm evin çevresini dolaştım 2. çev(bir kimsenin sürekli ilişkide bulunduğu insan topluluğu) 3. mec ort(bir kimsenin veya insan toplulğunun yaşayışını etkileyen ruhsal, toplumsal ve kültürel etkilerin bütünü) * dorhêla hunerî sanat ortamı 4. psî ortam (yakın çevre) 5. ortalık (çevre, etraf) * li dorhêlê tav tune bû ortalıkta güneş yoktu
dorhêla derveyî dış dünya
dorhêlî rd çevresel
dorhêşîn m etrafı mavili mendil
dorî m boyut
dorik m simit
dorîkî rd boyutlu
dorinc m is
dorîxe m 1. tarh 2. bir parça pirinç tarlası
dorjêstendî rd çevrili, etrafı alınmış, sarılmış, çevrilmiş
dorjêstendin m kuşatma, çevirme, çembere alma, çevresini sarma, muhasara etme
dorlêgir nd/nt kuşatıcı, muhasır
dorlêgirî m kuşatıcılık
dorlêgirtî rd 1. kuşanık, muhat, ablukaya alınmış olan 2. çevrili
dorlêgirtin m 1. kuşatma, ablukaya alma, çembere alma 2. çevirme (bir yerin çevresini bir şeyle sarma, kuşatma)
dorlêpêç m kuşatma, ablukaya alma, çembere alma
dorlêpêçandî rd kuşanık, çevrelenmiş, ablukaya alınmış olan
dorlêpêçandin m kuşatma, çevreleme, çevirme, çembere alma, ablukaya alma veya altında tutma (çevresini sarma, muhasara etme)
dorling bnr dornig
dormandor m çevre, etraf,
dormedor m çevre, etraf, fırdolayı
dormişk zo/m kakırca (muscardinus avellanarius)
dornexşekirî rd etrafı işlemeli
dornig n ayak izi, peşi sıra
dorodor h sırasıyla
dorpêç m abluka, çevirme, kuşatma, muhasere, sarma
dorpêç bûn l/ng ablukaya alınmak, çevrilmek
dorpêç kirin l/gh 1. kuşatmak, çevirmek, çevrelemek, sarmak (çevresini sarmak, muhasara etmek) * bajar dorpêç kirin şehrin etrafını sardılar 2. kucaklamak, çepeçevre sarmak * çiyayên ku zozan dorpêç kirine ovayı kucaklayan dağlar
dorpêçan m abluka, çevirme, kuşatma
dorpêçandî rd ablukaya alınmış, sarılmış, kuşatılmış, mahsur
dorpêçandîbûn m kuşatılmışlık
dorpêçandin m kuşatma, çevreleme, çevirme, çembere alma, ablukaya alma veya altında tutma (çevresini sarma, muhasara etme)
dorpêçayî abluka altında mahsur.
dorpêçbûn m ablukaya alınma, çevrilme
dorpêçî m kuşatma, sarma, çevirme
dorpêçî kirin ablukaya almak, muhasaraya almak. muhasara etmek.
dorpêçker nd/nt kuşatıcı, muhasır
dorpêçkirî rd kuşatılmış, sarılmış, çevrili, mahsur, muhat
dorpêçkirîbûn m kuşatılmışlık
dorpêçkirin m 1. kuşatma, çevirme, çevreleme, sarma (çevresini sarma, muhasara etme) 2. kucaklama, çepeçevre sarma
dorpî m törpü
dorpî (i) rd aşırı yaramaz, söz dinlemez, asabî
dorpî kirin l/gh törpülemek
dorpîkirin m törpüleme
dorsal m yıl dönümü
dorsênc rd etrafını çitli, etrafı çeperli
dorsênckirî rd etrafını çitli, etrafı çeperli
dorsênckirin m etrafını çitleme (veya çeperleme)
dorşeng m döşek
dorstandin m etrafinı alma, sarma, çevirme
dortir m ertesi * dortira salê ertesi yıl
dorvegerî rd 1. dönüşümlü (sıra ile) 2. dönüşümlü (değişerek) * weşîneka dorvegerî dönüşümlü yayın
dorvegirtin m kuşatma
dos bnr dews
doş (i) m 1. dolaşma, gezme 2. dönme, dönüş 3. dolam 4. dönüm, çevrim, devir (sürekli ve düzenli değişme)
doş (ii) m 1. sağım 2. sonek olarak, yapım eki görevini görür * çêlekdoş inek sağıcı
doş (iii) m seviye
doş bûn dolanım, dönmek.
l/ngh 1. dolaşmak, gezmek, gezinmek, dönelemek 2. dolanmak, dönmek (kendi ekseni veya başka bir şey etrafında hareket etmek) 3. dönmek (geri gelmek, geri gitmek)
dos kirin l/gh bulmak * dos û îspat kir bulup kanıtladı
doş kirin l/gh 1. dolaştırmak, gezdirmek 2. döndürmek (dönmesini sağlamak)
doşab bnr doşav
doşak rd sağmal, sağımlı
doşan m sağma
doşandî rd sağılmış olan
doşandin m sağma
l/gh 1. sağmak 2. mec sümürmek
doşanî sağmal.
rd 1. sağmal, sağımlı 2. sağmal (sağılan, süt veren)
doşanî (i) nd baharda ağaya verilen küçük baş hayvan (bunun sayısı değişbiliyor)
doşanî ye ye kürküm ye
doşank rd sağmal, sağımlı
doşap bnr doşav
doşav m 1. şire (bazı meyve ve sebzelerin öz suyuna verilen ad, üzüm şirası) 2. şerbet, pekmez şerbeti gibi 3. pekmez 4. salça
doşavî şerbet, şurup.
doşbûn m 1. dolaşma, gezme, gezinme, döneleme 2. dolanma, dönme (kendi ekseni veya başka bir şey etrafında hareket etme) 3. dönme (geri gelmek, geri gitme)
doşbûyîn m 1. dolaşma, geziş, geziniş, döneliş 2. dolanış, dönüş (kendi ekseni veya başka bir şey etrafında hareket etme) 3. dönüş (geri gelmek, geri gitme)
doşdar rd devirli
doşe rd sağmal
doşedar m serap
doşeder m değirmen çarkı yatağının bulunduğu yer
doşek döşek.
m 1. döşek 2. harman yerine serilen ot demeti yığını 3. yuna, belleme
doşekçe m minder
doşezer m değirmen çarkı yatağının bulunduğu yer
doşik seki.
m seki (at, eşek, ve sığırların ayaklarında bileğe kadar çıkan beyazlık)
doşîn m sağılış, sağılma
l/ngh 1. sağılmak 2. mec sömürmek * wan didoşe haya wan jê nîn e onları sömürüyor haberleri yok
doşîner nd/nt sağıcı
doşînerî m sağıcılık
doşirme m 1. taşlama (taş döşeme) 2. taşlama taşı, döşeme taşı
doşirme kirin l/gh taşlamak (taş döşemek)
doşirmekirin m taşlama (taş döşeme)
dosîtan nd dostlar
dosiyer m dosyer
doskirin m bulma
doşkirin m 1. dolaştırma, gezdirme 2. döndürme (dönmesini sağlama)
dost nd/nt 1. dost (sevilen, güvenilen, yakın arkadaş, gönüldaş) 2. rd dost (iyi geçinen, aralarında iyi ilişki bulunan) * du dewletên dost iki dost devlet 3. (bazı hayvanların sahibine gösterdiği sevgi için kullanılır) * kûçik dostê mirov e köpek insan dostudur 4. dost, yar, sevgili (erkek veya kadının evlilik dışı ilişki kurduğu kimse) * mêrik ji xwe ra dostek girtibû adam kendine bir dost tutmuştu 5.n oynaş, kırık (kadının töre ve yasalara aykırı olarak ilişki kurduğu erkek) * dostê jinikê ye kadının oynaşı
dost be jî pişta xwe pê girê nedin güvenme dostuna saman doldurur postuna
dost ji xwe re çêkirin (an jî dîtin) boynuz dikmek (kadın başka erkekle ilişki kurarak kocasını aldatmak)
dost li serê meriv neyar ji par re li meriv dinêrin dost başa düşman ayağa bakar
dost û dijmin yâr ü ağyar
dost û heval eş dost
dost û neyaran re dost düşman (veya dosta düşmana)
dostan bnr distan (II)
dostane h dostça, dostane
dostanî dostluk.
m dostluk, ahbaplık
dostanî (yek) xistin ayağına çelme takm(birinin işinden yükselmesine engel olmak)
dostanî danî n dostluk kurmak
dostanî kirin dostluk etmek, ahbaplık etmek
dostanî pê re danîn (biriyle) dostluk kurmak
dostanî pê re hebûn (biriyle) geçmişi olm(biriyle eskiye dayanan dostluğu olmak) (bi)
dostanîya kevn pê re hebûn (biriyle) geçmişi olm(bir durumun daha önce geçmiş bir evresi olmak)
dostanîya ku dirêj bike ji birayê mirov çêtir e her şeyin yenisi, dostun eskisi
dostê ji dil û can can dostu
dostê kevn ji birayê mirov çêtir e her şeyin yenisi, dostun eskisi
dostê malbatê aile dostu
dostê mirov bibe kevir, serê mirov naşikêne dostun attığı taş baş yarmaz
dostê roja reş kara gün dostu
dostê roja teng kara gün dostu
dostê roja teng nîn e düşenin dostu olmaz
dostê roja xweş (an jî baş) iyi gün dostu
dostî m dostluk
dostik nd/nt 1. dost, dostcuk (sevilen, güvenilen, yakın arkadaş, gönüldaş) 2. kardeşlik (kardeş kadar yakın sayılan) 3. dost, yar, sevgili (erkek veya kadının evlilik dışı ilişki kurduğu kimse) * mêrik ji xwe ra dostikek girtibû adam kendine bir dost tutmuştu 4.m kapama, oynaþma, metres, gaco, aşna fişne ez bi xwe re dostikê nagerînim ben gaco taşımam 5.m oynaş (kadın için ) * qet şerm nake dostika xwe tîne malê oynaşını utanmadan evine alıyor 6.n kırık (kadının töre ve yasalara aykırı olarak ilişki kurduğu erkek)
dostik girtin kapatm (bir kadınla nikâhsız yaşamak)
dostik ji xwe re çêkirin kocasını başka erkekle aldatmak
dostikên hev ahbab çavuşlar
dostikî m 1. dostluk 2. metreslik, oynaşlık, aşna fişnelik
dostiktî bnr dostikî
dostînî m dostluk
dostîtî m dostluk
dostkî h dostça, tostane
dosto b ahbap (seslenme sözü olarak)
dostxuya rd dost görünen (kimse)
dosya m 1. dosya 2. dosya (belgelerin toplandığı kartondan kap)
dosya kirin l/gh dosyalamak
dosya vekirin dosya açmak
dosyakirî rd dosyalı (dosyalanmış olan)
dosyakirin m dosyalama
dot kız.
m kız (kız oğlan kız, ergen, bakire)
dot (i) m gerdanlık
dotaxa m ağa kızı
doter m kız (kız oğlan kız, ergen, bakire)
doteryûm kîm/m döteryum (kısaltması D)
dotî rd sağılmış olan
dotin sağmak.
m sağma, sağım
l/gh 1. sağmak 2. mec sağmak (aldatarak parasını çekmek)
dotinî rd sağmal, sağımlı
dotir ertesi.
m devrisi, erte, ertesi (gün, hafta, ay, yıl için; bir sonraki) * dotira rojê ertesi (veya devrisi) gün
dotira salê ertesi yıl.
dotmam m amca kızı, emi kızı
dotmamtî m amca kızlığı
dotmîr m bey kızı, prenses (hükümdarn ailesinin kızı)
dotmîrî m prenseslik
dotşah m şah kızı
dotxal m dayı kızı
dotxaltî m teyze kızı
dotxwendekar m kız öğrenci
dotxwendekarî m kız öğrencilik
dov bnr dûv
dow m 1. kuyruk 2. vajina (hayvan için)
dow gerandin kuyruk yapmak
dox m kıyıntı (aclık sebebiyle midede duyulan eziklik)
dox (i) m belâ * ez ketime doxa te belâna düşmüşüm
dox (iii) bnr bar û dox
dox (iv) m sap (aletler için)
doxa (yekî) çûn 1) içi bayılmak, safrası kabarmak, yüreği bayılmak, yüreği ezilmek (açlık duymak) 2) fenalık geçirmek (veya gelmek)
doxçûn m iç geşme, iç bayılma
doxdestî n sap (alet sapı)
doxdir bnr doktor
doxdirêj rd uzun saplı
doxhefsar n yular, yular takımı, çılbır (yulara takılan ip veya zincir)
doxîn uçkur.
m 1. uçkur (şalvar ve iç donunu bele bağlamak için bağ) 2. lâstik, don lâstiğı, kasık bağı 3. mec uçkur (cinsel duygu veya şehvet)
doxîn girtin uçkurunu bağlamak
doxîn li heram vekirin harama uçkur çözmek
doxîna (yekî) di nav dest û piyên (wî) de bûn uçkuruna düşkün olmak, uçkursuz olmak
doxîna xwe rast kirin uçkurunu baglamak (ji)
doxînê axaftin (peyîvîn an jî xeber dan) açık saçık konuşmak
doxînlastîk m 1. don lâstiğı 2. argo oruspu
doxînşil rd zampara
doxînsist zampara.
rd uçkuruna düşkün, zampara
doxînsistî m zamparalık
doxînsistî kirin zamparalık etmek
doxiz n domuz
doxkevçî n kaşık sapı
doxman nd/rd hain
doxmanî m hainlik
doxmankî h haince
doxrişme m koşum yuları
doxteşî m iğ sapı, öreke sapı
doyîn rd dünkü * barana doyîn dünkü yağmur
doz 1.dava, iddia. 2.ülkü, mefkure. 3.tez.
m 1. dava, sorunca (hukukî korunmanın bir hüküm ile sağlanması için yargı organlarına baş vurma) * doz li yekî vekirin birini dava etmek 2. dava (savunulan, ileri sürülen düşünce)* jinan doza xwe bi mêran nedana pejirandin kadınlar davalarını erkeklere kabul ettirmemişler 3. dava (sorun) 4. dava, ülkü 5.argo dava (sevgili)
doz (ii) m iz * dozên pez biajo davar izlerini sür
doz (iii) m doz 1. (bir ilâcın bir defada veya bir günde alınması gereken miktar) 2. kîm doz, düze (bir maddenin bir bileşiğe, bir karışıma giren veya girmesi gereken belli miktarı)
doz lê bûn l/bw 1. dava konusu olmak 2. kendisine dava açılmak
doz lê kirin l/bw 1. dava etmek 2. -e istemek 3. hesabını sormak
doz lê vekir (birine veya bir şeye) dava açmak * doz li kesê ku malên wî dizîbû, vekir malını çalan adama dava açtı
doz li hev vekirin davalaşmak, birbirine dava açmak
doz vekirin dava açmak
doz vekolan dava görmek
doza çi dikî ? ne istiyorsun?
doza giştî (an jî gelemperî)hiq kamu davası
doza mêraniyê kirin kabadayılık taslamak (li)
doza mezinatiyê kirin 1) büyüklük taslanmak 2) iskemle (sandalya veya koltuk) kavgası yapmak
doza xwîndariyê nd/nt kan davası
doza xwînitiyê nd/nt kan davası
dozaj kîm/m dozaj, düzem
dozaj eyar kirin (kîm) düzemek
dozandin m bulma, keşfetme
l/gh bulmak, keşfetmek
dozbar rd davalı (davası olan)
dozdar rd 1. davalı 2. nd/nt davacı
dozdegirêk ant/m on iki parmak bağırsağı
dozdeh nd/rd on iki
dozdehem nd/rd on ikinci
dozdehemîn nd/rd on ikinci
dozdek m düzine
dozdekî m düzine
dozdetilk ant/m on iki parmak bağırsağı
dozê nihêrtin davaya bakmak
dozer m dozer, buldozer,
dozex m cehennem
dozexe (külhan, cehennemlik (hamamın ocağı)
dozger nd/nt savcı
dozgerê giştî baş savcı
dozgerê şuraya dewletê danıştay savcısı, yasa sözcüsü
dozgerî savcılık.
m savcılık
dozîn (i) m keşf, buluş
dozîn (ii) ps/m 1. iç güdü 2. zo iç güdü 3. fel güdü (kaynağı duygulanma değil, akıl olan sebep)
dozîndar rd iç güdülü
dozîne (i) m doktora, doktora tezi
dozîne (ii) m 1. kuram 2. tez, sav, iddia
dozînedar rd doktoralı
dozînî rd iç güdüsel
dozirandin m keşfetme
l/gh keşfetmek
dozkar nd/nt davacı, soruncacı
dozker nd/nt davacı, savlayıcı
dozlêbûn m 1. dava konusu olma 2. kendisine dava açılma
dozlêbûyî rd 1. davalı (dava konusu olmuş şey) * ev xaniyeke dozlêbûyî ye bu ev davalıdır 2. davalı (davası olan)
dozlêbûyîn m 1. dava konusu olma 2. kendisine dava açılma
dozlêkirî davalı.
nd/nt 1. davalı, soruncalı 2. rd mahkemeli
dozlêkirin m 1. dava etme 2. -e isteme 3. hesabını sorma
dozname hiq/m iddianame, savca
doznêr nd/nt 1. davaya bakan 2. savcı
doznêrî m 1. davaya bakma 2. savcılık
dozvan nd/nt davacı
dozxwaz nd/nt savcı
dozxwazî m savcılık
dozxwe nd/nt dava sahibi
dob (navdêr, mê) dims, doşav, mot, şirob, şurûb, aqit.
Herwiha: dobe.
: dimî
dobe [I] 1. hingivê zelal ê ku ji şaneyan cuda dibe 2. dilopeke şirîniya zer a ku ji hêjîran tê xwarê [II] kelek dobelan kariyek e
hingivê zelal ê ku ji şaneyan cuda dibe, dilopeke şirîniya zer a ku ji hêjîran tê xwarê, kelek dobelan kariyek e.
Bikaranîn: Lêker: dobe bûn, dobe kirin. Navdêr: dobebûn, dobekirin Rengdêr: dobebûyî, dobekirî
dobe bûn (lêker)(Binihêre:) dobe
dobe kirin (lêker)(Binihêre:) dobe
dobebûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dobe
dobebûyî (rengdêr) (Binihêre:) dobe
dobekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dobe kirin
dobekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dobe
dobelan (navdêr, mê) Cûreyek kuvarkaye.Ji beşa Ascomycete û ji famîlyeya Tuberaceae ye. Li bin erdê mezin dibe. Dişibe kartolan. Hinek cinsen wan pir biha ne. Li bakûrê Kurdistanê li gelek dera, li çol û beyaran bi xwe çêdibe.
Herwiha: dumbelan dûmelan
dobra (rengdêr) deqerû, gotinlirû, rikerast, kesê ku gotina xwe li rûyê xelkê dibêje bêyî ku bitirse, delal, spehî, xwînşirîn, bedew, ciwan.
ji wêjeyê: Hunermend Rojîn Keçeke bejinbilind, bi mêranî û bi rabûnûrûniştineke maqûlî; heger hûn bibêjin deng û awaz, ew xwedî zengelokeke kurdî, hûn bipirsin li têgihiştin û marîfeta wê, ew jineke bajarvanî û nûjen; tewazû û marîfet, ew li her cimeet û civatê xwedî gotineke başwala û dobra; ew bi awirên xwe bersiva duayên Xwedayî ye ko em nikarin di kar û barên wî de xeber bidin û em ne li ber bêvila tukesî ne da ji gula ber hilma wan bîhnekê bikin.(Enwer Karahan: Rojîn, Nefel.com, 10/2008).
: dobrahî, dobratî, dobrayane, dobrayî, dobrayîtî
dobratî (navdêr, mê) rewşa dobrabûnê.
ji: dobra + -tî
dobrayane (rengdêr) bi awayekî dobra.
ji: dobra + -ane
doç boç
(navdêr, mê) kilik, kurîk, kurî, dûv, boçik, dûvik, dûvelank, dûm, daw, dava dirêj ya bi derqûna hin ajelan ve.
Herwiha: doçik, doçk, dûç, dûçik, dûçk
doçent (navdêr) waneder, mideris, mamosteyên zanîngehan, pileya di bin profesoran de.
ji wêjeyê: Dema ez li wirê bûm, sê doçent jî hatin û bixêrhatin dane min. Piştre Selîm Temo got ku Rektorê Zanîngehê bi israr xwestiye ku te bibîne. Em tev rabûn çûn serdana Prf. Dr. Serdar Bedii Omay ku bijişkê leşsaxiyê ye.(Zeynelabidîn Zinar di hevpeyivînekê de li gel Gabar Çiyan, Netkurd.com, 7/2009).
ji: Bi rêya îtalî docente ji latînî docēntem ku forma dema niha ye ji docēre (hîn kirin, fêr kirin, elimandin).
: doçentane doçentî
doçentane (rengdêr) bi awayekî doçent.
ji: doçent + -ane
doçentî (navdêr, mê) rewşa doçentbûnê.
ji: doçent + -î
doçka cureyekî guleyên ku ji topan biçûktir e
cureyekî guleyên ku ji topan biçûktir e
dodirme (navdêr, mê) dondirme, bestenî, mot
dogmatîk (rengdêr) serhişk, înato, rijd (bi taybetî hemberî baweriyek ku têr nehatiye peyitandin).
Têkildar: dogmatîst, dogmatîzm.
ji wêjeyê: Bi bîr û baweriya min, divêt em êdî di mijara alfabeyê da, xwe ji helwesta dogmatîk rizgar bikin. Divêt em nebêjin, ku alfabê eve, wek kêrtika hesinî ye û nabe tiştek têde bê guhertin; divêt em herdem ji rêforman ra amade bin û bipejirînin; ev zagoneka jiyanê ye. Madem pirsgirêk li meydanê hene, divêt em çareseriyan jêra bibînin. Alfabê û îşaretên arîkar divêt li gor rastiya ziman bin û bersiva her pirsgirêkekê bidin. Helwesta dogmatîk pirsgirêkan dihêle; wan çareser nake. Di her zimanekî da çiqas dengên cuda hebin, divêt li hember wan, yan ewqas tîp hebin, yan jî tîp ji dengên ku bi gelemperî têne bikaranîn ra bêne danîn û ji dengên din ra jî, bi danîna hin îşaretan li ser yan li bin hin tîpan, çare bê dîtin.(Mustefa Reşîd: Ji bo her dengekî êşmarek -- Ber bi klavyayeka nû va, Netkurd.com, 11/2007).
ji: dogma + -tîk.
: dogmatîkane, dogmatîkî
dogmatîkane (rengdêr) bi awayekî dogmatîk.
ji: dogmatîk + -ane
dogmatîkî (navdêr, mê) rewşa dogmatîkbûnê.
ji: dogmatîk + -î
dogmatîst (navdêr, mê) dogmaparêz, dogmaperest.
ji: dogmat +-îst
dogmatîzm (navdêr, mê) dogmaparêzî.
ji: dogmat +-îzm
dogon (navdêr, mê) miletek e li Malî û Burkîna Fasoyê dijî û bi zimanê dogonî dipeyive, her kesa/ê ji wî miletî.
: dogonî, dogonîtî
dogonî (navdêr, mê) zimanê dogonan, zimanek e li Malî û Burkîna Fasoyê tê peyivîn(rengdêr) her tişta/ê dogonan yan bi zimanê wan.
ji: dogon + -î.
: dogonîtî
dojeder 1. pizrik 2. dînsist birîn
pizrik , dînsist birîn
dojeh cehenem *"heta ku tu dojehê nebînî, bihişt bi te xweş nabe"
dojehî (navdêr, mê) cehenemî.
ji: dojeh + -î
dojehîkî (navdêr, mê) bi dojehî.
ji: dojehî +-kî
dojenk (navdêr, mê) Dewjen; darê meşkê ye. Ev dar li navbera du kurtedarên (lewleb) meşkê de ye. Darê meşkê jî jê re dibêjin. Dewjenîn: Dewkeyandin. Agahdarî: Ev peyv gelekên din ji vir hatine girtin ku ji alyê Keça Kurd hatiye amadekin: http://www.efrin.net/efrin03/penus/index/old/penus14/index/keca-kurd.htm
doktor (navdêr) nijdar, hekîm, luqman, cebar, kesa/ê nesaxiyan sax dike, kesa/ê nesaxan yan birîndaran derman dike, bilindtirîn pileya zanistî, berztirîn pileya mirov dikare bi xwendina li fêrgehên bilind bigihiyê.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: دۆكتۆر.
Herwiha: diktor, duktor, dixtor, doxtor, duxtor, tixtor, tuxtor.
Bide ber: profesor.
: doktora, doktorî
doktora 1. pirtûka doktoran (navdêr, mê) dîplomaya doktoran, şehadeya doktoran, bawername, pirtûka vekolînan ya ku kesekî nivîsiye daku pê bibe doktor.
ji: Ji frensî doctorat 2. ji doktor. Binêre;, doktor
doktorî (navdêr, mê) bilindtirîn pileya zanistî ya zankoyan, hekîmî, luqmanî, nojdarî, bijîşkî, tib.
Bide ber: diktorî, duktorî, doxtorî, dixtorî, duxtorî, textorî, tixtorî, tuxtorî.
ji: doktor + -î
doktoriya pîr û kalan (navdêr, mê) Beşa dermanzanînê ku li ser nexweşî û tengasiyên pîr û kalan dixebite, Eva beşa piştgirîa psykologikÎ dide pîr û kalan û bi avayî xizmetê wana dike.
doktrîn (navdêr, mê) rêbaz, fêre, bîrdoz, dîtane, teorî, bawerî, raman, nerîn, helwest, dogma (bi taybetî ya siyasî yan felsefî), nezeriye, prensîp.
ji wêjeyê: Vê doktrînê em dikarin bi van deqan pêşkêş bikin...(Bayram Ayaz: Kemalizma “kurdîlîhîcazkar” tehlûka herî mezin e!, Netkurd.com, 11/2007).
ji: Bi rêya frensî yan inglîzî doctrine ji latînî doctrina ku dîmînutîva anku biçûkkera doctus (fêrkirî) ye ku bi xwe ji docere (hîn kirin, elimandin, fêr kirin) e ku herwiha jêdera doktor e jî..
: doktrînvan
doktrînvan (navdêr, mê) teorîsyen.
ji: doktrîn +-van
dokumanter (navdêr, mê) belgefilm, filmên yan bernameyên li ser bûyerên rast (ne yên xeyalî).
ji wêjeyê: Rûken Bagdu Keskînê diyar dike ku Kurd 1’a Stenbolê heta niha di serî de fîlmên Hollywoodê, dublaja gelek fîlm, dokumanter û rêzefîlman kiriye: “Heta niha me dengdayîna li dora 30 fîlman kiriye. Me li vir Brehavert, Kleopatra, Titanik, Dr. Jivago, Toys, İndependence Day û gelek fîlmên ji klasîkên dinyayê bi dengê kurdî xiste nav malên kurdan. Kurd 1 Stenbol, her wiha bi navê Tropico û Condesa du rêzefîlmên ji Amerîkaya Latîn ku ji 200 beşan pêk dihat amade kir û da weşandin. Condesa vê gavê her roj bi baldarî tê temaşekirin. Kevî, Vegotin û Xoşebere sê bername ne ku berhemên Kurd 1’a Stenbolê ne. Kevî, li ser civat û jiyana koçber a kurdan; vegotin li ser edebiyat û Xoşebere jî bernameyeke çandî ye ku bi zaravayê zazakî/kirmanckî tê amadekirin û weşandin.”(Dublajakurdi.com, jêwergirtin 1/2011)
dokûment ji peyva Ingilîzî ya document Wate, belge, nivîsk, destxet, sened, medrek
dokument (navdêr, mê) belge, delîl, govanname, belgename, tişta tiştekî misoger dike, govanî, şahidî.
Bide ber: dokumanter.
Bikaranîn: Lêker: dokument kirin. Navdêr: dokumentkirin Rengdêr: dokumentkirî.
: dokumentî
dokument kirin (lêker)(Binihêre:) dokument
dokûmentasyon (navdêr, mê) nivîsîna ramanekê yan bûyerekê li ser belgenameyekê yan di pirtûkekê de, bi belgenameyan peyitandina anku îsbatkirina tiştekî.
Herwiha: dokumentasyon.
ji: ji frensî documentation, têkildarî dokûment, dokûmentar.
ji wêjeyê: Şerefname yekem, û hêj jî, berfirehtirîn dîroka Kurdan e ko ji aliyê Kurdan bi xwe ve hatiye nivîsîn. Wê, ko yek ji girîngtirîn berhemên sîstema feodal a Kurdan e, meşrûyî da sîstema mîrekiyan. Ev kitêb, dokûmentasyona dîroka dirêj a têkoşîna Kurdan a ji bo dewletbûnê ye. Wekî dîrokeke çînên hukumdar ên Kurdan, ko ji aliyê nûnerekî wan ê navdar ve hatiye nivîsîn.(Emîr Hesenpûr li ser Şerefnameya Şerefxanê Bedlîsî, çapa kurmancî, wergerra Ziya Avci, Avesta, Stenbol 2007)
dokumenter (navdêr, mê) belgewarî, belgeyî.
ji: dokument +-er
dokumentî (navdêr, mê) rewşa dokumentbûnê.
ji: dokument + -î
dokumentkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dokument kirin
dokumentkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dokument
dol 1. deşt 2. best, rastahî 3. newal
1. navbera du çiyayan (navdêr, mê) newal, nihal, gelî, devera navbera du çiyayan yan du giran.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: دۆل.
Bide ber: co, çal, kendBinere.
Herwiha: dal, dêl, dil, dîl, dûl.
ji: hevreha soranî دۆڵ (doł), feylî dûł, farisî دره (derê), jiari, belkî ji Proto-hindûewropî dʰol-, dʰel- ku herwiha serekaniy heman peyvê ya bi gelek zimanên slavî (bulgarî/rûsî/sirbî/ukraynî: долина /dolîna/ û çekî/polonî/slovakî dolina) û herwiha gelek zimanên cermenî ye jî (inglîzî: dale, danmarkî/norwecî/swêdî dal, almanî Tal)..
Bikaranîn: Lêker: dol kirin. Navdêr: dolkirin Rengdêr: dolkirî.
: dolistan dolî
dol girtin (lêker)(Binihêre:) dol
dol kirin (lêker)(Binihêre:) dol
dolab 1. mobîlyaya cil û amanan (navdêr, mê) qemsûr, gardrob, mobîlyaya ku cil yan aman tê de tên parastin.
Herwiha: dolav.
Têkildar: berkêşk, çekmeçe, sarinc.
ji: hevreh farisî دولاب (dûlab) jiarami דולא (dûla: dolik, dewlik) + ji farisî آب (ab: av). Dolap ya tirkî ji zimanekî îranî ye. (Binihêre:) dolik, dewlik
dolab gerandin (lêker) îş çêkirin.
ji: dolab + gerandin
dolab hebs e tejî reqs e neqs hews e gotina pêşiyan dolab alavên, libasên ku mirov têde hiltîne, teşî tim dirêse û dilîze, neqş jî ku mirov bi hewes (kêfxweş) be çêdibe.
dolaba (yekî) rast gerîn (biwêj) şans û bextê yekî baş lê hatin. şikir vê gavê dolaba lawê min rast digere.
dolaba kincan gardrop, wardrop, vestiyer, mezela cilwergirtinê, xardirob, cildank, dolaba cilan, kincdank, sayekod
dolaba xwe rast gerandin (biwêj) debara xwe baş kirin.bila hema dohiba xwe rast bigerîne, bes e.
dolabfiroş (navdêr, mê) sindirûkfiroş.
ji: dolab +-firoş
dolabgêr (navdêr, mê) kesê durû, sextekar.
ji: dolab +-gêr
dolabok (navdêr, mê) kivanjen.
ji: dolab +-ok
dolan 1. dehlîz 2. hewşa bihurtinê
dehlîz , hewşa bihurtinê
dolandin (lêker) xutxut kirin, minmin kirin, mortmort kirin, gumgumîn, lêlandin. Tewîn: -dolîn-.
ji: dol +-andin
dolar (navdêr, nêr) navê diravê hin welatan e (wek Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê, Keneda, Awistralya, Hong Kong û welatin din).
Herwiha: dolerNîşana wî, $.
: dolarî
dolarî (navdêr, mê) rewşa dolarbûnê.
ji: dolar + -î
dolav toterîka ku satila bîra avê dadixe û hevraz dike
dolbend (navdêr, mê) kevînk, laçik, serpoş, kefî, egale, dersok, xavik, kofî, nerme, şerpa, kitan, desmal, poşî, yazme, şelbe, çarok, leçek, çît, hubirî, çarik, tolbend, dersok, tulbend, melkezêt, kemik, kevîng, kefîk, şêşik, şar, çîtik, dolbend, çîtê mirov pirça anku porrê xwe pê diniximînin (bi taybetî jin), şelpe.
Herwiha: tolbend tulbend
dolgeh (navdêr, mê) dolge.
ji: dol +-geh
dolgirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) dol
dolî (navdêr, mê) rewşa dolbûnê.
ji: dol + -î
dolîdang (navdêr, mê) hêsk, colank, hêlank, hêlekan, hêlanek, hêlkan, çînçolek, çîncik, çîncîrik, hêzok.
Herwiha: dolîdank
dolik (navdêr, mê) dolên biçûk.
Herwiha: dolk.
ji: dol (1-3) + -ik
doliv 1. îdare, rêvebirî 2. karîgerî
îdare, rêvebirî, karîgerî
dolivandin (navdêr, mê) bo lêkerê binere bi rê ve birin, meşandin,rewandin,debirandin,dewirandin,doliwandin,gerinandin.
Bide ber: birêveçûn. Bi soranî: berêwebirdin, guzerandin
dolivger rêvebir
rêvebir
dolivgerî rêvebirtî
(rengdêr) rêvebirtî
dolîw (navdêr, mê) birêvebirin, meşandin, kargêrrî, :Kîjan wezaret van karan dolîw dike?, dezgeha dolîwkirina karekî: dolîwa tendiristiyê, dolîwa karûbarên penaberan, jiyar, abor, medar, qîm: Meaşê wî yê karmendiyê pirr kêm e û dolîw wî pê nabe loma neçar e ku êvaran karek din jî bike..
Bide ber: daîre, dolîwgeh, dolîwxane, daîre, doliv, doliv, dolivandin, dolivxane, dolivgeh, dolivger, dolivgerî.
Bikaranîn: Lêker: doliwîn, doliwandin. Navdêr: dolîwbûn, dolîwkirin Rengdêr: dolîwkirî.
ji: Ji kurdî
doliwandin (navdêr, mê) bo lêkerê binere bi rê ve birin, meşandin,dolivandin,rewandin,debirandin,dewirandin,gerinandin.
Bide ber: birêveçûn. Bi soranî: berêwebirdin, guzerandin
dolîwbûn (navdêr)(Binihêre:) dolîw
dolîwgeh (navdêr, mê) nivîsgeh, ofîs, mekteb, bûro, avahiyê ku karmend lê dixebitin, dezgeh, sazî: Dolîwgeha Perwerdeyê, Dolîwgeha Bacê.
Herwiha: daêre, dahêre, dahire, dahîre, dayire, dayîre.
ji: Ji erebî.
: daîrekar, daîrekarî, daîreyî
dolîwger (navdêr, mê) rêveber, kargêr, dager, debîr, îdareker, îdarevan, debîrdestkar.
ji: dolîw +-ger
dolîwgerî (navdêr, mê) kargêrî.
ji: dolîw +-gerî
dolîwgeritî (navdêr, mê) rêvebertî, kargêritî, îdarevanî, destkarî, îdarevantî.
ji: dolîwger +-itî
dolîwî (navdêr, mê) kargêriyî, îdarî.
ji: dolî +-wî
dolîwkirî (rengdêr) (Binihêre:) dolîw
dolîwkirin (navdêr)(Binihêre:) dolîw
dolkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dol kirin
dolkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dol
dolme (navdêr, mê) aprax, bacanreşk yan pelgên kelemiyan yan mêwan yên bi goşt û birincê dagirtî û kelandî.
Herwiha: dolma.
ji: Ji tirkî dolma (heşandin, dagirtin, tijîkirin).
ji wêjeyê: Pirsên kurt ji Nîştî: - Dolme yan jî kutilk? - Dolme(Niştî Stêrk di hevpeyivînekê de li gel Emine Onatli, Avestkurd.net, 9/2007)
dolmend zengîn
zengîn
dolmendî zengîntî
(rengdêr) zengîntî
dolmik (navdêr, nêr) kulindok, sebzeyek wek kulindan lê kesk û dirêjok e, rexdik, xirtik, kulindir.
Bide ber: dolme.
ji: dolme + -ik.
: dolmikî
dolmikî (navdêr, mê) rewşa dolmikbûnê.
ji: dolmik + -î
dolmîş (navdêr, mê) mînîbûs, koster, otobûsên biçûk.
Herwiha: dolmûş.
ji: Ji tirkî dolmuş
dolqember (navdêr, mê) gulberroj, gulberbiro, berbiro, gene, gulbaxan, gêne, berberok
dom (navdêr, mê) dewam, berdewamî, nesekinîn, nerawestîn, neqedîn, nexilasbûn.
Bide ber: com, rom, tom, zomBinere.
Herwiha: doh, dol, dor, dot, doz.
ji: Ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: dom bûn, dom kirin. Navdêr: dombûn, domkirin Rengdêr: dombûyî, domkirî.
: domandin, domandî, domiyayî, domî, domîn, domîner
dom bûn (lêker)(Binihêre:) dom
dom kirin (lêker)(Binihêre:) dom
domam (navdêr, mê) keça mamê kesekê/î, qîza apê kesekê/î, kiça amê kesekê/î.
Herwiha: dotmam, duhmam, duhtmam.
Hevwate: keçam keçap keçmam.
Dijwate: kurrmam pismam.
ji: do + mam.
Bide ber: amoza jinmam keçmet keçxal keçxalet kurrmet kurrxal kurrxalet
doman pêvajo, demajo
domandî (navdêr, mê) dewamkirî, berdewam.
ji: domand +-î
domandin Tewandî(lêker)(navdêr, mê) dewam kirin, dom kirin, hê jî kirin, nesekinandin, nerawestandin, bes nekirin, neqedandin: Em dê ta serxwebûna Kurdistanê xebata xwe bidomînin. dîsan dest pê kirin: Me nîv seetê bêna xwe veda û paşî me meşa xwe domand..
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: دۆماندن.
Herwiha: dewamandin, dewimandin. Tewîn: -domîn-.
Têkildar: domîn.
ji: dom + -andin.
: domandî, domîner
domandin/didomîne/ bidomîne 1. berdewam kirin 2. jiyandin *"dinya siya darê ye, ji kesî re nadomîne"
domayî lê anîn (biwêj) bi encam kirin. piştî şazdeh salan bi şûn de domayî li doza mîn a ramyarî hat.
dombûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dom
dombûyî (rengdêr) (Binihêre:) dom
domdan (navdêr, mê) (Binihêre:) dom
domdar daîmî
(rengdêr) berdewam, daîmî, hemîşeyî, herdemî, hertimî, mayinde, tişta/ê ku her didome, tişta/ê ku nasekine, ebedî, herherî, herheyî, hetahetayî.
Herwiha: dewamdar.
ji wêjeyê: A rastî, îro di nav tevgera Kurd de partî an derdoreke sîyasî ko têkoşîna çekdar biparêze, çareserîyê di lûla sîlehê de bibîne tuneye. PKKya ko tê gotin xwedîyê li dor 5 hezar çekdaran e, ji 1999an û vir de têkoşîna çekdar naparêze û her wisa bi domdarî dibêje ko dixwaze xwe ji çek bixe jî.(Fuat Onen: Welatek di ronkaya rojê de ji gelên wî yên otokton hat dizîn, 12/2007).
ji: dom + -dar.
: domdarane, domdarî, domdarîtî, domdartî
domdar bûn (lêker) mayînde bûn.
ji: domdar + bûn
domdar kirin (lêker) mayînde kirin.
ji: domdar + kirin
domdarane (rengdêr) bi awayekî domdar.
ji: domdar + -ane
domdarbûn (navdêr, mê) mayîndebûn.
ji: domdar +bûn
domdarî (navdêr, mê) rewşa domdarbûnê, berdewamî.
ji: domdar + -î
domdarkirin (navdêr, mê) mayîndekirin.
ji: domdar +kirin
domder (navdêr, mê) domker, berdewamker.
ji: dom +-der
domdirêj (rengdêr) dûr û dirêj, demdirêj, tişta/ê ku demek dirêj dom kiriye yan dê dewam bike, tişta/ê ku ji mêj ve heye yan bûye: Ew hevalek min yê domdirêj e..
Herwiha: dewamdirêj.
Dijwate: domkurt, domkin.
ji wêjeyê: Ambasadorê Emerîkayê yê Iraqê Zalmay Xelîlzadî îro li Hewlêrê di merasima vekirina ofîsa Tîma Jinûveavakirina Herêmê li Kurdistanê de behsa hevpeymaniya Kurdistanê û Emerîkayê kir û got rast e ko çiya dostên kurdan in lê belê Emerîkayê jî pêgiriyeka domdirêj digel xelkê Kurdistanê heye û got hevpeymaniya Kurdistanê û Emerîkayê jî dê domdirêj be..
ji: dom + dirêj.
: domdirêjî, domdirêjîtî, domdirêjtî
domdirêjî (navdêr, mê) rewşa domdirêjbûnê.
ji: domdirêj + -î
domelan (navdêr, mê) kivark, hacîlok, karok.
Bikaranîn: Di hin devokên kurmanciya Xorasanê de.
: domelançin domelançinî
domî (navdêr, mê) rewşa dombûnê.
ji: dom + -î
domîn (lêker)(navdêr, mê) berdewam bûn, dewam kirin, bi dawî nehatin, wek berê man.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: دۆمین.
Herwiha: doman, domiyan. Tewîn: -dom-.
Têkildar: domandin.
ji: dom + -în.
: domiyayî
domîn/didome/bidome 1. berdewam bûn 2. kêşan
domînans (navdêr, mê) serdestî, hakimî.
Têkildar: domînant.
ji: Ji frensî dominance ji dominer
domînant (rengdêr) serdest, hakim, serwer, serdar, emirdar.
Têkildar: domînans.
ji: Ji frensî dominant ji dominer
domîne amêreke pê di lîzin domînê pê dikin
domînekirin (navdêr)lîstika domînê dihêt kirin, bi domînê lîstin
domker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê dom dike, berdewamker, domder.
ji: dom + -ker
domkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dom kirin
domkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dom
domnekirî (rengdêr) bêberdewamî.
ji: dom +nekirî
don 1. bez û zon 2. zêt 3. bizir *"don nekî çirayê, çira ronahiyê nade"
(navdêr, nêr) rûn, nîvişk, zeyt, margarîn.
Herwiha: dihin, dihn, dohn, duhin, duhn, duhun.
Bide ber: bez.
ji: ji erebî دهن (duhun), hevreha aramî ܕܘܗܢܐ (duhanna), îbrî דוהן (dṓhan)..
Bikaranîn: Lêker: don girtin. Navdêr: dongirtin.
: bêdon, bêdonî, bêdonîtî, bêdontî, bidon, bidonî, bidonîtî, bidontî, dondar, dondarî, dondarîtî, dondartî, donder, donderî, donderîtî, dondertî, dondêr, dondêrî, dondêrîtî, dondêrtî
don girtin (lêker)(Binihêre:) don
don li çirê ke û lê sêr ke (biwêj) bila ronahî bibe ku tu bibînî ka çi dibe. ez çi bibêjim? don li çirê ke û lê sêr ke.
dondank (navdêr, mê) rûndank.
ji: don +-dank
dondar (rengdêr) birûn, binîvişk, bizeyt, bimargarîn.
ji: don + -dar.
: dondarî dondarîtî dondartî
dondarî (navdêr, mê) rewşa dondarbûnê.
ji: dondar + -î
dondirme (navdêr, mê) girêmestî, berfeşîr, berfok, befrok, mot, bestenî, qerrîmok, dodirme
donê (yekî) li serî dan (biwêj) bi derfetên yekî qencî lê kirin. min got dibe lat ew ji min re tiştekî baş bike, lê mixabin wî jî tenê donê min li serê min da.
donê di evarê segan de bûn (biwêj) ji bo tiştên bi xwe baş û xweş in lê di nav hawireke ne layiqî xwe de ne tê bikaranîn. heyfa wê keçikê, donê di eyarê segan de ye.
donê dilê (yekî) helîn (biwêj) dil rehet bûn, armanc miyaser bûn. bi wê dîplomeyê donê dilê zelêxê heliya.
donê yekî cardin di serê wî dan hewl dan ku pîşeya yekî cardin hînî wî bikin
donekî (navdêr, mê) rûneki.
ji: d +-onekî
donekî bûn (lêker)(Binihêre:) donekî
donekîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) donekî
doner (navdêr, nêr) goştê ku bi gerrgerrokê ve tê biraştinNêzîk, kebab.
ji: Ji tirkî döner.
: donerî, donervan, donervanî
donerî (navdêr, mê) rewşa donerbûnê.
ji: doner + -î
donervanî (navdêr, mê) karê donervanan.
ji: donervan + -î
dongirtin (navdêr, mê) qelewbûn, bezgirtin
donim (navdêr, mê) dekar, pîvaneke erd û zeviyan ya bi qasî 1 000 (carinan 1 600) m2.
Herwiha: dolim donem.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: دۆنم.
ji wêjeyê: Pêşmerge zêdetirî 28 hezar donim zeviyên genim ji destê DAIŞê derxist..
ji: jitirki dönüm ji dön-mek (qulipandin, zivirrandin - ji ber qulipandina axa zeviyan), wergera yekser ji yûnaniya bîzansî στρέμμα ‎(strémma: donim < qulipandî, zivirrandî). Peyva tirkî herwiha ketiye farisî دونوم (dûnûm) yan دونم (donim), erebî دونم (dûnem), îbrî דונם (dûnam), fransî dounam, inglîzî û piraniya zimanên din yên ewropî dunam.
dono don dixwe, sondo di ber de sond dixwe (biwêj) hinek dikin, hinek jî dikevin belaya wan. serê wî qijikê xwedê serê xêrnediyan e, dono don dixwe, sondo di ber de sond dixwe.
donoşkî (rengdêr) porê bi rûn porê min donoşkî bû ye
donxiz (navdêr, nêr) beraz, xenzîr, xinzîr, borre, werez.
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): beraz Zazakî: xoz (< ermenî) Kurmancî: beraz Kurdiya başûr: weraz, werez (mê) , takane (nêr) Lekî: hü (> mahû) Hewramî:
doq şiv, ço
doq/doqik şiv, ço
doqik (navdêr, mê) ingûz, doqişk, ço, çov, pelendar
doqişk (navdêr, nêr) darê stûr, qedek darî yê stûr, (devkî:) kîr, xirr, pido.
Bide ber: dûpişk
dor 1. hawîr 2. şîştir 3. rêz *"Xanika Xido, yek nebû, dora dido"
(navdêr, mê) sira, nobet, gerr: Niha ne dora te ye. (Niha tu nikarî bikî ji ber ku kesek din dike.), dorber, derdor, dewrûber, hemû aliyên tiştekê/î yan kesekê/î, giş rexên tiştekê/î yan kesekê/î: Li dor xwe binerin. dar (bi devoka goyiyan)hoker, teqrîben, nêzî, ewqas yan piçekî kêmtir yan zêdetir: Dorî 50 kes li wir amade bûn. derbare, li ser, sebaret, nizbet: Raya te li dor vê mijarê çi ye?.
Bide ber: dewrBinere.
Herwiha: dûr.
ji: hevreha dewr, herdu ji erebî دور (d-w-r-: dor, zivirrîn, dewr dan), hevreha aramî ܕܘܪ (d-w-r: dewr, zeman), îbrî דור (dever: dewr, zeman). Bo guherîna -ew- bi -o-
Bide ber: xox, şor (qise, axiftin). Ji eynî rehî dewr û dever..
: dorik, dorî
dor bi dor e, ne bi zor e (biwêj) her karek azîne û ûsuleke wê heye. hûn bîn bûne bi zorê pêk bînin, lê bin caran jî dor bi dor e, ne bi zor e.
dor bûn (lêker) dor kirin, mişext bûn, aware bûn.
ji: dor + bûn
dor girtin (lêker)(Binihêre:) dor
dor hatin çax hatin
(lêker)(Binihêre:) dor
dor jê stendin (biwêj) firsend ji dêst girtin. bi pêş ketin. ev çend sal in bi ew dibû keya, lê îsal simko dor ji wî stend. berê gerîla serdest bûn, lê, vê dawiyê de leşkeran dor ji wan stendiye.
dor kirin (lêker)(Binihêre:) dor
dor lê girtin 1. rapêçan 2. derdest kirin
(lêker) dorpêç kirin, ji hemî aliyan ve asê, hatinûçûn lê qedexe kirin. Navdêr: dorlêgirtin.
: dorlêgir, dorlêgirî, dorlêgirîtî, dorlêgirtî
dor û berê xwe nas kirin (biwêj) di derka rewşa dinê de bûn. “sal hatin û derbas bûn. evdo êdî heft salî bû, dor û berê xwe nas dikirin, pakî û xirabî ji hev cuda dildrin. tîtal mûradov
dora deriyê xwe paqij kir, ma yê xelkê (biwêj) tu li çareya serê xwe binihêre, em ne hewceyî alîkariya te ne. dora deriyê xwe paqij kir, ma yê xelkê. bi xwe nikare karê xwe yê bingehîn bike, qala alîkariya hinekên din dike.
dora devê xwe alastin (biwêj) tameke zêde hilgirtin. dema ku rizgo ji hundir derket, dora devê xwe bê jî dialast.
dora devê xwe paqij kirin (biwêj) xwe bi awayekî bêsûc û paqij nîşan dan. dilgeş wisa dora devê xwe paqij dike, lê ez dizanim bê ew çi quzilqurt e.
dora qûna xwe paqij nekirin (biwêj) pir pejmûrde, qilêr û bêsîstem bûn. maıa te xera nebe, berna qet nebe ma mirov dora qûna xwe jî paqij nake kuro?
doraleyn hawîrdor
hawîrdor
doralî lê pêçandin (biwêj) bi hêla leşkerî ve dor lê hatin birîn, tiştek li dora tiştekî gerandin. bifermana serleşk-er leşker doralî li gmtdiyan hatin pêçandin. keçikê doralî li destmale bi moriyan pêçand.
dorandî (rengdêr) saqit, têkçûyî
dorandin 1. dor kirin (lêker)(navdêr, mê) dor kirin, her yekî li dora xwe kirin. Tewîn: -dorîn-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: دۆراندن.
ji: dor + -andin.
: dorandî dorîner 2. xusirîn. Binêre; dorrandin
doranê (navdêr, mê) nobanê, nobetanê, noranê
dorav 1. (ji ber bandora kêşeya roj û heyvê) rabûn û daketina seviyeya ava deryayan 2. med û cezr
(navdêr, mê) girav, cizîre, devera di avê de (bi taybetî di deryayekê de), devera ku her aliyê wê av lê heye.
ji: dor + av.
: doravistan doravî
doravî (navdêr, mê) rewşa doravbûnê.
ji: dorav + -î
dorberî (navdêr, mê) cîranî, derdorî, cîwarî.
ji: dor +-berî
dorbîn (navdêr, mê) dûrbên, qemera, dûrbîn, dûrebîn.
ji: dor +-bîn
dorbînî (navdêr, mê) zelalîtî, rohnî tî, rewayî.
ji: dor +-bînî
dorbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dor
dordar (rengdêr) dorçî.
ji: dor +-dar
dorenî (navdêr)(navdêr, mê) desmala li dora eniyê tê gerandin, cûreyek ji cil û bergên gelêrî yên kurdan e.
Herwiha: dorenîk.
Hevwate: berenîk.
Têkildar: • desmal • hibrî • şerpe.
ji: dor + enî, ew desmala li hevbadayÎ û dora eniyê tê gerandin.
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: Kurmancî: Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
dorez (navdêr, mê) xelek, gogirr, çember, bazne, şoreb, cerge, gungil, helqe, heleq, tişta girrovirr ya ku nîveka wê kun yan vala ye (wek gustîlan yan bazinan), meydana girrovirr ya hin werzişan: di çembera boksîngê de, kesên ku wek xelekekê li hev kom bûne, koma hin mirovên ku hevkariyê dikin: çembera tawankaran
dorfireh (rengdêr) berfireh.
Herwiha: dorfere, dorfereh, dorfire, dorferhe, dorfirhe, dewrfireh.
ji wêjeyê: Serokkomarê Tirkiyeyê Abdullah Gul 30’ê kanûnê tê Amedê. Ev hatin girîng e. Bendewarî ew e ku Gul ji Amedê peyama sersalê ya ji bo tevahiya Tirkiyeyê bide. Gul dê li Amedê çi bêje? Bêguman, şêwirmendên wî dorfireh li ser peyama ku ew ê bide dixebitin. Her wiha divê paşguh neyê kirin ku Gul piştî civîna MGK’ê Encûmena Asayîşa Neteweyî ya dawiya salê pêk bîne dê bê Amedê. Ev noqte, peyama Gul dê bide hê jî giranbuhatir dike. Lewre tiştên ku Gul dê li Amedê bîne ziman, dê wekî peyamên di civîna MGK’ê de hatine rafînekirin bêne qebûlkirin. Ligel raya giştî ya Tirkiyeyê siyaseta kurd jî dê peyamên ku li Amedê bêne dayîn wisa şîrove bike.(Adil Zozanî: Heke Abdullah Gul kurd bûya, Welat.com, 12/2010).
ji: dor + fireh.
Bikaranîn: Lêker: dorfireh kirin. Navdêr: dorfirehkirin Rengdêr: dorfirehkirî.
: dorfirehî, dorfirehîtî, dorfirehtî
dorfireh kirin (lêker)(Binihêre:) dorfireh
dorfirehî (navdêr, mê) berfirehî.
ji: dorfireh + -î
dorfirehkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dorfireh kirin
dorfirehkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dorfireh
dorger (navdêr, mê) tewaf.
ji: dor +-ger
dorger kirin (lêker)(Binihêre:) dorger
dorgerîn (navdêr, mê) tewaf.
ji: dor +gerîn
dorgir (navdêr, mê) kenargir, sînor.
ji: dor +-gir
dorgirtî tiştê ku dora wî hatiye rapêçan
(rengdêr) tiştê ku dora wî hatiye rapêçan.
Bikaranîn: Lêker: dorgirtî bûn, dorgirtî kirin. Navdêr: dorgirtîbûn, dorgirtîkirin Rengdêr: dorgirtîbûyî, dorgirtîkirî
dorgirtî bûn (lêker)(Binihêre:) dorgirtî
dorgirtî kirin (lêker)(Binihêre:) dorgirtî
dorgirtîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dorgirtî
dorgirtîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dorgirtî
dorgirtîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dorgirtî kirin
dorgirtîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dorgirtî
dorgirtin (navdêr, mê) abloqedan, dorpêçan.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: دۆرگرتن
dorhêl 1. hawîr 2. çarçive
(navdêr, mê) derdor, dewrûber, derûdor, dorber, hawirdor, hawir, havêrke, jîngeh.
ji wêjeyê: Di salên 1960’an de em zarok bûn. Dema em ji gundan dihatin bajêr, em şaş û metel diman. Bajar qada tirkî û gund jî qada kurdî bûn. Em ji dorhêleke kurdîaxêv bi carekê diketin dorhêleke tirkîaxêv. Tirkîaxêviyeke şkestî û sosret. Lê qure, zewar û biteqayî... Dikandar û esnafên bajêr henekê xwe bi dayîk û bavên me dikirin...(Jîr Dilovan: Pirsgirêk piçûkdîtina kurdî ye, Diyarname.com, 7/2006).
ji: dor + hêl.
: dorhêlî
dorhêlî (navdêr, mê) rewşa dorhêlbûnê, hawirî, derdorî.
ji: dorhêl + -î
dorhêlparêz hawirparêz
dorik (navdêr, mê) cûnek nanî ye li ser sêlê têt patin.
Herwiha: dork.
Bide ber: dûrik tûrik.
: dorikpêj dorikpêjî dorikvan dorikvanî
dorikvanî (navdêr, mê) karê dorikvanan.
ji: dorikvan + -î
dorketin (navdêr, mê) xweladan, xwedorgirtin, xwevedan.
ji: dor +ketin
dorketinkî (navdêr, mê) bi dorketinî.
ji: dorketin +-kî
dorkirî (rengdêr) sirgunkirî, derxistî, awartekirî, sirgûnkirî, sirgûmkirî.
ji: dor +kirî
dorkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dor
dorkirinbar (rengdêr) sirgûmbar.
ji: dorkirin +-bar
dormandor bi berfirehî
dornas 1. hawîrnas 2. pispor *"dorê bide dornasan"
hawîrnas , pispor dorê bide dornasan
dornex (navdêr, nêr) gundek biçûk e li bakurê Kurdistana başûr.
dorpaş (navdêr, mê) derdor, dewrûber, derûdor, dorber, hawirdor, dorhêl.
ji wêjeyê: ..Lawik tê mal çend ro dorpaş malê digere..ji http://www.birnebun.com/candukultur/cirok.htm, Tr.: çevre; muhit
dorpêç (navdêr), ?, ablûka.
Bikaranîn: Lêker: dorpêç kirin, dorpêç bûn. Navdêr: dorpêçkirin, dorpêçbûn Rengdêr: dorpêçkirî
dorpêç bûn (lêker)(Binihêre:) dorpêç
dorpêç kirin 1. rapêçan 2. pişt jê standin 3. xeneq lê şidandin
(lêker)rapêçan , pişt jê standin, xeneq lê şidandin
dorpêçan (navdêr, mê) dorgirtin, abloqedan
dorpêçandî (rengdêr) gemarokirî, dorpêçkirî, hesarkirî
dorpêçandîbûn (navdêr, mê) dorpêçkirîbûn, dorgirtîbûn.
ji: dorpêçandî +bûn
dorpêçandin (lêker)gemaro, rapêçan, rapêçandin, dorpêç, dorgirtin.
ji: dorpêç +-andin
dorpêçbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dorpêç
dorpêçî (navdêr, mê) gemaro, dorpêçkirin.
ji: dorpêç +-î
dorpêçî kirin (lêker)(Binihêre:) dorpêçî
dorpêçker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê dorpêç dike, gemaroker.
ji: dorpêç + -ker
dorpêçkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dorpêç kirin.
Bikaranîn: Navdêr: dorpêçkirîbûn
dorpêçkirî man (lêker)gemarokirî man, ketin dorpêçê, ketin hesarê.
ji: dorpêçkirî + man
dorpêçkirîbûn (navdêr, mê) dorpêçandîbûn, dorgirtîbûn.
ji: dorpêçkirî +bûn
dorpêçkirin (navdêr, mê) gemardan, abloqedan
dorpî (navdêr)(navdêr, nêr) dûvpişk,dûpişk.
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: Kurmancî: Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
dorpî kirin (lêker) mevred kirin.
ji: dorpî + kirin
dorpîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dorpî kirin
dorpîkirin (navdêr, mê) mevredkirin.
ji: dorpî +kirin
dorrandin (lêker)(navdêr, mê) xusirîn, xusaret kirin, ziyandar bûn, têk çûn, bi ser neketin, faşilîn: Di fînalê de Frensayê li hemberî Îtalyayê dorrand. (Îtalya bi ser ket.), faşilîn.
Bide ber: dorandin.
: dorrandî, dorrîner
dorûver (navdêr) derdor, dorûber.
ji wêjeyê: Şarê dorûverê Çêrmûge, Sêwregi, Aldûş û Motkî xo sey “dimilî/dumbilî” û lehçeya xo zî sey “dimilkî” name kenê.
doş (navdêr, mê) hej, lebitîna her du aliyan: dergûşa pitikê doş bike bila razê,hêlekanê doş bike..
Bikaranîn: Lêker: doş bûn, doş kirin. Navdêr: doşbûn, doşkirin Rengdêr: doşbûyî, doşkirî.
: doşkirin
doş bûn (lêker)(Binihêre:) doş
doş kirin ker û hesp dan sekinandin
(lêker)ker û hesp dan sekinandin
doş tin (lêker) dotin, doş, doşîn, doşandin.
ji: doş +-tin
doşanî sewalên dotinê
(rengdêr) sewalên dotinê
doşav dimis
(navdêr, mê) dob, dims, mot, şirob, şurûb, dobe, rîb, aqit, şerbeta tirî ya kelandî.
Herwiha: doşab.
Bide ber: xoşav.
Bide ber: xoşav.
ji: doş- + av.
: doşavane doşavî. Bi soranî: doşaw
doşavane (rengdêr) bi awayekî doşav.
ji: doşav + -ane
doşavî (navdêr, mê) rewşa doşavbûnê.
ji: doşav + -î
doşavmij tiliya şehadetê
tiliya şehadetê
doşbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) doş
doşbûyî (rengdêr) (Binihêre:) doş
doşek (navdêr, mê) metîl, nivîna nerm ya ku mirov li ser xewê dike yan jî wek din li ser pal dide, nivîn.
Herwiha: doşeg.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: دۆشه‌ک.
Hevwate: binrax, mitêl, metîl.
Bide ber: balguh, balîf, berrik, betenî, binnivînk, codelî, codelîn, çarçev, lihêf, mafûr, merş, qenepe, xalîçe.
ji: hevreha soranî دۆشه‌گ (doşeg), farisî دوشک (dûşek) û توشک/تشک (tûşek/toşek), ermenî դոշակ (doşak), sirbo-xirwatî душек/dušek, hemû jitirki döşek, hevreha azerî döşək, gagawzî döşek, tirkmenistanî düşek, ji tirkiya kevn töşek, têkilî tirkiya nû döşemek (raxistin) bi mecazî ji tirkiya kevn töş (bersîng, sîng, sîngûber), tirkiya nû döş (bersîng, sîng, sîngûber). Ji heman rehî: doşk (rûniştek).
: doşekok
doşekok (navdêr, mê) doşekên biçûk.
ji: doşek + ok
doşîn (lêker)(navdêr, mê) şîr ji guhanên ajelekê deranîn, hejandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: دۆشینMînak, 2 Bi doşîna dergûşê pitik haş nabe..
Herwiha: doşan, doşandin, doştin, dotan, dotin, duhşan, duhşîn, duhtan, duhtin. Tewîn: Lêker: -doş-.
Bide ber: alîstin, mêjîn.
Têkildar: bêrîvan.
ji: Proto-hindûewropî: dheugh- , Proto-aryayî: dauxş Middle Persian: doş- Somalî: doş- Farisî: doş-, dōx- Kîrîbatî: dûş- Talîşî: dūş-... Kurdî: dōş-, (Zazakî: doşnayen, do- Sanskrîtî: dogh (şîr) Yewnanî: teukhein Gothic: daug Înglîzî: doughty...Heman rehê Proto-hindûewropî herwiha serekaniya peyvên dê, dayik, dêl, dayên û belkî dew û dot e jî. Çavkanî: Cheung p.70, Watkins p.19, Etymonline Binere
Herwiha: dew.
: bizindoş, bizindoşî, çêldoş, çêldoşî, -doş, -doşî, mihdoş, mihdoşî
doşîner (navdêr, mê) bêrîvan, şarker.
ji: doş +-îner
doşk 1. rûniştekek (navdêr, nêr) dikê ku mirov li ser rûdine.
Herwiha: doşik.
Bide ber: doşek.
ji: jitirki, binere: doşek.
doskî (navdêr) hozek anku eşîrek kurd e li Behdînan û Colemêrgê, kesa/ê ji wê hozê anku eşîrê.
Herwiha: dostikî, dostkî.
ji wêjeyê: Li Gevera Çolemêrgê Arif Çobanê ji eşîra Doskî ku zewicî û bavê şeş zarokan e, keça bi navê H.A (19) a ji eşîra ertoşiyan direvîne û dibe sedemê şerekî mezin.
doşkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye doş kirin
doşkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) doş
dost 1. hogir 2. razdar *"dijminê dijminê mirovî, dostê mirovî ye"
(navdêr) kesên ku hev dinasin û têkiliyên baş li gel hev hene û ji hev hez dikin, yar, keç û kurrên yan jin û zelamên ji hev hez dikin lê ne jin û mêrê hev in.
Herwiha: dust dûst.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: دۆست.
Hevwate: heval, birader, hevrê, yar.
Dijwate: dijmin, neyar.
Bide ber: lêzim, nas, xizm.
ji: Ji Proto-hindûewropî ǵews- (tam kirin; jê hez kirin) > ǵéwstus (çêj, tam; hez), Proto-aryayî jewşter-, hevreha kurmancî çêj, avestayî zewşe-, farisiya kevn dewşter-, pehlewî dost, farisî دوست (dûst), soranî دۆست, zazakî dost. (Dost ya tirkî ji zimanekî îranî hatiye deynkirin.) Herwiha hevreha latînî gustus (çêj, tam) > îtalî û spanî gusto, frensî goût, gout; inglîzî choose (bijartin) û cost (awa wek di at all cost de bi çi awayî be jî)....
Bikaranîn: Lêker: dost bûn, dost kirin. Navdêr: dostbûn, dostkirin Rengdêr: dostbûyî, dostkirî.
: dostane, dostanî, dostî, dostînî, dostgir, dostgirî
dost bûn (lêker)(Binihêre:) dost
dost kirin (lêker)(Binihêre:) dost
dost li pêşiya mû dipeyive û dijmin li paş mû dipeyive gotina pêşiyan wekî dost ji dijmin jî ku bi mirov re dipeyive pir zirav dide ber mirov. lêbelê sînorek heye, heke mirov zanibe wîsînorê zirav mirov dê zanibe ku kî dost e kî dijmin e.
dost nade, dijmin jî navê (biwêj) rewşa xeter e. ji bo têkiliyên bazirganî û alîkariyê tê bikaranîn. dost mule, dijmin jî nayê. jixwe dijmin têkildar nabe, lê heke dost û lêzim jî tiştekî nekin wê çawa be halê me?
dost û dijmin nas kirin (biwêj) rasteqînî ditin. êdî keça min jî niezin bû û dost û dijminê xwe nas dike.
dostane (rengdêr) hevalane, yarane, wek dostan.
Bide ber: dostanî.
ji: dost + -ane.
Bikaranîn: Lêker: dostane bûn. Navdêr: dostanebûn
dostane bûn (lêker)(Binihêre:) dostane
dostanebûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dostane
dostaneyî (navdêr, mê) sidq, jidilî, samîmiyet.
ji: dostane +-yî
dostanî 1. hogirtî 2. razdarî *"dostaniya dostê xwe berde, lê dostaniya dostê bavê xwe bermede"
(navdêr, mê) dostbûn, hevalî, biraderî, kirîvî, hogirî, hevrêtî, hevbendî, hevgirî, yaranî.
Herwiha: dostahî, dostatî, dostayî, dostî , dostînî, dostîtî.
Têkildar: dostane.
ji: dost + -î.
Bikaranîn: Lêker: dostanî kirin, dostanî danîn. Navdêr: dostanîkirin, dostanîdanîn Rengdêr: dostanîkirî
dostanî danîn (lêker)(Binihêre:) dostanî
dostanî kirin (lêker)(Binihêre:) dostanî
dostanîdanîn (navdêr, mê) (Binihêre:) dostanî
dostanîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dostanî kirin
dostanîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dostanî
dostbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dost
dostbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dost
dostê bav û kalan bûn (biwêj) dostê kevin û qewîm bûn. em her dem bi wê malbatê bawer bûn, çimkî ew dostên me yen bav û kalan in.
dostê bava nabin dijminê lawa gotina pêşiyan ev gotin jî gotinek feodalî ye wekî gelek gotinên pêşiyan di dema feodalî de hatiye gotin. lewre îro rewş cûdaye, dijminê bavan dibin dostên lawan û dostên bavan jî dibe ku bibin dijminê lawan.
dostê bêaqil barê piştê ye gotina pêşiyan dostê mirov heke bêaqil be ji mirov re dibe asteng û bar. ji ber dostaniyê jî divê mirov alîkariyê jî bike. demaserê dostê mirov î bêaqil di teşqeleyê keve mirov jî alîkariyê pê dike û serê mirov jî pê re dikeve teşqeleyan.
dostê kevin hespê zînkirî ye gotina pêşiyan hespê zînkirî be nikare devê xwe tevbide û xwarinê bixwe. dostê kevin jî zînkirî ye, nikare li himber dostê xwe îkevin bipeyîve û xerabiyê pê bike.
dostê min dijminê postê min gotina pêşiyan dost carinan bi xayînî benda mirov dikevin û tirba mirov dikolin, li dijminê wiha divê miqatebe, dijminê ku dostxuya dibe.
dostê min, dijminê postê min (biwêj) ji bo wan kesan tê gotin ku weke dost tên binavkirin, lê xayîn û qeleş in. hay lo loi haylo lo! çi dost, çi dost? dostê min, dijminê postê min!
dostê qûnê dijminê serî bûn (biwêj) tenê li hewcedariya xwe ya zayendî (cinsi) fikirîn. erê vê gavê li wê xwedî derdikeve lê xwedê dizane ne dost e. tenê dostê qûnê, dijminê serî ye.
dostê roja reş bûn (biwêj) ji bo dostên rasteqîn û sadiq tê gotin. ya xwedatî, zîrek dostê me yê roja teng e.
dostê te bigirîne baş e, ne ê te bikenîne gotina pêşiyan ev tê wê vateyê ku dostê di her mercî de rastiyê ji mirov re bibêje baş e. lewre ji bo mirov di demeke kurt dekêfê bike û dû re mirov pê bihese ku ne wiha ye, wê demê hê nebaş e û mirov bê tevdîr dimîne.
dostê te dost be, dijminê te kor be (biwêj) lawo înşelah dostê te dost be, dijminê te kor be. (dia)
dostgir (navdêr, mê) kesê/a dostan digire.
ji: dost + -gir
dostgirî (navdêr, mê) karê dostgiriyê.
ji: dostgir + -î
dostî 1. dostbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dostanî 2. dost (nêr) (navdêr, nêr) forma tewandî ya nêr ji peyva dost: Ma tu wî dostî nabînî?.
: dost + -î
dostik (navdêr) kesa/ê ku jina yan mêrê kesekî ye lê yara kesek din e û têkiliyên zayendî li gel kesa/ê ku ne jina yan mêrê wê ye hene.
Herwiha: dost.
ji wêjeyê: Têkiliya zayendî (cinsî) bû sedema ku biskop Ilkka Kantola, 47, dev ji meqamê xwe berde. Çar sal û nîvan têkiliya wî ya zayendî hebû. Dostika wî bi xwe jî keşe ye û herweha wê mêrê xwe yê keşe jî dixapand.(Avestakurd.net, jêwergirtin 8/2009).
ji: dost + -ik.
: dostikane, dostikî, dostikîtî, dostiktî
dostik girtin (lêker) yar girtin.
ji: dostik + girtin
dostikane (rengdêr) bi awayekî biskop.
ji: biskop + -ane
dostkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dost kirin
dostkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dost
doşvan (navdêr, mê) kîndar, kînawî, kino, dilreş, diltarî.
ji: doş +-van
dosye (navdêr, mê) perwende, tomar, fayl, sicil, doz, babet, mijar, qapa ku komek kaxez û wereqeyên derbarê kesekî yan mijarekê tê de tên parastin.
Herwiha: dosiya dosya.
ji wêjeyê: Rêveberê Dosyeya Penaberan li Hollenda: Şansê Kurdên Îraqê kêm e..
ji: ji frensî dossier.
Bikaranîn: Lêker: dosye kirin. Navdêr: dosyekirin Rengdêr: dosyekirî
dosye kirin (lêker)(Binihêre:) dosye
dosyekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dosye kirin
dosyekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dosye
dot keç, qîz
1. keç (navdêr, mê) keç, kiç, kîz, qîz, zarroka mê ya kesekê/îto 2.dot(ji mêyan şîr bi dest xistin-di Dema Çûyî de-) Wê çêleka xwe dot.(min dot, te dot, wî/wê dot, me dot...) She took the milk from the her cow./She did the milking from her cows.o, ineğini sağdı./ ineğinden süt aldı..
Herwiha: do, duh, duht.
ji wêjeyê: Kurd perîşan maye îro têk de bûn serqot û rot Dijmin ew dane ber hev dil bi ateş wan disot Têk li ber topan biriştin kal û xort û bûk û dot Ger dipirsî tu li halê miletê meqhûrê xot Horî bedbext û xiflet girt û dil hoşarê kurd..
ji: Ji Proto-hindûewropî dʰugh₂tḗr (keç, dot), belkî ji duh- (dotin) + -ter ya di peyvên din jî yên mirovahiyê de (bʰréh₂tēr: bira, méh₂tēr: dayik, mak, ph₂tḗr: bab), hevreha دہت (duht) ya belûçî, دخت (duxt) û دختر (duxter) yên farisî, duxt, duxter yên pehlewî, avestayiya kevn ??????? (dugider-), avestayiya nû ?????? (duɣđar), sanskrîtî दुहितृ (duhitṛ), ermenî դուստր (dustr), hîtîtî ?????????? (duttariyatiyas), rusî дочь (doçi), yûnaniya kevn θυγάτηρ (thugatēr), almanî Tochter, inglîzî daughter, swêdî dotter....
: dotane, dotanî, dotmam 2. ji dotin. Binêre; dotin. Gotinên pêşiyan: dê û dotê şer kir, bêaqilan bawer kir
dot- pêşgir, pêşbendikek e ku wateya keç /zarroka mê dide: dotmam, dotmîr.
Herwiha: do-, duh-, duht-.
Hevwate: keç, qîz.
Têkildar: pis-, -zade.
ji: dot
dotan 1. şîr ji guhanan deranîn, doşîn 2. pirrjimariya dot, dot
dotane (rengdêr) bi awayekî dot.
ji: dot + -ane
dotanî (navdêr, mê) rewşa dotbûnê.
ji: dot + -anî
dotî (navdêr, mê) doşandî.
ji: d +-otî
dotin 1. şîr ji guhanan derxistin (lêker)(navdêr, mê) şîr ji guhanên ajelekê deranîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: دۆتن.
Herwiha: doşan, doşandin, doştin, dotan, doşîn, duhşan, duhşîn, duhtan, duhtin. Tewîn: Lêker: -doş-.
Bide ber: alîstin mêjîn.
Têkildar: bêrîvan.
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: ditene Kurmancî: dotin Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:.
ji: Proto-hindûewropî: dheugh- , Proto-aryayî: dauxş- Middle Persian: doş- Somalî: doş- Farisî: doş-, dōx- Kîrîbatî: dûş- Talîşî: dūş-... Kurdî: dōş-, (Zazakî: doşnayen, do- Sanskrîtî: dogh (şîr) Yewnanî: teukhein Gothic: daug Înglîzî: doughty...Heman rehê Proto-hindûewropî herwiha serekaniya peyvên dê, dayik, dêl, dayên û belkî dew û dot e jî. Çavkanî: Cheung p.70, Watkins p.19, Etymonline Binere
Herwiha: dew.
: bizindoş, bizindoşî, çêldoş, çêldoşî, -doş, -doşî, mihdoş, mihdoşî
dotin/didoşe/bidoşe ji guhanan şîr hildan *"şîr dote seradê, bêjing da binî"
dotinî (navdêr, mê) doşanî, berdoş, doşak, doşank.
ji: dotin +-î
dotir 1. a din 2. a piştî wê
(rengdêr) ya din, ya dî: dotira rojê (roja din, roja piştî wê)dotira şevê (şeva dû wê, şeva pey wê şevê).
ji: do + -tir
dotira rojê 1. roja din 2. roja piştî wê
dotmam keça apê mirovî
(navdêr, mê) keça mamê kesekê/î, qîza apê kesekê/î, kiça amê kesekê/î.
Herwiha: duhmam, duhtmam.
Hevwate: keçam, keçap, keçmam.
Dijwate: kurrmam, pismam.
ji: dot + mam.
Bide ber: amoza, jinmam, keçmet, keçxal, keçxalet, kurrmet, kurrxal, kurrxalet
dotmamê ji pismaman fedî kir, dunda li pey xwe nedît (biwêj) fedîkariya zêde û tund di dawiyê de ziyanê dide mirov. ji xwe re biaqil be keçika min, ji bîr neke, dotmamê ji pismaman fedî kir, dunda li pey xwe nedît. dunda: zarok (piskurî)
dotmîr 1. keça mîr 2. keybanû *"bi qîzanî dotmîr bû, bi jinanî pîr bû"
(navdêr, mê) keçmîr, prenses, keça mîrî, qîza paşayekî, dota keyekî, zarroka qiralekî.
Herwiha: duhmîr, duhtmîr.
Têkildar: pismîr.
ji: dot + mîr.
: dotmîrane, dotmîrî, dotmîrîtî, dotmîrtî
dotmîrane (rengdêr) bi awayekî dotmîr.
ji: dotmîr + -ane
dotmîrî (navdêr, mê) rewşa dotmîrbûnê, keçmîrî, prensesî.
ji: dotmîr + -î
dowlemen (hewramî) (rengdêr) zengîn, dewlemend, dara, maldar, paredar
dox [I] bela û musîbet [II] rewşa xayîziyê [III] destiyê alavan
dox çûn xayîz bûn
doxilbaşî (navdêr)(navdêr, nêr) (navdêr, mê) bêhedarî û êrîşa ajalên curepisîk
doxîn pêgirêdana şal û derpêyî
(navdêr, mê) bendikê mirov navtenga şelwara xwe pê dişidîne daku danekeveNêzîk, qayîş, kemer.
: doxînsist, doxînsistî
doxîn ketin stûyan tolaziya wî ya veşartî eşkere bûn û pey re riswa bûn
doxîna xwe vekirin (biwêj) têkiliya zayendî pêk anîn. ez bawer im, heya roja dawetê ew keçik doxîna xwe venake. doxînqewîm bûn di hêla namûsê de pir bibawer bûn. bi gelek gilî û êtxiyûn li pey ketine, lê ez baş nas dikim, zahîde ıceçeke doxînqewîm e.
doxînşil (rengdêr) doxînsist
doxînsist 1. tolazê bişehwet 2. mubtelayê şehwetê
(rengdêr) kesa/ê bi asanî anku sanahî li gel xelkê dest bi têkiliyên cinsî dike,kesa/ê dixwaze bi gelek kesan yan her kesî re têkiliyên cinsî hebin.
ji: doxîn + sist.
: doxînsistî
doxînsist bûn (biwêj) di hêla zayendî de bi xwe nikaribûn. mehemed mêrekî baş e. bê heyf! di hêla jinan de hinekî doxînsist e.
doxînsistî (navdêr, mê) rewşa doxînsistbûnê, tolazî.
ji: doxînsist + -î
doxman (navdêr, mê) xiniz, xinis, cixis, xirb.
ji: dox +man
doz 1. daxwaz 2. têkoşîn 3. armanc
(navdêr, mê) daxwaz, dawa, armanc, hêvî, umêd: Doza me serxwebûna Kurdistanê ye. (Em dixwazin Kurdistan bibe serbixwe.), pirs, mesele, pirsgirêk: doza kurdî (meseleya kurdî), darizandin, dad kirin, birin dadgehê, mehkemekirin: Doz li gelek kesên bi kurdî dinivîsin tên vekirin. (Kesên bi kurdî dinivîsin tên mehkemekirin.).
Bikaranîn: Lêker: doz kirin. Navdêr: dozdan, dozkirin.
Bide ber: dad.
ji: Kurtkirina dosye/dosya ji frensî dossier ji dos (pişt ji latînî dorsum. Bo ketina -ye(t) bide ber gelek peyvên din. Di nav xelkê de peyda nabe..
: dozger, dozgerî, dozgêr, dozgêrrî, dozlêkirî, dozveker, dozxwaz, dozzan
doz ajotin (biwêj) ji bo kesên di derbara maf û ramanên xwe de têdikoşin tê bikaranîn. li gorî temen û radeya rewşs raman û doz ajotin jî tê guherandin.
doz kirin (lêker)(Binihêre:) doz
doz vekirin (Binihêre:) doz
doza kevçiyê arizî kirin (biwêj) ji bo dema ku bûk û zavayên teze, dixwazin ji malê cihê bibin tê gotin. .jixwe bav û diya wî jî dizanibû ht ew doza kevçiyê arizî dike.
doza sala hingê kirin (biwêj) doza tiştekî pir kevn û bêwate kirin. evdileyê gêjik jî teze rabûye doza sala binge dike.
dozdan (navdêr, mê) (Binihêre:) doz
dozdar kesê ku daxwazekê an jî gazindekê pêşkêşî aliyên têkildar dike
kesê ku daxwazekê an jî gazindekê pêşkêşî aliyên têkildar dike
dozer (navdêr, mê) traktora bi moçika mezin ya ku bo ramalîna axê yan berfê yan keviran tê bikaranîn.
Herwiha: buldozer. Têkilî: loder.
ji: ji inglizî bulldozer.
: dozerajo, dozerî, dozervan, dozervanî
dozerî (navdêr, mê) rewşa dozerbûnê.
ji: dozer + -î
dozervanî (navdêr, mê) karê dozervanan.
ji: dozervan + -î
dozger di dadgehê de kesê ku li tawanê dikole
dozgerê giştî (navdêr, nêr) dozgerên giştî, kesa/ê ku li ser navê dewletê yan komeka kesan dozekê dijî tawanbaran vedike. Mê: dozgera giştî. Pirhejmar: dozgerên giştî
dozgerî (navdêr, mê) doznêrî, dadstênî, tiwêjerî.
ji: doz +-gerî
dozgêrr (navdêr) dadpirs, kesa/ê ku ji dadgehê daxwaz dike ku kesekî siza bide.
Herwiha: dozger, dozgerr, dozgêr, dozgir.
ji: doz + -gêrr.
: dozgêrrî, dozgêrrîtî, dozgêrrtî
dozgêrrî (navdêr, mê) rewşa dozgêrrbûnê.
ji: dozgêrr + -î
dozîn paldêr, ajo
(lêker)dîtin, peyda kirin
dozîndar (rengdêr) însiyaqî.
ji: dozîn +-dar
dozîne (navdêr, mê) dazdekî, 12 tiştên bi hev re, 10 - 12 tişt yan kes.
Herwiha: dûzîne.
ji: Ji frensî douzaine ji douze (dazde) + -aine
dozînedar (rengdêr) bidoktora.
ji: dozîne +-dar
dozînewer (navdêr, mê) vedîter, vekolîner, kaşîf, kifşer.
ji: dozîne +-wer
dozkar (navdêr, nêr) (navdêr, mê) kesê daxwazekê yan gazindekê pêşkêşî alîyên havildar di ke mîna dadgehê, daxwazker
dozker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê doz dike.
ji: doz + -ker
dozkirin (navdêr) daxwazkirin, sikalakirin
dozname (navdêr, mê) îddianame, dawaname, şikayetname
doznêrî (navdêr, mê) dozgerî, dadstênî, tiwêjerî.
ji: doz +-nêrî
do encamdan
kirin
(mûz.) noteya pêşîn û ya paşîn ya gamekî (zimanê k.), civîn, dîdar, kêf, şahî.
kirin, bike
do and don'ts tiştên ku divê bên kirin û yên ku divê neyên kirin.
do badly karê xwe bicih neanîn, biserneketin.
do battle têkoşîn, hewl dan, li ber dan.
do by tevgerîn, xwe amade kirin .
do disserviceto zerar gihandin kesekî, kesek xusirandin.
do for nêrîn .
do in (argo.) kuştin.
do justice to mafperestî, ji heqê xwe nehatin xwar.
do one's best tişta ji destan hatî kirin
do one's hair pora xwe rast kirin an şeh kirin.
do oneself justice tişta ji desta hatî kirin, xwe ji tiştekî venedan. 4. ji xwe bawerî.
do over again ji nû ve çêkirin.
do something unbeknown to someone kirina karekî bêyî hay û agahiya kesekî din.
do tell! Hema welê ? Rast î ?
do to death kuştin.
do up pêçandin, bestek kirin, pakêt kirin
do well karên yekî baş bûn
do well by him qencî li wî kirin.
do without hewceyî kesekî nebûn.
dobbin hespê çewlîgê, bergîr, hespê dermale.
docent di hin zanîngehên DYA-yê de lektor, wanebêj, doçent
docile sernerm, hêmin, aram, rûnerm, pindirî.
docility sernermî, hêminî, mûlayîmî.
dock giyayeke ku dişibe genimê qemer.
(behr.) hewz, hewdik, hewzê keştiyan, dok: pesare, lengergeh, keştîgeh, sekûya bênderê 2. xwe nêzî lengergehê kirin, xwe kirin di hewzê de.
dockage mişeya hewz û lengergehê.
docker karkerê hewz û barengê.
docket (dad.) puxte, kurtayî, kurtasî welhasil, hasilê 2. (dad.) deftera biryaran 3. (dad.) lîsteya dozên di rê de 4. rojev, lîsteya karên ku divê bên kirin 5. etîketa bestekê 6. kurt birîn, bikurtasî gotin, xulase kirin, bi kurt û Kurmancî 7. etîket pêvekirin.
dockmaster gerînendeyê barengê.
dockyards bareng, tersane.
doctor bijîşk
bijîjk, doktor, dixtor, hekîm, bijîjkê diranan 2. kesê ku di şaxek ji şaxên zanistê de doktora kirî 3. di mekîneyan de pişk û parçeyên ku karê tê kirin hêsantir dikin 4. (zimanê k.) venêrîn, pişkinîn, muayene kirin, saxtî kirin 5. derman xwarin, hatin dermankirin 6. temîr kirin, çêkirin 7. rast kirin, sererast kirin 8. destlêdan, pêlîstin, xirab kirin, tehrîf kirin 9. ser û guhê tiştekî dan hev, tîmar kirin, çêkirin.
bijîşk, doktor
doctoral ya ku aîdê payeya doktoriyê ye.
doctorate doktora, payeya doktoriyê.
doctrinaire teorîsyen, doktrînvan 2. nezerî, teorîk.
doctrinal ya ku aîdê teorem an doktrînê ye.
doctrine eqîde, doktrîn, bîrdozî.
document belge
belge, dokument
belge
document, documentary belge, wesîqe, dokuman 2. girtek, sened, delîl 3. belge kirin, bi belgeyan peyitandin.
documental dokumenter, belgewî, belgewarî, nivîskî.
documentary bills polîçeyên biwesîqe.
documentary credit (bazir.) krediya biwesîqe.
documentary film belgefîlm, fîlma dokumenter.
documentation belgekirin, bi belgeyan peyitandin.
dodder ji ber kaliyê ricifîn, kulîn, likumîn, kumişîn.
doddering jar, zeîf, sist, lerzok, ricifok. lavlavk, porik, pêçeka daran (bot.) Cuscuta.
dodecagon (geom.) şiklê duwanzdehgoşî
dodecahedron (geom.) şiklê duwanzdehber.
dodecanese Girava Duwanzdehan, duwanzeh giravên li behra Ege-yê ku bi ser axa dewleta Yewnanîstanê ve ne.
dodge lêp
bi derekî ve bezîn 2. vedizîn, xwe qelizandin, zexelî kirin, xwe dan aliyekî, xwe nedan ber an bin barekî 3. bi dek û dolaban xwe vedizîn 4. xwe ji tiştekî dan aliyekî, xwe vedizîn, jê xilas bûn, bi pişt xistin 5. bi aliyekî ve bezîn, bi derbekî xwe ji tiştekî xilas kirin 6. bi pişt xistin, dek û dolab, fen û fût, hîle, lîtik. 7. (DYA) îlana biçûk ya destan.
dodger fenek, delkbaz, kesê ku tiştekî pûte bi tiştekî nade an bi ser guhê xwe re diavêje
dodo (pirh.) oes, os) ji cinsê kevokan çivîkek mezin e ku ji mêj de ye qir bûye, (zool.) Rapheco 2. (zimanê k.) kesê ku haya wî ji dinyayê nîne, kesê hişsivik, kesê xirûxavî.
doe cinsê mê yên heywanên wekê xezal û kêvroşkan.
doer kesê ku dike.
does dike
şexsê yekhijmar yê sêyem yê do’yê.
doeskin çermê xezala mê, çermê mamizê, caw an çermê ku dişibe vî çermî.
doff ji xwe kirin (cil û berg) 2. şewqe deranîn û silav kirin 3. avêtin, qewirandin, ji serçavên xwe avêtin. 4. kesê ku bi şewqeya xwe silav dike 5. kesê ku ji nav çavên xwe diqewirîne.
doffer kesê derdixe
dog kûtî
kûçik
se
se, kûçik 2. heywanên wekê gur, rovî û wawikan 3. cinsê nêr yê van heywanan 4. (zimanê k.) mêr, zilam 5. (argo.) tiştên ketûber û nehêja 6. haleta hesinî ya ku gilare pê tên girtin û hildan 7. (argo.) jina sik û xwîntahl 8. bizmik, guhik 9. (behr.) çavê palamarê 10. piyê hesinî yê argûnê 11. berstûka tîk û bilind. 12. (DYA), (zimanê k.) nasnameya daringî ya ku leşker bi stûyê xwe ve dikin. 13. kes an tişta bêqedr û qîmet.
kuçik
dog collar toqa sê
dog days germtirîn û hêwîtirîn rojên havînê.
dog in the manger ezez, egoîst, kesê ku çavên wî bar nabin ku tu kes destê xwe bide tiştên wî.
dog latînê sexte û Latîniya xelet.
dog license hejmara toqa sê an wesîqeya toqê.
dog life (zimanê k.) jiyana têrderd.
dog one' steps bi dû yekî ketin, bela xwe ji yekî nevekirin, ji yekî negeran.
dog rose gulnesrîn, (bot.) Rosa canina
dog star geştirîn stêrka di birca Seyê Mezin de, Sîrîus.
dog tag nasnameya daringî ya ku bi stûyê segan ve tê daleqandin
dog tired, dog weary betilî, perpitî, ji hal ketî.
dogape meymûnê bêdûvik yê ku dişibe mirovan.
dogbane gurxenêq, kerxenêq, (bot.) Apocynum erectum 2. çend celeb giyaên wekê vî giyayî.
dogberry celebek belalûk, guhûşk.
dogcart erebeya biçûk ya yekqetî ya ku ku tenê cihê du kesan tê de heye 2. ereebeya sivik ya ku kûçik dikişînin.
dogcatcher (DYA) kesê ku kûçikên beredayî ji kolanan dide hev.
doge (kevn.) Dûkaya Venedîk û Cenovayê.
dogear dog-ear keviya rûpela pirtûkê qermiçandin 2. rûpela badayî ya pirtûkê.
dogface beybûna bêhnnexweş, (bot.) Athemus cotula.
dogfight şerê kûçikan 2. pevçûna di neqeba balafirên şerî de.
dogfish çend celeb semasî, (zool.) Mustelus.
dogged eksok, riko, birik, serzext, bitirûş, sebatkar, yê ku ji ya xwe nayê xwar,
doggedly bieks, ji girê yekî de.
doggedness rik, eks, sebat, ji ya xwe nehatin xwar.
dogger keştiya masîgiriyê ya dudîrek ya ku bipiranî li Behra Bakur tê bikar anîn.
doggerel helbesta pêkenî ya ku tu qedrê wê yê wêjeyî tunîne.
doggish wekê kûçikan 2. cirnexweş, şêjnnexweş, bêcir, irnok, ingirok, ters, nehaş 3. (DYA), (zimanê k.) hijmetkar, mirêsdar, rewneqdar, bifors.
doggone baneşan, sersûmî, (DYA), (zimanê k.) Hey Xwedê!
doggydoggie doggy,doggie kûçikê biçûk, bocîk.
doghouse koxika kûçikan. in the doghouse (DYA), (zimanê k.) ya ku ji çavan ketî.
dogie (DYA) golika bêdê, golika sêwî.
dogma dogma, doktrîn, eqîde, qaîde 2. peyv an ramana mutleq.
dogmatic dogmatik, vebirî, teqez, ya aîdê îman û îtîqadê, derheqê rist û rêzikên mutleq de 2. yê ku nedîtî dibêje heft û nîv e, yê ku ne pîvayî dibêje sê çap û nîv e. 3. teqez, mutleq.
dogmatically mutleqa, bêguman, esseh, bivê nevê, bêyî ku tu şik û guman tê de hebe.
dogmatics bi şêweyek sîstematîk vekolandina dogmayên dînî.
dogmatism dogmatîzm, dogmaperestî, di têfikirîn û derbirrînê de hişkatî, ji ya xwe nehatin xwar, teesûb. dogmatist kesê dogmatîk, kesê ku fikrên qetî diparêze.
dogmatize biqetî bîr û boçûnên xwe gotin û nivîsandin 2. hê nedîtî gotin heft û nîv e, hê nepîvayî gotin sê çap û nîv e, cih nedan gengeşiyê, rê nedan şitexaliya tu kesî.
dogooder (zimanê k.) reformîstê civakî yê ku xêrxwaz e lê nejêhatî ye.
dogs (argo.) pê.
dogs of war aliyê xwînxwar û rûxîner yê herbê.
dogtired (zimanê k.) zehf westiyayî, perpitî, hicinandî, jipertavketî, jihalketî.
dogtooth diranê tûj, kilb, qîl 2. (mîmar.) di şiklê pelçimê de celebek xeml.
dogtooth violet ji binemala binemalan laleya Alpê, (bot.) Erythronium denscanis.
dogtrot hêdîka bezîn.
dogwatch (behr.) wardiyaya sêwî, di keştiyê de nobeta kurt ya êvarî.
dogwood dareke ku dişibe belalûkê, (bot.) Cornus.
doily rûberê masê yê tentenekirî an nexşandî.
doings kar, xebat, rûdan, weqa 2. tevger, şêl, timtal.
doityourself (DYA), (zimanê k.) ya ku bêyî ku kesek alî bike hatî amade kirin.
dolce (mûz.) xweş, svik, şirîn, dolçe.
dolce far niente rehaweta şirîn.
dolce vita jiyana xweş.
dolcissimo (mûz.) gelek xweş, zehf şirîn.
doldrums aliyên nêzikê ekvadorê yê oqyanûsê ku bayên sivik û nerm lê diwerin 2. li derûdorên kar û hunerê sekn, etlehî, bêdengî 3. xem, qisawet, gebsî, tengî, bêhntengî.
dole par, paye, behr, nesîb 2. ki kesên mohtac alîkariyên wekê xwarin, cilûberg û tiştên din belav kirin, xêr, qencî, sedeqe 3. pereyê ku hukumet ji bo alîkariyê dide kesên betal 4. pê out'ê sedeqe dan, alîkarî kirin 5. alîkariyên wekê xwarin, cilûberg û tiştên din belav kirin.
doleful daxbar
dilbikul
xemgîn
dilteng, bêhnteng, gebsoyî, xemgîn, mehzûn, melûl.
dolefully bi kul û derd, biqehr û şoravk, bixemgînî.
dolerite (jeol.) dolerît, çend cure kuçên volkanîk yên rengtarî.
dolichocephalic doliko sefal.
doll bûkoke, pêlîstok, ximbil 2. jina ku tenê bedena wê spehî ye 3. zaroka xweşik û xwînşirîn 4. (zimanê k.) pê up’ê xmialandin, xwe kok kirin, cilûbergên liheavhtî û li gorî modeyê wergirtin.
dollar dolar, yekeya diravên Amerîkanê ku dike 100 cent 2. yekeya diravên Kanada, Çîn û çend dewletên ku berê mêtingehên Îngîlîzan bûn.
dollhouse xanîşoka bûkokê.
dollop (zimanê k.) girik, tepik.
dolly (zimanê k.) bûkok, ximbil 2. (mak.) krîkoya biteker 3. barkêşa duteker 4. navgîna biteker ya ku kameraya fîlm û televîzyonê hildigire 5. lokomotîfa dekovîlê 6. serikê spêneyê yê şahmerdanê 7. (pirh.), (argo.) dolofîn, madeyeke sentetîk û tevzîner.
dolman cureyek kincê bervekirî ku li ser cilan de tê wergirtin 2. cureyeke saqoyê jinan.
dolmen bîrdariya ku pê kuçên mezin û di terzê lahîtê de berî dîrokê hatiye çêkirin , dolmen.
dolomite (jeol.) cureyeke mermerê spî ye ku ji kalsîyum, magnezyûm û karbonatê pêk tê, dolomî.
dolomites Tirol, çiyayên ku ji vî mermerî çêbûne, dolomît.
dolor , (helbest) xem, derd, êş, kul, azar. dolorous elemoyî, dilsoj, dilşewat, hezîn.
dolphin berazî deryaya ji binemala Delphinidaeê û çend celeb masiyên din yên ku dişibin vê masiyê (zool.) Delphinus delphis 2. (behr.) şamandira. (astr.) komestêrka Delfînê.
dolt kesê ehmeq, serhiş, debeng, bêaqil.
doltish bêmejî, ehmeq, debeng, bûdele. dom (paşqertaf) bi wate û wezîfeya qertafên wekê -î, -stan, -gehê ve radibe.
domain Navper. (Di kompîtûrgeriyê de mafê navê malperê)
erd, mal, milk, zevî 2. welat, xak, niştiman 3. qada desthilatê, warê desthilatê 4. qad, sehe, war 5. (dad.) serweriya bilind.
dome (mîm.) gumbet, kemerî, qube 2. cihê ku ji ber xwe de wekê qubeyê sêwirî 3. (argo.) aliyê ser yê serî, tasa serî 4. pê gumbetê nixumandin 5. di şiklê gumbetê de çêkirin.
domesday roja qiyametê, roja hesabî.
domesday book pirtûka ku di sala 1086ê de li Brîtanyayê bi fermana Qral Wîllîamî ji bo tesbîtkirina xweyê zeviyan û hesabkirina mal û milkên wan hatiye amade kirin.
domestic kedî
êgin, jina jêhatî 2. kedî, sehilî, dermale 3. aîdê xaka xwe 4. xizmetkar, xulam, xinamî.
domestic animals (1 şîrove)heywanên kedî.
domestic industries sanayiya binecî.
domestic science birêveberiya malê, debar û xweyîkirina malê
domesticate kedîkirin, sehilandin 2. şaristanîkirin, medenîkirin 3. kedîbûn, sehilîn.
domestication ehîlbûn, sehilîn, kedîbûn, malofîbûn, mamirîbûn.
domesticity ji mal û malbata xwe hez kirin, êginî 2. jiyana malê, jiyana mabatî.
domicile xanî, mal, cîwar, êwr, 2. (dad.) cihê berdewamî yê rûniştinê 3. bicih kirin, cîwar kirin 4. lêman, rûniştin, bicihbûn, cîwarbûn.
dominance serwerî, serdestî, desthilatdarî, rayedarî, selahiyet.
dominant (bîyol.) taybetmendiya sereta 2. (mûz.) noteya solê. serdest, serwer, desthilatdar, serdar, rêveber, hakim 2. (mûz.) bir di di gamê de ya ku aîdê noteya solê ye, domînant 3. (bîyol.) sereta, sereke.
dominate serdest bûn, serwer bûn, kirin jêr destê xwe de, lê hukm kirin 2. raser bûn, serdest bûn, xwe di ser kesekî an tiştekî re dîtin.
domination hukm kirin, birêvebirin, gerandin, îdare kirin, zordestî kirin 2. di bin bandora kesekî de bûn.
domineer bi zordestî hukm kirin, bûn serdestê derekî. domineering otorîter, zordest, zorbe 2. kanc, bêperdaq.
domineeringly otorîterane, bizordestî, zordestane.
dominican derheqê terîqa Domînîkanê de 2. ehlê vê terîqê.
dominie mamosteyê Îskoç 2. (DYA), (zimanê k.) keşe.
dominion hukm, desthilat, rayedarî, selahiyet 2. domînyon.
dominium (dad.) xwedanî, xwedîtî, rayedarî, hukmdarî.
domino cureyeke maske an nîv maske 2. kuçê domînoyê
dominoes lîstika domînoyê.
don peyveke Spanyolî ku tê wateya ''Bay''ê 2. giregir û malmezinên Spanyayê, Don 3. (îng), (zimanê k.) mamosteyê zanîngehê.
don't (kurt.) donot.
don't doubt that Tu şik û guman tê de nîne ku
don't wait supper for me Ji bo xwarinê li benda min nesekine.
dona (isp) xanim, xatûn, sitî 2. xanima Spanyolî.
donate bexişandin
bexşandin, xêr kirin, diyarî kirin, perû kirin.
donation alîkarî belav kirin, xêr kirin 2. qencî, başî, xêr, sedqe, bexş, berarî, şabaş.
done kirî
(binêr.) do 2. qediyayî, temambûyî, xilasbûyî 3. xwarina baş çêbûyî
done brown nan an goştê tam sorbûyî
done for bêhal, perpitî, li ber sikratê.
done in (DYA), (zimanê k.) westayî, betilî, perpût, bêhal
pir betilî, jihalketî, qidûmşikestî.
done to a turn çêbûyî, pijiyayî.
doned, donning) wergirtin, li xwe kirin.
donee (dad.) kes an saziyên ku di rêkî de tiştinan dibexşînin.
donjon di kaşxaneyên berê de mezintirîn barû, birc, beden.
donkey ker
ker, merkep 2. ker, zilamê wekê keran birik û aqilsivik.
donkey engine (mak.) mekîna donkiyê, mekîna dûkelê ya biçûk.
donna di zimanê Îtalî de jin.
donnybrook şerê ku herkes di nav de.
donor dayende
yê ku dayî an kirî diyarî 2. kesê şabaş kirî 3. (bij.) kesê ku xwîn dayî, danêr, dayox.
donothing kesê teral û zexel 2. (colloq.) bêjinga mîrate, eware, beredayî, sûtal.
doodad (zimanê k.) tişt û miştên malê, xiştik miştik.
doodle reşikandin, kerambera tiştin nivîsandin an xêzandin 2. reşikandin
doodlebug haletên ku pê li demarên madenan digerin 3. bombeya difire.
doohickey (DYA), (zimanê k.) tişt, çîk, tişta ku navê wê nayê ser zimên.
doom bextreşî, bênesîbî, bêsihûdî 2. hukm, cezaxwarin 3. mirin, zewal, edem, tunebûn 4. hukmê dawîn, roja qiyametê.
doomsday (binêr.) domesday.
door derî
derî. doorbell zengila derî.
derî.
derî
door keeper dergevan.
door plate tabelaya derî ya ku li ser navê xweyî heye.
doordie yê ku bibryar e ku di bin hemû şert û mercan de ya dilê xwe bike 2. man û neman, çûn û nehatin.
doorknob mêkutê derî.
doorman kesê ku bi vekirin û girtina derî ve wezîfedar e. door (mat.) paspas
doornail bizmara derî ya sergir ya ku berê dihat bikar anîn.
doorstep şêmûg, berderî.
doorstop tampona derî.
doorway bersifik, antre, navder, pêşgeh.
dope bêmêjî
şiliyek tîr û tarî an preparatek hevîrokî 2. (esman.) cîlaya potîn ya ku di çêkirina baskênbalafiran de tê bikar anîn 3. madeya ku di çêkirina dînamîtan de tê bikar anîn 4. (argo.) madeya tevzîner, madeya hişbir, narkotîk 5. (argo.), (werz.) dopîng, dermanê hişyarker 6. (argo.) kesê xêvik, bêmejî, aqilsivik 7. (argo.) malumat, agahî 8. preparata avî an hevîrokî lê dan 9. tişteke din li têkelangê zêde kirin 10. dayîna dermanên hişyarker 11. pê madeya hişbir dermankirin an bêhiş xistin 12. pê out'ê, (argo.) li rêyên çareseriyê geran, safî kirin, çareser kirin 13. ji berê de texmîn kirin, zen kirin hest pê kirin 14. (ziamnê k.) hîz, bêxîret, nermijokî, sist 15. ehmeq, debeng, xêvik.
dope sheet (argo), (werz.) di pêşbaziya hespan de lîsteya pêşbaziyê.
doper (argo) esrarkêş.
dopester kesê ku encam û aqûbeta tiştên wekê hilbijartin û pêşbaziyan ji berê de texmîn dike.
dopey (argo) yê ku di bin bandora esrarê de ye
doppelganger (Al.) spêleyê ku li gorî tê bawer kirin bi kesekî re ruheke hevpar digerîne û tenê li wî kesî eyan dibe û dixweye.
dordorbeetle celebek kêzik ku li cihên pîs û gemarî dijî, (zool.) Geotrupes ster corarius.
doric aîdî Dolaran 2. (mîm.) kevntirîn û xwerûtirîn terzê mîmarî yê Yewnanî, Dorîk.
dorking mirîşka Îngîlîzî ya ku di lingên wê de pênç pêçî hene.
dorm (zimanê k.) nivîngeh, razanxane.
dormant temirî, xeware, xewok, xewgiran 2. (colloq.) ya ku hatiye hilanîn 3. ya ku hê nehatiye dîtin. (jêhatinî) 4. (bot.), (zool.) ya ku ji bo demeke demkî ketî xewê, bêtevger. dormancy xewarî.
dormer dormer window pencereya avadanê.
dormitory nivîngeh, xewxane 2. wargehê xwendekaran.
dormouse (zool.) dormişk, (zool.) Muscardinus avel lanarius.
dorpêçkirin envelop ,blocade, enclose
dorsal (anat.) ya ku aîdê piştê ye 2. (bot.) ya ku aîdê aliyê paş û piştê ye.
dory celebek keleka pahn 2. (zool.) celebek masiyên pahn yên ji binemala Zeidaeê.
dosàdos di lîstikên gelêrî de fîgûrekê reqsê 2. mil bi mil, mil dan hev.
dosage (bij.) biço biço dayîna dermanî, dozaj, li gorî temenê nexweşan misqalê dermanê tê dayîn 2. ji bo tîrkirin û xweşkirina tama şerabê lê zêdekririna şekir û tiştên din.
dose mêjera dermên ya ku di carekî de tê standin, doz 2. di pîvaneka diyarkirî de derman dayîn 3. dayîna tiştek nexweş 4. derman standin, derman xwarin.
dosser mehfûra dîwêr ya ku ji hevrîşmê çêbûye 2. qufe, selik.
dossier dosyeya ewraqan.
dost (kevn.) kesê duyem yê yekhejmar yê do’yê.
dot deq
xal
niqte
deq, şanik, belekî, xal 2. di alfabêta Morsê de nuqte 3. (mat.) nîşana carandinê 4. (mat.) nuqteya dehanî 5. (mûz.) xala ku li dû xalê tê danîn û tê wateya dirêjkirinê.
dot the i's and cross the t's rast derbirrîna tiştekî.
dotage xurifînî, xurifîtî 2. hejêkirina zêde, mûptelayî.
dotard kesê xurifî.
doth (kevn.) kesê sêyem yê yekhijmar yê do'yê .
dotingly bimûptelayî 3. wekê kesên xurifî.
dotted, dotting pitikandin, deqdeqandin, nuqte danîn 2. zêde belav bûn.
dotterel celebek çivîk ji binemala Charadriidaeê, (zool.) Eudromias morinellus.
dottle piştî kişandina qelûnê titina jibermayî.
dotty deqdeqî, belek, pitpitkî 2. (zimanê k.) bêhiş, bêmejî, gêj, sewsî.
doub letree di erebeya ku du hesp dikişînin de mêzîn.
double du qet, du behr, du par 2. eynî, wekhev 3. qet 4. dek, dolab, lîstik 5. şano, (sîn.) dublor 6. (brîç.) kontr 7. du caran, du qet 8. cot 9. badayî, taqekirî, qatkirî 10. ji bo du kesan 11. durû 12. (mûz.) yê ku oktavek din dengê nizm dide 13. coto coto, du carî, du qetî. 14. xapandin, dek û doalab li dora gerandin, fen û fût lê kirin 15. xapandin, hîle lê kirin. 16. (behr.) keştiya ku li ser xeta avê du pêhnikên wê hene. 17. ya ku hem pê re ye û hem li hember e. 18. qumaşê duber double featuresin du fîlm bi hev re. doublehanded yê ku du destên wî hene 19. hîlekar, fenek, sextekar 20. ya ku ji bo bikaranîna pê du destan e. 21. pêşbirka ku di navbera heman tîman de du cara ser hev tê dubarekirin. 22. erebeya xwe li cem erebeyeka ku li paralelê rê hatiye danîn parkkirin. 23. meşa zû 24. zehf zû birêve çûn. 25. şitexaliya pê peyvên ku di eslê xwe de tu wateyên wan tunîn in tê kirin. 26. ji bo şixulê çend seetan zêde du qetî pere dayîn.
double agent sîxura ku ji bo du aliyan dişixule
double bass kontrbas.
double bed text an cihnivînê dukesî.
double boiler benmarî, benmarî (metoda germkirin an jî helandina tiştekî bi riya hilm û gulmê, ku mirov derdanek tije av dike û derdana xwe ya din dide serê û wisa bi hilm û gulma ava kelandî tiştê di hundirê derdarê de germ dike an jî dikelîne.
double bottom (behr.) du karîna
double check dîsa venêrîn, du caran kontrol kirin, wek bergiriya ewlehiyê du caran ji ber çavan re derbas kirin.
double chinned cot gerdenî, ya ku gerdena wê qetqetî ye.
double click dubare tikandin
double entry di muhasebeyê de terza deftergirtinê ya ku tê de her kiryarek du caran tê dubarekirin û nîşandan.
double exposure (foto.) (bêhemdî) du pozên cihê yên ku di negatîfekî de hatî kişandin.
double jeopardy (dad.) ji heman sûncî du caran hatin darizandin
double quartet tîma ku ji heşt kesan tê pê.
double room li otêlê mezela ku ji bo du kesan e.
double standard qeydeya civakê ya ku ji jinan zêdetir serbestiyê dide mêran
double star (astr.) du stêrkên ku li tenişta hev dimînin û wekê stêrkekî dixweyin.
double talk gotina elastîk, gotina ku mirov dikare wateyên cihêreng lê bike
double time meşa zûka, birêveçûna bilez
double tongue (mûz.) di bikaranîna amûrên bayî de ji bo bilez jenînê di nêv arik û diranan de zûka birin û anîna zimên.
double up xwar bûn, xwîl bûn, xwe badan, duqetî kirin an bûn, hatin badan, hatin tewandin
doubleacting ya ku ji bo du aliyan dişixule, ya ku bi qasî du qetan bandora wê heye.
doublebanked (behr.) ya ku bêrîkkêşên wê coto coto rûdinin, ya ku du rêz bêrikkêşên wê hene (keştî, qeyîk, kelek)
doublebreasted kruvaze (çakêt), bicotbişkokî.
doublecross (argo.) li ser soza xwe nesekinîn û xapandin
doubledate bi hev re gerîna du dergistiyan.
doubledealer kesê durû, sextekar, dolabgêr.
doubledecker nivîngeh an otobûsa duqetî
doubledyed ya ku baş hatiye boyaxkirin red dye boyaxa Fesê. dyeing boyaxkerî (ji bo bestir û tiştên dî) gonandin.
doubleedged ya ku du aliyên wê jî tûj in
doubleended ya ku serî û binî yek e.
doubleender keştî an lokomotîfa ku bi her du aliyan ve jî bihêsanî diçe û tê. double, entendre (Fr.) peyva ku mirov dikare bi her du aliyan ve jî bikişiîne, gotina elastîkî.
doublefaced durû, rîyakar
doubleheaded duserî.
doubleheader trêna ku pê du lokomotîfan tê kişandin
doublejointed (bij.) ya ku girêçka wê zêde leqok e.
doublepark erebe li nava rê hêliştin
doublequick zehf zû
doublereed (mûz.) dudevî (wekê obua û zirneyê)
doubles cotên tenîsê, dabil
doublespace du mekîneya nivîsê de du navber xistin di navê de.
doublet cureyeke êlekê ku di dewra Ronesansê de mêran li xwe dikir 2. kuçê qelb yê ku ji du paran pêk hatiye 3. heman, eynî 4. (çapg.) peyv an rêzikê ku bixeletî dîsa hatiye şeridandin
doubletime zûka meşîn.
doubleton (brîç.) dumend, du kaxez.
doubletongued kesê ne xweyê soza xwe, hîlebaz, murai
doublets zarên ku dema tên avêtin cot têne.
doubling du qetî kirin 2. bi didoyê re car kirin 3. badan, qeqetkirin 4. şidandin (kulm) 5. du qetî tê heyîn, qedr û buhayê tiştekî du qetî tê heyîn 6. geriyan (keştî) 7. (mûz.)oktavek bilindtir an nizmtir den deranîn 8. du qetî bûn 9. ji heman rêyê şûnde hatin 10. hatin badan, qetqetîbûn 11. (şano) di heman piyesê de şûna du kesan rol standin 12. pê for'ê doblorî kirin 13. (brîç.) kontr kirin 14. (DYA), (zimanê k.) parve kirin
du qetî kirin an du qetî bûn.
doubloon pereyeke zêr yê berê yê Spanyolî.
doubly coto coto, du qet, du carî ser hev.
doubt guman
gumanbarbûn
şik jê birin, guman kirin 2. qayîl nebûn, bawerî pê neanîn 3. dudilî bûn, şikber bûn, mitale kirin.
gûman
bi gûman bûn
doubt whether gelo, aya, şikan jê dibim.
doubtful nediyar, şikbar, nekifş, nexwuya 2. bêbiryar 3. ya ku encama wê biguman e.
doubting yê ku şikan ji xelkê dibe, gumanan ji xelkê dike 4. şik birin, guman kirin.
doubting thomas kesê şikbir, kesê gumanker. şik, guman, dudilî, bêbiryarî, erênayî, sidinî, xwişîş 2. meseleya gumanbar, xala şikber.
doubtless bêguman
bêguman, muheqeq, teqez, esseh 2. herhal.
douce (îskoç.) hêmin, sergevez, waqur, giran.
douche (bij.) şirinqe, enjektor 2. şirinqe kirin, enjekte kirin.
dough hevîr 2. tiştên wekê hevîr 3. (argo.) pere, dirav, pûl. doughy ya wekê hevîr, ya di tam û tîriya hevîr de ye.
doughboy kadika bihevîrtirş 2. (DYA), (zimanê k.) di şerê cîhanê yê yekem de peyak.
doughnut kadeya biçûk î girover a şekirkirî ku carinan nava wê qulîqulî carinan haveynkirî di nêv dohn de tê sorkirin.
doughtily bizexmî, bidilêrî.
doughtiness dilêrî, egîdî, mêranî.
doughty (qerf) qayîm, zexm, mêrxas, dilêr, wêrek.
dour mirûztirş, mehdkirî, zirz, lêvşirkirî.
douse xwe kirin di avê de , noqbûn, noq kirin, li avê hildan 2. şilkirin 3. (zimanê k.) pê avê temirandin.
dove (zool.) ji binemala Columbidaeê çivîkeke wekê kevok û qumriyê 2. nîşana aşitî û bêgunehiyê 3. (DYA) kesê aşitîxwaz 4. sernerm,
dovecote borangeh, kevotxane.
dovetail diranokên destikên keviyên sindoq û berkêşkan, hechecîk 2. baş lê hatin, tam lê rûniştin 3. girêka quncikê jêkirin 4. bi diranokên girêka keviyê pevekirin.
dowager (îng), (dad.) jinebîya ku mal û nasnavê ji mêrê xwe mayî standî 2. (zimanê k.) pîrejina hêmin, waqur.
dowdy perpitî, jevketî, yê ku rîtolên wî li ba dibin, yê ku star di cilan de nemayî 2. kesê ku cilên seyr li xwe dike, jina ku guh nade modeyê 3. kulîçeya fêkîkirî.
dowel bizmara depîn, depê girover î zirav 2. pê bizmara depîn pêvekirin.
dower (dad.) hemû kirêya xeyrî menqûlan ya ku piştî mêrên wan jyana xwe ji dest didin ji jinebiyan re dimîne. 2. drahoma, perê cihêz, neqd, qelen 3. behremendî, jêhatinî, bikêrhatinî 4. cihêz an qelend dan.
down ber bi jêr
jêr
jêrîn
ya ku berê xwe bi jêr ve kirî 2. (zimanê k.) xemgîn, berxweketî. be down on jê aciz bûn, di ber yekî re rabûn, li hember yekî rabûn, jê initîn, pê re kîn û rik kudirandin. peyabûn, daketin 2. lênehatin, neşixulîna sihûda yekî.
jêr ve 2. berev başur ve 3. (şano) berev dikê ve, bi pêş ve, pêşde. 4. yê ku mirad di ber de mayî, yê ku meqsed di ber de mayî, hêvîşikestî. 5. bi buhayeke kêmkirî firotin, bierzanî dan. 6. (dengê radyoyê) kêmkirin.
down and out yê ku di jiyanê de têkçûyî, binketî, bêzar, pelos, zivêr, tirxî.
down at the heels di rewşek pergende de.
down at the mouth, down in the dumps xemgîn, berxweketî, yê ku xiyalên wî têkçûyî, bêhêvî, ziravqetiyayî, çavtirsiyayî.
down east (DYA) New England 2. eyaleta Maineê.
down in the dumps di rewşeke melankolîk de.
down on his luck bextreş, bêsihûd
down payment di bazirganiya bipardanî de pereyê ku pêşîn tê dayîn.
down under (zimanê k.) Awistralya, Zelanda Nû.
down with Bila bimire, Xwudê bela xwe bidiye.
downbeat (mûz.) şelpa yekem ya pîvanê 2. bedbîn, reşbîn.
downcast ya ku berê xwe bi jêr ve kirî, ya ku bi xwar ve çûyî 2. xemgîn, qehirî, dilbikul 3. berê xwe dan jêr ve 4. boriya ku hewayê dide kana madenê.
downers (pirh.), (argo) kemşjîner, vepesirîner, madeyên amoşker.
downfall ketin, hilweşîn, rûxîn, paşdeçûn, felişîn, hilşîn, 2. lehiya baranê, wekê devê meşkê baranê lêkirin.
downfallen ketî, kavilbûyî, rûxiyayî.
downhearted ketî, aciz, bêhnteng, dilteng, xemgîn, dilkul, mehdnexweş, mirûzkirî.
downhill berev jêr ve, xwarve 2. xwîl, berjêr, derbejêr.
downingstreet kolana ku Serokwezîrê Îngîlîzan lê rûdine 2. (zimanê k.) hukumeta îngîlîzan.
download dakişandin (dakişîne)
downpour tavî, tavan, rêjne, raş, rêjnebaran, pêtî, çiloyî.
downright temam 2. qetî, teqez 3. pir, zêde, zehf, gelek 4. bitemamî, bitevayî 5. rasterast, tekepeke nekirin, nedan paş û pêş, gotin li rû bin, gotina xwe jê texsîr nekirin, deqerû, gotinlirû
downs li Brîtanyaya Başur mêrgên bilind.
downspout şirika ku ava baranê ji ser bên digihîne xwarê.
downstage pêşiya sehneyê, pêşiya dikê.
downstairs li qeta jêr e, li xwar e, li jêr e 2. ya ku li jêr dimîne, ya ku li xwar e 3. qeta xwar.
downstream bi aliyê şîpê ve, bi hêla herikînê ve.
downthrow xirab kirin, rûxandin, hilweşandin, xirab bûn, rûxîn.
downtoearth maqûl, di cî de, rastbîn, rastîxwaz 2. tişta guncan, tişta ku ji bo pêkanînê guncan e, mûsaîd e, pêkan e.
downtown navenda bajêr, aliyê ku sûk lê ye 2. berev sûkê ve, bi aliyê çarşiyê ve 3. li navenda bajêr
downtrod (behr.), ya ku di bin piyan de hatiye perçiqandin 2. mazlûm, maxdûr, ketî, sitembar.
downward, downwards berev jêr ve 2. aîdê duwarojê, ya ku ji duwarojê hatiye, derheqê kes an tiştên ji pêşiya xwe de.
downwind bi bê re, bi aliyê bayê re 2. ya ku bi aliyê bayê ve ye.
downy mûtenik, mûzirav 2. wekê pûrtan nerm.
dowry cihaz, cihêz, rihel 2. jêhatinî, kêrhatinî, behredarî, gevil, gêrûf, gêrûfen, hêginî.
dowse bi şivikekî li binê erdê gera li av û demarên madenê.
dowsing rod şivikê wekê çetelan ku pê li binê erdê gera avê tê kirin.
doxology duaya hemd û şikrê, qesîdeya hemdê.
doxy (kevn.), (argo) forq, forqe, tol, cinde, orispî, laşfiroş, fahîşe, qehbik, felte, derpêsist. 2. , dostik, yarik, metres. doktrîn, fikr, bîr û boçûn, bîrdozî, fikr û nêrînên dînî.
doyen kaltirîn û biqidemtirîn kesê di nêv kom an civatekî de.
doze hênijîn, xewa sivik û şirîn, pirnijîn, dapirnijîn 2. hênijîn, pirnijîn. doze off bi xew ve çûn, ketin xewê.
dozen dozdekî, dozîne, duwanzdeh lib.
dozenth dowanzdemîn. baker' dozen sêzdeh lib
do =dû
=dû
dojeh (f.) hell
dol Binêre: nesl
valley
valley
dolab (f.) wardrobe
cupboard
dom continuation, permanency, steadinesss, duration, endurance, perpetuation
dom kirin to continue, to last
to continue
v.t. to continue
v.t. to continue
domahî (adv.j in the course of
doman v.i. to continue
domand ‘continued it’ Siyabendî meşa xwe domand. ‘Siyabend continued his walk’ (3rd prs. sng. past simple form for the verb domandin ‘to continue’)
domandin (vt) to continue
to continue
domînv.t. to continue
domdarî (f.) continuation
domîn (vi) to continue, to last; (n) continuation, permanency, steadinesss, duration, endurance, perpetuation
don (m.) fat
donzde (m.) twelve
donzdeh (m.) twelve
dor turn
(f.) turn (it is somebody else's turn= dora kesek din e)
f. turn (dora min e. ‘It is my turn.’)
1. f. environs 2. m. turn.
dor girtin to surround, to encircle,
dora ... girtin v.t. to surround
v.t. to surround
doralî f. circumference
dorandin to take turns; to alternate
dorandor m. circumference
dorgerî, dorvegerî rotatory, rotative, varying regularly
dorhêl (f.) surroundings
f. environs, parts, region.
dorrandin to defeat
doşab m/f grape
doşeg f. mattress
doşik = doşeg
= doşeg
dost (n.) friend
friend.
dostane friendly.
dostayetî f. Friendship
dosya f. file
dosye (f.) file (of letters, etc.)
dot f. daughter. (Also see: dotmam)
dotin doşv.t. to milk
dotira rojê the next day
the morrow
dotmam f. cousin
doz prosecution; legal action; litigation; case; cause
f. cause, reason; aim, ideal; revenge.
doz (li/dijî yekî) vekirin to prosecute (someone)
doza ... kirin to aim for.
doza kurdî Kurdish cause
dozbar Binêre: dozlêkirî
dozger prosecutor
vengeful, litigant
vengeful, litigant
dozgerî prosecution
dozîn instinct; (dîtin) to find
dozlêkirî accused
dozname docket
doch belê
emma
gelo
lê belê
lêbelê
doch! ca
ka
docht fetîl
fitîl
fitîl
pîşo
dogma bîrûbawerî
doktor bijişk
bijîşk
doxtor
textor
dokument ewraq
dokumentation belgefîlm
dolch qeme
xencer
xençer
dolmetscher werger
wergervan
wergêr
dom qub
domestizieren kedî kirin
donnern gire-gir
donnernder lärm guregur
donnerstag pênçşem
doppel- dupa
doppelgänger hevalcê
hevalza
doppelkinn xebxeb
xevav
doppelt dobra
dupa
duqat
duta
zo
doppelvers aus zwei "misra" beyt
doppelzimmer oda dukesî
oda duneferî
dorf gund
gund
dorfbewohner gundî
dorfbürgermeister muxtar
dorfvorsteher muxtar
dorn dirî
dirî
mit
mit
stirî
stirî
stirîh
strî
ustirî
xar
dornbusch çalî
dornige pflanze sinc
sincî
dort ewder
li wê derê
liwir
wêderê
wir
wira
dorthin wêda
dose qutî
qûtî
dotterblume cîn
cûn
do gestern
dob Bitte um Vergebung der Sünden
Sühne
dobelan eine Pilzart
dobra doppelt
doç Rücken
Schwanz
doçik Schwanz
doh gestern
dojeh Hölle
dol Tal
dolab Achse
Reifen
Schrank
Spindel
Winde
dolav Achse
Spindel
Winde
dole...hatin abstammen
dolge Ort, an dem die Schafe lammen
Schafhürde zum Lammen der Weibchen
dolgeh Ort, an dem die Schafe lammen
Schafhürde zum Lammen der Weibchen
dolmen reic
dolmendî Reichtum
Wohlstand
dom Andauern
Ausreichen
Dauern
Fortdauern
dom bûn Dauer
dom kirin dauern
doman Verfahren
domandin fortführen
fortsetzen
domandin fortfahren
fortsetzen
weiter machen
weitergehen
domdar immer
Nachfolger
Stammhalter
ständig
domîn andauern
dauern
don Fett
Öl
donê lampe Petroleum
doq Stange
dor Reihe
Umgebung
dor bûn an der Reihe sein
dor û ber um ... herum
dor û der um ... herum
dora rund um
dorber Umgebung
Umkreis
Umwelt
dorbidor abwechselnd
hier und dort
dorhatin an die Reihe kommen
dorhêl Umgebung
Umgegend
dorlêgirtin umgeben
dormandor umfassend
dorpêçkirin einkreisen
umzingeln
doruber Umkreis
Umwelt
Umgebung
dorûber Umgebung
Umkreis
Umwelt
doş bûn drehen, sich um sich ~
doşanî Milchvieh
doşeg Matratze
doşek Bett
Matratze
Sitzpolster
dost Freund
dostanî Freundschaft
dot Mädchen
dotin melken
dotir folgend
nächst
übermorgen
dotmam Cousine (Tochter des Vaterbruders)
Cousine väterlicherseits
Kusine väterlicherseits
Onkeltochter (väterlicherseits)
Tochter des Onkels
doxtor Doktor
doxtor [nêr/mê] Arzt/Ärztin
doz Antrieb
Bestimmung
Beweisgrund
Fall
Forderung
Handlung
Ideal
Kampf
Prozess
Sache (polit.)
Situation
Tatbestand
Ursache
Verfahren
Verlangen
Zweck
doz kirin entdecken
gewahr werden
dozger Staatsanwalt
dozîn Instinkt
do m. muz. do n.
rd. vizêrî, vizêr, vizyêrî, vîzîr
dobe m. axde m.
dobê ekber n. ast. hawtekî zh., hereke m., hawt birayî zh.
dobê esqer n. ast. sesekî, sanekî, ses birayî, sînekî zh.
doç m. boçik, boçe, dim, doçik, dêlîye, poçe, bueç, bueçik n.
doçent m/n. doçent n.
doçentî m. doçentîye, doçentênî m.
doçik m. boçik, boçe, dim, doçik, dêlîye, poçe, bueç, bueçik n.
dof m. saz, dawil, def, dahul, dohil, dawul n.
dogma m.fels. dog m., nas, dogme n.
dogma kirin rd. dogmanayis, naskerdis, dogmakerdis
dogman rd. zerexusês, zeresîya, waswasin, xusêsin, zerexusxus
dogmaperest m/n. dogmaperest, nasperest, dogmacî n.
dogmaperestî m. dogmaperestîye, dogmaperestênî m.
dogmaperist m/n. dogmaperest, nasperest, dogmacî n.
dogmatîk rd. dogmatîk, dogmeyên
dogmatîze kirin lg. . dogmanayene, nas kerdene, dogma kerdene
dogmatîzekirin m. dogmanayis, naskerdis, dogmakerdis n.
dogmatîzm m. dogmacîyîye, dogmatîz m., nascîyîye, dogmacîyênî m.
dohn m. tonê dimeyî, ronê dimeyî n.
dohna cehterê m. ronê anûxî, ronê zembûlî, ronê zaxterî n.
dojaz m. dojaz n.
dojeh m. cehene m., doje, cene m., cehilme n.
dojehîn rd. dojeyî, cehenemeyên, dojeyên
dojen m. seradî, delujene, saradî, pirojina delujî, siradî n.
dojik m. seradî, delujene, saradî, pirojina delujî, siradî m.
dok m. meske m.
doka m. meske m.
doktor m/n. doktor, hekîm, tebîb n.
doktora m. doktora m.
doktorêçavan n. hekîmê çiman, doktorê çiman, gmdoktor, çimhekîm n.
doktorî m. hekîmîye, tebîbîye, doktorîye, hekîmênî m.
doktrîn m. doktrîn n.
dokumentasyon m. dokumentasyon n.
dokumenter rd. belgeyên, dokumenter
dol m. cog. cêvî, dole, gelîye, çeta, dale, newale, dalike m.
m. forqe, fîstaqe, qaltaxe, orispîye, fahîsa, çimtebere, urimsipîye m.
m. kulenge, bêdroye, helbe, dolçe, helke, helbike, dewlçe, helkîe, elbike, elbe, dualçe m.
m. nifs, aj, dunda, dol, nesl, zurîyet, zîlet n.
dolab m. fêl /?., dame m., deke m.r fend n.r dolab /?., hîle n.
m. dolab, dolav, dilave, dulab, dulav n.
dolaba cilan m. kincdang, dolabê kincan, garderob, dldang, bergdang n.
dolaba kincan m. kincdang, dolabê kincan, garderob, rîldang, bergdang n.
dolabfirios m/n. dolabrotox n.
dolabger rd. dekbaz, hîlekar, fendbaz, hîlesaz, xapxapok, kaybaz, xaxeker, xapeker, xapanok
dolabgerî m. dekbazîye, fendbazîye, xapxapokîye, hîlekarîye, xaxekerîye, xapanokîye, dekbazênî, hîlesazîye, kaybazîye, xapekerîye m.
dolabvan m/n. dolabwan, dolabcî n.
dolar n. dolar n.
dolav m. dolab, dolav, dilave, dulab, dulav n.
dolbent m. mexmele, deyle, terbende, liwa, tulbende, turbende m.
dolbentfiros m/n. deylrotox, terbendrotox, mexmelrotox, liwarotox, tulbenderotox n.
dolçe m. dolçike m.
dolîdang m. çinçolike, tertîsike, hemçola, çunçêle, çamçolike m.
dolik m. cog. cêvî, dole, gelîye, çeta, dale, newale, dalike m.
dolîkosefal m. ona. dolîkosefal, serederg n.
dolîw m. îdare, rayeraberdis, kargêrîye n.
dolîw geh m. îdare, kargeh, îdarexane, rayeraberdisgeh, sermîyangeh, îdaregeh n.
dolîwgêr m/n. rayeraberdox, kargêr, îdareker, îdarerî n.
dolîwgerî m. îdare, rayeraberdis, kargêrîye n.
dolîwgêrîtî m. rayeraberdoxîye, kargêrîye, îdarekerîye, rayeraberdoxênî, kargêrênî, îdarekedoxênî m.
dolmik m. qulpike, qultike, hilqike, qurpike, hilqî m.
dolyane m. anbarê arêyî, dewlê arêyî, anbar n.
dom m. dewam, ramitîs, dewom n.
domahî m. peynîye, dimayîye, dewamîye m.
doman m. qonax, proses n.
domandin lg. ramitene, kudenayene, dewam kerdene, dewamnayene
m. ramitis, kudenayis, dewamkerdis, dewamnayis n.
dombala m. dombala, dombela m.
dombele m. dombala, dombela m.
domdar rd. kronîk, muzmîn, timdar, ramitdar
rd. payîdar, mende, demdar, baqî, mendox
domdara hisk bêvenga serte, bêvenga hiske (ç, k, p) m.
domdara nerm n. rz. bêvenga ner m., dewamdara nerme m.
domdarî m. timîye, xêrayîye, timênî m.
domîne m. domîne, domîno m.
domîno m. domîne, domîno m.
domnekir rd. nêdemdar, nêpayidar, nêramitin, nêdewamin, nêramitdar
don n. ton, guhn, don, guhin, dîên n.
don girtin lng. qelew bîyene, xurt bîyene, sîsman bîyene, gost girewtene, vezd girewtene, gost giredayene
don helandin lg. . vezd rovilêsnayene, ton helênayene, vezd helênayene, ton rovilêsnayene
donan m. asur, asîr, asîre n.
dondank m. rondang, tondang n.
dondîl m. dundule m.
done m. done, muta, dayî n.
donê gazê n. qazax, ronê gazî, gazax, tonê gazî n.
donê qurnefîlê n. ronê qerenfîle n.
donê xasxasê rd. ronê xasxase
donêbengê n. ronêbengî n.
donêbizir n. ronê bizirî n.
donêgulan n. ronêgulan n.
donêmayî rd. ronoawin
dongî m. berko, netîce, peynîye n.
donim m. donim n.
donzdeh num. diwês, desûdi, dides, desîdi
donzdehem rd. diwêsin, desûdiyin, didesin
donzdehernîn rd. diwêsin, desûdiyin, didesin
dopîng m. dopîng n.
dopîng kirîn lg. . dopîng kerdene, dopîng rîdayene
doq rd. doq, biloq, qîl
rd. mas, qîlik, pindof, teptepik, nepix, pîpik, doq, perç, pif, pepik, pîp, mos
doqiq n. cop, çu, gop, gopik n.
m. toplîye, korderzîne, derzîna kore m.
dor m. dore m.
m. dor m., dorhêl, dormar, hetat, derûdor, derûber, çors m., derdor, dormare, muhît, dorûver, dormag, hethat n. li dora dorme de, derûdor de
dor gerîn in g. dorme gêrayene, dormefetelîyene
dor girtin lg. dorme girewtene, dorme çerexnayene
dor lê pêçandîn lg. têra pîstene, dorme re rîgirewtene, dorme pîstene, dorme girewtene, dorme têrapîstene
dor lêgirtin m. têrapîstis, muhasere, dormepîstîs, dormegirewtis, dormerecigrewtis n.
dor pêçandin lg. têra pîstene, dorme re cigirewtene, dorme pîstene, dorme girewtene, dorme têrapîstene
dor vekirin lg. dorme rakerdene
dorahî m. dor m., dormar n.
doralî rd. çarkose, dormale, çargose, dormedor, çarmedor, çarewêl, çarhet, çarkobe, çardor m., dorhêl, çarhêm, çarkobe, çarkinar, çarqirne, çarkose
m. dor m., dorhêl, dormar, hetat, derûdor, derûber, çors m., derdor, dormare, muhît, dorûver, dormag, hethat n.
doran m. berge, ufiq n.
m. ano. roqila hurdîye, loqla barîye m.
n. ton, guhn, don, guhin, dîên n.
dorav m. cog. girawe, dorawe m.
dorbîn m. fiz. durvîn, durde, durbîn n.
dorevan m/n. dorçî, nobedar n.
dorez m. xeleke, helqe, heqla m.
dorfireh kirin lg. verhîra kerdene, verehîra kerdene
dorfirehî h. bi dorhîrayîye, bi durûhîrayîye, bi kitekitîye *bi dorfirehî h. bi dorhîrayîye, bi durûhîrayîye, bi kitekitîye
dorfirehkirin m. verhîrakerdis n.
dorger m. tewaf, dormegêrayis n.
dorgirtî rd. dormegirewte, dormeçerexnaye
dorgirtin m. têrapîstis, muhasere, dormepîstîs, dormegirewtis, dormererîgrewtis n.
dorhêl n. dorhêm, cawar, caûwar, derdor n.
m. dor m., dorhêl, dormar, hetat, derûdor, derûber, çors m., derdor, dormare, muhît, dorûver, dormag, hethat n.
dorinc m. tenîye, duye, tênîye, duwe, tenê m.
dorîxe m. lare, qarix, siqe, tej m.
dormandor rd. çarkose, dormale, çargose, dormedor, çarmedor, çarewêl, çarhet, çarkobe, çardor m., dorhêl, çarhêm, çarkobe, çarkinar, çarqirne, çarkose
dormilk m. bot. tolmike, kundira tolmeyî m.
dormisk m. zoo. mereyê findiqan n.
dorodoro h. doredor, bi dore
dorpêç kirin lg. têra pîstene, dorme re rîgirewtene, dorme pîstene, dorme girewtene, dorme têrapîstene
dorpêçan m. têrapîstis, muhasere, dormepîstîs, dormegirewtis, dormererigrewtis n.
dorpêçand rd. dergo, mahsur
dorpêçandin m. têrapîstis, dormerecigirewtis, dormepîstis, dormegirewtis, dormetêrapîstis n.
dorpêçkirî rd. dergo, mahsur
dorpêçkirî man lng. . dergo mendene, mahsur mendene
dorpî m. turpî, turpîyê nenûgan n.
dorpî kirin lg. turpî kerdene
dorpîkirî rd. turpîkerde. *hatin dorpîkirin llb. turpî kerîyene, ameyene turpîkerdene
dorpîkirin m. turpîkerdis n.
dorsal m. sereroje, seregêre, sergêre m.
dorvekirî rd. dormerakerde
dos bûn lng. gêrayene, cêrayene, geyrayene, fetelîyene, çerexîyene
dos kirin lg. gêrnayene, çarnayene, fetelnayene, çerexnayene, geyrnayene
dosandin lg. ditene, sar kerdene, çir kerdene, çîv kerdene, çizilnayene, dotene, dutene
m. sarkerdis, ditis, çirkerdis, çîvkerdis, dotis, dutis n.
dosav m. rib, aqit, dosaw, mot, di m., bekmez, helawe, riv, helow, dimse, riw n.
m. xosawî, xosawe, xuesaw m.
dosbûn m. gêrayis, cêrayis, fetelîyayis, çerexîyayis n.
dosek m. doseg n.
dosik rd. taq, besk, çal, bes
dosîn m. dosîyayis, sarbîyayis, çîvbîyayis, sarîyayis n.
dosîner m/n. sarker, ditox n.
dosk m. seku, sewkî, sedir n.
dost n. birak, dost, yar n.
m/n. dost, yar, sinas, duest n.
dost anî m. dostîye, embazîye, ehbabîye, hevalîye, dostênî, ehbabênî m.
dost bûn lng. dost bîyene, yar bîyene
dost girtin g. birak girewtene, dost girewtene
dost kirin lg. birak kerdene, dost kerdene
dost û heval nas û dost, dost û embaz, dost û heval
dostane rd. dostane, dostkî
dostanî kirin lg. . dostîye kerdene, ehbabîye kerdene, dostênî kerdene, embazîye kerdene, hevalênî kerdene
dostî m. dostîye, dostênî m.
dostik m. birake, doste, yare, metrese m.
dostikî m. birakîye, dostîye, metresîye, birakênî, metresênî m.
dosya m. dosya, dosye m. *jê re dosya vekirin lg. . drê dosya rakerdene
dosye m. dosya, dosye m.
dosye kirin lg. . dosya kerdene, dosyanayene
dosyekirin m. dosyakerdis, dosyanayis n.
dotin lg. ditene, sar kerdene, çir kerdene, çîv kerdene, çizilnayene, dotene, dutene
m. sarkerdîs, ditis, çirkerdis, çîvkerdis, dotis, dutis n.
dotir rd. dotêr
h. rojtêrêna, roja bîne
dotmam m. datzaye, dedzaye, datkêna, derezaye, çêna apî, apzaye, detkeyna, keyna apî m.
dotxal m. xalzaye, xalkêna, xalçêna, keyna xalî, çêna xalî, xalîzaye m.
dotxaltî m. xalezaye, xalekeyna, yaykezaye, keyna xale, xalekêna, yaykeyna, çêna xale, yaykêna, çêna xalike m.
dotxwendekar m. kêna wendekare m.
dow m. sên, vagîna (heywanan de) n.
dox n. dim, sap n.
m. simê qantire n.
doxe n. heywanê xelate n.
doxhefsar n. hevsar, xap, serhevsar, desthevsar, serastar, serkap, serafser n.
doxîn m. suyalendî, silabendî, doxîne, silamundî, salunde, silwalindî, silamuînd, silwalinde m.
doxîn girê dan suyalêndî giredayene, doxîne giredayene kr.
doxînsil rd. suyalendsist, silabendsist, doxînsist
doxînsist rd. suyalendsist, silabendsist, doxînsist
rd. xoverde, suyalendsit, pûsilpîs, qopik, doxînsist, xowerde
doxman rd. xirb, xayin
doyîn rd. vizêrên, vîzîryen, vizêrin, vizyêrin
doz m. dos n.
m. doze, dawa, dewa m.
doz bûn lng. . dos bîyene, peyda bîyene, asayene
doz kirin tg. dos kerdene, peyda kerdene, umis kerdene, vînitene, temîn kerdene, tedarik kerdene
lg. doze kerdene, dawa kerdene, doznayene
doz lê kirin lg. doze re cikerdene, dawa re cikerdene
doz li hev vekirin lg. yewbînî mehkeme dayene, yewbînî de doze rakerdene, yewbînî dadgeh dayene
doza gelemperî n. doza pêroyî, dawa têvterî m.
doza gistî n. doza pêroyî, dawa têvterî m.
doza xwîntîyê n. doza gonî, gonîdoze, dawa gonî m.
dozdar m/n. dozdar, dawadar, mudeî, dawacî, dewadar n.
dozdeh num. diwês, desûdi, dides, desîdi
dozdekî m. duzîne, dozîne, diwêskî n.
dozekar m/n. dozdar, dawadar, mudeî, dawacî, dewadar n. *li dozê nihêrtin lg. doze de nîyadayene, doze de ewnîyene, dawa de qaytkerdene
dozer m. dozer, buldozer n.
dozex m. cehene m., doje, cene m., cehilme n.
dozexe m. kubdozîne
dozger m/n. dozkar, sawcî n.
dozgerî m. dozkarîye, sawcîyênî, dozkarênî m.
dozîn lg. dos kerdene, peyda kerdene, tedarek kerdene, umis kerdene, vînitene, temîn kerdene
m. însîyaq, sewqo tabiyî, tabîsewq n.
dozîndar rd. însîyaqên, însîyaqî, tabîsewqên
dozîne m. têz n.
dozînedar rd. doktorayin
dozker m/n. dozdar, dawadar, mudeî, dawacî, dewadar n.
dozlêkirî rd. dozdarên, dawadarên, dozereribîyox, dozererikerîyox, mudeîaleyh, dozkerde, dawakerde
dozname m. dozname.îdîaname m.
m. neganame. arzûname. wazname. arzûhale, îstida m.
doznêr m/n. dozkar, sawcî n.
doznêrî m. dozkarîye, sawcîyênî, dozkarênî m.
domînîk Dominik
dorme çevre
doşe omuz
dost dost
dostîye dostluk
dozger savcı
dozgerîye savcılık
doğa tebîet (n)
doğal tebîî, -ye
doğal hukuk huqûqo tebîî (n)
doğal sınır sînoro tebîî (n)
doğma (bazı hayvanlar için) zayîş (n)
doğmak-I (insan için) bîyene, dayîke ra bîyene, dadîya xo ra bîyene, maya xo ra bîyene, marda xo ra bîyene, ameyene dinya, ameyene cîhan, maya xo ra kewtene (argo), marda xo ra kewtene (argo)
doğmak-II (bazı hayvanlar için) zayene, bîyene, dadîya xo ra bîyene, maya xo ra bîyene, marda xo ra bîyene
doğmak-III (güneş, ay vb. için) 1)akewtene Güneş doğdu. (Roj akewt.) 2)vejîyayene 3)eştene Güneş doğdu. (Tîje eşt.)
doğmak-IV (yıldız için) so kerdene Yıldız doğdu.(Estareyî so kerd.)
doğrama (ekmek vb. için) hurdîkerdiş (n), leteyîkerdiş (n), feriknayîş (n), piroşnayîş (n)
doğramak (ekmek vb. için) hurdî kerdene, leteyî kerdene, feriknayene, piroşnayene
doğru -I rast, -e; dorxî, -ye
doğru -II rastxêze (m) (mat)
doğruluk rastîye (m), rastî (m)
doğrusu rastiko, rasta; rasta ey, rasta aye
doğu rojhelat (n)
doğum bîyayîş (n), mayaxorabîyayîş (n)
doğum sancısı birênî (zh)
doğum sancısı çekmek birênan ver de bîyene, birênan ver kewtene, birênan cieştene
doğum yapmak b. doğurmak
doğurmak-I (insan için) ardene, ardene dinya, ardene cîhan, cêra veradîyayene, xelisîyayene, welidîyayene, barê xo ronayene, qic ra qedîyayene
doğurmak-II (bazı hayvanlar için) 1)zayene, ardene 2)leyîr ardene 3)(dişi köpek vb. için) teliqîyene
doksan neway
doksanıncı newayin, -e
doktor doktor, -e; hekîm, -e
dokuma çîtare (n), toxme (n)
dokuma tezgâhı dezgehê çulagî (n)
dezgehê çulagîye (n)
dokumacı çulag, -e
dokumacılık çulagî (m), çulagîye (m), çulagênî (m)
dokuz new
dokuz yüz new sey
dokuzuncu newin, -e
dolap dolabe (m)
dolaşma 1)gêrayîş (n), fetilîyayîş (n) 2)pîyasekerdiş (n) 3)şîyayîşûameyîş (n) 4)natûwetkerdiş (n)
dolaşmak 1)gêrayene, fetilîyayene 2)pîyase kerdene 3)şîyene û ameyene 4)nat û wet kerdene
dolaştırma gêrnayîş (n), çarnayîş (n), fetilnayîş (n)
dolaştırmak gêrnayene, çarnayene, fetilnayene
dolay b. çevre
doldurma pirrkerdiş (n), dekerdiş (n)
doldurmak pirr kerdene, dekerdene, cikerdene
dolma 1)pirrbîyayîş (n), debîyayîş (n) 2)(yemek) dolma (m)
dolmak pirr bîyene, debîyene, cibîyene
dolu-I pirr, -e
dolu-II torge (m), torsele (n)
domates firingî (m), şamike (m), lolike (m), tomatêse (m), balcana sûre (m), balcane (m)
domates salçası awa firingîyan (m), salçaya firingîyan (m)
awa firingîyan (m), salçaya firingîyan (m)
domuz xoz, -e; kesegan, -e; xenzîr, -e; donxuz, -e
domuz pıtırağı gurnîk; xanthium strumarium
don-I tumanî (zh)
don-II (uzun kadın donu) pirênbazî (zh), tumanî (zh), mansî (zh)
donanım çîyhuşkê komputure (zh) (TE)
donatımlık aksesuar (n)
dondurma 1)cemidnayîş (n), qerisnayîş (n) 2)(yenen dondurma) qeşaşit (n) Dondurma yemek ister misin? (Ti wazenî qeşaşit biwerî?)
dondurmak cemidnayene, qerisnayene
donma cemidîyayîş (n), qeşagirewtiş (n), qerisîyayîş (n), qersegirewtiş (n), qersedekewtiş (n)
donmak cemidîyayene, qeşa girewtene, qerisîyayene, qerse girewtene, qerse dekewtene
donsuz bêtumanî (n, m), fetşal, -e; bêşelwarî (n, m)
doruk tîtik (n), nîçik (n), gil (n), tap (n), tiltili (n), tiltilik (n)
dost 1)birak, -e; destebira, -ye 2)dost, -e 3)yar, -e
dostluk 1)birakîye (m), destebirayîye (m) 2)dostîye (m), dostî (m) 3)yarîye (m)
do dew (vexwarinek e ji av, mast û xwê têt çêkirin û tezî têt vexwarin): Kes be doy xoy nalê tirş e Kes nabêje: dewê min tirş e
doj mat, seyr, ecêb
doj daman mat man, ecêbê girtin, ecêbê serê yekî girtin
dojdamaw matmayî, ecêbgirtî
doje doje, cehenem, agiristan, dozex
dol gelî, cihek nizm (û teng) di navbera du cihên bilind (gir, çiya) de
dewl, dewlik, amanek / firaxek avê ye
dolab dolab, qubale, qemsor
dolaw çala avê
dolçe dewlik, amanek / firaxek avê ye
dolezê newal, nihal, ava di cihek nizm /(û teng) yê navbera du cihên bilind (gir, çiya) de re dibore
dolke kûpik
dewlik
cerik
doran xisirîn, têk çûn, dijw. bi ser ketin
dorandin jê birin, xisirandin, têk birin, bi ser ketin
dorge girav, cihek ax yê ku her çar aliyên wî av in
dorjing tenî
dorniç tenî
doş bn doj
doşaw doşav
doşawî doşavî, tişta ji doşavê yan doşav tê
çeşnek tirî
doşek doşek, nivînek nerm e bo li ser nivistinê / raketinê / razanê
doşekele doşekok, doşekên biçûk
doşenî doşînî, karê dotinê
doşîn doşîn, dotin, duhtin
doşraw dotî, doşî, duhtî (bizina / miha / çêla şîr jê hatiye dotin / derxistin)
dost dost, heval, birader, hevrê
yar, evîndar
dostane dostane, ji dil, dilsozane, bi dostînî, bi hevaltî
yarane, bi evîndarî
dostanetî dostî, dostînî, dostanetî, hevaltî, hevalînî, biraderî
yaretî, evîndarî
dostênî dostî, dostînî, dostanetî
dox (t. barûdox
navik, nîvek, navend
doxî bingehîn, giring, serekî
doxyan navik, nîvek, navend
doxyanî bingehîn, giring, serekî
doz doz, dawa, daxwaz
mebest, merem
armanc
dozex doje, cehenem, agiristan, dojeh, dozex
dozîn dîtin, peyda kirin, pêrgî hatin
lê gerîn, li pey gerîn
doh вчера
do wisa, bi wî awayî; de, ê?
doktoro doktor, bijîşk, nijdar, hekîm.
dolĉa şêrîn.
doloro jan, êş, azar.
domaĝe çi heyf e, ev ne baş e.
domo mal.
mal, xanî, avahî.
doni dan.
dormi raketin.
dorso pişt.
do hieraŭ
dojeh infero
doktor doktoro
domandin daŭri. lia kolero longe daŭris
dor ĉirkaŭ
linio
dorber ĉirkaŭ