Encamên lêgerînê
din ol.
(I) 1. ol m, dîn n (wekî damezraweyeke civakî) 2. ol m, dîn n (wekî pergal) *islam dini ola îslamê 3. ol, dîn (bawerî, raman an jî îdeala ku pir pê ve girêdahî tê mayîn) (mec) (II) dîn fiz/m (III) tepik, tep (niqteya herî bilind û tûjik a tiştekî) m (IV) girê m
tepik, tep (niqteya herî bilind û tûjik a tiştekî)m
din (ii) dîn fiz/m
din (iv) girê m
din adamı mirovê olê.
alimê dînî
alimê dînî
din doruğu tepika çiyê
tepika çiyê
din erkçilik klarîkalîzm (rêbaza abori û civakî ya ku lê dixebite ol û saziyên olî di jiyana civakî de xurt bike) m
klarîkalîzm (rêbaza aborî û civakî ya ku lê dixebite ol û saziyên olî di jiyana civakî de xurt bike) m
din erki karbidestiya olî, teokrasî m
karbidestiya olî, teokrasî m
din felsefesi felsefeya olê felsefeya dîn
felsefeya olê felsefeya dîn
din öncesi bnr din öncesi
serdema beriya olê nd
serdema beriya olê nd
bnr din öncesi
din1. ol m, dîn n (wekî damezraweyeke civakî) 2. ol m, dînn (wekî pergal) * islam dini ola îslamê 3. ol, dîn (bawerî, raman an jî îdeala ku pir pê ve girêdahî tê mayîn) (mec)
dinamik felît, çalak.
1. dînamîk (zanista ku têkiliya di navbera hêz, liv û eneıjiya mekanîkê de vedikole) m 2. dînamîk fel/rd 3. çalak, zînde, livdar (mec) rd
1. dînamîk (zanista ku têkiliya di navbera hêz, liv û enerjiya mekanîkê de vedikole) m 2. dînamîk fel/rd 3. çalak, zînde, livdar (mec) rd
dinamikleşme dînamîkbûn, livdarbûn m
dînamîkbûn, livdarbûn m
dinamikleşmek dînamîk bûn, livdar bûn l/ngh
dînamîk bûn, livdar bûn l/ngh
dinamit dînamît m
dînamît m
dinamitleme dînamîtkirin m
dînamîtkirin m
dinamitlemek 1. dînamît kirin (bi dînamîtê berhewa kirin) l/gh 2. şihitandin l/gh, peşk lê xistin l/bw (bi libatên ji teşebûs an jî ji saziyekê re bûn asteng, bûn manî) (mec)
1. dînamît kirin (bi dînamîtê berhewa kirin) l/gh 2. şihitandin l/gh, peşk lê xistin l/bw (bi libatên ji teşebûs an jî ji saziyekê re bûn asteng, bûn manî) (mec)
dinamitlenmek 1. hatin dînamîtkirin 2. hatin şihitandin (mec) l/tb
1. hatin dînamîtkirin 2. hatin şihitandin (mec) l/tb
dinamizm 1. dînamîzm fel 2. dînamîzm (taybetiya candar ê ku livdar, zînde û çalak e) m
1. dînamîzm fel 2. dînamîzm (taybetiya candar ê ku livdar, zînde û çalak e) m
dinamo dînemo (amraza ku eneıjiya mekanîk vediguhêze ya enerjiya elektrîkê) m
dînemo (amraza ku enerjiya mekanîk vediguhêze ya enerjiya elektrîkê) m
dinamometre dînamometre, hêzpîv m
dînamometre, hêzpîv m
dinar 1. dînar (diraveke kevn ê ku beramberî çeriyek lîrayê zêr bû) 2. dînar (yekeye pere ya dewletên Yoguslavya, îran, Iraq û Tûnis) n
1. dînar (diraveke kevn ê ku beramberî çeriyek lîrayê zêr bû) 2. dînar (yekeye pere ya dewletên Yoguslavya, Îran, Iraq û Tûnis) n
dinç zinde, çist.
zînde, jîndewar, zîndewer, tendurist, liserxwe, serxwe, tiwane rd
zînde, jîndewar, zîndewer, tendurist, liserxwe, serxwe, tiwane rd
dincelemek tendurîst bûn, jîndewar bûn, zînde bûn l/ngh
tendurist bûn, jîndewar bûn, zînde bûn l/ngh
dinci erki bnr din erki
bnr din erki
dinçleşme tenduristbûn, jîndewarbûn, zîndebûn m
tenduristbûn, jîndewarbûn, zîndebûn m
dinçleşmek tendurist bûn, jîndewar bûn, zînde bûn l/ngh
tendurist bûn, jîndewar bûn, zînde bûn l/ngh
dinçleştirme zîndekirin, jîndewarkirin m
zîndekirin, jîndewarkirin m
dinçleştirmek zînde kirin, jîndewar kirin l/gh
zînde kirin, jîndewar kirin l/gh
dinçlik tenduristî, zîndetî, zîndewarî, mecal m
tenduristî, zîndetî, zîndewarî, mecal m
dindar oldar.
oldar, olperwer, dîndar rd
oldar, olperwer, dîndar rd
dindarlık oldan, olperwerî, dîndarî rd
oldarî, olperwerî, dîndarî rd
dindaş hemol, hemdîn nd/nt
hemol, hemdîn nd/nt
dindaş olmak hemolî bûn
hemolî bûn
dinden imandan çıkmak îman ji serê (yekî) derketin (ji bo pir hêrsbûnê)
îman ji serê (yekî) derketin (ji bo pir hêrsbûnê)
Îman ji serê (yekî) derketin. (ji bo pir hêrsbûnê)
dinden imandan olmak ji dîn û îman bûn
ji dîn û îman bûn
dindirici rawestîner rd
rawestîner rd
dindirme sekinandin, rawestandin m
sekinandin, rawestandin m
dindirmek 1.pengivandin(su için). 2. hedinandin, tebitandin.
1. hedinandin 2. rawestandin, sekinandin (ji bo tiştê ku dawî lê tê anîn, qedandin) *göz yaşlarımı dindirecek bir dost arıyorum ez li dostekî welê digerim ku hêstrên çavên min bisekinîne (an jî bide sekinandin) l/gh
1. hedinandin 2. rawestandin, sekinandin (ji bo tiştê ku dawî lê tê anîn, qedandin) * göz yaşlarımı dindirecek bir dost arıyorum ez li dostekî welê digerim ku hêstrên çavên min bisekinîne (an jî bide sekinandin) l/gh
dindışı olederî, derî ol, derolî, deredînî (tiştê kuji olê der e) rd
olederî, derî ol, derolî, deredînî (tiştê ku ji olê der e) rd
dinen ji aliyê olî ve, ji hêla dînî ve h
ji aliyê olî ve, ji hêla dînî ve h
dineri ji kaxizên îskambîlê yê bi nişana karo
ji kaxizên îskambîlê yê bi nîşana karo
dingi cureyek qeyika bi dubêrik der
cureyek qeyika bi dubêrik der
dingil sirnî.
sirnî m, surnî m, bistek m, mijane m, dîngîl n, mîl m, eks m
sirnî m, surnî m, bistek m, mijane m, dingil n, mîl m, eks m
dingildek hejhejokî (tiştê ku li ser xwe nasekine, dihejike) rd
hejhejokî (tiştê ku li ser xwe nasekine, dihejike) rd
dingildeme hejhejikîn m
hejhejikîn m
dingildemek 1. hejhejikîn 2. tirsin, guman kirin l/gh
1. hejhejikîn 2. tirsîn, guman kirin l/gh
dingilli simîdar, bisirnî, bidingil, bieks rd
sirnîdar, bisirnî, bidingil, bieks rd
dingin pengivî (su için); tebitî, hedinî (canlılar için).
1. hêmin, aram, tebitî, sekan 2. bêqudûm, bêmecal, jipertavketî *dingin at hespê bêqudûm (mec) rd
1. hêmin, aram, tebitî, sekan 2. bêqudûm, bêmecal, jipertavketî * dingin at hespê bêqudûm (mec) rd
dingincilik hêmînparêzî, aramparêzî fel/m
hêmînparêzî, aramparêzî fel/m
dinginleşme tebitîbûn, hêmin bûn, aram bûn, sekanbûn m
tebitîbûn, hêmin bûn, arambûn, sekanbûn m
dinginleşmek tebitî bûn, hêmin bûn, aram bûn, sekan bûn l/ngh
tebitî bûn, hêmin bûn, aram bûn, sekan bûn l/ngh
dinginlik tebitîbûnî, hêminî, aramî, sekanî m
tebitîbûnî, hêminî, aramî, sekanî m
dini olî.
olî, olkî, dînî rd
dinî olî, olkî, dînîrd
dini ayin delindêz
dinî ayin delindêz
dini bir uğruna di riya (an jî di oxura) dînê îslamê de
di riya (an jî di oxura) dînê îslamê de
dini bütün (3 şîrove)(yekî) teqwa (kesê ku bi dînê xwe ve ye)
(yekî) teqwa (kesê ku bi dînê xwe ve ye)
dini düşünce ramana olî
dinî düşünce ramana olî
dini gibi bilmek wekî îmana xwe zanibûn *onun sağlam biri olmadığını dini gibi bilirdi wê mîna îmana xwe dizanibû ku ew ne yekî saxlem e
wekî îmana xwe zanibûn * onun sağlam biri olmadığını dini gibi bilirdi wê mîna îmana xwe dizanibû ku ew ne yekî saxlem e
dini imanı para dîn û îmana (yekî) pere ye
dîn û îmana (yekî) pere ye
Miriyê pere. Dîn û îmana (yekî) pere ye.
dini öğrenci suxte.
dini yiyip imanı arkasına atmış Ji dîn û îmanê derketiye. Dîn û îman ji xwe re kiriye quşa hespan. Mêrê diya xwe ye.
dinim hakkı için (veya dinim aşkına) li ser dîn û îmanên min be, bi dîn û îmanên min, dîn û îmanên min de be *dinin aşkına sen Romenlerin gemi yaptıklarını işittin mi? hema li ser dîn û îmanên te be, te qet bihîstiye ku Romenan keştî çêkirine?
dinim hakkı için (dinim aşkına) Bi dîn û îmana min. Li ser dîn û îmana min be.
dinim hakkı için (veya dinim aşkına) li ser dîn û îmanên min be, bi dîn û îmanên min, dîn û îmanên min de be * dinin aşkına sen Romenlerin gemi yaptıklarını işittin mi? hema li ser dîn û îmanên te be, te qet bihîstiye ku Romenan keştî çêkirine?
dinine yandığım min dîn û îmanên (wî) dawo ser hev (argo)
min dîn û îmanên (wî) dawo ser hev (argo)
dinine yandığımın Min dîn û îmana wî dawo ser hev.
dink ding n
ding n
dinleme guhdan.
hesisîn, guhdarî, guhdarîkirin, guhdan, lêhisandin, lêhisîn m
hesisîn, guhdarî, guhdarîkirin, guhdan, lêhisandin, lêhisînm
dinleme cihazı Amûra guhdarkirinê, cîhaza guhdarkirinê.
dinleme salonu lîwana guhdarîkirinê, salona guhdanê, odîtoryûm (ji bo cihê ku lê berhemên muzîk û şanoyê tê guhdarîkirin, ku lê weşanê radyo û televizyonê tê kirin an jî tê tomarkirin)
lîwana guhdarîkirinê, salona guhdanê, odîtoryûm (ji bo cihê ku lê berhemên muzîk û şanoyê tê guhdarîkirin, ku lê weşanê radyo û televizyonê tê kirin an jî tê tomarkirin)
dinlemek 1. hesisîn l/ngh, guhdarî kirin l/gh, lê hisandin l/gh, lê hisîn l/gh, guh lê kirin l/bw *şarkı dinliyordu stran guhdarî dikir 2. guhdariya (yekî) kirin, li (yekî) guhdarî kirin, bi gotina (yekî) kirin, bi gura (yekî) kirin, bi xebera (yekî) kirin, bi ya (yekî) kirin (ji bo qebûlkirina pendekî yekê, şîret û gotina yekî) *beni dinlersen, bu işten vazgeç ku tu li min guhdarî bikî, dev ji vî tiştî berde l/bw 3. bi gura (yekî) kirin, bi ya (yekî) kirin (ji bo rîayetkirinê) l/bw 4. lê guhdarî kirin, lê hesandin (bi steteskopê nexweş muayene kirin) l/gh
1. hesisîn l/ngh, guhdarî kirin l/gh, lê hisandin l/gh, lê hisîn l/gh, guh lê kirin l/bw * şarkı dinliyordu stran guhdarî dikir 2. guhdariya (yekî) kirin, li (yekî) guhdarî kirin, bi gotina (yekî) kirin, bi gura (yekî) kirin, bi xebera (yekî) kirin, bi ya (yekî) kirin (ji bo qebûlkirina pendekî yekê, şîret û gotina yekî) * beni dinlersen, bu işten vazgeç ku tu li min guhdarî bikî, dev ji vî tiştî berde l/bw 3. bi gura (yekî) kirin, bi ya (yekî) kirin (ji bo rîayetkirinê) l/bw 4. lê guhdarî kirin, lê hesandin (bi steteskopê nexweş muayene kirin) l/gh
dinlence hesîne, betlane, tetîl m
hesîne, betlane, tetîl m
dinlendirici vehesîner, vêsdar rd
vehesîner, vêsdar rd
dinlendirilmiş 1. vêsandî, vesehand! 2. zeliyayî, zelandî *dinlendirilmiş su ava zeliyayî rd
1. vêsandî, vesehandî 2. zeliyayî, zelandî * dinlendirilmiş su ava zeliyayî rd
dinlendirme 1. vehesandin, vêsandin, vesihandin, vêsihandin, arimandin 2. zelandin m
1. vehesandin, vêsandin, vesihandin, vêsihandin, arimandin 2. zelandin m
dinlendirmek 1. vehesandin, vêsandin, vesihandin, vêsihandin, arimandin 2. zelandin *su dinlendirmek av zelandin 3. şûv hiştin (ji bo zeviyê) 4. vêsandin, vemirandin, tefandin, temartin, temirandin *lambayı dinlendirdi lemba vemirand l/gh
1. vehesandin, vêsandin, vesihandin, vêsihandin, arimandin 2. zelandin * su dinlendirmek av zelandin 3. şûv hiştin (ji bo zeviyê) 4. vêsandin, vemirandin, tefandin, temartin, temirandin * lambayı dinlendirdi lemba vemirand l/gh
dinlene dinlene bêhno bêhno, bi vesihê h
dinlene dinlene bêhno bêhno, bi vesihê h
dinlenilmek hatin guhdar kirin.
dinlenme hesîne, vehesan, vehesî, ariman, vêsih, west, vês, bêhnvedan, bêhndan, vêsgirtin, bêhnberdan, bêhnvekirin, îstirhet m
hesîne, vehesan, vehesî, ariman, vêsih, west, vês, bêhnvedan, bêhndan, vêsgirtin, bêhnberdan, bêhnvekirin, îstirhetm
dinlenme kampı kampa bêhnvedanê
kampa bêhnvedanê
dinlenme salonu aramgeh, salona vehesînê
aramgeh, salona vehesînê
dinlenmek vêsa xwe girtin.
1. vehesîn l/ngh, vêsîn l/ngh, vesihîn 1/ngh, vêsihîn l/ngh, arimîn l/ngh, bêhn vedan 1/gh, bêhn dan l/gh, hesîne kirin l/gh, bêhna xwe berdan l/bw, bêhna xwe vekirin//few, vêsa xwe girtin l/bw, vês girtin l/gh, west girtin l/gh, westa xwe girtin l/bw, westa xwe danîn l/bw, bêhna xwe dan l/bw, westîna xwe berdan l/bw 2. guh dan (yekî), guh pê kirin, bi xebera (yekî) kirin, bi gura (yekî) kirin *sözüm dinlendi guh dan gotina min l/bw 3. vepesirîn (ji bo xurek û tiştên wekî wan) l/ngh
1. vehesîn l/ngh, vêsîn l/ngh, vesihîn l/ngh, vêsihîn l/ngh, arimîn l/ngh, bêhn vedan l/gh, bêhn dan l/gh, hesîne kirin l/gh, bêhna xwe berdan l/bw, bêhna xwe vekirinl/bw, vêsa xwe girtin l/bw, vês girtin l/gh, west girtin l/gh, westa xwe girtin l/bw, westa xwe danîn l/bw, bêhna xwe dan l/bw, westîna xwe berdan l/bw 2. guh dan (yekî), guh pê kirin, bi xebera (yekî) kirin, bi gura (yekî) kirin * sözüm dinlendi guh dan gotina min l/bw 3. vepesirîn (ji bo xurek û tiştên wekî wan) l/ngh
dinleti konser m
konserm
dinleti konser müziği dîwankî, muzîka dîwankî
dinleti müziği dîwankî, muzîka dîwankî
dinletmek 1. dan guhdarîkirin, lê dan hisandin 1Mb 2. bi ya xwe kirin, li (yekî) guhdarî nekirin *terli terli su içme diye o kadar söylememe rağmen, dinletemedim min ew çend gotê ku xwêdandayî av vemexwe, lê dîsa jî li min guhdarî nekir
1. dan guhdarîkirin, lê dan hisandin l/lb 2. bi ya xwe kirin, li (yekî) guhdarî nekirin * terli terli su içme diye o kadar söylememe rağmen, dinletemedim min ew çend gotê ku xwêdandayî av vemexwe, lê dîsa jî li min guhdarî nekir l/bw
dinleyici guhdar.
1. guhdar, guhdêr 2. guhdar (kesê ku neqeydkirî ye, lê ji der de beşdarî dersan dibe) nd/nt
1. guhdar, guhdêr 2. guhdar (kesê ku neqeydkirî ye, lê ji der de beşdarî dersan dibe) nd/nt
dinleyicilik guhdarî, guhdarîtî m
guhdarî, guhdarîtî m
dinme 1. rawestan, dawestîn, sekinîn 2. sarbûn 3. vekirin, vedan, sekinîn 4. danîn, berdan m
1. rawestan, dawestîn, sekinîn 2. sarbûn 3. vekirin, vedan, sekinîn 4. danîn, berdan m
dinmek 1.pengivîn (su için). 2.tebitîn, hedinîn.
1. rawestin, dawestîn, sekinîn (ji bo dawîlêhatinê, qedana tiştekî) *gözyaşlarını dindi, ferahladım rondikê çawên min sekinîn, bêhna min derket l/ngh 2. sarbûn (ji bo deng) *bebeğin sesi dindi dengê pitikê sar bû l/ngh 3. vekirin l/gh, vedan l/gh, sist kirin l/gh (sekinîna berf û baranê), sekinîn l/ngh (ji bo bayê) *yağmur dindi baranê vekir *kar dindi berfê sist kir 4. danîn, berdan, sehal bûn, sist kirin (ji bo êş û sancoyan) *dişimin ağrısı dinmiyor êşa diranê min bernade l/gh
1. rawestin, dawestîn, sekinîn (ji bo dawîlêhatinê, qedana tiştekî) * gözyaşlarım dindi, ferahladım rondikê çawên min sekinîn, bêhna min derket l/ngh 2. sar bûn (ji bo deng) * bebeğin sesi dindi dengê pitikê sar bû l/ngh 3. vekirin l/gh, vedan l/gh, sist kirin l/gh (sekinîna berf û baranê), sekinîn l/ngh (ji bo bayê) * yağmur dindi baranê vekir * kar dindi berfê sist kir 4. danîn, berdan, sehal bûn, sist kirin (ji bo êş û sancoyan) * dişimin ağrısı dinmiyor êşa diranê min bernade l/gh
dinozor dînozor zo/m
dînozor zo/m
dinsel olî, dînî rd
olî, dînî rd
dinsiz bêol.
1. bêol, bêdîn, bêayîn 2. bêdîn, bêîman, xwedênenas (kesê dilneşewat, bêrehm) (mec) rd
1. bêol, bêdîn, bêayîn 2. bêdîn, bêîman, xwedênenas (kesê dilneşewat, bêrehm) (mec)rd
dinsizin hakkından imansız gelir ji bêdînan re bêîman lazim in
ji bêdînan re bêîman lazim in
dinsizlik bêolî, bêdînî, bêayînî, bêolbûn m
bêolî, bêdînî, bêayînî, bêolbûn m
din rd 1. öbür (zaman için) * roja din öbür gün 2. diğer, başka, öteki * me bar kire maleke din başka bir eve taşındık 3. geçen * cara din geçen sefer 4. h daha (olana ek olarak, olana katarak) * em saeteke din jî bipên bir saat daha bekleyelim
dinavrekirî rd sokuşturulmuş (bir yere zorla veya iterek sokma)
dinavrekirin m sokuşturma
dinbaşk m arılık, kovanlık (arıların konulduğu yer)
dindik n gaga
dindik (i) m mide fesadı
dindik ên xwe di hev dan gagalaşm(birbirini gagalayarak oynaşmak)
dindik kirin l/gh gagalamak (gaga ile vurup ısırmak)
dindik lê dan l/bw gagalamak (gagasıyla yem toplamak)
dindik lê xistin l/bw gagalamak (gagasıyla yem toplamak)
dindikî rd gagamsı
dindikkirin m gagalama
dindiklêdan m gagalama
dindiklêxistin m gagalama
dindil m gaga * dindila lê dixe gagalıyor
dindoq rd 1. şişik 2. bombeli
dindoq dan baloncuk oluşmak, şişmek
dinê m dünya
dinê dibêje dinê hirç dibêje hirmê Nuh deyip peygamber dememek, bildiğini okumak
dinêp bot/m buğdayda bulunan yabani bir ot türü
dinêv delice otu; lolium temulentum
ding m bang (silâh sesi)
ding (i) n dink (pirinci kabuğundan ayırmak veya bulgur dövmek için kullanılan araç)
ding (iii) n denk (yatak, yorgan, kumaş gibi eşyanın sarılıp bağlanmasıyla oluşan yük, balya) * li ser ding rûniştibû û straneke bişewat digot denkin üstüne oturmuş acıklı bir türkü söylüyordu
ding ding bang bang
ding kirin l/gh denklemek, denk yapmak, bağlamak
dingandin m gümbürdetme, gümbürdeyiş, gümletme
l/gh gümbürdetmek, gümletmek
dinge m dink
dingeding h 1. gümbür gümbür 2. dan dun
dingele rd aptal
dingeletî m aptallık
dingilefîstan m tahterevali
dingilekişo m tahterevali
dingîn m gümbürdeme, gümlenme
l/ngh gümbürdemek, gümlenmek
dingînî m gümbürtü dingînî
dingînî jê çûn gümlemek
dingkirî rd denkleştirilmiş, denk haline getirilmiş
dinok çok küçük parçacık, zerre, miskal.
h miskalle
dinya dünya.
m 1. ast dünya (üzerinde yaşadığımız gök cismi)dünya 2. (el gün, herkes) 3. dünya (dış, çevre, ortam) * em bala xwe didinê ku dinya gelek guheriye biz dünyadan ayrı yaşarken, dünya epey değişmiş 4. dünya (inançları bir olan ülke veya insanlar topluluğu) * dinyaya îslamê islam dünyası
dinya alem dünya âlem
dinya alem pê hisiyaye Mısır’daki sağır sultan bile duydu (ji)
dinya alemê re dost düşman (veya dosta düşmana)
dinya ava ye her kes bi aqilê xwe şad e her kes kendi aklından razı
dinya bi dor e (qey) ne bi zor e 1) herkes sırasını savar 2) para ile değil sıra ile
dinya bi dorê ye ne bi zorê 1) herkes sırasını savar 2) para ile değil sıra ile
dinya bi ser de xera bûn tavan başına çökmek (veya yıkılmak)
dinya bibe tûtik, keriyek para te nakeve hiç boşuna yorulma, sana hiç bir şey yok
dinya bûn ewr 1) hava kapanmak bulutlu olmak (göz yüzü bulutlarla örtünmek) 2) hava kararmak (gök yüzü iyice bulutlanmak
dinya bûn hênkayî serinlik olmak
dinya bûn hişkesayî (hava) ayaza çekmek
dinya bûn tara bêjingê li ser serê (yekî) dünyayı gözü görmemek (çok üzüntülü olma hali)
dinya bûn tarî ortalık kararmak
dinya bûn xweşî 1) hava açmak (veya açılmak) 2) ortalık düzelmek 3) ortalık yatışmak
dinya cemidîn (hava) dona çekmek, soğuk çıkmak
dinya dinya be dünya güllük gülistanlık olursa
dinya fanî ye, kes ji mirinê xelas nebûye dünya fanidir, ölümden de kimse kurtulmamıştır
dinya fetloqûno bûn (bir şeylere) güvenilmez olmak
dinya gewr bûn tan yeri ağarmak, tan atmak, şafak sökmek (veya atmak), gün ağarmak
dinya gewr kirin tan yeri ağarmak, aydınlanmak
dinya girtî bûn hava kapalı olmak
dinya girtî ye hava kapalı
dinya gulek e bêhn bike bide hevalê xwe dünya malına tamah etmemek lazım, dünya kimseye kalmaz, tamahkar olma
dinya hatin girti n kapanmak (gök yüzü bulutlanmak)
dinya kê dot, kê kirî kê firot dünyanın bin bir türlü hali var
dinya ker bûn el ayak (veya el etek) çekilmek * ez, piştî ku dinya ker dibe, hîna bi pirtûkan re bi tenê dimînim ben, el ayak çekildikten sonra, kitaplarımla başbaşa kalıyorum
dinya ker bûye ölüm sesizliği * dinya ker bûye, tiştek neqewime etrafta ölüm sesizliği var, birşeyler olacak gibi
dinya lê hatin hev dünya başına dar olmak (veya gelmek)
dinya lê herimandin dünyayı haram etmek
dinya lê kirin zînd (birine) dünyayı zindan (zehir) etmek
dinya li ber çavê (yekî) reş bûn dünya gözüne zindan olmak (görünmek veya kesilmek)
dinya li ber gewrbûnê bûn gün ağarmak üzere olmak
dinya li dinê mendo li jînê her kes gider Mersine o gider tersine
dinya li hev ketin at izi it izine karışmak
dinya li hev qelibîn 1) hava bozmak (havada yağmur veya fırtına belirtileri gözükmek) 2) at izi it izine karışmak
dinya li ser serê (yekî) rûnişti n dünya başına yıkılmak
dinya li ser serî bûn tara bêjingê dünya başına dar olmak (veya gelmek)
dinya mirin û jîndin e ölüm var dirim var
dinya qerîn suspus etmek
dinya reş û tarî bûn 1) hava kapanmak (göz yüzü bulutlarla örtünmek) 2) hava kararmak (gök yüzü iyice bulutlanmak
dinya ronî bûn gün ağarmak
dinya sar bûn soğuk çıkmak
dinya sayî bûn dünya berraklaşmak, yıldızlamak
dinya serad û bêjing kirin (her tarafı) aramak taramak
dinya siya darê ye hiç bir şey sürekli değildir
dinya siya darê ye geh li vir geh li wir e bu dünya kimseye kalmaz
dinya siya darê ye ji kesî re nadomîne bu dünya kimseye kalmaz
dinya tarî bûn 1) hava kararmak (güneşin batışıyla ortalık kararmak) 2) kapanmak (gök yüzü bulutlanmak)
dinya tev li (yekî) rabe dünya bir araya gelse * dinya tev li min rabe jî, nikarin fikra min biguherînin dünya bir araya gelse de fikrimi değiştiremez
dinya tijî mirov tê de dijî dünya insanlarla güzeldir
dinya tu yî? herkes senin gibi mi?
dinya û axîret iki dünya
dinya vebûn hava açmak (veya açılmak)
dinya xaniyê zarokan e em ji xe re pê dileyîzin dünya boştur
dinya xera bibe ne xema (wî) ye dünya yıkılsa umrunda değil
dinya xwedê ibadullah, pek bol, pek çok, bir sürü, çok fazla * li pazarê masî dinya xwedê bûn pazarda balık ibadullah
dinyabînî m dünya görüşü
dinyadî bnr dinyadîtî
dinyadîtî rd 1. gün görmüş, dünya görmüş, görmüş geçirmiş (birçok hayat tecrübesi olan) 2. 2. görgülü
dinyadîtîbûn m 1. gün görmüşlük, görmüş geçirmişlik 2. görgülülük
dinyadîtin görgü.
m gün görme, tecrübe
dinyager nd/nt gezgin, seyyah
dinyaggerî m gezginlik, seyyahlık
dinyakir rd dünya malına tamah etmiş olan
dinyalik m darı dünya
dinyanas rd gün görmüş, tecrübeli
dinyanedî rd görmemiş
dinyanedîtî rd 1. görmemiş 2. görgüsüz 3. m görmemişlik
dinyanedîtînî m 1. görmemişlik 2. görgüsüzlük
dinyanedîyan savar pehtin gotin îro îda me ye görmemişin oğlu olmuş (çekip) çükünü koparmış
dinyasan rd 1. gün gürmüş, deneyimli 2. gün görmüş (iyi yaşamış) 3. görgülü
dinyasanî gün görmüşlük
m 1. gün görmüşlük, deneyim, tecrübe 2. görgülü
dinyaya (yekî) tarî bûn akla karayı seçmek * heta min ev kar qedand dinyaya min tarî bû bu işi bitirene kadar akla karayı seçtım
dinyaya boş û betal kavanoz dipli dünya
dinyaya derewîn 1) yalan dünya, yalancı dünya 2) ölümlü dünya
dinyaya derve fel dış dünya
dinyaya din öbür dünya, ahiret
dinyaya gewrik darı dünya, koca dünya
dinyaya gewrik e heq li vê dinyayê safî dike etme bulma dünyası
dinyaya girtî limonî hava, kapalı hava
dinyaya kevn nd Eski Dünya
dinyaya sewgur at izi ile it izinin karıştığı dönem
dinyaya wî alî öbür dünya, ahiret
dinyaya wî alî dîtin akla karayı seçmek
dinyaya xwe derbas kirin hayatını yaşamak, eyyam görmüş (veya sürmüş) olma
dinyaya xwe qedandi n dünyaya gözlerini kapamak (veya yummak)
dinyayê sar bûn dünyadan geçmek (veya el çekmek)
dinyayek 1) bir sürü, bir alay * di paragrafeke nivîsarê de dinyayek şaşî derketin bir paragraf yazıda bir alay yanlış çıktı 2) bir araba, pek çok, fazla * jinikê di dawiyê de dinyayek bersîv dan min kadın sonunda bana bir araba cevap verdi (ji)
dinyayî nd/rd dünyalı
dinyewî rd dünyevi (dünya ile ilgili, dünya işlerine ilişkin)
din ne ev ne jî ew, dîtir *roja din roja dîtir
(rengdêr) Cînav, dî, di, dîtir, tir, başqe, peyvikek rêzimanî ye bo diyarkirina ku tiştek zêde yan jî cuda ye: (rengdêr) Ew alîkariya bêmalan û hejarên din dike. (rengdêr) Wan gelek kesên din jî li wir dîtin. (rengdêr) Ez zû dibezim lê yên din paşve dimînin. (cînav) Ev pirgirêkek e lê hê gelekên din jî mane. (cînav) Çendî ji we bixwazim, hindî din ji xwe bipêm. ne ev, ne ew: Ev ne baş e, yek din bîne! Wê biavêje, yek din rake. dubare, hê carekê: Carek din, yên mayî: Ez û tu û yên din dê li wir bin..
Herwiha: di, dinê , dî, dîtir, dîtirê.
ji: Ev peyv gelek navdar e, û herkes bawer dike ko aslê vê peyv ji arabî tê, lê ev şaş e. jiari, hevrehên din yên kurdî dî, dîtir, tir, farisî ديگر (dîger), pehlewî detîger. diğer ya tirkî ji zimanên îranî hatiye wergirtin. Ji zimanê Avestayî daênâ bide din/ol..
Bikaranîn: Navdêr: dinbûn.
: hevdin, hevûdin
din bûn (lêker)(Binihêre:) din
din kirin (lêker)(Binihêre:) din
dinatî (navdêr, mê) psîkoz.
ji: din +-atî
dinbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) din
dinbûyî (rengdêr) (Binihêre:) din
dindan (Zazaki) (navdêr) didan, diran
dindik (navdêr, mê) danik, tov, dan, tomik.
Bikaranîn: Lêker: dindik kirin. Navdêr: dindikkirin
dindik kirin (lêker)(Binihêre:) dindik
dindikî (navdêr, mê) nikulikî, nikulokî.
ji: dindik + -î
dindikkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dindik
dindil nazik, nazdar
nazik, nazdar
dindilandî 1. baş sexbêrkirî 2. pir nazenîn
(rengdêr) baş sexbêrkirî, pir nazenîn
dindilandin (lêker)nazdar kirin
dindilandin/didindilîne /bidindilîne nazdar kirin
dinê 1. dinya (tewandî) (navdêr, mê) formek tewandî ye ji peyva dinya: Tu kengî hatî dinê?.
Hevwate: dinyayê 2. zêde yan cuda. Binêre; din
Bineredinê
dinê ava, em tev nava (biwêj) neke dinya bi tevayî di nav rewşeke baş de nebe, tu kes nikare tê de bi rehetî bijî. bi gotinek din, jiyana kesan girêdayî ya civakê ye. mirov, jîndarekî/ê civakî ye. loma jî gotine: “dinê ava, em tev nava.
dinê bi dinê re, mendo bi qûna dinê ve (biwêj) ji bo tiştên berevajî û bi nakokî tê gotin. minji vê rewşa te ya ecêb û sosret fêm nekir. dinê bi dinê re, mendo bi qûna dinê ve.
dinê bibe tûtik, keriyek para te nakeve (biwêj) ji bo kesên bêşans û bênesîb tê gotin. rebeno, tu qet xwe tev nede, dinê bibe tûtik, keriyek para te nakeve.
dinê di ser serê (yekî) de tep bûn (biwêj) pir xemgîn bûn, moral xera bûn. hema min çawa ku ew nûçe bihîst, te digot dinê di ser serê min de tep bû.
dinê di ser sêrî de tep kirin (biwêj) xistin rewşeke pir xerab û perişan. çima ku ehmed kaya got: “ez dixwazim bi kurdî bistirêm û klîban çêbikim, dinê di ser serê wî de tep kir.
dinê dixe hêkekê, hêkê jî li dîwêr dixe (biwêj) ji bo kesên merd û destvekirî tê gotin. welehî mehmûd mêrekî bi sed mêrîye; dinê dixe hêkekê, hêkê jî li dîwêr dixe.
dinê ka be, devê kerê min pê nabe (biwêj) ji bo beşansî û bênesîbiyê tê gotin. ez çi mirovekî bêrozgar im ya rebî? dinê ka be, devê kerê min pê nabe.
dinê kirin fisildûman (biwêj) teşqele û xilaport derxistin. jixwe edeta wî ye, dema ku mirov xetayeke wî bibêje, dinê dike fisildûman ku kes zêde b1. ser de neçe.
dinê li dinê, çavê gur li bizinê (biwêj) her kes û her tişt wekî pêwendiyên xwe tevdigere. dinê li dinê, çavê gur li bizinê. hêvî guman û çalakiya her kesî bi xwezayî li gorî rewş û hewcedariyên wan e.
dinê li dor serî çûn û hatin (biwêj) serî gêj bûn. ji nişke ve dinê li ilor serê min çû û hat û çavên min reşe ve lmtin.
dinê xera kirin (biwêj) gelekî hêrs bûn, ınyad kirin. cemil ku bihîst duran wisa kiriye, dinê xera kir. nizanim sedem çi ye, lê xeyrî dinê xera kir û ew zevî neda cimoyê bedekeçclê.
dinê xistin gola gû (biwêj) hawir bi xerabî û xeraban tijî bûn. bi rastî jî van televizyonun lap dinê xistine gola gû.
dinêdîtî (rengdêr) mirovê dinêdîtî, :ango mirovê xwedî serbor û zana
dinênedîtî (Binihêre:) dinê
dinêzan (navdêr, mê) geriyayî, xaraw, dinya dîtî, rûspî.
ji: dinê +-zan
ding 1. dîwarê mezin û qayîm 2. dengê ku dema lêxistinê ji tiştê hundirvala tê
(navdêr) dengek xurt lê ketinê yan lêdanê.
Bikaranîn: Lêker: ding kirin. Navdêr: dingkirin Rengdêr: dingkirîNêzîk, diring, ting.
: dinge-ding, dingandin, dingîn
ding kirin (lêker)(Binihêre:) ding
dingandin (lêker) gurmandin, hingandin, rin gandin, xurmandin, himandin, hingandin, hingaftin, lêdan, ringandin, nepixandin, werimandin, perçivandin, pif dan.
ji: ding +-andin
dinge (navdêr) stûnên stûrÎnglîzî (navdêr) belemîtî
dingil (navdêr, nêr) mihwer, tewere, mijane, eksen, germiçank, sirnî, xeta xeyalî ya ku tiştek li dor dizivirre: Zemîn her roj carekê li dor dingilê xwe dizivirre.
dingkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ding kirin
dingkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ding
dinî (navdêr, mê) stirî, dirrik.
ji: din +-î
dinîn (lêker)ko kirin, embar kirin, top kirin, hilînan, hilandin, refv kombûn, dah anîn.
ji: din +-în
dinkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye din kirin
dinkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) din
dinok (navdêr, mê) bi misqalan, piç, çiçik.
ji: din +-ok
dinokîtî (navdêr, mê) têrguwêzî.
ji: dinok +-îtî
dinxane (navdêr, mê) şêtxane.
ji: din +-xane
dinya 1. cîhan 2. alem *"gotine: 'te dinya çawa dît?' gotiye: 'li gorî dilê xwe' "
(navdêr, mê) cîhan, alem, gerdûn, planeta Zemîn ango ya em lê dijîn, Zemîn û her tiştê lê, alem, xelk, xelk û alem, hemî mirov: Dinya hemî dizane ku... derdor, dewrûber, dorber, hawirdor: Dinya tarî bû. Kor dinyayê nabînin. civak: bi baweriya dinyayê... parçeyek ji dinyayê: dinyaya erebî, dinyaya Rojava, derek kar yan çalakiyekê: dinyaya şorreşgêrrî dinyayek tevlihev e. gerdûn, hemî galaksiyên tê zanîn yan bawerkirin ku hene, her tiştê di jiyana kesekê/î de: Hemî dinyaya wî bi carekê herrifî. rewş: Dinyaya sibê dê ne mîna dinyaya îro be. jiyana berî mirinê: Kes li vê dinyayê namîne. (
Dijwate: axret), têkiliyên civakî, têkiliyên navbera mirovan: Ti ji vê dinyayê nizane!, karên bo xwe ne bo Xwedê: Dîn û dinya bêyî hev nabin. erd, ax, zevî, zemîn, gerdûn, cîhan, kaînat, alem, unîvers, kozmoz, felek, mirov, civak, civat, exter, xelk, keyhan.
Herwiha: dunya.
Hevwate: alem, cîhan, gerdûn, xelk.
: ji erebî دنياء (dunyai: dinya) ji دناوة (nêzîk bûn) anku wateya bingehîn ya peyvê derdor bû, wek di fraza Dinya tarî bû de..
: dinyadar, dinyadarî, dinyalik, dinyalikî, dinyawî, dinyawîtî, dinyayî, dinyayîtî, dinyaperwer, dinyaperwerî, tevdinyayî, tevdinyayîtî
dinya alem derketin sêra (yekî) (biwêj) karekî neyînî û balkêş kirin. rezîl bûn an jî rezîltayî derxistin. sed car heyf ku me ev bûk anî. serê carelcê dinya alem derdikeve sêra me.
dinya ava be, em jî di nav de (biwêj) ji ber ku mirov jîndarên civakî ne, têkûzbûn an jî nebûna civakê asta wan nîşan dide. “go, hêrsa te radibe, nebê (tu) divêyî dinya xirav be. bê: “binya ava be, ent jî nav de.. celîlê celîl
dinya berdan, bi axretê girtin (biwêj) kar û barên xwe berdan, tenê bi nimêj taet û dabaşên olî re mijûl bûn. temam tu misli-man î, lê belê dinya berdan û bi axretê girtin jî ne tu aqil e.
dinya bi dorê ye, ne bi zorê yê gotina pêşiyan wekî em dizanin dinya dizîvire an tu dem di cîhê xwe de nasekine çerxa felekê jî her ti li dor xwe û li dor tavêdizîvire. ji ber wî yekî jî ew bawerî heye ku wê dora hertiştî bê.
dinya bi gulekê nabe bihar gotina pêşiyan her tişt wiha ye, ne dinya bi gulekê dibe bihar ne temen bi salekê diqede, ne mirov di salekê de mezin dibe û netu tişt bi nêvî nabe ku mirov jê re bibêje temam e.
dinya bi ser (yekî) de hatin (biwêj) ketina nav i ewşeke xerab.
dinya bûn yek (biwêj) tev de heman tişt gotin. eynî helwest nîşan dan. dinya bû yek, dîsa jî fazîleyê ji goti-na xwe vagêr nebû.
dinya bûye kes, kesî negotiye bes gotina pêşiyan dinya dara hisretê ye.wekî mirov li dinyê be, her tim mirov hisreta tiştekî dikişîne. mirov her tim dixwaze tiştekî bike an tiştekî ji xwe redike armanc. hertim bi hisreta pêşketinê ye.
dinya dewran e, pişîk pelewan e, navê dîkan danîne evdirehman e (biwêj) li gorî dem û derfetan rewş û nirx tên guherandin. ez çawa bikim? dinya dewran e, pişîk pelewan e, navê dîkan danîne evdirehman e.
dinya din nehatin bîrê (biwêj) ji bo egerên olî (dinya din) tu tişt nekirin. tenê ji bo berjewendiyên xwe tevgerîn. belê tenê ji bo dinya din xebitîn ne baş e, lê dinya din qet nehatin bîrê jî ne baş e.
dinya dîtin (lêker)(Binihêre:) dinya
dinya gulek e, bêhn bik û bid hevalê xwe gotina pêşiyan dinya gulek e, dinya xweş e. divê vê dinya xweş û şêrîn mirov ji herkesî re bixwaze. mirov ji hevalê xwe jî rebixwaze.
dinya heram kirin (biwêj) bi nêzîkbûneke tund hawirdor zêde aciz kirin. vî kurê bêbavan jî dinya heram kir dinya ker bûn bêdengî û hizûr pêk hatin. “ez, pişti ku dinya ker dibe, hîna bi pirtûkan re bi tenê dhnînim. zana farqînî
dinya ji kesî re nabe yar gotina pêşiyan ev gotin jî dibêje, divê mirov pir ji dinyê hez neke an dinya ji kesî re nabe yar û heta hetayê li dinyê kes namîne.ji ber wê yekê jî divê mirov pir bi ser dinyê de mijûl nebe.
dinya ji siltan silêman re nemaye gotina pêşiyan ev gotin jî li ser dinyê ye ku ji kesî re namîne. divê herkes hesabê xwe û rojekê bike ku wê bimire. ev li alîkî dinjî gef e.ku mirov ji hinekan bixeyîde an mirov li himber zilma hinekan nikaribe serîhilde mirov vê gotinê dibêje.
dinya kirin dara dojê (biwêj) bi karên xerab re têkildar bûn. divê jiyan ew qas ne zor be, lê inixabin vî bavê min dinya kiriye dara dojê.
dinya lê tarî bûn (biwêj) ketin rewşeke pir zor. bi wî dîrnenî re dinya li min tarî bû.
dinya lê teng bûn (biwêj) di nav rewşeke xerab û bixeter de bûn. dinya li min teng bû, ode li dora serê min geriya, dengê sabiro bilimi dibû. helîm yûsiv
dinya li ber çavên (yekî) reş bûn (biwêj) ji jiyanê sar bûn, di hela tenduristiyê de ji nişka ve seri gêj bûn. piştî bûyera wê jinikê dinya li ber çavên min reş bû. dinya li ber çavên çeto reş bû û li ser serê wî hilweşiya. mehmed uzun
dinya li ber çavên (yekî) tarî bûn (biwêj) serî gêj bûn. hew min dît ku dinya li ber çavên min tarî bû û ez ketim.
dinya li dor serê (yekî) gerîn (biwêj) serî gêj bûn. hema di nava nexwe.fxaneyê de dinya li dor serê min geriya.
dinya li ser aliyekî qûna (yekî) gerîn (biwêj) ji bo kesên xemsar ku tu tiştî ji xwe re naxin derd tê gotin. maşelah ha ew mirovekî çawan e; tu dibêjî dinya li ser alîkî qûna wî digere.
dinya li ser serê (yekî) gerîn (biwêj) xwe şaş kirin. ketina rewşeke dijwar. “tu îro dilbikul î ...te feleka xwe şaş kiviye... dinya li ser serê te digere; çavên te tu deran nabîne. dr. cuwan batû
dinya li ser serî bûn tara bêjingê (biwêj) xwedî kul, derd û kovan bûn. ew belengazê lawê min jî dinya li ser serî bûye, tara bêjingê.
dinya ma ji du pîran re, wan jî li hev par ne kir (biwêj) ji bo çikusî, xerabî û kesên bi teşqele tê bikaranîn. jixwe gelek caran pir dibin asteng. çawa dibêjin, dinya ma ji du pîran re, wan jî li hev par nekir.
dinya ne yek û carek e gotina pêşiyan tê wateya ku dinya bi dor e. her tim dinya ji mirov re xerab nakeve û temen dirêj e. dibe ku mirov rojekê jêsûdeyê wergire û rojekê mirov jî bikene.dema mirovek alîkariya mirov neke mirov dibêje, “dinya ne yek û carek eqey ewê jî li min bihesile”.
dinya nedîto, gava dîto, bi xwe de rîto (biwêj) kesên nedîtek, dema ku hebûnê dibinin, dikevin nav helwestên eletewş. dinya nedîto, gava dîto, bi xwe de rîto. yen wisa nedîtek ku dibînin jî tiştên wer ecêb dikin.
dinya qadî ye, herkes ji xwe razî ye gotina pêşiyan dinya li herkesî mikur tê. herçiqas miroj ji xwe razî be jî, dinya bi mirov zane û rastî cûda ye. wekî kes nabêje“mastê min tirş e” herkes dibêje “ya min baş e”.
dinya siya darê ye geh li sibê ye geh li êvarê ye gotina pêşiyan ji ber ku dinya di jiyana mirovan de girîng e û tiştekî ku mirovan ew baş fêm nekiriye, gotinên li ser dinyê pir in.herwiha jiyana mirovan her tim bi dinyê re têkili afirandiye û gelek tişt bi baweriyan hatine holê. ev gotin jî wekîdinya mirovan pir zû diqede û dinya pir zû dizîvire.
dinya siya darê ye geh li vir e geh li wir gotina pêşiyan ev jî wekî “dinya siya darê ye geh li sibê geh li êvarê ye”. di vê gotinê de xuya dike ku mirovên berê wekîdizanîbûn, ji ber ku dinya dizîvire, siya darê jî li cîhê xwe nasekine. ji ber wê yekê jî peywandiya siya darê ûdinyayê bi hev re çêkirine.
dinya siya darê ye, ji kesî re nadomîne gotina pêşiyan çawa siya darê di cîhê xwe de nasekine dinya jî nasekine û ji kesî re ne daîm e, ne bê serî bê dawî ye.
dinya tep bûn (biwêj) tiştekî pir balkêş û girîng pêk hatin. keçê çima tu rabûsanekê bidî min, dê dinya tep bibe?
dinya xwe qedandin (biwêj) mirin. pişti wî emrî dinya xwe qedandin jî bi dest nakeve.
dinyadîtî (rengdêr) şehreza, serhatî, dîlbaz.
ji: dinya +dîtî
dinyadîtî bûn (biwêj) zana û bitaqî bûn. apê min, mirovekî dinyadîtî ye. zana farqînî
dinyadîtîbûn (rengdêr) dinyasanî, azmûn, cerribandin, serpêhatî, tecrûbe, serguzeşt, serborî, sehkirin.
ji: dinya +dîtî +bûn
dinyakî (navdêr, mê) bi zemînî, bi dinyayî.
ji: dinya +-kî
dinyanedî (rengdêr) kesî tişt nedînî. kesên nezan, lê ji nezaniya xwe bêxeber
ji wêjeyê: Kî dibê Batmanî gundî û dinyanedî ne qerdeşim, Lotikxane, http://www.lotikxane.com/arsiv 20100.htm.
Herwiha: dinênedî.
ji: dinê+nedî
dinyanedîtî 1. nedîtek 2. serobero 3. laylac
(rengdêr) nedîtek , serobero , laylac
dinyanedîtî bûn (biwêj) ji bo kesên şerd û şhûde dinyayê dizanin û biteerube ne tê bikaranîn. qet tu meraqan neke fazil mirovekî dinyadîtîye. zû bi zû nakeve nav helwesteke xirab.
dinyayek (rengdêr) nîşana zêdebûn an jî ji hedê derbûna tiştekî, pêşek, lodek, qiyametek, birrek Niha li Swêdê, Enstîtuya swêdî dinyayek pere li berhemên swêdî xerc dike da ew wergerin zimanên biyanî
dinyayekî (navdêr, mê) ecêbek, dêşek.
ji: dinyayek + -î
dinyayî (rengdêr) cîhanî, gerdûnî, alemî, global, unîversal, cîhanşumûl, alemşumûl, navneteweyî, enternasyonal, tişta/ê ku li hemû yan gelek deverên cîhanê anku dinyayê heye, kaynatî, giloverî.
Herwiha: dunyayî.
Bide ber: dinyawî.
Têkildar: dinyadar, dinyadarî.
ji: dinya + -î.
Bikaranîn: Navdêr: dinyayîbûn.
: dinyayîtî
dinyayî bûn (lêker)(Binihêre:) dinyayî
dinyayî kirin (lêker)(Binihêre:) dinyayî
dinyayîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dinyayî
dinyayîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dinyayî
dinyayîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dinyayî kirin
dinyayîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dinyayî
dinyayîtî (navdêr, mê) cîhanşimûlî, globalîzasyon, cîhanîtî, gerdûnîtî, alemîtî, globalîzm, unîversalî, alemşimûlî, navneteweyîtî, enternasyonalîzm, navdewletîtî, rewşa dinyayîbûnê.
ji: dinyayî + -tî
din çingîn.
dinar dînar ,yekeya pereyê li Îran,Îraq,Yugoslavya û Tunûsê
dine xwarin yan jî bi yekî dan xwarin ya xwarina bingeh ya rojê 2. Xwarin ya şîvê,çeşn dan,vexwendina ji bo xwarinê. wine and dine çeşndana bi vexurkê.
dine out xwarinê xwarin li derveyî
diner kesa ku xwarinê dixwe.
dinette odeya xwarinê ya biçûk.
ding wek cengoçkê deng derxistin,lê xistin.
dingbat (zimanê K’ê)tiştê biçûk,tiştê ku navê vî hatiye jibîrkirin,tiştê ku tê pekandin.
dingdong wek dengê cangoçkê. Dengê cangoçkê.dan dan. Dengê ku bi heman awayî dubare dibe .
dingily bi qilêrî,bi çepelî
dinginess gemarî,qilêrî,çepelî
dingle rûbarok, rûbara biçûk ya dora vê tijî dar e.
dingo cureyek kûçikê ya hov ya ku ji bo Awistralyayê taybet e (zool.) Canis dingo.
dingus çîk,tişt.
dingy gemar
kirêt
mujikî
qilêr
çepel
gemar,kirêt,mujikî,qilêr,çepel
dining car vagon restoran.
dining hall hêwana xwarinê
dining room odeya xwarinê
dinkydinkey dinky,dinkey (ier, iest) (ziman K’ê.) negirîng, nemuhîm, biçûk. Tiştê biçûk.Lokomatîfa biçûk
dinner şîv
şîv,xwarina bingehîn ya rojê
dinner bell zingil an jî cangoçka xwarinê
dinner hour saeta şîvê
dinner jacket smokîn
dinner pail tasa seferê.
dinner party çeşne,civîna bixwarin.
dinner table sifre
dinner time dema şîvê
dinnerware taqima xwarinê.
dinosaur cureyek marîjokê ya pir mezin e ya ku di serdema mezozokî de jiyaye û îro bi tenê fosîla vê maye, dînozor.
dint hêz,çala biçûk,çaleke biçûk pêk anîn. by dint of bi hêz yan jî alîkariya(yekî)
din other
other
din (ya din/yê din/yên din) other
dinê =dinyayê (see dinya)
=dinyayê (see dinya)
dinive he/she/it sleeps (3rd person singular form of simple present tense forthe verb nivistin‘to sleep’)
dinya world, universe, weather
f. (obl. dinyayê, dinê) the world, the weather: dinya pirr sar bû =the weather was very cold
dinya sar e it is cold
dinya xweş e weather is good
dinyadîtî (adj.) experienced person
worldly, sophisticated
worldly, sophisticated
dinyanedîtî (adj.) artless, simple, credulous, callow
dinar dînar
ding çîk
ewk
tişt
dinge tiştmişt
din andere/r/s
noch
Religion
din (ên din) andere
dindar gläubig
dinê Welt
dinik Kralle
Nagel
dinnik Kralle
dinya Welt
dinyadîti höflich
weltmännisch
dinyanêdîti grob
hart
dinêv dinêv; lolium temulentum
din rd. bîn
dinbask m. pêtagdang, cayê pêtagan, kewardang n.
dinbilî m. kirmanckî, kirdkî, zazakî, dimilkî n.
dinbilik m. dimbeleke, defike, destdefike m.
dindoq rd. mas, qîlik, pindof, teptepik, nepix, pîpik, doq, perç, pif, pepik, pîp, mos
dinê rd. bînî, ê bînî
m. cîhan, dinya n.
dinêdîtî rd. tecrubeyin, dînyavînite
dinêv dinêv; lolium temulentum
ding n. hewane, dinge, rirne, soqî, soqî m.
m. deng n., xirome m., balye m., xuremî n.
ding kirin lg. deng kerdene, balye kerdene, xuremî kerdene
dingandin lg. gîrmnayene, dingnayene, ringnayene, xirmnayene
m. girmnayis, ringnayis, dingnayis, xirmnayis n.
dingedin h. gurmegurm, girmegirm, xurmexurm, ringering, zingezing, dingeding, xirmexirm
dingil m. moze m., dingil n., aks n., mîl n.
dingilefîstan m. qirnaqogke, qîlonqiz, darxîgke, texterewane m.
dingkirin m. dengkerdis, balyekerdis, xuremîkerdis n.
dinok m. tirsim, zerre n.
dinya m. rihan, dinya n. *di dinyayê de dinya de, di dinya de, edi dinya de
dinya û alem n. dinya alem n.
dinya û axîret n. dinya û axrete m.
dinyager rd. gêrok, dhangest, seyah, gêrox
dinyagerî m. gêrokîye, seyahîye, gêrokênî, seyahênî m.
dinyanedî rd. tunedî, çînêdî, nêdîyaye, dinyanêdî
dinyanedîtî m. tunedîyîye, çînêdîyîye, dinyanêdîyênî, tunedîyênî m.
dinyaperist rd. dinyaperest
dinyaya din n. dinya bîne, a dinya m.
dinyaya wî alî m. dîn. axrete, dinya bîne, axret, a dinya m. *li dinyayê h. darêdinya de, dinya de, rihan de
dinyayî rd. dhanî, dinyayî, dinyewî, kaînatî, dunyewî
dinyewî rd. cîhanî, dinyayî, dinyewî, kaînatî, dunyewî
dinêv delice otu; lolium temulentum
dinya dünya
din dîn (n)
dinç xosero, pêt, -e; gewz, -e; çust, -e; xo dest de
dinç olmak xosero bîyene, pêt bîyene, gewz bîyene, xo dest de bîyene Şarîbane yaşlanmıştı ama henüz dinçti. (Şarîbane pîr bîbî la hema pêt bî.) Roşno yaşlanmıştı ama dinçti. (Roşno kal bibi la gewz bi.) Sînaye yaşlanmıştı ama dinçti. (Sînaye bibi kokim labelê xo dest de bi.)
dink dinge (m)
dinleyici goşdar, -e; goşdaritox, -e; goşdayox, -e
dinleyicilik goşdarîye (m); goşdarî (m); goşdarênî (m)