Encamên lêgerînê
dil ziman.
ziman (organê tehmhilînê) 2. ziman, zar (hevserwextkirina mirovan bi peyvan, hêmayan) *ben onun dilini anlayamıyorum ez ji zimanê wê fem nakim 3. ziman (zimanê ku aîdê serdemekê an jî nivîskarekî ye) *Yaşar kemal'ın dili zimanê Yaşar Kemal 4. ziman (zimanê ku xweserî pîşeyekê, mijarekê ye) *tıp dili zimanê bijîşkiyê 5. ziman (amrazavegotina ramanekê, hestekê) *müziğin dili zimanê muzîkê (mec) 6. ziman (pelê tenik ê metalik di amûrên fûyî de) mzk 7. ziman (beşên hin amrazan ê dirêj, pehn û livdar) *terazinin dili zimanê teraziye 8. kîlît, kilîl 9. poz (bejahiya ku wekî ziman dirêjî deryayê dibe) der 10. dîl, êsîr dîr/n (II) dil n
ziman (organê tehmhilînê) 2. ziman, zar (hevserwextkirina mirovan bi peyvan, hêmayan) * ben onun dilini anlayamıyorum ez ji zimanê wê fêm nakim 3. ziman (zimanê ku aîdê serdemekê an jî nivîskarekî ye) * Yaşar kemal’ın dili zimanê Yaşar Kemal 4. ziman (zimanê ku xweserî pîşeyekê, mijarekê ye) * tıp dili zimanê bijîşkiyê 5. ziman (amraza vegotina ramanekê, hestekê) * müziğin dili zimanê muzîkê (mec) 6. ziman (pelê tenik ê metalîk di amûrên fûyî de) mzk 7. ziman (beşên hin amrazan ê dirêj, pehn û livdar) * terazinin dili zimanê teraziyê 8. kîlît, kilîl 9. poz (bejahiya ku wekî ziman dirêjî deryayê dibe) der 10. dîl, êsîr dîr/n
diln
dil çıkarmak qeşmeriyên xwe bi (yekî) kirin, ji hev re zimanê xwe derxistin
dil (veya diller) dökmek di ber (yekî) gerîn, di ber (yekî) dan
dil ağız vermemek bnr ağız dil vermemek
bnr ağız dil vermemek
dil akrabalığı xêzaniya zimanan
xêzaniya zimanan
dil altı 1. binziman 2. êşeke mirîşkan bezleri giniyên xweziyê ant
bnr dil altı
1. binziman 2. êşeke mirîşkan
dil altı bezleri giniyên xweziyê ant
dil atlası atlesa zimanan
atlesa zimanan
dil avcısı sîxur, cesûs
sîxur, cesûs
dil balığı masîmûsa (Solea vulgaris) zo/n
masîmûsa (Solea vulgaris) zo/n
bnr dil balığı
dil basan bnr dilbasan
dil bilgisi rêzman.
rêziman, zimanazîn, gramer m
rêziman, zimanazîn, gramer m
bnr dil bilgisi
dil bilim zimanzanîn, zimanzanist, zanyariya ziman m
zimanzanîn, zimanzanist, zanyariya ziman m
bnr dil bilimi
dil bilimci zimanzan, zimannas nd/nt
zimanzan, zimannas nd/nt
dil bilimcilik zimanzantî, zimannastî nd/nt
zimanzantî, zimannastî nd/nt
dil bilimi zimanzanî, zimannasî, lenguîstîk m
zimanzanî, zimannasî, lenguîstîk m
dil bilimsel zimannasiyî (tiştê ku bi zimannasiyê re têkildar e) rd
zimannasiyî (tiştê ku bi zimannasiyê re têkildar e) rd
dil bir karış zimanê (yekî) heye bihostek, zimandirêj
dil dalaşı bnr ağız dalaşı
bnr ağız dalaşı
dil dökmek di ber (yekî) gerîn, di ber (yekî) dan
dil ebesi lafezan, bi ziman
lafezan, bi ziman
dil felsefesi felsefeya zimên (felsefeya ku li ser koka zimên, bastûra wê û xwebûniya wê radweste) fel
felsefeya zimên (felsefeya ku li ser koka zimên, bastûra wê û xwebûniya wê radweste) fel
dil kanatan nûrsek, zimanxûng bot/m
nûrsek, zimanxûng bot/m
dil kavgası bnr ağız kavgası
bnr ağız kavgası
dil laboratuarı laboratuvara zimên (cihê ku tê de zimanên biyan tên hînkirin)
dil lâboratuarı laboratuvara zimên (cihê ku tê de zimanên biyan tên hînkirin)
dil oğlanı xortê ku li Stenbolê li balyozxanên biyanî bi mebesta wergêriyê dihatin hêvotin dîr
xortê ku li Stenbolê li balyozxanên biyanî bi mebesta wergêriyê dihatin hêvotin dîr
dil otu mu yedin? mû li zimanê (yekî) nagere (kesê ku pir bi xeberdan e)
mû li zimanê (yekî) nagere (kesê ku pir bi xeberdan e)
dil pelesengi pizrika ser ziman
pizrika ser ziman
dil peyniri bnr dil peyniri
penêrê kuji şîrê mihan tê çêkirin û bêxwê û rûn e
penêrê ku ji şîrê mihan tê çêkirin û bêxwê û rûn e
bnr dil peyniri
dil şakası bnr ağız şakası
bnr ağız şakası
dil sürçmesi ziman neqelibîn *dilim sürçtü kusurumu bağışlayınız zimanê min neqelibî, hûn li min megirin
ziman neqelibîn * dilim sürçtü kusurumu bağışlayınız zimanê min neqelibî, hûn li min megirin
dil tutmak dîl girtin, êsîr girtin
dîl girtin, êsîr girtin
dil tutukluğu 1) zimangiranî, devê (yekî) negerîn, zimanê (yeki) hatin girtin (ji ber sedemekê bi zorekê peyîvîn) 2) deve (yekî) ketin hev (nekarîna axiftinê)
1) zimangiranî, devê (yekî) negerîn, zimanê (yekî) hatein girtin (ji ber sedemekê bi zorekê peyîvîn) 2) devê (yekî) ketin hev (nekarîna axiftinê)
dil uzatmak dev avêtin (yekî), zimandirêjî kirin
dev avêtin (yekî), zimandirêjî kirin
dil yarası birîna xeberan *kılıç yarası onar dil yarası onmaz çêdibe cihê xenceran çênabe cihê xeberan
derdê dilan
derdê dilan
birîna xeberan * kılıç yarası onar dil yarası onmaz çêdibe cihê xencera çênabe cihê xeberan
dilaltı bnr dil altı
dilatmetre dîlatmetre m
dîlatmetre m
dilbalığı masîmûsa.
bnr dil balığı
dilbasan bnr dilbasan
alavekî hekîmiyê ku didin ser ziman û li gewriya mirov dinêrin dilbaz dilbaz rd
alavekî hekîmiyê ku didin ser ziman û li gewriya mirov dinêrin
dilbaz dilbaz rd
dilber dilber.
dîlber rd
dîlber rd
dilber dudağı şîraniyeke hevirîn ku di şeklê lêvan de tê çêkirin
şîraniyeke hevirîn ku di şeklê lêvan de tê çêkirin
dilberce dîlberanî, dîlberane rd
dîlberanî, dîlberane rd
dilbilgisi bnr dil bilgisi
dilbilim zimannasî.
bnr dil bilimi
dilci 1. zimanzan, zimannas 2. lêgerînerê ziman (kesê ku li ser ziman lêgerînan pêk tîne) rd/nt
1. zimanzan, zimannas 2. lêgerînerê ziman (kesê ku li ser ziman lêgerînan pêk tîne) rd/nt
dilcik 1. nêrik bot 2. zimanok, zimanik, gelalûç ant 3. guhik (di amûrên muzîkê de) mzk/m
1. nêrik bot 2. zimanok, zimanik, gelalûç ant 3. guhik (di amûrên muzîkê de) mzk/m
dilcilik zimanzanî, zimannasî (lêgerîneriya li ser ziman) m
zimanzanî, zimannasî (lêgerîneriya li ser ziman) m
dildaş hemziman (kesên ku bi heman zimanî dipeyîvin) nd/nt
hemziman (kesên ku bi heman zimanî dipeyîvin) nd/nt
dile (veya dillere) destan li ser zar û zimanan e
dile (veya dillere) düşmek ketin ser zar û zimanan, ketin ser zimanên xelkê, deng pê ketin
dile gelmek 1) ketin ser zar û zimanan 2) hatin ziman, bi zar hu ziman bûn, kelimîn (ji bo heybera ku bê ziman be û paşê bipeyîve)
1) ketin ser zar û zimanan 2) hatin ziman, bi zar hu ziman bûn, kelimîn (ji bo heybera ku bê ziman be û paşê bipeyîve)
dile getirmek anîn ziman.
1) (yek) dan axaftin, pê dan gotin 2) anîn ziman
1) (yek) dan axaftin, pê dan gotin 2) anîn ziman
dile kolay ziman rihet e (ji bo tiştê ku gotin rihet lê kirina wî zor be)
ziman rihet e (ji bo tiştê ku gotin rihet lê kirina wî zor be)
dile vermek dan gotin
dan gotin
dilediğini yapmak li gora dilê xwe kirin, a dilê xwe kirin
dileğin gibi (dilediğiniz gibi) li gorî dilê te (an jî we)
dileğiyle bi daxwaza, bixwesteka, bi hêviya, bi niyaza. Görüşmek dileğiyle: Bi daxwaza hevdîtinê. Başarman dileğiyle: Bi niyaza serkeftina te
dilek daxwaz.
xwestek, daxwaz, dilek, kam, mirad, miraz, niyaz m
xwestek, daxwaz, dîlek, kam, mirad, miraz, niyazm
dilek kipi raweya daxwazî rz
raweya daxwazî rz
dilekçe daxwaz name.
daxwazname, arzuhal, arz name m
daxwazname, arzûhal, arzname m
dilekte bulunmak dua xwestin
dua xwestin
dilema dîlema mat/m
dîlema mat/m
dileme daxwazkirin, arzûkirin m
daxwazkirin, arzûkirin m
dilemek daxwaz kirin.
1. daxwaz kirin, daxwestin, arizû kirin, dîlek kirin, tika kirin *gerekli işlemlerin yapılmasını dilerim ez tika dikim ku muemeleyên pêdivî bên kirin 2. daxwaz kirin, daxwestin, xwestin, xwestin *sana mutluluklar dilerim ez ji te re şad û kamiraniyan daxwaz dikim 3. dil kirin *diledikleri gibi eğlendiler wekî ku dil dikilin, ji xwe re kêf û zewq kirin (mec) l/gh
1. daxwaz kirin, daxwestin, arzû kirin, dîlek kirin, tika kirin * gerekli işlemlerin yapılmasını dilerim ez tika dikim ku muemeleyên pêdivî bên kirin 2. daxwaz kirin, daxwestin, xwestin, xwestin * sana mutluluklar dilerim ez ji te re şad û kamiraniyan daxwaz dikim 3. dil kirin * diledikleri gibi eğlendiler wekî ku dil dikirin, ji xwe re kêf û zewq kirin (mec) l/gh * dileğin (iz) gibi li gorî dilê te (an jî we) * dilediğini yapmak li gora dilê xwe kirin, a dilê xwe kirin
dilenci parsek.
1. parsek, parsker, gerok 2. parsek (kesê ku bi bêariya xwe ji kesan tiştinan distîne) (mec) rd
1. parsek, parsker, gerok 2. parsek (kesê ku bi bêariya xwe ji kesan tiştinan distîne) (mec)rd * Medine
dilenci çanağı eynî parsa mitriban e (ji bo tiştê ku her teba tê de heye vapuru vapûra ku serî li hemû lengergehan dixe
eynî parsa mitriban e (ji bo tiştê ku her teba tê de heye
dilenci vapuru vapûra ku serî li hemû lengergehan dixe
dilencilik 1. parsekî, parskerî, gerokî 2. parsekî (ji bo libata ku bi parsekan dikeve) (mec) m
1. parsekî, parskerî, gerokî 2. parsekî (ji bo libata ku bi parsekan dikeve) (mec)m
dilencilik etmek parsekî kirin
parsekî kirin
dilencisi feqîrokê ber derê camiyan
dilenciye hıyar vermişler, eğridir diye beğenmemiş devê pisîkê nedigihîşte mast, digot ez naxwim bila xêra dê û bavê min be
devê pisîkê nedigihîşte mast, digot ez naxwim bila xêra dê û bavê min be
dilendirmek 1. pê pars dan kirin 2. parsekî pê dan kirin l/lb
1. pê pars dan kirin 2. parsekî pê dan kirin l/lb
dilenme pars, pars û pûrs m
pars, pars û pûrs m
dilenmeğe gitmek çûn parse, çûn erê
dilenmek parskirin.
1. pars kirin, pars û pûrs kirin, dest vegirtin l/gh 2. bi parsê ketin (mec) l/bw
1. pars kirin, pars û pûrs kirin, dest vegirtin l/gh 2. bi parsê ketin (mec) l/bw * Sultan Ahmet’te dilenip Ayasofya’da sadaka vermek anîn ji deriyan dan xêra miriyan, tîne ji deriyan dide xêra miriyan
dilenmeke gitmek çûn parsê, çûn erê
dileyici daxwazker, niyazker nd/rd
daxwazker, niyazker nd/rd
dili (başka bir dile) çalmak zimanê (yekî) ber bi zimanekî din ve çûn, dirûvê zimanekî din bi zimanê (yekî) ketin
dili açılmak zimanê (yekî) lê vebûn, lê vebûn
zimanê (yekî) lê vebûn, lê vebûn
dili ağırlaşmak zimanê (yekî) giran bûn
zimanê (yekî) giran bûn
dili alışmak zimanê (yekî) lê qelibîn, zimanê (yekî) hînî tiştekî bûn
zimanê (yekî) lê qelibîn, zimanê (yekî) hînî tiştekî bûn
dili başka bir dile çalmak zimanê (yekî) ber bi zimanekî din ve çûn, dirûvê zimanekî din bi zimanê (yekî) ketin
dili bir karış bnr dili papuç kadar
bnr dili papuç kadar
dili bir karış dışarı çıkmak (veya dili bir karış dışarı sarkmak) ziman ji dev de kişin
dili bir karış dışarı çıkmak (veya sarkmak) ziman ji dev de kişîn
dili bozuk zimanê (yekî) xerabe ye
zimanê (yekî) xerabe ye
dili çözülmek devê (yekî) vebûn (ji bo kesê ku berê hîç nekaribûye biaxive û kese ku di civatekê de kêm diaxive)
devê (yekî) vebûn (ji bo kesê ku berê hîç nekaribûye biaxive û kesê ku di civatekê de kêm diaxive)
dili damağına yapışmak (veya dili damağı kurumak) qirikên (yekî) zuwa bûn (ji ber tîbûneke pir)
dili damağına yapışmak (veya dili damağı kurumak) qirikên (yekî) zuwa bûn (ji ber tîbûneke pir)
dili dolaşmak zimanê (yekî) giran bûn *içkiden dolayı dili dolaşmaya başladı ji ber araqê zimanê wî giran bû
zimanê (yekî) giran bûn * içkiden dolayı dili dolaşmaya başladı ji ber araqê zimanê wî giran bû
dili döndüğü kadar heta devê (yekî) geriya
heta devê (yekî) geriya
dili dönmemek (veya dili dönmek) zimanê (yekî) negeriyan, devê (yekî) negeriyan (an jî, zimanê (yekî) gerîn, devê yekî geriyan)
dili dönmemek (veya dönmek) zimanê (yekî) negeriyan, devê (yekî) negeriyan (an jî, zimanê (yekî) gerîn, devê yekî geriyan)
dili durmamak 1) zimanê (yekî) nesekinîn, devê (yekî) nesekinîn (ji bo kesê ku tim qise dike) 2) zimanê (yekî) ne di hîfea (yekî) de bûn
1) zimanê (yekî) nesekinîn, devê (yekî) nesekinîn (ji bo kesê ku tim qise dike) 2) zimanê (yekî) ne di hîfza (yekî) de bûn
dili ensesinden çekilsin! zimanê (yekî) biweşe!
zimanê (yekî) biweşe!
dili geçmiş raboriya diyar.
zaman raboriya sade rz
dili geçmiş zaman raboriya sade rz
dili kılıçtan keskin zimanekî pîs di devê (yekî) de ye, zimanekî dirêj di dev de ye, gotinên (wî) meriv digirin (ji bo kesê ku bi gotinên ne xweş dilê kesan dişkêne)
zimanekî pîs di devê (yekî) de ye, zimanekî dirêj di dev de ye, gotinên (wî) meriv digirin (ji bo kesê ku bi gotinên ne xweş dilê kesan dişkêne)
dili kurusun! zimanê (yekî) hişk bibe!, devê (yekî) hişk bibe!
zimanê (yekî) hişk bibe!, devê (yekî) hişk bibe!
dili olsa da söylese zar û zimanê (tiştekî) hebûya û biaxiviya
zar û zimanê (tiştekî) hebûya û biaxiviya
dili papuç kadar zimanê (yekî) heye heft helebî
zimanê (yekî) heye heft helebî
dili tutuk zimanê (yekî) biteql e (kesê ku nikare bi serbestî û hêsanî bipeyîve, dileqitîne)
zimanê (yekî) biteql e (kesê ku nikare bi serbestî û hêsanî bipeyîve, dileqitîne)
dili tutulmak devê (yekî) ketin hev, dev û diranên (yekî) hatin girtin, ji devgerê ketin, zimanê (yekî) hatin girtin, zimanê (yekî) lal bûn (ji ber sedemên wekî kêf, tirs û şaşwaziyê)
devê (yekî) ketin hev, dev û diranên (yekî) hatin girtin, ji devgerê ketin, zimanê (yekî) hatin girtin, zimanê (yekî) lal bûn (ji ber sedemên wekî kêf, tirs û şaşwaziyê)
dili uzamak zimanê (yekî) dirêj bûn
zimanê (yekî) dirêj bûn
dili uzun zimandirêj, zimançepel, ziman bigû
zimandirêj, zimançepel, ziman bigû
dili varmak (veya dili varmamak) devê (yekî) gerîn (an jî negerîn), dilê (yekî) nexwestin *hasta olduğunu söylemeye dilim varmadı devê min negeriya ku ez jê re bibêjim tu nexweş î
dili varmak (veya varmamak) devê (yekî) gerîn (an jî negerîn), dilê (yekî) nexwestin * hasta olduğunu söylemeye dilim varmadı devê min negeriya ku ez jê re bibêjim tu nexweş î
dili zifir zimançepel
zimançepel
dilim tozî, çênî.
1. zol, zûl, zûlik, zolak, zûxal, şêrt, qetît (ji bo parçeyên zirav û dirêj ên mêwe, sebze û tiştên mîna çerm, qumaş) *karpuz dilimi zûla zebeşê 2. kerî, kûzî (ji bo nan) 3. her parçeyeke radyatorê m
1. zol, zûl, zûlik, zolak, zûxal, şêrt, qetît (ji bo parçeyên zirav û dirêj ên mêwe, sebze û tiştên mîna çerm, qumaş) * karpuz dilimi zûla zebeşê 2. kerî, kûzî (ji bo nan) 3. her parçeyeke radyatorêm
dilim dilim zûl bi zûl, şêrt bi şêrt, kerî bi kerî
zûl bi zûl, şêrt bi şêrt, kerî bi kerî
dilim dilim etmek zûlzûlî kirin, kirin zûl, kirin şêrt
zûlzûlî kirin, kirin zûl, kirin şêrt
dilimin ucunda li ser zimanê min e
li ser zimanê min e
dilimleme zûlandin, feliqandin, zûlkirin, şêrtkirin, qetîtkirin m
zûlandin, feliqandin, zûlkirin, şêrtkirin, qetîtkirin m
dilimlemek zûlandin, feliqandin, zûl kirin, şêrt kirin, qetît kirin l/gh
zûlandin, feliqandin, zûl kirin, şêrt kirin, qetît kirin l/gh
dilimlenmek hatin zûlandin, hatin zûlkirin, hatin şêrt kirin, hatin qetîtkirin l/tb
hatin zûlandin, hatin zûlkirin, hatin şêrt kirin, hatin qetîtkirin l/tb
dilin kemiği yok zimanê sorik e, derbejêr û hevraz ji ziman re tune
zimanê sorik e, derbejêr û hevraz ji ziman re tune
dilinde tüy bitmek mû bi zimanê (yekî) ve hatin, pirç bi zimanê (yekî) ve hatin, pirç li ser zimanê (yekî) hêşîn bûn *defalarca söyledim sokağa çöp atmayın diye, artık dilimde tüy bitti min çendî car got ku qirş û qalên xwe mavêjin kuçeyê, êdî pirç li ser zimanê min hêşîn bû
mû bi zimanê (yekî) ve hatin, pirç bi zimanê (yekî) ve hatin, pirç li ser zimanê (yekî) hêşîn bûn * defalarca söyledim sokağa çöp atmayın diye, artık dilimde tüy bitti min çendî car got ku qirş û qalên xwe mavêjin kuçeyê, êdî pirç li ser zimanê min hêşîn bû
dilinden anlamak 1) ji zimanê (yekî) fêm kirin (an jî têgihîştin), ji zar û zimanê (yekî) seh kirin 2) jê fêm kirin *bu işin dilinden sen anlar mısın? tu ji vî kari fêm diki? (mec)
1) ji zimanê (yekî) fêm kirin (an jî têgihîştin), ji zar û zimanê (yekî) seh kirin 2) jê fêm kirin * bu işin dilinden sen anlar mısın? tu ji vî karî fêm dikî? (mec)
dilinden düşürmemek ji ser zimanê (yekî) nehatin xwarê (tim ji tiştekî an jî yekî behs kirin, ew bi bîr anîn)
ji ser zimanê (yekî) nehatin xwarê (tim ji tiştekî an jî yekî behs kirin, ew bi bîr anîn)
dilinden kurtulamamak ji zimanê (yekî) nefilitîn (an jî xelas nebûn)
ji zimanê (yekî) nefilitîn (an jî xelas nebûn)
diline dolamak (virt etmek veya ine takmak) 1) ji ser zimanê (yekî) nehatin xwarê 2) ji ser zimanê (yekî) nehatin xwarê (li her cihî ji nepakî û xerabiya yekî gilî kirin)
diline dolamak (virt etmek veya diline takmak) 1) ji ser zimanê (yekî) nehatin xwarê 2) ji ser zimanê (yekî) nehatin xwarê (li her cihî ji nepakî û xerabiya yekî gilî kirin)
diline kira istemek zimanê (yekî) kire xwestin
diline pelesenk etmek kirin pirzika ser zimanê xwe, xistin ser zimanê xwe
kirin pirzika ser zimanê xwe, xistin ser zimanê xwe
diline sağlam olmak 1) ji zimanê xwe re saxlem bûn, zimanê (yekî) di hîfza (yekî) de bûn 2) ji zimanê xwe re saxlem bûn (kesê ku gotinên pîs û çepel nake)
1) ji zimanê xwe re saxlem bûn, zimanê (yekî) di hîfza (yekî) de bûn 2) ji zimanê xwe re saxlem bûn (kesê ku gotinên pîs û çepel nake) (birinin)
dilini (veya dillerini) yutmak zimangiranî lê ketin, devê (yekî) hatin girêdan, kulî zimanê (yekî) xwarin (ji ber heyecan, kêf û şaşwaziyê)
dilini bağlamak devê (yekî) girê dan (kirin ku kesek nikaribe êdî li berê hew xeber bide)
devê (yekî) girê dan (kirin ku kesek nikaribe êdî li berê hew xeber bide)
dilini değdirmemek devê xwe pê nekirin (nan qet nexwarin)
devê xwe pê nekirin (nan qet nexwarin)
dilini eşek arısı soksun! mozeqirt bi serê zimanê te vede!, devê te bişkê!
mozeqirt bi serê zimanê te vede!, devê te bişkê!
dilini kedi (fare) mi yedi? qey kuliyan zimanê te xwariye?, qey zar û zimanê te hatiye girêdan?
dilini kedi mi yedi? qey kuliyan zimanê te xwariye?, qey zar û zimanê te hatiye girêdan?
dilini kesmek (veya dilini kesip oturmak) zimanê xwe birîn, zimanê xwe jê kirin cihê xwe çêkirin
dilini kesmek (veya kesip oturmak) zimanê xwe birîn, zimanê xwe jê kirin cihê xwe çêkirin
dilini tutamamak bi zimanê xwe nikaribûn, zimanê xwe ranegirtin
bi zimanê xwe nikaribûn, zimanê xwe ranegirtin
dilini tutmak bi zimanê xwe kanibûn, zimanê xwe ragirtin
bi zimanê xwe kanibûn, zimanê xwe ragirtin
dilini yutmak zimangiranî lê ketin, devê (yekî) hatin girêdan, kulî zimanê (yekî) xwarin (ji ber heyecan, kêf û şaşwaziyê)
dilinim ji ser hev rabûna latan bi awayekî tewtewqî jeo
ji ser hev rabûna latan bi awayekî tewtewqî jeo
dilinin altında bir şey olmak binê zimanê (yekî) şil bûn
binê zimanê (yekî) şil bûn
dilinin altındaki baklayı çıkarmak binê zimanê (yekî) şil bûn hema gotin, li binê kundir xistin (tiştekî veşarî azlû kirin, dan der) *çıkar şu dilinin altındaki baklayı da, ne demek istiyorsan söyle, ben de anlayayım li binê kundir bixe, tu dixwazî çi bibêjî ku ez jî fêm bikim
binê zimanê (yekî) şil bûn hema gotin, li binê kundir xistin (tiştekî veşarî azlû kirin, dan der) * çıkar şu dilinin altındaki baklayı da, ne demek istiyorsan söyle, ben de anlayayım li binê kundir bixe, tu dixwazî çi bibêjî ku ez jî fêm bikim
dilinin cezasını (veya belâsını) çekmek (veya bulmak) cezayê zimanê xwe kişandin, li ser belaya zimanê xwe ve bûn
dilinin cezasını çekmek cezayê zimanê xwe kişandin, li ser belaya zimanê xwe ve bûn
dilinin ucuna gelmek hatin ser zimanê (yekî) *adamın öldüğünü demek, dilimin ucuna geldi, ama kendimi tuttum hate ser zimanê min ku ez bibêjim mêrik miriye, lê min gotina xwe daqurtand
hatin ser zimanê (yekî) * adamın öldüğünü demek, dilimin ucuna geldi, ama kendimi tuttum hate ser zimanê min ku ez bibêjim mêrik miriye, lê min gotina xwe daqurtand
dilinin ucunda bnr dilimin ucunda
bnr dilimin ucunda
dilinin ucuyla bi serê ziman, bi serê poz (ne ji dil û can)
bi serê ziman, bi serê poz (ne ji dil û can)
dilinme 1. hûrhûribûn 2. tewtewqîbûn jeo/m
1. hûrhûrîbûn 2. tewtewqîbûn jeo/m
dilinmek 1. hatin hûrkirin l/tb 2. tewtewqî bûn l/ngh
1. hatin hûrkirin l/tb 2. tewtewqî bûn l/ngh
diliyle sokmak bi zimanê xwe (yek) kuştin, bi kilîmên xwe (yek) kuştin, kilîm bi dilê (yekî) ve danîn
bi zimanê xwe (yek) kuştin, bi kilîmên xwe (yek) kuştin, kilîm bi dilê (yekî) ve danîn
diliyle tutulmak (veya diliyle yakalanmak) bi zimanê xwe hatin girtin, bi zimanê xwe sûcê xwe dan dest
diliyle tutulmak (veya yakalanmak) bi zimanê xwe hatin girtin, bi zimanê xwe sûcê xwe dan dest
dillendirme anîn ziman, întaq bj/m
anîn ziman, întaq bj/m
dillendirmek 1. benîşt avêtin devê (yekî), (yek) kirin ser zimanan (bûn sedem ku der barê yekî de xeyb, paşgotinê bê kirin) 2. anîn ser ziman 3. bi aman xistin l/bw
1. benîşt avêtin devê (yekî), (yek) kirin ser zimanan (bûn sedem ku der barê yekî de xeyb, paşgotinê bê kirin) 2. anîn ser ziman 3. bi ziman xistin l/bw
dillenmek 1. bi ziman ketin, bi xeberdanê ketin, bi axaftinê ketin *çocuk dillenmiş zarok bi zimên ketiye l/bw 2. hatin ziman l/ngh 3. ketin ser zimanan, deng pê ketin (bi awayekî nepak ji yekî hatin behskirin) l/bw
1. bi ziman ketin, bi xeberdanê ketin, bi axaftinê ketin * çocuk dillenmiş zarok bi zimên ketiye l/bw 2. hatin ziman l/ngh 3. ketin ser zimanan, deng pê ketin (bi awayekî nepak ji yekî hatin behskirin) l/bw
dillerde dolaşmak (veya dillerde gezmek) li ser zar û zimanan bûn
dillerde dolaşmak (veya gezmek) li ser zar û zimanan bûn
dillere destan li ser zar û zimanan e
dillere destan olmak ketin ser zar û zimanan
ketin ser zar û zimanan
dillere düşmek ketin ser zar û zimanan, ketin ser zimanên xelkê, deng pê ketin
ketin devê xelkê, ketin ser zar û zimanan
ketin devê xelkê, ketin ser zar û zimanan
dilleşmek 1. bi hev re peyîvîn, bi hev re sohbet kirin 2. devjenî kirin, şeredevî kirin, hefteheşt kirin l/gh
1. bi hev re peyîvîn, bi hev re sohbet kirin 2. devjenî kirin, şeredevî kirin, hefteheşt kirin l/gh
dilli 1. biziman 2. qanos, biziman, bidevûçen (ji bo zarok ûjinên ku bixeberdan û bizarê şîrîn e) rd
1. biziman 2. qanos, biziman, bidevûçen (ji bo zarok û jinên ku bixeberdan û bizarê şîrîn e) rd
dilli düdük 1. pîpik, fîrfîrk, tûtûk (cureyek pîpika ku ji şaxên zirav ên bî, hevr, tû û qamîşan tê çêkirin) m 2. wîrwîrok (kesê ku zêde bixeberdan e) nd/nt (bir şeyi)
1. pîpik, fîrfîrk, tûtûk (cureyek pîpika ku ji şaxên zirav ên bî, hevr, tû û qamîşan tê çêkirin)m 2. wîrwîrok (kesê ku zêde bixeberdan e) nd/nt (bir şeyi)
dilli düdük yapmak (tiştek) kirin çîrçîranok
(tiştek) kirin çîrçîranok
dilmaç wergêr, paçvevan, paçvan nd/nt
wergêr, paçvevan, paçvan nd/nt
dilmaçlık wergêrî, paçvevanî, paçvanî m
wergêrî, paçvevanî, paçvanî m
dilme 1. parikirin, kerîkirin, hûrhûrîkirin 2. qelaştin m
1. parîkirin, kerîkirin, hûrhûrîkirin 2. qelaştin m
dilmek 1. pari kirin, kerî kirin, hûrhûrî kirin 2. qelaştin l/gh
1. parî kirin, kerî kirin, hûrhûrî kirin 2. qelaştin l/gh
dilsever zimanhez, zimanperwer nd/rd
zimanhez, zimanperwer nd/rd
dilsiz lal, bêziman.
1. lal 2. bêzar, bêziman (ji bo kesê dengnekir, bêdeng) rd
1. lal 2. bêzar, bêziman (ji bo kesê dengnekir, bêdeng) rd
dilsizlik 1. lalî, lalbûnî 2. bêzimanî, bêzarim
1. lalî, lalbûnî 2. bêzimanî, bêzarî m
dilüviyum diluviyûm jeo/m
diluviyûm jeo/m
dil gönül, kalp, yürek.
ant/n 1. yürek, kalp 2. yürek, kalp (kalp hastalığı) * ji ber sekteya dil mir kalbten öldü 3. yürek, gön?(bir kimsenin ruhsal yönü) * destê wê dilerizî, dilê wê dişewitî elleri titriyor yüreği yanıyordu 4. mec kalp, gönül (sevgi, istek, düşünüş, anma ve hatır gibi kalpte var olduğu sanılan duygu kaynağı) 5. mec ka(bir ülkenin, bir kuruluşun işleyiş, yönetim ve varlığını sürdürme bakımından en önde gelen yeri) 6. mec kalp (duygu, his) * pê re dil nîn e onda kalp denen şey yok 7. yürek (mide, bağırsak, karın) * dilê wî li hev dikeve yüreği (veya içi) bulanıyor 8. hatır (gönül, kalp) * zinhar, dilê wî nehêlî sakın onun hatırını kırma 9. gönül (istek, arzu) * dilê wê ji xwendinê re tune okumaya gönlü yok 10. öz ( bir kimsenin benliği, kendi manevi varlığı) * gotina wî dilê min girt sözleri özüme dokundu 11. mec iç
dil ber dan l/bw bağlanmak, tutulmak, kapılmak
dil berdan (tiştekî) -e sevdasına düşmek
dil berdan (yek) (birine) gönül vermek (veya bağlamak), gönül akıtmak, gönül kaptırmak kapılmak, bağlanmak, meyil vermek, tutulmak * min dil berda rindiya wê onun güzelliğine kapıldım
dil bi (yekî) re tune bûn (birinde) kalp olmamak
dil bijandin l/gh 1. iştahlandırmak 2. gıcıklamak, cinsi istek uyandırmak * here çavên ku li serê ne bibîne, dilê mirov dibijîne xwe git de gözü onda gör, adamın yüreğini gıcıklıyor
dil bijandin xwe gıcıklamak, cinsi istek uyandırmak * here çavên ku li serê ne bibîne, dilê mirov dibijîne xwe git de gözü onda gör, adamın yüreğini gıcıklıyor
dil bijîn l/ngh 1. iştahlanmak, iştahı çekmek 2. gıcıklanmak (cinsel istek uyanmak) * ji ber awirên doktor dilê keçikê dibijiya wî kız doktorun bakışından gıcıklanıyormuş 3. imrenmek, öykünmek
dil dan l/gh 1. kabul etmek, razı gelmek 2. kıymak, kıyabilmek *ez dil nadim ku li te nifiran bikim ona bedduada bulunmana kıyamam * te çawa dil da ku tu wê ji xew rakî? nasıl kıyıpta onu uyandırdın?
dil dan (yekî) (birine) gönül vermek (veya bağlamak) 2) delinin eline değnek vermek (kötülük yapabilecek bir kimsenin davranışlarını kolaylaştırmak)
dil dan berê gönlünü almak
dil di ber (tiştekî) de neanîn gönlü razı olmamak, razı gelmemek
dil di cih xistin l/bw gönlünü rahatlatmak
dil di hev de bûn l/bw (birbirine) aşık olmak, vurgun olmak, vurulmuş olmak
dil dilan dihebîn in kalp kalbe karşıdır
dil dîtin bir kişinin isteğini bilip yerine getirmek
dil e kalp kalbe karşıdır
dil e li tiştekî nanêre gönül ferman dinlemez
dil êşandin l/gh 1. can yakmak (zulmetmek) 2. can yakmak (üzmek, acı vermek) * veqetan tim dilan diêşînin ayrılıklar can yakar
dil fireh kirin gönül açmak, iç açmak
dil girtin l/gh 1. âşık olmak, sevdalanmak 2. mec alınmak, gücenmek
gönül çekmek, sevdalı olmak
dil guhastin l/gh başka birini sevmeye başlamak
dil hebûn l/ngh istekli olmak, niyeti olmak * dil heye ku erebe bikirin araba almaya niyetleri var
dil hiştin l/gh gücendirmek
kalp kırmak
dil jê bûn l/bw (birine) darılmak, gücenmek
dil jê çûn l/bw 1. içi geçmek (veya bayılmak) 2. ödü kopmak
dil jê hiştin l/bw içerlenmek
dil jê man l/bw alınmak, gücenmek, içerlenmek, kırılmak, incinmek * ew yekî welê ye ku gelek mirov dil jê mane bu öyle biri ki bir çok insan ondan incinmiş * dil jê pir mabû ona çok içerlenmiştim
-den gönlü kalmak, küsmek, darılmak
dil jê re xwestin gönlü birinden yana olmak
dil jê sar bûn -den soğumak
-den soğumak
dil jê şikestin l/bw (birine) kırılmak, gücenmek
dil jê tije bûn l/bw (birine) çok kızmak
dil ji (yekî) çûn kendinden geçmek (bayılmak)
dil ji bîr ve çûn l/bw 1. fenalık geçirmek, içine baygınlıklar çökmek, içi geçmek, baygınlık geçirmek 2. yüreği burkulmak (çok üzülmek, çok acı duymak)
dil ji hev man l/bw (birbirine) alınmak, gücenmek
dil ji kê hez bike xweşik ew e gönül kimi severse güzel odur
dil ji xwe hiştin l/bw (birini) kırmak, gücendirmek
dil ketin l/ngh âşık olmak, gönül düşmek
dil ketin (yekî) birine âşık olmak, vurulmak, gönül kaptırmak
dil kirin l/gh 1. dilemek, istemek (canı istemek, razı gelmek) * wekî ku dil dikirin, ji xwe re kêf û zewq kirin diledikleri gibi eğlendiler * tu dil bikî ev tişt çêdibe eğer istersen bu iş olur 2. niyetlenmek, heveslenmek 3. alınmak
arzu etmek
dil kirin (yek) (birine) gönül vermek, gönül akıtmak, aşık olmak
dil kirin cih yüreği ferahlatmak, yüreği hafifletmek, içini rahatlatmak
dil ku şikest cebar nabe yürek kırıldı mı bir daha onmaz, yürek bir kırılmaya görülsün
dil lê bar dan l/bw hazmetmek, içine sinmek
dil lê qerar dan l/bw 1. benimsemek (bir şeye, birine bağlanmak, ısınmak) 2. içine sinmek 3. kabullenmek, tiksinmemek
dil lê qeridîn l/bw iştahı çekmek
dil lê qusîn l/bw kanı kaynamak
dil lê ronî bûn benimsemek (bir şeye, birine bağlanmak, ısınmak)
dil lê ronî dan l/bw 1. içine sinmek, hazmetmek 2. (birine) ısınmak * ez nizanım ji ber çi ye, carek dilê min li vî zilamî ronî neda bu adama nedense bir türlü ısınmadım
dil lê ronî nebûn l/bw 1. (birine) ısınmamak 2. (birine) çok kızmak, onu görmek istememek
havsalasına sığmamak, kabul edememek
dil lê rûniştin l/bw 1. benimsemek (bir şeye, birine bağlanmak, ısınmak) 2. sevmek, hoşlanmak
dil lê spî bûn (an jî nebûn) birine inanmak, güven duymamak (veya inanmamak, güven duymamak)
dil li (yekî) qerar dan hazmetmek, sindirmek, kabullenmek
dil li hev xistin bulantı vermek
dil li serê bûn l/bw meyletmek
dil li serê hebûn l/bw eğinmek
dil li serê peritîn yüreği parça parça olmak
dil man l/ngh alınmak, gücenmek, gönül koymak
dil ne kasika bilxur e gönül ferman dinlemez
dil nebijîn (tiştekî) tıkanmak, iştahsız olmak
dil nekirin l/gh istememek, rıza göstermemek, kabul etmemek
dil nerm kirin ikna etmek, yumuşatmak
dil niwaztin gönül okşamak
dil pê bar nedan (birini) çekememek 2) havsalasına sığmamak, kabul edememek
dil pê de çûn meyil vermek, sevmek
dil pê êşîn l/bw -e acımak, merhamet etmek* dilê min pir bi rewşa wî êşiya onun haline cok acıdım
dil pê girtin l/bw dokunmak
dil pê neşewitandin kıymak (acımadan vermek, esirgememek, feda etmek) * qet dil bi ew çend pere neşewitand onca paraya kıymadı, harcadı
dil pê şewitîn l/bw 1. (birine) acımak, merhamet etmek * dilê min pir bi rewşa wî şewitî onunu haline cok acıdım 2. eseflenmek, vahvahlanmak 3. dokunmak (duygulandırmak, etkilemek) * dilê min pir bi halê wê yê kelegirî şewitî onun o ağlamaklı halı bana çok dokundu
-e acımak, yüreği yanmak
dil pê ve bûn l/bw eğinmek, meyletmek, meyilli olmak
gözü arkada olmak (veya kalmak)
dil pê ve hebûn l/bw eğilimli olmak
dil pê ve man l/bw 1. gönlü kalmak (isteyipte edinemediği bir şeyden vazgeçememek) * xanî hingî xweşik dilê wê pê ve mabûbû ev o kadar güzeldi ki gönlü onda kalmıştı 2. yüreği (bir şeyde veya kimsede) kalmak, aklı kalmak * dilê min bi te ve ma aklım sende kaldı 3. acımak (bir şeyi vermeye kıyamamak veya verdiğine, elden çıkardığına üzülmek)
1) gözü arkada kalmak 2) acım(bir şeyi vermeye veya elden çırmaya kıyamamak)
dil pitpitîn (an jî pirpitîn) yüreği çarpmak (merak, korku, kaygı gibi duygular sebebiyle beliren tedirginlik)
dil şikandin kalp kırmak
dil sist kirin l/bw gevşemeye başlamak, -den vazgeçmeye meyletmek
dil şûşe ye ku bişikê nacebire kalp cam misalidir kırıldı mı, kolay kolay onarılmaz
dil tê de bûn l/bw 1. (bir şeyde) gönlü olmak 2. (birinde) gönlü var olmak
dil tê kirin cih içini ferahlatmak
dil û devê (yekî) yek (an jî wekî hev) bûn içi dışı bir olmak
dil û gurçik bi (yekî) re tune bûn (birinde) kalp olmamak
dil û gurçik ji xwe re xwestin her şeyin en iyisini kendine istemek
dil û gurçikên (yekî) hatin xwarê içi dışına çıkmak (kusmaktan rahatsız olmak)
dil û gurçikên (yekî) jê re hatin xwar (birine) içi parelenmek
dil û hinavê (yekî) jê re hatin xwar (biri) içini yakmak
dil û kezeban diperitîne yürekler acısı
dil xwe ve sözüm ona
dil xwestin l/gh arzulamak, dilemek
arzu duymak, istemek
dilalav rd ateşli (coşkulu, coşkun)
dilalavî m ateşlilik
dilan diperitîne içler (veya yürekler acısı)
dilar rd 1. yiğit, cesur 2. hamiyetli
dilara m dilber, nazenin (sevgili)
dilaram rd dingin, rahat olan 2. teseli edici
dilarî m 1. yiğitlik, cesaret 2. hamiyet
dilasan müsterih.
rd müsterih
dilasan bûn müsterih olmak
dilaşker rd açık yürekli
dilaşuft rd heyecanlı, çoşkulu
dilaşuftî m coşku, heyecan
dilatometre m dilatometre, genleşmeölçer
dilawêr cesur yürekli.
dilawer rd yürekli, yiğit
dilawerî m yüreklilik, yiğitlik
dilawiz rd tutkun, gönül vermiş, vurulmuş
dilaxêv m baharın ilk ayları (hayvan yemlerin azaldığı dönem)
dilbaristan m tahamül
dilbaristanî m tahamüllük
dilbaristanî kirin l/gh tahamül etmek
dilbaristanîkirin m tahamül etme
dilbawer imanlı, mümin.
rd inançlı
dilbawerî m inançlılık
dilbaz cilveli.
rd 1. dilbaz, gönül eğleyen, sözü ve davranışı hoş olan 2. mec yakışıklı erkek
dilbazî m dilbazlık
dilbêjî m önsezi
dilbend (i) rd 1. gönülden bağlı, tutkun 2. sevgili, yar 3. nd/nt gönüldaş
dilbend (ii) nd/nt dilmaç, tercüman
dilbendî m tercümanlık
dilbendî kirin tercümanlık yapmak
dilber rd taş yürekli, katı yürekli
dilberaz rd/mec inatçı
dilberdan m bağlanma, tutulma, kapılma
dilberdayî rd 1. tutkun, gönül vermiş olan 2. mec sevdalı (bir şeye gereğinden çok düşkünlük gösteren)
dilberdayîtî m tutkunluk
dilberz rd yüce kalpli
dilbeste rd âşık, tutkun
dilbestî rd tutkun, gönül vermiş olan
dilbestîbûn m tutkunluk
dilbî bot/m bir incir türü
dilbicî rd içi rahat
dilbiêş rd 1. acılı, kederli (acısı olan kimse)
dilbiêşî m acılı olma, kederli olma
dilbiguman rd 1. kuşkulu 2. güvensiz (kimseye güvenemeyen)
dilbigumanî m 1. kuşkululuk 2. güvensizlik
dilbij rd çekici, cazibeli
dilbijandar rd çekici, cazibeli
dilbijandarî m çekicilik, cazibe
dilbijandin m 1. iştahlandırma 2. gıcıklama, cinsi istek uyandırma
dilbijî m 1. iştah, iştahı çekme 2. gıcıklanma (cinsel istek uyanma) 3. imrenme, öykünme
dilbijî kirin l/gh kışkırtmak, teşvik etmek
dilbijîkirî rd kışkırtılmış
dilbijîkirin m kışkırtma
dilbijîn m 1. iştahlanma, iştahı çekme 2. gıcıklanma (cinsel istek uyanma) 3. imrenme, öykünme
dilbijok rd 1. iştahlı 2. istekli, isterikli (cinsel olarak) * dilbijok û çavlider isterikli ve gözü dışarda 3. öykünen
dilbijokî rd/h 1. iştahlıca 2. isterikli, siteriklice
dilbikeder rd kederli, üzünçlü
dilbikeder bûn kederli olmak, özüntülü olmak
dilbikeser rd acıklı, kederli (acı görmüş)
dilbikeser bûn kederli olmak, üzüntülü olmak
dilbikovan rd üzünçlü, üzüntülü, kederli
dilbikovan bûn l/ngh üzülmek
kederli olmak, üzüntülü olmak
dilbikovanbûn m üzülme
dilbikul rd 1. gönlü yaralı, yüreği yaralı 2. acılı, kederli (acısı olan kimse) * jinika dilbikul acılı kadın
dilbikulî m acılı olma, kederli olma
dilbirehm rd başkalarına acıyan, rahmeden kimse
dilbirî rd mest eden, kendine kul eden
dilbirîn rd yüreği yaralı, dağlı
dilbirînkirin m yüreğini yaralama, dağlama
l/gh yüreğini yaralamak, dağlamak
dilbitirs rd endişeli, kaygılı
dilbixem rd dertli
dilbizok rd gönül kıran, zalim
dilborîn m iç geçme
l/ngh iç geçmek
dilçak rd iyi kalplı (veya yürekli)
dilçakî m iyi kalplılık
dilçakîtî m iyi kalplılık
dilçepel rd 1. kötü niyetli 2. tiksindirici
dilçepelî m iğrençlik, tiksindiricilik
dilçivîk rd/mec ödlek, korkak
dilcoş rd çoşkun, ateşli
dilçoş rd coşkulu
dilcoşî m çoşkunluk
dilçoşî m coşkululuk
dilçûçik rd 1. şıpsevdi 2. maymun iştahlı
dilçûçikî m 1. şıpsevdilik 2. maymun iştahlılık
dilçûn m iştah, iştah çekme
dilda rd âşık, tutkun (gönül vermiş, gönlünü kaptırmış kimse) * dildayê dildarê xwe ye sevgiline tutkun
dildadayî rd yüreği kilitli
dildade rd yüreği kilitli
dildan gönül vermek, eğilim göstermek.
m 1. kabul etme, razı gelme 2. kıyma, kıyabilme
dildar aşık, gönül vermiş.
nd/nt 1. âşık, vurgun, tutkun, tutkulu (bir kimseye veya şeye aşırı sevgi ve bağlılık duyan) 2. âşık (sevişen bir çiftten kadına oranla genellikle erkeğe verilen ad) 3. sevgili, yar 4. sevgili (sevilen, âşık olunan kimse)
dildarane rd/h âşıkane, tutkunca
dildarî m âşıklık, tutku, tutkunluk
dildarî bûn l/ngh âşık olmak
dildatî m âşıklık, tutkunluk
dildayî rd 1. âşık, tutkun, vurgun, sevdalı 2. tutkun, gönül vermiş (birine) meftun, baygın 3. m canan, yar
dildayî bûn l/ngh âşık olmak, tutkun olmak
dildayîbûn m 1. âşık olma, tutkun olma 2. tutkunluk
dildayîtî m tutkunluk, vurgunluk, gönül kaptırma
dildil m düldül
dildiz nd/nt gönül hırsızı, gönül çelen
dildizî m 1. gönül hırsızlığı 2. gönül sırrı
dildoşan rd yağcı, gönül kandırıcı
dilê (wan) di hev de bûn birbirine âşık olma(birbirine) yangın olmak
dilê (wan) ji hev re ronî nedan perisi hoşlanmamak
dilê (wan) li hev ronî dan aralarındaki buzlar erimek
dilê (wî) bi halê (wî) şewitîn derdine yanmak
dilê (wî) di ser (wî) re çûn içi bayılmak (çok acıkmak)
dilê (wî) zengîn e gönlü zengin, gönlü bol
dilê (yekê) bi ser de xwar bûn (birine) gönlü meyilli olmak
dilê (yekê) kirin xwe 1) gönlünü çekmek (kapmak veya avlamak) 2) gönlünü kaptırmak
dilê (yekê) li serê ji bîr ve çûn içi kan ağlamak, içinden kan gitmek
dilê (yekê) mêr xwestin ersemek
dilê (yekê) û mêran tune bûn (kız veya kadın) evlenmeyi düşünmemek
dilê (yekî bi (wî) ve bûn (birine) karşı birşeyler hissetmek
dilê (yekî) arîn k albi sızlamak
dilê (yekî) avêtin yüreği çarpmak (kalp çarpmak veya çalışmak)
dilê (yekî) baristan (an jî tehemûl) nekirin içi götürmemek, vicdanına sığdıramamak
dilê (yekî) baristan nedan yüreği kaldırmamak
dilê (yekî) bi (yekî) êşîn (birine) acımak, merhamet etmek
dilê (yekî) bi (yekî) şewitîn (birine) acımak, merhamet etmek * dilê min bi zar û zêçên wî şewitî, lewma min ew neda dadgehê çoluğuna çocuğuna acıdım da mahkemeye vermedim
dilê (yekî) bi halê xwe şewitand (birini) kendine acındırmak
dilê (yekî) bihurîn (borîn an jî xewirîn) 1) yüreği bayılmak, yüreği ezilmek, içi bayılmak içi geçmek 2) içi (veya midesi) kazınmak (veya kıyılmak), açlıktan midesi eziklik duymak 3) yüreği burkulmak (çok üzülmek, çok acı duymak)
dilê (yekî) bijîn (...) 1) iştahı çekmek, canı çekmek * gava min kebab dîtin wisa dilê min bijiya wan kebabları görünce öyle bir canım çekti ki 2) iştaha gelmek, arzulamak, gönlü çekmek 3) iştahı kabarmak
dilê (yekî) birîndar e yüreği yaralı
dilê (yekî) bixem e yüreği delik, dertli
dilê (yekî) borîn 1) yüreği bayılmak, yüreği ezilmek, içi bayılmak (veya geçmek) 2) içi (veya midesi) kazınmak (veya kıyılmak), açlıktan midesi eziklik duymak 3) yüreği burkulmak (çok üzülmek, çok acı duymak)
dilê (yekî) çargopal lê xistin 1) yüreği hızla atmak 2) kalp atışları hızlanmak (heyecan veya korkudan ötürü)
dilê (yekî) çêkir (birinin) gönlünü etmek (veya yapmak)
dilê (yekî) çûn (tiştekî) canı çekmek, içi çekmek, iştahı çekmek, imrenmek * gava min kebab dîtin wisa dilê min çû wan kebabları görünce öyle bir imrendim ki * dilê min çi qas diçe savarê gund canım ne kadar da köy bulgurunu çekti
dilê (yekî) di ber re hatin içi el vermek
dilê (yekî) di ber re nehatin 1) içi el vermemek, içine sindirememek 2) azımsamak
dilê (yekî) di cih de bûn gönlü ferah (veya rahat) olmak
dilê (yekî) di ser de hebûn (birine) gönlü var olmak
dilê (yekî) di ser hev re qelibîn içi bayılmak (çok şekerli veya yağlı yiyecek ağır gelmek)
dilê (yekî) dîtin gönlünü almak
dilê (yekî) dizîn kalbini çalmak
dilê (yekî) êşandin (birini) üzmek, incitmek 2) yüreğini eritmek (veya sızlatmak)
dilê (yekî) êşîn yüreği ezilmek, yüreği sızlamak (üzülmek, acımak)
dilê (yekî) fireh bûn 1) yüreği ferahlamak (veya hafiflemek) 2) göğsü kabarmak
dilê (yekî) fireh bûn û çavê (yekî) vebûn gözü gönlü açılmak
dilê (yekî) fireh e yüreği geniş
dilê (yekî) fireh kirin gönül açmak, iç açmak
dilê (yekî) germ kirin gönlünü ısıtmak, oyalamak, teseli vermek
dilê (yekî) girtin kalbe dokunmak
dilê (yekî) gotin tirk yüreği küt etmek (ji)
dilê (yekî) hatin içinden gelmek
dilê (yekî) hatin ber devê (wî) yüreği ağzına gelmek
dilê (yekî) hatin devê (yekî) yüreği ağzına gelmek
dilê (yekî) hebûn (bir şeye) gönlü olmak 2) istekli olmak, niyeti olmak, meyilli olmak
dilê (yekî) helîn ödü kopmak
dilê (yekî) hênik bûn yüreğine su serpilmek
dilê (yekî) hênik kirin yüreğine su serpmek
dilê (yekî) hilavêtin helecanlanmak
dilê (yekî) hilneanîn içini bayıltmak veya kıymak (tatlı ağır gelip artık yiyememek)
dilê (yekî) hilnedan gönlü razı gelmemek
dilê (yekî) hilpetikîn yüreği hop etmek, yüreği hoplamak, yüreği yerinden oynamak)
dilê (yekî) hiştin gönlünü (veya kalbini) kırmak, gönül yıkma(birini) kırmak veya incitme(birinin) hatırını kırmak, gücendirmek
dilê (yekî) jê cebirîn -e alınmak
dilê (yekî) jê cegirandî bûn (birine) kırgın (veya kırılmış) olmak
dilê (yekî) jê cegirîn (birine) kırılmak, gücenmek
dilê (yekî) jê cemidîn (birinden) buz gibi soğumak
dilê (yekî) jê li hev ketin midesi almamak (kaldırmamak, kabul etmemek veya götürmemek)
dilê (yekî) jê m (birine) gücenmek, kırılma(birine) içerlemek
dilê (yekî) jê re hebûn (bir şeye) gönlü olmak, gönlü var gibi
dilê (yekî) jê re nexwestin içi götürmemek, istememezlik etmek, çekememezlik etmek (kıskanmak, çekememek)
dilê (yekî) jê re peritîn (birine) yüreği parelenmek
dilê (yekî) jê sar bûn (birinden) soğumak, buz gibi soğumak 2) -den umudunu kesmek
dilê (yekî) jê sar kirin (birinden) buz gibi soğumasını sağlamak 2) -den umudunu kırmak, -den umudunu kesmesini sağlamak
dilê (yekî) jê stendin kalbini çalmak
dilê (yekî) jê tije bûn birine karşı dolmak
dilê (yekî) jêr de hatin kusar gibi olmak
dilê (yekî) ji bîr ve çûn 1) içi (veya midesi) kazınmak (veya kıyılmak), yüreği bayılmak, yüreği ezilmek, safrası kabarmak (açlık duymak 2) yüreği burkulmak (çok üzülmek, çok acı duymak) 3) içine baygınlıklar çökmek, içi geçmek, baygınlık geçirmek (fenalık basmak) 4) mec gözleri bayılmak (hayranlıkla bakmak)
dilê (yekî) ji dinyayê sar bûn hayata küsmek
dilê (yekî) ji xwe hiştin (an jî şikandin) gönlünü (veya kalbini) kırmak veya yıkmak
dilê (yekî) ketin (...) 1) beğenmek 2) sevdasına düşmek
dilê (yekî) ketin (tiştekî) 1) içi gitm(bir şey yapmayı veya elde etmeyi çok istemek) (bir şeye) tutulmak, vurulmak
dilê (yekî) ketin (yek) (birine) gönül düşürmek, gönül düşmek
dilê (yekî) ketin cih 1) yüreği ferahlamak, yüreği hafiflemek, içi rahat etmek (kaygıdan kurtulmak) 2) yüreği rahatlamak (üzüntü ve ve kaygısı azalmak, kalmamak) 3) içine sinmek (rahatlık duymak) 4) yüreği yağ bağlamak (istenilen bir şeyin olmasından ferahlık duymak)
dilê (yekî) kewgirîn yüreği burkulmak
dilê (yekî) kir (birini) razı etmek * dilê Ronî nekirine ew jî naçe Roni’yi razı etmemişler, o da gitmiyor
dilê (yekî) kirin tirkîn yüreği hop etmek (hoplamak veya oynamak)
dilê (yekî) lê bar dan içine sinmek
dilê (yekî) lê bar nedan içine sinmemek
dilê (yekî) lê dan (an jî xistin)1) yüreği çarpmak (kalp çarpmak veya çalışmak) 2) kalbi çarpmak (çok heyecanlanmak)
dilê (yekî) lê kelîn (birine) içi ısınmak
dilê (yekî) lê neqeridîn 1) içi almamak, yüreği götürmemek, midesi almamak (kaldırmamak, kabul etmemek veya götürmemek) (bir şeyi) içi kabul etmemek
dilê (yekî) lê qerar dan 1) benimsem(bir şeye, birine bağlanmak, ısınmak) 2) içine sinmek
dilê (yekî) lê qerar nedan) içine sinmemek)
dilê (yekî) lê qusîn (birine) kanı kaynamak
dilê (yekî) lê ronî dan (an jî nedan) içi kabul etmek (veya etmemek), içine sinmek (veya sinmemek)
dilê (yekî) lê rûniştin (an jî rûneniştin) içine sinmek (veya sinmemek)
dilê (yekî) lê werivîn -e acımak
dilê (yekî) lê xera bûn 1) içi geçmek 2) -e üzülmek
dilê (yekî) lê xistin (an jî dan)1) kalbi çarpmak, kalbi atmak 2) kalbi çarpmak (çok heyecanlanmak)
dilê (yekî) li ba xwe xweş girt (birini) hoş tutmak
dilê (yekî) li ber rûneniştin içine sindirememek
dilê (yekî) li hev ketin yüreği kabarmak, içi (veya midesi) bulanmak, gönlü bulanmak * dilê min li hev ket midem bulandı
dilê (yekî) li hev xistin mide bulandırmak, gönül bulandırmak
dilê (yekî) li ser (wî) bûn (birine) karşı birşeyler hissetmek
dilê (yekî) li ser (yekê) hebûn (birine) yangın olmak
dilê (yekî) li ser (yekî din) hebûn (başka birine) gönlü olmak, ilgi duymak
dilê (yekî) li ser bûn 1) gönlü takılmak (aşk ile sevmeye başlamak) (birinde) gönlü var olmak
dilê (yekî) li serê êşîn (birine) yüreği sızlamak, içi kan ağlamak, içinden kan gitmek
dilê (yekî) li serê hebûn (birine karşı) ilgisi olmak (birine) yangın olmak
dilê (yekî) li serê helîn (birine) yangın olmak
dilê (yekî) li serê parçe (parçe) bûn içi paralanmak (veya parçalanmak), yüreği parça parça olmak
dilê (yekî) li serê peritîn içi paralanmak (veya parçalanmak)
dilê (yekî) li serê xera bûn içi kan ağlamak, içinden kan gitmek
dilê (yekî) m (birinin) gönlü kalma(biri) alınmak (darılmak veya kırılmak(birinin) hatırı kalmak
dilê (yekî) man pê ve yüreği (bir şeyde veya kimsede) kalmak
dilê (yekî) muferih bûn yüreği rahatlamak
dilê (yekî) ne safî bûn 1) evhamlı olmak 2) içi temiz olmamak
dilê (yekî) ne safî ye, her car bi aliyekî de ye gönlünün dümeni bozuk
dilê (yekî) nebijîn (tiştekî) içi almamak (midesi kabul etmemek)
dilê (yekî) neçûn (...) içi (veya midesi) almamak (kaldırmamak, kabul etmemek veya götürmemek)
dilê (yekî) negerîn dili varmamak
dilê (yekî) nehiştin (an jî neşikandin) yüze duramam(birinin hatırından çıkamamak, hatırını kıramamak)
dilê (yekî) neketin cih içine sinmemek
dilê (yekî) nerm bûn (birine) acımaya başlamak
dilê (yekî) nexwestin canı istememek
dilê (yekî) pak e kalbi temiz
dilê (yekî) pariyek ketin cih yüreği serinlemek
dilê (yekî) pê bûn istediği gibi olmak, razı olmak
dilê (yekî) pê êşîn (birine) acımak, merhamet etmek * dilê min pir bi rewşa wî êşiya onunu haline cok acıdım
dilê (yekî) pê razî nebûn gönlü razı olmamak
dilê (yekî) pê şewitîn 1) yüreği yanma(birine) acımak, merhamet etmek (pek çok acımak) * dilê min bi zar û zêçên wî şewitî, lewma min ew neda dadgehê çoluğuna çocuğuna acıdım da mahkemeye vermedim 2) içi götürmemek (acıklı bir durum karşısında dayanamamak) * dilê min pir bi rewşa wî şewitî onunu hali içimi götürmedi
dilê (yekî) pê ve bûn gönlü takılmak
dilê (yekî) pê ve man 1) gönlü kalmak (isteyipte edinemediği bir şeyden vazgeçememek) * dilê wê bi wî malî ve mabûbû gönlü bu malda kalmıştı 2) yüre?(bir şeyde veya kimsede) kalmak, aklı kalmak * dilê min bi te ve ma aklım sende kaldı 3) acım(bir şeyi vermeye kıyamamak veya verdiğine, elden çıkardığına üzülmek)
dilê (yekî) pê xera bûn (herhangi bir şeyden ötürü) üzülmek
dilê (yekî) pê xweş bûn sevinmek, hoşnut olmak
dilê (yekî) peritîn içi paralanmak (veya parçalanmak), yüreği parçalanmak, yüreği parça parça olmak
dilê (yekî) perpitandin yüreğini hoplatmak (oynatmak veya kaldırmak)
dilê (yekî) perpitîn yüreği parlamak
dilê (yekî) pitpitîn 1) kalbi çarpmak 2) kalbi çarpmak (çok heyecanlanmak)
(an jî hilavêtin) helecanlanmak
dilê (yekî) qalind bûn yüreği nasır bağlamak (veya tutmak), duygusuz olmak, duyarsızlaşmak
dilê (yekî) qalind e yüreği katı, yüreği pek
dilê (yekî) qebûl nekirin yüreği (veya midesi) kaldırmamak, kabul etmemek veya götürmemek (çirkin bir şey karşısında rahatsız olmak)
dilê (yekî) qerar nedan yüreği götürmemek
dilê (yekî) qeridîn (tiştekî) imrenmek * gava min kebab dîtin wisa dilê min qeridî wan kebabları görünce öyle bir imrendim ki
dilê (yekî) qetin ödü kopmak
dilê (yekî) ranegirtin 1) yüreği dayanmamak(acısına katlanamamak) 2) yüreği götürmemek (dayanmamak, katlanmamak)
dilê (yekî) rehmet xwestin 1) toprağı bol olsun 2) ölmüş birinden bahsedilirken ’Allah rahmet eylesin’ anlamında
dilê (yekî) reş bûn kalbi kararmak
dilê (yekî) rihet bûn 1) rahat etmek * heta ku em neşûştina, dilê wê rihet nedibû bizi yıkamayana kadar rahat etmezdi 2) yüreği rahatlamak veya ferahlanmak, (içine veya gönlüne) su serpilmek
dilê (yekî) rihet kirin (birini) rahatlatmak 2) gönlünü ferahlatmak, içini ferahlatmak, sadıra şifa vermek 3) yüreğine su serpmek
dilê (yekî) rûn girê dan yüreği yağ bağlamak, hoşnut olmak
dilê (yekî) rûniştin kanaat getirmek
dilê (yekî) sar bûn gönlü kararmak (dünya zevklerine karşı isteği kalmamak)
dilê (yekî) sar e yê me germ e o ölü biz yaşıyor
dilê (yekî) sar kirin gönlünü karartmak
dilê (yekî) sekinîn kalbi yerinden oynamak
dilê (yekî) ser wî çûn içi geçmek
dilê (yekî) şewitandin yüreğini eritmek (veya sızlatmak)
dilê (yekî) şewitîn 1) yüreği yanmak, kalbi sızlamak, içi yanmak, içi sızlamak (burkulmak veya sızlanmak) 2) yüreği parçalanmak, içi erimek (çok üzülmek) 3) içi yanmak (çok susamak)
dilê (yekî) şikandin (birinin) gönlünü (veya kalbini) kırmak, incitmek (birini) rencide etmek
dilê (yekî) şikestin gönlü kırılmak, fenasına gitmek, gücenmek, burulmak
dilê (yekî) sist bûn umudunu yetirmek, umudu kırılmak
dilê (yekî) tê de bûn (an jî hebûn)(bir şeyde) gönlü olmak (birinde) gönlü var olmak * dilê keçikê di te de heye kızın gönlü sende var
dilê (yekî) tê de rihet bûn içinin (veya yüreğinin) yağı erimek, yüreği soğumak
dilê (yekî) tê hebûn (birine) yangın olmak, aşık olmak
dilê (yekî) teng bûn içi sıkılmak, yüreği sıkılmak, daralmak
dilê (yekî) teng e yüreği dar
dilê (yekî) tengijîn yüreği sıkılmak
dilê (yekî) tenik (an jî zîz) bûn gözleri yaşarmak (duygulanmak)
dilê (yekî) tenik e yüreği yufka
dilê (yekî) tije ye yüreği dolu
dilê (yekî) tirsîn yüreği hop etmek (hoplamak veya oynamak)
dilê (yekî) tune bûn 1) isteksiz olmak 2) niyeti olmamak, istekli olmamak
dilê (yekî) û çûnê hebûn gitmeye niyeti olmak
dilê (yekî) û firotanê (an jî kirînê) hebûn satmaya (veya almaya) niyeti olmak dil
dilê (yekî) û jinan tune bûn (erkek) evlenmeyi düşünmemek
dilê (yekî) û tiştekî hebûn bir şey yapmaya niyeti olmak
dilê (yekî) vekirîn gönlünü almak
dilê (yekî) vepesirîn yüreğine su serpilmek
dilê (yekî) xazî bûn içi geçmek, iç baygınlık geçirmek
dilê (yekî) xelîn 1) iç bayılmak, midesi ezilmek (veya kazınmak) (çok acıkmak) 2) içi burkulmak (veya içi sızlanmak) 3) (içi, midesi) bulanmak
dilê (yekî) xera bûn 1) içi kararmak 2) hayal kırıklığına uğramak 3) üzülmek
dilê (yekî) xerab bûn kalbi fesat olmak
dilê (yekî) xeriqîn 1) içi (veya midesi) kazınmak (veya kıyılmak) 2) içi geçmek, bayılmak
dilê (yekî) xewirîn (an jî vexewirîn)1) yüreği bayılmak (veya ezilmek), iç bayılmak (veya ezilmek), midesi ezilmek (veya kazınmak) (açlık duymak) 2) yüreği burkulmak, içi burkulmak veya içi sızlanmak (çok acı duymak) 3) yüreği ezilmek (üzülmek) 4) içi geçmek, bayılmak
dilê (yekî) xweş bûn serinlem (biraz avunarak ferahlanmak)
dilê (yekî) xweş kirin (birinin) kalbini kazanmak, gönlünü okşamak (veya fethetmek) 2) gönül almak, gönlünü alma(birinin) gönlünü (veya hatırını) hoş etmek, eğlendirmek, neşelendirmek (sevindirmek) 3) gönül almak, gönlünü almak (kırılan bir kimseyi güzel bir davranışla hoşnut etmek) 4) gururunu okşamak 5) ümit serpmek 6) baş sağlığı dilemek
dilê (yekî) xwestin 1) canı istemek, içi gitmek, gönlü çekm(bir şey yapmayı veya elde etmeyi çok istemek) * ez xweşik bûm, ciwan bûm, gava ku min li vîtrîna cilan dimêzand bê çi qas dilê min dixwest gençtim, güzeldim, elbise vitrinlerine baktığımda içim gidiyordu 2) içinden gelmek, arzulam(bir şey yapmak için istek duymak)
dilê (yekî) xwezî bûn içi bayılmak veya geçmek (çok acıkmak)
dilê (yekî) zanîn kalini okumak
dilê (yekî) zerp kutan helecanlanmak, yüreği küt küt etmek
dilê (yekî) zîz bûn duygulanmak, gözleri yaşarmak
dilê (…) yek kişandin gönlü kaymak * dilê jinikê xort dikişand kadının gönlü gence kayıyordu (bi)
dilê baranê hebûn yağmurlamak (yağmur yağacak gibi olmak)
dilê berfê (an jî baranê) hebûn kar (veya yağmurun) yağmaya niyeti olmak
dilê dêredêr yaralı ve perişan gönül
dilê ewil ilk göz ağrısı (ilk sevilen, âşık olunan kimse) * cana min, ji bîr meke ku tu dilê minê ewilî canım, unutma sen benim ilk göz ağrımsın
dilê hev hiştin l/bw bozuşmak
dilê hev şikandin l/bw bozuşmak
dilê hev tije kirin l/bw (birbirini) kırmak, gücendirmek
dilê însan Allahın evi (insan gönlü)
dilê kul û şikestî alınmış, kırılmış, gücenik (kimse)
dilê min dibêje içimde bir ses diyor ki
dilê min ji min re dibêje içimde bir ses bana diyor ki
dilê mirov piçek goşt e insandır alınabilir
dilê rihet ağız tadı, dirlik düzenlik
dilê rihet dîtin ....yüzü görmek * dilê rihet dîtin rahat yüzü görmek
dilê rihet nedan h (birbirine) rahat yüzü göstermemek
dilê se bi savar xweş kirin önüne bir kemik atmak
dilê şivên bixwaze mast ji nêrî çêdike insan yapmayı istemeyegörsün
dilê wî di goştê kerê de heye, dibêje guhên wê wekî guhên kêrgoşkê ne kedi yavrusunu yerken sıçana benzetir
dilê xwe berdan (yek) (birine) abayı yakmak
dilê xwe bi halê xwe şewitandin 1) kendi haline üzülmek 2) kendini acındırmak
dilê xwe bi xwe şewitandin 1) kendi haline üzülmek 2) dert yanmak 3) kendini acındırmak (di)
dilê xwe de sêwirandin akılından geçirmek (di)
dilê xwe de xeber dan kalbiyle konuşmak
dilê xwe di ber re neanîn azımsamak
dilê xwe di cih xistin 1) içini rahatlatmak 2) içini boşaltmak
dilê xwe êşandin l/bw canını sıkmak
dilê xwe fireh bike (gönlünü, içini) ferah tut
dilê xwe fireh kirin gönlünü serin tutmak
dilê xwe firîqet kirin yüreğini pek tutmak
dilê xwe hiştin gönül koymak
dilê xwe jê re vekir (birine) kalbini açmak
dilê xwe ji (yekî) kir (birine) alınmak
dilê xwe kirin l/bw istemek, niyetlenmek
istemek
dilê xwe kirin (yek) (birine) gönül bağlamak (veya vermek(birine) gönlünü kaptırmak, gönül komak
dilê xwe kirin yek birlik olmak
dilê xwe lê bi keys kir (birine) abayı yakmak
dilê xwe pê êşandin l/bw acınılmak
acınılmak
dilê xwe pê neşewitandin (birinin) gözünün yaşına bakmamak 2) kıymak (acımadan vermek, esirgememek, feda etmek) * qet dilê xwebi ew çend pere neşewitand onca paraya kıymadı, harcadı
dilê xwe pê sekinandin mideyi bastırmak
dilê xwe pê şewitandin l/bw acınılmak * mirov dilê xwe bi kesekî welê naşewitîne böyle bir insana acınılmaz
1) acımak, acınılmak * mirov dilê xwe bi kesekî welê naşewitîne böyle bir insana acınılmaz 2) acım(bir şeyi vermeye kıyamamak veya verdiğine, elden çıkardığına üzülmek)
dilê xwe rihet bihêle (gönlünü, içini) ferah tut
dilê xwe rihet kirin l/bw içini rahatlatmak, rahatlanmak, yorgunluğunu atmak
1) rahatlamak, yorgunluğunu atmak 2) içini rahatlatmak, içini boşaltmak, yüreğini boşaltmak (veya dökmek) 3) kulaklarının pasını gidermek (müzik dinlemek için) (birinin) kanına ekmek doğramak
dilê xwe rûniştandin gönlünü ferah tutmak * dilê xwe rûnîne, tu tiştê min nîn e gönlünü ferah tut, bir şeyim yok
dilê xwe şewitandin yerinmek
dilê xwe stendin l/bw gönül komak
dilê xwe tehl û tirş kirin yüzünü buruşturmak (veya ekşitmek)
dilê xwe xweş kirin l/bw gönlünü ferah tutmak
dilê yekî) şikîn kırılmak, incinmek
dilefkar rd efkarlı, gönlü efkarlı olan
dilefroz rd gönül aydınlatan
dilefrûz bnr dilefroz
dilek bot/m kutu otu
dilekî rihet nedan (yek) (birine) rahat yüzü göstermemek
dilekî rihet nedîtin rahat yüzü görmemek
dilêr rd 1. yürekli, yiğit 2. cesur, gözüpek, atılgan
dilêrane h 1. yüreklice, yiğitçe 2. cesurane, cesurca
dilêrî m 1. yüreklilik, yiğitlik 2. cesaret, cesurluk, atılganlık, gözüpeklik
dilêrî kirin yiğitlik etmek
dilêş acıklı.
m yürek acısı, kalp ağrısı
dilêşandin m 1. can yakma (zulmetme) 2. can yakma (üzme, acı verme
dilêşî m yürek acısı, hüsran
dilêşîn m yürek acıma, yürek sızlama
l/ngh yürek acımak, yürek sızlamak
dilevîn sevdalı.
rd sevdalı
dilevra rd âlicenap
dilevratî m âlicenaplık
dilfêncî m göğüs ağrısı
dilfikar rd kaygılı
dilfikarî m kaygılılık
dilfireh sabırlı, geniş yürekli, rahat.
rd 1. yüreği geniş, kalbi geniş, gönlü geniş, gönlü ferah, geniş gönüllü 2. rahat (üzüntü, sıkıntı ve tedirginliği olmayan) 3. geniş (kolay kolay tasalanmayan, hoşgörülü, rahat) 4. sabırlı
dilfireh bûn l/ngh ferehlamak, ferahlanmak, rahatlanmak (sıkıntısı, tasası dağılmak)
dilfireh kirin l/gh ferahlandırmak, ferahlatmak, iç ferahlatmak
dilfirehbûn m ferehlama, ferahlanma, rahatlanma
dilfirehî m rd 1. geniş gönüllülük, gönül açıklığı, ferahlık 2. rahatlık (üzüntü, sıkıntı ve tedirginliği olmama) 3. genişlik (kolay kolay tasalanmama, hoşgörülü olma)
dilfirehkirin m ferahlandırma, ferahlatma, iç ferahlatma
dilgawir rd taş yürekli, zalim
dilgawirî m taş yüreklilik, zalimlik
dilgemar rd çirkef (içi kötü kimse)
dilgemarî m çirkeflik (kimse)
dilgerm rd 1. cana yakın, sempatik, sıcak kanlı 2. heyecanlı 3. ateşli (coşkulu, coşkun)
dilgerm kirin l/gh oyalamak (vakit kazanmak için aldatmak)
dilgermî m 1. cana yakınlık, sempatiklik, sıcak kanlılık 2. heyecan 3. ateşlilik, coşku, heyecan
dilgeş rd sevinçli, şen, neşeli
dilgeş bûn l/ngh sevinçli olmak, sevinmek
dilgeşbûn m sevinçli olma, sevinme
dilgeşî m sevinç, şen olma
dilgeşker rd şenlendiren, neşelendiren
dilgîr rd büyüleyici
dilgir (i) rd 1. nefsine hakim olan 2. karizmatik
dilgir (ii) rd 1. sevdalı, tutkun 2. gücenik 3. taraftar 4. dokunaklı, etkileyici
dilgir (iii) zo/m siyah beyaz renkli bir tür hayvan
dilgîr kirin l/gh büyülemek
dilgiran müşkülpesent, zor beğenen.
rd 1. alıngan, gücenik, küskün, kırgın, muğber 2. isteksiz, niyetsiz
dilgiran bûn l/ngh 1. gücenik olmak, küskün olmak, muğber olmak 2. isteksiz olmak
1) gücenik olmak, küskün olmak 2) isteksiz olmak
dilgiranbûn m 1. gücenik olma, küskün olma, muğber olma 2. isteksiz olma
dilgiranî m 1. alınganlık, güceniklik, kırgınlık, muğberlik 2. isteksizlik
dilgirankirin m 1. gücendirme, küskün kılma 2. isteksizleştirme
l/gh 1. gücendirmek, küskün kılmak 2. isteksizleştirmek
dilgirî (i) m 1. nefsine hakim olma 2. karizma, etkileyicilik
dilgirî (ii) m 1. tutkunluk 2. güceniklik 3. dokunaklılık, etkileyicilik
dilgîrkirin m büyüleme
dilgirs rd/mec merhametsiz
dilgirsî m merhametsizlik
dilgirtî rd 1. âşık, sevdalı 2. mec alınmış, gücenik
rd 1. tutkun, sevdalı 2. alıngan
dilgirtîbûn m 1. tutkunluk 2. alınganlık
dilgirtin m 1. âşık olma, sevdalanma 2. mec alınma, gücenme
dilgirtok rd tutkun, âşık
dilgivaş rd iç burkan, iç burkucu, kasvetli
dilgivêş rd iç burkan, iç burkucu, kasvetli
dilgivêşî m iç burkma, kasvet
dilgorî rd birine tutkun olmuş olan
dilgudaz rd 1. yüreği eriten, yüreğin dayanamayacağı 2. mec takılmaktan hoşlanan
dilhebîn rd 1. seven (kimse) 2. çekici, cazip
dilhebînî m 1. sevme 2. çekicilik
dilhebok rd 1. seven (kimse) 2. çekici, cazip
dilhebûn m istekli olma, niyeti olma * dil heye ku erebe bikirin araba almaya niyetleri var
dilhej rd 1. yürek sarsıcı 2. mec heyecan
dilhejî m 1. yürek sarsma 2. mec heyecan
dilhejok rd yürek titreten, heyecan verici
dilhelûk rd duygusal (duygunun aşırı etkilediği kimse)
dilhelûkî m duygusallık (duygu ve duyumların ağır basması sonucu aşırı bir biçimde etkilenme durum)
dilhênik rd sakin, müsterih, içi rahat
dilhênik bûn l/ngh rahatlamak, müsterih olmak
dilhênikbûn m rahatlama, müsterih olma
dilhênikî rd sakinlik, müsterih olma, içi rahat olma
dilhênikkirin m rahatlatma, müsterih etme
l/gh rahatlatmak, müsterih etmek
dilherêf rd yürek yıkan
dilherî m gözüpeklik, cesaret, atılganlık
dilhêsa rd içi rahat
m içi rahatlığı
dilhesin rd demir yürekli, taş yürekli
dilhesin bûn taş yürekli olmak
dilhesinî m taş yüreklilik
dilhewîn rd sadık
dilhewînî rd sadakat
dilhişk nd/nt katı yürekli, pek yürekli
dilhişk bûn katı yürekli olmak
dilhişkane h acımasızca
dilhişkî m katı yüreklilik, katılık, acımasızlık, kalpsizlik, pek yüreklilik
dilhişkî bûn l/ngh kütükleşmek (sert ve duygusuz bir duruma gelmek)
dilhişkî kirin katı yüreklilik yapmak
dilhişkîbûn m kütükleşme (sert ve duygusuz bir duruma gelme)
dilhiştek rd gücendirici
dilhiştî rd gücenik
dilhiştîbûn m güceniklik
dilhiştin m gücendirme
dilhov rd vahşi kalpli
dilî rd kardiyak, kalple ilgili
dilig m geçim
dilihandî rd 1. şaşırtılmış 2. afallaştırımış
dilihandin m 1. şaşırtma 2. afallatma, afallaştırma
l/gh 1. şaşırtmak 2. afallatmak, afallaştırmak
dilihîn m 1. şaşırma, şaşma 2. afallama, afallaşma
l/ngh 1. şaşırmak, şaşmak (ne yapmak gerektiğini bilememek, nasıl davranacağını kestirememek, hayret etmek) * gava ez dîtim delihî beni görünce şaşırdı 2. afallamak, afallaşmak
dilik naz.
dilik (i) ant/n 1. yürek 2. yürek, yürekcik, gönül, gönülcük (bir kimsenin ruhsal yönü) * destê wê dilerizî, dilikê wê dişewitî elleri titriyor yüreği yanıyordu
dilik (ii) m klâpe (akışkan maddelerin geçmesini sağlamak veya engelemek için kullanılan supap)
dilik (iii) n öğünlük aş
dilikê çav an/ndt göz yaşı etçiği (veya memesi)
dilikî rd 1. âşık, vurgun, tutkun (bir kimseye veya şeye aşırı sevgi ve bağlılık duyan) 2. âşık (sevişen bir çiftten kadına oranla genellikle erkeğe verilen ad) 3. aygın baygın
dilikî bûn l/ngh 1. âşık olmak, vurgun olmak, sevdalanmak (birine gönül vermek, sevgiyle bağlanmak) 2. aşka düşmek, sevda çekmek, kara sevdaya tutulmak, merak getirmek * ev lawik dilikî ye bu çocuk sevda çekiyor
dilikîbûn m 1. âşık olma, vurgun olma, sevdalanma (birine gönül verme, sevgiyle bağlanma) 2. aşka düşme, sevda çekme, kara sevdaya tutulma, merak getirme 3. âşıklık, tutkunluk
dilikîbûyîn m 1. âşık oluş, vurgun oluş, sevdalanış 2. aşka düşüş, sevda çekiş, kara sevdaya tutuluş, merak getirme
dilikîtî m vurgunluk, gönül kaptırma durum
dilîn m duygu, his
dilînî rd 1. duygulu, hisli 2. duygusal, hissî
dilînî bûn l/ngh 1. duygulanmak, hislenmek 2. duygusallaşmak
dilînî kirin l/gh 1. duygulandırmak 2. duygusallaştırmak
dilînîbûn m 1. duygulanma, hislenme 2. duygusallaşma
dilînîbûyîn m duygulanış, hisleniş
dilînîkirin m 1. duygulandırma 2. duygusallaştırma
dilînîtî m duygusallık, hissiyat
diliq bnr dilq
diliqî rd melez
diliqî bûn l/ngh melezleşmek
diliqî kirin l/gh melezlemek
diliqîbûn m melezleşme
diliqîkirin m melezleme
diliqîtî m melezlik
dilistan m gönül yeri, gönül ülkesi
diljan m kalp ağrısı
diljar rd 1. kırık kalplı 2. zayıf (ruhsal yönden gereği kadar güçlü olmayan)
diljarî m zayıflık (ruhsal yönden)
diljêbûn m darılma, gücenme
diljêçûn m 1. içi geçme (veya bayılma) 2. ödü kopma
diljêhiştin m içerlenme
diljêman m alınma, gücenme, içerlenme, kırılma, incinme
diljêmayîn m güceniş, içerleniş, kırılma, incinme
diljêşikestin m kırılma, gücenme
diljibîrveçûn m 1. fenalık geçirme, içine baygınlıklar çökme, içi geçme, baygınlık geçirme 2. yüreği burkulma (çok üzülme, çok acı duyma)
diljihevman m (birbirine) alınma, gücenme
diljihevmayîn m (birbirine) alınma, gücenme
dilkafir rd zalim, taş yürekli
dilkafir bûn zalim (veya taş yürekli) olmak
dilkafirî m zalimlik, taş yüreklilik
dilkeçik rd 1. çıtkırıldım, alıngan 2. utangaç 3. duygusal
dilkeçikî h 1. çıtkırıldımca 2. utangaçça 3. duygusalca
dilkeçikîtî m 1. çıtkırıldımlık 2. utangaçlık
dilkeder rd kederli, üzüntülü
dilkederî m kederlilik, üzüntülülük
dilkêş cazip, cazibeli.
rd 1. çekici, cazibeli, cazip 2. alımlı, albenili
dilkeser rd üzüntülü, müessif
dilkeserî m üzüntülülük, müessiflik
dilkêşî m 1. çekicilik 2. alımlılık, albeni
dilketî aşık.
rd 1. âşık, vurgun, tutkun, tutkulu, sevdalı 2. âşık, vurgun, tutkun, tutkulu, sevdalı (bir kimseye veya şeye aşırı sevgi ve bağlılık duyan, gereğinden çok düşkünlük gösteren) * dilketiyê pîşeya xwe ye mesleğine âşık biri yekî 3. nd/nt sevilen, sevgili, âşık olunan
dilketî bûn l/ngh sevda çekmek * ew yekî dilkketî ye o sevda çekiyor
dilketîbûn m 1. sevda çekme 2. tutkunluk, vurgunluk
dilketîbûyîn m sevda çekiş, sevda çekme
dilketîk nd/nt sevilen, sevgili, âşık olunan
dilketin m âşık olma, gönül düşme
dilkevir rd/nt 1. taş yürekli, acımasız, merhametsiz 2. mec duygusuz, katı yürekli
dilkevir bûn l/ngh 1. acımasızlaşmak 2. kütükleşmek (sert ve duygusuz bir duruma gelmek)
1) taş yürekli olmak 2) duygusuz olmak
dilkevirbûn m 1. acımasızlaşma 2. kütükleşme (sert ve duygusuz bir duruma gelme)
dilkevirî m 1. taş yüreklilik, acımasızlık 2. duygusuzluk, katılık
dilkevirkî h acımasızca
dilkevok rd/mec ödlek, korkak
dilkîn rd kinci, kin güdücü
dilking bnr dil
dilkînî m kincilik, kin güdücülük
dilkirî rd 1. istekli, razı (razı gelmiş olan) 2. niyetli, hevesi 3. alınmış olan
dilkirin m 1. dileme, isteme (canı isteme, razı gelme) 2. niyetlenme, heveslenme 3. alınma
dilkoçer hafif meşrep.
rd 1. şıpsevdi 2. uçarı
dilkoçerî m 1. şıpsevdilik 2. uçarılık
dilkovan rd 1. üzüntülü 2. efkârlı, hüzünlü
dilkovan bûn l/ngh hüzünlenmek, yeis bürünmek
dilkovanbûn m hüzünlenme, yeis bürünme
dilkuj rd gönül yaralayan
dilkul rd 1. gönlü yaralı 2. kederli
dilkulî m 1. gönül yarası 2. keder
dilkuşa rd iç açıcı, yüreğe ferahlık veren
dilkutk m 1. kalp atışı, kalp çarpıntısı, yürek çarpıntısı 2. küt (kalp atışının çıkardığı ses)
dilkutk lê xistin l/bw teklemek (kalp için; sağlığı bozulmak)
dilkutka (yekî) lê xistin (an jî dan)1) kalbi çarpmak, yüreği çarpmak (merak, korku, kaygı gibi duygular sebebiyle beliren tedirginlik) * dilkutika dilê wî lê dida kalbi küt küt atıyordu
dilkutklêxistin m tekleme (kalp için; sağlığı bozulma)
dillicih rd memnun, istekli, razı
dilm m tortu, çökelti
dilm bûn l/ngh tortulanmak
dilmabûn m gönlü kalma, gücenme
dilman m alınma, gücenme, gönül koyma
dilmanî m 1. gücenme, güceniklik, kırgınlık 2. hoşnutsuzluk
dilmanî bûn l/ngh gücenmek, kırılmak
dilmanîbûn m gücenme, kırılma
dilmanîya xwe nîşan dan 1) kırgınlığını göstermek 2) hoşnutsuzluk getirmek
dilmayî rd 1. gücenik, kırgın, kalbi kırık 2. m gücenme, kırılganlık
dilmayî bûn l/ngh gücenmek, buruklaşmak
kırgın olmak
dilmayî ketiye nav ... (biriyle) geçmişi olmak (aralarında kırgınlığa neden olan bir şey geçmiş olmak)
dilmayî kirin nav (wan) aralarına kamış koymak, arabozanlık etmek
dilmayîbûn m 1. güceniklik, kırgınlık 2. gücenme, buruklaşma
dilmayîn m güceniş, gücenme, alınma, gönül koyma
dilmayînî m güceniklik, burukluk
dilmayîtî m güceniklik, kırgınlık
dilmbûn m tortulanma
dilme m 1. tortu 2. rd rafadan * hêka dilme rafadan yumurta
dilme girtin l/gh tortulaşmak
dilmegirtin m tortulaşma
dilmeqesk zo/m kırlangıç
dilmeyî rd rafadan * hêka dilmeyî rafadan yumurta
dilmeyî bûn l/ngh tortulaşmak
dilmeyîbûn m tortulaşma
dilmezin rd hamiyetli
dilmezinî m hamiyet
dilmînî m avuntu, avunç, teselli
dilmînî bûn l/ngh avunmak, teselli bulmak
dilmînî dan (yek) (birini) avutma(birine) teselli etmek (veya vermek)
dilmînî dan xwe avunmak
dilmînî pê dan avundurmak, teselli etmek (veya vermek)
dilmînîbûn m avunma, teselli bulma
dilmînîker rd avutucu, teselli edici
dilnas nd/nt kardiyolog
dilnasî m kardiyoloji
dilnaz rd duygusal, yufka yürekli
dilnazî m duyygusallık, yufka yüreklilik
dilnazik rd 1. duygusal (duygunun aşırı etkilediği kmse) 2. duygulu
dilnazikî m 1. duygusallık 2. duygululuk
dilnazkî h yufka yüreklice
dilnebijîn m iştahı çekmeme, tıkanma (iştahsız olma)
dilnekêş rd alımsız, çekici olmayan
dilnekêşî m alımsızlık
dilnekirî rd isteksiz
dilnekirin m istememe, rıza göstermeme, kabul etmeme
dilnepak rd erdemsiz
dilnepakî m erdemsizlik
dilnerihet rd rahatsız, huzursuz, tedirgin
dilnerihet kirin tedirgin etmek
dilnerihetî m rahatsızlık, huzursuzluk, tedirginlik
dilnerm rd 1. yumuşak kalplı 2. merhametli, yufka yürekli
dilnermî m 1. yumuşak kalplilik 2. merhametlilik, yufka yüreklilik
dilneşad rd mutsuz, bahtsız
dilneşadî m mutsuzluk, bahtsızlık
dilneşewat rd acımasız, merhametsiz
dilneşewatî m acımasızlık, merhametsizlik
dilnexwaz rd fena kalplı
dilnexweş rd 1. kalbi hasta 2. mec neşesiz
dilnexweşî m 1. kalp hastalığı 2. neşessizlik
dilnişmî rd seçici (her şeyi beğenmeyen, seçici davranan kimse)
dilniwaz (i) mzk/m bir müzik makamı
dilniwaz (ii) rd 1. gönül okşayıcı, okşayıcı, hoşa giden 2. okşamalık * çend gotinê dilniwaz gotin û çû bir kaç okşamalık söz söyledi gitti 3. sevimli, cana yakın 4. mec çekici, cazibeli, cazip
dilniwazî m 1. gönül okşayıcılık, okşayıcılık 2. sevimlilik, cana yakınlık 3. mec çekicilik, cazibelilik
dilniya rd 1. müsterih 2. hoşnut 3) kanaatkâr
dilniya bûn l/ngh 1. müsterih olmak 2. hoşnut olmak, tatmin olmak 3. kanaat getirmek
1) müsterih olmak 2) hoşnut olmak 3) kanaat getirmek
dilniya kirin l/gh 1. müsterih etmek 2. hoşnut etmek, tatmin etmek
1) müsterih etmek 2) hoşnut etmek
dilniyabûn m 1. müsterih olma 2. hoşnut olma, tatmin olma 3. kanaat getirme
dilniyakirî rd hoşnut edilmiş olan
dilniyakirin m 1. müsterih etme 2. hoşnut etme, tatmin etme
dilniyatî m 1. müsterihlik 2. hoşnutluk
dilniyatîya xwe nîşan dan 1) kanaatkârlığını göstermek 2) hoşnutluk getirmek
dilnizm alçak gönüllü, mütevazı.
rd/nd alçak gönüllü
dilnizmî m alçak gönüllülük
dilo m ağıt
dilobêj nd/nt ağıtçı (ağıt yakan kimse)
dilobêjî m ağıtçılık
dilojar m ağıt, ölü arkasında yakılan ağıt
dilok m hareketli sevda türküsü
dilokî bnr dilok
dilop damla.
m damla
dilop bi dilop derdan tije dibe damlaya damlaya göl olur
dilop dilop damla damla
dilop kirin l/gh 1. damlamak 2. damlamak, akmak * xanî dilopan dike dam akıyor 3. mec sessizliği bozmak, gürültü yapmak
dilopa eniyê bardağı taşıran damla
dilopandin m damlatma
l/gh damlatmak
dilope bnr dilop
dilopek h azıcık
bir damla (çok az) * dilopek av jî nîn e bir damla su bile yok
dilopik m damlacık
dilopîn m damlama
l/ngh damlamak
dilopîng m süzek, damıtıcı
dilopînk bnr dilopîng
dilopjimar m damlalık
dilopkirî rd damlamış olan
dilopkirin m 1. damlama 2. damlama, akma 3. mec sessizliği bozma, gürültü yapma
dilopxwer rd damla damla absorbe eden
dilovan rd 1. acıyan, rahîm, merhametli 2. merhametli, sevecen, sevgi dolu, şefkatlı
dilovan û dilevîn rahman ve rahim
dilovane h 1. merhametlice 2. sevecence
dilovanî şefkat.
m 1. rahmet, merhamet 2. şefkat
dilovanî kirin l/gh merhamet etmek
dilovanîtî m merhamet
dilovîn rd rahîm
dilpak rd 1. iyi kalpli (veya yürekli) 2. hulûskâr, tekmiz duygulu, içten, gönlü temiz 3. kalbi bütün (veya temiz), faziletli, erdemli
dilpakî hüsnüniyet.
m 1. iyi kalplilik (veya yüreklik) 2. hulûskârlık, gönül temizliği 3. fel erdem
dilpakîtî m 1. iyi kalplilik (veya yüreklik) 2. hulûskârlık 3. erdemlilik
dilpaqij rd temiz yürekli, iyi yürekli, gıllügişsiz
dilpaqijî m temiz yüreklilik, iyi yüreklik
dilparsek rd şıpsevdi, gönül avcısı
dilparsekî m şıpsevdilik, gönül avcılığı
dilpêêşîn m 1. acınma 2. rd acınacak
dilpêgirtin m dokunma
dilpejir rd gönlün kabul edeceği, beğeneceği
dilpenah rd iyi kalplilik (veya yürekli)
dilpenahî m iyi kalplilik (veya yüreklilik)
dilperitî rd yüreği parelenmiş olan
dilpêşewat m 1. acınma 2. rd acınacak 3. dokunma
dilpêşewitîn m 1. acıma, merhamet 2. eseflenme
dilpêt rd ateş yürekli, korkusuz
dilpêvebûn m eğinme, meyletme
dilpîs kötü kalpli.
rd 1. içi kötü, fesat 2. kızıl iblis
dilpola rd çelik yürek, çelik yürekli, cesur
dilpolatî m çelik yüreklilik, cesaret
dilq (i) n 1. kılık, eşkâl (bir şeyin dış görünüşü) * di sersalê de xwe kiribû dilqê kalo yılbaşı eğlencesinde yaşlı adam kılığına girmişti * ketin dilqê polîs polis kılığına girmek 2. rol (birinin kisvesine bürünme, birinin yerine geçme)
dilq (ii) rd 1. şımarık 2. yılışık * çi qas mirovekî dilq e ne kadarda yılışık biri
dilq bûn l/ngh şımarmak, yılışmak
dilqalind rd 1. ağır kanlı (kolayca duygulanmayan) 2. psî ağır kanlı (soğukluk) 3. kalpsiz, katı yürekli, pek yürekli, acımasız, duygusuz
dilqalind bûn l/ngh 1. duyarsızlaşmak 2. duygusuzlaşmak, duygularını yitirmek, nasır bağlamak (veya tutmak)
duygusuz olmak
dilqalindbûn m 1. duyarsızlaşma 2. duygusuzlaşma, duygularını yitirme, nasır bağlama (veya tutma)
dilqalindbûyîn m 1. duyarsızlaşma 2. duygusuzlaşma, duygularını yitirme, nasır bağlama (veya tutma)
dilqalindî m 1. ağır kanlılık (kolayca duygulanmama) 2. psî ağır kanlılık (soğukluk) 3. kalpsizlik, katılık, katı yüreklilik, pek yüreklilik, acımasızlık, duygusuzluk
dilqbûn m şımarma, yılışma
dilqetî rd ödü kopmuş olan
dilqetî bûn l/ngh ödü kopmak
dilqetîbûn m ödü kopma
dilqewî bnr dilqewîn
dilqewîn rd sağlam yürekli, güçlü
dilqewînî m sağlam yüreklilik, güçlülük
dilqirêj rd çirkef (içi kötü kimse)
dilqirêjî m çirkeflik (kimse)
dilqok bot/m kokulu sarı taş yoncası
dilqutan m kalp atışı
dilqutk m kalp atışı
dilrabûn m bulantı
dilrast rd dürüst
dilrastî m dürüstlük
dilrawestan m kalp krizi
dilrawestin kalp krizi.
dilrazî rd razı, memnun
dilrehet bnr dilrihet
dilrehetî bnr dilrihetî
dilrehm rd acıyan, bagrı yufka, merhametli, rikkatli
dilrehmî m acıma, merhamet
dilrenc rd sıkıntılı, boğunuk
dilrencî m 1. sıkıntı, boğuntu, iç sıkıntısı 2. kaygı, endişe
dilreq rd katı yürekli, acımasız
dilreqî m katı yüreklilik, acımasızlık
dilreş karamsar, kötümser, vehimli.
rd 1. gönlü kara, kalbi bozuk, kötü niyetli 2. katı yürekli, duygusuz, hissiz 3. işkilli, vehimli, vesveseli 4. kıskanç
dilreş bûn l/ngh bıkmak
kıskanç olmak
dilreşbûn m bıkma
dilreşî m 1. kötü niyetlilik, kötülük 3. katı yüreklilik, duygusuzluk, hissizlik 4. işkil, vehim, kuruntu 5. kıskançlık, çekememezlik
dilreşî kirin l/gh vehmetmek
1) kıskançlık yapmak 2) vehmetmek
dilreşîkirin m vehmetme
dilrevîn rd fettan
dilrewan rd gönlü ferah olan
dilrewanî m gönül ferahlığı
dilriba bnr dilruba
dilrihet rd 1. rahat (üzüntü, sıkıntı ve tedirginliği olmayan) 2. huzurlu, sıkıntısız, müsterih 3. ferih fahur (geniş ve sıkıntısız)
dilrihet bûn l/ngh 1. rahat olmak, müsterih olmak 2. ferahlamak, ferahlanmak (sıkıntısı, tasası dağılmak)
müsterih olmak
dilrihet kirin l/gh ferahlatmak, ferahlandırmak
dilrihetbûn m 1. rahat olma, müsterih olma 2. ferahlama, ferahlanma (sıkıntısı, tasası dağılma)
dilrihetbûyîn m 1. rahat oluş, müsterih oluş 2. ferahlayış, ferahlanış
dilrihetî m 1. gönül rahatlığı, rahat, huzur 2. ağız tadı, dirlik düzenlik * Xwedê dilrihetiya me xera neke Allah ağız tadını bozmasın
dilrihetî dan huzur vermek
dilrihetker rd iç açıcı, ferahlatıcı
dilrihetkirin m ferahlatma, ferahlandırma
dilrîş rd gönlü yaralı
dilronîker rd gönül aydınlatan, iç rahatlatan
dilruba rd 1. gönül uğrusu, gönül kapan 2. güzel (genelikle nesneler için)
dilşa bnr dilşad
dilşa bûn bnr dilşad bûn
dilşa kirin bnr dilşad kirin
dilşad rd 1. mutlu, mesut 2. memnun 3. neşeli, ferih
dilşad bûn l/ngh 1. mutlulanmak, mutlulanmak 2. memnun olmak 3. neşelenmek, sevinmek
mutlu olmak, mesut olmak
dilşad kirin l/gh 1. mutlandırmak, mutlulandırmak 2. memnun etmek 3. sevindirmek, neşelendirmek
mutlu etmek, mesut etmek
dilşadbûn m 1. mutlanma, mutlulanma 2. memnun olma 3. neşelenme, sevinme
dilşadbûyîn m 1. mutlulanma, mutlanma 2. memnun oluş 3. neşelenme, neşeleniş, seviniş
dilşadî m 1. mutluluk, bahtiyarlık 2. memnunluk, memnuniyet
dilşadker rd 1. mutlandırıcı 2. memnun edici
dilşadkirî rd 1. mutlulandırılmış 2. memnun edilmiş 3. sevindirilmiş, neşelendirilmiş olan
dilşadkirin m 1. mutlandırma, mutlulandırma 2. mutlulandırma 3. sevindirme, neşelendirme
dilsaf rd 1. saf, safdil, safderun (kolaylıkla aldatılabilen) 2. gönül eri
dilsafî m 1. safdillik 2. gönül erliği
dilşah bnr dilşad
dilşahî bnr dilşadî
dilsar isteksiz, bıkmış, soğumuş(bir şeyden)
rd 1. isteksiz, gönülsüz 2. kırgın 3. soğuk (sıcak davranmayan) * ji wê rojê ve ji min re dilsar e o günden beri bana hep soğuktu 4. sevimsiz
dilsar bûn 1) isteksiz olmak, gönülsüz olmak 2) kırgın olmak 3) soğuk olmak 4) sevimsiz olmak
dilsar kirin l/gh (herhangi bir şeyden) soğutmak
dilsarbûn m 1. isteksiz olma, gönülsüz olma 2. kırgın olma 3. soğuk olma 4.sevimsiz olma
l/ngh 1. isteksiz olmak, gönülsüz olmak 2. kırgın olmak 3. soğuk olmak 4.sevimsiz olmak
dilsarî m 1. isteksizlik, gönülsüzlük 2. gönül çöküşü 3. kırgınlık 4. soğukluk
dilsarî bûn l/ngh karamsar olmak, kötümser olmak
dilsarî ketin nav (wan) araya (veya aralarına) soğukluk girmek, arayı soğutmak
dilsarî ketin navbera (wan) (aralarında) kara kedi geçmek
dilsarî kirin l/gh karamsar etmek, kötümser etmek
dilsarîbûn m karamsar olma, kötümser olma
dilsarîkirin m karamsar etme, kötümser etme
dilsarkirin m (herhangi bir şeyden) soğutma
dilsax rd 1. saf, safdil (kolaylıkla aldatılabilen) 2. h candan
dilsaxî m safdillik
dilşayî m 1. mutluluk, bahtiyarlık 2. memnunluk, memnuniyet
dilsaz gönül yapıcı.
rd gönül yapan, hoş tutan, tatlı muamele yapan
dilse rd/argo şıpsevdi
dilşêr rd aslan yürekli
dilşewat rd 1. yürek yakıcı, içe işleyen 2. acıyıcı, bağrı yufka, merhametli 3. acıklı, dokunaklı, içli, koygun * xebereke dilşewat acıklı haber * lorîkên dilşewat dokunaklı ninniler 4. duygusal (duygunun aşırı etkilediği kimse)
dilşewat kirin l/gh dramatize etmek
dilşewatî m 1. acıma, merhamet 2. acıyıcılık, merhametlilik 3. acıklılık, dokunaklılık 4. duygusallık
dilşewatkirin m dramatize etme
dilşewatok rd acıklı, dokunaklı, içli, koygun
dilşewatokî rd/h dokunaklıca, acıklıca, içlice
dilşewit bnr dilşewat
dilşewitî rd 1. bağrı yufka 2. acıklı, kederli (acı görmüş)
dilşewitîyê (yekî) bûn (biri için) kendini paremek, gam yemek
dilşikandî rd kalbi kırık, kırgın, gücenik
dilşikandîbûn m kırgınlık, güceniklik
dilşikar rd gönül avcısı
dilşikên rd kırıcı (kaba, sert, çevresindekileri inciten) * gotineke dilşikên kırıcı söz
dilşikênî m 1. kırıcılık 2. bz kırıcılık
dilşikestî kalbi kırık, buruk, kırgın.
rd 1. kalbi kırık, gönlü kırık, kırgın, gücenik 2. buruk 3. rencide
dilşikestî bûn l/ngh 1. gücenmek, kırılmak 2. buruklaşmak 3. üzülmek
1) kırgın olmak 2) rencide olmak
dilşikestî kirin l/gh 1. kalbini kırmak, gücendirmek 2. karamsar etmek, kötümser etmek 3. üzmek
dilşikestîbûn m 1. gücenme, kırılma 2. güceniklik, kırgınlık 3. buruklaşma 4. üzülme
dilşikestîkirin m 1. kalbini kırma, gücendirme 2. karamsar etme, kötümser etme 3. üzme
dilşikestin m kalbi kırılma, gücenme
dilşikestinî m burukluk
dilşikîn m gücenme, kırılma
dilşikiyayî rd kırgın
dilsirt rd katı, katı yürekli, acımasız
dilsirtî m katılık, katı yüreklilik, acımasızlık
dilsist rd isteksiz
dilsistî m isteksizlik
dilsivik rd hafifmeşreb, hoppa, zıpır
dilsivikî m hafifmeşreplik, hoppalık, zıpırlık
dilşkên kırıcı.
dilsoj rd 1. acıyıcı, bağrı yufka, merhametli 2. acıklı, dokunaklı, yürek yakıcı 3. duygusal (duygunun aşırı etkilediği kimse)
dilşoj rd 1. acıyıcı 2. sulu gözlü, duygusal
dilsojane h 1. acıyıcıca, bağrı yufkaca 2. acıklıca, dokunaklıca 3. duygusalca
dilsojî m 1. acıyıcılık, bağrı yufkalık, merhametlilik 2. acıklılık, dokunaklılık 3. duygusallık (duygu ve duyumların ağır basması sonucu aşırı bir biçimde etkilenme durum)
dilşoş rd 1. duygulu, hisli 2. duygusal (duygunun aşırı etkilediği kmse) 3. sulu gözlü
dilşoşbûn m duygulanma, yüreği titreme
l/ngh duygulanmak, yüreği titremek
dilşoşî m 1. duygulanım 2. duygusallık (duygu ve duyumların ağır basması sonucu aşırı bir biçimde etkilenme) 3. sulu gözlülük
dilşoşî bûn l/ngh 1. duygulanmak, hislenmek 2. duygusallaşmak
dilşoşî kirin l/gh 1. duygulandırmak 2. duygusallaştırmak
dilşoşîbûn m 1. duygulanma, hislenme 2. duygusallaşma
dilşoşîbûyîn m 1. duygulanış, hisleniş 2. duygusallaşma
dilşoşîkirin m 1. duygulandırma 2. duygusallaştırma
dilşoşîtî m duygululuk
dilsot rd bagrı yufka, merhametli
dilsotî bağrı yanık, yüreği yanık
dilsotik m kalp ağrısı
dilsotîner rd 1. dokunaklı, etkili, içli, koygun 2. feci, trajik
dilsoz sözüne bağlı, güvenilir, sadık, vefalı.
rd 1. sadık, sadakatli, bağlı 2. vefakâr, vefalı
dilsoz man sadık kalmak
dilsozane h sadıkane, sadıkça
dilsozî m 1. bağlılık, sadakat 2. vefa
dilsozîtî m sadakatlilik
dilstan rd gönül alan, kapan
dilstûr rd acımasız
dilsûz rd içe işleyen, dokunaklı
diltê m niyet
diltemîz rd temiz yürekli
diltemîzî m temiz yüreklilik
dilteng rd 1. içi sıkkın, sıkıntılı, boğunuk, bungun, bunlu, yüreği dar 2. sinirli, asabî 3. tedirgin
dilteng bûn canı sıkılmak.
dilteng kirin l/gh sıkmak, sıkıntı vermek, daraltmak
1) sıkmak, daraltmak 2) tedirgin etmek
diltengbûn m 1. sıkılma, sıkıntı basma, daralma (can sıkıntısı duyma) 2. asabîleşme
diltengbûyîn m 1. sıkılış, daralış (can sıkıntısı duyma) 2. asabîleşme
diltengî m 1. iç sıkıntısı, gönül darlığı, sıkkınlık, sıkıntı, can sıkıntıs, bunaltıı (ruhî durgunluk) 2. asabîlik 3. tedirginlik
diltengî bûn l/ngh 1. sıkılmak, sıkıntı basmak, daralmak (can sıkıntısı duymak) 2. asabîleşmek
diltengîtî bnr diltengi
diltengker rd sıkıntı verici, bunaltıcı * li der hewayeke diltengker heye dışarda bunaltıcı bir hava var
diltengkirin m sıkma, sıkıntı verme, daraltma
diltenik rd/nt 1. ince duygulu, duygulu, hisli 2. yufka yürekli, duygusal
diltenik bûn l/ngh 1. duygulanmak, hislenmek 2. duygusallaşmak
diltenik kirin l/gh duygulandırmak
diltenikbûn m 1. duygulanma, hislenme 2. duygusallaşma
diltenikbûyîn m 1. duygulanış, hisleniş 2. duygusallaşma
diltenikî m 1. duygululuk 2. yufka yüreklilik, duygusallık
diltenikî bûn l/ngh 1. duygulanmak 2. duygusallaşmak
diltenikîbûn m 1. duygulanma 2. duygusallaşma
diltenikîtî m duygululuk
diltenikkirin m duygulandırma
diltepî m ilham, esin
diltepîn çarpıntı.
m 1. çarpıntı, kalp atışı 2. rd tedirgin
diltepînî m tedirginlik
dilteqî rd ödü kopmuş olan
dilteqî bûn l/ngh ödü kopmak
dilteqîbûn m ödü kopma
dilter rd duygusal
diltêr rd gönlü tok, gözü tok
diltêrbûn m doygunluk., gönül tokluğu
dilterî m duygusallık
diltêrî m doygunluk., gönül tokluğu
diltêrker rd tatmin edici, doyurucu
diltêz rd yürekler acısı
diltezîn rd yürek yakıcı, yürek paralayıcı, yürekler acısı
diltezînî m yürek yakıcılığı, yürek yakma
diltirs rd tedirgin
diltirsî m 1. tedirginlik 2. kaygı, endişe
diltirsî kirin l/gh tedirgin etmek
dilûl nd binek devesi
diluviyûm jeo/m dilüviyum
dilvan rd acıyan, esirgeyen
dilveker rd gönül açıcı, iç açıcı
dilvekirî rd açık gönüllü, açık yürekli (gönlü açık olan)
dilvekirî bûn l/ngh açık yürekli olmak
dilvekirîbûn m açık yürekli olma
dilvekirîtî m açık yüreklilik
dilverş rd iğrenç
dilvîn m 1. duygu, his 2. merhametli
dilwas rd kuruntulu, veesveseli
dilwasek rd kuruntulu, veesveseli, evhamlı
dilwasekî m kuruntululuk, kuruntuculuk, evhamlılık
dilwasî m 1. kuruntu, işkil, evham 2. psî kuşku, işkilenme duygusu
dilwasok rd kuruntulu, vesveseli
dilwasokî m 1. kuruntululuk, vesveselilik 2. rd kuruntuluca, vesveselice
dilwaswas rd vesveseli, işkilli
dilwêran rd gönlü yıkık (veya yaralı)
dilwêran bûn l/ngh gönlü yaralanmak
dilwêranbûn m gönlü yaralanma
dilwêrek rd cesur yürek, cesur yürekli, cesur
dilwêrekî m cesur yüreklilik, cesaret
dilxap nd/rd dolandırıcı
dilxapî m dolandırıcılık
dilxapî kirin dolandırıcılık yapmak
dilxapînok rd gönül ayırtıcı, ayartıcı, bağıcı, baştan çıkarıcı
dilxapînok bûn l/ngh gönül ayırtıcılaşmak, fettanlaşmak
dilxapînokbûn m gönül ayırtıcılaşma, fettanlaşma
dilxapînokî m gönül ayırtıcılığı, fettanlık
dilxaroş rd çoşkun
dilxaroşî m coşku, çoşkunluk
dilxav ihmalkar.
dilxawk zo/m iri baş
dilxelênek bnr dilxelînek
dilxelîn m mide ezilme, bulantı
dilxelînek m 1. mide ezilme 2. rd iç burkucu
dilxelînekî m 1. mide ezilmesi 2. m iç burkuculuk
dilxemgîn rd üzüntülü
dilxemgînî m üzüntülülük
dilxerab rd/nd 1. kötü yürekli, fena kalplı, kötü niyetli 2. kalbi fesat, kızıl iblis
dilxerabî m 1. kötü yüreklilik, fena kalplılık, kötü niyetlilik 2. kızıl iblislik
dilxerabûn m bulantı
dilxewirîn m mide ezilmesi
dilxewirîner rd iç burkucu
dilxêzî bj/m kardiyografi
dilxirçik rd kuşkulu
dilxişûş rd 1. işkilli, kuruntulu, vehimli, 2. ikircikli, ikircimli, teredütlü 3. müşkülpesend
dilxişûşî m 1. işkillilik, vehimlilik, kuruntu, işkil 2. teredütlülük 3. müşkülpesendlik
dilxişûşî bûn l/ngh 1. işkillenmek 2. ikirciklenmek
dilxişûşî kirin l/gh 1. işkilletmek, vehmetmek 2. ikircikletmek
1) vehmetmek 2) teredüt etmek
dilxişûşîbûn m 1. işkillenme 2. ikirciklenme
dilxişûşîkirin m 1. işkilletme, vehmetme 2. ikircikletme
dilxizan rd gönlü fakir (veya yoksul)
dilxof rd kaygılı, endişeli
dilxûn rd yüreği kanlı
dilxurt rd 1. güçlü, güçlü iradeli (manevi olarak güçlü olan) 2. tahammülü büyük olan
dilxurtî m 1. güçlülük (manevi olarak güçlü olan) 2. tahammülü büyük olma
dilxuşûş bnr dilxişûş
dilxwar rd kötü yürekli, kötü niyetli
dilxwarî rd kötü yüreklilik, kötü niyetlilik
dilxwaz arzulu, istekli.
rd 1. istek, arzu, dilek, murat * gihîşte dilxwaza xwe muradına erdi 2. eğilimli, eğimli, heveskâr, hevesli, meyilli * ji nûtiyê re dilxwaz e yeniliğe meyilli 3. nd/nt sempatizan
dilxwazî m 1. istek, arzu 2. heves, heveskârlık, eğilim 3. sempatizanlık
dilxwazî bûn l/ngh isteklenmek, heveslenmek
dilxwazî kirin l/gh hevesletmek
dilxwazîbûn m isteklenme, heveslenme
dilxwazîbûyîn m istekleniş
dilxwazîkirin m hevesletme
dilxweş memnun.
rd 1. sevinçli, neşeli, mutlu 2. memnun, hoşnut 3. sıkıntısız
dilxweş bûn l/ngh 1. sevinmek, neşelenmek 2. memnun olmak, hoşnut olma
1) sevinçli (veya neşeli) olmak) 2) memnun olmak, hoşnut olmak
dilxweş kirin l/gh 1. sevindirmek, neşelendirmek 2. memnun etmek, hoşnut etmek 3. mec keyiflendirmek, yaşatmak 4. taltif etmek
1) sevinçli (veya neşeli) kılmak 2) memnun etmek, hoşnut etmek
dilxweşbûn m 1. sevinme, neşelenme 2. memnun olma, hoşnut olma
dilxweşbûyîn m 1. seviniş, neşeleniş 2. memnun oluş, hoşnut oluş
dilxweşek rd gönül uğrusu (gönül almayı bilen kimse)
dilxweşekî m gönül uğruluğu
dilxweşî rd 1. sevinç, sevinçlilik, mutluluk 2. memnunluk, memnuniyet, hoşnutluk 3. avunç, avuntu, teselli
dilxweşî dan gönlünü almak
dilxweşîş rd ikircikli, ikircimli
dilxweşîş bûn l/ngh ikirciklenmek
dilxweşîşbûn m ikirciklenme
dilxweşîşî m ikirciklik, ikircimlik
dilxweşîya xwe nîşan dan memnuniyetini göstermek, hoşnutluk getirmek
dilxweşker rd 1. iç açıcı 2. sevindirici, memnun edici 3. okşayıcı, okşamalık * çend gotinê dilxweşker gotin û çû bir kaç okşamalık söz söyledi gitti
dilxweşkirî rd 1. sevindirilmiş 2. memnun edilmiş 3. taltif edilmiş olan
dilxweşkirin m 1. sevindirme, neşelendirme 2. memnun etme, hoşnut etme 3. mec keyiflendirme, yaşatma 4. taltif, taltif etme
dilxwestî rd arzulanmış olan
dilxwestin m arzulama, dileme
dilyar rd gönüllü
dilyarî m gönüllülük
dilzan nd/nt kardiyolog
dilzanî m kardiyoloji
dilzar rd gönlü kırık, hüzünlü
dilzarî m gönül kırıklığı, hüzünlülük
dilzengîn rd gani gönüllü (veya gönlü gani), gönlü gözü gani
dilzengînî m ganîi gönlü olma, gönlü gözü gani olma
dilzexm rd güçlü iradeli
dilzexmî m güçlü iradeli olma
dilzîz rd 1. duygulu, hisli, hassas, duygun, içli (çabuk duygulanan) 2. duygusal (duygunun aşırı etkilediği kmse) 3. gözü sulu, yufka yürekli
dilzîz bûn l/ngh 1. duygulanmak, hislenmek, içlenmek, yüreği titremek 2. duygusallaşmak 3. acılaşmak (dokunaklı duruma gelmek) 4. buluttan nem kapmak (çok alıngan olmak)
dilzîz kirin l/gh 1. duygulandırmak, içlendirmek 2. duygusallaştırmak
dilzîzane h 1. duyguluca, hassasça 2. duygusalca
dilzîzbûn m 1. duygulanma, hislenme, içlenme 2. duygusallaşma 3. mec acılaşma (dokunaklı duruma gelme) 4. buluttan nem kapma (çok alıngan olma)
dilzîzbûyîn m 1. duygulanış, hisleniş, içleniş 2. duygusallaşma 3. mec acılaşma (dokunaklı duruma gelme)
dilzîzî m 1. duygululuk, hassaslık, içlilik 2. duygulanım, duygulanma 3. duygusallık (duygu ve duyumların ağır basması sonucu aşırı bir biçimde etkilenme durum) 3. yufka yüreklilik
dilzîzî bûn l/ngh duygulanmak, duygusallaşmak
dilzîzîbûn m duygulanma, duygusallaşma
dilzîzîtî m 1. duygululuk 2. duygusallık
dilzîzkirî rd 1. duygulandırılmış 2. duygusallaştırılmış olan
dilzîzkirin m 1. duygulandırma, içlendirme 2. duygusallaştırma
dil (1 şîrove)(navdêr, nêr) parçeya leşî ya ku li aliyê çepê yê sîngî ye û karê wî hilkişandina xwînê ye,
(mecazî) cihê hestan û evînê: Dilê min wê dibijîne. Ma dilê te pê naşewite?!,
(mecazî) yar, berdilî: Tu dilê min î! (Ez pirr ji te hez dikim.),
(mecazî) navend, merkez: di dilê Kurdistanê de.
Hevwate: qelb.
Biwêj: ber dil girtin, dil bijandin, dil girtin, dil kirin, dil rabûn, dil rakirin, dil sotin, dil şewitandin, dil şewitîn, dilê xwe girtin.

Bi zaravayên kurdî: Kurmancî: dil, dilh, Kurdî (Soranî): dił, Kurdiya başûr: dił, Lekî: dił, Hewramî: zêll, Zazakî: zerre.


Bikaranîn: Lêker: dil girtin, dil kirin, dil xwestin, dil hebûn, dil dan, dil ketin. Navdêr: dilkirin, dilxwestin, dilgirtin, dilçûn, dilberdan, dildan, dilketin, dilhebûn Rengdêr: dildayî, dilgirtî, dilketî, dilxwestî, dilkirî, dilberdayî.


: dilasa, dilasan, dilasanî, dilawer, dilawerî, dilawêr, dilawêrî, dilbawer, dilbawerî, dilbaz, dilbazî, dilbiçûk, dilbiçûkî, dilbikul, dilbikulî, dilbitirs, dilçepel, dilçepelî, dilçil, dilçilî, dil dan, dildar, dilêr, dilêrî, dilêş, dilêşî, dilevîn, dilevînî, dilfire, dilfire, dilfirehî, dilfireyî, dilgerm, dilgermî, dilgeş, dilgeşî, dilgir, dilgirî, dilgiran, dilgiranî, dilhebî, dilhebîn, dilhebînî, dil hebûn, dil hênik bûn, dilhişk, dilhişkî, dilî, dilik, dilîn, dilîn, dilîn, dilkêş, dilkêşî, dilkeder, dilkederî, dilkeser, dilkeserî, dilketî, dil ketin, dil kirin, dilkirin, dilkoçer, dilkul, dilkulî, dilkûr, dilkûrî, dil man, dil man pê ve, dilman, dilmanî, dilmayî, dilme, dilmê, dilnerm, dilnermî, dilnexwaz, dilnexwazî, dilnizm, dilnizmî, dilodîn, dilodînî, dilovan, dilovanî, dilpak, dilpakî, dilpêvehî, dilpîs, dilpîsî, dilrast, dilrastî, dil rawestandin, dilrawestandî, dilrawestî, dil rawestîn, dilrawestîn, dilrawestiyayî, dilreş, dilreşî, dilron, dilronî, dilsaf, dilsafî, dilsar, dilsarî, dilsaz, dilsazî, dilsivik, dilsivikî, dilsoj, dilsojî, dilsotî, dilsoz, dilsozî, dilşa, dilşad, dilşadî, dilşahî, dilşayî, dil şikestin, dilşikestin, dilşikestî, dil şkestin, dilşkestin, dilşkestî, dilşikên, dilşikênî, dilşikîn, dilşikînî, dilşkên, dilşkênî, dilşkîn, dilşkînî, dilteng, diltengî, diltenik, diltenikî, diltepîn, diltepînî, diltezîn, diltezînî, diltirs, diltirsî, dilvîn, dilvînî, dilwas, dilwasî, dilxav, dilxavî, dilxereng, dilxerengî, dilxwaz, dilxwazî, dilxweş, dilxweşî, jidil.


ji wêjeyê: Da çêbitin der dil tereb Turk û Ecem, Rom û Ereb w:Şêx Evdirehmanê Axtepî
dil avêtin (lêker) verişîn, ji devî avêtin an jî valakirina tiştên di zikî de.
ji wêjeyê: wekî dilavêtina hibrên Evdal Xanî li gola Wanê (Selamî Esen, Cewşena Rojava). Tewîn:
dil berdan (lêker) dil kirin, dil ketin.
ji: dil + berdan
dil berdan (yekî) (biwêj) ji yekî hez kirin, ecibandin. lawikê me dit berdaye keçîka anted, divê em wê bixwazin.
dil bi hev û din re rast bûn (biwêj) ji hev û din re durist û sadiq bûn. ku dilê kesan bi hev û dîn re rast be, xwedê jî ji wan re dibe alîkar.
dil bide ser dila ,gul bide ser simbêla gotina pêşiyan dil bi dil re divê.dil çi dixwaze wî bidê wekî gulê ser simbêlan.her tişt bi yê wekî xwe, re xweş û dilxweş e.
dil bihurî (navdêr, mê) ketî zikrê.
ji: dil +bihurî
dil bijî, çav rijî (biwêj) dil bijandina tiştekî zor e. xaltiya min digot lawo dilê wî dibijiyê. bidinê, bila newerime, jixwe çi gotine: “du bijî, çav rijî.
dil bijîn (lêker) dil ketinê, bûn evîndar, bûn dildarê/a kesekê/î yan tiştekê/î, ji kesekê/î yan tiştekê/î hez kirin, kesek yan tiştek evandin: Bi awira yekem dilê min bijî wê. Dilê min bijiye zimanê kurdî..
Herwiha: dil bijiyan. Navdêr: dilbijîn.
Têkildar: dil bijandin.
ji: dil + bijîn.
: dilbijiyayî, dilbijî
dil birin (lêker)(Binihêre:) dil
dil bûne ayê şevî, xof, rem ji dinê revî (biwêj) dil ku rehet be, derd û kul namînin. dil bûne ayê şevî, xof, rent ji dinê revî. gelek pirs-girêk girêdayî psîkolojî û giyana mirovan in.
dil çepel (navdêr, mê) dilreş.
ji: dil +çepel
dil çûn (lêker) xwestin, hez kirin, viyan, dil bijîn: Dilê min diçe çayê. (Ez çayê dixwazim. Min çay divê. Dilê min dibije çayê.).
Herwiha: dil çûndin, dil çûyin, dil çûyîn. Navdêr: dilçûn, dilçûndin, dilçûyin, dilçûyîn.
ji: dil + çûn.
: dilçûyî
dil dan jê hez kirin
(biwêj) evîndar bûn, dildar bûn, bûn aşiq.
Herwiha: dil danê.
Hevwate: dil ketin. Navdêr: dildan.
ji wêjeyê: Min dil da te, poşman im: te dil da ber derba şûrEz bi avê nizanim, te ez kirime behrek kûr.
dil dan avêtin (lêker)(Binihêre:) dil dan
dil dar (navdêr, mê) bengî, bengîn, dilketî, dilikî, aşiq.
ji: dil +dar
dil dibijiya goşte kerê, digot “guhen wê wekî yen kêrguhan in (biwêj) dema pêdiviyeke mirov a girîng hebe, ji bo çareseriyê, tiştên herî ne di cih de jî wek tiştên as ahî dibîne yan jî dide nîşan dan. pêdiviyên bingehîn, psîkolojiya mirovan jî diguhennîn. du dibijiya goşte kerê, digot guhên wê wekîyên kêrguhan in.
dil dixwaze, lê dest nagihîjiyê (biwêj) tiştek daxwaz kirin lê ji bo pêkanînê tiştek ji dest nehatin. dil dixwaze lê dest nagihîjiyê. mixabin tenê bi niyete jî tiştek pêk nayê.
dil e, ne bilxur e! (biwêj) ev tiştekî girîng û cuda ye, ne wisa hêsa ye. heyran ra jê nabe, ev dil e, ne bilxur e.
dil girtin (lêker)(Binihêre:) dil
dil hebûn 1. bi niyêt bûn 2. talibê tiştekî bûn *"dil heye, lê taqet tuneye"
(biwêj) xwestin, viyan, hez kirin, niyet hebûn, li ber bûn, dil kirin.
Herwiha: hil heyîn, dil hebîn. Navdêr: dilhebûn.
Bide ber: dilhebîn.
ji wêjeyê: Di civîneke resmî ya li Tirkiyeyê de ku li 19ê vê mehê di navbera Wezîrê Xwendina Bilind û Lêkolînên Zanistî yê Hikûmeta Herêma Kurdistanê Profesor Dilawer Ebdulezîz , Serokê Civata Xwendina Bilind ya Tirkiyeyê Pr. Yusuf Ozcan, Rektorê Zanîngeha Enqareyê Prf. Cemal Talug û du cîgirên rektorê zanîngeha Enqereyê hate sazkirin, gotêbêj li ser bihêzkirina pêwendiyên akademîk yên di navbera her du wezaretan de hate kirin û rektorê zanîngeha Enqerayê zanîn ku hikûmeta Tirkiye û zanîngeha wan dil heye li Hewlêra paytexta Herêma Kurdistanê şaxeke xwe veke..
ji: dil + hebûn.
: dilheyî, dilhebûyî
dil hênik bûn 1. dilgeş bûn 2. dilfireh bûn
dil jê çûn (biwêj) di hêla tenduristî de aciz bûn, xewirîn. du roj bûn ku min pariyek nan nexwaribû, ji ber wê dil ji min diçû.
dil jî (navdêr, mê) xeriqîn.
ji: dil +jî
dil ketin (lêker) evîndar bûn, bûn dildarê/a kesekê/î yan tiştekê/î, ji kesekê/î yan tiştekê/î hez kirin, kesek yan tiştek evandin, dil bijîn: Dilê wê ketiye min. Dilê min ketiye zimanê kurdî..
Herwiha: dil keftinê, dil kevtinê. Navdêr: dilketinê, dilkeftinê, dilkevtinê.
ji: dil + ketin.
: dilketî
dil ketin hev (biwêj) li yekî/ê hez kirin. evîndar bûn. keçeke mele osiv heye. ev heft sal in ku em dil ketine hev.
dil kirin 1. xwestin 2. niyêt kirin
(lêker)xwestin , niyêt kirin
dil lê kelîn (lêker) bi sempatî nêzîk bûn,li xweşiyê çûyîn,jê hez kirin.dilkelîn nizanim çima lê dilê min lê keliya. Tewîn: .
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: Kurmancî: Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
dil li ser dil e, jê re tune tu derd û kul e. - (biwêj) heke du mirov bi rastî jî ji hev du hez bikin, kul û derden wan gelekî sivik dibin. hema bila em ji hev û din re rust bin, ji we pê ve ne xem e. çi got me: “dil li ser dil e, je re tune tu derd û kul e.
dil man (lêker) xeyidîn, sil bûn, dil xelîn, tûre bûn: Dilê wê ji min maye. (Ew li min xeyidiye. Min dilê wê hiştiye.).
Herwiha: dil mayîn. Navdêr: dilman, dilmayîn.
Têkildar: dil hêlan.
Bide ber: dil man pê ve, dil girtin.
ji: dil + man.
: dilmayî
dil man pê ve (lêker) dil pê şewitîn, li ber ketin, dil pê sotin, guneh pê hatin, dil pê ve bûné, ji ber rewşa xirab ya kesekî xemgîn bûn (û xwestin alîkariya wê/wî bike): Dilê min dimîne bi van rebenan ve. (dilê min bi wan dişewite).
Herwiha: dil man pêve. Navdêr: dilmanpêve.
Têkildar: dilpêvehî.
Bide ber: dil man.
ji: dil + man + pê ve
dil mayîn 1. hêvî jê şikestin 2. jê êşîn
dil miqabilî dil e gotina pêşiyan dilê yekî himberî mirov jşimirov re bixwaze yê mirov jî ji wî re dixwaze. her tişt li himber yê xwe dinere demasûde hebe an başî hebe jê re ew jî başiyê ji wî re dixwaze.
dil nazik (navdêr, mê) quto, zirz.
ji: dil +nazik
dil ne sifre ye ku mirov li ber hemî kesî veke (biwêj) kes nizane di dile kesî de çi heye. kî dizane di dile ke de çi heye? dil ne şifre ye ku mirov li ber hemû kesî veke.
dil nerm kirin (biwêj) razî kirin, ikna kirin. “ma eni pê dilnermkirina hev digerin? kamîran bedirxan
dil niwaztin (navdêr, mê) taltîf kirin.
ji: dil +niwaztin
dil pê nekirin (biwêj) neecibandin. lawik zehf ew dixwest, li keçikê dil pê nekir.
dil pê şewitîn (lêker) li ber ketin, dil man pê veé, dil pê sotin, guneh pê hatin, ji ber rewşa xirab ya kesekî xemgîn bûn (û xwestin alîkariya wê/wî bike): Dilê min bi sêwiyan dişewite.. Navdêr: dilpêşewitîn.
ji: dil + pê + şewitîn
dil pê sotin (lêker) dil pê şewitîn, li ber ketin, dil man pê veé, guneh pê hatin, dil pê ve bûné, ji ber rewşa xirab ya kesekî xemgîn bûn (û xwestin alîkariya wê/wî bike): Dilê min dimîne bi van rebenan ve. (dilê min bi wan dişewite).
Herwiha: dil pê suhtin, dil pê sujîn, dil pê suşîn. Navdêr: dilpêsotin.
Têkildar: dilsoj, dilsojî.
ji: dil + pê + sotin.
: dilpêsotî
dil pê ve bûn (lêker) dil pê sotin, dil pê şewitîn, guneh pê hatin, dil man pê veé, dil pê ve man: Tu zarrok î û dê biwestî loma dilê min bi te ve ye û hêvî dikim ku tu neyê..
Herwiha: dil pê va bûn, dil pêve bûn, dil pêva bûn. Navdêr: dilpêvebûn, dilpêvabûn.
: dilpêve, dilpêvehî, dilpêvetî, dilpêveyî
dil pirpitîn (navdêr, mê) dil pitpitîn.
ji: dil +pirpitîn
dil qoqê rêxê ye gotina pêşiyan ev gotin jî wekî dil e çi bixwaze ew e. kes nikare li himber bisekine dema tiştekî bixwaze dibe ku ji bo hinekî dinne baş be lê dil ketibê ji wî re wekî şekir û cewahir e.dema dilê xortekî têkeve qîzek ne xweşik, mirovê sêyemînnikare bibêje çima, lewre dil qoqê rêxê ye dibe ku li rêxê jî deyne.
dil rabûn (Binihêre:) dil
dil şikestin (biwêj) ji ber bûyereke yan jî bi gotineke eşîn, xemgîn bûn. “gele cinyaze nedihatine naskir-ine. bi her cinyazekî teze derxistî re çend dil (lişkestin. ’’ şemsî
dil şûşe ye, ku bişkê cebar nabe gotina pêşiyan dil wekî tê gotin narîn e nazik e. ku mirov dil bişikîne, bi hêsanî mirov nikare bicebirîne. mirov neheqiyê li yekîbike an dilê wî bihêle dibe ku tu car ew kes nikaribe bi mirov re têkiliyê deyne.
dil û cigerên (yekî) bi piştê ve girtin (biwêj) gelekî li ber xwe ketin. sê salan bi şûn de dema ku min ew dît, ji derd û kulan dil û cigerên wê bi pistê ve girtibûn.
dil û dînê xwe yek kirin (biwêj) bi duristî wekî bawerî û ramana xwe tevgerîn ango bi duristî hewl dan. ew mirovekî wer e, dil û dînê wî yek dike, çawa bawer dike, wisa pëk tîne.
dil û hinavên (yekî) zer bûn (biwêj) gelek cefa û eziyet dîtin. hem ji ber hesreta welat, hem jî ji derdê zarohan dil û hinavên ifazîle xanimê zer bûn.
dil û hinavên (yekî) zer kirin (biwêj) yek gelekî aciz kirin. ma îşê acizkirinê bû, kuro wê dil û hinavê min zer kirin lo!
dil xap (navdêr, mê) zir, çivo.
ji: dil +xap
dil xelîn (lêker) dil man, xeyidîn, sil bûn, tûre bûn: Dilê wê ji min xeliye. (Ew li min xeyidiye. Min dilê wê hiştiye.).
Herwiha: dil xeliyan. Navdêr: dilxelîn, dilxeliyan.
Têkildar: dil xelandin.
Bide ber: dil girtin.
ji: dil + xelîn.
: dilxeliyayî
dil xwestin (lêker)(Binihêre:) dil
dila avêtin (navdêr, mê) orîn, borîn.
ji: dil +a + avêtin
dila pirsî, qûna hesilî (biwêj) yên ku qenciyê dikin, carinan di ser de jî wekî xeraban tên nîşandan. dila pirsî, qûna hesilî. lawo min ji te re nedigot, ev ji qenciyan fêm nakin?
dilalav (navdêr, mê) coşdar, pi zot, agir.
ji: dil +alav
dilalavî (navdêr, mê) pizotî, agirbûn (mec).
ji: dil +alavî
dilandin (navdêr, mê) mirov zaro( kur û keç) yan candaran bi nazî xwedî bike û serederîyê pêra bike, nazkirin, nazikkirin, nazandin, nazdarkirin, dindilandin, ez di dilînim hûn di dilînin ew di dilîne …
dilar (navdêr, mê) bê tirs, dilêr, aza.
ji: dil +ar
dilaram (navdêr, mê) dilfireh, dilrihet, asûde, rihet.
ji: dil +aram
dilaramî (rengdêr) dilrehetî
dilasan (navdêr, mê) firiqet, arxayîn, firheqet, dilrehet.
ji: dil +asan
dilasin (navdêr, mê) dilhesin.
ji: dil +asin
dilasinî (navdêr, mê) dilkevirî, dilhişkîdilkafîrî.
ji: dil +asinî
dilawer (rengdêr) dilêr, mêrxas, egîd, gernas, qehreman, wêrek, bisteh, netirs, bêtirs, ebeboz, camêr, aza.
Herwiha: dilawêr, dîlawer, dîlawêr.
ji: ji farisî دلاور (dilaver), binêre dil + -awer.
: dilawerî, dilawerîtî, dilawertî
dilawêr cesûr, wêrek
cesûr, wêrek
dilawerî (rengdêr) mêrxasî
dilazad (rengdêr) mêrçak, dil êr
dilazar (navdêr, mê) êsandî, azardayî, azarkirî.
ji: dil +azar
dilbawer (rengdêr) mirovê zû bawerîyê bi hemberê xwe dihînit, dilnazik
dilbaz cazibedar
cazibedar
dilbazî (rengdêr) kesê xwe dilbaz bikit, nazdarî
dilbazîkirin (navdêr)nazkirin, xwe tivtivandin
dilbêjî (navdêr, mê) nuqtedilî.
ji: dil +bêjî
dilbend (rengdêr) evîndar
dilbendî (rengdêr) evandin, evînkirin
dilber 1. canan, yar 2. bedew 3. jina ku layiqî hezkirinê ye
(rengdêr) (navdêr) yar, berdilî, hezkirî, ezîz, xweşdivî, xoşewîst, dost.
Herwiha: dîlber.
ji: hevreha farisî دلبر (dilber), ji dil + -ber anku kesa/ê ku dilê mirovî dibe.
: dilberî, dilberîtî, dilbertî
dilberdan (navdêr, mê) (Binihêre:) dil
dilberdayî (rengdêr) (Binihêre:) dil
dilbestî (navdêr, mê) dildayî, dilketî, dilda, dilberdayî, meclûp.
ji: dil +bestî
dilbestîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dilbestî
dilbiêş (navdêr, mê) melankolîk, xemgîn, behnteng, qehirî, kesirî, dilkul.
ji: dil +biêş
dilbij (navdêr) evîndar, hezker, aşiq, sewdayî, arezûmend, meyildar, mereqdar.
ji wêjeyê: Hemî kes dilbijê wê bejn û bala wek neya avî Tenê ê ko perîşan û ceger xwîn maye Seyda ye Ji roja ko me dil dayê me can da destê zîbayê Cegerxwîn daye nav dafan di benda zilf û qeyda ye.(Cegerxwîn).
ji: dil + bijîn - -în.
: dilbijî, dilbijîtî
dilbijan (rengdêr) diljan, dilêş, dilbikul, keserkûr
dilbijandin (lêker) bijandin.
ji: dilbij +-andin
dilbijî (navdêr, mê) arezû, hewes, meyl, bij, dilbijîn, mereq, balkêşî, baldarî, daxwaz, xwestek, xwezî, hêvî, hez, hezkirin, viyan, işteh, miciz, mijaj, bijîn, dilçûnê, rexbet, temenî, iştiyak, iqbal, mad.
ji: dil bijîn
dilbijî kirin (lêker) fit kirin, fitik kirin, tiz kirin, kiş kirin, kişkişandin.
ji: dilbijî + kirin
dilbijin (navdêr, mê) bijîn.
ji: dil +bijin
dilbijker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê dilbij dike.
ji: dilbij + -ker
dilbijok (rengdêr) kes yan jî tiştê/a dilê wî dibije hertiştî,çilek mirovekî pirr dilbijok e.
ji: dil+bijîn+-ok
dilbijokî (navdêr, mê) tirsonek, bêz(î), bêrî, arezû.
ji: dilbijok + -î
dilbikeser (navdêr, mê) dilbikovan, dilbikeder, dilbikedr.
ji: dil +bikeser
dilbikeser bûn (lêker) dilbikovan bûn, dilbikeder bûn.
ji: dilbikeser + bûn
dilbikovan (navdêr, mê) dilbikeser, dilbikeder, dilbikedr.
ji: dil +bikovan
dilbikovan bûn (lêker) xembar bûn, xemgîn bûn, dilbikeser bûn, dilbikeder bûn.
ji: dilbikovan + bûn
dilbikul 1. xemgîn 2. dilbirîn
xemgîn , dilbirîn
dilbikul bûn (biwêj) bi keder û bi xem bûn. pisîka sorbelek! tu îro dilbikul 1. ...te feleka xwe şaş kiriye... dinya li ser te digere; çavên te tu deram nabîne. ’’ dr. cuwan batû
dilbikulî (navdêr, mê) dilkeserî, jandarî.
ji: dil +bikulî
dilbirîn (rengdêr) dilê birîndar, bi kovan xem pejare navek kurdî ê kurane
dilborî (navdêr, mê) bêhiş, bêageh.
ji: dil +borî
dilborîn (navdêr, mê) bêho bûn, bêhi man, hay ji xwe neman, dilgirtin
dilçak (navdêr, mê) pakdil, xweşbextane.
ji: dil +çak
dilçepel (rengdêr) zinx, tamsar
dilçirmisî (rengdêr) bêgêwil, posîde
dilçirmisîn (navdêr, mê) bêgêwilbûn, mirîtûbûn
dilcoş (navdêr, mê) coşdar, coşbûyî.
ji: dil +coş
dilcoşî (navdêr, mê) coşdarî.
ji: dil +coşî
dilçûnê (navdêr, mê) arezû, hewes, meyl, bij, dilbijî, mereq, balkêşî, baldarî, daxwaz, xwestek, xwezî, hêvî, hez, hezkirin, viyan, işteh, miciz, mijaj, mad, mehd, bijîn, rexbet, temenî, iştiyak, iqbal
dilçûnî (navdêr, mê) bi tamdarî.
ji: dilçûn + -î
dilda (navdêr, mê) dildayî, dilbestî, dilketî, dilberdayî, meclûp.
ji: dil +da
dildan (navdêr, mê) weke mirov dilê xwe dide yekî, mirov hez ji êkî biket, :wî dilê xwe daye keça mezinê gund gulê min dil daye te ev çend salin ez li benda te
dildar 1. aşiq 2. sewdaser
(rengdêr) û (navdêr) kesa/ê ji kesekê/î hez dike, kesa/ê hest bi evînê anku eşqê dike.
Hevwate: evîndar aşiq.
Bide ber: dilber evandî. Binêre
Herwiha: dilovan dilvîn dilsoj dilsoz.
Têkildar: eşq eşqî.
ji: dil + -dar.
Bikaranîn: Lêker: dildar bûn. Navdêr: dildarbûn.
: dildarî
dildar bûn (lêker)(Binihêre:) dildar
dildar kirin (lêker)(Binihêre:) dildar
dildarbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dildar
dildarbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dildar
dildarî (navdêr, mê) evîn, evîndarî, yaranî, hezkirin, eşq, dildarbûn, evîndarbûn, aşiqbûn, vîn, hez.
Herwiha: dildarîtî, dildartî.
ji: dildar + -î.
Bikaranîn: Lêker: dildarî bûn, dildarî kirin. Navdêr: dildarîbûn, dildarîkirin Rengdêr: dildarîbûyî, dildarîkirî
dildarî bûn (lêker)(Binihêre:) dildarî
dildarî kirin (lêker)(Binihêre:) dildarî
dildarîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dildarî
dildarîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dildarî
dildarîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dildarî kirin
dildarîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dildarî
dildarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dildar kirin
dildarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dildar
dildayî (navdêr) dildar.
Bikaranîn: Lêker: dildayî bûn, dildayî kirin. Navdêr: dildayîbûn, dildayîkirin Rengdêr: dildayîbûyî, dildayîkirî
dildayî bûn (lêker)(Binihêre:) dildayî
dildayî kirin (lêker)(Binihêre:) dildayî
dildayîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dildayî
dildayîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dildayî
dildayîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dildayî kirin
dildayîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dildayî
dildil (navdêr, mê) dondil.
ji: dil +dil
dildimî li ber dilê (yekî) bûn (biwêj) tiştekî ku pê guman û teskîn hebûn. “lê dildimiya li ber dilê wî ew e, ku ew cihê mezelê diya xwe zane û her sal dixwaze here ser mezelê dayîka xwe. firat cewerî
dile (navdêr, mê) dilê, kezeba, sû ketin, xeyîdin, xatirê, xatir nedan, ziravê, gotina.
ji: dil +e
dilê (yekî) avêtin . (biwêj) tiştek daxwaz kirin. dilê min avête wî wêneyî, lê pereyên min tune bûn ku bistînim.
dilê (yekî) azirandin (biwêj) yek êşandin, aciz kirin. birayê hemo dilê wî azirand.
dilê (yekî) bi ... hilavêtin (biwêj) tiştek zehf zêde daxwaz kirin. her wekî bav û kalên xwe, dilê wan jî bi miletperwerî û welatevîniya kurdî hildave. mehmed uzun
dilê (yekî) bi ... şad bûn (biwêj) bi sedema tiştên erênî û xweş şad bûn. dilê min bi zewaect wan pir şad bû.
dilê (yekî) bi ku de bixwaze, bi wir de ajotin (biwêj) wekî daxwaza xwe bi kar anîn. ji wê re çi, dilê wê bi kit de bixwaze, mêrê wê bi wir de diajo.
dilê (yekî) bi ser ve çûn (biwêj) dil xewirîn, ji hêla tenduristiyê ve aciz bûn. vê êvarê ji birçîna dilê htin bi ser ve çû.
dilê (yekî) çargopalî lê xistin (biwêj) pir bicoş bûn. dil xweş bûn. ji ber ku qîza wê dê îroji girtîgehê derkeve, dilê xaltiya gozel çargopalî lê dixe.
dilê (yekî) dax dan (biwêj) hundir şewitîn, xemgîn bûn. lê digel vê, eger hebe ji tengezarî û mitaleyeke ku ji nişka ve dilê wê dax dabû, bi temamî hête ser hişê xwe û giraniya xwe ji ser xwe avêt û heta demekê ji qehran xwe xwar. osman mehmed
dilê (yekî) di dest de bûn (biwêj) di nav helecan û bêtebatiyekê de bûn. çima ku du heb lawên wê tevlîgerîlayên tevgera azadiyê ne, dilê xaltiya sitî tim tli destê wê de ye.
dilê (yekî) êşîn (biwêj) li ber xwe ketiné, xemgîn bûn. dû re ji nişka ve destê xwe kişand. destê zilêm di valahiyê de ma. dilê wî eşiya. ıbrahim seydo aydogan
dilê (yekî) germ kirin (biwêj) hêvî dan. ikna kirin, xapandin. arxayîn kirin. ez wê çaxê dibehecîm, lê mendo bi wan gotinên xwe yen xweş dilê min germ kir. berê jê re xwarin çêkirin, ezet û hurmet ıcirin, dilê wî germ kirin, dû re derman danê û ew radestî leşkerett romê kirin.
dilê (yekî) geş bûn (biwêj) şad bûn. kêfxweş bûn. bi bihîstina wê inizgîniyê re ez dilê min geş bû.
dilê (yekî) gotin, devê (yekî) negotin (biwêj) ya ku di dil de derbas dibe diyar nekirin. ez evdal baş dincisini, wa ye kifş e vê care jî dilê wî dibêje, devê wî nabêje.
dilê (yekî) gupegup kirin (biwêj) bitatêl, heyecan û xiroş bûn. beriya ku ez dest bi axaftinê bikim, dilê min gupegup dikir.
dilê (yekî) hatin ber dêv (biwêj) dil li hev ketin, bîz jê çûn gava min deriyê avdêstxaneya wan vekir, dilê min hate ber devê min.
dilê (yekî) hatin guvaştin (biwêj) ketin bin bandora xiroş û heyecanê. “diviya bikete girî heçku tiştekî dilê wê diguvaşt. gihîşte nêzîkî gundî û rawesta. ’’ ibrahim selman
dilê (yekî) hil bûn (biwêj) ji birçîbûnê yan jî nexweşiyekê aciz bûn, xewirîn. ev bû mehek kujiyan, bêyî min derbas dibe. dilê min hil dibe, lê dike nake firsenda herikandinê nabîne. snat kihç
dilê (yekî) hildan (biwêj) dil vekirîn, yek teskin kirin, dilê yekî çûn tiştekî. lê mêze kir ku bavê wê dilê xwe xera dike, wê bigirî, bêrîvanê dilê bavê xwe hilda. erê, bîzê kesî neçûyê lê tenê dilê selîm hilda û bê xem ew goşt xwai
dilê (yekî) hilnedan (biwêj) li hember dîmenekî xeter xemgîn bûn, bîz (made) neçûn xwarin an jî tiştekî. dilê min hilneda ku li birîna keleş binihêrim. dilê min tu car hilnade ku ez li mala perwer xwarinekê bixwim.
dilê (yekî) jê birin (biwêj) xistin bin bandora xwe. kirin aşiqê xwe. ew jî don jûanê kurdan e, hema di navîna demeke kurt de dilê jincin jê dibe
dilê (yekî) jê derbas nebûn (biwêj) dev jê bernedan. jê hez kirin. belê geleli kêmasiyên wî hene, lê çi bikim ku dîsa jî dilê min jê derbas nabe.
dilê (yekî) jê man (biwêj) jê xeyidîn, dil jê şikestin. j/ ber wê helwesta wê ya di dawetê de dilê min ji gulanê inan.
dilê (yekî) jê mayîn (biwêj) dil şikestin. ji ber neyîniyekê moral xera bûn. “tu bi xwe jî dizanî, bêhna min jî teng e û xwe nagirim. dawî dilê hemû hevalanji min dimîne ji ber wêyekê heft sal in ku carekê tenê çûme civîna mezin. osman sebrî
dilê (yekî) jê sar bûn (biwêj) li hemberî kesekî yan jî tiştekî hestên germ û bawerî, winda kirin. têkilî û pêwendî sist bûn. vê nexweşiya giran dilê min ji jiyanê sar kir.
dilê (yekî) ji ... reş bûn (biwêj) ji ber gelek bûyerên neyînî, dîtin û ramana erênî winda kirin. piştî ku li çiyê ew yek anîne serê keç.a wî. dilê mûsayê çelo ji mîlîsan reş bû
dilê (yekî) ketin cih (biwêj) dil hênik bûn. ew gihîşte cihê cih, dû re dilê min kete cih.
dilê (yekî) kişandin (biwêj) dilê yekî xwarin an jî tiştekî din xwestin. dilê min pir dikişine ku ez qehwê vexwim lê pê mîdeyê min diêşe.
dilê (yekî) kizirandin (biwêj) dil şewitandin. li ser kesekî hestyariyeke tund pêk anîn. “gulêjî wekî bilbileke xurt û nazdar, bi dengê xwe erîşa wî dişikand û bi gotinên xwe dilê wî dikizirand. mehmed uzun
dilê (yekî) lê îşiq nedan (biwêj) jê şikestin, pê bawer nebûn. piştî wê gotina gevezê, dikim naldin dilê min lê îşiq imde. min jî dixwest pê re kar bikim, lê mixabin dilê min lê îşiq nade.
dilê (yekî) lê qusîn (biwêj) dil ji kesekî şikestin, xwîn bi ser yekî de kelîn. bi rastî jî vê carê dilê min li zagros qusî. çawa ku wî ew keçik dît dilê wî !ê qusî.
dilê (yekî) lê rûneniştin (biwêj) baş nehecibandin. ev ç.end sal in bûye zavayê min, lê nizanim çima hê jî dilê min !ê rûneniştiye.
dilê (yekî) lê sar bûn (biwêj) li hember kesekî yan jî tiştekî heslên neyînî sêwirandin. berê min jî dixwest, lê di roja îroyîn de dilê min lê sar bûye.
dilê (yekî) lê spî bûn (biwêj) ji kesekî bawer kirin. tu qet nekeve tatêlê, dilê her kesî li baran spî ye.
dilê (yekî) li ber nehatin (biwêj) li ber ketin, dil pê şewitîn, heyfa xwe lê anîn. belê fiyetekî baş dan erebeya min, lê dilê min li ber nayê ku ez bidim.
dilê (yekî) li hev du ketin (biwêj) ji ber nexweşiyê dil xera bûn, bîz lê rûneniştin. dilê wê li hev du ket. rabû ser xwe dîsa ket. firat cewerî kingê ku wan xwarinên gulnazê dibînim, dilê min li hev du dikeve.
dilê (yekî) li ser (yekî) ricifîn (biwêj) gelekî hez kirin, zêde girîng girtin. ev neh sal in ku keça wê di girtîgehê de bû, ji ber wê dilê hemdiya li ser keça wê gelekî diricife.
dilê (yekî) li ser şewitîn (biwêj) guneh pê hatin. heke dilê wê li ser neşewitiya, qet wer !ê dibû xwedî?
dilê (yekî) neçûn . (biwêj) bîz neçûn tiştekî. bi xwedê tu xêr û berxêr di tê de nemaye. ya qenc ew e ku te daqurînim. bes, bi rastî jî dilê min ni lul naçe te; zilcê min têr e... dr. cuwan batû
dilê (yekî) pê êşîn (biwêj) dil man, ji tiştekî aciz bûn. ... da ku nebî nebîgoşeyek ji wê bikeve ber meqesê û goşa dilê min pê biêse. perwîz cîhanî
dilê (yekî) pê germ bûn (biwêj) pê bawer bûn. ya rastî dilê min pê germ bû û min ew /car dayê. ka em ê bibînin dawî çawa dibe?
dilê (yekî) pê şewitîn (biwêj) guneh pê hatin. “xezalê bêhnek kişand kezeba xwe. bi çavên kelogirî li min dinêrî. edî dilê wê bi min şetvitî. ridvan karaaslan
dilê (yekî) pê ve girêdayî bûn (biwêj) ji dil û can yek hez kirin, sadiq bûn. heya îro jî dilê min bijina min ve girêdayî ye.
dilê (yekî) pê xweş nebûn (biwêj) jê razî nebûn. dilê min qet bi wî xweş nîn e, ınşelah ê xwedê jî pê ne xweş e.
dilê (yekî) perpitandin (biwêj) bixiroş û heyecan bûn. min cara ewil ew çavên xweşik li ber îskeleya vapûrê dîtibûn ... weke mizgîniyeke xêrê, dilê min perpitandibûn ” evdile koçer
dilê (yekî) pirtepirt kirin (biwêj) tirsîn, pir bihelecan û tatêl bûn. di rê de dilê min pirtepirt dikir. ez ditirsiyam ku derkevin pêçiya min. beri ku pûanên me bixwînin, dilê min pirtepirt dikir.
dilê (yekî) qilqilîn (biwêj) di nav helecan û tatêla tiştekî de bûn. kifş e ku dilê zînê wa ye diqilqile, ka wê çi bibêje.
dilê (yekî) qirar nedan (biwêj) li hember dîmenekî xeter an jî bûyerekê li ber xwe nedan, dilê xwe ranegirtin, xemgîn bûn. dil pê eşîn. dilê min qirar neda ku ez wê xebera reşji dayîka hogir a pîr re bi wî awayî bibêjim.
dilê (yekî) rehet bûn (biwêj) bê pirsgirêk bûn, serfiraz û biaram bûn. piştî ku nun vegera lawê xwe jî dît îcar dilê min rehef bû.
dilê (yekî) reş kirin (biwêj) reşbînî û bêhêvîtî pêk anîn. bi wan kirinên xwe xesûya siltanê dilê wê reş kir, niha jî kesek li rûyê wê nanihêre.
dilê (yekî) seh kirin (biwêj) li pey hînbûna rewşa niyeta yekî ketin. heke tu bikaribî dilê wê seh bikî, tu yê bibînî ku ka çawa kindar e.
dilê (yekî) şewitandin (biwêj) xemgîn kirin. herî zêdetir stranên ku digel erbaneyê tên gotin dilê min dişewitînin.
dilê (yekî) şikandin (biwêj) bi gotin an jî kirinên neyînî yek xemgîn kirin. moral xerab kirin. wî cara dawiyê wisa dilê min sikênand. min biryar da ku carelce din rûçikê wî nebînim.
dilê (yekî) sivik bûn (biwêj) dilferah bûn. bi wan gotinên wê dilê min hinekî sivik bû.
dilê (yekî) tê de bûn (biwêj) ecibandin. jê hez kirin. dilê min di wê kcçikê de bû. lê dê û bavê min nexwestin.
dilê (yekî) tepîn (biwêj) di hêla psîkolojiyê de deprasyon derbas kirin. çima ku mêrê wê ji xwe re keçek anî, dilê sorgulê tepî, ew rakirin nexweşxwaneys.
dilê (yekî) têr bûn (biwêj) ji kesekî yan jî ji tiştekî hewesa xwe hildan. berê têkiliya wan xweş bû, lê kingê ku dilê mêrik têr bû, ew avête ber dêrî.
dilê (yekî) tijî bûn (biwêj) kelogirî bûn, di dil de gelek derd û kul hebûn. dik henîfeyê tijî bû, serê lawê xwe danî ser çoka xwe û giriya, giriya. ji kul û derdan dilê besiniyê tijî bûbû.
dilê (yekî) tijî kul bûn (biwêj) biderd û keser bûn. “gunehê min çi bû. ax, ax sedfikr û sawir di serê min de diçûn û dihatin. dilê min tijî kul û keser bûn. diljan
dilê (yekî) tune bûn (biwêj) nepe jirandin. qayîl nebûn. ji ber ku dilê keça wî tune bû, zeydan jî keça xwe neda wî. dilê (yekî) vala bûn ji tu kesî hez nekirin. çima ku delîl carekê gotiye dilê min vala ye. sûsan ji pey qûna wî naqete.
dilê (yekî) vebûn (biwêj) bêhnfireh bûn, ıkna bûn. qanih bûn. bi wan gotinên te yên xweş hinekî dilê min vebû. dilê mistekorê venebû, heya ku keçika xwe bi çavê xwe nedît.
dilê (yekî) vekirîn (biwêj) dilê yê ku xeyîdî ye yan jî dilşikestî ye teskîn kirin. “di wê xirecirê de heyder jî dilê jinikê vekirî. feqî huseyn sagmç
dilê (yekî) xera bûn (biwêj) kelogirî bûn, ji duristiyê dûr ketin, dil li ser çûn. dil xeriqîn. bi wî dîmenê kalê dîgorê dilê min xera bû. me ji zerê ew yek hêvî nedikir, lê xuya ye ku dilê wê jî xera bûye. ji ber hemlebûnê bû çi bû nizanim lê hema dilê wê xera dibû û direviya dest.joyê.
dilê (yekî) xof girtin (biwêj) tirsin. carekê dilê wê xof girtibû, heya em ji wir derketin, dilê wê di destê wê de bû.
dilê (yekî) xwendin (biwêj) rewşa yekî fêm kirin. “carinan awirên min û rêzanê diçin ser hev, em nav dilê hev dixwînin. suzan samanci
dilê (yekî) xweş kirin (biwêj) bi gotin an jî bi kirinên xweş û erênî morelê yekî geş kirin. “ ... tu bi xwedê bikî nizar, bes a dilê xwe veşere û bes dilê min xweş bike ... kerîm cemîl
dilê (yekî) xwestin (biwêj) daxwaz kirin. ez jî dizanim ewyekdi nav gel de baş nayê dîtin, lê çawa bikim, dilê min dixwaze.
dilê (yekî)... tirsîn (biwêj) ji bo îhtimala tiştên neyînî fikar kirin. dilê min ji vê rêwitiya te ditirse, çimkî ew rê gelekî pis e.
dilê bêkesan li ser hemû kesî dişewite gotina pêşiyan kesê bê kes dilşewat e. dilê wî li ser herkesî dişewite lewre ew pir di astengîyan re derbas dibe herwha xwewtenê dihesibîne û dibêje qey herkes wekî min e. ji ber tenêtî kişandiye jî mirovên bêkes naxwaze kesekî din jîwekî wî bêkes bimîne.
dilê dê bi ser dotê ye, ê dotê bi ser çiyayê qaf de ye gotina pêşiyan ev jî wekî “berê xweha li bira yê bira li çiya ye”. lê îjar dê heye ku tim dilê wê li ser zarokên wê diêşe lê mixabindizewicin diherin.
dilê dilxwaz, nan û pîvaz (biwêj) dilê mirov ku bixwaze, bi tiştên heri piçûk jî dikare serfiraz bibe. dile dilxwaz, nan û pîvaz. tenê bila mirov ji dil bixwaze.
dilê mêvana nehêl wê bi xwe herin gotina pêşiyan mêvan çiqas tamsar bin jî, çiqas nehê0jayî hurmetê bin jî, ne hewceyî ku mirov wî biqewirîne lewre ew dê bi xweherin.
dilê min ji wê (ne) xweş e, erd di bin berfê de reş e (biwêj) xuyang çawa dibe bila bibe, naverok û bingeh zû bi zû nayê guherandin, tu bikî û nekî ya rasteqînî çi be, ew e. bi daxwaz û niyetan nabe, dilê min ji wê xweş e, erd di bin berfê de reş e.
dilê segan bi savarê xweş kirin (biwêj) bi bedeleke piçûk be jî, dil vekirîn (xweş kirin). ji xwe ew jî tiştekî wer zêde naxwaze, lê mirov dilê sa bi savarê xweş dike.
dilê şivan bixwaze dikare şîr ji nêrî bidoşe gotina pêşiyan dema dilê mirovan bixwaze û xwestina kar û hezkirina kar pê re hebe dikare gelek tiştan bike û herwiha gelekrêyan bibîne. tiştan mirov bi xwestin û ji dil bike mirovê biserkeve.
dilê şivan kete pişkulê , hûr kir şîr û xwar (biwêj) daxwaza dilan li gorî xwediyan cure cure ye û ya her kesî li gorî wî birûmetir e. dilê mirov ku xwest jê re sînor lune. dile şivan kete pişkule, hûr kir şîr û xwar.
dilê tirsonek sênga gewr nabîne gotina pêşiyan ev gotin li ser revandina qîzan hatiye gotin. heke xort mêr be kesa ku dilê wî tê de heye, heke malbata wênedêyê jî wê birevîne. lê xortê ku newêribe birevîne dê ji dildara xwe bêpar bimîne.
dilê xezeb nagihin miradan gotina pêşiyan dilên bi xezeb an bi kerb û zalim û lezgîn be tim zû diqedin û ji ber ku bi lez tevdigerin di nêvî de astengî lihimber wan çêdibin. her wiha nagihîjin tiştên ku dixwazin.
dilê xwe bi xwe şewitandin (biwêj) gunehê xwe bi xwe anîn. “qet dilê xwe bi xwe neşewitîne. kîjan rojê be tu yê wê lam-heya xwe bidî çêkirin. torî
dilê xwe gerandin (biwêj) li gorî daxwaza dilê xwe tevgerîn. tu jî zêde nebîne, bi salan e ku tiştek bi dilê xwe nekiriye, ew jî dixwaze hinekî dilê xwe bigerîne.
dilê xwe girtin (biwêj) Ji ber peyvek an jî kiryarekê êşîn, pê nexweş hatin.
ji wêjeyê: Ew kesên ku li Ewrupayê dijîn bila dile xwe negrin lê haya wan ji welêt tune ye. Ez naxwazim dilê kesî bihêlim, lê gelek ji wan bi siwarî çûn, lê piyade mane..
Bide ber: aciz bûn, dîn û har bûn
dilê xwe ji dinyayê sar kirin (biwêj) ji pêçero jê, ji erêniyên dinyayê tiştek baş hêvî nekirin. cemîla hêaqil dest ji emelê xwe berdaye, dilê xwe ji dinyayê sar kiriye.
dilê xwe kirin (biwêj) xeyîdîn, dil şikestin. bi rastî min dilê xwe jê kiribû, lê ew bi xwe hate mala min û dilê min vekirî.
dilê xwe mor kirin (biwêj) dilînî û têkiliyên germ nexwestin. min ji te re negot wî dilê xwe mor kiriye. ne ji kesî hez dike, ne jî dixwaze ıcesji wî hez bike.
dilê xwe pê êşandin (biwêj) pê xemgîn bûn. aciz bûn, guneh bi yekî hatin. îdris dilê xwe bi wê dîmenê êsand em çiqas bibêjin jî bavê wî ye, bivê nevê ew ê dilê xwe pê biêsîne.
dilê xwe pê germ kirin (biwêj) pê bawer bûn. ku te dilê xwe ew qas pê germ nekira, dibe ku tu îro neketibûyayî vê rewşê.
dilê xwe rehet kirin (biwêj) ji ber pêkanîna armanc û niyetekê rehet û serfiraz bûn. “bi qasî du saetan di nava govendê de min dilê xwe rihet kir. r. karakaya
dilê xwe ronî kirin (biwêj) moral baş bûn, biaram bûn. tu heta dilê xwe ronî nekî silamet nabî.
dilê xwe safî kirin (biwêj) rehet û biaram bûn. pişti rizgarbûna ji wê nexwaşiyê. kazo, dilê xwe safî kir û gihişt aramiyê.
dilê xwe teng kirin (biwêj) ji tiştekî aciz bûn. mêrik, dilê xwe teng tteke, zarok hemû wisa bikeşe ne.
dilê xwe vekirin (biwêj) derdê dilê xwe ji yekî re gotin. ez dîsa ji te re dibêjim, heta tu dilê xwe venekî ez jî nikarim ji te re alîkariyê bikin1.
dilê xwe xapandin (biwêj) bi rasteqînî hewl nedan xwe. erê ew bi xwe dilê xwe dixapîne, lê tu yê ji rastiyê re çi bibêjî?
dilê xwe xera kirin (biwêj) ji bo pêkanîna karekî niyet kirin, xemgîn bûn, bi niyeteke nebaş tevgerîn. wî dilê xwe xera kiriye, dixwaze bi karekî din re mijûl bibe. wexta ku nameya keça wê dixwendin, cemîleyê dilê xwe xera dikir. wî dilê xwe xera kiribû ku dest biavêje keçikê, lê keçikê berî wî xwe avêtibû derve.
dilê xwe xweş kirin (biwêj) ji xwe re hêvî çêkirin, erênî û xweşbînî fikirîn. xwe xapandin. “va ye ez vê riyê rast dizanim û rast dibînim. şêr van karan hêç hêç nizane weselam ” got û dilê xwe xweş kir. feqî huseyn sagmç
diledildan kêmkirina xema mirovê dilteng yê ku tiştek lê qewimî, dilnerimkirin, ji bîrbirin
diledilîdan (navdêr, mê) dilnermkirin
dilekî ne, bi heft dilan (biwêj) ji dil, bi daxwazeke bêhempa. dilê min, dilekî na bi heft dikin ji vê keçikê girt.
dilekî rehet nedîtin (biwêj) tim bi derd û kulan re heşir bûn. wê belengazê jî m dilekî rehet nedit.
dilêm 1. karê ku divê bêt kirin (navdêr, mê) erk, peywir, wezîfe, kar.
ji wêjeyê: Guman tê de nîne ku pirsa jêdera zimanî, pêşketin û rûniştina wî, bi pirsa çêbûna mirovî ve girêdayî ye. Ji ber ku her endamên laşên mirovî rûniştinek bi wan re çê bû weha jî rûniştin di dilêma (erk) wan de jî, peyda bû. Ev jî dihê wê watayê, çawa dîroka werarbûna mirovî vedigere bi milyon salan, weha jî zimanê wî.(Bavê Nazê: Ber bi zimanekî yekbûyî ve, Gelavej.com, 7/2008).
: bêdilêm, bêdilêmî, bidilêm, dilêmdar 2. dilê min (navdêr, nêr) (helbestkî, kurtkirî) dilê min
dilêr 1. cesûr, wêrek 2. jêhatî, jîr
(rengdêr) dilawer, mêrxas, camêr, wêrek, bisteh, netirs, bêtirs, merd, cawîdan, camêr, destvekirî.
ji: dil + -êr.
: dilêrî, dilêrîtî, dilêrtî
dilêrî (navdêr, mê) rewşa dilêrbûnê, wêrekî, cesaret, bibizavbûn, bizarbûn, bicesaretbûn, cesûrî, livdarî, livokî, bizav, bizavdarî, egîdî, mêranî, wize, azayî, bicegerî, biziravî, avî ketin, fêrisî, mêrxasî, mêrçakî.
ji: dilêr + -î
dilêş (rengdêr) kesa/ê ku dilê wî diêşe, (mecazî) dilsoj, dilşewat, dilsoz, wefadar, pêbend, pabend, sadiq.
ji wêjeyê: Ê başe bavê min, ma yekî Cihû (Yahûdî) danûstendinê ji dikana yekî Ereb dike? Naaaa! Ma yekî Ereb danûstendinê ji dikana yekî Cihû dike? Naaaa! Çima? Ji ber ku dijminên hev in û herdu alî jî naxwazin hevdu dewlemendtir bikin da ku perê alîyekî nebin fîşek û berik û li alîyê din nekevin. Aha şexsîyetî û helwesta rastîn ev e ellawekîl! Kesên ku xwedî xîret bin, dilêşên gel û welatê xwe bin, xwîna bav û bapîrên xwe ji bîr nekin, narin ji dijminê xwe danûstendinê nakin û perên xwe naxin bêrîka wan.(Lotikxane.com, 12/2007).
ji: dil + êşîn - -êş.
: dilêşî, dilbiêş
dilêşandin (navdêr, mê) gêwil şikandin, pa vebirin, birînkirin, :tu bi wan gotinan dilê min û yê di ê înî
dilêşî (navdêr, mê) rewşa dilêşbûnê, hejarî, tengasî, dijwarî, cariskirin, tengavkirin, şepirzekirin, enirrandin.
ji: dilêş + -î
dilevdal (bûn) (biwêj) saf, mazlûm û dilsoz bûn. li we/atê xeybê her mirin dibû kilamek, her kuştin bi hezar sewtên dilevdal dixemilî û li pey wan çûyiyan dibû destan û senfoniyeke diltenik. m. zahir kayan
dilevîn (rengdêr) kesê evîn ketî dilê wî, evîndar
dilevra (navdêr, mê) bi lindrewan, rûmetyar, birûmet, şerefyar, payefiraz.
ji: dil +evra
dilferah bûn (biwêj) biaram û dilgeş bûn. mirov ku dûferah be, pirsgirêkan baştir çareser dike.
dilfikar (navdêr, mê) şayîşdar, endîşedar, bifikar, xemgîr, xemdar.
ji: dil +fikar
dilfireh 1. bisebr 2. aram
(rengdêr) kesê/a ku zû acis nabe. kesekî pirr dilfireh e.
Bikaranîn: Lêker: dilfireh bûn, dilfireh kirin. Navdêr: dilfirehbûn, dilfirehkirin Rengdêr: dilfirehbûyî, dilfirehkirî.
Têkildar: dilfireh bûn, dilfirehî
dilfireh bûn (lêker)(Binihêre:) dilfireh
dilfireh kirin (lêker)(Binihêre:) dilfireh
dilfirehbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dilfireh
dilfirehbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dilfireh
dilfirehî (rengdêr) bênfirehî
dilfirehkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dilfireh kirin
dilfirehkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dilfireh
dilger serenav, nêr, navek zelaman e
dilgerm jidil, samîmî
jidil, samîmî.
Bikaranîn: Lêker: dilgerm kirin. Navdêr: dilgermkirin Rengdêr: dilgermkirî
dilgerm kirin (lêker)(Binihêre:) dilgerm
dilgermahî (navdêr, mê) çalakîtî.
ji: dil +germahî
dilgermî (rengdêr) çelengî, zîrekî, ge bînî
dilgermkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dilgerm kirin
dilgermkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dilgerm
dilgeş 1. rûken 2. bicoş
(rengdêr) şad, dilşad, dilxweş, kêfxweş, bicoş, neşedar, coşdar, bikêf, bextiyar.
ji: dil + geş.
Bikaranîn: Lêker: dilgeş bûn, dilgeş kirin. Navdêr: dilgeşbûn, dilgeşkirin Rengdêr: dilgeşbûyî, dilgeşkirî.
: dilgeşane, dilgeşî
dilgeş bûn (lêker)(Binihêre:) dilgeş
dilgeş kirin (lêker)(Binihêre:) dilgeş
dilgeşane (rengdêr) bi awayekî dilgeş.
ji: dilgeş + ane
dilgeşbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dilgeş
dilgeşbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dilgeş
dilgeşî (rengdêr) kêfxweşî, dilşadî, dilxweşî
dilgeşkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dilgeş kirin
dilgeşkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dilgeş
dilgîr (rengdêr) sil, hêris, tore, xeyidî
dilgir (rengdêr) zadê giran dema mirov pê gêj dibe, xwarina pir çevir, :;mirovê di dilê xweda mezin qebe ji xwe razî
dilgir kirin (lêker) hewesî kirin.
ji: dilgir + kirin
dilgîr kirin (lêker) kuştin, dijwar êşandin, bizdihandin, derdar kirin.
ji: dilgîr + kirin
dilgiran (rengdêr) nîgeran, dilwas, xemgîr, xemxwer, gumandar, bifikar, bitirs, xeyidîn, sil, dilmayî, tûre, xeydan, suhketî, muxber.
Herwiha: dilgran.
ji: dil + giran.
Bikaranîn: Lêker: dilgiran bûn, dilgiran kirin. Navdêr: dilgiranbûn, dilgirankirin Rengdêr: dilgiranbûyî, dilgirankirî.
: dilgiranî, dilgiranîtî, dilgirantî, dilgiran kirin
dilgiran bûn (biwêj) hêrs bûn, xeyîdîn, xemgîn bûn. “nesûneyê di ser dayma her du qîzên xwe û zewaca kurên birayê xwe re, ji wan dilgiran bihû, lê di neticeyê de dîsa jî hêviya xwe bi wan ve girê dabû. enver karahan
dilgiran kirin (lêker) Aciz kirin, bê kêf kirin, azar dan, bêzar kirin, bê aram kirin, stres pê çêkirin.
ji wêjeyê: Tê zanîn di he‌yama çend rojîn borî da bilindbûneka neçaverîkirî di bihayên penzînê da hatiye pêş, vê çendê jî welatî dilgiran kirîne.
Têkildar: dilgiran
dilgiranbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dilgiran
dilgiranbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dilgiran
dilgiranî 1. dilşikestin 2. hêvîşikestin
(navdêr, mê) nîgeranî, teredud, dilwasî, waswasî, dilwaswasî, dudilî, bêbirryarî, tirs, guman, şik, şibhe.
Herwiha: dilgiranîtî, dilgirantî, dilgranî, dilgranîtî, dilgrantî.
ji: dilgiran + -î
dilgirankirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dilgiran kirin
dilgirankirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dilgiran
dilgirbûn (navdêr, mê) dilgirkirin.
ji: dilgir +bûn
dilgirî (navdêr, mê) karê dilgiriyê, rakêşan, sûketîbûn, nedilxweşî, nekêfxweşî, nexweşhalî, nerazîtî, dilmanî.
ji: dilgir + -î
dilgirkî (navdêr, mê) bi dilgirî.
ji: dil +girkî
dilgirkirin (navdêr, mê) dilgirbûn.
ji: dilgir +kirin
dilgîrkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dilgîr
dilgirs (navdêr, mê) dilhişk, nepiyar, qeterehm, bêrehm.
ji: dil +girs
dilgirtî (rengdêr) (Binihêre:) dil
dilgirtîbûn (navdêr, mê) tîzektî, ingiroktî, ingiroyîtî, xeydoktî, dilmayîbûn, rikdarî.
ji: dilgirtî +bûn
dilgirtin (navdêr, mê) silbûn, bêho bûn, jibîrveçûn, li hevhatin, pêkhatin
dilhebîn (rengdêr) dilbijîn, dilvîn, balkêş, cazib, xweşdivî, xoşewîst, dilkêş, dilniwaz, ezîz, berdilî, delal, hêja.
ji: dil + hebandin.
: dilhebînî
dilhebînî (navdêr, mê) rewşa dilhebînbûnê, dilkêşî, dilniwazî.
ji: dilhebîn + -î
dilhebûn (navdêr, mê) dema mirovî gêwil hebit jibo karekî, :min dil heye sube herim çem birayê xwe bi mêvanî
dilhêlan (navdêr, mê) weke mirov dilê êkî bi gotinêt gemar bi ikênit, dil şikandin, birîndarkirin, :bibore eger min dilê te hêla bit, :tu bi xudê dilê wê ne hêle
dilhelûkî (navdêr, mê) dilşewatî, dilzîzî, zîzî, dilsojî, dilşoşî.
ji: dilhelûk + -î
dilhênik (navdêr, mê) arxayîn, bêpejn, sakîn.
ji: dil +hênik
dilhênik kirin (navdêr, mê) dilxweş kirin, teselî dan, dilsar kirin, teselî kirin.
ji: dil +hûnik
dilhêsa (navdêr, mê) têr, rûnandî, qayildar, têr kirî, piştrast, dilxweş, çavtêr, qayilkirin, hedirîn.
ji: dil +hêsa
dilhesin (rengdêr) kesê dilê sî req mîna asinî, dilreq, dilqayîm, dilkevir
dilhilavêtin (navdêr, mê) dilkutî, teptep, pir te, levdan.
ji: dil +hil +avêtin
dilhilûk (navdêr, mê) dilşewat, dilzîz, zî, dilsoj, dilşoş.
ji: dil +hilûk
dilhinav (navdêr, mê) hûr, pizûr, rovî.
ji: dil +hinav
dilhişk dilkevir
dilkevir, stemkar, zalim, bêrehm, zordest, zordar.
Bikaranîn: Lêker: dilhişk bûn, dilhişk kirin. Navdêr: dilhişkbûn, dilhişkkirin Rengdêr: dilhişkbûyî, dilhişkkirî
dilhişk bûn (lêker)(Binihêre:) dilhişk
dilhişk kirin (lêker)(Binihêre:) dilhişk
dilhişkane (navdêr, mê) bi bêrehmî, dilkafirane.
ji: dil +hişkane
dilhişkbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dilhişk
dilhişkbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dilhişk
dilhişkî stemkarî, xedarî, qeterehmî, dilkevirî, zalimî, dilqalindî, kezebqalindî, bêşewatî, hişkî, hişkbûn, nepiyarî, nedilovanî, bêşefqetî
dilhişkî bûn (lêker) dilkevir bûn, qeterehmî bûn.
ji: dilhişkî + bûn
dilhişkîbûn (navdêr, mê) dilkevirbûn, qeterehmîbûn.
ji: dilhişkî +bûn
dilhişkkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dilhişk kirin
dilhişkkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dilhişk
dilhiştin (navdêr, mê) dilhêlan
dilik (navdêr, nêr) nazik yan biçûk-kirina dilî wêneyê dilî liser ristik û stovankan ku mirov bi dest yan stoyê xwe ve diken
dilikî 1. evîndar, hezkirî, hebandî 2. aşiq 3. sewdaser
(rengdêr) evîndar, hezkirî, hebandî, aşiq, sewdaser.
Bikaranîn: Lêker: dilikî bûn, dilikî kirin. Navdêr: dilikîbûn, dilikîkirin Rengdêr: dilikîbûyî, dilikîkirî
dilikî bûn (biwêj) evîndar bûn. uso li ser keça silokundo dilikî bûye, şev û rojji wan kuçeyan naqete.
dilikî kirin (lêker)(Binihêre:) dilikî
dilikîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dilikî
dilikîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dilikî
dilikîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dilikî kirin
dilikîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dilikî
dilikkirin (navdêr) nazkirin, piçûkkirin, dilandin, dindilandin
dilin (navdêr, mê) hest, his.
ji: dil +in
dilîn hîs, hest
(navdêr, mê) hest, hewes, daxwaz.
ji wêjeyê: Desthelat ne li gorî hest û dilînén xwe, li gorî siyaseta neteweyî, bo berjewendî û dahatûya neteweyekî xwedî yek xak, yek ala tev bigere, dê desthilat be.(Arjen Arî: Kurdî: Zimanê herî qedîm, lê belê bêalfabe!, Netkurd.com, 3/2008).
ji: dil + -în.
: diliyayî
dilînî (rengdêr) sozdarî, hest, :stiraneka dilînî, :helbestena dilînî.
Bikaranîn: Lêker: dilînî bûn, dilînî kirin. Navdêr: dilînîbûn, dilînîkirin Rengdêr: dilînîbûyî, dilînîkirî
dilînî bûn (biwêj) ji dil pê ve girêdayî bûn. aşiq bûn. bi rastî ji heke ku tu dilîni bûyî çi pêwîst e wê pêk bîne.
dilînî kirin (lêker)(Binihêre:) dilînî
dilînîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dilînî
dilînîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dilînî
dilînîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dilînî kirin
dilînîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dilînî
dilinyabûn (navdêr, mê) piştrastbûn
diliqî (rengdêr) (navdêr, mê) col, melezî, kestel, dureh, zir, soryaz, têkil
diliqîtî (navdêr, mê) melezî, kestelî, durehî, zirî, soryazî, têkilî, colî, pirrcûnî, ducûnî, pirr-rengî
dilîr (rengdêr) dilêr
dilistan (navdêr) yar, dilber, delalî.
ji wêjeyê: Kay cismê letîf ê subhetî roh!Dergahê beden li ber te meftûh.Ez hêvî dikim ku bê teweqquf.Rencîde qedem be bê tekelluf.Carek here suddetelseadet.Gavek here sudretelnihayet.Ewwel here bibose astanê.Paşê here pêş dilistanê.Emma bi tewaduî û teizîm.Sed mertebe ihtiram û tekrîm.Ahiste ji bo bike duayê.Wa besteyî wê bike senayê.Şayiste bike tu ihrtiramê.Destbeste vewest bike selamê.(Ehmedê Xanî: Mem û Zîn, 1695).
ji: dil + -istan.
: dilistanane, dilistanî, dilistanîtî, dilistantî
dilistanane (rengdêr) bi awayekî dilistan.
ji: dilistan + -ane
dilistanî (navdêr, mê) rewşa dilistanbûnê.
ji: dilistan + -î
diljan dilêş
(rengdêr) dilbijan, dilêş, dilbikul, keserkûr, pirr xemgîn, gelek melûl.
ji wêjeyê: Bû şîn hawar, dil pirr xemgîn eHunermendên kurd heyf cangorî neNeyar zordar e, tim devbixwîn eKurdistan diljan, kurd bi girî neErdewanê min digel Eyazî Bûn Hunermendên deng û awazîLi wan dengên xweş, helbest û saz inKurd lê guhdar in,dijîn bi razî Ji zaxo hil bûn, du find û çiraKurd dilşad kirin bi hûr û giranHûn bûn pakrewan bi dest xwînfiraXweş bin gelê kurd, malbat û bira Hunermendên kurd,Eyaz Erdewan Silavdar bin hûn li şahê BarzanCezîrî û Xanî, Feqehê Teyran Hunermendên çak, dengên Kurdistan Bo war û netewe hûn bûn cangorî Ji we pirr xweşbê,Yezdanê jorîBav û kalên me b,sed salên borî Bûn gorî bûka, gerden bi morî Bo xêlê ewê, bûka sing cennet Bi sed hezaran , kurdên bi rûmet Tev cangorî bûn, xwîn bû co û şetBûk ji bin destan, hê jî derneket Ji boy xêlê wê, bûka serbizêr Ev çend sedsalin kurd bi jin û mêr Herdem bi ceng in,wek piling û şêrPirr bûn cangorî berxên mê û nêrEz bûm Dilbirîn ji boy vê bûkê Ji sêwasê ta bi girê Kerkûkê Welat tev bûye,warê pepûkê Divê gelê kurd, warê xwe nû kê.(Seydayê Dilbirîn: Ji bo bîranîna Erdewan û Eyaz Zaxoyî, nivîsîn 1987, weşandin: Avestakurd.net, 2/2009).
ji: dil + jan.
: diljanî, diljanîtî, diljantî
diljanî (navdêr, mê) rewşa diljanbûnê.
ji: diljan + -î
diljar 1. dilmayî 2. ji aliyê derûnî ve kesê lawaz
dilmayî , ji aliyê derûnî ve kesê lawaz
diljarî rewşa lawaziya derûnî
(rengdêr) rewşa lawaziya derûnî
diljêman (navdêr, mê) xeyîdîn.
ji: dil +jê +man
dilkafir (navdêr, mê) dilkevir, dilhişk, dilhesin, bêrehm.
ji: dil +kafir
dilkafirane (navdêr, mê) bi bêrehmî, dilhişkane.
ji: dil +kafirane
dilkeçik (navdêr, mê) xeydok, nazenin , tîzek, ingirok, ingiroyî, sûnik, dilmayî, dilgirtî.
ji: dil +keçik
dilkeçikî (navdêr, mê) xeydokî, nazeninî, çıtkırıldımlıkxhtml, tîzekî, ingirokî, tîzokî.
ji: dilkeçik + -î
dilkelîn (lêker) bi sempatî nêzîk bûn,li xweşiyê çûyîn,dil lê kelîn. Tewîn: .
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: Kurmancî: Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
dilkêş (rengdêr) balkêş, xweşik
dilkeser (navdêr, mê) dilkovan, dilkedr, kesernak, kedrnak, xemnak.
ji: dil +keser
dilkeser bûn (lêker)(Binihêre:) dilkeser
dilkeser kirin (lêker)(Binihêre:) dilkeser
dilkeserî (navdêr, mê) dilbikulî, jandarî, xemgînî.
ji: dil +keserî
dilkêşî (navdêr, mê) atraksiyon, naz, balkêşî, niwaz, dilwazî, dênkêşî, mereqkêşî, cezb
dilketî 1. aşiq 2. evîndar
(rengdêr) evîndar, dildar, dilbijî, aşiq, mecnûn, bengîn, hezker, heyran, kesa/ê ku ti tiştekî yan ji kesek din hez dike, dilikî, dildayî, hez.
ji: dil ketinê.
Bikaranîn: Lêker: dilketî bûn, dilketî kirin. Navdêr: dilketîbûn, dilketîkirin Rengdêr: dilketîbûyî, dilketîkirî
dilketî bûn (lêker)(Binihêre:) dilketî
dilketî kirin (lêker)(Binihêre:) dilketî
dilketîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dilketî
dilketîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dilketî
dilketîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dilketî kirin
dilketîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dilketî
dilketin (navdêr, mê) dema dilê mirovî kesekî yan tiştekî bi xwazit, :dilê gelek ketîye tirobêla te
dilkevir (rengdêr) (navdêr) bêrehm, bêmerhemet, zordar, zordest, zirrezop, zalim, zorkar, stemkar, bêrehm, dilreq, mistebit, zorbaş, mistexalib, zorbaz, diktator, tîran, despot, zorba.
ji: dil + kevir.
Bikaranîn: Lêker: dilkevir bûn, dilkevir kirin. Navdêr: dilkevirbûn, dilkevirkirin Rengdêr: dilkevirbûyî, dilkevirkirî.
: dilkevirî, dilkevirîtî, dilkevirane, dilkevirtî
dilkevir bûn (biwêj) pir qecer û xwînsar bûn. ma tu nizanî ew yekî dilkevir e, tu ji çi re çûyî ber derê wî?
dilkevir kirin (lêker)(Binihêre:) dilkevir
dilkevirane (rengdêr) bi awayekî dilkevir.
ji: dilkevir + ane
dilkevirbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dilkevir
dilkevirbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dilkevir
dilkevirî (navdêr, mê) rewşa dilkevirbûnê, stemkarî, xedarî, dilqalindî, bêrehmî.
ji: dilkevir + -î
dilkevirîn (rengdêr) bêbext, bêwijdan, bêrehm, dilreq
dilkevirkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dilkevir kirin
dilkevirkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dilkevir
dilkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dil kirin
dilkirin (navdêr) hezkirin, viyan, xwaztin
dilkişandin (navdêr, mê) hezkirin
dilkoçer (navdêr, mê) dilbaz.
ji: dil +koçer
dilkoçerî (navdêr, mê) dilparsekî, dilçûçikî, dilsetî.
ji: dil +koçerî
dilkovan (navdêr, mê) dilkeser, dilkedr, kesernak, kedrnak, xemnak.
ji: dil +kovan
dilkovan bûn (lêker) xemnak bûn.
ji: dilkovan + bûn
dilkovanî (navdêr, mê) şehreza, çivo, dijwar, jîr, req, gezîn, law, rûqayim, jana dijwar, şêl, zîrek, bîrewer, bîrewer, bîrbir.
ji: dilkovan + -î
dilkul (rengdêr) dilşikestî, dilbirîn, dilçirmisî, kovandar, :jineka dilkulmêrekê dilkul, xemgîn
dilkulî (rengdêr) derd, kovan
dilkurmî bûn (biwêj) xayîn, tirsonek û sextekar bûn. “sadûn beg beşişî. — mirovê dêlai, ez dilqewîn im, lê kesên xwe dikine rêzan û serkeş ji me re dilkurmî ne. medenî ferho
dilkutan bi ser hev tepîna dilî
bi ser hev tepîna dilî
dilkutî (rengdêr) dilhilavêtin, teptep, pir te, levdan, nukuç, pirte, pirtepirt, pirt, pil, lêdan, nukuçek, firt, pit, qutan.
ji: dilkut + -î
dilkutîn (navdêr, mê) dema dil lê dide, qutana dilî, dilqutan
dilkuzrandin (navdêr, mê) dilsotin, dil ewitandin, :te dilê kuzrand bi wan gotinan
dilkuzrîn (navdêr, mê) dema ji kovanekê yan çamekê dilê mirovî di ewite, :çend ez wî zarokî di bînim dilê min di kurrit çunkî babê wî dihêt bîra min dilsotin
dille (hewramî) (navdêr) dil, qelb.
Herwiha: zill, zilleHolendî (navdêr) heliz
dillihevketin hez ji hev kirin, hevdu viyan, dilêd wan ketin hev
dilm (navdêr, mê) anç, delam, xilte, telp, durd.
ji: dil +m
dilm bûn (lêker)pegirin, dilmbûn, xiltebûn, telpbûn, xilte bûn, telp bûn.
ji: dilm + bûn
dilmanî (navdêr, mê) xeydanî, dilgirî, sihketîbûn, sûketîbûn, nevînî, nedilxweşî, nekêfxweşî, nexweşhalî, nerazîtî, nexoşnûdî, neşênî, neşengî.
ji: dil +manî
dilmanî bûn (lêker) kêfjê şikestin).
ji: dilmanî + bûn
dilmayî (rengdêr) xeyidandî, xeyidî, azarde, rencîde, dilşikestî, acizkirî, acizbûyî, sil, tûre, bêzar, tengezar, enirrî.
ji: dil man.
Bikaranîn: Lêker: dilmayî bûn, dilmayî kirin. Navdêr: dilmayîbûn, dilmayîkirin Rengdêr: dilmayîbûyî, dilmayîkirî
dilmayî bûn (lêker)(Binihêre:) dilmayî
dilmayî kirin (lêker)(Binihêre:) dilmayî
dilmayîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dilmayî
dilmayîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dilmayî
dilmayîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dilmayî kirin
dilmayîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dilmayî
dilmbûn (navdêr, mê) pegirin, xiltebûn, telpbûn, dilm bûn, xilte bûn, telp bûn.
ji: dilm +bûn
dilme (rengdêr) Hêka bi qalikê xwe ve nîvco hatiye kelandin. Bi vî hawî spîk û zerika hêkê ne tam hişk dibe nejî wek avê ruhn dimîne.
Bikaranîn: Lêker: dilme girtin. Navdêr: dilmegirtin.
Herwiha: dilmê, dilmeyî.
Bide ber: hêk
dilmê 1. xav, nazik 2. hêka ku baş nehatiye pijandin
dilme bûn (lêker)(Binihêre:) dilme
dilme girtin (lêker)(Binihêre:) dilme
dilme kirin (lêker)(Binihêre:) dilme
dilmebûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dilme
dilmebûyî (rengdêr) (Binihêre:) dilme
dilmegirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) dilme
dilmekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dilme kirin
dilmekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dilme
dilmezin (rengdêr) mirovê merd û singfireh, hêja, dilovan
dilmezinî (rengdêr) dilovanî, singfirehî
dilmînî (navdêr, mê) teselî, xemrevînî, dilxweşî, dilxweşkirin.
ji: dil +mînî
dilminî dayîn ber dilê (yekî) (biwêj) dilê yekî hênik kirin. “têr digiriyapaşê dihat kêleka mêrê xwe rûdinişt, dilminî didane ber dilê wî. xelîl mûradov
dilnas (navdêr, nêr) (navdêr, mê) pisporê nexweşîya dilan, nûjdarê dilan
dilnasî (rengdêr) zainîn û xwendina li dor dilî tê kirin
dilnazik (rengdêr) dilînî, :ew mirovek hinde dilnazike çi caran ne êt guhdarîya dengê şêxoy biket pend , :dilê nazik negehit çi miradan
dilnazikî (navdêr, mê) nezaket, qencî, camêrî, rêzgirî, rêzgirtin, qedir, qîmet, ihtiram
dilnekirî (rengdêr) bêdil.
ji: dil +nekirî
dilnepak (navdêr, mê) xûynepak, bêfezîlet.
ji: dil +nepak
dilnepakî (navdêr, mê) xûynepakî, bêfezîletî.
ji: dil +nepakî
dilnerehet (navdêr, mê) nerihet, zîz, bêaram, bêhizûr, bêhedar, bêhuzûr, bêkêf, qilqaldar, biqilqal, diltirs, diltepîn.
ji: dil +nerehet
dilnerehetî (navdêr, mê) qilqal, diltirsî, xelxele, diltepînî.
ji: dil +nerehetî
dilnerm ziravbihîstyar
(rengdêr) dilovan, mihrevan, bexşende, birehm, rehîm, rehman, piyar, muşfîq, şefîq, rehimdar.
ji: dil + nerm.
Bikaranîn: Lêker: dilnerm bûn, dilnerm kirin. Navdêr: dilnermbûn, dilnermkirin Rengdêr: dilnermbûyî, dilnermkirî.
: dilnermî
dilnerm bûn (lêker)(Binihêre:) dilnerm
dilnerm kirin (lêker)(Binihêre:) dilnerm
dilnermbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dilnerm
dilnermbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dilnerm
dilnermî (navdêr, mê) dilovanî, rehm, merhemet, bexşendeyî, dilnermbûn, dilsojî.
ji: dilnerm + -î
dilnermî kirin (biwêj) xaşokî kirin. ku jina min dilnermî nekirana, min ew hilnedida mala xwe.
dilnermkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dilnerm kirin
dilnermkirin (navdêr)diledilîdan, dilxwe kirin
dilneşadî (navdêr, mê) bextbireşî, bextreşî, bêtalihî, bedbextî, bedbireştî.
ji: dil +neşadî
dilnewayî (navdêr, mê) bextiyarî, vesihîn, xoşî, tenahî, belû, vexwandin, behî, serxweşî, vexwandin, şîwen, lavekirin, daxwaz, lave.
ji: dil +newayî
dilnexwaz (rengdêr) nexwaz, bêdil
dilnexwaz bûn (biwêj) ji bo kesên niyet nebaş tê gotin. ma tu nizanî ku ew çiqas dilnexwaz in? ma divê te li bal wan her tişt bigot a?
dilnexwazî (navdêr, mê) bêhemdî, bêdilî.
ji: dilnexwaz + -î
dilnexweş (rengdêr) xemgîn, kovandar, derdgiran, ne dilxweş, ne bextiyar, ne dilşad, dilêş, kesa/ê ku êşa dilî heye.
ji wêjeyê: Hemû zarokên ku dilnexweş ji dayîkên xwe bûne, vê êvarê ji balafirgeha navnetewî ya şarî Silêmaniyê berê xwe dabûn paytexta Sûdanê.(Zinarala.wordpress.com, 1/2009).
ji: dil + ne + xweş.
: dilnexweşî, dilnexweşîtî, dilnexweştî
dilnexweşî (navdêr, mê) rewşa dilnexweşbûnê, rexne, nedilşadî, nepejirandin, nememnûnî, neşadî, nebextiyarî, bedbextî.
ji: dilnexweş + -î
dilnexwestin (navdêr, mê) bêdilî.
ji: dil +nexwestin
dilniwaz (rengdêr) cazib, balkêş, dilkêş, kêşok, kêşwer
dilniwazî (navdêr, mê) dilkêşî, kîşînokî, rakêşarî, cazîbe, kişînokî, cazîbî.
ji: dilniwaz + -î
dilniya dilrehet
(rengdêr) piştrast, eseh, bêguman, misoger, ekîd, musir.
ji wêjeyê: Divê hûn dilniya bin ku çarseriyeka eskerî ji bo vê meselê tu feyde nade.(Nêçîrvan Barzanî di hevpeyivînekê de li gel CNNTurk, wergerrandin: Netkurd.com, 4/2007).
ji: dil + niya.
: dilniyayî
dilniya bûn dilrehet bûn
(lêker)dilrehet bûn
dilniya kirin dilrehet kirin
(lêker)dilrehet kirin
dilniyabûn (navdêr, mê) şadkirin, têbûn.
ji: dilniya +bûn
dilniyayî (navdêr, mê) rewşa dilniyabûnê, qayil.
ji: dilniya + -yî
dilnizim bûn (biwêj) nefspiçûk bûn. xwe zêde nehesibandin. ez wî baş nas dikim, mirovekî dunizm e û tu carim peyvên wer nabêje.
dilnizm nepozbilind û nequre
nepozbilind û nequre.
Bikaranîn: Lêker: dilnizm bûn, dilnizm kirin. Navdêr: dilnizmbûn, dilnizmkirin Rengdêr: dilnizmbûyî, dilnizmkirî
dilnizm bûn (lêker)(Binihêre:) dilnizm
dilnizm kirin (lêker)(Binihêre:) dilnizm
dilnizmahî (navdêr, mê) nefsbiçûkî, nevsbiçûkî, sade, mûtewazî.
ji: dil +nizmahî
dilnizmbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dilnizm
dilnizmbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dilnizm
dilnizmî kirin (biwêj) zêdehî û merîfetên xwe nexuyandin. bi xwe gerah bûn. mirovên wekî merdan ku dil-nizmiyê dikin, zor tên dîtin.
dilnizmkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dilnizm kirin
dilnizmkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dilnizm
dilo bixwaze te, boq te pîvaz (biwêj) zêde vebijark (alternatif) tune bûn. ma çi yê wan zêde û cuda hebû? loma jî ji lawêxwe yê nexweş re got: “dilo bixwaze te, boq (toq) te pîvaz?”
dilodîn 1. têrtijî 2. bêbiryar
(lêker)têrtijî , bêbiryar
dilodînî (navdêr, mê) bêbiryarî, ladenî.
ji: dilodîn + -î
dilokî stranên evîndariyê
(rengdêr) stranên evîndariyê
dilop 1. niquteke aviyê 2. çilk *"av, dilop dilop dibe gol"
(navdêr, mê) libên avê, hebên avê yan yên ronatiyek din: Baran dilop-dilop dibarî. piçek, kêm, hinek Ger dilopek jî hiş di serê te hebûya, te wisa nedigot!.
Hevwate: çip, çipik, çilk.
Herwiha: dlop.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: دلۆپ.
Bikaranîn: Lêker: dilop kirin. Navdêr: dilopkirin.
ji: Ji Proto-hindûewropî dʰrew-, hevreha belûçî درمپ/درنپ, inglîzî drop, elmanî Tropfen, swêdî droppe.
: dilopandin, dilopî, dilopîn, dilopkî
dilop bi xwe cîhê xwe çêdike gotina pêşiyan tiştên xwezayî, mirov destê nede jî ew bi xwe xwe diguherînin. tiştin hene ku mirov divê dest navêjê ji bo ku bixwe bijî an çê bibe, heke mirov mudaxele bike dibe ku ji dirûvê xwe derkeve û şaş çê bibe. carinan bûyer biawayê xwezayî çê bibin baş e.dims çiqas di kûp de bimîne ew qas nêzîkiyê bi sîrkê dike.tiştê ku di dema xwe de neyê bikaranîn di demê din de rûmeta wan namîneû her diçe ji dirûvê xwe derdikevin ûtu sûdeya wan namîne.wekî her ku dims bimîne wê tirş bibe û nayê xwarin.
dilop kirin 1. niqutîn 2. rijîn
(lêker)niqutîn , rijîn
dilopandî (rengdêr) ava bi dilopandinê hatî bijîn kirin, ava paqij, ava bijîn
dilopandin (navdêr, mê) bi amêran avê dilop dilop bi fîteran paqij û bijîn dikin jibo vexwarinê
dilopek xwîn jê neçûn (biwêj) qet xem nexwarin. ew qas tişt hatin serê wan, lê seracedîn qet talaş nekir, mêrikî dilopek xwîn jî jê neçû.
dilopî (navdêr, mê) rewşa dilopbûnê.
ji: dilop + -î
dilopîn (lêker)(navdêr, mê) çipîn, dilop kirin, çip kirin, dilop-dilop rijîn, çip-çip dahatin, (baran) hêdî-hêdî barîn, (av) piço-piço dahatin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: دلۆپین. Tewîn: -dilop-.
Têkildar: dilopandin.
Bide ber: dilovîn.
ji: dilop + -în.
: diloper
dilopkirî (rengdêr) delînkirî.
ji: dilop +kirî
dilopkirin (navdêr)dema dilopên avê ji cihekî dikevin, :banê me li biharan dilopan diket
dilovan bişefqet û merhemet
(rengdêr) birehm, dilnerm, germ, hestiyar, dilnazik. Mînak: Bi navê Yezdanê dilnerm ê dilovan.(Destpêka sûretên Quranê).
ji: dil+ -o- + -van.
: dilovanî. Biwêj: çûn ber dilovaniya Xwedê
dilovan kirin (lêker)(Binihêre:) dilovan
dilovankirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dilovan kirin
dilovankirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dilovan
dilpak qenc û birûmet
(rengdêr) dilsaf, ne niyetxirab, ne dexes, ne hesûd, cahil, naşî, xeşîm, ne hîlebaz, ne cembaz, ne gelac, ne kone.
Herwiha: dilpakij, dilpaqij.
ji: dil + pak.
: dilpakî, dilpakîtî, dilpaktî
dilpakî (navdêr, mê) dilsafî, ne niyetxirabî, ne dexesî, ne hesûdî, cahilî, naşîtî, xeşîmî, ne konetî, ne gelacî, ne hîlebazî, ne cembazî.
Herwiha: dilpakijî, dilpaqijî, dilpakîtî, dilpatî.
ji: dilpak + -î
dilpaqij bûn (biwêj) di dil de tiştekî xerab tune bûn. felemez xortekî pir dilpaqij e.
dilparsek (navdêr, mê) xaftila, dilçûçikî dilse.
ji: dil +parsek
dilparsekî (navdêr, mê) dilkoçerî, dilçûçikî, dilsetî.
ji: dil +parsekî
dilpekîn (navdêr, mê) bilindavêjî, bilindavitin, hilavitin, hilpekandin, xwehilpekandin.
ji: dil +pekîn
dilpesind (navdêr, mê) xweş, dilxwaz.
ji: dil +pesind
dilpêve (rengdêr) dilsoj, dilşewat, xemgîn, keserkûr.
Herwiha: dilpêva.
ji: dil pê ve bûn.
Bikaranîn: Lêker: dilpêve bûn, dilpêve kirin. Navdêr: dilpêvebûn, dilpêvekirin Rengdêr: dilpêvebûyî, dilpêvekirî.
: dilpêvehî, dilpêvetî, dilpêveyî
dilpêve bûn (lêker)(Binihêre:) dilpêve
dilpêve kirin (lêker)(Binihêre:) dilpêve
dilpêvebûyî (rengdêr) (Binihêre:) dilpêve
dilpêvehî (navdêr, mê) dilsojî, dilşewat, gunehpêhatin: Min ji dilpêvehî alîkariya wan kir lê wan bawer kir ku dixwazim ziyanê bigihînimê. xemgînî, keserkûrî, derdgiranî.
Herwiha: dilpêvahî, dilpêvatî, dilpêvayî, dilpêvetî, dilpêveyî.
ji: dilpêve + -hî
dilpêvekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dilpêve kirin
dilpêvekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dilpêve
dilpînik (navdêr, mê) niqutîn, çilikîn.
ji: dil +pînik
dilpir (navdêr, mê) enirî.
ji: dil +pir
dilpîs (rengdêr) kumreş, çavnebar
dilpîsî (rengdêr) kumreşî, çavnebarî
dilpola bûn (biwêj) pir bicesaret û wêrek bûn. lê cengawerê me yên din? bi sedan, bi hezaran egîtên dilpola ne ... veysel çamhbel
dilq 1. ser û sîçe 2. xuyabûna di şeklekî cihê de; lisif
(navdêr, mê) cil, libas, cilûberg (bi taybetî yên ku kesek pê xwe dike kesek din daku neyê nasîn), şêwe, şikil, şêwaz, dirûv, qalib, form, xwiyang.
Herwiha: tilq.
ji wêjeyê: Dehaq êdî împaratorekî zordar û zalim e, şahîtîya wî hezar sal dom dike. Lê Îblîs xwe dixe dilqê gerokekî zana û tê qesra Dehaq. Dikeve xizmeta wî.. Piştî demeke dirêj êdî Dehaq pê bawer e... Werhasil Dehaq ji ber qencîya Îblîs dixwaze dîyarîyan bide wî lê Îblîs qîma xwe bi ramûsana ser milên Dehaq tîne û ji serayê diçe. Piştî çûna wî, serê du maran li milên Dehaq dertê...(Serdar Roşan çîroka Dehakî ya di Şerefnameya Fîrdewsî de vedibêje, Nefel.com, 7/2009).
: dilqî
dilqalind (navdêr, mê) dilhişk, dilkevir, bêrehm.
ji: dil +qalind
dilqalind bûn (lêker) qeterehmî bûn.
ji: dilqalind + bûn
dilqalindî (navdêr, mê) kezebqalindî, bêşewatî, dilhişkî.
ji: dil +qalindî
dilqe (navdêr, mê) bejn, qam, qelafet, bejnûbal, qamet
dilqenc (navdêr, mê) dilpak.
ji: dil +qenc
dilqencî (navdêr, mê) dilsozî, heyranî, canbicanî, dirustkarî.
ji: dil +qencî
dilqewîn bûn (biwêj) xwînsar, dilbihêz bûn. “sadûn beg beşişî. - mirovê dêlai, ez dilqewîn im, lê kesên ku xwe dikine rêzan û serkeş ji me re dilkurmî ne. medenî ferho
dilqî (navdêr, mê) rewşa dilqbûnê.
ji: dilq + -î
dilqijîn (navdêr, mê) derdeke ku zik(geda) mirovî jan dike, di sojit, di ewite, janegede, janezik
dilqok (navdêr, mê) keta zer, anguda avî.
ji: dil +qok
dilqûnek bûn (biwêj) rojê yek hez kirin. ew lawikekî dilqûnek e ku bi vî awayî here, wê bi hemû keçikan re hijkeve, dakeve, lê zewacê jî xwedê dizane.
dilqusîn dilqijîn
dilqutî (navdêr, mê) levdanî.
ji: dil +qutî
dilrabûn (navdêr, mê) hilandin, hilavêtin, :jiber xwarina zadê kevin dilê rabû
dilrast 1. sadiq 2. muxlis
sadiq , muxlis
dilrastî (rengdêr) dilsaxî
dilrawestan (navdêr, mê) dema dilê mirovî yan candaran ji lêdanê di rawestit, :dilê wî ji lêdanê rawesta û malavayî li me kir
dilrawestîn (navdêr, mê) rawestîna dilî.
ji: dil +rawestîn
dilrazî bûn (navdêr, mê) memnûn bûn, razî bûn.
ji: dil +razî + bûn
dilrazî kirin (navdêr, mê) razî kirin.
ji: dil +razî + kirin
dilrehet kesê kubêxem û bêkeser e
kesê kubêxem û bêkeser e.
Bikaranîn: Lêker: dilrehet bûn, dilrehet kirin. Navdêr: dilrehetbûn, dilrehetkirin Rengdêr: dilrehetbûyî, dilrehetkirî
dilrehet bûn (lêker)(Binihêre:) dilrehet
dilrehet kirin (lêker)(Binihêre:) dilrehet
dilrehetbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dilrehet
dilrehetbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dilrehet
dilrehetî dilaramî
(rengdêr) dilaramî
dilrehetî dan (lêker) hewandin, teskîn kirin, dilrihet kirin, kêfxweşî dan, hizûr dan.
ji: dilrehetî + dan
dilrehetker (navdêr, mê) aramker, bi aramkerî, bi dilrihetkerî.
ji: dil +rehetker
dilrehetkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dilrehet kirin
dilrehetkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dilrehet
dilrehm (navdêr, mê) dilşewat, dilsot, dilsoj, hestyar, şîrîn, bihîzyar, hisgir, hesas, jidil, hestger, dilzîz.
ji: dil +rehm
dilrehmî (navdêr, mê) piyarî, dilovanî, mihrîvanî, rehm, merhemet, dilnermî.
ji: dil +rehmî
dilrenc (navdêr, mê) janasîng, anjîn.
ji: dil +renc
dilrencî (navdêr, mê) şayîş, endîşe, xelxele, fikar, diltirsî, taswas, kovan.
ji: dil +rencî
dilreq (rengdêr) (navdêr) bêrehm, bêmerhemet, dilkevir, zordar, zordest, zirrezop, zalim, zorkar, stemkar, bêrehm, mistebit, zorbaş, mistexalib, zorbaz, diktator, tîran, despot, bêwijdan, bêbext, zorba, bêhiş.
ji: dil + req.
: dilreqî, dilreqîtî, dilreqtî
dilreqî (navdêr, mê) bêwijdanî, bêbextî, bêrehmî, neheqî, stem, zilm, zordarî, rewşa dilreqbûnê.
ji: dilreq + -î
dilreş (rengdêr) xêrnexwaz, çavnebar mirovên dilreş di her civakê de he ne.
: dilreşî
dilreşbûn (navdêr, mê) dilê mirov ji kar ti t xwarin yan yekî re bibe, :mirov wî na xwaze xwe jê dorxistin
dilreşî (rengdêr) pîsî, gemarî.
Bikaranîn: Lêker: dilreşî kirin. Navdêr: dilreşîkirin Rengdêr: dilreşîkirî
dilreşî kirin (biwêj) bi niyetek neyînî hewl dan. ji ber wan dilreşî kirin, em li wir bi ser neketin.
dilreşîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dilreşî kirin
dilreşîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dilreşî
dilreşkirin (navdêr)mirov dilê xwe ji tiştekî zadekî re kit, :ango mirovî ew tiştêdî nevêt, :dilê xwe ji zadî re re neke
dilrevîn (navdêr, mê) xortxapîn, xortxapînosk, dilxapînok.
ji: dil +revîn
dilrihet kirin (lêker)muferih kirin, dilfireh kirin.
ji: dilrihet + kirin
dilrihetker (navdêr, mê) muferihker.
ji: dil +rihetker
dilronî (navdêr, mê) dilpak.
ji: dil +ronî
dilşa rûgeş, dilgeş
dilşadane (rengdêr) bi awayekî şa.
ji: şa + -ane
dilşadî (navdêr, mê) bextiyarî, bextewerî, dilxweşî, seadet, kamiranî, siûd, iqbal, bextewerbûn, rewşa bexteweran, bextiyarbûn, kêf, xweşguzarî, refah, kêfxweşî, şans, xweşbextî, seîdbûn.
Herwiha: dilşadîtî, dilşadtî, dilşahî, dilşayî.
ji: dilşad + -î
dilşadtir (navdêr, mê) bextiyartir, bextewertir, dilxweştir.
ji: dil +şadtir
dilsaf (rengdêr) dilpak, dilpaqij, ne niyetxirab, ne dexes, ne hesûd, cahil, naşî, xeşîm, ne hîlebaz, ne cembaz, ne gelac, ne kone.
Herwiha: dilsafî.
ji: dil + saf.
: dilsafî, dilsafîtî, dilsaftî
dilsafî www.dilsar.any2000.com
dilşaker (rengdêr) bizewq, dilxweşker, bicoş.
Herwiha: dilşadker.
ji: dilşad + -ker.
: dilşakerane, dilşakerî, dilşakerîtî
dilşakerane (rengdêr) bi awayekî dilşaker.
ji: dilşaker + -ane
dilşakerî (navdêr, mê) rewşa dilşakerbûnê.
ji: dilşaker + -î
dilsar 1. bizdonek 2. betilî 3. nexwestî
(rengdêr) bêcoş, bêzewq, bêkêf, dilşkestî, xeyalşkestî, bêhêvî, bêhal, bêzar, tengezar, aciz, kerrixî, sil, tûre, westiyayî, dilmayî, betilî, xeyidî, Kesê ku xwasteka kirina karekî pê ra tuneye, nexwaz, Kesê ji aliyê hestiyarî an baldariyê dûrî kar, xebat an tiştekî disekine, bêcoş. Ji wêje: Gava dengê hat bihîstin, govenda wan a geşbûyî di cî da sekinî. Gişka li yek nuqteyek dinihêrî, li ereba esker a ku dihat! Şahî û kêfa wan piçek reviya, mirûz kirin û dilsar bûn.(eduhok.net/peyv/34).
Bide ber: xemsar .Binêre.
Herwiha: dilsaf.
ji: dil + sar.
Bikaranîn: Lêker: dilsar bûn, dilsar kirin. Navdêr: dilsarbûn, dilsarkirin Rengdêr: dilsarbûyî, dilsarkirî.
: dilsarane, dilsarî, dilsarîtî, dilsartï
dilsar bûn (lêker)(Binihêre:) dilsar
dilsar kirin (lêker)(Binihêre:) dilsar
dilsarane (rengdêr) bi awayekî dilsar.
ji: dilsar + ane
dilsarbûn (navdêr, mê) dil jê sar bûn, wekî dilê mirovî ji karekî sar bi bit, :dilê wî ji xwendinê sar bûye lewra ne vêt herit xwendingehê
dilsarbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dilsar
dilsarî (navdêr, mê) Tunebûna xwastekê ji bo kirina karekî an tiştekî, nexwazî, Ji aliyê hestiyarî an baldariyê ve dûrbûn ji kar, xebat an tiştekî din. Bêcoşî.
Bide ber: xemsarî .Binêre.
Herwiha: dilsafî.
ji: dil + sar + î.
Bikaranîn: Lêker: dilsarî bûn, dilsarî kirin. Navdêr: dilsarîbûn, dilsarîkirin Rengdêr: dilsarîbûyî, dilsarîkirî
dilsarî bûn (lêker)(Binihêre:) dilsarî
dilsarî ketin navberê (biwêj) ji hev û din şikestin, xeyidîn. tingijîn. ev çend sal in ku dilsarî ketiye navbera wait, tu kesî jî dest neavêtiyê ku çareser bike.
dilsarî kirin (lêker)(Binihêre:) dilsarî
dilsarîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dilsarî
dilsarîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dilsarî
dilsarîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dilsarî kirin
dilsarîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dilsarî
dilsarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dilsar kirin
dilsarkirin (navdêr)bêhîvîkirin, gêwil şikandin, :heger dilê xwe sar key tu ne êy liser karê xwe berdewam bî!
dilsax (rengdêr) dilpak, dilsaf, qenc,ne hîleker, ne xapîner, ne niyetxirab, ne bedniyet.
ji: dil + sax.
: dilsaxî, dilsaxîtî, dilsaxtî
dilsaxî (rengdêr) bêgunehî, sadeyî, rasgoyî
dilsayî (rengdêr) dilsaf, ne niyetxirab, ne dexes, ne hesûd, cahil, naşî, xeşîm, ne hîlebaz, ne cembaz, ne gelac, ne kone.
Herwiha: dilpakij, dilpaqij.
ji: dil + pak.
: dilpakî, dilpakîtî, dilpaktî
dilsaz qelbavakirî
qelbavakirî
dilsefî (navdêr, mê) bêguneh, gunehok, reben, safî, bêrî.
ji: dil +sefî
dilşêr (navdêr, nêr) (navdêr, mê) 1 mêrxas, qehreman, bi cerg, 2 navê kuran, wêrek, biste
dilşewat (rengdêr) dilsoj, kovan, derd.
Bikaranîn: Lêker: dilşewat kirin. Navdêr: dilşewatkirin Rengdêr: dilşewatkirî
dilşewat kirin (lêker)(Binihêre:) dilşewat
dilşewatî (navdêr, mê) nayîrîn, bezeyî, dilpêşewitîn, merhemet, dilzîzî, zîzî, dilhelûkî, dilsojî, dilşoşî.
ji: dil +şewatî
dilşewatkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dilşewat kirin
dilşewatkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dilşewat
dilşewatokî (navdêr, mê) şewatokî.
ji: dil +şewatokî
dilşewitandin (navdêr, mê) dilkuzrandin
dilşewitî (navdêr, mê) kezebşewitî, kezebperitî, kezebsotî, dilsotî, dilsotî, sotîdil, dilsojî.
ji: dil +şewitî
dilşewitîn (navdêr, mê) dilsotin
dilşewitiya (yekî) bûn (biwêj) omida yekî bûn. zêdetir ji bo jinên ku bi rastî jî ji bo mirov li ber xwe dikevin û ji dil girêdayî ne tê gotin. di vê dinyayê de dilşervitiya min her keça min e.
dilşikandin (navdêr, mê) dilhêlan, silkirin, :dilê wî neşikêne
dilşikên qelbşikên
qelbşikên,tişt yan jî gotinên merev diêşînin,çors
dilşikestî bûn (biwêj) ji kesekî xeyîdîn, dil mayîn. “-ez perişan bûm, xizan bûm, bêçare bûm, min dilê xwe yê şi kesti li kolancm digerand... jan dost
dilşikestin (navdêr, mê) dilman, silbûn, kovandarî, :heger dilşikest êdî sax nabit
dilşikîn (navdêr, mê) tehlbûn, êşîn, dilmayîn.
ji: dil +şikîn
dilsist (navdêr, mê) lawaz, hişk.
ji: dil +sist
dilsivik (navdêr, mê) çirtik, qopik.
ji: dil +sivik
dilsivikî (navdêr, mê) qopikî.
ji: dil +sivikî
dilsivikî kirin (biwêj) giran û cidî nebûn, bêar û bêheya bûn. wî jî wisa dilsivikî dikir ku tu kes jê venedikişiya. wê hingî dilsivikî dikirin em henni aciz dibun.
dilşkandî (navdêr, mê) dilşikestî, dilmayî, dilşikiyayî.
ji: dil +şkandî
dilşkestî (rengdêr) azarde, rencîde, dilmayî, xeyidî, dilsar, xeyalşkestî, sil, bêcoş, bêzewq, bêkêf, bêhêvî, bêhal, bêzar, tengezar, aciz, kerrixî, tûre, westiyayî, betilî.
Herwiha: dilşikestî, dilşikiyayî, dilşkiyayî.
ji: dil + şkestî
dilşkestî bûn (lêker)(Binihêre:) dilşkestî
dilşkestî kirin (lêker)(Binihêre:) dilşkestî
dilşkestîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dilşkestî
dilşkestîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dilşkestî
dilşkestîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dilşkestî kirin
dilşkestîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dilşkestî
dilsoj (rengdêr) dilpêve, xemgîn, keserkûr, kesa/ê ku dilê wê/wî bi xelkê dişewite, kesa/ê ku guneha wê/wî bi xelkê tê, dilşewat.
Bide ber: dilsoz.
ji: dil + -soj.
: dilsojî, dilsojîtî, dilsojtî
dilsojî (navdêr, mê) dilpêvehî, xemgînî, keserkûrî, derdgiranî, dilpêşewitîn, gunehpêhatin, dil man pê veé, dil pê sotin, dilşewat, li ber ketin.
Herwiha: dilsojîtî, dilsojtî.
Bide ber: dilsozî.
ji: dilsoj + -î
dilşoş (navdêr, mê) hestdar, pejndar, dilzîz, hestgerm, diltenik, hestger, hestyar, dilnerm.
ji: dil +şoş
dilşoş bûn (lêker) dilzîz bûn.
ji: dilşoş + bûn
dilşoşî (navdêr, mê) pejndarî, hestdarî, dilzîzî, hestgermî, diltenikî, hestgerî, hestyarî.
ji: dilşoş + -î
dilşoşî bûn (lêker) dilzîz bûn, zîz bûn, hestgerm bûn, diltenik bûn, dilînî bûn, dilzîzî bûn, hestgermî bûn, diltenikî bûn.
ji: dilşoşî + bûn
dilşoşî kirin (lêker) dilzîz kirin, hestgerm kirin, hestyar kirin, dilînî kirin, diltenik kirin.
ji: dilşoşî + kirin
dilşoşîbûn (navdêr, mê) dilzîzbûn, zîzbûn, hestgermbûn, diltenikbûn, dilînîbûn, dilzîz­bûn.
ji: dilşoşî +bûn
dilşoşîkirin (navdêr, mê) diltenikkiün, dilzîzkirin, hestgermkirin, hestyarkirin, dilînîkirin.
ji: dilşoşî +kirin
dilsotî (rengdêr) hinavsotî, kovandar
dilsotin (navdêr, mê) kovanên mezin, çam, derd, dilşewat
dilsoz kesê ku li ser sozê xwe dimîne; sadiq
(rengdêr) sozdar, wefadar, pabend, pêgir, loyal, sadiq, kesa/ê ku erk û sozên xwe bi cih tîne, kesa/ê ku xayîntî yan bêbextiyê nake, kesa/ê heval û hevrêyên xwe bi tenê yan bê alîkarî nahêle, pêbawer, rastgo.
Bide ber: dilsoj.
ji: dil + soz.
Bikaranîn: Lêker: dilsoz bûn, dilsoz kirin. Navdêr: dilsozbûn, dilsozkirin Rengdêr: dilsozbûyî, dilsozkirî.
: dilsozî, dilsozîtî, dilsoztî
dilsoz bûn (lêker)(Binihêre:) dilsoz
dilsoz kirin (lêker)(Binihêre:) dilsoz
dilsozane (rengdêr) bi awayekî dilsoz, sadiqane.
ji: dilsoz + ane
dilsozbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dilsoz
dilsozbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dilsoz
dilsozî (navdêr, mê) wefa, sozdarî, sedaqet, pêgirî, pabendî, loyalîte, dilsozbûn, wefadarî, wefadarbûn, bicihanîna erk û sozên xwe, sadiqî, pabendbûn, pêgirbûn, sadiqbûn, pêbawerî, sozdarbûn.
Herwiha: dilsozîtî, dilsoztî.
Bide ber: dilsojî.
ji: dilsoz + -î.
Bikaranîn: Lêker: dilsozî kirin. Navdêr: dilsozîkirin Rengdêr: dilsozîkirî
dilsozî kirin (lêker)(Binihêre:) dilsozî
dilsozîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dilsozî kirin
dilsozîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dilsozî
dilsozkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dilsoz kirin
dilsozkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dilsoz
dilspî (navdêr, mê) dilqenc.
ji: dil +spî
dilşûşeyî bûn (biwêj) nazik, nazenin bûn. ew mirovekipir dilşûşeyî ye. bi wî re debarkirin zor e.
diltarî (navdêr, mê) kîndar, kînawî, kino, dilreş.
ji: dil +tarî
dilteng 1. bêsebr, netebitî 2. bêtehemul
bêsebr, netebitî, bêtehemul.
Bikaranîn: Lêker: dilteng bûn, dilteng kirin. Navdêr: diltengbûn, diltengkirin Rengdêr: diltengbûyî, diltengkirî
dilteng bûn (biwêj) aciz bûn, dil tengijîn. piştî ku zînê ew gotinên ne xweş ji hozan bihîstin pir dilteng bû. diltengî kirin ji kesekî yan jî tiştekî aciz bûn. “hey malxerab, ma mirov qet ji wî zarokîjî diltengîyê dike?
dilteng kirin (lêker)(Binihêre:) dilteng
diltengbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dilteng
diltengbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dilteng
diltengî (rengdêr) bê aramî, bêhintengî.
Bikaranîn: Lêker: diltengî bûn, diltengî kirin. Navdêr: diltengîbûn, diltengîkirin Rengdêr: diltengîbûyî, diltengîkirî
diltengî bûn (lêker)(Binihêre:) diltengî
diltengî kirin (lêker)(Binihêre:) diltengî
diltengîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) diltengî
diltengîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) diltengî
diltengîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye diltengî kirin
diltengîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) diltengî
diltengker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê dilteng dike, acizker, bêhntengker.
ji: dilteng + -ker
diltengkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dilteng kirin
diltengkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dilteng
diltenik 1. ziravbihîstyar 2. qîjgiriyok
ziravbihîstyar , qîjgiriyok.
Bikaranîn: Lêker: diltenik bûn, diltenik kirin. Navdêr: diltenikbûn, diltenikkirin Rengdêr: diltenikbûyî, diltenikkirî
diltenik kirin (lêker)(Binihêre:) diltenik
diltenikbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) diltenik
diltenikbûyî (rengdêr) (Binihêre:) diltenik
diltenikî (navdêr, mê) pejndarî, hestdarî, dilzîzî, hestgermî, dilşoşî, hestgerî, hestyarî.
ji: dil +tenikî
diltenikî bûn (lêker)(Binihêre:) diltenikî
diltenikkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye diltenik kirin
diltenikkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) diltenik
diltepîn qelbjenî, dilkutan
(lêker) qelbjenî, dilkutan.
Bikaranîn: Lêker: diltepîn bûn, diltepîn kirin. Navdêr: diltepînbûn, diltepînkirin Rengdêr: diltepînbûyî, diltepînkirî
diltepîn bûn (lêker)(Binihêre:) diltepîn
diltepîn kirin (lêker)(Binihêre:) diltepîn
diltepînbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) diltepîn
diltepînbûyî (rengdêr) (Binihêre:) diltepîn
diltepînî (navdêr, mê) qilqal, diltirsî, xelxele, dilnerehetî.
ji: diltepîn + -î
diltepînkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye diltepîn kirin
diltepînkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) diltepîn
diltêrbûn (navdêr, mê) dil ji kare mirovek yan xwarinekê têr bibit ango êdî wî naxwazit êdî nevêt bi bînit, dil jê re bûn, :dilê min ji dinyayê têr bûye ango ji her tiştî ez bêzar bûme
diltevdan (navdêr, mê) gêjbûn
diltezîn 1. derdnak 2. biazar, biêş
(lêker) derdnak, biazar, biêş
diltirs (navdêr, mê) qilqaldar, biqilqal, dilnerihet, diltepîn.
ji: dil +tirs
diltirs bûn (lêker) qilqilîn, tedîrgîn bûn.
ji: diltirs + bûn
diltirsî (navdêr, mê) qilqal, xelxele, dilnerehetî, diltepînî.
ji: dil +tirsî
dilvîn (rengdêr) dilbijîn, dilhebîn, balkêş, cazib, xweşdivî, xoşewîst, ezîz, berdilî, delal, hêja.
ji: dil + viyandin.
: dilvînî
dilvînî (navdêr, mê) rewşa dilvînbûnê.
ji: dilvîn + -î
dilwas (rengdêr) dudil, bêbirryar, biguman, bişik, ne bibirryar, ne piştrast, gumanber, şikber, dilwaswas, kesa/ê ku nizane ya nikare birryarê bide ka tiştekî bike yan ne, kesa/ê ku nizane ya nikare birryarê bide ka tiştekî yan yek din, bêqerar, bêisrar.
ji: dil + was.
: dilwasî, dilwasîtî, dilwastî
dilwas bûn (lêker)dudil bûn, rihelîn.
ji: dilwas + bûn
dilwasî (navdêr) guman, şik, dudilî, bêbirryarî, wasî, gûş, şûf, dudil bûn.
Herwiha: dilwasîtî, dilwastî, dilwaswasî, dilwaswasîtî, dilwaswastî, was, waswas.
ji: dilwas + -î
dilwazî (navdêr, mê) atraksiyon, naz, balkêşî, niwaz, dilkêşî, dênkêşî, mereqkêşî, cezb
dilwestîn mirina ji ber sekinîna qelbî
(lêker)mirina ji ber sekinîna qelbî
dilwurya bûn (biwêj) çav bel bûn. bitedbîr bûn, niyet nebaş bûn. ew keçikeke wisa dihvurya ye ku şeytên kiras dike. êdî dilê wî wurya ye. ez zêde jê bawer nakim.
dilxap (navdêr, mê) canbaz, fêlbaz, lêbok, tepe, xapan, çiyo, ripo, dekekar, çivo, minûx, şaş, xapîn, xap, fêlbazî, cerbez, çenebaz, dekedar, ewan, hevan, tepo, davdoz, kose, dekekar, pîlebaz, rîpo, xapînok.
ji: dil +xap
dilxapandî (navdêr, mê) labandin, xapandin, fêlbazî.
ji: dil +xapandî
dilxapînok (navdêr, mê) xapînok.
ji: dil +xapînok
dilxapînok bûn (lêker) xortxapînosk bûn.
ji: dilxapînok + bûn
dilxapînokbûn (navdêr, mê) xortxapînoskbûn.
ji: dilxapînok +bûn
dilxapînokî (navdêr, mê) xorxapînoskî.
ji: dil +xapînokî
dilxar (navdêr, mê) dilxwar, fetbaz, fêlbaz, sextekar, bêhêvî, dilbirîn, melûl, dilkeser, dilbikul, bêbext, xayin, bêwefa.
ji: dil +xar
dilxavî kirin (biwêj) ihmal kirin. guh nedan. heke partiyê di serê serî de ji bo keşeya ziman dilxavî nekira, bawer im ku îro rewşa me li hemberi hemfi dinyayê dê cuda bûya.
dilxayîn bûn (biwêj) di hundir de niyetên xerab sêwirîn. ew kesên dilgemar di keman demê de dilxayîn bûn dilxweşî dayîn (yekî) li ber dilê yekî gerîn. bi gotinên xweş dil hênik kirin. ... silava wan jî gihande wan û êinnayî û dilxweşî jî ihm wan ... mele mehmûdê beyazîdî
dilxazîtî (navdêr, mê) heweskarîtî.
ji: dil +xazîtî
dilxelîn cirnexweşî
dilxerab gumanbar, şikbar
gumanbar, şikbar
dilxerabî şikbariya dilî
(rengdêr) şikbariya dilî
dilxereng şewata dilî
şewata dilî
dilxewirîn (navdêr, mê) dilxelînek.
ji: dil +xewirîn
dilxirab (rengdêr) kumreş, dilpîs
dilxirab bûn (lêker) bêzar bûn, bêz bûn.
ji: dilxirab + bûn
dilxirabî (rengdêr) dilpîsî
dilxirabîkirin (navdêr)dema jin yan mêr bawerî bi hevjîn yan xu ik û bara ne be ji wî ve çavê mirovan lisere
dilxurt (navdêr, mê) bêtirs.
ji: dil +xurt
dilxuşûş (navdêr, mê) dilxweşîş, gumanak, bedguman, dilreş.
ji: dil +xuşûş
dilxuşûşî dilxweşîşî, weswesetî, bedgumanî, dilreşî, weswese, gergdilî, wehm, waswase, tasûwas
dilxuşûşî bûn (lêker) dilxweşîş bûn.
ji: dilxuşûşî + bûn
dilxuşûşî kirin (lêker) bedgumanî kirin, dilreşî kirin.
ji: dilxuşûşî + kirin
dilxuşûşîbûn (navdêr, mê) dilxweşîşbûn.
ji: dilxuşûşî +bûn
dilxuşûşîkirin (navdêr, mê) bedgumanîkirin, dilreşîkirin.
ji: dilxuşûşî +kirin
dilxwar (navdêr, mê) dilxar, fetbaz, fêlbaz, sextekar, bêwefa, ne sadiq, bêhêvî, dilbirîn, melûl, dilkeser, bêbext.
ji: dil +xwar
dilxwaz 1. xwestî, heweskar 2. mereqdar
(rengdêr) minêkar, miştaq, bidil, xwezkar, xwezîkar, arezûmend, hewedar, arezûdar, xwezyar, xwazyar, xwezîyar, xwestekar,dilxwestî, kesa/ê ku dixwaze tiştekî bike, kesa/ê ku ne ji bêdilî yan neçarî tiştekî dike, hewesdar, xwekar, xwastekar, xwezîker.
ji: dil + -xwaz.
: dilxwazane, dilxwazî, dilxwazîtî
dilxwaz bûn (lêker)(Binihêre:) dilxwaz
dilxwazane (hoker) bi dilxwazî, bi dilxweşî, ne ji mecbûrî.
ji: dilxwaz + -ane
dilxwazî (navdêr, mê) bi vîn û îradeya xwe xwestina yan hezkirina ji tiştekî, ne bi kotekî yan ji bêdilî.
Herwiha: dilxazî.
ji: dilxwaz + -î yan dil + -xwazî.
Bikaranîn: Lêker: dilxwazî kirin. Navdêr: dilxwazîkirin Rengdêr: dilxwazîkirî
dilxwazî kirin (lêker)(Binihêre:) dilxwazî
dilxwazîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dilxwazî kirin
dilxwazîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dilxwazî
dilxwede qaşo. (Ji kurdî) Dil(qelb) + xwe(cînavk) + de(pêvek)
dilxweş razî, pejirandî
(rengdêr) şad, bicoş, bikeyf, bikêf, kêfxweş, bextiyar, bextewer, şa, kamiran, ferxende, şadîman, şadan, bisiûd, bişens, mesûd.
Herwiha: dilxoş.
ji: dil + xweş.
Bikaranîn: Lêker: dilxweş bûn, dilxweş kirin. Navdêr: dilxweşbûn, dilxweşkirin Rengdêr: dilxweşbûyî, dilxweşkirî.
: dilxweşî
dilxweş bûn pê re kêfa xwe anîn/kêfxweş bûn
(lêker)pê re kêfa xwe anîn/kêfxweş bûn
dilxweş kirin (lêker)(Binihêre:) dilxweş
dilxweşbûn (navdêr, mê) kêfxweş bûn, :bi hatina te dilê min pir xwe bû
dilxweşbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dilxweş
dilxweşî bi xwestinî
(navdêr, mê) şadî, coş, keyf, kêf, kêfxweşî, bextiyarî, bextewerî, dilxweşbûn, dilşadî, seadet, kamiranî, siûd, iqbal, bextewerbûn, bextiyarbûn, şahî, zewq.
Herwiha: dilxoşî.
ji: dilxweş + -î
dilxweşîş (navdêr, mê) dilxuşûş.
ji: dil +xweşîş
dilxweşîş bûn (lêker) dilxuşûşî bûn.
ji: dilxweşîş + bûn
dilxweşîşbûn (navdêr, mê) dilxuşûşîbûn.
ji: dilxweşîş +bûn
dilxweşîşî (navdêr, mê) dilxuşûşî.
ji: dilxweşîş + -î
dilxweşker (rengdêr) bizewq, dilşaker, bicoş.
ji: dilxweş + -ker.
: dilxweşkerane, dilxweşkerî, dilxweşkerîtî
dilxweşkerane (rengdêr) bi awayekî dilxweşker.
ji: dilxweşker + -ane
dilxweşkerî (navdêr, mê) rewşa dilxweşkerbûnê.
ji: dilxweşker + -î
dilxweşkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dilxweş kirin
dilxweşkirin (navdêr) mirov bi gotinan dilê yekî xwe ke, jibîrvekirin, :te bi wê mizgînîyê dilê xwe kir
dilxwestî (rengdêr) (Binihêre:) dil
dilxwestin (navdêr, mê) ji dil viyan, hez kirin.
: dilxwestî, dilxwaz
dilxwezî (navdêr, mê) arezû, hewes, meyl.
ji: dil +-xwezî
dilyar serenav, nêr, navekî zelaman e.
ji: dil + yar
dilzar dilsax, navek kurdî yê kurane
dilzengîn (navdêr, mê) çavtêr, çavfireh.
ji: dil +zengîn
dilzîz (navdêr, mê) hestdar, pejndar, hestgerm, diltenik, dilşoş, hestger, hestyar, çavbiav, çavbistêrk, çavşil, dilşoj, dilnerm, bihîzyar, hisgir, hesas, jidil, dilrehm, şîrîn, dilovan.
ji: dil +zîz
dilzîz bûn (biwêj) pir zirav û pejinkar bûn. “berçem li aliyekî kefxweş û dilşad bû, li aliyekî jî xemgîn û ililzh bû. adnan alp
dilzîz kirin (lêker) hestgerm kirin.
ji: dilzîz + kirin
dilzîzbûn (navdêr, mê) zîzbûn, hestgermbûn, diltenikbûn, dilînîbûn, dilşoşîbûn, dilzîz­bûn.
ji: dilzîz +bûn
dilzîzî (navdêr, mê) hestgermî, pejndarî, hestdarî, diltenikî, dilşoşî, hestgerî, hestyarî, bihîzyarî, hesasî, hisgirî, hesasiyet.
ji: dil +zîzî
dilzîzî bûn (lêker) dilzîz bûn, zîz bûn, hestgerm bûn, diltenik bûn, dilînî bûn, dilşoşî bûn, hestgermî bûn, diltenikî bûn.
ji: dilzîzî + bûn
dilzîzkirin (navdêr, mê) diltenikkiün, hestgermkirin, hestyarkirin, dilînîkirin, dilşoşîkirin.
ji: dilzîz +kirin
dilapidate hilweşandina ya ji ber bêdehniyê,hilweşandin.
dilapidation wêranbûn,bêdêhnî
dilate .fireh kirin,nepixandin.Bi ‘on’ yan jî ‘upon’ê:mezin kirin,fireh bûn,nepixîn,mezin bûn
dilation firehbûn,vebûn
dilator (bjşk)navgîna ku bi kêrî firehbûnê tê,adaleya ku valahiyên laşê fireh dike
dilatorily bi xwerenedîtiyê
dilatoriness kesê ku (karek) hêdî hêdî dide ber xwe,dereng kirin.
dilatory kesê ku (karek) hêdî hêdî dide ber xwe, giran, xwerenedîtî.
dilemma rewşa dijwar,belêna. the horns of a dilemma du vebijerkên ku her du jî negengaz in.
dilettante (pir.) ti) kesa ku kêfa wê ji hunerên ciwan re tê, meraqdarê hunerê hewesdar,kesa ku bi hengê re têkildar e
diligence êginî,dêhn ,trêmpela postayê bihesp ya ku di serdema 18’an de li Ewropayê dihat bikaranîn.
diligent baldar,jêhatî,zîrek.
diligently bi baldarî
dill dêjnik. wild dill şiwîta yabanî (bot.) Anethum sylvestris.
dillydally ewiqîn, hêdî hêdî dan ber xwe.
diluent madeya avçêker , avçêker, helkar.
dilute bi av kirin,av zêde kirin, sivik kirin
dilute(d) Sivik,avzêdekirî,biav.
dilution av zêde kirin, biav bûn,tiştek ku av lê hatiye zêdekirin.
diluvialian tofanî. (jeol.)xwemalî dîlûviyûmê.
dil heart; core
(m.) heart
m. heart; hope: min dil heye (+ subj.) = I hope to.
dil ... borîn to faint
dil ... iê ... çûn to feel like
dil dan to love
dil fireh kirin to gladden the heart
dil girtin bi to be offended by: bi çûyîna min ya hotêlê dilê xwe girtin = they were offended by my going to a hotel.
dil hebûn to desire, to want, to be in agreement, to be inclined
dil hiştin to hurt, to vex
dil ketin to fell in love
dil kirin to desire, to wish, to want
dil lê ne man to suspect
dil li hev ketin to feel sick
dil rûniştin to convince
dil şewitîn bi to feel sorry for: dilê midûr bi vî xortê çeleng û evîndarê xwendinê dişewite = the principal feels sorry for this attractive young man so avid to study.
dil şikandin to wink
dil şkênandin to break someone's heart
dil tejî kirin to convince, to incite
dil tev dan to feel sick
dil vala bûn to have never loved
dil xwestin to desire to want
dilawêr (adj.) courageous
dilawêrî (f.) courage
dilber (adj.) beautiful
dilberî (f.) beauty
dilê min hil na gire I cannot bear
dilê min jê (lê)ma I am dissatisfied with him
dilê min ji te sar e I cannot bear you
dilê min lê dibêje I want it
dilê min lê diçe I feel inclined to
dilê min lê dişewite I am sorry for him
dilê min lê xira bû I suspect him, I distrust him
dilê min qusiya I am angry
dilê xwe ... safî kirin to forgive
dilê xwe honik kirin bi to console oneself with
dilê xwe ronî kirin to cleanse one's soul of, all stains
dilêr braveheart
intrepid
dilêşî f. heartache.
dilgerm warm, hearty, kind.
warm, hearty, kind.
dilgeş happy.
dilnexweş sorry, upset, ill at ease.
dilnîya assured, confident
dilop m. drop
dilovan kind, affectionate, dear.
dilovanî f. affection; death (euphemism): berî dilovaniya nivîskarê dilovan bi salekê = a year before the dear writer passed away
dilpak pure of heart.
dilqayim confident.
dilqayimî f. confidence.
dilşa (adj.) glad, satisfied
happy, glad.
dilşewat (adj.) dreadful
heart-rending.
dilşikestî f. disappointment.
dilşikestî kirin v.t. to disappoint, to dishearten.
v.t. to disappoint, to dishearten.
dilsoz loyal, faithful
sympathetic.
dilsozî loyalty, fidelity, faithfulness
dilteng narrow-minded, petty
dilteng bûn to be bored
diltengî narrow-mindedness
(f.) anguish, pang
f. sadness, loneliness.
diltenik (adj.) soft-hearted, coward
diltenikî (f.) soft-heartedness, fright
diltepîn (f.) feeling
diltirsîtî (f.) disquiet
dilxwaz (f.) wish, desire
fond of
dilxweş (adj.) satisfied
dilxweş kirin to make happy, to satisfy
dilxweşî (f.) cheerfulness, satisfaction
dilxwestin (f.) appetite
dil Herz
dil dil razî bûn dil pê sûtan
dil girtin jd Gekränkten versöhnen
jds Herz gewinnen
dil kirin lieben
mögen
vorhaben
wollen
wünschen
dilawêr mutig
tapfer
dilbend Übersetzer
dilber hübsch
schön
verführerisch
dilberî Reiz
Schönheit
dilbikul traurig
dilbirîn kummervoll
niedergeschlagen
traurig
verletzt
dildar geliebt
Geliebte/r
Verliebt
dilê kesîrehet bûn abregen
dilê...şewitîn bemitleiden
dilfere liberal
weitherzig
dilfire liberal
weitherzig
dilfireh geduldig
dilgerm freunlich
klar
dilgermî herzlich
dilgeş froh
glücklich
heiter
hoffnungsvoll
lebendig
vergnügt
dilgir anziehend
attraktiv
geliebt
hübsch
dilgîr beleidigt
gekränkt
traurig
dilgirtin jds Herz gewinnen
jds Sympathie erringen
jds Zuneigung erringen
zufrieden stellen
dilhebûn Zweck haben
dilhevketin übel sein
dilhinav Eingeweide
Gedärme
Inneres
dilhişk hartherzig
dilîn Empfindung
Gefühl
dilketî Verliebt
Verliebter
dilketin verlieben
dilkirin fordern
dilmayî beleidigt
gekränkt
dilmayin beleidigt sein
dilmê weichgekochtes Ei
dilnerm barmherzig
dilnizm schlicht
dilok Tropfen
dilop Tropfen
dilopkirin tropfen
dilovan barmherzig
bescheiden
gnädig
leidenschaftlich
liebevoll
mild
zärtlich
dilovanî Barmherzigkeit
Erbarmen
herzlich
Liebe
Mitleid
von Herzen kommend
Zärtlichkeit
Zuneigung
dilpak ehrlich
gutherzig
gutmütig
naiv
treuherzig
arglos
dilq Kleidung
Robe
Tracht
dilreş boshaft
eifersüchtig
gemein
misstrauisch
neidisch
pessimistisch
primitiv
dilronî Ehrlichkeit
Offenherzigkeit
dilşa erfreut
freudig
froh
fröhlich
glücklich
dilşad erfreut
froh
fröhlich
glücklich
dilşadî Freude
Fröhlichkeit
dilsar gegen
dilsarî Abneigung
Teilnahmslosigkeit
Widerwillen
dilşewat Gram
Kummer
Sorge
dilşikestî gekränkt
verletzt
dilsoz begeistert
mitfühlend
nachfühlend
treu
vertrauenswürdig
dilteng ungeduldig
diltengî Kummer
Langeweile
Schwermut
Traurigkeit
diltenik barmherzig
diltezîn Erregung
dilxar betrügerisch
niedergeschlagen
schwermütig
traurig
treulos
untreu
dilxurd niedergeschlagen
schwermütig
traurig
dilxwar betrügerisch
treulos
untreu
dilxwatî Belieben
dilxwaz Neugierig
dilxwazî Lust
dilxweş glücklich
zufrieden
dilxweşbûn sich freuen
dilxweşi Zufriedenheit
dilkok (=anderko) ayntox; meliotus officinalis
dil n. ana. zerî m., qelb n., zerîya bele m., zerîbele m.
n. zerî, zarik m.
dil berdan lg. sînîtene, zerî cikerdene, hes kerdene, zerî dekerdene, has kerdene, sînayene, zerî dfîstene, zerî cikewtene, zerî piranayene
dil bijîn lng. zerî re dbijîyene
dil bikovan bûn lng. mêjengdarbîyene, puzxin bîyene,xemdarbîyene, mêjengbar bîyene, xembar bîyene, re xover kewtene, kederîyene, keserîyene, xemin bîyene
dil dan lg. sînîtene, zerî cikerdene, hes kerdene, zerî dekerdene, has kerdene, sînayene, zerî dfîstene, zerî rikewtene, zerîpiranayene
dil êsandin lg. zere dejnayene, qelb sikitene, zere sikitene
dil girtin lng. zeregirewtene
dil hebûn lng. zerî bîyene, zerî estbîyene
dil herisandin lg. . zere sikitene, zere xora verdayene
dil histin zeresikitene, qelb sikitene, zere xo ra verdayene
dil jê man lng. . zerecira mendene, zere cira dejayene, rira zeredej bîyene
dil kirin lg. zerî kerdene, wastene, arzû kerdene
dil kisandin lng. .can wastene, made antene, îsta antene
dil li hev ketin lng. . made werekewtene, zere hurekewtene, zerî qelibîyene, zerî têwdîyene
dil mayîn lng. . zere mendene, zere sikîyene, zere verdayene
dil rabûn lng. . zere werekewtene
dil ragirtin lg. zere ragirewtene
dil rawestin lng. zerîvindetene
dil sewitîn lng. . zere vêsayene
dil sikandin lg. zere sîkitene, qelb sikitene, zere xo ra verdayene
dil sikênandin lg. zeresikitene, qelb sikitene, zere xo ra verdayene
dil sikestin lng. . zere sikîyene, qelb sikîyene
dil sotin lng. . zere vêsayene, zere rapizirîyene
dil vebûn lng. . made rabîyene
dil xapandin lg. zere xapitene
dil xwastin lg. zerî kerdene, wastene, arzû kerdene
dilaram rd. asûde, zerehîra, zereasan, rehet, zererehet, bîhnhîra
dilawer rd. dgerpol, ceresun, çêr
dilbaz rd. nazdar, nazenîn, dlweyin, dlwekar, kuestek
dilbend rd. zerebest
m/n. çarnayox, tercuman, berfek, tadayox, dêlmastker n.
dilbendî m. çarnayoxîye, tercumanîye, berfekîye, dêlmastkerîye, tadayoxîye, çarnayoxênî, tercumanênî m.
dilberdan m. zerîcikerdis, zerîdevistis, zerîdfîstis n.
dilberî m. dîlberîye m.
dilbiês rd. zeremêjengin, zeredejin, zerekeserin, zerexemin
dilbijok rd.madeyin, îstahin
dilbikeser rd. zeremêjengin, zeredejin, zerekeserin, zerexemin
dilbirîn rd. zerekul
dilçûn m. made n., îsta m., bîz n., îstahe m. îsteh m.
dilda rd. bengî, asîq, zerîbest, zerîkewte
dildar rd. bengî, asiq, zerîbest, zerîkewte
dildarane rd. bengîyane, asiqane, bengkî
dildarî bûn lng.bengî bîyene, asiq bîyene
dildatî m. bengîyîye, asiqîye, zerîbestênî, bengîyênî, asiqênî m.
dildayî rd. bengî, asiq, zerîbest, zerîkewte
dildayîtî m. bengîyîye, asiqîye, zerebestênî, bengîyênî, asiqênî m. *derîçelên dil pj.ana. gosikên zerî
dildil m. dundule m.
dilê xwe pê sewitandin zereyê xo pêvêsnayene, guna xopêardene, zereyê xo dvêsnayene
dilê xwe rihet kirin lg.zereyê xo talkerdene, zereyê xo rehetkerdene, zereyêxo vengkerdene
dilêr rd. çimmird, zeremird
rd. çêr, sêrgele, serbaz, felqe
dilêrane rd. çêrkî, mêrdane, sêrgelekî, camêrdane, xirtkî, çêrane, qehremankî, egîtane, camêrdkî, qehremankî, xurtane
dilêrî m. çêriye, sêrgeleyîye, xurtîye, qehremanîye, egîtîye, camêrdîye, mêrdeyîye, çêrênî, xirtîye, qeremanênî, camêrdênî, mêrdeyênî, jîhatîye m.
dilês m. zerîdej, dejê zerî, dejê qelbî n. *hilavêtina dil n. kilê zerî, pirodayisê zerî, estisê qelbî n. *kirîza dil n. krîzê zerî, krîzê qelbî n.
dilevîn rd. masuq, zerîcikewte, masiq
dilfireh rd. asûde, zerehîra, zereasan, rehet, zererehet, bîhnhîra
dilfireh bûn lng. . asûde bîyene, zerehîra bîyene, zereasan bîyene, bîhnhîra bîyene,
dilfirehî m. zerehîrayîye, bîhnhîrayîye, zererehetîye, zerehîrayênî, bîhnhîrayênî m.
dilgerm rd. zeregerm
dilges rd. bextyar, mesûd, zerefîraz, bextewar, zeresa
dilgîr rd. firsikteng, bîhnteng, asabî, zereteng, hêrsîn, nêrin, cigirin
dilgirtî rd. cigir, tîztîzok, zeremende, zeregirewte, zeredejaye
dilhebîn m. zerîbîyayis, wastis n.
dilhesin rd. zerehusk, zerekemer, zereasin, zeretat
dilhesinî m. zerekemerîye, zerehuskîye, zeretatîye, zerepasinîye, zerekemerênî, zereasinênî m.
dilhisk rd. zerekemer, zerehusk, zereasin, zeretat
dilhiskî m.zerekemerîye, zerehuskîye, zeretatîye, zerepasinîye, zerekemerênî, zereasinênî m.
dilihîn lng. mat mendene, maleq mendene, ecêb mendene, sas mendene, heyran mendene, sasîyene
dilik n. zerî, zerik m.
dilikî rd. bengî, asiq, zerîbest, zerîkewte
dilikî bûn lng. bengî bîyene, asiq bîyene
dilîn m. pêhes, hîs, sêsut, hes, pejn n.
dilinî bûn lng. zeretenik bîyene, zerevêsaye bîyene, hîsgerm bîyene, zerezîz bîyene
dilinî kirin lg. . zeretenik kerdene, hîsgerm kerdene, zerezîznayene, zerevêsaye kerdene
dilinîbûn m. zeretenikbîyayis, zerevêsayebîyayis, hîsgermbîyayis, zerezîzbîyayis, sêsutinbîyayis n.
dilinîkirin m. zeretenikkerdis, hîsgermkerdis, zerezîzkerdis, zerevêsayekerdis n.
dilkê tilîyê n. gupikê beçike, gupikê engiste n.
dilkês rd. cazîbeyin, canwazdar
dilkêsî m. cazîbe n., canwazîye m.
dilkêsîtî m.cazîbeyinîye, canwazdarîye, cazîbeyinênî, canwazdarênî m.
dilketî rd. bengî, asiq, zerîbest, zerîkewte
dilketin lng. . asiq bîyene, zerî rikewtene, zerî dekewtene
dilkevir rd. zerekemer, zerehusk, zereasin, zeretat
dilkevirî m.zerekemerîye, zerehuskîye, zeretatîye, zerepasinîye, zerekemerênî, zereasinênî m.
dilkirî rd. qayîl, razî, wastox, qaîl
dilkirin m. arzûkerdis, negakerdis, zerîkerdis, wastis n.
dilkovan rd. zeremêjengin, zeredejin, zerekeserin, zerexemin *kuladil n. kulê zereyî n.
dilm m. tort, durd, qirf, pexax, ley, xirêf n.
dilm bûn lng. tort bîyene
dilmayî rd. cigir, tîztîzok, zeremende, zeregirewte, zeredejaye, zeresikite, qelbsikite
dilme rd. melx, rafadan
dilmînî m. teselîye, zerewesîye m.
dilmînîker rd. teselîker, teselnayox, zerewesker, teselîyedayox
dilnas m/n. kardîyolog, zerîsinas n.
dilnasî m. kardîyologî, zerîsinasîye, kardîyolojî n.
dilnazik rd. zerenazik
dilnepa kîm. zerenêpakîye, zerenêpakênî m.
dilnepak rd. zerenêpak
dilnerm rd. zerenerm
dilnermî m. zerenermîye, zerenermênî m.
dilniwazî m. cazîbe, canwazîye n.
dilnizm rd. mutewazî, zerenîzm, zerealçax
dilnizmî m. mutewazîyîye, zerenizmîye, zerealçaxênî, mutewazîyênî m.
dilop m. çilke, dilape, piske, niqite, dilope, dalpa, niqute, dalpe m.
dilop kirin lg. çilk kerdene, dilap kerdene, çilkayene
dilopandin lg. çilknayene, dilapnayene, niqitnayene, dalpnayene
m. çilknayis, dilapnayis, niqitnayis, dalpnayis n.
dilopik m. çilkeke, dilapike, niqitike a n.
dilopînk m. parzûn, sitozîn, parzûm, parzim, parzo n.
dilopkirin m. çîlkayis, dilapkerdis n.
dilovan rd. sewqetin, mîhriban, rahmdar, musfik
dilovanî m. rahmete, rah m., rehmete, ramete m.
dilpa kîm. fazîlet, xuypakîye, zerepakîye, erdem n.
dilpak rd. fazîletin, xuypak, zerepak, erdemin
dilq n. silêle m., qiyafet n., qilix n., dilq n., qelafet n.
dilrawestan n. krîzê zerî, krîzê qelbî n.
dilrehet rd. asûde, zerehîra, zereasan, rehet, zererehet, bîhnhîra
dilrehet kirin lg. zereasan kerdene, zerehîra kerdene, asûde kerdene, bîhnhîra kerdene
dilrencî m. firsiktengîye, bîhntengênî, asabîyîye, zeretengênî, hêrsinîye, cigirîye m.
dilreq rd. zerehusk, zerekemer, zereasin, zeretat
dilres rd. zeresîya, pinevizik, xêrnêwaz, qelbsîya
rd. zerexusês, zeresîya, waswasin, xusêsin, zerexusxus
dilresî m. aswas, xusês, waswase, xusxuse, weswese n.
dilrihet rd. asûde, zerehîra, zereasan, rehet, zererehet, bîhnhîra
dilrihetî m.zereasanîye, zererehetîye, zereasanênî, rehetîya zereyî m.
dilrihetker rd. zerewesker, zereasanker
dilsa rd. bextyar, mesûd, zerefîraz, bextewar, zeresa
dilsad rd. bextyar, mesûd, zerefîraz, bextewar, zeresa
dilsad bûn lng. . zeresa bîyene, mesûd bîyene, zerefîraz bîyene, bextewar bîyene, bextyar bîyene, sa bîyene, sad bîyene,
dilsadbûn m.zerefîrazbîyayis, mesûdbîyayis, bextewarbîyayis, zeresabîyayis, sadbîyayis, sadbîyayis n.
dilsadî m. bextewarîye, zeresayîye, bextyarîye, sadîyîye, mesûdîye, zerefîrazîye, bextyarênî, mesûdênî, zerefîrazênî, seadet m.
m. memnunîye, zeresayîye, keyfwesîye, memnunîyet m.
dilsadkirin lg. zerefîraz kerdene, mesûd kerdene, zeresa kerdene, bextewarnayene, sad kerdene, bextyar kerdene, sa kerdene
m. zerefîrazkerdis, mesûcikerdis, bextewarnayis, zeresakerdis, sacikerdis, sakerdis n.
dilsaf rd. kav, saxek, saf, zeresaf
dilsafî rd. kavîye, saxekîye, safênî, zeresafênî, kavênî
dilsar rd. zereserd
dilsarî m. zereserdîye, zereserdinîye m.
dilsax m. kav, saxek, saf, zeresaf n.
dilsaxî m. kavîye, saxekîye, safênî, zeresafênî, kavênî m.
dilsewat rd. hazîn, sewatin, zerehinririte, zeresewat
rd. zerevêsaye, merhemetkar
dilsewatî m. zerevêsayîye, zerevêsayîyênî, merhemetkarîye m.
dilsikandî rd. zeresikite, zerîsikite, zeremende, qelbsikîte, zeredejaye
dilsikestî rd. zeresikite, zerîsikite, zeremende, qelbsikite, zeredejaye
dilsirt rd. zerehusk, zerekemer, zereasin, zeretat
dilsoj rd. hazîn, bisewat, zerehinririte, zeresewat
rd.zerevêsaye, merhemetkar
dilsotîner rd.jandar, trajîk, dejin, sewatin, fecî
dilsoz rd. dilsoz, wefakar, sadiq, wefayin
dilsozane rd. sadiqane, dilsozkî, dilsozane
dilsozî m. dilsozîye m.r wefa n.r sedeqat n., pêbestîye m., pêbawerîye m., giredayîye m.
dilteng rd. firsikteng, bîhnteng, asabî, zereteng, hêrsin, nêrin, cigirin
diltengî m.firsîktengîye, bîhntengênî, asabîyîye, zeretengênî, hêrsinîye, cigirîye m.
diltenik rd. zeretenik, zerezîz, hîsgerm, zerevêsaye, hesger m. pejndar
diltenik bûn lng. .zeretenik bîyene, zerevêsaye bîyene, hîsgerm bîyene, zerezîz bîyene
diltenikbûn m. zeretenikbîyayis, zerevêsayebîyayis, hîsgermbîyayis, zerezîzbîyayis, sêsutinbîyayis n.
diltepîn m. pitpitis, kilkerdis, helecan, pirtis, tepetepa zerî, kilkerdisê zerî n.
diltêrî m. zeremirdîye, çimmirdîye, zeremirdênî m.
diltirs rd. zereqerqez, tedirgîn, zeretep, zereters, zerenêrehet
dilwasek rd. zerexusês, zeresîya, waswasin, xusêsin, zerexusxus
dilwasî m. aswas, xusês, waswase, xusxuse, weswese n.
dilxavk m. zoo. qilîncleyre, beqleyre m.
dilxelîn m. zerewerekewtis, madesîyayis n.
dilxemgîn rd. zeremêjengin, zeredejin, zerekeserin, zerexemin
dilxirab rd. zerexirab
dilxurt rd. zerexurt, zereqîm
dilxusûs rd. zerexusês, zeresîya, waswasîn, xusêsin, zerexusxus
dilxusûsî m.zerexusêsîye, zeresîyayîye, zerewaswasîye m.
dilxusûsîkirin lg. zerexusêsîye kerdene, zerewaswasîye kerdene
m. zerexusêsîyekerdis, zerewaswasîyekerdis n.
dilxusxusî m. aswas, xusês, waswase, xusxuse, weswese n.
dilxwastin m. arzûkerdis, negakerdis, zerîkerdis, wastis n.
dilxwaz rd. arzûdar, wazdar, arzuyin, heweskar, wastox, hewesin, wazin
m/n. sempatîzan, hemhîs n.
dilxwaz bûn lng. . arzûdar bîyene, zerewaz bîyene, wazdar bîyene, negadar bîyene, teswîq bîyene
dilxwazbûn m. arzûdarbîyayis, zerewazbîyayis, wazdarbîyayis, negadarbîyayis, teswîqbîyayis n.
dilxwazî m. arzûdarîye, wazdarîye, heweskarîye, wastoxîye, arzûyinîye, arzûdarênî, wazdarênî m.
m. sempatîzanîye, hemhîsîye, sempatîzanênî, hemhîsênî m.
dilxwes rd. zerewes, xosnûd, memnun, weshal, zerexos
dilxwes bûn lng. . zerewes bîyene, xosnûd bîyene, zeresa bîyene weshal bîyene, keyfwes bîyene
dilxwes kirin lg. zerewes kerdene, xosnûd kerdene, weshal kerdene, memnun kerdene, zeresa kerdenexwesî m. zerewesîye, xosnûdîye, weshalîye, memnunîye, xosnûdênî, weshalênî, zerewesênî m.
dilxwesker rd. zerewesker, zereasanker
dilzîz rd. zeretenik, zerezîz, hîsgerm, zerevêsaye, hesger m. pejndar
dilzîz bûn lng.zeretenik bîyene, zerevêsaye bîyene, hîsgerm bîyene, zerezîz bîyene
dilzîz kirin lg. . zeretenik kerdene, hîsgerm kerdene, zerezîznayene, zerevêsaye kerdene
dilzîzbûn m. zeretenikbîyayis, zerevêsayebîyayis, hîsgermbîyayis, zerezîzbîyayis, sêsutinbîyayis n.
dilzîzkirin m.zeretenikkerdis, hîsgermkerdis, zerezîzkerdis, zerevêsayekerdîs n.
dilkok (=anderko) sarı taş yoncası,kokulu , uzayan bir yonca türü; meliotus officinalis
dil ziwan (n)
dilbilgisi gramer (n)
dilek-şart kipi raweya şertî (m)
raweya şertî (m)
dilekçe waştişname (n), erzuhal (n)
dilim dîlime (m), lete (n)
dil dil
dereng, direng, texîr, bêwext, ne di dema xwe de, ne di dema pêdivî de dijw. zû
di dema xwe de
dil û zû, dil û zûyî zû-dereng, yan zû yan dereng, yan niha yan carek din (tiştek dê her bibe)
dil xistin paş xistin, paşve xistin, taloq kirin
dilara dilveker, tişta dilê mirov pê xweş dibe
dilbêdar haydar, sexbêr, miqate, hayjixwehe
dilbend dilbijîn, dilhebîn, dêndar, balkêş, tiştê dilê mirovan dibijîne xwe, tiştê pir balkêş e
dilber dilber, delala ber dilî, yar, kesa ketiye dilê yekî
dilbeste dilbij, dilxwaz, kesa dilê wê / wî ketiye tiştekî, kesa/ê tiştekî dixwaze
dilçesp dilbijîn, balkêş, balkêşîn, dênkêş, dilkêş, tiştek ku dilê mirov dibe xwe
dildar dildar, evîndar, viyayî, xweşdivî, xoşewîst, yar, dost, hezkirî
dildarî dildarî, evîn, evîndarî, viyan, xoşewîstî, dostî, hezkirin, eşq
dilekutê dilqutî, qutequta dil, lêdana pît / bilez ya dil
dilelerze, dilelerzê bn dilekutê
dilêr wêrek, dilêr, gernas, mêrxas, fêris, çeleng, palewan, aza, qehreman, cengawer, camêr, mêr
dilêrane bi mêranî, bi wêrekî, bi gernasî, bi mêrxasî, bi fêrisî, bi çelengî, bi pehlewanî, bi camêrî
dilerawkê dudilî, dilwasî, dilwaswasî, şik, guman
dilêrî mêranî, wêrekî, dilêrî, gernasî, mêrxasî, fêrisî, çelengî, palewanî, azayî, qaremanî, cengawerî, camêrî, mêrî
dilêşe dilêşî, êşa dilî
kul, xem, derd, keder, keser
kerb, qehr
dilfirawan bênfire, bisebir, baldirêj, bêhnfireh
dilfirawanî bênfireyî, sebir, bisebirî, baldirêjî, bêhnfirehî
dilfirên bikelecan, biheyecan
dilkerewe dilveker, tişta dilê mirov pê xweş dibe
dilkirmê, dilkirmin, dilkirmol dilwas, dilwaswas, biguman, bişik, dilpîs
dilkoçer dilguher, (kesa/ê dilê wê / wî) xweranegir, (kesa/ê dilê wê / wî) guherbar
dilnaz dilnaz, hestyar, hîsedar
dilnerm dilnerm, diltenik, dilovan
dilnewa dilhedîn, tişta dil rehet dike
dilnewayî dilhedînî, rehebûna / rehetkirina dil
dilniya pişrast, eseh, tekîd, jixwerazî, misoger
dilniyayî pişrastî, esehî, tekîdî, jixwerazîtî, misogerî
dilop dilop, çip, çipa avê / baranê
dilopandin dasefandin, dawerivandin, dapalandin, dilipandin, dilopandin, kewidandin
dilope darijî, çipeçipî, dilop-dilop rijîn avê
dilovan dilovan, dilnerm, diltenik, birehim
dilovanî dilovanî, dilnermî, diltenikî, rehim, merhemet
dilpak dilpak, dilpaqij, dilsaf, qenc, bêgune
dilpakî dilpakî, dilpaqijî, dilsafîtî, qencî, bêguneyî
dilpîs dilpîs, dilwas, dilwaswas, bişik, biguman, kesa/ê baweriya wê / wî nayê
dilrencaw dilsar, dilşkestî, xeyalşkestî, bêhêvîbûyî
dilreq dilreq, bêrehim, bêdilovanî
dilrifên dilbijîn, dilhebîn, balkêş, dêndar
dilrifênî dilbijînî, dilhebînî, balkêşî, dêndarî
dilrin diltezîn, tişta dil xemgîn dike
dilrûn bn dilxoş
dilşad şad, şa, dilşad, kêfxweş, dilxweş, bextiyar, bextewer, xweşbext
dilşadî şadî, dilşadî, kêfxweşî, dilxweşî, bextiyarî, bextewerî, xweşbextî
dilsard dilsar, xemsar, sersar, bêcoş, dijw. dilgerm, bicoş
dilsarî, xemsarî, sersarî, bêcoşî, dijw. dilgermî, bicoşî
dilsext dilreq, bêrehim, bêdilovanî
dilşkaw dilşkestî, xeyidî, sil(bûyî), aciz(bûyî)
dilşkist bêntengî, bêsebirî, balkurtî, balkinî
bêntengî, bêsebirî, balkurtî, balkinî
dilsoz dilsoz, jidil, xemxwer, bisoz, kesên ji dil tiştek in yan tiştekî dikin
dilsozane bi dilsozî, dilsozane, ji dil
dilsozî dilsozî, jidilî, xemxwerî, bisozî, kirina tiştekî ji dil
dilsûtên dilsoj, kesên / tiştên dilê mirovan pê disuşe / dişewite, gunehên mirovan pê tê, rezîl, riswa
dilteng bênteng, bêsebir, balkurt, balkin
diltengî bêntengî, bêsebirî, balkurtî, balkinî
dilxoş dilxweş, kêfxweş, keyfxweş, dilşad, şa, şad
dilxoşî dilxweşî, kêfxweşî, keyfxweşî, dilşadî, şadî
dilxurpê dilqutî, qutequta dil, lêdana xurt ya dil