Encamên lêgerînê
dijital hejmarî, dijîtal rd
hejmarî, dijîtal rd
dij nd1. karşı (bulunan yere göre önde, ileride olan) 2. rd karşıt, zıt * partiya hember karşıt parti 3. aykırı, tersi
dijahî bnr dijayî
dijatî m 1. muhalefet (karşı görüşte, tutumda olan kimseler topluluğu) 2. karşıtlık, tezat 3. çelişki 4. aykırılık
dijatî kirin muhalefet etmek
dijayetî bnr dijatî
dijayî m karşıtlık
dijbalafir m uçaksavar
dijber nd/nt 1. karşıt, muhalif 2. aleyhtar 3. karşıt, zıt
dijber bûn l/ngh 1. karşı olmak 2. karşıt olmak
dijberbûn m 1. karşı olma 2. karşıt olma
dijberî karşıtlık, muhalefet, tezat.
m 1. karşıtlık, muhaliflik 2. aleyhtarlık 3. zıtlık, karşıtlık 4. aykırılık
dijberî hev bûn l/bw ters düşmek
dijberî kirin muhalefet etmek
dijberîya wateyî rz anlam aykırılığı
dijbersîv m karşı cevab
dijbirûsk m yıldırımsavar
dijcivakî rd toplum dışı
dijcuhî rd/nd antisemitik
dijcuhîtî m antisemitizm
dijdar rd karşıtlı
dijdarî psî/m karşıt duygu, antipati
dijdarîtî m karşıtlık, tezat
dijdemokratîk rd antidemokratik
dijdoz m karşı dava
dijdozîne man/m karşı sav
dijejehr m panzehir
dijende rd karşıt, mukabil
dijêrîş m 1. karşı saldırı, kontratak 2. sp karşı akın (veya atak)
dijezehr m panzehir
dijgenî rd/nd antiseptik
dijhander rd karşı özendirici
dijhevî biy/m 1. karşı gelim 2. biy karşıtlık
dijî hev taban tabana zıt
dijî rastiyê gerçeğe aykırı
dijîmze m karşı imza
dijîtal rd dijital
dijîtî m 1. karşıtlık, muhalefet 2. zıtlık 3. aykırılık
dijkarî m karşı iş
dijlêdan m karşı vuruş
dijmane rd karşıt anlamlı
dijmend rd karşıtlı
dijmin nd/nt 1. düşman, has?(birinin kötülüğünü isteyen, ondan nefret eden, ona zarar vermek isteyen) * bi çavên dijminan li min mêze dike bana düşman gözlerle bakıyor 2. düşm(birbiriyle savaşan devletler ve bu devletlerin asker, sivil bütün uyrukları) 3. düşman (aralarında çatışmaya varacak ölçüde anlaşmazlık bulunan taraflardan her biri) 4. düşm(bir şeyin yaşamasına, barınmasına engel olan; güç, tutum vb.) 5. mec düşm(bir şeyi büyük ölçüde kullanıp tüketen) * dijminê nan ekmek düşmanı 6. mec düşman (bazı şeylerden nefret eden, tiksinen kimse) * dijminê araqê alkol düşmanı
dijmîn m sövgü, küfür
dijmin behicandin düşman çatlatmak
dijmîn dan l/gh sövmek, küfretmek
dijmîn hatin rûyê (yekî) küfür yemek
dijmin ji hev re nabin dost düşman düşmana gazel (veya yasin) okumaz
dijmîn pê hatin kirin sövülmek
dijminahî düşmanlık.
bnr dijminatî
dijminane rd/h düşmanca, hasımane
dijminatî m 1. düşmanlık, hasımlık, husumet (düşman olma durumu) 2. düşmanlık (düşmanca duygu veya davranış)
dijminatî kirin düşmanlık beslemek, husumet beslemek
dijminatîî pê re kir (birine) düşmanlık beslemek
dijminayî bnr dijminatî
dijmîndan m sövme, küfretme
dijmindar rd düşmanlı, düşman sahibi
dijmindarî m düşmanlılık, düşman sahibi olma durumu
dijmîndayîn m sövüş
dijminê bavan nabin dostê lawan düşmandan dost olmaz
dijminê ji dil û can can düşmanı
dijminê mirov yek jê ziman e yek jî jin e insanın baş belâsından biri dili diğeri de kadınıdır
dijminê te gêrik be jî dîsa hesabê xwe bike düşmanından sakınmak lazım
dijminî m 1. düşmanlık (düşman olma durumu) 2. düşmanlık (düşmanca duygu veya davranış)
dijmînî hev dan l/bw sövüşmek
dijmînîhevdan m sövüşme
dijminîî pê re kir (birine) düşmanlık beslemek
dijminîya (yekî) kirin düşman kesilmek
dijminkarî m düşmanlık
dijminkî rd/h düşmanca
dijminparêz nd/nt düşmanı savunan, onun saflarında yer alan
dijminparêzî m düşmanı savunma, onun saflarında yer alama
dijmintayî m düşmanlık
dijmintî m 1. düşmanlık (düşman olma durumu) 2. düşmanlık (düşmanca duygu veya davranış)
dijminwarî rd/h düşmanca
dijmirov rd insanlık dışı
dijmirovane h insanlık dışı bir biçimde
dijmirovî m insan dışılık
dijn nd -den gayri, -den hariç
dijpêşniyaz m karşı öneri
dijqerisîn m antifriz
dijraber karşıt, çatışık, direnişçi.
nd/nt 1. karşıt, muhalif 2. rd zıt, karşıt 3. karşıtçı, aleyhtar 4.rd aykırı
dijraber bûn l/ngh 1. karşıtlaşmak, muhalifleşmek 2. kırılaşmak
dijraberbûn m 1. karşıtlaşma, muhalifleşme 2. kırılaşma
dijraberê cengê (an jî şer) savaş karşıtı
dijraberî m 1. karşıtlık, muhaliflik 2. karşıtlık, tezat 3. karşıtçılık 4. aykırılık
dijraberî (tiştekî) aksine
dijraberî kirin l/gh karşıtlamak
dijraberîkirin m karşıtlama
dijrabertî bnr dijraberî
dijrawestan m karşı duruş
dijrewtek m karşı akım (veya cereyan)
dijrêzik rd kural dışı
dijrêzikî m kural dışılık
dijsaloxgerî m karşı istihbarat
dijsamî rd/nd antisemit
dijsamîtî m antisemitizm
dijseng m karşı denge, eş ağırlık
dijsîxur nd/nt karşı casus
dijsîxurî m karşı casusluk
dijşoreş m karşı devrim
dijşoreşger nd/nt karşı devrimci
dijşoreşgerî m karşı devrimcilik
dijtank m tanksavar, antitank
dijtoreyî fel/rd töre dışı
dijtoreyîtî fel/m töre dışıcılık
dijûn m sövgü, küfür
dijûn (i) rd çok kirli, pasaklı
dijûn an de ricimandin kalayı basmak
dijûn dan l/gh sövmek, küfretmek
dijûn hatin rûyê (yekî) küfür yemek
dijûn kirin l/gh sövmek, küfretmek
dijûn pê hatin kirin sövülmek (yek) di
dijûndan m sövme, küfretme
dijûnî m evlenme isteği, çocuk yapma isteği * ev jinik dijûniyan dike bu kadın çocuk yapmak istiyor
dijûnî hev kirin l/bw sövüşmek
dijûnîhevkirin m sövüşme
dijûnker nd/rd sövgücü, küfürbaz
dijûnkerî nd/nt sövgücülük, küfürbazlık
dijûnkirin m sövme, sövüş, küfretme
dijwar güç, zahmetli, sert.
rd 1. zorlu, zor, zahmet, güç, müşkül (güç yapılan, ağır ve yorucu emekle yapılan) * em di qonaxên gelek dijwar de bihurîn çok zorlu safhalardan geçtik * hînbûna nivîsa kevn karekî dıjwar e eski yazıyı öğrenmek güç bir iş 2. güç, çetin, zahmetli (yapılması zor, çetin) 3. zahmetli (sıkıntı veren) * riyên dijwar zahmetli yollar 4. çetrefil (yapı ve ses kurallarına aykırı kullanılan dil) 5. azgın, hırçın * seyê dijwar azgın köpek 6. azgın (ten için, çabuk iltihaplanan, yarası hemen kapanmayan) * birîna dijwar azgın yara 7. keskin (etkili, sert) * bayekî dijwar î karîger digobile keskin ve etkileyici bir rüzgâr esiyor 8. keskin (görevini iyi yapan) * nîşangêrekî dijwar keskin nişancı 9. yaman * nakokiyeke dijwar yaman çelişki 10. çetin, yüklü * vê carê bernameya me dijwar e programımız bu sefer çok çetin (ya da yüklü) 11. acar (atılgan, yılmaz) * seyê dijwar acar köpek 12. çekişmeli * maçeke dijwar çekişmeli bir maç 12. çileli, zahmet * karekî dijwar çileli bir iş 13. kızıl (aşırı derecede olan) * di nava wan de qewxeyeke dijwar dest pê kiribû aralarında kızıl bir kavga başlamıştı 14. kuvvetli, (inandırıc, çok etkileyici) * intên dijwar kuvvetli inatlar 15. sert (çarpıcı niteliği olan, keskin) * titûna dijwar sert tütün 16. amansız
dijwar bûn güçleşmek, sertleşmek.
m 1. zorlaşmak, çetinleşmek, güçleşmek, yeğinleşmek zorlaşmak * xwe debarkirin her diçe zor dibe geçinmek gittikçe zorlaşıyor 2. çetrefilleşmek (dil için) 3. azmak (yara, hastalık vb. için; etkili, tehlikeli duruma gelmek) 4. azgınlaşmak 5. keskinleşmek (etkili olmak, sert olmak) 6. fenalaşmak (kötü bir duruma girmek) 7. kızışmak (zorlu, sert ve kızışık bir durum almak, şidetlenmek) 8. sertleşmek (tütün gibi) 9. acarlaşmak
dijwar dîtin l/gh güçsünmek
dijwar kirin l/gh 1. zorlaştırmak, güçleştirmek, çetinleştirmek 2. çatallaştırmak 3. azdırmak * melhemê birîn dijwar kir merhem yarayı azdırdı 4. keskinleştirmek 5. kızıştırmak (zorlu, sert ve kızışık bir duruma getirmek, şidetlendirmek)
dijwarane rd/h 1. zorluca, zorca, zahmetlice, çetince 2. çetrefilce 3. azgınca, hırçınca 4. keskince 5. acarca 6. çekişmelice 7. çilelice 8. sertçe 9. amansızca
dijwarbûn m 1. zorlaşma, çetinleşme, güçleşme, yeğinleşme 2. çetrefilleşme 3. azma (yara, hastalık vb. için; etkili, tehlikeli duruma gelme) 4. azgınlaşma 5. keskinleşme (etkili olma, sert olma) 6. fenalaşma (kötü bir duruma girme) 7. kızışma (zorlu, sert ve kızışık bir durum alma, şidetlenme) 8. sertleşme (tütün gibi) 9. acarlaşma
dijwarbûnî m 1. zorluk, güçlük 2. azgınlık, hırçınlık 3. keskinlik 4. acarlık
dijwarbûyîn m 1. zorlaşma, çetinleşme, güçleşme, yeğinleşme 2. çetrefilleşme 3. azma (yara, hastalık vb. için; etkili, tehlikeli duruma gelme) 4. azgınlaşma 5. keskinleşme (etkili olma, sert olma) 6. fenalaşma (kötü bir duruma girme) 7. kızışma (zorlu, sert ve kızışık bir durum alma, şidetlenme) 8. sertleşme (tütün gibi) 9. acarlaşma
dijwardîtin m güçsünme
dijwarî zorluk.
m 1. zorluk, güçlük, çetinlik, zahmet * dijwariya vî karî nîn e bu işin zorluğu yok 2. meşakkat, müşkülât, güçlük 3. azgınlık, hırçınlık 4. keskinlik (etkililik, sertlik) 5. acarlık (atılganlık, yılmazlık) 6. sertlik (çarpıcı niteliği olma, keskinlik) *dijwarbûna titûnê ez aciz kirim tütünün sertliği beni rahatsız etti 7. amansızlık
dijwarî derxistin güçlük çıkarmak, zorluk çıkarmak
dijwarî jê re çêkir (birine) müşkülât çıkarmak
dijwarî kişandin güçlük çekmek.
güçlük çekmek, meşakkat çekmek
dijwarkî rd/h zorca, çetince
dijwarkirî rd 1. zorlaştırılmış, güçleştirilmiş, çetinleştirilmiş 2. çatallaştırılmış 3. azdırılmış 4. keskinleştirilmiş 5. kızıştırılmış
dijwarkirin m 1. zorlaştırma, güçleştirme, çetinleştirme 2. çatallaştırma 3. azdırma 4. keskinleştirme (etkili kılma) 5. kızıştırma (zorlu, sert ve kızışık bir duruma getirme, şidetlendirme)
dijwartî m 1. zorluk, güçlük 2. azgınlık 3. keskinlik
dijwartir bûn l/ngh güçleşmek, çatallaşmak, vahamet kesp etmek * kar dijwartir bû iş çatallaştı
dijwartir kirin l/gh 1. güçleştirmek 2. fenalaştırmak
dijwartirbûn m güçleşme, çatallaşma, vahamet kesp etme
dijwartirkirin m1. güçleştirme 2. fenalaştırma
dijwate rd karşıt anlamlı, zıt anlamlı * peyvên dijwate karşıt anlamlı kelimeler
dij 1. hember 2. zid 3. hevrik *li dijî sersariyê=li hemberî bêberpirsiyariyê
dij bûn (lêker)(Binihêre:) dij
dij derketin (lêker)îtîraz kirin, pêne kirin.
ji: dij + derketin
dij kirin (lêker) mandel kirin, caris kirin, êrîş kirin, guman kirin.
ji: dij + kirin
dij rabûn (Binihêre:) dij
dij- pêşgir, pêşbendikek e dikeve gel hin peyvan û wateya dijî didiyê, wek: dijdemokratîk, dij-firroke, dijmirovî, dijqanûnî.
Herwiha: dije-.
Hevwate: antî-.
ji: dij
dij-firroke (navdêr) çekên ku bi taybetî bo êrişên dijî firrokeyan hatine çêkirin.
Herwiha: dije-firroke, dijefirroke, dije-firoke, dijefiroke.
ji: dij- + firroke
dijane (rengdêr) berevajî
dijatî (rengdêr) weke mirov dij karekî be, rikatî, :dagîrker dijatîya me dikin.
Bikaranîn: Lêker: dijatî kirin. Navdêr: dijatîkirin Rengdêr: dijatîkirî
dijatî kirin (lêker)(Binihêre:) dijatî
dijatîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dijatî kirin
dijatîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dijatî
dijaxaftin (navdêr, mê) dijgotin, dijbêjîn.
ji: dij +axaftin
dijayetî (navdêr, mê) tezad, dijraberî, dijberî, dijîtî, nakokî, zidîtî, tersî.
ji: dijraber +-î
dijayetî kirin (lêker) dijberî kirin.
ji: dijayetî + kirin
dijber muxalif, zid
(rengdêr) (navdêr) rikeber, hevrik, mixalif, reqîb, dijmin, oponent, kesa/ê yan tişta/ê dijî kesekî yan tiştekî, pêşbaz, pêşbir, riberiz, minafis, pêşbirkvan.
Têkildar: dijbere.
ji: dij- + ber.
Bikaranîn: Lêker: dijber bûn, dijber kirin. Navdêr: dijberbûn, dijberkirin Rengdêr: dijberbûyî, dijberkirî.
: dijberî, dijberîtî, dijbertî
dijber bûn (lêker)(Binihêre:) dijber
dijber derketin (lêker)îtîraz kirin.
ji: dijber + derketin
dijber kirin (lêker)(Binihêre:) dijber
dijberbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dijber
dijberbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dijber
dijbere (navdêr, mê) opozisyon, mixalefet, partiyên dijî hikûmetê (lê bi gelemperî di parlemana welatî de serbest).
Têkildar: dijber.
ji wêjeyê: Piştî ku duhî bi piraniya dengên parlamenteran, Budceya Giştî ya 2011’an ya Herêma Kurdistanê di Parlamentoya Kurdistanê de hate pesendkirin, dijbereya herêmê ragihandineke hevbeş belav kir û tê de sedema dengnedana xwe ya bo budceya giştî aşkere kir. Di ragihandinê de tê gotin, “Tevî ku bi palpişt û pêşniyara parlamenterên dijbereyê çendîn made û birge tê de hatin cîgirkirin û tê de bo welatiyan çendîn destkeft hene, lê me wek hersê partiyên dijbereyê deng neda hemû projeyasaya budceyê.”.
ji: dij- + bere.
: dijbereyî, dijbereyîtî
dijbereyî (navdêr, mê) rewşa dijberebûnê.
ji: dijbere + -yî
dijberî (navdêr, mê) hevrikî, tersî, zidî, hevberî, berberî, hemberî, reqabet, mixalefet, ixtilaf, dijî bûn, dijî xebitîn, misabiqe, pêşbazî, pêşbirk, hevber bûn, lec, cudahî.
Herwiha: dijberîtî, dijbertî, dujberî, dujberîtî, dujbertî.
ji: dijber + -î yan dij + ber + -î.
Bikaranîn: Lêker: dijberî kirin. Navdêr: dijberîkirin Rengdêr: dijberîkirî
dijberî kirin (lêker)(Binihêre:) dijberî
dijberîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dijberî kirin
dijberîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dijberî
dijberiya naverokî (navdêr, mê) di wênegirîyê de vajîhevîya endamên kompozîsyonê.mînak di wêneyê de heger yek radibe ê din rûdinê,yek diçe yek dihê;dewelemend û xizan li ba hev bin jê re dijberiya naverokî dihê gotin.
Herwiha: dijberiya haweyî
dijberkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dijber kirin
dijberkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dijber
dijbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dij
dijbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dij
dijdar (rengdêr) beramber, nakok, nesaz, hevdij, hawdij.
ji: dij +-dar
dijdarî (navdêr, mê) dijî, hevdij, hawdij.
ji: dij +-darî
dijderketin (navdêr, mê) îtîraz, lihemberderketin, pênebûn.
ji: dij +derketin
dijgir (navdêr, mê) kesê/a dijan digire.
ji: dij + -gir
dijgiranî (rengdêr) dema giranî ya du tenêd hevberkirî ne mîna hev bin, tayên terazîyê ne wek hev di giran bin
dijgirî (navdêr, mê) karê dijgiriyê.
ji: dijgir + -î
dijgotin (navdêr, mê) dijbêjîn, dijaxaftin.
ji: dij +gotin
dijîtal (rengdêr) micarî, hejmarî
dijkarî (navdêr, mê) dijîtî, dijdari, nesazî, nakokî, dijayetî, lec.
ji: dij +-karî
dijkêş (navdêr, mê) rûberî.
ji: dij +-kêş
dijkirin (navdêr, mê) cariskirin, vepijilandin.
ji: dij +kirin
dijmane (rengdêr) peyvên wateya wan dijî hev, gotinên maneya wan tersî yek, bêjeyên meneya zidî hev Bo nimûne: şev û roj; reş û spî.
Hevwate: dijwate.
Dijwate: hevmane dijwate.
ji: dij + mane
dijmend (navdêr, mê) bidijraber.
ji: dij +-mend
dijmêr (navdêr, mê) ristikek e ku hin libên girrovirr pê ve hene û mirov di destê xwe de dilivîne (bi taybetî dema ku duayan dijimêre)Wersiyonên Din yên Pêşniyarkirî, dijmêrk.
Hevwate: tizbî.
ji wêjeyê: Ez li vê derê çêkirina navekî ji bo we bibêjim: … Min cilê xwe wergirt ezê herime dikanê, ez çûm nava derî, keçika min ya pênc salî lipey min gazî kir: ‘baba, baba! dijmêra te va ye’. Ez zivirîm kû tespîhê min wa ye di destê wê da ye. Ez mat mam. Ez fikirîm; ev tesbîh kelîmeka arebî ye, derbasê kurdî bûye û di kurdî da nêrza ye, em dibêjin (tesbîhê te). … Vê keçikê kelîma dijmêrê jî nebihîstiye, ewê, vî navî; ‘ji leyiztina dest û pêçiyê min yê bi tesbîhê’ çêkiriye.
dijmin 1. neyar 2. reqîb 3. hevrik *"dijminê bavê, nabe dostê lawê"
(navdêr) kesên yan komên dijî hev şerr dikin, dewletên têkiliyên wan bi hev re xirab in, kesa/ê kerbên wê/wî ji kesekê/î vedibin û dixwaze ziyanê bigihîniyê.
Herwiha: dujmin humin men mengî mane raman ramanîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: دژمن.
Hevwate: neyar.
Dijwate: heval hevbend hevpeyman hevrê dost yar Hevalbend Şrîk.
ji: Ji Proto-hindûewropî dus- (xirab; dij) + ménos (niyet, raman, fikir, hizir, hiş) anku niyetxirab), Proto-aryayî dusmene-, hevreha duj-meneh-/duş-meneh ya avestayî, duşmen ya pehlewî, dişmen ya zazakî, دشمن (duşmen) ya farisî, दुर्मन्मन् (dur-manmen) ya sanskrîtî, δυσ-μενής (dus-menos) (dijmin) ya yûnaniya kevn. Düşman ya tirkî û թշնամի (tişnemî) ya ermenî ji zimanên îranî ne. Hevreh: dij, dijwar, diz, zirr-.
: dijminahî dijminane dijminatî dijminî dijmintî dîn-dijmin
dijmin bi halê dijmin nizane gotina pêşiyan dema mirov û hinekî din dijminê hev û din be, mirov hertiştî xwe, tevgerê xwe halê xwe jê vedişêre.
dijmin di nav rû (yekî) de bûn (biwêj) dijminê herî mezin, ê ku herî nêzîkî mirov û hay ji rewşa mirov heye ye. lawo, li cihê dûr negerin, dijminê me di nav rûyê me de ye.
dijmin li nigê mirov dinêre,dost li serê mirov dinêre gotina pêşiyan wekî dijmin fedî dike an çavê wî bar nabe ku li rûyê mirov binêre ji ber wê yekê her tim serê wan berjêr e û lisola mirov dinêre. lê dost dikare bi hêsanî li çavê mirov binêre ji ber ku tu tiştekî ku fedî bike tune ye. di dawiyagotinê de ji an berdewama vê gotinê jî ev e “divê sola mirov û kumê mirov nû be” ji ber ku dost û dijmin li vanderê mirov dinêre.
dijmin pêsî li pê dinêrin pasê li ser gotina pêşiyan ev jî wekî ya din e, lê cûdahiya wê, ku dijmin dû re li serê mirov jî dinehêre.
dijmin teqandin (biwêj) ji bo kesên ku tenê ji bo xuyangê û ji bo cks û zikdirînê tevdigerin tê gotin. jixwe armanca keremê silo ne karpeşdebirin bû, wî tenê dixwest bi wî dîmenî dijnimên xwe biteqîne.
dijminahî 1. neyartî 2. reqabet 3. hevrikî
dijminane (rengdêr) bi awayekî dijmin, neyarane, dijminwarî, dijminkî.
ji: dijmin + -ane
dijminatî (navdêr, mê) neyarî, dijberî, reqabet, reqîbî, mixalifî, xisûmet, ne hevaltî, ne dostî, dijminên hev bûn, hevrikî, pêşbazî, pêşbirk, hisûmet.
Herwiha: dijminahî, dijminayî, dijminî, dijminîtî, dijmintî, dujminahî, dujminatî, dujminayî, dujminî, dujminîtî, dujmintî.
ji: dijmin + -atî.
Bi zaravayên kurdî: hewramî: kurmancî: dujminatî soranî: dujminkarî zazakî:
dijminê aqilmend ji hevalê xayin çêtir e gotina pêşiyan dijminê aqilmend li gor jiyanê difikire û herwiha mirov jî biaqil bifikire mirov dizane dê dijminê mirov çibike. lêdijminê herî mezin ku li ba mirov xuya bibe û xayîn be, jixwe mirov dibêje heval e, lê mirov nizane dê xayîntiyê bimirov bike. herwiha di nava mirov de kli mirov dixe.
dijminê ardûyê xwe dostê nanê xwe ye gotina pêşiyan ardû ji bo nan çêbibe mirov wî dişewitîne, dema nirov ardûyê xwe pir bişewitîne tê wê wateyê ku mirov litenduristîya xwe miqate ye an mirov ardûyê xwe dişewitîne ji bo nanê xwe ye. dema mirov mesrefê bike dijiyanê de jî heke mirov wê mesrefê jibo bingeha tiştekî bike baş e û mirov çiqas mesrefê an xebatê bike baş e.
dijminê bava nabin dostê lawa gotina pêşiyan ev gotineke feodalî ye. jibo dozên xwînî hatiye gotin. mirovek dijmine bavekî be jixwe nabe dostê lawê wî jî. kîdibe bila bibe ji dijminre law bav ap pismam yek e.
dijminê biaqil ji dostê bêaqil çêtir e gotina pêşiyan dostê bêaqil mirov li teşqeleyan diqewimîne û sûdeya wî ji mirov re tune ye.lê dijminê biaqil mirov dizane wêçibike, herwiha dijminê biaqil li gor rê û rêbazên jiyanê tevdigere.
dijminê canê xwe bûn (biwêj) bi xwe zirar dayîn xwe. ji wî hundirxwar re dijmin ne hewce ye, jixwe ew bi xwe dijininê canê xwe ye.
dijminê dijminê mirov dostê mirov e gotina pêşiyan ku dijminê mirov hebe, çi xisar bigihîje wî kêfa mirov tê. lewma ku dijminê dijminê mirov hebe mirov pê retêkiliyê datîne û li himber wî mirov dibin yek. heke ew jî xisarê bide dijminê mirov baş e.
dijminê dijwar ji dostê xayin çêtir e gotina pêşiyan ev jî wekî dijminê aqilmend ji dostê xayîn çêtir e. lê hinekî cûdatî tê de heye.wekî ku dijminê pir dijwar be mirovjî xwe li himber wî dijwar dike an mirov li gor wê yekê devdîrên xwe çêdike.
dijminê mezin neyarê sereke, şeytan, dijminê sereke, xwîndijmin
dijminê qanî qanî bûn (biwêj) dijminê pir kevn, mezin û dijwar bûn. malbata yesariyan ne niha, lê ji dema kalikê kalikê min de dijininê me yê qanî qanî ne.
dijminê te gêrik be jî hesabê wî bike gotina pêşiyan dijmin dijmin e. çi bi çûk çi mezin.heke mirov hesabê dijminê biçûk neke û di serî de ji holê raneke ançareseriyekê jê re nebîne, her ku biçe wê mezin bibe û gelek dijminê din î biçûk derkevin holê.
dijminî kirin Tewandî(lêker) helwest û karê dijminiyê kirin, şer kirin.
ji: dijminî + kirin
dijminkarî (rengdêr) kar û kiryarên dijminane, dijminayî
dijminkî (navdêr, mê) dijminane, neyarane, nayarkî, dijminwarî.
ji: dijmin +-kî
dijminwarî (navdêr, mê) dijminane, neyarane, nayarkî, dijminkî.
ji: dijmin +-warî
dijmirovî (navdêr, mê) barbarî, hovîtî, wehşiyet, barbarîzm, nemirovî
dijqanûnîtî (navdêr, mê) dijzagonîtî, dijyasayîtî, kar û kiryarên dijî qanûnê.
ji: dijqanûnî + -tî
dijraber zid, bereks
zid, bereks, dij, ters, dijber
dijraber bûn (lêker) dijra­ber bûn.
ji: dijraber + bûn
dijraberî (navdêr, mê) mixrikî, nelêtî, dijberî, berxwedan, aleyhdarî, nelirêtî, nakokî, zidîtî, tersî.
ji: dijraber +-î
dijraberî kirin (lêker) kezibandin.
ji: dijraberî + kirin
dijraberîkirin (navdêr, mê) kezibandin.
ji: dijraberî +kirin
dijrabertî (navdêr, mê) dijîtî, zidî.
ji: dijraber +-tî
dijrabûn (navdêr, mê) hember kesekî mîna dijminî serederî kirin
dijûn gotina nebaş, çêr, sixêf
(navdêr, mê) çêrr, şor, dijmîn, sixêf, zêf, zêv, siqêf, mirqî, kufrî, xeber, gotinên pirr xirab yên kesek di derbareyî kesekî de dibêje.
Herwiha: dicûn.
ji: Ji dij ji Proto-hindûewropî dus (xirab), hevreha dijmin, dijwar..
Bikaranîn: Lêker: dijûn kirin, dijûn dan. Navdêr: dijûnkirin, dijûndan Rengdêr: dijûnkirî.
: dijûnbêj, dijûnbêjî, dijûnî
dijûn bûn (lêker) lewitîn, rêvin bûn.
ji: dijûn + bûn
dijûn dan (lêker)(Binihêre:) dijûn
dijûn kirin (lêker)(Binihêre:) dijûn
dijûndan (navdêr, mê) civîndan, sixêfîdan, xebergotin, :mirovê ezmanpîs herdem dijûnana dide
dijûnî (navdêr, mê) rewşa dijûnbûnê.
ji: dijûn + -î
dijûnker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê dijûn dike, çîrrok, sixêfker.
ji: dijûn + -ker
dijûnkerî (navdêr, mê) çêrokî, sixêfkerî, kufirbazî.
ji: dijûn +-kerî
dijûnkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dijûn kirin
dijûnkirin (navdêr) xebergotin, dijûndan
dijvan (navdêr, mê) reqîb, dijleyizvan.
ji: dij +-van
dijwar 1. xeşîm 2. çetin 3. zor *"dijminê dijwar, ji doste xayîn çêtir e"
(rengdêr) zehmet, asê, tişta bo kirina wê pirr enerjî/şiyan/hinêr û hwd hewce ye, neasan, ne hêsan, ne sanahî, ne hêsa, tîj, tûj, tişta dikare devê mirovî biarîne eger mirov bixwe: Ev îsot û bîber pirr dijwar in. xedar, birînên giran/xedar, ne sivik.
ji: dij + -war, hevreha دشوار (duşvar) ya farisî..
Bikaranîn: Lêker: dijwar bûn, dijwar kirin. Navdêr: dijwarbûn, dijwarkirin Rengdêr: dijwarbûyî, dijwarkirî.
: dijwarane, dijwarî, dijwarîtî, dijwartî
dijwar bûn (lêker)(Binihêre:) dijwar
dijwar dîtin (lêker)zor dîtin.
ji: dijwar + dîtin
dijwar kirin (lêker)(Binihêre:) dijwar
dijwarane (rengdêr) bi awayekî dijwar, dijwarkî.
ji: dijwar + ane
dijwarbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dijwar
dijwarbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dijwar
dijwarî 1. xeşîmî 2. çetinahî 3. zorî
(navdêr, mê) zehmetî, zorî, astengî, asêtî, tund, tûjî, şidet, tundî, tade.
Herwiha: dijwarîtî, dijwartî.
Dijwate: asanî, hêsanî, sanahîtî.
ji: dijwar + -î
dijwarî derxistin (lêker)manî derxistin, astengî derxistin, cirnexweşî kirin, gelş derxistin, çetînayî derxistin, zehmetî derxistin.
ji: dijwarî + derxistin
dijwarî kişandin (lêker)tehb dîtin, zehmet kişandin, zehmet dîtin, tehibîn.
ji: dijwarî + kişandin
dijwarîkî (navdêr, mê) bi dijwarî.
ji: dijwarî +-kî
dijwarkî (navdêr, mê) çetinkî, dijwarane, esûsekî.
ji: dijwar +-kî
dijwarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dijwar kirin
dijwarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dijwar
dijwartir bûn (lêker)(Binihêre:) dijwartir
dijwartir kirin (lêker)(Binihêre:) dijwartir
dijwartirbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dijwartir
dijwartirkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dijwartir
dijwate (navdêr, mê) peyvên yan biwêjên ku wateyên wan dijî hev in, di eynî zimanî de(bo nimûne Germ dijwateya Sar e; Hişmend dijwateya Bêhiş e.).
Hevwate: dijmane.
Dijwate: hevwate, hevmane.
ji: dij- + wate.
: dijwateder, dijwatederî, dijwateyî
dijwateyî (navdêr, mê) rewşa dijwatebûnê.
ji: dijwate + -yî
dijyasayîtî (navdêr, mê) dijqanûnîtî, dijzagonîtî
dijzagonîtî (navdêr, mê) dijqanûnîtî, dijyasayîtî
dij versus, against
- anti-
dij-demokratîk anti-democratic
dijber dissent
dijî he/she/it lives (3rd person singular form of simple present tense for the verb jiyan‘to live’)
(li dijî) (prep.) against
dijîm (I) live (1st. pers. sg. present progressive of jîn / jiyan ‘to live’)
I live (1st person singular form of simple present tense for the verb jiyan‘to live’)
(I) live (1st. pers. sg. present progressive of jîn / jiyan ‘to live’)
dijîn (they) live (3rd pers. pl. present progressive of jîn / jiyan ‘to live’)
(they) live (3rd pers. pl. present progressive of jîn / jiyan ‘to live’)
dijmin enemy, hostile
(n.) opponent, ennemy
m. enemy.
dijminahî (adj.) hostility
dijminane hostile
dijminatî hostility
f . enmity
dijûn (f.) insult, swearword
dijûn kirin v.t. to curse
v.t. to curse
dijwar (adj.) stem, hard, fiery, hot-blooded
(adj.) difficult
easy
difficult.
dijwarî f. difficulty
dij gegen
Umgekehrt
dijber gegen
Rivale
dijî gegen
dijmin Feind
Gegner
dijminahî Feindschaft
dijrabûn abstreiten
dijûn Beleidigung
dijwar gewaltig
scharf
schwer
schwierig
streng
dijwarî Schwierigkeit
dij pêq. dust-, hember-, dustever, aleyh, rîver
rd. zid, vera, dustever
dijane rd. dustane, hemberane
dijber m/n. dustever, muxalîf, rikver n.
dijber bûn lng. dustever bîyene, muxalîf bîyene
dijberî m. dusteverîye, dusteverênî m.
dijberîya wateyî dusteverîya vateyî
dijbersiva /. dustverperse, dustcewab m.
dijdemokratîk rd. antîdemokratîk, dustê demokratîk, hemberê demokratîk
dijhev dustê yewbînî, verayewbînî *li dij rabûn lg. dustde vindetene, dust de vejîyene, hember de vejîyene, vera civejîyene *li dij sekinîn lg. dust de vindetene, dust de vejîyene, hember de vejîyene, vera civejîyene
dijîtî m. zidîye, verayîye, dusteverîye, zidênî m. *li dijî hev bûn lng. zidê yewbînî bîyene, vera yewbînî bîyene, dusteverê yewbînî bîyene
dijmin rd. dismen, neyar, dusman, dismen
dijminahî m. dismenîye, neyarîye, dismenênî, neyarênî m.
dijminane rd. dismenkî. dismenane, neyarane, neyarkî
dijminatî m. dismenîye, neyarîye, dismenênî, neyarênî m.
dijminatî kirin lg. dismenîye kerdene, nêyarîye kerdene
dijminayî m. dismenîye, neyarîye, dismenênî, neyarênî m.
dijminayî kirin lg. dismenîye kerdene, nêyarîye kerdene
dijminkî rd. dismenkî. dismenane, neyarane, neyarkî
dijmintî m. dismenîye, neyarîye, dîsmenênî, neyarênî m.
dijn rd. qederî, xêca, zobîna, basqe, xeyrî, xeyca, sewbîna, zobî, zovî, sewbî
dijraber rd. zid, vera, dustever
dijraber bûn lng. dustever kewtene, vera bîyene, zid bîyene
dijraberî m. tezat n., verayîye m., antagonîzma m.r dusteverîye m.
dijrabertî m. verayîye, zidîye, dusteverîye, zidênî m.
dijrêzik teberê hencare, teberê rêzike, teberê qaydeyî, dustê raûrêçe
dijrêzikî m. teberê hencarîye, teberê rêzikîye, teberê qaydeyîyîye, teberê hencarênî m.
dijûn m. milqî, xeber, nenge, kifir, milqe, melqe n.
dijûn kirin lg. milqî kerdene, xeberdayene, kifir kerdene, nenge qnayene, cevernayene
dijûnî hev kirin lg. yewbînî ra milqî kerdene, yewbînî ra xeberdayene, yewbînî ra nenge çînayene, yewbînî ra kifir kerdene
dijûnîhevkirin m. yewbînîramilqîkerdis, yewbînîraxeberdayis, yewbînîranengeçînayis, yewbînîrakifirkerdis n.
dijûnker m/n. milqîker, nengebaz, milqebaz, kifirbaz, nengeker, xeberdayox n.
dijûnkirin m. milqîkerdis, xeberdayis, nengeçînayis, kifirkerdis n.
dijwar rd. çetin, zor, zahmetin, ezîyetin, cefayin, zarzunin
dijwar bûn lng. çetin bîyene, zor bîyene, zahmet bîyene, miskul bîyene
lng. wegîrîyene, barizîyene, azerîyene, har bîyene, deginayene, barazîyene (birîne)
dijwar dîtin lg. çetin vînitene, zorvînitene
dijwarbûn m. çetinbîyayis, zorbîyayis, zahmetbîyayis, miskulbîyayis n.
dijwarî m. çetinîye, zahmet, ezîyet, zehmet, ezet m. bi
rd. bi çetinîye, bi zahmetîye, bi zor
dijwarî kirin lg. çetin kerdene, zor kerdene, zahmet kerdene, miskulkerdene
dijwarîî kisandîn lg. çetinîye antene, zorîye antene, zahmetîye antene, ezîyet antene
dijwarîkirin m. çetinkerdis, zorkerdis, zahmetkerdis, miskulkerdis n. *lêdijwar hatin lng. drê çetin ameyene, drê zor ameyene
dijital dîjîtal, -e
dij dij, zid, ters, hember, beramber
dij westan dij raswestan, dijberî kirin
li ber xwe dan
dijayetî dijîtî, dijberî, dijayetî
dijewata dijwate, dijmane, peyvên wateya / maneya wan tam dijî hev e wek: reş û spî, sar û germ, nerm û req
dijkar dijber, nakok
dijkarî dijberî, dijminatî
nakokî, lihevnekerî
dijmin dijmin, neyar, dijw. dost, yar, heval, hevrê
dijminane bi dijminatî, bi neyarî, dijminane
dijminayetî dijminatî, neyarî, neyartî, dijminayetî
dijwar dijwar, zehmet, çetîn, sext, dijw. asan, sanahî, hêsan, sanayî
dijwên pîs, qirêj
dijwênî pîsî, qirêjî
dijxû belakir, şûm, neqet, venehewayî, şerok, şerxwaz
dijyar dijber
berevaj
dijyarî dijberî
berevajîtî