Encamên lêgerînê
dew n 1. ayran 2. ballık, külleme (bağlarda görülen küllenme hastalığı)
dew (ii) m örümcek ağı * dewa pindirê örümcek ağı
dew dixwaze kodika wî li pişt qûna wî ye istemem yan cebime koy
dew kulandin yayık yaymak
dew lê xistin l/bw küllenme hastalığına yakalanmak
küllenme hastalığına yakalanmak
dew pê ve kirin yayık yaymak
dew tune fir bike li hespê siwar dibe çir dike ayranı yok içmeye, atla (veya tahtırevanla) gider sıçmaya
dewa deva.
m deva
dewa kirin l/gh tedavi etmek
dewakirin m tedavi etme
dewam m 1. devam (sürme, sürüp gitme) 2. dev(bir yere belli bir amaçla, gereken zamanlarda gitme) 3. devam (ilave, parça)
dewam bike! devam!, devam et!
dewam kirin l/gh 1. devam etmek, sürmek, sürüp gitmek * şilî tam çar roj bêatlebûn dewam kir yağış tam dört gün aralıksız sürdü 2. devam etmek, sürmek (zaman geçmek) 3. devam etmek, sürmek, tutmak (zaman almak) * ev kar du saet dewam nake bu iş iki saat sürmez sürmek, tutmak (zaman almak * vî karî tam çar seat dewam kir bu iş tam dört saat tuttu 4. devam etmek (bir yere belli bir amaçla, gereken zamanlarda gitmek) 5. gitmek (dayanmak) * ev sol pir bi hêsanî dê salek dewam bike bu ayakkabı rahat rahat bir yıl gider 6. uzanmak * li kenarê avê dar dewam dikirin su kenarında ağaçlar uzanıyordu
dewamkirî rd devam edilmiş, sürdürülmüş
dewamkirin m 1. devam etme, sürme, sürüp gitme 2. devam etme, sürme (zaman geçme) 3. devam etme, sürme, tutma (zaman alma) 4. devam etme (bir yere belli bir amaçla, gereken zamanlarda gitme) 5. gitme (dayanma) 6. uzanma
dewan m müzakere
dewandin m tedavi etme
l/gh tedavi etmek
dewar nd/nt 1. sığır, büyük baş hayvan 2. mec sığır (anlayışsız, kaba saba kimse) 3. mec hayvan, nağır (seslenme biçimi olarak)
dewara gir nd yük hayvanı
yük hayvanı
dewara reş büyük baş hayvanlar.
zo/nd kara sığır
dewara stûr zo/nd büyük baş hayvan.
dewara yeksim zo/nd tek tırnaklı hayvan
dewarên gir zo/nd tek tırnaklı hayvan
büyük baş hayvan
dewarên reş kara sığır
dewarên stûr zo/nd çift tırnaklı hayvan
büyük baş hayvan.
dewarkî rd/h hayvanca, hayvanî
dewarking bnr dewar
dewartî m/mec hayvanlık, hergelelik (hayvanca davranma)
dewartî kirin hayvanlık etmek
dewbir rd uğursuz, kısmetsiz kimse
dewçik rd çok olgunlaşmış meyve
dewçink m 1. atık (süt veya yoğurt çalkalamaya yarar küçük yayık) 2. oğlak tulumudan yapılma su tulumu
dewdabir m fitetme (karşılama, denk getirme)
dewdabir bûn l/ngh haklaşmak, ödeşmek
dewdabir kirin l/gh kapamak, kapatmak (karşılamak, denk getirmek) * ev îkramiye dê deynê min dewdabir bike bu ikramiye borcumu kapar
dewdabirbûn m haklaşma, ödeşme
dewdabirkirin m kapama, kapatma (karşılama, denk getirme)
dewdank m ayranlık
dewdew zo/nt dudu, papağan
dewdewe m kapı tokmağı
dewdewk m vıcık vıcık şişkinlik hali
dewdewkî rd vıcık vıcık şeklindeki şişkinlik
dewe (i) bnr dawe
dewe (ii) m bidon
dewê (yekî) kişkişîn ayranı kabarmak (öfkelenmek)
dewê (yekî) pêl dan ayranı kabarmak (öfkelenmek)
dewê (yekî) pişpişîn ayranı kabarmak (öfkelenmek)
dewê ceribandî ji mastê ne ceribandî çêtir e denenmiş şey denenmiş olana tercih edilmeli
dewê heyrano pê kuland (birine) çok cefa çektirmek
dewê kîs nd süzme ayran
süzme ayran
dewê ron pek katı olmayan ayran
dewê te li gebola te be gölge yapma ihsan istemem
dewedar bnr dawedar
dewêg g bile, dahi, rağmen
dewêjn m tortu, çökelti
dewêl (i) m sırım
dewêl (ii) nd düvel (devletin çoğulu) * bi heft dewêlan re şer daniye yedi düvele savaş açmıştı
deweran m deveran
dewêt m divit
dewfiroş nd/nt ayrancı (satan kimse)
dewfiroşî m ayrancılık
dewibandin m yumuşatma, vıcık vıcık etme (vücut derisi, kavun karbuz kabuğu gibi şeyler için)
l/gh yumuşatmak, vıcık vıcık etmek (vücut derisi, kavun karbuz kabuğu gibi şeyler için)
dewibîn m yumuşama, vıcık vıcık olma
l/ngh 1. yumuşamak, vıcık vıcık olmak * tav li zebeş û petêxan dixe didewibîne güneş kavun ve karpuzları vurup yumuşatıyor 2. bnr deribîn
dewijink bnr dewijn
dewijn m tortu, çökelti
dewik m kızmış yağın tortusu
dewîn (i) m 1. ayran çorbası 2. etli bir yemek
dewîn (ii) l/ngh tedavi olmak
dewir bnr dewr
dewirandin m geçindirme
l/gh geçindirmek
dewirîn m geçinme
l/ngh geçinmek
dewisandek m sıkıştırıcı, cendere
dewisandî rd 1. sıkı, tıkız (iyice sıkıştırılmış, doldurulmuş) 2. tıkışık, sıkışık 3. basılı * kûpê dewisandî yê penêr basılı peynir küpü 4. h tıka basa
dewisandin m 1. bastırma (sıkıştırarak basma) 2. tıka basa doldurma, tepme (üzerine basarak sıkıştırma) 3. sıkıştırma, tıkıştırma, tıkma (bir şeyi dar bir yere zorla sığdırma) 4. basma (sıkıştırarak yerleştirme) 5. sıkılama (dolma tüfek, tabanca gibi silâhları ağızdan doldurarak sıkıştırma)
l/gh 1. bastırmak (sıkıştırarak basmak) 2. tıka basa doldurmak, tepmek (üzerine basarak sıkıştırmak) * hirî dewisande çewal yünü çuvala tepti 3. sıkıştırmak, tıkıştırmak, tıkm(bir şeyi dar bir yere zorla sığdırmak) 4. basmak (sıkıştırarak yerleştirmek) * penêr dewisande kûp küpe peynir bastı 5. sıkılamak (dolma tüfek, tabanca gibi silâhları ağızdan doldurarak sıkıştırmak)
dewişandin m doğrama
l/gh doğramak
dewisandin devê (yekî) ağzına tıkamak
dewisî rd sıkışık, tıkışık
dewisîn sıkılmak, sıkışmak, basılmak.
m 1. bastırılma (sıkıştırılarak basılma) 2. tıka basa doldurulma (üzerine basılarak sıkıştırılma) 3. sıkıştırılma, tıkışma, tıkıştırılma (bir şeyi dar bir yere zorla sığdırılma) 4. basılma (sıkıştırılarak yerleştirılme) 5. sıkılanma (dolma tüfek, tabanca gibi silâhları ağızdan doldurarak sıkıştırılma)
l/gh 1. bastırılmak (sıkıştırılarak basılmak) 2. tıka basa doldurulmak (üzerine basılarak sıkıştırılmak) 3. sıkıştırılmak, tıkışmak, tıkıştırılmak (bir şeyi dar bir yere zorla sığdırılmak) 4. basılmak (sıkıştırılarak yerleştirılmek) 5. sıkılanmak (dolma tüfek, tabanca gibi silâhları ağızdan doldurarak sıkıştırılmak)
dewixandî rd 1. boğazlanmış olan 2. bereli (yara bere) 3. boğuk, boğunuk (ses)
dewixandî bûn l/ngh boğuklaşmak
dewixandîbûn m boğuklaşma
dewixandin m 1. boğazlama 2. bayıltma 3. bereleme
l/gh 1. boğazlamak 2. bayıltmak 3. berelemek
dewixî rd 1. bereli (berelenmiş, darb sonucu çürük olmuş olan) 2. boğuk, tıkanık, kısık (ses için) * dengê dewixî kısık ses
dewixî bûn l/ngh boğuklaşmak
dewixîbûn m 1. boğuklaşma 2. kısıklık, tıkanıklık (ses için)
dewixîn m 1. bertilme, berelenme 2. kısılma (ses için) 3. içi geçme, bayılma, tiksinme
l/ngh 1. bertilmek, berelenmek 2. kısılmak (ses için) 3. içi geçmek, bayılmak, tiksinmek
dewixîtî m kısıklık (ses için)
dewixok rd kısık (ses)
dewixokî rd/h kısıkça
dewixokîtî m kısıklık
dewiyan fel/m 1. çözümleme, tahlil, analiz 2.rz çözümleme, tahlil, analiz 3. kîm çözümleme, tahlil, analiz
dewiyana mîzê idrar tahlili
dewiyana xwînê kan tahlili
dewiyandî rd çözümlenmiş
dewiyandin m çözümleme, tahlil etmek
l/gh çözümlemek, tahlil etmek (bir şeyi incelemek)
dewiyanî rd çözümlemeli, tahlilî, analitik
dewiyîner rd çözümleyici
dewiyînerî m çözümleyicilik
dewiyînî rd çözümsel
dewk m yağ eritildiğinde üzerinde biriken tortu
dewkasik m ayran kasesi
dewker nd/nt ayrancı (imal eden)
dewkerî m ayrancılık
dewkîs nd süzme ayran
dewkul m 1. yayık 2.argo göbek
dewkul kulandin yayık yaymak
dewl kuyu kovası.
ast/m Kova (burcu)
dewl (i) m 1. kova (genellikle içinde su taşımaya veya kuyudan su çekmeye yarayan kap) * dewla bîrê kuyu kovası 2. buğday hunisi * dewla aşê değirmen buğday hunisi
dewl (ii) ant/m sidik torbası, idrar torbası, mesane
dewl (iii) m dahol
dewl (iv) m sırım
dewla aşê nd buğday hunisi
dewla mîzê ant/nd mesane, sidik torbası, idrar torbası
dewle m buğday hunisi
dewlemend varlıklı, zengin.
rd 1. zengin, gönç, varsıl * malbateke dewlemend zengin bir aile 2. zengin (yararlı veya kendisinden beklenilen, istenilen nitelikleri çok olan) * zimanekî dewlemend zengin bir dil 3. zengin (verimli) * siruşteke dewlemend zengin bir doğa
dewlemend bûn zenginleşmek.
l/ngh zenginlemek, zenginleşmek, varsıllaşmak
zengin olmak
dewlemend kirin l/gh zenginleştirmek, varsıllaştırmak
dewlemendbûn m zenginleme, zenginleşme, varsıllaşma
dewlemendbûyîn m zenginleme, zenginleşme, varsıllaşma
dewlemendî zenginlik, varlık.
m zenginlik, varsıllık, gönçlük
dewlemendî dewlemendîyê dikişîne mal malı çeker
dewlemendkirin m zenginleştirme, varsıllaştırma
dewlet devlet.
m 1. devlet * dewletên ku endamê Yekîtiya Erûpayêne Avrupa Birliğine üye devletler 2. devlet (devletin yönetim katı, hükümet) 3. devlet (talih) * teyrikê dewletê devlet kuşu, talih kuşu 4. zenginlik * xwedî dewleteke pir in büyük bir zenginliğe sahip 5. saltanat (bolluk ve zenginlik, gösterişli yaşayış)
dewlet dirêse ga golikê dibalêse tenceresi kaynarken maymunu oynarken
dewleta (yekî) dirêse t enceresi kaynarken maymunu oynarken
dewleta (yekî) lê xistin ş ansı yaver gitmek, başına devlet kuşu konmak * dewleta te lê xist şansın yaver gitti
dewleta (yekî) rêstin şansı yaver gitmek, başına devlet kuşu konmak
dewleta bilez pez û rez çabuk yetişen ve sahibini erken zengin eden küçük baş hayvan ve bağdır
dewleta nehênî gizli devlet, derin devlet
dewleta sermayedar kapitalist dewlet
dewleta tampon hiq tampon devlet
dewletbûn m devletleşme
dewletbûyîn m devletleşme
dewletên hêzdar güçlü devletler
dewletên mezin büyük devletler, güçlü devletler
dewletên yekbûyî yên amerîka Amerika Birleşik Devletleri.
dewletî rd devletli, zengin, bey (mutluluk ve refah içinde olan) * malbateke dewletî zengin bir aile
dewletî bûn l/ngh zenginlemek, zenginleşmek 2. kamulaştırılmak
dewletî kirin l/gh kamulaştırmak (devletleştirmek)
dewletîbûn m 1. zenginleme, zenginleşme 2. kamulaştırılma
dewletîbûyîn m zenginleme, zenginleşme 2. kamulaştırılma
dewletîkirî rd kamulaştırılmış
dewletîkirin m kamulaştırma (devletleştirme)
dewletok m devletçik
dewletparêz rd devletçi, devlet yanlısı
dewletparêzî m devletçilik
dewletperest rd koyu devletçi
dewletperestî m koyu devletçilik
dewlêxistî rd ballıklı (üzüm için)
dewlik ast/m Kova (burcu)
m kova (genellikle içinde su taşımaya veya kuyudan su çekmeye yarayan kap)
dewliqandin m sarkıtma
l/gh sarkıtmak
dewliqî rd salpa, sarkık
dewliqîbûn m sarkıklık
dewliqîn m sarkma
l/ngh sarkmak
dewlok rd hilekâr, hilebaz, aldatıcı
dewlokî m hilekârlık, hilebazlık
dewm bnr dehm (II)
dewmast n ayranlı yoğurt
dewr m 1. devir, devre (kendine özgü bir özellik taşıyan zaman parçası) 2. devre, dön(bir çağ içinde belli özellikleri olan sınırlı zaman süresi) 3. devre, dönem (yasama meclisinin iki seçilişi arasındaki zaman süresi) 4. devre, dön(bir yıl içindeki iki ayrı öğretim süresi)
1. devir, dönüş 2. devir, devretme, aktarılma, aktarma * ji erebeyê dewra mal bo vagonê malın arabadan vagona devri 3. devir, devret(bir malın mülkiyetini veya bir mal üzerindeki hakkı bir başkasına geçirme) * dewra erebeyê biqelêbe ser wê arabanın devrini onun üstüne yap 4. dev(bir görevin bir kimseden başkasına geçme) 5. devir, çevrim (sürekli ve düzenli değişme)
dewr (iii) m rol * bi dewra xwe rabe roluna göre hareket et
dewr bûn l/ngh devrolmak
dewr eke nû dan destpêkirin devir açmak
dewr kirin devretmek.
l/gh devretmek (bir malın mülkiyetini, birr mal üzerindeki hakı başkasına geçirmek)
dewra amadehiyê hazırlık devresi (dönemi)
dewra hêvotinê (perwerde an jî şerdeyê) eğitim dönemi
dewra karbonê karbon dönemi
dewra naşîtiyê emekleme çağı (veya dönemi)
dewran 1.dönem. 2.şans talih
m 1. devran (dünya) 2. devran (zaman)
dewran derbas kirin s altanat sürmek (bolluk içinde yaşamak)
dewranbexş rd iyi bir dönem bahşeden, sağlayan
dewrandîtî rd güngörmüş
dewraneke xweş bihartin (an jî derbas kirin) iyi ömür sürmek
dewrannas rd güngörmüş, tecrübeli kimse
dewrbûn m devrolma
dewrdaîm m devridaim
dewrdar rd devirli
dewre m 1. devre * dewreya pêşîn a maçê qediya maçın ilk devresi bitti 2. fiz devre, çevrim * dewreya elektrîkê elektrik devresi
dewre (i) rd yanlış
dewre ya girtî fiz kapalı devre
dewre ya kin (an jî kurt) fiz kısa devre
dewre ya vekirî fîz açık devre
dewregirtî fiz kapalı devre
dewrêş ol/n derviş
dewrêşî m dervişlik
dewretî m yanlışlık
dewreya duduyan sp ikinci devre (veya yarı)
dewreya ewilî sp ilk yarı
dewreya pêşîn sp ilk yarı
dewrî (i) m 1. tabak (yiyecek koymaya yarar az derin veya yayvan kap) 2. rd tabak (bir tabağın alacağı miktar)
dewrî (ii) rd devrî, çevrimsel
dewrî (yekî) kir (birine) devretm(bir malın mülkiyetini, bir mal üzerindeki hakı başkasına geçirmek) * hevalê min karê xwe dewrî min kir arkadaşım işini bana devretti * heqê xwe yê li ser erebeyê dewrî min bike bana arabanın üzerindeki hakkını devret
dewriye lşk/m devriye
dewriye gerîn devriye gezmek, kol gezmek
dewrkirî rd devredilmiş
dewrkirin m devretme, göçerme
dewrûber bnr dorûber
dews m 1. iz, y(bir şeyin geçtiği veya önceden bulunduğu yerde bıraktığı belirti, nişan) * dewsa pê ayak izi * dewsa devê kêrê xuya ye bıçağın izi belli * di tiliya wî de dewsa hingulîskê parmağındaki yüzük izi 2. yerine * ez di dewsate de bûma! ben senin yerinde olsaydım! 3.m oyuk * dewsa nalan nal oyukları
dewsa ling ayak izi
dewsa pê ayak izi
dewsa xwe girtin 1) yerini kapmak 2) yerleşmek
dewsandek m cendere
dewsek rd yedek
dewşek m döşek
dewsger nd/nt izci (iz süren)
dewsgerî m izcilik
dewsgir nd/nt 1. ardıl, halef 2. vekil (birinin yerini almış olan kimse)
dewsgirî m 1. ardıllık, haleflik 2. vekillik
dewsgirtî rd yerine geçmiş kimse
dewşo m ayran atığı
dewsok nd/nt vekil
dewşorme dîr/rd devşirme
dewsyar nd/nt muavin
dewsyarî m muavinlik
dewx m 1. ezinti, kıyıntı (açlık sebebiyle midede duyulan eziklik) 2. iç baygınlık, iç geçme * ji birçînan dewxa min çû açlıktan içim geçti
dewxa (yekî) çûn 1) ezilmek, içi geçmek (veya bayılmak), midesi ezilmek (veya kazınmak), içi ezilmek (veya kazınmak), yüreği bayılmak (veya ezilmek) * dewxa min diçe, ez qedehek şîr vexwim içim eziliyor bir bardak süt içeyim 2) içi geçmek, baygınlık geçirmek 3) çarpılmak, çekiciliğine kapılmak
dewxçûn m iç geçme, baygınlık geçirme
dewxêlo bûn l/ngh içi geçmek
dewxêlobûn m içi geçme
dew 1. mastê kiyandî 2. çelqemast *"adar e, dew lidar e"
dew tune fir bike, li hespê siwar dibe, çerx dike (biwêj) rewşa aborî xerab e, lê ew wekî ku her tişt baş e, kêfê dike. ez nizanim ev berces li ser çi kari ye. dew tune fir bike, li hespê siwar dibe, çerx dike.
dew tune, rûn difiroşe (biwêj) ji bo karên berevaji tê bikaranin. min tu t 1.pek ji vî zilamî fêm nekir. dew tune, rûn difroşe.
dew xwestin û kodik veşartin (biwêj) divê ya pêwist çi be bê pêkanîn. hem fedi kirin hem jî xwestin nabe. ew qas lîstik û vekişandin ne hewce ye. dewxwestin û kodikveşartin nabe.
dewa derman
dewal (navdêr) dêw, efrît, azo, heyûla, war, welat, dewlet
dewam (navdêr, mê) domandin yan domîn, berdewamî, nesekinîn yan nesekinandin, nerawestîn yan nerawestandin, kar, wezîfe, îş, şol, Ew ji seet 8î spêdeyê ta 4î paşnîvro li dewamê ye..
Herwiha: dom.
Bikaranîn: Lêker: dewam kirin. Navdêr: dewamkirin Rengdêr: dewamkirî.
ji: ji erebî دوام (dewam) ji lêkera دام (dame: domîn, dewam kirin, berdewam bûn), têkilî daîm, daîmen, dom, domandin, domîn, madem, îdamet, midawim....
: berdewam, berdewamî, dewamî, dewamker
dewam kirin (lêker)(Binihêre:) dewam
dewamî (navdêr, mê) rewşa dewambûnê.
ji: dewam + -î
dewamker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê dewam dike.
ji: dewam + -ker
dewamkirî (rengdêr) (Binihêre:) dewam
dewamkirin (navdêr)(Binihêre:) dewam
dewar sewalên malê yên wekî ga û gamêşan; tarîş
(navdêr) ker û hesp û hêstir û ajelên yên bo lêsiwarbûnê û barpêkişandinê tên bikaranîn, gareş, ga û manga û golik, pez, terş, (mecazî) pêrih, bêhiş, bêaqil, nezan, netêgihiştî. Bi soranî: wiłax. Cûnên dewaran, hesp, hêstir, hêştir, ker, mahîn, maker, mehîn.
Bikaranîn: bi dewaran, (bar) li dewaran kirin.
ji: jitirki davar ji tirkiya kevn taβar, tabar, hevreha mongolî tavar (mal, serwet, sermiyan, eşya). Ji zimanên tirkîkî-mongolî ketiye ermenî տավար (tavar), bi ermeniya navîn տաւար (tawar), gelek zimanên slavî товар (tovar: mal, eşya) û heta fînlendî jî tavara (eşya).
dewar kirin (lêker) canewer kirin.
ji: dewar + kirin
dewarîkirî (navdêr, mê) dehbeyîkirî.
ji: de +-warî +kirî
dewarkî (navdêr, mê) ajalkî, heywankî, ajelkî.
ji: dewar +-kî
dewartî (navdêr, mê) hergeletî.
ji: dewar +-tî
dewartî kirin (navdêr, mê) heywantî kirin.
ji: dewar +-tî + kirin
dewdew cureyekî çivîkên kedîkirî ye û axaftina însên dubare dike; tûtî
cureyekî çivîkên kedîkirî ye û axaftina însên dubare dike; tûtî
dewe 1. daxwaz yan şikayet. Binêre;, dawa 2. ji dew. Binêre;, dew
dewê ceribandî ji mastê neceribandî çêtir e gotina pêşiyan tişt çiqas xweşik be jî heke ne ceribandî be dîsa fikar tê de heye. lê tiştên ceribandî diyar e ku baş e an nebaşe, wê demê mirov hê bêhtir balê dikişîne ser tiştên ceribandî û kesên ceribandî.
dewê şilave, li ber avê (biwêj) bi tiştên ne siruşt û ne asahî, behremên ne xweş dertên. ma we çi ji wî tiştê sexte û erzan hêvî dikir? dewê şilave, li ber avê.
dewê xwe di parzûnê yekî de berdan hewl dan ku ew kes jî bibe hevparê karê wî
dewedar (rengdêr) dozdar, daweker.
ji: dewe +-dar
dewêr (navdêr) dewar, dewarên reş, dewarên gir
dewesnayene (Zazaki) dewisandin
dewî (navdêr, mê) rewşa dewbûnê.
ji: dew + -î
dewibandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dewibandin
dewibandin (lêker)(navdêr, mê) ji bo tiştên wek bîdon û tenekê kortik tê de çêkirin bi tirkî:Goçertmek bi pehînekê tenekê dewiband.Meterê penêr di otobosê de dewibiye..
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ده‌وباندن. Tewîn: Lêker: -dewibîn-.
Têkildar: dewibîn.
ji wêjeyê: Tiştekî zêde li cîhê xwe wek berê nemaye, ne mirov û ne jî xweza, ne dar û ne jî ber; ji bilî dewibandina mekanên bîranînan, dewsa birîna gotinan û mêxweşiya şopên evînên xwekuj. Li wan mêlavan şopa lingên pistîniyê, pêjna xeyalê û awirên yarê mîna şûna xencerê mane.(Enwer Karahan: Cîhê nifteya sindoqê û sirra kêrê, Nefel.com, 4/2008).
: dewibandî, dewibîner
dewibîn 1. xerabûn (lêker) Ji bo fêkiyan bi şiklekî wisa xerabûn ku êdî nema bê xwarin.Wek Cebeş û petêx (gundor) êdî bêhnek pîs têkevê û hendirên wan bive wekî dew. Tewîn: -dewib-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ده‌وبین.
ji wêjeyê: Serê min bi pirsên ku ji xwe dikim û bêbersiv dimînin hema hema bûye mîna petêxekî dewibî!.
Têkildar: dew dewixîn.
Bide ber: perixîn xurifîn. Peyvnasî: Dibe ku peyvên dew û dewibîn ji yek rehî (kok) derketibin. Ji ber ku dema fêkî û sebzeyên gelekî xera dibin, hendirê wan jî nerm dibe. Dibe av yanî bi rastî jî dibe wek dew.Hinek mirov dema kal dibin dixurifin (xurifîn) yanî hişê wan anormal kar dike, hafiza wan wenda û jar dibe. Ji wan kal pîran tê gotin dewixîye (dewixîn). Yanî mejiyên wan bûye wek dew!. Gelek eşkereye ku dewixîn û dewibîn him ji aliyê morfolojî u him ji aliyê wateyê gelekî nêzîke hevdûne. Dengên X û B bi hev re guheriye. Wekî peyvên pelixîn û perixîn.
dewij (Zazaki) (rengdêr) (navdêr). Bi kurmancî: gundî.
ji: dew + -ij
dewik torteya/dûrda rûnê qijirandî
torteya/dûrda rûnê qijirandî
dewîn (navdêr, mê) mehîr, xwarina şil ya ku ji birincî û şîrî hatiye çêkirin û kelandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ده‌وین.
Bide ber: dew, dêwîn, derewîn.
ji wêjeyê: Hindî ku dewîn e, ew derewîn e, bo min neîne, çu naqetîne.(ji Beyta zadî, helbestek gelêrî ji herêma Colemêrgê).
ji: dew + -în
dewiqîn (navdêr, mê) gehiştin helbûn yan zerbûna fêqî, :ev sêve ya tirşe ango ne dewiqîye.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ده‌وقین
dewirandin (navdêr, mê) bo lêkerê binere bi rê ve birin, meşandin,dolivandin,rewandin,debirandin,doliwandin,gerinandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ده‌وراندن.
Bide ber: birêveçûn. Bi soranî: berêwebirdin, guzerandin
dewirîn (lêker)(navdêr, mê) fitilîn, zivirrîn, çerixîn, çerx dan, dewr dan. Tewîn: -dewir-
dewisandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dewisandin
dewisandin (lêker)(navdêr, mê) tepisandin, pê lê kirin, pestandin, pêpes kirin, qeyiqandin, pêlî kirin, hêzek giran danîn ser, piyê xwe yan tiştek din danîn ser tiştekî û ew tişt bi zorê birin xwarê: ax di bin piyên xwe ve dewisandin, Min bi tila şehdeyê bişkojka Enter dewisand. Mirov tirî bi piyan didewisîne daku ava wî bike mey û tiriyê ziha jî bike mewîj. çewisandin, zirviçandin, merriçandin, perçiqandin, pî.
Herwiha: dewsandin. Tewîn: Lêker: -dewisîn-.
Têkildar: dewisîn.
Bide ber: çewisandin.
ji: dews + -andin.
: dewisandî, dewisîner, dewisînk
dewisandin/didewisîne /bidewisîne 1. mişe kirin, tepisandin 2. bi cih kirin, tê de danîn
dewisîn (lêker)(navdêr, mê) tepisîn, hatin dewisandin, ji ber hêzek giran ber bi xwarê livîn, hatin tepisandin.
Herwiha: dewisan, dewisiyan, dewisyan, dewsan, dewsiyan, dewsîn. Tewîn: Lêker: -dewis-.
Têkildar: dewisandin.
Bide ber: çewisîn.
ji: dews + -în.
: dewisiyayî, dewisî
dewisîn/didewise/bidewise 1. tepisîn 2. bi cih bûn
dewisînkar (navdêr, mê) astengker.
ji: dewisîn +-kar
dewisîyayene (Zazaki) (lêker) dewisîn
dewisnayene (Zazaki) (lêker) dewisandin
dewisnîyayene (Zazaki) (lêker) hatin dewisandin
dewixandî (rengdêr) fetisandî, fetisokî, dewixî, tune bû, xizok, ketî.
ji: dewixand + -î
dewixandî bûn (lêker) dewixî bûn, fetisokî bûn.
ji: dewixandî + bûn
dewixandîbûn (navdêr, mê) dewixîbûn, fetisokîbûn.
ji: dewixandî +bûn
dewixandin (lêker)ji ser hiş birin, ji xwe ve birin
dewixandin/didewixîne /bidewixîne ji ser hiş birin, ji xwe ve birin
dewixîn 1. bêtaqet ketin (lêker) Bê taqet û bê hal ketin, bê taqet bûn, gelekî betilîn, ji hevdû ketin, ji hal de ketiné. Tewîn: -dewix-.
ji wêjeyê: Mine heq û hed di pirsan de nedît, ne mecbûr bûm guhê xwe bel bikim û bi serekî dewixî debar bikim li ber eletewşiyeke di vê berbanga ku ruh, beden û mêjiyê min kerixîye de. Li metrepolê ku hewa wî di nav saetekê de, car caran tê guhertin; carcaran bayekî hênik ji aliyê Bosforê tê û kincên mirov ên ku ji xwêdanê şil bûne, bi laşê mirov ê dewixî ve dizeliqîne…di demê weha de, xwarinên herî xweş bêtam dibin gelek caran li restaurantên elît û naskirî; tenê mirov dixwaze xwe bera nav aveke sar bide, xwe bispêre siya çinareke kevnar û gotinene nazik û birehm. jêder.
Bide ber: dewx, betilîn, Bê taqet ketin
dewjin dewê meşkê
dewkî (rengdêr) dema giyanê mirovî rengê mîna dew digire jiber germê yan mandîbûnê
dewkil meşka dêw, sirsûm
dewkil/kiledew 1.meşka dêw 2. sirsûm
dewkîs (navdêr, nêr) dewê zuha di nav tûrikan de, lûrik
dewle (navdêr, mê) say, xêr: Ji dewleyî serê celadet Bedirxan, kurd niha xwedî alfabeyek nûjen in. zengînî, dewlemendî, pare û eşya û milkê ku mirovî heye, mal, maliyet, malûmilk, saman, serwet.
Herwiha: mal û milk, mal-û-milk.
ji wêjeyê: Nexweşiyên me ji dewleyî serê te hind giranin ger Sigismund jî ji me rabe wê di nav me de dîn bibe, ji xwe ne pêwîst e ku em basê hz. Xanî bikîn ew ji mêj de di kolanê de mendehoş bibû û li xerîdarên qumaşê xwe digera, ku heta niha jî nehatine peydakirin.(Kovan Sindî: Seydayê Hêja, Duhokwriters.com, jêgirtin 2/2009).
: dewlemend, dewlemendî
dewlemend 1. sermiyandar, xwedî rastmal 2. bi şêt û pêt *"dibêjin: 'dewlemendo pîroz be, feqîro te ji ku anî?"
(rengdêr) (navdêr) zengîn, maldar, paredar, ne xizan, ne belengaz, ne hejar, ne feqîr, ne perîşan, ne jar, kesa/ê ku pirr pare yan maliyet heye, xanedan.
Herwiha: dewlemen, dewletmen, dewletmend.
Bikaranîn: Lêker: dewlemend bûn, dewlemend kirin. Navdêr: dewlemendbûn, dewlemendkirin Rengdêr: dewlemendbûyî, dewlemendkirî.
: dewlemendane h, dewlemendî nm, dewlemendîtî nm, dewlemendtî nm
dewlemend bûn (lêker)(Binihêre:) dewlemend
dewlemend kirin (lêker)(Binihêre:) dewlemend
dewlemendbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dewlemend
dewlemendbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dewlemend
dewlemendî sermiyandarî, rastmaldarî *"heçî nizane quweta xwe, ew dûr e ji dewlemendiya xwe"
(navdêr, mê) zengînî, maldarî, paredarî, refah, kamêranî, halxweşî, jiyarxweşî, xweşguzarî, rewşa zengînan, zengînbûn bereket, berdarî, zêdehî.
Herwiha: dewletmendî, dolemendî.
Dijwate: belingazî, feqîrî, hejarî, jarî, perîşanî, rebenî, şerpezetî, xizanî.
ji: dewlemend + -î
dewlemendîkî (navdêr, mê) bi dewlemendî.
ji: dewlemendî +-kî
dewlemendkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dewlemend
dewlet 1. dûgel 2. sermidevistan yanî *"dewlet, di bin gurzên giyayî de ne"
(navdêr, mê) dûgel, herêmek serbixwe: Zêdeyî 200 dewletan li dinyayê hene. hêza herêmek serbixwe bi rê ve dibin: Dûgela tirk bi hezaran gundên kurdan wêran kirine. hemî dezgehên hikûmî yên welatekî bi rê ve dibin: Polîs jî dûgel e. serbixwe, azad, rizgar: Nêzîk e ku xewna me yan mezin bi cih bêt: Kurdistan bibe dûgelek bi serê xwe. dewlemendî, zengînî, mal, maliyet,bongî,bongtî,.
Bide ber: bajarr, gund, herêm, hikûmet, navçe, siyaset, welat.
ji: ji erebî دولة (dewlet) jiarami דולא (dewla: desthilat, serwerî), hevreha akadî duwelu (kontrol kirin)..
Bikaranîn: Lêker: dewlet bûn, dewlet kirin. Navdêr: dewletbûn, dewletkirin Rengdêr: dewletbûyî, dewletkirî.
: dewletî, dewlî, duwelî, dewlemend, dewlemendî. Bi soranî: dewłet
dewlet bûn (lêker)(Binihêre:) dewlet
dewlet e, bel e, gewr e, bi şev sayî ye, bi roj ewr e (biwêj) tam jî rewşa dewletên çelewarî ku bûne mafya û bi karên dizî û heram re mijûl dibin tîne ziman. bi rastî jî dewleta me dewleteke bel e, gewr e, bi şev sayî ye, bi roj ewr e.
dewlet kirin (lêker)(Binihêre:) dewlet
dewlet serê axê, tevka lûvê (biwêj) axa û beg, hêz û quweta xwe ji dewletê digirin. bi gotineke din, heke dewlet nebe tilsim, hêza axa û began jî namîne. axa û dewlet, hêz û rengê hev û din temam dikin. loma jî gotine: “dewlet serê axê, tevka lûvê.
dewleta bikiltûz e, bûk stewr e qîz avis e (biwêj) ji bo rewşa berevajî tê gotin. ji ber ku di xîmê wê de zilm û neheqî heye, ev dewlet zû bi zû rast nabe, dewleteke bikiltfiz e, bûk stewr e qîz avis e.
dewleta elî osman (navdêr, mê) (henekkirina bi navê) dewleta Alî Osman anku Dewleta Osmanî, (henekkirina bi navê) dewleta Tirkiyê.
ji wêjeyê: De werin li lîztikên dewleta Elî Osman binerin û kirasê xwe neçirînin. Tirkên ku qaşo dixwazin di sedsala 21ê de hinekî bibin insan û bêhna insanetîyê ji wan bê, dev ji dek û dolabên xwe bernadin û kerê Kurdan bera nizanim ser çiyî xwe didin. Ê helbet belasebeb negotine “Kurmê şîrî heta pîrî ye” canim, ma jina qereçî dibe xatûn? Na.(Lotikxane.com, 12/2010)
dewleta federal (navdêr, mê) welatê ku lê desthilat hatiye desantralîzekirin anku xweserî di destê herêm û deveran de ye û ew herêm di gelek biwaran de xweser inNediyar, dewletek federalPirrjimar, dewletên federal.
ji wêjeyê: Platforma Makezagona Dewleta Federal pêwîst e sernavê nivîseka Îbrahîm Güçlü di Netkurd.com de, 5/2011
dewleta nehênî 1. dewleta ku pergala wê ne tenik e 2. dewlemendiya ji xelexurdeyê
dewletbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dewlet
dewletbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dewlet
dewletên yekbûyî yên amerîkayê serenav, welatek e li Amerîkaya Bakur, li bakur hevsinorî Kenedayê û li başûr cîranê Meksîkê ye (bi gelemperî wek Amerîka yan DYA tê nasîn û bi hêza xwe ya aborî, çandeyî û çekdarî wek xurttirîn welatê cîhanê tê hesibandin).
Herwiha: Dewletên Yekgirtî, Wîlayetên Yekgirtî, Dewletên Yekgirtî yên Amerîkayê, Dewletên Yekgirtî yên Emerîkayê, Dewletên Yekbûyî yên Emerîkayê, Wîlayetên Yekgirtî yên Amerîkayê, Wîlayetên Yekgirtî yên Emerîkayê, Wîlayetên Yekbûyî yên Amerîkayê, Wîlayetên Yekbûyî yên Emerîkayê, Emerîka, DYA, DYE, WYA, WYE
dewletî (rengdêr) fermî, resmî, îdarî, mîrî, hikûmî, tişta/ê bi birryara dewletê tê kirin.
Herwiha: duwelî.
Dijwate: ferdî, kesînî, takekesî, şexsî.
Bide ber: gelemperî, giştî.
ji: dewlet + -î.
Bikaranîn: Lêker: dewletî bûn, dewletî kirin. Navdêr: dewletîbûn, dewletîkirin Rengdêr: dewletîbûyî, dewletîkirî.
: fermîtî
dewletî bûn (lêker)(Binihêre:) dewletî
dewletî kirin (lêker)(Binihêre:) dewletî
dewletîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dewletî
dewletîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) dewletî
dewletîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dewletî kirin
dewletîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dewletî
dewletiyo bimbarek be, xizano te ji ku anî (biwêj) peşveçûn an jî destkeftiyeke xizanan jî bi awayekî neyînî tê dîtin. dewletiyo binibarek be, xizano te ji ku anî... ma ji her kesî re edet. e, ji pêşmergeyan tenê re qebhet e, lawo?.. yaqûb tilermenî
dewletkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dewlet kirin
dewletkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dewlet
dewletok (navdêr, mê) mîkrodewlet, mînîdewlet, dewletên gelek biçûk.
ji wêjeyê: Rêberê PKK-ê Abdullah Ocalan bi daxuyaniyeka nivîskî ko îro li newroza Diyarbekirê hat xwendin got dewletên emperyalîst van dused salên dawiyê civaka ereb, faris, tirk û kurdan di ”dewletokên neteweyî” de fetisandine û got avakirina cografyayên yekneteweyî jî îcadeka neinsanî ye..
ji: dewlet + -ok.
: dewletokî
dewletokî (navdêr, mê) rewşa dewletokbûnê.
ji: dewletok + -î
dewletparêzî (navdêr, mê) dewletperestî.
ji: dewlet +-parêzî
dewletperestî (navdêr, mê) dewletparêzî.
ji: dewlet +-perestî
dewletvan (navdêr, mê) siyasetmedarê mezin.
ji: dewlet +-van
dewlik (navdêr, mê) bîdon, dolik, kanîster, den, qapê mezin yê ku bi gelemperî ji lekî hatiye çêkirin, şikilê wî sîlînder e û biderdank e û av û şileyên din pê tê kêşan.
Herwiha: dewil, dewl, dol , dolik, dolk.
Bide ber: bêdrok, setil, zerik.
ji: hevreh farisî دول (dûl), pehlewî dol, jiarami ܕܘܠܐ/דולא (dewla: dolik, dewlik) ku hevreha akadî dûlu/delû, erebî دلو (delû) û îbranî דלי (dlî). Ji heman rehî: dolab.
: dewlikî
dewlikî (navdêr, mê) rewşa dewlikbûnê.
ji: dewlik + -î
dewr 1. çax, heyam 2. careke kirina tiştekî; ger 3. raguhastin 4. wane *"heke dewr bi te re neyê, tu bi dewrê re here"
(navdêr, mê) çerx, zivirr, gerra li dor tiştekê/î, serdem, heyam, zeman, çerx, çax: Li ser dewra wî (li dema ew serok bû), rol: Wî di wêjeya kurdî de dewrek baş hebûye. (Wî di wêjeya kurdî de rolek giring lîstiye.), dor, sire, nobet, gerr.
Herwiha: dewir.
Bikaranîn: Lêker: dewr dan, dewr kirin. Navdêr: dewrdan, dewrkirin Rengdêr: dewrdayî, dewrkirî.
ji: ji erebî دور (dewr), hevreha aramî ܕܘܪ (d-w-r-: zivirrîn). Ji eynî rehî: dor..
: dewirandin, dewirandî, dewrder
dewr dan (lêker)(Binihêre:) dewr
dewr kirin 1. raguhastin, neql kirin 2. xitim kirin
(lêker)(Binihêre:) dewr
dewra xwe rewan kirin waneya xwe dubare kirin û baş tê gihiştin
dewran çerxa zemên *"dewran bi dor e, geh li jêr e geh li jor e"
(navdêr, mê) serdem, çerx, zeman, dem, esir, gûn, dewr.
Bide ber: dewaran.
ji: dewr + -an
dewraze hespê girs
hespê girs
dewrdan (navdêr, mê) (Binihêre:) dewr
dewrdar (rengdêr) gerdar, çerxdar, bidewr, biçerx.
ji: dewr +-dar
dewre 1. xelet 2. çewt
(navdêr, mê) vedor, zandor, heyam, heyn, werçerx, xol, periyod.
ji: Ji erebî
dewregirtî (rengdêr) dewreya girtî.
ji: dewre +girtî
dewrî (navdêr, mê) teyfik, sênî, lalik, tepsî, sahan, binik, binsênî
dewrî yekî kirin karek raspartin yekî
dewriye (navdêr) eskerên yan polîsên ku digerrin û derdoran kontrol dikin, karê ku ew esker yan polîs dikin.
ji wêjeyê: Berdevkê Artêşa Amerîkayê yê li Kerkûkê James Rawlinson jî dibêje: Sdemê ku leşkerên iraqî li wir bûne çewtiyeke dewrîyeyê bûye. Dema gelê herêmê leşkerên iraqî li herêmê dibînin, dikevin panîkê û difikirin ku Iraqê artêşa xwe şandiye herêmê. Bûyerek biçûk kirin operasyoneke mezin.(Netkurd.com, 7/2009).
ji: Ji erebî, têkildarî dewr, dor
dewrkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dewr kirin
dewrkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dewr
dews 1. şop 2. cih 3. war 4. şûn *"dewsa şûran rehet dibe, dewsa gotinan rehet nabe"
dews kirin (lêker) dewisandin, tepisandin, pê lê kirin, pestandin, pêpes kirin, qeyiqandin, pêlî kirin, hêzek giran danîn ser, piyê xwe yan tiştek din danîn ser tiştekî û ew tişt bi zorê birin xwarê: ax di bin piyên xwe de dewis kir, Mirov tirî bi piyan dews dike daku ava wî bike mey û tiriyê ziha jî bike mewîj.
dews û doz war û mebest
dewsa şêran, maye kundê dêran (biwêj) şûna xurt û başan xeraban girtin. ew jî dewrana dinê ye, ez çawa bikim heyran? îro dewsa şerait, maye kulnlê dêran.
dewsek kirin (navdêr) Ji bo ku tiştek bê hêvişandin, parastin wê tiştê kopî kirin, yedeka wê derxistin, jibergirtin, jiberhildan
dewsgirtin (navdêr, mê) li ser dewsê ya rêçê çûn, cihgirtin, fêrbûn, :wî dewsa babê xwe ya girtî
dewx sergêjî
(navdêr, mê) Ji ber tansiyonê yan ji ber tiştekî din ji nişkê ve serî gêj bûn û wezna xwe wunda kirin
dewłet (Soranî) . Bi kurmancî: dewlet
dew wiskiya qaçax,araqa bialqol.
Xunav,avî,pîvok,bihara ciwaniyê,bi xunavê şilkirin
dew line Li Amerikaya Bakur îstasyonên ku di paralela 70. de ne
dew point pileya tînê ya pêwîst ya ji bo pêkhatina xunavê.
dewarflask termos.
dewberry dendureşk, (bot.) Rubus caesius.
dewdrop dilopa xunavê
dewiness hêm,hêw,kam
dewlap gerdana şiqitî ya ku di binê stûyên ajalên dewar de
dewworm kurmik.
dewy hêmî,hêwî,bi xunavê şilbûyî
dew (m.) yoghurt
m. airan (a cold drink made of youghurt, in India called lassi, in Iran dugh)
airan (a drink consisting of yoghurt and water, Indian: lassi)
dewam Binêre: dom
dewam kirin v.t. to continue
v.t. to continue
dewar (m.) cattle
m. domestic animal, cattle
dewarê reş oxen, buffalo
dewir =dewr f. circle.
=dewr f. circle.
dewir dan v.t. to circle
v.t. to circle
dewisandin to press, to squeeze
dewlemend rich
rich, wealthy
(antonym=xizan/feqîr) rich
dewlemendî richness
(f.) richness, fortune
dewlemend  (adj.) rich
dewlet state
f. state. dewleta Frensayê = the state of France
dewletî (adj.) state, state-run; (n) statehood
dewletî  saint
dewr (f.) period, era
f. age, time, epoch; role.
dewr lîstin to play a role.
dewran (f.) age
f. age, time
dews track
f. place, spot, trace
dewsgir successor
dew Ayran
Buttermilch
Molke
dewan Auseinandersetzung
Besprechung
Debatte
dewar großköpfiges Tier wie Rind, Last-, Saumtier
dewdew Papagei
dewisandin drücken
drucken
pressen
dewlemend reich
dewlemendî Reichtum
Wohlstand
dewlet Glück
Reichtum
Staat
dewletî reich
dewr Jahrhundert
Phase
Zeitabschnitt
dewran Epoche
Zeitalter
dewre falsch
dewrêş Bettler
Derwisch
dewrîyê derketin auf Streife gehen
kontrollieren
patrouillieren
dews Ort
Platz
Stelle
Zeichen
dewsa ku anstatt
dewe gund, dey.
dew n. gez, geze n.
n. do, du, duwe, dîo, due n.
dew kiyan lg. do sanitene, do kilkerdene
dewam m. dewam, ramitîs, dewom n.
dewam kirin lg. ramitene, kudenayene, dewam kerdene, dewamnayene
dewan m. muzakere, danisîyayis n.
dewang m. muzakere, danisîyayis n.
m. fek, qepax n.
dewar arg. ga, dawar
n. dewar, dawar, diwar n.
dewar çêrandin lg. dewar çerenayene
dewara res n. dewaro sîya n.
dewask m. pedal, padal (hetan de) n.
dewdank m. rewike, kedike, dodang m.
dewdew rd. zoo. dîksilêman, dikulik, dudu, hophopik, huthutik, silêmano dinîkil, dodo, duede, dode n.
dewedar m/n. dozdar, dawadar, mudeî, dawacî, dewadar n.
dewelêkirî rd. dozdarên, dawadarên, dozereribîyox, dozererikerîyox, mudeîaleyh, dozkerde, dawakerde
dewen m. bot. xibêre, sincêre m.
dewêt m. dîvît, diwît n.
dewetîye m. mû m., silayname. dawetname. dawetîye, momî m.
dewetkirî rd. silaynaye, silayîkerde, dawetkerde, silayîyên, dawetin, silayên
dewetname m. mû m., silayname. dawetname. dawetîye, momî m.
dewfiros rd. dorotox
dewfirosî m. dorotoxîye, dorotoxênî m.
dewik rd. doyên
dewiqandin lg. pêverdayene, hakî pêverdayene
dewiqîn m. resayis, kemelîyayis, restis n.
dewisandî rd. dewesnaye, dawasnaye, repesnaye, pestnaye
rd. tengeznaye, dawesnaye, çikçiknaye, serlokerde, pîpîkanrakerde
dewisandin lg. dewesnayene, pêpesnayene, kepesnayene, tepesnayene, kurisnayene, pestnayene, repesnayene, pêpes kerdene, dawasnayene, dowsnayene
m. dewesnayis, pêpesnayis, kepesnayis, tepesnayis, kurisnayis, pestnayis, repesnayis, pêpeskerdis n.
lg. . tengeznayene, çikçiknayene, serlo kerdene, pîpîkan ra kerdene, dewesnayene, kîp kerdene, pir kerdene, lewra kerdene, qil kerdene
dewisîn m. dewesîyayis, repesîyayis, çikgkîyayis, serlobîyayis n.
lng. tengezîyene, serlo bîyene, kîp bîyene, pir bîyene, çikçikîyene, fekra bîyene, qilbîyene
dewixandin lg. . gewexnayene, gebaxnayene
dewixîn lng. gewexîyene, gebaxîyene
dewiyan m. tahlîl, analîz n.
dewiyandin lg. . tahlîl kerdene, analîz kerdene
m. tahlîlkerdis, analîzkerdis n.
dewker m/n. dovirastox, doçî n.
dewkîs m. toraq, turaq, toreq, torak n.
dewkul m. meske m.
dewkul kulandin lg. do sanitene, do kilkerdene, nîrayene, meske kilkerdene, sirsime sanitene, yawixe sanitene
dewl m. kulenge, bêdroye, helbe, dolçe, helke, dewle, dowl, dowlçe, helbike, dewlçe, helkîe, elbike, elbe, dualçe m.
m. ano. mîzorik, mîzdang, kîsikê mizî, torbikê mîzî n.
dewla mîzê m. ano. mîzorik, mîzdang, kîsikê mizî, torbikê mîzî n.
dewlemend rd. zengîn, pête, maldar, dewletî
dewlemend bun lng. zengîn bîyene, pête bîyene, dewletî bîyene
dewlemend kirin lg. zengîn kerdene, pête kerdene, dewletî kerdene, zengînnayene
dewlemendbûn m. zengînbîyayis, pêtebîyayis, dewletîbîyayis n.
dewlemendî m. zengînîye, pêteyîye, estîye, zengînênî, pêteyênî m.
dewlemendkirin m. zengînkerdis, pêtekerdis, zengînnayis, dewletîkerdis n.
dewlet m. dewlete, dugele, duwele, duyel, dugel, duwel m.
dewleta hiqûqê n. dewleta hûqûqî m.
dewleta sermayedar n. dewleta sermîyandare, dewleta sermayedare, dewleta kapîtalîste m.
dewleta tampon n. dewleta tampone, tampondewlete m.
dewletên azad pj. dewletên serbestî, dewletên azadî
dewletên yekbûyî pj. dewletên yewbîyayî
dewletên yekbûyî yên amerîkayê dewletên yewbîyayî yên amerîkayez n.
dewletî rd. zengîn, pête, maldar, dewletî
dewletparest rd. dewletparêz, dewletcî, dewletperest
dewletparestî m. dewletparêzîye, dewletritîye, dewletperestênî m.
dewletparêz rd. dewletparêz, dewletcî, dewletperest
dewletparêzî m. dewletparêzîye, dewletritîye, dewletperestênî m.
dewlik m. ast. bêdroye, kulenge
m. dewlçe, dolçe, dewle, dowl, dowlçe m.
dewliqandin lg. roseqetnayene, sendelnayene, roverdayene, piro roverdayene, deverdayene, defîndene
m. roseqetnayis, sendelnayis, roverdayis, aleqnayis, deverdayis, defîndis n.
dewliqî rd. roseqetîyaye, roverdîyaye, aleqîyaye, sendelîyaye, daleqîyaye
dewliqîn lng. roseqetîyene, roverdîyene, sendelîyene, aleqîyene, daliqîyene, pede aleqîyene
dewr m. heng, dewr, perîyot, rador n.
dewr kirin lg. . dewr kerdene *hatin dewrkirin [t b. dewr kerîyene, ameyene dewrkerdene
dewra duduyan n, dewrê didiyan, dewrê diyan m.
dewran m. dewran n.
dewranra ketin lng. dewran ra kewtene, dewran ra waroginayene
dewre m. qisim, bes, dewre, fasil n.
dewrêsî m. derwêsîye, abûdîye, dewrêsîye, derwêsênî, abudênî, dewrêsênî m.
dewreya kin n. dewreya kilme m.
dewreya kurt n. dewreya kîlme m.
dewrî m. tebaxe, nalmike, qacaxe, tabaxe, tabaqe m.
dews m. hurêndî, ca, rêçe, hurende, rîeç, herinde, herunde, herune m.
dews girtin lg. . hurêndî girewtene, ca girewtene
dewsa ling n. rêça linge, hurêndîya linge, parêçe, pîyer, pîer m.
dewsa xwe girtin lz. cayê xo girewtene, hurêndîya xo girewtene
dewsandî rd. dewesnaye, dawasnaye, repesnaye, pestnaye
dewsger m/n. rêçeçarnayox, rêçgêrox, kesaf, rêçgêr, rêçwan n.
dewsok m/n. cagirewtox, êdeg, hurêndgirewtox, yêdeg n.
dewvexwarin lg. do simitene
dewa dava
dewaker davacı
dewayin davalı
davalı
dewe köy
dewij köylü
dewleta huqûqî hukuk devleti
dewleta polîsî polis devleti
dewlete devlet
dewletê yewbiyayey ê amerîka Amerika Birleşik Devletleri
dew (pele) lez, bizav, lezûbizav, ecele
(rakirdin) bezîn, bazdan
revîn
dewam dewam, dom
dewam kirdin domandin, dewamandin, dom kirin, dewam kirin
dewan (xêra) pît, lezgîn, beza, bilez, tişta zû dibeze / dimeşe
(cewherdar) birqok, biriqdar
teyisok
dewen tiraş, kêrat, devî, bûş, devîçirk, darkolik, kem, dirîk, çîtik, teraş
dewîn (rakirdin) bezîn, bazdan, revîn, pît / bilez meşîn
dewît pêzeweng, kodoş, kesa/ê jinan û mêran digihînin hev daku bi pare cot bibin ango bikevin têkiliyên cinsî
dewlemend, dewlemen zengîn, paredar, halxweş, xanedan, dewlemend, maldar
dewlemendî, dewlemenî zengînî, paredarî, halxweşî, xanedanî, dewlemendî, maldarî
dewlet dewlet
mal, maliyet, dewle, dewlemendî, zengînî, malûmilk
dewr dewr, dor, dorber, çaralî, derdor, hawirdor
dewr, serdem, çerx, qirn
dewr dan dewr dan, li dor zivirîn
(gemaro dan) dorpêç kirin
dewrandewr dorber, çaralî
dewrî sênîk, teyfik, lalik, dewrî
dewlemend riĉa
dewletên yekbûyî yên amerîkayê usono (=DYA)
dews laŭ. li venas laŭ mi. Ew li dewsa min hat.