Encamên lêgerînê
descartesçi kartezyen (kesê ku alîgirê felsefeya Descartes û doktrina wî ya felsefî ye) nd/rd
descartesçilik kartezyenîzm fel/m
descartes’çi kartezyen (kesê ku alîgirê felsefeya Descartes û doktrîna wî ya felsefî ye) nd/rd
descartes’çilik kartezyenîzm fel/m
desen çîn, neqş.
1. nîgar m, ahar m, desen n (nimandina heyberan li ser texte, qumaş û tiştên wisa) 2. nîgar, desen (tevahiya wênexêzên ku bi mebesta hîkariyê li tiştekî bike) n 3. nîgarkêşî (hunera çekirina nîgaran) m
1. nîgar m, ahar m, desen n (nimandina heyberan li ser texte, qumaş û tiştên wisa) 2. nîgar, desen (tevahiya wênexêzên ku bi mebesta hîkariyê li tiştekî bike) n 3. nîgarkêşî (hunera çêkirina nîgaran) m
desenli 1. ahardar, nîgardar 2. nîgarkirî, çînkirî, desenkirî, binîgar, bidesn rd
1. ahardar, nîgardar 2. nîgarkirî, çînkirî, desenkirî, binîgar, bidesn rd
desensiz bênîgar, bêahar, bêçîn, bêdesn *desensiz kumaş qumaşê bênîgar rd
bênîgar, bêahar, bêçîn, bêdesn * desensiz kumaş qumaşê bênîgar rd
desibel desîbel (aletê ku pê hêza bihîzyariyê tê pîvan) m
desîbel (aletê ku pê hêza bihîzyariyê tê pîvan) m
desigram desîgram, dg (dehyeka gramê, ji dehan yekê gramê) mat/m
desîgram, dg (dehyeka gramê, ji dehan yekê gramê) mat/m
desikatör desîkator (derdana zuwakirinê) tek/m
desîkator (derdana zuwakirinê) tek/m
desilitre desîlître, dl (dehyeka lîtreyê, ji dehan yekê lîtreyê) mat/m
desîlître, dl (dehyeka lîtreyê, ji dehan yekê lîtreyê) mat/m
desimetre desîmetre, dm (dehyeka metreyê) mat/m
desîmetre, dm (dehyeka metreyê) mat/m
desinatör neqaş.
nîgarkêş, nexşkêş, desînator nd/nt
nîgarkêş, nexşkêş, desinator nd/nt
desinatörlük nîgarkêşî, nexşkêşî, desînatorî m
nîgarkêşî, nexşkêşî, desinatorî m
desise binekarî, dek, dolav.
fend, fen, dek, xap, hile, desîse m
fend, fen, dek, xap, hîle, desîse m
desister desîster, dst (dehyeka stere) m
desîster, dst (dehyeka sterê) m
despot zorbaz.
1. despot (kesê ku welateki bi zor û pestê bi re ve dibe) n 2. despot (navê serokê ruhanî yê Rûmên Ortadoks) dîr/n 3. zordest, zorker, zorbaş (kesê ku dixwaze her daxwaz û xwestkên xwe bide kirin) (mec) nd/nt
1. despot (kesê ku welatekî bi zor û pestê bi rê ve dibe) n 2. despot (navê serokê ruhanî yê Rûmên Ortadoks) dîr/n 3. zordest, zorker, zorbaş (kesê ku dixwaze her daxwaz û xwestkên xwe bide kirin) (mec) nd/nt
despotik 1. despotane, despotîk 2. zorbaşane (mec) rd
1. despotane, despotîk 2. zorbaşane (mec) rd
despotizm zorbazî.
despotluk 1. despoti, istibdat 2. despoti (birêvebirina welatekî li gorî kêf û zewq'a xwe) m
1. despotî, îstîbdat 2. despotî (birêvebirina welatekî li gorî kêf û zewqa xwe) m
dessas dekbaz rd
dekbaz rd
destan dasîtan.
1. destan, dasitan (ji bo helbestên ku bûyerên der barê xwedawendan, gemasan ên beriya dirokê ji xwe re kirine mijar û babet) 2. destan (ji bo helbesta gelêrî ya qehremaniyê, ku pivana wê 11 kite ye) wj/m 3. destan (helbesta dirêj a qehremaniyê ku ji aliyê teşe û naverokê ve ji destana gerdîşî cuda ye) wj/m
1. destan, dasîtan (ji bo helbestên ku bûyerên der barê xwedawendan, gernasan ên beriya dîrokê ji xwe re kirine mijar û babet) 2. destan (ji bo helbesta gelêrî ya qehremaniyê, ku pîvana wê 11 kîte ye) wj/m 3. destan (helbesta dirêj a qehremaniyê ku ji aliyê teşe û naverokê ve ji destana gerdîşî cuda ye) wj/m
destan gibi nameya ku pir dirêj hatiye nivisandin
nameya ku pir dirêj hatiye nivisandin
destan yaratmak qehremaniyeke mezin kirin, qehremaniyeke bêhempa kirin
qehremaniyeke mezin kirin, qehremaniyeke bêhempa kirin
destancı 1. destanbêj 2. destannivîs (kesê ku destanan dinivise) nd/nt
1. destanbêj 2. destannivîs (kesê ku destanan dinivîse) nd/nt
destanı 1. destanî, dasîtanî (tiştê ku di şêweya destan de hatiye nivisandin) 2. qehremanî rd
destanî 1. destanî, dasîtanî (tiştê ku di şêweya destan de hatiye nivisandin) 2. qehremanî rd
destanlaşmak destanbûn m
bûn destan l/ngh
destanbûn m
bûn destan l/ngh
destansı destanî, epîk (tiştê ku di wesfê destanê de ye, dişibe wê) rd
destanî, epîk (tiştê ku di wesfê destanê de ye, dişibe wê) rd
deste deste.
1. deste, deştik (gurza tiştê kuji heman celebi ne an jî nêzî hev in) *kalem destesi desteya qeleman *iskambil destesi desteya îskambîlê m 2. deste, demet, taxe (di wateya pir, zehf, boş de) *cebinden bir deste para çıkardı ji beriya xwe desteyek pere derxist (mec) m 3. destî (ji bo kêrê) n 4. qevz m, qevd m, qefş m (ji bo qevza şûr, kêr û tiştên wisa ku bi desta tê girtin) 5. di gulaşên bizeytê de ji pênc dereceyan a heri kêm
1. deste, destik (gurza tiştê ku ji heman celebî ne an jî nêzî hev in) * kalem destesi desteya qeleman * iskambil destesi desteya îskambîlêm 2. deste, demet, taxe (di wateya pir, zehf, boş de) * cebinden bir deste para çıkardı ji beriya xwe desteyek pere derxist (mec)m 3. destî (ji bo kêrê)n 4. qevz m, qevd m, qefşm (ji bo qevza şûr, kêr û tiştên wisa ku bi desta tê girtin) 5. di gulaşên bizeytê de ji pênc dereceyan a herî kêm
deste deste deste deste, demet demet
deste deste, demet demet
desteci gurzker, taxeker (paleyê ku debra çinandî dike gurz, taxe) nd/nt
gurzker, taxeker (paleyê ku debra çinandî dike gurz, taxe) nd/nt
destek destek, piştgirî.
1. destek, kutek m 2. piştvanî, piştevan, piştgirî (di wateya alîkar de) (mec) nd/nt 4. destek Işk/m
1. destek, kutekm 2. piştvanî, piştevan, piştgirî (di wateya alîkar de) (mec) nd/nt 4. destek lşk/m
destek görmek alîkarî jê stendin, destek jê girtin
alîkarî jê stendin, destek jê girtin
destek olmak bûn alîkar, bûn destek, bûn piştevan
bûn alîkar, bûn destek, bûn piştevan
destek vermek Alîkarî dan, bûn alîkar, bûn destek, bûn piştevan
destekçi destgir nd/nt
destgir nd/nt
destekleme 1. pesartin, kutekkirin, destekliberxistin 2. destekkirin, subvansiyon (ji hêla dewletê ve alîkarîkirina pereyan) m
1. pesartin, kutekkirin, destekliberxistin 2. destekkirin, subvansiyon (ji hêla dewletê ve alîkarîkirina pereyan) m
desteklemek piştgirî kirin, pişt girtin, kutek dan ber.
1. pesartin l/gh, destek lê xistin l/bw, destek dan berê l/bw, kutek dan berê l/b w, kutek kirin l/gh 2. destek kirin, alî kirin, piştgirî kirin, piştgirî lê kirin (mec) l/gh 3. piştvanî kirin l/gh, piştgirî kirin l/gh, piştevanî kirin l/gh, pişta (yekî) girtin l/bw, avêtin pişta (yekî) l/bw (mec)
1. pesartin l/gh, destek lê xistin l/bw, destek dan berê l/bw, kutek dan berê l/bw, kutek kirin l/gh 2. destek kirin, alî kirin, piştgirî kirin, piştgirî lê kirin (mec) l/gh 3. piştvanî kirin l/gh, piştgirî kirin l/gh, piştevanî kirin l/gh, pişta (yekî) girtin l/bw, avêtin pişta (yekî) l/bw (mec)
desteklenmek 1. hatin kutekkirin, kutek li berê hatin xistin, destek li berê hatin xistin 2. alîkarî hatin kirin, destek hatin kirin, piştgirî hatin kirin l/tb
1. hatin kutekkirin, kutek li berê hatin xistin, destek li berê hatin xistin 2. alîkarî hatin kirin, destek hatin kirin, piştgirî hatin kirin l/tb
desteklenmiyor nayê piştgirîkirin, nayê pesartin, nayê destekkirin.
destekleyici destekker, piştvanek, deştir rd
destekker, piştvanek, destirrd
destekleyicisi olmak li pişta (yekî) bûn destekli pesartî, destekkirî, kutekkirî, ku tekliberxistî rd
li pişta (yekî) bûn
destekli pesartî, destekkirî, kutekkirî, kutekliberxistî rd
desteksiz bêdestek, bêkutek rd
bêdestek, bêkutekrd
desteksiz atmak pekandin (bi awayekî mubalexe tişt gotin)
pekandin (bi awayekî mubalexe tişt gotin)
desteleme destekirin, destikkirin m
destekirin, destikkirin m
destelemek deste kirin, deştik kirin l/gh
deste kirin, destik kirin l/gh
destelenmek hatin destekirin, hatin destikkirin l/tb
hatin destekirin, hatin destikkirin l/tb
desteleyici desteker, destikker, gurzker nd/nt
desteker, destikker, gurzker nd/nt
desteleyicilik destekerî, destikkerî, gurzkerî m
destekerî, destikkerî, gurzkerî m
desti şerbik.
destpotizm despotîzm, îstibdat m
despotîzm, îstibdat m
destroyer wêranker, destroyer (cureyek keştîcengê ye) m
wêranker, destroyer (cureyek keştîcengê ye) m
destur 1. destûr, rêdan, îzin, museade m 2. zinhar, xwe bidin alî b 3. kiş kiş (gava ku ava germ tê rêtin, ji bo ku cin û perî li wan nexe, tê gotin) b
1. destûr, rêdan, îzin, museade m 2. zinhar, xwe bidin alî b 3. kiş kiş (gava ku ava germ tê rêtin, ji bo ku cin û perî li wan nexe, tê gotin) b
destursuz bêdestûr rd
bêdestûrrd
destursuz bağa gireni sopa ile kovarlar bêdestûr nekevin cihekî an jî karekî mekin
bêdestûr nekevin cihekî an jî karekî mekin
desturun li me negirin, ji me re nekin eyb b
li me negirin, ji me re nekin eyb b
desen n 1. desen 2. desen (görsel etki yaratmak için yapılan çizgi resimlerin hepsi)
desenkirî rd desenli (desenle süslenmiş olan)
desgeh bnr dezgeh
desgirtî m sözlü, nişanli
desîbel m desibel
desîgram mat/m desigram (kısaltması dg)
desîkator tek/m desikatör
desîlître mat/m desilitre (kısaltması dl)
desîmetre mat/m desimetre (kısaltması dm)
desinator nd/nt desinatör
desinatorî m desinatörlük
desîse m 1. desise, oyun 2. -den dolayı
desîster m desister (kısaltması dst)
deskere m pusula
deskîs nd/nt casus
deskîsî m casusluk
desmal m mendil
despot n 1. despot (bir ülkeyi zora ve baskıya dayanarak yöneten) 2. dîr despot (Ortadoks Rumlarının din başkanlarına verilen ad)
despotane rd despotik
despotî m despotluk
despotîk rd despotik
despotîzm m destpotizm
desrû m bir tür baş örtüsü
dest ant/n 1. el 2. mec el (aracı, vasıta) * min bi destê birayê xwe jê re name hinart kardeşimin eliyle ona mektup gönderdim 3. el (iyelik ekiyle veya bazı deyimlerde, sahiplik, mülkiyet) * min hemû pereyê di dest xwe de da bi vî xaniyî elimdeki bütün parayı bu eve yatırdım 4. el (yönetim, baskı, etki) * ev xak ji destên dijmin hatin rizgarkirin bu topraklar düşman elinden kurtarıldı 5. el (oyunlarda parti)
dest (ii) m 1. kat, takım, elbise takımı (giyecekler için) * ji min re destek cil kirî bana bir takım elbise aldi 2. parça (sayı sıfatıyla beraber, tane) * sê dest qumaşê ji bo cilan üç parça elbiselik qumaş
dest (iii) m qafile, grup * destek tê yek diçe bir kafile gelip biri gidiyor
dest (iv) rd 1. aynı * tev li destekî hatine çêkirin hepsi aynı şekilde yapılmış 2. m kalite, sınıf * ji desta baş iyi kaliteden * titûna ji desta herî baş birinci sınıf tütün
dest avêtin el atmak, sataşmak, sarkıntılık yapmak, taciz.
dest avêtin (karekî) (bir işe) el atmak (müdahele etmek) (bir işe) el atmak, girişmek (teşebüs etmek) * bi qandî bexçe dest avêtiye malê jî bahçeye olduğu kadar eve de el atmıştır
dest avêtin (tiştekî) 1) asılmak, yapışm(bir işi yapmak amacıyla, hevesle bir şeyi eline almak) * dest avêtin kindir halata yapıştılar 2) ağırlını (ortaya) koymak (gücünü, yetkisini kullanmak) 3) çizmeleri çekmek 4) işi ... e dökmek * dest avêtiye dostiyê işi ahbaplığa dökmüş 5) el katm(bir işin yapılmasına yardım etmek) 6. yapışm(bir şeyi eline almak) 7) el sürmek, tecavüz etmek * dest avêtine namûsa wî namusuna el sürmüşler
dest avêtin (yekê) 1) saldırmak * dest avêtiye namûsa wê namusuna saldırmış 2) sarkıntılık etmek (veya yapmak(birinin) ırzına geçmek, tecavüz etme(birinin) üstünden geçmek
dest avêtin çi bûn xwelî tuttuğu dal elinde kalmak
dest avêtin darê zorê şiddete baş vurmak, zor kullanmak
dest avêtin doxînê küçük aptesini yapmak
dest avêtin kaxiz û qelemê kaleme (veya kâğıda) sarılmak
dest avêtin kembera qewetê dueloya tutuşmak
dest avêtin kîsê xwe keseye davranmak
dest avêtin namûsa (yekî) 1) namusuna tecavüz etmek 2) tecavüz etmek (başkasının hakına el uzatmak) 3) ırzına geçmek, becermek
dest avêtin qeweta cebrî cebir kullanmak
dest avêtin qeweta zorê zor kullanmak, kaba kuvvete baş vurmak
dest berdan m 1. el çekme 2. terketme 3. savurgan olma
l/gh 1. el çekmek 2. terketmek 3. savurgan olmak
dest bi axaftinê kirin konuşmaya başlamak
dest bi berebeziyê (pêşbirkê an jî tiratê) kirin yarışa kalkmak
dest bi bizavê kirin eyleme geçmek
dest bi çalakiyê kirin eyleme geçmek
dest bi dabaşê kirin mevzuya girmek
dest bi danişînê kirin celseyi açmak, oturumu açmak
dest bi dest 1) elden ele 2) elden, aracısız 3) yekten 4) yakın mesafede savaşma, birbirine sıkma
dest bi firê kirin 1) uçmaya başlamak 2) uçuşa (veya kalkışa) geçmek
dest bi hevdan l/bw (birbirine) el vermek, dayanışmak
dest bi hîndekariyê kirin öğretim yapmak, ders yapmak
dest bi kar kirin işe başlamak
dest bi livbaziyê kirin eyleme geçmek
dest bi meşê kirin yürüyüşe geçmek * leşker dest bi meşê kir asker yürüyüşe geçti
dest bi pêşbirkê (an jî tiratê) kirin yarışa kalkmak
dest bi qîjîniyê (an jî qîrîniyê) kirin feryadı basmak
dest bi rabûnê kirin kalkışa geçmek
dest bi rayavêtinê kirin oylamaya geçmek (veya gitmek)
dest bi rûniştanê kirin oturumu açmak, celseyi açmak
dest bi ser de girtin müsadere etmek
dest bi şer kirin savaş başlamak, silâh patlatmak
dest bi sondan kirin yemini basmak
dest bi temaşeyan kirin perdelerini açmak
dest bi tiratê kirin yarışa kalkmak
dest bi vêtina rayan kirin 1) oy kullanmaya başlamak 2) oylamaya geçmek (veya gitmek)
dest bi xebatê kirin 1) çalışmaya başlamak 2) hayata atılmak
dest bi xwarinê kirin yemeğe başlamak
dest bi xwe ve dan rıza göstermek
dest bilind kirin 1) el kaldırm(birine vurmaya kalkışmak) 2) el kaldırmak (oylamak için)
dest birin (...) kıymak (acımayıp öldürmek)
dest birin pereyan paraya kıymak
dest birin xwe l/bw 1. el kaldırmak (birine vurmaya kalkışmak) 2. (bir işe) girişmek, işe koyulmak, teşebbüse geçmek (bir şeye girişmek, bir işi yapmaya koyulmak) 3. tepkide bulunmak, harekete geçmek 4. karşılık vermek, karşı koymak (veya gelmek), boş durmamak (birinin yaptığına karşılık olarak bir harekette bulunmak
1) el kaldırm(birine vurmaya kalkışmak) 2) bir işe girişmek, çabalamak, teşebbüse geçmek 3) tepkide bulunmak, harekete geçmek 4) boş durmam(birinin yaptığına karşılık olarak bir harekette bulunmak 5) çemrenmek, paçaları sıvamak
dest borîn l/gh afetmek
dest çirpandin el çırpmak.
dest çûn (....) 1) kıymak, eli varmak (cana kıymak) 2) -e kıyılmak * dest çawa çûye pereyan? paraya nasıl kıyılmış?
dest dan l/gh 1. ellemek, el sürmek, dokunmak 2. el vermek 3. yakışık almak 4. kurcalamak 5. tahrif etmek, bozmak, kalem oynatmak
dest dan (karekî) (bir işe) el atmak, karışmak (müdahele etmek)
dest dan (tiştekî) 1) dokunmak, el sürmek (temas etmek) 2) dokunmak (karıştırmak) * bila kes dest nede van kaxizan bu kâğıtlara kimse dokunmasın 3) dokunmak (almak, kullanmak) * diz dest nedaye kincan hırsız elbiselere dokunmamış 4) tahrif etmek, bozmak, kalem oynatmak (bir şeyi) kurcalamak
dest dan (yekî) 1) el vermek (yardım etmek) 2) birine dokunmak (tedirgin etmek, sataşmak)
dest dan ber (yekî) (birine) destek vermek (birini) korumak, kollamak
dest dan hev l/bw 1. tokalaşmak 2. yardımlaşmak, (birbirine) el uzatmak, yardımcı olmak 3. birbirini desteklemek 4. elleşmek (pazarlıkta birbirine el verip anlaşmaya çalışmak)
dest dan hev (û din) 1) el ele vermek, elleşm(bir birinden yardım görmek, yardımlaşmak) * em dest bidin hev da ku em ji vî halê xerab xelas bibin el ele verelim de bu kötü durumdan kurtulalım 2) elleşmek (ağır bir yükü kaldırmak için birkaç kişi birden tutmak) 3) ittifak etmek 4) el sıkmak (anlaşmaya varmak)
dest dan ser (…) 1) el koym(bir yolsuzluğu ortaya çıkarmak, incelemek) 2) el koymak (yetkili bir organ, bir malı veya kuruluşu kendi buyruğuna almak)
dest danîn ser (tiştekî) 1) el koym(bir yolsuzluğu ortaya çıkarmak, incelemek) 2) el koymak, müsadere etmek (yetkili bir organ, bir malı veya kuruluşu kendi buyruğuna almak) 3) üstüne oturmak, üstüne yatmak
dest danîn serê l/bw 1. haczetmek, müsadere etmek 2. üstüne yatmak, üzerine oturmak, zaptetmek
dest dax kirin ibret olması, unutulmaması için el ayasına çizgi atmak, çarpı işareti koyarak beden dili gösterip asla unutmamayı ima etmek
dest di bin bar de muhtaç olma
dest di dest de al gülüm ver gül?(bir kimseye yapılan hizmetin hemen karşılığını bekleme durumu)
dest di dil de yüreği ağzında
dest di kêlekê de man iki eli böğründe kalmak
dest di rûn û hingiv de bûn bir eli yağda bir eli balda olmak
dest di ser dest an re heye dest o tu li ku yî akıl akıldan üstündür
dest di ser dest re ye (heta ba xwedê) el elden üstündür (ta arşa kadar)
dest di stû re birin boynuna sarılmak
dest di stûyê hev de sarmaş dolaş
dest di stûyê hev de bûn sarmaş dolaş olmak
dest dirêjî (…) kirin 1) el uzatmak * çi ma dest dirêjî loqa me dikin? niye bizim lokmamıza el uzatırlar 2) el uzatmak (yardım etmek) * hewcedariya me bi yekî ku dest dirêjî me bike, heye bize el uzatacak biri gerek 3) (namusuna) el uzatmak veya saldırmak * dest dirêjî namûsa wî kiriye namusuna saldırmış
dest dirêjî hev kirin tokalaşmak
dest dirêjî mafê (kesekî) kirin başkasının hakına el uzatmak
dest dişo, vedigere rû dişo bir el bir eli yıkar, iki el bir yüzü yıkar
dest ekî (yekî) di rûn de, yek jî di hingiv de ye bir eli yağda bir eli balda (olmak)
dest ên (wî) di pêsîra (yekî) de bûn iki eli (birinin) yakasında olmak
dest ên (yekî) li ber rûyê (wî) fikirîn iki eli şakaklarında düşünmek
dest ên (yekî) li ser hev bûn işsiz güçsüz olmak, boş oturmak, işi gücü olmamak
dest ên (yekî) li ser hev girêdayî man (an jî sekinîn) eli kolu bağlı kalmak
dest ên hev guvaştin tokalaşmak
dest ên xwe avêtin stûyê (yekî) boynuna sarılmak, ellerini boynuna dolamak * destên xwe avêtin stûyê min kollarını boynuma doladı
dest ên xwe dan ser hev el bağlamak (saygı için ellerini göbeğinin üstüne kavuşturup durmak)
dest ên xwe di stûyê (yekî) re birin ellerini boynuna dolamak
dest ên xwe kirin pêsîra (yekî) iki eli (birinin) yakasında olmak
dest gihîştin (…) -e gücü yetmek
dest gihîştin dev kendine yeter duruma gelmek
dest girê dan l/bw el bağlamak
dest girtin l/gh 1. elini tutmak 2. nişanlamak
dest hilan l/gh 1. el kaldırmak 2. karşılık vermek
dest hilanîn l/gh 1. harekete geçmek (bir şeye girişmek, bir işi yapmaya koyulmak) 2. karşılık vermek (karşı gelmek), cesaret etmek
1) harekete geçm(bir şeye girişmek, bir işi yapmaya koyulmak) 2) el kaldırmak, karşılık vermek 3) tepki göstermek, tepkide bulunmak
dest hildan 1) el kaldırmak 2) kaldırmak, karşılık vermek
dest jê berdan l/bw vazgeçmek
dest jê birîn l/bw alakayı kesmek
dest jê hilgirtin l/bw yararlanmak
dest jê kişandin vazgeçmek, feragat etmek.
l/bw 1. vazgeçmek, istifa etmek, el çekmek 2. (birini) rahat bırakmak 3) terketmek (ölmek) * wî dest ji me kişand bizi terketti (öldü)
-den el çekmek
dest jê nebûn l/bw 1. muhabbetine doyum olmamak 2) vazgeçememek
dest jê re danîn (birine( boyun eğmek
dest jê şûşt (bir işten) el yıkamak, el çekmek
dest jê şûştin l/bw 1. (bir işten) el yıkamak, el çekmek, vazgeçmek 2. umudunu kesmek
dest ji ber kişandin vazgeçmek
dest ji ber xwe hilanîn karşılık vermek, boş durmam(birinin yaptığına karşılık olarak bir harekette bulunmak)
dest ji dest lome nekir (birbirinin) halinden anlamak
dest ji kar kişandin 1) işi bırakmak 2) el çekmek, istifa etmek
dest kirin l/gh el etmek
dest kirin gewriya (yekî) gırtlağına basmak (veya sarılmak)
dest kirin gewriya hev (û din) gırtlaklaşmak, gırtlak gırtlağa gelmek, boğaz boğaza gelmek
dest kirin kêleka xwe eli böğründe kalmak
dest kirin kezeb (birileri) tarafında sürekli rahatsız edilmek, bıkıp usanmak
dest kirin pêsîra (yek) (birinin) yakasına asılmak (veya yapışmak)
dest kirin pêsîra h (birbirinin) yakasına yapışmak, gırtlak gırtlağa gelmek, boğaz boğaza gelmek
dest kirin qirika (an jî tînika) hev pençe pençeye gelmek, gırtlaklaşmak, gırtlak gırtlağa gelmek, boğaz boğaza gelmek
dest kirin qirika (yekî) gırtlağına basmak (veya sarılmak)
dest kirin tînik (birinin) gırtlağına basmak
dest kirin tînika (yekî) boğazına sarılmak, imiğine sarılmak
dest kirin tînika hev (û din) gırtlak gırtlağa gelmek, boğazlaşmak, kıyasıya dövüşmek
dest kiş el çekmek.
dest lê anîn hev l/bw kasnaklamak, kollarını dolayarak kavramak
dest lê birin l/bw kıyılmak
dest lê dan l/bw dokunmak
(an jî xistin) el basmak * ez dest li Quranê dixim ku ne ez im Kur’ana el basarım ki, ben değilim
dest lê dan gerandin okşatmak, sıvazlatmak
dest lê gerandin l/bw 1. ellemek 2. okşamak, sıvazlamak 3. kurcalamak 4. tahrif etmek, bozmak, kalem oynatmak 5. kıymak 6. dokunmak (karıştırmak) * bila kes dest li van kaxizan negerîne bu kâğıtlara kimse dokunmasın
kalem oynatmak (bir yazıda değişiklik yapmak)
dest lê gerîn l/bw 1. ellenmek 2. kurcalanmak 3. tahrif edilmek, kalem oynatılmak 4. eli tutmak, eli iş görmek
1) ellenmek, el değmiş olmak, dokunulmuş olmak, tahrif edilmiş olmak 2) ellenmek, el değmiş olmak (saflığı bozulmuş olmak) 3) kurcalanmak
dest lê girtin l/bw 1. idareli kullanmak, tutumlu davranmak, tasarruflu olmak 2. tasarruf etmek
tutumlu olmak (veya davranmak), tasarruflu olmak
dest lê hatin gerandin 1) dokunulmak, ellenmek 2) kurcalanmak
dest lê hejandin l/bw bay bay etmek, oğurlamak
dest lê ketin l/bw 1. dokunulmuş olmak 2. tahrif edilmiş olmak
dest lê lefandin l/bw kasnaklamak, kollarını dolayarak kavramak
dest lê negerîn l/bw eli tutmamak, iş görmemek
yüzü yazılı kalmak
dest lê negeriyaye 1) el değmemiş, insan eli değmemiş (veya dokunmamış), (hiç kullanılmamış, dokunulmamış) 2) el değmemiş (saflığı bozulmamış) 3) kurcalanmamış
dest lê pelandin l/bw elle yoklamak
dest lê qusîn eli yatmak
dest lê rabûn l/bw 1. (birine) eli kalkmak 2. çalışma isteğini duymak
dest lê ranebûn l/bw 1. (birine) eli kalkmamak 2. çalışma isteğini duymamak
dest lê xistin l/bw el basmak * dest li Quranê xist Kuran’a el bastı
dest lêdan dokunmak, ellemek.
dest lêqusiyay (bir işe) eli yatkın
dest li (yekî) ranebûn (birine) eli kalkmamak (veya varmamak)
dest li ba kir (birine) el sallamak
dest li ber (yekî) danîn (birine) pes etmek * gelek dengbêjan li ber Evdalê Zeynikê dest danîn birçok halk ozanı Evdalê Zeynikê’ye pes etti
dest li ber (yekî) qefaltin karşısında elpençe divan durmak (birine saygı göstermek)
dest li ber vegirtin l/bw (birine) elini açmak
dest li berîka xwe xistin keseye davranmak
dest li berîkê (an jî cêbê) xistin paraya kıymak
dest li berîkê xistin l/bw elini cebine atmak, parayı sökülmek
dest li dest el ele
dest li doxîna xwe xistin ayak yolunana çıkmak, küçük aptestini yapmak
dest li doxînê xistin l/bw ayak yoluna çıkmak
ayak yolunana çıkmak
dest li hev xistin el çırpmak (birini çağırmak için birini çağırmak)
dest li pêsîra (yekî) bûn eli yakasında olmak
dest li pişt dan 1) arka çıkmak 2) fitlemek, kışkırtmak
dest li pişta (yekî) xistin (birine) arka çıkmak (birinin) sırtını sıvazlamak, fitlemek
dest li piştê xistin (birini) teşvik etmek, ödüllendirmek 2) fitlemek, kışkırtmak
dest li ser destan hete esmanê heftan el elden üstündür
dest li ser kerikê şarkı söylemeye hazır durumda olma
dest li ser navşeqê sekse düşkün olan
dest li ser navşeqê bûn sekse düşkünlük
dest li stû weranîn kucaklamak
dest li stûyê hev weranîn kucaklaşmak
dest maç (an jî paç) kirin el öpmek
dest neçûn (tiştekî) 1) eli varmamak, acım (bir şeyi vermeye kıyamamak veya verdiğine, elden çıkardığına üzülmek)
dest neçûn berîkê paraya kıyamamak
dest nedan l/gh 1. el vermemek 2. yakışmamak, yakışık almamak * ev tişt ji me re dest nade bu iş bize yakışmaz 3. dokunmamak, el sürmemek
dest nedan (tiştekî) 1) el sürmemek (dokunmamak, değmemek) 2) el sürmem(bir işi yapmamak, ilgilenmemek) * heta êvarê dest neda tu karî akşama kadar bir işe elini sürmedi
dest paç (an jî maç) kirin el öpmek
dest pê bûn l/bw 1. başlanılmak, başlanmak 2. karışılmak
1) el değmek, ellenmek 2) başlanmak
dest pê dan l/bw 1. dokunmak 2. iyi dilekle okşamak
dest pê hatin kirin başlanılmak, başlanmak
dest pê kirin başlamak, girişmek.
l/bw 1. başlamak * min dest bi nivisandinê kir yazmaya başladım 2. başlamak (çalışır, işler, yürür duruma girmek) * leyîstik dest pê kir oyun başladı 3. başlamak (görünmek) * piştî taxên perê bajark goristan dest pê dike kasabanın kenar mahallelerinden sonra mezarlık başlar 4. başlamak (etkisini göstermek) * zivistanê dest pê kir kış başladı 5. başlamak (hoş olmayan bir davranışa koyulmak) * dîsa dest bi çêran kir yine küfür etmeye başladı 6. tutmak * ji yê biçûk dest pê bikin heya yê mezin küçüğünden tutun büyüğüne kadar 7. başlamak, atılmak * dest bi ticaretê kiriye ticarete atılmış 8. başlamak, koparmak * dest bi qîrînê kir çığlık kopardı 9. dokunmak, el sürmek * destê xwe bi wê nekin elinizi oraya sürmeyiniz 10. elleşmek (elle dokunmak) 11. kalkışmak, koyulmak (girişmek, başlamak) * qet wê agahdar meke, paşê wê rabe dest bi vekolandina her tiştî bike onu haberdar etme, sonra herşeyi araştırmaya kalkışır 12. tutturmak (bir şeyi yapmakta olmak, bir işe başlayıp sürdürmek) * min dest bi stranekê kiriye bir türkü tutturmuşum 13. başlamak, adım atmak (bir işe ilk kez girişmek) 14. yağmaya başlamak * gava ku em dikirin biçûna malê baranekê dest pê kir eve gider iken aldı da bir yağmur 15. girmek (zaman anlamlı kavramlar için; başlamak) * biharê dest pê kir ilkbahar girdi
1) başlamak, girişmek 2) eli değmek
dest pê nebûye el değmemiş (saflığı bozulmamış)
dest pê nekirin 1) el sürmemek (dokunmamak, değmemek) 2) el sürmem(bir işi yapmamak, ilgilenmemek) * heta êvarê dest bi tu tiştî nekir akşama kadar bir işe elini sürmedi
dest pê nesekinîn l/bw eli rahat durmamak
dest qelem girtin eli kalem tutmak
dest rakirin 1) el kaldırm(birine vurmaya kalkışmak) 2) el kaldırmak (oylamak için)
dest sax bî eline sağlık
dest tê dan l/bw el sürmek, dokunmak
l/bw 1. dokunmak, elleşmek, ellemek (el sürmek, temas etmek) * dest di sobayê nedî tu dê destê xwe bişewitînî sobaya dokunma, elini yakarsın 2. okşanmak, ovalamak
1) el sürmek, bulaştırmak 2) sıvazlamak * destê xwe di pişta zarok da çocuğun sırtını sıvazladı
dest tê hatin dan sıvazlanmak
dest tê wer anîn l/bw sarılmak
dest tê werdan l/bw 1. karıştırmak, problem yaratmak 2. mudahale etmek
el katmak (bir işe karışmak, müdahalede bulunmak)
dest û bird kirin kuşatmak, muhasara etmek
dest û çav el yüz
dest û devê (yekî) nehewîn ağzına geleni söylemek
dest û lepên (yekî) ên kar in eli yordamlı
dest û ling lê qefilandin perişan etmek
dest û ling şûştî hali vakti iyi, iyi halli
dest û mil sar bûn donup kalmak
dest û milên (yekî) girêdayî ye eli ayağı (veya eli kolu) bağlı
dest û pêçî (an jî pêçîk) ter bin1) eline (veya ellerine) sağlık 2) ellerin dert görmesin
(an jî pêçîk) raweşin elerin dert görsün
dest û pêçiyên (te) biweşin elin kurusun
dest û pêçiyên (yekî) zîv û zêr dibirin on parmağında on hüner (veya marifet)
dest û pêçiyên te (an jî we) ter bin eline (elinize veya ellerinize) sağlık
dest û pêçiyên xwe lê hîn kirin kanat alıştırmak
dest û piyên (yekî) bi erdê ve zeliqîn 1) hayrete (veya hayretlere) düşmek, kanı donmak, şaşkınlıktan küçük dilini yutmak 2) beyninden vurulmuşa dönmek (beklenmedik bir şey karşısında olağanüstü bir üzüntü ve şaşkınlığa uğramak)
dest û piyên (yekî) bûn (birinin) eli ayağı (olmak)
dest û piyên (yekî) bûn wekî şepe (an jî cemed) ivi gibi olmak (çok üşümek, donmak)
dest û piyên (yekî) cemidandî bûn eli ayağı buz kesilmek (veya tutmamak)
dest û piyên (yekî) hişk bûn eli ayağı buz kesilmek (veya tutmamak)
dest û piyên (yekî) ketin berê elden ayaktan düşmek
dest û piyên (yekî) lerizîn eli ayağı titremek
dest û piyên (yekî) li hev ketin eli ayağı dolaşmak
dest û piyên (yekî) negirtin eli ayağı tutmamak
dest û piyên (yekî) qefilîn çivi gibi olmak (çok üşümek)
dest û piyên xwe jê birin (bir yerden) elini ayağını kesmek (veya çekmek)
dest û piyên xwe jê kişand (bir yerden) elini ayağını kesmek (veya çekmek)
dest û tiliyên şimşatî kalem parmaklı
dest vala jê derketin sıfıra sıfır, elde var sıfır
dest vegirtin l/gh dilenmek
dest vemaliştin l/gh işe girişmek (işe girişmek için kolları sıvamak)
desta h çabucak, derhal, hemen
desta stranbêjan nd koro
destal bnr desttal
destan m 1. destan (tarih öncesi tanrı, tanrıça, yarı tanrı ve kahramanlarla ilgili olağanüstü olayları konu alan şiir) 2. wj destan (kahramanlık öyküsünü anlatan halk şiiri) 3. wj destan (klasik halk şiirinden ayrı olan modern uzun kahramanlık şiirleri)
destanbêj nd/nt destancı, destan anlatıcısı
destanbêjî m destan anlatıcılığı
destanbûn m destanlaşma
destanbûyîn m destanlaşma
destane m eldiven
destanî rd 1. destanî (destan biçiminde olan) 2. destansı, destansal
destankî rd/nd destansı
destannivîs nd/nt destancı, destan yazarı
destannivîsî m destan yazarlığı
destanwarî rd/nd destansı
destar (ii) m el değirmeni
destar i) m 1. dastar, baş örtüsü 2. imam sarığı * destara serê mele imamın sarığı
destarhêrdî nd/nt el değirmenini kullanan (el değirmeniyle hububat öğüten kimse)
destarhêrî nd/nt el değirmenini kullanan kimse
destarî rd karanlık elle
destarik n el değirmeni
destarikê qehweyê kahve değirmeni
destarok m el değirmeni
destav m 1. aptes (idrar yapma ve kalın bağırsağı boşaltma) 2. tuvalet
destav hatin l/ngh sıkışmak, aptesi gelmek
destav lê teng bûn 1) sıkışmak (aptesi gelmek) 2) köşeye sıkışmak, zorlanmak
destav lê teng kirin 1) ar (birinin) aptesini vermek (azarlamak) 2) köşeye sıkıştırmak destav
destava (yekî) çûn ishal olmak
destava (yekî) hatin aptesi gelmek (veya olmak), tuvaleti gelmek, sıkışmak
destava (yekî) lê teng kirin köşeye sıkıştırmak
destava (yekî) ne xweş bûn aptesi gelmek (veya olmak) haceti olmak, sıkıntısı olmak
destava (yekî) ne xweş e haceti olmak, ayak yoluna gitmesi gerek
destava (yekî) nehatin mec aptesi kaçmak
destava (yekî) teng bûn 1) aptesi gelmek (veya olmak), sıkışmak 2) sıkışmak, zorlanmak (tartışma vb. için)
destava (yekî) teng e haceti olmak, ayak yoluna gitmesi gerek
destava (yekî) zor danê aptesi gelmek, sıkışmak
destava biçûk nd küçük aptes
küçük aptes
destava mezin nd büyük aptes
büyük aptes
destava mezin a (yekî) hatin büyük aptesi gelmek
destava mezin kirin defi hacet etmek, yestehlemek
destava xwe kirin aptestini yapmak, hacetini yapmak
destava xwe ya biçûk kirin küçük aptesini yapmak
destava xwerû küçük aptes
destava xwerû bi xwe de berdan altına kaçırmak
destavêj rd saldırgan, mütecaviz
destavêjî m saldırganlık, mütecavizlik
destavêtin m 1. yapışma (bir şeyi eline alma) 2. sarkıntılık, tecavüz etme (namusuna saldırma, sarkıntılık)
destavgeh m abdesthane
destavgirtî rd apdestli
destavhatin m sıkışma, aptesi gelme
destavok m çocuk lazımlığı
destavrêj m ayak yolu, helâ, tualet
destavxane abdesthane, tuvalet.
m abdesthane, ayak yolu, hacet yolu, tuvalet
destbav m yardımlaşma
destbazin rd eli bilezikli
destbehî m 1. peşinat 2. el emeği
destbela nd/rd savurgan, tutumsuz, musrif
destbelaş nd/rd savurgan, tutumsuz, musrif
destbelaşî m savurganlık, tutumsuzluk, musriflik
destbelatî m savurganlık, tutumsuzluk, musriflik
destbelatî kirin savurganlık yapmak
destbelav rd 1. savurgan, savruk, tutumsuz, musrif 2. hovarda (zevki için para harcamaktan çekinmeşen kimse) 3. eli aza varmayan
destbelav bûn 1) savurgan olmak, tutumsuz olmak 2) hovarda olmak 3) eli aza varmamak
destbelavane h 1. savurganca, tutumsuzca 2. hovardaca
destbelavî m 1. savurganlık, savrukluk, tutumsuzluk 2. hovardalık
destbelavî bûn l/ngh 1. savurganlaşmak, tutumsuzlaşmak 2. hovardalaşmak
destbelavî kirin l/gh 1. savurganlık etmek 2. hovardalık etmek
1) savurganlık yapmak, tutumsuzluk yapmak 2) hovardalık yapmak
destbelavî nekirin idaresini bilmek, tutumlu davranmak
destbelavîbûn m 1. savurganlaşma, tutumsuzlaşma 2. hovardalaşma
destbelavîkirin m 1. savurganlık etme 2. hovardalık etme
destben n deve ipi
destbend m kelepçe
destbêr m kar küreği
destber nd/nt kefil
destber nîşan dan kefil göstermek
destberdayî rd savurgan
destberdayîtî m savurganlık
destberdayîtî kirin savurganlık yapmak
destberî m kefillik, kefalet
destberî dan kefalet vermek
destberketî rd 1. eli sakat 2. mec çaresiz
destbest bnr destbeste
destbeste rd eli bağlı, elpençe
destbestebûn m eli bağlı olma, elpençe olma
destbestî rd elli bağlı
destbibazın rd bilezikli
destbibereket rd 1. eli bereketli 2. mec uğurlu
destbidest rd birden, yekten
destbiemel rd olçum, on parmağında on hüner (veya marifet)
destbihevdan m (birbirine) el verme, dayanışma
destbihine rd eli kınalı
destbikar rd becerikli, maharetli, mahir
destbikarane h mahirane
destbikarî m beceri, maharet
destbikarîtî m beceriklilik
destbikêr rd 1. eli iş tutan 2. eli uz, eli işe yatkın, becerikli, maharetli
destbikêr bûn eli işe yatmak
destbikêrî m el uzluğu, el yatkınlığı, beceriklilik
destbikevir rd 1. eli taşlı 2. mec bahanesi hazır kimse
destbira bnr destbirak
destbirak nd/nt 1. ahiret kardeşi, kan kardeşi 2. musahip 3. kanka
destbirakî bnr destbiraktî
destbiraktî 1. ahiret kardeşliği, kan kardeşliği 2. musahiplik
destbiraktî dan hev kan kardeşi olmaya karar vermek
destbiratî bnr destbiraktî
destbiser rd rehin
destbiserî m rehinlik
destbişiv rd (eli) sopalı
destbivêr n balta sapı
destbixêr rd uğurlu
destbixwîn rd eli kanlı, katil
destbixwînî m eli kanlılık
destbizor rd kazancı iyi olan
destbombe m el bombası
destborî m bir kimsenin vekaletini kullanma
destborîn m afetme
destbûrî rd sözü ciddiye alınmayan, sözüne önem verilmeyen
destçep rd solak
destçepî m solaklık
destcerb rd eli çabuk
destcerbî m elçabukluğu
destçipik rd eli çabuk
destçipikî m eli çabuk olma
destconî n dibek tokmağı
destda nd/nt destekleyici
destdan temas.
m 1. elleme, el sürme, dokunma 2. el verme 3. yakışık alma 4. kurcalama 5. tahrif, bozma, kalem oynatma
destdanî m 1. dokunma 2. biy/rd dokunsal
destdar nd/nt yandaş, destekleyen, taraftar
destdar girtin yandaş tutmak
destdayî rd 1. elverişli 2. ellenmiş, dokunulmuş 3. kurcalanmış 4. tahrif edilmiş, kalem oynatılmış olan
destdayîbûn m elverişlilik
destdayîn m 1. elleyiş, el sürüş, dokunuş 2. el veriş 3. yakışık alma 4. kurcalayış 5. tahrif ediş, bozma, kalem oynatma
destdayîtî m destekleyicilik
destdemayî rd elde kalmış, tapon * malên ku destdemayî tîne difiroşe tapon maları getirip satıyor
destdêr rd dokunan, el süren
destdirêj nd/nt 1. eli uzun, güçlü, kudret sahibi, zorba * tu mirovekî destdirêj î, destê te digihîje her derî elin uzun, her yere ulaşırsın 2. etkili, erk sahibi 3. hırsız, dalgı(birinden habersiz bir şeyler alma huyu olan kimse) 4. sarkıntılık, tecavüz, tassalut
destdirêj (yekê) kirin 1) sarkıntılık etmek 2) tecavüz etmek
destdirêjayî m 1. güçlülük, kudret 2. etkililik 3. tecavüz (başkasının hakına el uzatma)
destdirêjî müdahale.
m 1. sarkıntılık, tassalut 2. tecavüz (başkasının hakına el uzatma) 3. etkililik, kudret
destdirêjî kirin l/gh 1. el uzatmak 2. sarkıntılık etmek 3. tecavüz etmek (başkasının hakına el uzatmak)
destdirêjîkirin m 1. el uzatma 2. sarkıntılık etme 3. tecavüz etme (başkasının hakına el uzatma)
destdirêjk m pens, pense
destdirêjkar nd/nt tecavüzcü
destdirêjkarî m tecavüzcülük
destdirêjker nd/nt tecavüzcü
destdirêjkerî m tecavüzcülük
deste 1.buket, deste. 2.takım (ask.).
m 1. deste (cinsleri aynı veya birbirine yakın olan şeylerin bir arada bağlanması, demet) * desteya qeleman kalem destesi * desteya îskambîlê iskambil destesi 2. mec deste (çok) * ji beriya xwe desteyek pere derxist cebinden bir deste para çıkardı 3. bağlam, demet, tutam (bitki ve çiçek bağlamı) 4. buket (çiçek demeti) 5. takım, kostüm (takım elbise) * destek cil ji min re bikire bana bir takım elbise satın al 6.lşk takım (bölüğü oluşturan birliklerden her biri) 7. grup * gel deste deste li dora wî kom bûye halk etrafında grup grup toplaşmıştı 8. kurul, heyet * desteya şêwrê danışma kurulu 9. par(bir bütünün oluşturan parça, kısım) * ji me re desteyek mal bişîne bize bir parti mal gönder 10. posta (takım, kol) * desteya karkeran bi dorê dixebitin işçi postaları nöbetleşe çalışıyorlar 11. kabza 12. adet (beşli fişek paketi) 13. adet (altılı paket) * desteyek şûşe bide min bana bir adet bardak ver
destê (wan) di hev de el e (bir birinin elini tutarak)
destê (wan) ji hev kir (birbirinden) ayırmak
destê (wî) di kêleka (wî) de man iki eli böğründe kalmak
destê (wî) li malê (wî) girtiye kör kurttan bile vazgeçmemek
destê (wî) tije garis be dendikek jî jê nakeve (an jî narije)1) ateşe vursan duman vermez (pek cimri olanlar için söylenir) 2) yağmur olsa kimsenin tarlasına düşmez
destê (wî) tije garis be nahêle teneyek jê birije yağmur olsa kimsenin tarlasına düşmez (veya yağmaz)
destê (yekî) bi rûbarê (…) de çûn elleri yanlarına düşmek
destê (yekî) çek (an jî sîleh) girtin eli silah tutmak
destê (yekî) çûn … 1) kıymak 2) kıymak (acımayıp öldürmek) * destê te çawa çû vî zilamî? bu adama nasıl kıydın?
destê (yekî) dar girtin eli gitmek, kendine yeter hale gelmek
destê (yekî) di ava sar û germ de be jî iki eli kanda (veya kızıl kanda) olsa * hema tu bes gazî min bike, destê min di ava sar û germ de be jî ez dê bêm sen yeter ki çağır, elim kanda olsa dahi gelirim
destê (yekî) di ava sar û germ de bûn iki eli kanda olmak
destê (yekî) di bin barê (yekî) de bûn birine mecbûr olmak
destê (yekî) di bin çengan de başına musibet gelmek
destê (yekî) di bin çengê (...) de man eli koynunda kalmak
destê (yekî) di bin çengê (…) de bûn eli koynunda
destê (yekî) di rûn de be jî iki eli kanda (veya kızıl kanda) olsa * hema tu bes gazî min bike, destê min di rûn de be jî ez dê bêm sen yeter ki çağır, elim kanda olsa dahi gelirim
destê (yekî) dirêj e kolu uzun (gücü yeter, sözü geçer)
destê (yekî) germ bûn eli genişlemek, eli para görmek, paralanmak (bolca paraya sahip olmak)
destê (yekî) gihîştin devê (wî) eli ekmek tutmak, kendine yeter hale gelmek
destê (yekî) giran bûn 1) eli ağır olmak 2) vurduğu yerden ses gelmek
destê (yekî) guvaştin elini sıkmak
destê (yekî) hînî (…) bûn (bir işe) eli yatmak (bir işe) eli kırılmak, eli işe yatkın duruma gelmek * hê destê wî hînî girtina kêr û çetel nebûbû daha çatal bıçağı tutmasına eli yatmamıştı
destê (yekî) hişk bibe eli kurusun
destê (yekî) jê derxistin el çektirmek (veya çektirilmek)
destê (yekî) jê nebûn 1) -den vazgeçmemek 2) -e doyum olmamak
destê (yekî) jê re bûn (yapıp etmelerinde) serbest olmak
destê (yekî) ji erd û esman qetîn her şeyden soğumak
destê (yekî) ji kar kişandin işten el çektirmek (veya çektirilmek), (işine veya görevine) son verilmek
destê (yekî) ketin ber (…) elini kaptırmak, kıstırmak
destê (yekî) ketin bin çengê (wî) eli böğründe (veya koynunda) kalmak
destê (yekî) ketin kulav eli armut toplamak
destê (yekî) kirin darê kelepçeyê kelepçe vurmak (takmak veya kelepçeye vurmak)
destê (yekî) kirin kelepçeyê elline kelepçe vurmak (veya takmak)
destê (yekî) lê gerîn -e kıymak
destê (yekî) lê negerîn -e kıyamamak
destê (yekî) lê vebûn eli alışmak
destê (yekî) li ber guhê (wî) bûn eli şakağında (olmak)
destê (yekî) li ber rûyê (wî) bûn eli şakağında (olmak)
destê (yekî) li ser hev bûn 1) boş oturmak (birinin) işi gücü olmamak, işsiz güçsüz olmak
destê (yekî) li ser hev man boş kalmak, avare kalmak
destê (yekî) maç (an jî paç) kirin elini öpmek
destê (yekî) ne hevalê (wî) bûn eli uzun olmak
destê (yekî) ne hevalê (wî) ye eli uzun
destê (yekî) neçûn (tiştekî) e li varmamak (veya gitmemek)
destê (yekî) neçûn malên (wî) malına kıyamamak
destê (yekî) negihîştin devê (wî) iki yakası bir araya gelmemek
destê (yekî) pê nesekinîn 1) rahat duramamak, orayı burayı ellemek 2) hırsızlık yapmak
destê (yekî) pere dîtin eli para görmek
destê (yekî) ramûsandin elini öpmek
destê (yekî) teng bûn eli sıkışık olmak, darda kalmak
destê (yekî) tije garis be tu bihejînî libek jê nakeve ateşe vursan duman vermez (pek cimri olanlar için söylenir)
destê (yekî) weşîn eli (kolu veya kulağı) kopmak, soğuktan bihal olmak
destê (yekî) zêr (û zîv) birîn 1) gelir getiren bir mesleğe sahip olmak 2) becerikli olmak, elinden iyi iş gelmek
destê (yekî) zêr bûn dürüst (veya sağlam) olmak
destê (yekî) zîv û zêr birîn (birinin) kolunda altın bilezik olmak 2) elinden iyi iş gelmek
destê alîkariyê dirêjî (yekî) kir (birine) yardım elini uzatmak
destê bi tenê deng jê nayê tek el şaklamaz
destê bikêr diçe ser zikê têr becerikli olan aç kalmaz
destê bin kevir taş altındaki el, zorunluluk, mecbûriyet * heta bûk were destê bin kevir e gelin gelene kadar elimiz taşın altında
destê biyanî yabancı el (veya kimse)
deste deste deste deste
destê di bin derî de ye tu bikişînî wê bimire, nekişinî wê biherişe iki arada bir derede kalmak
destê duduyan nd ikinci el
destê hev girtin tokalaşmak
destê hev şidandin 1) tokalaşmak 2) elleşm(birbirinin elini sıkarak güç denemesi yapmak)
destê jin û mêr ji hev kirin ev (bark) yıkmak
deste kirin l/gh 1. destelemek 2. demetlemek
destê ku neyê gestin tê ramûsandin bükemediğin eli öpeceksin
destê min bişkên ellerim kırılsın
destê min li dawa te be sana sığınmışım
destê mirov jê nebûn -e doyum olmamak
destê mirov ji wê derê nebûn bir yere doyum olmamak
destê mirovan (merivan an jî însanan) pê nebûye insan eli değmemiş (veya dokunmamış)
destê neyê gestin tê ramûsandin bükemediğin eli öpersin
destê reht li ser zikê têr e çalışan aç kalmaz
destê rihet li ser zikê birçî ye çalışmayan aç kalır
destê sibehê (an jî sibê) sabaha doğru (veya karşı)
destê tal li ser zikê birçî ye çalışmayan aç kalır
çalışmayan aç kalır
destê te (an jî we) sax be (an jî bin) eline (elinize veya ellerinize) sağlık
destê te ji te re 1) elinden geleni ardına koma 2) serbestsin
destê te neêşe 1) ellerin dert görmesin 2) eline sağlık
destê tenê deng jê nayê tek el şaklamaz, bir elin nesi var
destê tenê naçe ser xwarinê insan tek başına yaşayamaz, yemekten bile tat alamaz
destê tu nikarî gez bikî maç bike bükemediğin eli öpeceksin
destê tu nikarî gez bikî tu yê maçî bikî bükülmeyen el öpülür
destê vala deng jê naçe bir elin sesi çıkmaz
destê vala Şêrê elî be deng jê nayê bir elin sesi çıkmaz
destê wan ji hev kirin 1) birbirinden ayırmak, kıymak
destê we ter bin 1) ellerine sağlık 2) ellerin dert görmesin
destê wî bisekine, piyê wî nasekine (piyê wî bisekine qûna wî nasekine, qûna wî bisekine serê wî nasekine) eli dursa ayağı durmaz
destê wî jê re ye faili muhtar, başına buyruk
destê xebitî li ser zikê têr e çalışan açkalmaz
destê xwe avêtin (yekê) seçmek * tu destê xwe biavêjî kê em wê ji te re bixwazin kimi seçersen onu sana istiyelim
destê xwe avêtin çi pê re hatin tuttuğunu koparmak
destê xwe avêtin daw û pêşa (...) ayaklarına kapanmak
destê xwe avêtin pêsîra xwe û jê re hayê kir (birinden) yaka silkmek
destê xwe avêtin stûyê (yekî) kollarını boynuna dolamak
destê xwe bi mûyekî (…) nekirin tüyüne (veya kılına) dokunmamak
destê xwe bi rû xwe de berdan vazgeçmek
destê xwe bi rû xwe de berde! eller yukarı!
destê xwe bi ser de anîn yardımda bulunmak, yardım elini uzatmak
destê xwe bi ser de weşand (birine) tehditler savurmak
destê xwe bilind kirin 1) ellerini kaldırmak 2) el kaldırm(birine vurmaya kalkışmak)
destê xwe da hûçik xelas nek (birine) elini veren kolunu alamaz
destê xwe dan (tiştekî) dokunmak (el sürmek, temas etmek) * destê xwe nedî sobayê, tu dê destê xwe bişewitînî sobaya dokunma, elini yakarsın
destê xwe dan ber (…) yardımda bulunmak
destê xwe dan ber barê (yek) (birine) yardıma koşmak, yardım sunmak
destê xwe dan ber guhê xwe elini kullağına atmak
destê xwe dan berê tutumlu davranmak
destê xwe dan hev 1) tokalaşmak 2) el ele vermek (yardımlaşmak)
destê xwe dan ser (….) elinde tutmak (kendi tekelinde bulundurmak)
destê xwe dan ser wijdanê xwe û gotin (fikirîn an jî qerarê xwe dan) elini kalbine (veya vicdanına) koyarak (söylemek, düşünmek veya hüküm vermek)
destê xwe danîn ser serê (yekî) birine kol kanat germek (yek) di
destê xwe de givaşt (birini) avucunun içinde tutmak
destê xwe di ava sar û germ (ên xwedê) de nekirin elini sıcak sudan soğuk suya sokmamak
destê xwe di ber rûyê (yekî) dan gönlünü almak, gönlünü hoş tutmak
destê xwe di serê (yekî) dan gönlünü hoş etmek
destê xwe di serî dan gönlünü hoş etmek
destê xwe di stû de birin sarılmak
destê xwe di stûyê (yekî) re bir (birine) sarılmak
destê xwe di stûyê hev re birin û anîn birbirine sarılmak
destê xwe di xwînê dan (an jî werdan) elini kana bulamak
destê xwe diavêje zêr di dest de dibe xwelî altın tutsa toprak olur (veya altına yapışsa elinde bakır kesilir)
destê xwe dirêjî (yekî) kirin (birine) elini uzatmak (birine) yardım elini uzatmak
destê xwe dirêjî (…) kirin (bir şeye) el uzatmak, kol uzatmak * çi ma destê xwe dirêjî loqa me dikin? niye bizim lokmamıza el uzatırlar 2) el uzatmak (yardım etmek) * hewcedariya me bi yekî ku destê xwe dirêjî me bike, heye bize el uzatacak biri gerek
destê xwe dirêjî hev kirin 1) tokalaşmak 2) birbirine yardım elini uzatmak
destê xwe ecele kirin elini çabuk tutmak
destê xwe hejandin bay bay etmek, el sallamak
destê xwe hilanîn el kaldırmak (birine vurmaya kalkışmak)
destê xwe hildan elini kaldırmak
destê xwe jê kirin 1) -den vazgeçmek (birini) rahat bırakmak
destê xwe jê kişand (bir şeyden) elini eteğini çekmek * destê xwe ji siyasetê kişandiye siyasetten elini eteğini çekmiş
destê xwe jê re danîn ser h (birine) boyun eğmek
destê xwe jê şûşt (bir işten) el yıkamak
destê xwe ji (yekî) kir (birini) rahat bırakmak
destê xwe ji dawa xwedê neqetandin Allahın ipine sımsıkı sarılmak
destê xwe ji erka (peywira an jî wezîfeya) xwe kişandin görevden ayrılmak
destê xwe ji kar û barê dinyayê kişandin dünyadan elini eteğini çekmek
destê xwe ji pêsîra (yekî) kişandin yakasını bırakmak
destê xwe ji pêsîra (yekî) nekişand (birinin) yakasını bırakmamak
destê xwe kirin (an jî xistin) pêsîra (yek)(birinin) yakasına asılmak (veya yapışmak)
destê xwe kirin bin bar elini taşın altına koymak
destê xwe kirin kerika guhê xwe elini kullağına atmak
destê xwe kirin nav (tiştekî) el katmak (bir işe karışmak)
destê xwe kirin pêsîra hev gırtlak gırtağa girmek, çatışmak
destê xwe kirin xwînê elini kana bulamak
destê xwe lê dan (an jî xistin) el basmak * ez destê xwe li Quranê dixim ku ne ez im Kur’ana el basarım ki, ben değilim
destê xwe lê dan hev elinde tutmak (bir malı satmayıp bekletmek)
destê xwe lê girtin tutumlu olmak (veya davranmak)
destê xwe lê negirtin 1) tutumlu davranmamak 2) akşamdan kavur, sabaha savur
destê xwe li ba kirin (an jî hejandin) bay bay etmek, el sallamak
destê xwe li ber (yekî) vekirin 1) birine elini açıp dilenmek 2) birine yalvarmak
destê xwe li devê (yekî) xist (birini) terslemek
destê xwe li devê xwe xistin meydan okumak
destê xwe li herfa quranê xistin Kurana el basmak
destê xwe li kitêbê xistin kitaba el basmak
destê xwe li pişta (yekî) xistin 1) sırtını sıvazlamak (birini) fitlemek
destê xwe li xwe girtin tutumlu olmak, tutumlu davranmak
destê xwe nedan (tiştekî) 1) el sürmemek (dokunmamak, değmemek, eliyle dokunmamak) 2) el sürmemek, el vurmamak, elini sürmem(bir işi yapmamak, ilgilenmemek, bir işi yapmayı kendine yakıştırmamak) * heta êvarê destê xwe neda tu karî akşama kadar bir işe elini sürmedi
destê xwe nexe hemû qulan di hinan de mar hene, di han de jî dûpişk burnunu her işe sokma
destê xwe nîşan dan elini belli etmek (veya göstermek) (iskambil oyunlyarında)
destê xwe pê kirin l/bw 1. elini değdirmek 2. el sürmek, dokunmak 3. seçmek * tu destê xwe bi kê bikî ew ya te ye kimi seçersen o senin
1) elini sürmek, dokunmak 2) seçmek
destê xwe pê nekirin 1) el sürmemek, elini sürmemek (dokunmamak, değmemek) 2) el sürmemek, el vurmamak, elini sürmem(bir işi yapmamak, ilgilenmemek, tenezül etmemek) * heta êvarê destê xwe bi tu tiştî nekir akşama kadar bir işe elini sürmedi 3) parmağını bile kıpırdatmamak (veya oynatmamak) (yek) li
destê xwe pêçan avucunun içine almak
destê xwe rakirin 1) elini kaldırmak 2) el kaldırm(birine vurmaya kalkışmak)
destê xwe ranandin elini uzatmak
destê xwe sivik kirin elini çabuk tutmak
destê xwe tê werdan el katmak (bir işe karışmak)
destê xwe vekirin l/bw el açıp dilenmek
1) el açmak, avuç açmak (dilenmek için) 2) el açmak (başkasının yardımını istiyecek durumda olmak)
destê xwe vemalaştin işine koyulmak
destê xwe weşandin elini sallasa elisi
destê xwe xistin pêsîra (yek) (birinin) yakasına yapışmak
destê xwe zû girtin elini çabuk tutmak
destê xwedê acıma, rahm
destê zir nd takma el
desteber (i) n dibek tokmağı
desteber (ii) nd/nt 1. kefil, garantör 2. yüklenici, üstlenici
desteber (iii) nd/nt rehine
desteberî m 1. kefillik, garantörlük 2. yüklenicilik, üstlenicilik 3. güvence, garanti, teminat
desteberî (ii) rd rehin
desteberî dan güvence vermek
desteberî dan (yek) (bir şeyi) garanti etmek
desteberî xwestin güvence istemek
desteberîtî m 1. kefillik, garantörlük 2. yüklenicilik, üstlenicilik
desteberkirî rd güvenceli, garantili
destebijêr m seçici kurul
destebira kanka, dost, sırdaş, kan kardeş
bnr destbirak
destebirak n 1. ahiret kardeşi 2. musahip
destebirakî m 1. ahiret kardeşliği 2. musahiplik
destebiratî m 1. ahiret kardeşliği 2. musahiplik
desteconî n dibek takmağı
destêdayîn m el sürüş, dokunuş
destedengbêj m koro
destedêr m mecburi sulama
destedêr kirin l/gh çabuk sulamak
destedêrkirin m çabuk sulama
destedest bnr dest bi dest
destedûr rd kontrolden uzak olan
destegeh m 1. tezgah 2. imalathane
destegir yardımsever.
nd/nt 1. yardımcı, destekleyici 2. hami (kollayan, arka çıkan)
destegorik n eldiven
destegul m güldeste, buket
destek 1.dayanak, takviye, yardım. 2.arkadaş grubu.
m 1. destek, dayanak (mesnet) 2. destek (yardım) 3.lşk dest(bir birlik için sağlanan yardım veya koruma) 4. tutak, tutacak, k(bir şeyin tutulacak yeri)
destek dan berê desteklemek (destek koymak)
destek goşt lê kêm bûn tek eksiğliği biraz zayıl olmak dest
destek hatin kirin desteklenmek
destek jê girtin destek görmek (kesek)
destek kir (birinden) taraf olmak
destek kirin l/gh 1. desteklemek 2. desteklemek (yardım sağlamak)
destek lê xistin desteklemek (destek koymak)
destek li ber xistin desteklemek (destekle beslemek)
destek li berê hatin xistin desteklenmek
destekar (i) n el işi
destekar (ii) rd/nd 1. destekleyici 2. yardımcı
destekarî m 1. destekleyicilik 2. yardımcılık
destekarî (i) m müdahale, el sürme
destekdan desteklemek.
destekdar rd 1. destekli 2. nd/nt destekleyici
destekdarî m 1. destekleme 2. destekleyicilik
desteke dinê tekrardan
desteker nd/nt desteleyici
destekerî m desteleyicilik
destekgir nd/nt destekleyici
destekgirî m 1. destekleme 2. destekleyicilik
destekirî rd 1. desteli 2. demetli, demetlenmiş
destekirin m 1. desteleme 2. demetleme
destekker nd/nt destekleyici
destekkerî m destekleyicilik
destekkirî rd destekli
destekkirin m 1. destekleme 2. destekleme (yardım sağlama)
destêl m cep telefonu
destemel rd eli işe yatkın, eli uz, becerikli
destemel bûn eli işe yatmak, elinden iyi iş gelmek
destemelî m el yatkınlığı, el uzluğu
destemo nd/nt odacı
destemotî m odacılık
destenan n somuna benzer yassı ekmek
desteng dar gelirli.
rd 1. sıkışık (maddi olarak sıkışmış durumda olan) * ez van rojan desteng im, çend roj bi şûn de ez deynê xwe bidim nabe? bu aralar sıkışığım, borcumu sonra ödesem olur mu? 2. cimri
desteng bûn l/ngh sıkışmak, başı daralmak, darlaşmak (para yönünde darlığa düşmek)
destengbûn m sıkışma, başı daralma, darlaşma (para yönünde darlığa düşmek)
destengbûyî rd sıkışık, başı darlaşmış olan
destengbûyîn m sıkışma, başı daralma, darlaşma (para yönünde darlığa düşmek)
destengî m darlık, sıkıntı, sıkışıklık (geçim darlığı, geçim zorluğu, parasızlık)
destengî lê çêbûn l/bw darlaşmak
darlaşmak, dara gelmek, mecbur olmak
destengîya pereyan ab/m para darlığı (di)
destengîyê de bûn sıkıntıda olmak
destenik rd elinden bir şey gelmeyen, fakir
destepeyv rz/m cümlecik
destepirtûk m el kitabı
destepostî m saklama, hasıraltı etme
destepostî kirin l/gh saklamak, hasıraltı etmek
desteqamçî n kamçı sapı
destere m testere
desterêjî lşk/m tarama
desteser m 1. müsadere, el koyma 2. rd müsadere edilmiş, el konulmuş olan 3. rd zorba, el koyan 4. rd tutuklu
desteser kirin l/gh 1. müsadere etmek, el koymak, zor alıma çarpmak 2. bloke etmek 3. haczetmek 4. tutuklamak
desteserî m 1. müsadere, zor alım 2.hiq haciz
desteserî kirin haczetmek
desteserkirî rd 1. müsadereli, el konulmuş 2. hacizli, mahcuz 3. tutuklu, tutuklanmış olan
desteserkirin m 1. müsadere etme, el koyma, zor alıma çarpma 2. bloke etme 3. haczetme 4. tutuklama
destestranbêj m koro
desteval rd/h eli boş
destexane m sofra
destexweşî m başarı
destexweşî lê kir (birine) başarılar dilemek
destexwişk m ahiret kardeşi, kankardeşi (kadın için)
desteya amojiyê nd danışma kurulu, istişare heyeti
desteya amojkariyê nd danışma kurulu
desteya bendûbariyê (an jî dîsiplînê disiplin kurulu
desteya bijêran seçiciler kurulu
desteya bijêriyê seçici kurul
desteya dadmendan hakem heyeti
desteya dadweriyê (an jî edaletê) adalet komisyonu
desteya hilbijartinê seçim kurulu
desteya hilbijartinê ya bilind yüksek seçim kurulu
desteya keşfê nd keşif kolu
desteya nivîsaran yazı kurulu, tahrir heyeti
desteya nivîskaran nd yazı kurulu
desteya pirsyariyê soruşturma kurulu
desteya pişkinanê (venêranê an jî soraxê) teftiş kurulu
desteya qanûndanînê yasama kurulu
desteya rawêjkariyê (an jî şêwirdariyê) danışma kurulu
desteya redaksiyonê nd redaksiyon kurulu
desteya rêveberiyê (an jî kargêriyê) yönetim kurulu
desteya sazbendan nd orkestra
desteya venasînê nd keşif kolu
(an jî keşêf)lşk keşif kolu
desteya venihartinê (an jî pişkinînê) denetleme kurulu
desteya wezîran nd bakanlar kurulu, kabine
destfilok m lavabo
destfireh rd eli geniş, cömert
destfirehî m cömertlik
destgeh atölye, tezgah.
n 1. tezgah 2. mzk makam
destgehê kirdinakê hadde fabrikası
destgehwapor m tersane
destgere m el arabası
destgerm rd eli geniş (cömert)
destgermî m eli geniş olma (cömertlik)
destgîn dizgin.
destgir nd/nt 1. destekleyici, destekçi 2. yardımsever 3. hami (kollayan, koruyan) 4. gelinin kolunu tutarak onu bindirmeye götüren veya damadın evi yakın olduğunda onu eve kadar götüren iki yakını
destgîr nd/nt 1. esir, tutsak 2. m ele geçirme, yakalama, tutma
destgîr bûn l/ngh ele geçmek, yakalanmak, derdest olmak
destgîr kirin l/gh ele geçirmek, yakalamak, derdest etmek
1) esir almak 2) ele geçirmek, yakalamak, tutmak, derdest etmek
destgîran rd nişanlı kız
destgiran rd 1. eli ağır, ağır canlı (yavaş iş yapan, çevik olmayan) 2. ağır, hantal (davranışları yavaş olan) 3. eli ağır (vurunca çok acıtan kimse)
destgiran e eline ağır
destgiranî m 1. ağır canlılık, ağır davranan, ağır iş görme 2. hantallık
destgiranî kirin l/gh yavaştan almak (işi gereken sürede yapmamak)
destgîrbûn m ele geçme, yakalanma, derdest olma
destgîrbûyîn m ele geçiş, yakalanma, yakalanış
destgirêdan m el bağlama
destgirêdayî rd elli bağlı
destgîrî m tutsaklık
destgîrkirî rd ele geçirilmiş, yakalanmış, derdest edilmiş
destgîrkirin m ele geçirme, yakalama, derdest etme
destgirtî (i) rd nişanlı (evlenmek için söz verip yüzük takmış olan)
destgirtî (ii) rd 1. tutumlu 2. eli sıkı, cimri, var yemez
destgirtin m 1. elini tutma 2. nişanlama 3. yardımlaşma
destgirtîtî (i) m nişanlılık
destgirtîtî (ii) m cimrilik
destgoç rd yumru elli
destgopal rd yumru elli
destgorik n eldiven (parmaklı)
desthefsar n yular
desthêlan bnr desthilan
desthelatî yetki, otorite.
desthene m kına gecisi
destheq n el emeği
destheram rd murdar(kimse)
desthesin nd demirel
desthev nd/nt müttefik
desthevî nd/nt müttefiklik, ittifak
desthilanîn m 1. harekete geç(bir şeye girişmek, bir işi yapmaya koyulmak) 2. karşılık verme (karşı gelme), cesaret etme
desthilanîn mifta xêrê ye girişmek başarının ilk adımıdır
desthilat nd/nt 1. iktidar, erk * partiya desthilatê iktidar partisi * desthilata siyasî siyasi erk 2. rd erkli, nüfüzlu
desthilata darizandinê (an jî dadweriyê) yargı gücü (veya erki)
desthilata gel nd el erki
desthilata qanûndanînê yasama gücü (hakkı, yetkisi veya kuvveti)
desthilata ramyarî (an jî siyasî) siyasî iktidar
desthilata rêvebirinê (an jî cîbicîkirinê) yürütme gücü (veya erki)
desthilatdar otoriter, yetkili.
rd 1. iktidar, erkli, muktedir (iktidar sahibi) 2. yetkili
desthilatdar kirin l/bw yetkilendirmek
yetkili kılmak
desthilatdarkirin m yetkilendirme
desthilatî m 1. iktidar, e(bir işi başarabilme yetki ve yeteneği) 2. iktidar (devlet yönetimini elinde bulundurma ve devlet gücünü kullanma yetkisi) 3. sos iktidar, erk 4. yetki 5. otorite, sulta, yetke
desthilatîya torinan (an jî xanedanan) sos/nd soylu erki
desthine m kına gecesi
desthînî m el alışkanlığı
desthişk rd 1. eli ağır 2. cimri
desthişkî m 1. eli ağır olma 2. cimrilik
destî n 1. sap * destiyê kuling kazma sapı 2. kabza, tutak * destiyê kêrê bıçak kabzası 3. kol, sap (müzik aletlerinde) 4. kulp (kapların halka biçimindeki tutacak yeri)
destî (i) n eldiven
destî yê bêrê kürek sapı 5. deste, ekin destesi
destîbêr m kürek sapı
destîbivir n balta sapı
destîcêr n küçük testi
destîconî n dibek tokmağı
destîdar rd saplı
destîhesin n demir sap
destik tutamak, kol, kabza, kulp, sap.
n el, elcik
n 1. tutacak (mutfak el bezi) 2. tut(bir şeyin tutulacak yeri) 3. tutamaç, tutam(bir şeyin tutulup çekilebilen yeri, tutunacak) 4. balçak, kabza 5. dibek kolu 6. el (bazı nesne ve araçlarda tutmaya yarayan bölümü) * destikê derî kapı eli 7. kol (makinelerde tutup çevirmeye veya çekmeye yarayan ağaç veya metal parçası) 8. kulp (kapların halka biçimindeki tutacak yeri) 9. sap (aletler için) 10. hallaç tokacı 11. ellik, eldiven 12. kabza, karasaban kabzası 13. sap (kazma sapı gibi) 14. deste (cinsleri aynı veya birbirine yakın olan şeylerin bir arada bağlanması, demet) 15. deste (kurutulmuş tütün yapraklarını üstüste koyup deste haline getirme) 16.nd/nt kukla * ew destikên xelk û alemê ne onlar el alemin kuklaları
destik (i) m bir kız çocukları oyunu
destik kirin l/gh destelemek
destikê cot nd karasaban kabzası
destikê cot kara saban kabzası
destikê derî kapı kolu
destikê destarê nd el değirmeni tutağı
destikê vitêsê nd vites kolu
destikê yekî tê de bûn bir işte parmağı olmak
destikker nd/nt desteleyici
destikkerî m desteleyicilik
destikkirî rd desteli, (destelenmiş olan)
destikkirin m desteleme
destîkuling n kazma sapı
destîmelêv m yaba sapı
destîmer m bel küreği sapı
destîne m imza
destirman nd/nt 1. hizmetkâr, hizmetçi 2. besleme, sığıntı
destirmanî m 1. hizmetkârlık, hizmetçilik 2. beslemelik, sığıntılık
destirmantî bnr destirmanî
destîtevir n kazma sapı
destîzîv rd gümüş saplı
destjêberdan m vazgeçme
destjêbirîn m alakayı kesme
destjêhatî rd 1. eli uz, maharetli 2. yiğit
destjêkişandin m 1. vazgeçme, istifa etme, el çekme (birini) rahat bırakma 3) terketme (ölme)
destjêkişandina xwe dan istifayı basmak
destjêşûştin m 1. (bir işten) el yıkama, el çekme, vazgeçme 2. umudunu kesmek
destkar n el işi, el yapımı
destkar (ii) nd/nt 1. yönetici 2. mudahaleci, karışan
destkarê gawiran gâvur icadı
destkarî el sanatları.
destkarî (i) m el işçiliği, el yapımı
destkarî (ii) m 1. yöneticilik 2. müdahale, karışma
destkarî lê bûn l/bw 1. el değmek 2. müdahale edilmek, karışılmak
destkarî lê kirin l/bw 1. ellemek, dokunmak 2. karışmak, müdahale etmek
destkarîlêbûn m 1. el değme 2. müdahale edilme, karışılma
destkarîlêkirin m 1. elleme, dokunma 2. karışmak, müdahale etmek
destkeftî bnr desketî
destkeftin bnr desketin
destkêlek nd bir halı motifi
destkere m teskere
destkêrî m el alışkanlığı (uzluğu veya yatkınlığı)
destkêş m 1. elle çekme 2. eldiven 3. eyer ve semerin arka tarafında bulunan kulpa diğer yük hayvanların yuları bağlama durumu 4. pulluğun şasesi 5.rd el çeken, vazgeçen
destkêş kirin l/gh elle atı çekmek, yürütmek * hespê xwe destkêş kir atını elle eçkti
destkêşî m 1. elle çekme 2. yardım 3. el çekme, vazgeçme
destkêşî xwe kirin yedeğinde götürmek
destkêşkirin m elle atı çekme, yürütme
destketî n 1. kazanç, kazanım 2. edinti, edinme 3. muhassala, elde edilmiş sonuç 4. rd edinilmiş, kazanılmış
destketin m 1. elde etme 2. kazanım, ele geçen şey
destkevtî bnr desketî
destkevtin bnr desketin
destkî rd mayasız ekmek
destkin rd/mec imkanları kısıtlı, fakir
destkinî m fakirlilik
destkir n 1. el yapısı, el işi 2. yap(bir kimse, bir kuruluş; yapma, oluşturma, meydana getirme) 3. el becerisi
destkird rd yapay, suni
destkirê evdan kul yapısı
destkirî rd el işi, el emeği
destkirin m el etme
destkîsî m gizli yapılan yardım
destkol m elle eşeleme (veya kazma)
destkol kirin elle eşelemek (veya kazmak)
destkuj rd mirdar
destkurt rd fakir, imkanları kısıtlı
destkurtî m fakirlik
destkutan - alkış
- alkışlama
destlêdan m dokunma
destlêger nd/nt kurcalayıcı
destlêgerandin m 1. elleme 2. okşama, sıvazlama 3. kurcalama 4. tahrif etme, bozma, kalem oynatma 5. kıyma 6. dokunmak (karıştırma)
destlêgerîn m 1. ellenme, elleniş 2. kurcalanış 3. tahrif edilme, kalem oynatılma 4. eli tutma, eli iş görme
destlêgirtî rd tutumlu, idareli
destlêgirtîbûn m tutumluluk
destlêgirtin m 1. idareli kullanma, tutumlu davranma, tasarruflu olma 2. tasrsarruf etme
destlênegeriyayî rd bakir, el değmemiş, kullanılmamış
destlênegirtî rd tutumsuz
destlênegirtîbûn m tutumsuzluk
destlêneketî rd bakir, dokunulmamış, el değmemiş
destlep m el emeği
destlêpelandî rd eline erkek eli değmiş (kadın)
destlepî rd zar zor geçinen kimse
destlepk m 1. el yordamı 2. elle şakalaşma, veya dövüşme
destlêvebûyî rd el yatkın, bir işe alışmış olan
destlez rd eli çabuk olan
destlezî m el çabukluğu
destlimêj bnr destnimêj
destliser rd himaye altında, kuruma altında olan
destliserhev rd el pençe divan
destmal m 1. mendil 2. el bezi 3.argo hafif kadin
destmala ( an jî ser destê) xortan 1) el üstünde tutulan kimse 2) hafif kadın
destmala kaxiz nd peçete
destmala ser destan sevilen sayılan kimse
destmala serî nd baş örtüsü
destmalgir nd/nt peşgir tutan
destmalk m mendil
destmêj bnr destnimêj
destmiz m 1. ücret 2. el emeği * me deh milyon destmiziyê da el emeği olarak on milyon verdik
destneavêj rd dokunulmaz
destneavêjî m dokunulmazlık
destnedan m 1. elvermeme 2. yakışmama, yakışık almama 3. dokunmama, el sürmeme 4. uygunsuzluk
destnedayî rd 1. elverişsiz 2. dokunulmaz (ilişilmez, el sürülmez, taaruzdan masun)
destnedayîbûn m 1. elverişsizlik 2. dokunulmazlık
destnedayîn 1. elvermeme 2. yakışmama, yakışık almama 3. dokunmama, el sürmeme 4. uygunsuzluk
destnedayînî m dokunulmazlık
destnêj rd sonradan ekilen
destneşûştî rd 1. eli kırlı 2. kötü kimse
destnexweş rd kötü kimse
destnîgar m nişan (nişanlama sırasında yapılan tören) * em gazî destnîgarê kirin bizi nişana çağırdılar
destnîgarî rd nişanlı (evlenmek için söz verip yüzük takmış olan)
destnîgarî kirin nişanlamak
destnîgarîtî m nişanlılık
destnimêj m aptes, tahret (namaz için)
destnimêj girtin abdest almak.
aptes almak
destnimêja (yekî) betal bûn aptesi bozulmak
destnimêja (yekî) şikestin aptesi bozulmak
destnimêja (yekî) teng bûn sıkışmak (aptesi gelmek)
destnimêja mezin büyük aptes
destnimêja wan ji hev neşikest (birbirine) nikahları düşmemek
destnimêja xuslê gusül abdesti, boy aptesti
destnimêja xwe nû kirin aptes tazelemek
destnimêja xwe şikandin aptes bozmak, apdestini etmek
destnimêjgeh m apteslik
destnimêjgirtî rd apdestli
destnîşan m 1. elle işaret etme 2. (bir yere) parmak basmak, imza 3. belirtme
destnîşankirî rd 1. belli, muayen 2. belli başlı 3. belirli, belirlemiş olan
destnîşankirin m 1. elle işaret etme 2. (bir yere) parmak basma, imza atma 3. belirtme, belirleme
l/gh 1. elle işaret etmek 2. (bir yere) parmak basmak, imza atmak 3. belirtmek, belirlemek
destnivîs el yazması, el yazısı.
m el yazısı
destnivîsar m 1. yazma, el yazması (yazma kitap vb) * berhema destnivîsar yazma eser
destnivîskî rd/h el yazma eser
destnizim rd güçsüz
destnizimî m güçsüzlük
destnûser n hattat
destnûserî m hattatlık
destodev rd obur, nevsine düşkün
destodevo rd elden ağıza yaşayan
destodevo bûn l/ngh elden ağıza yaşamak
destodevobûn m elden ağıza yaşama
destok nd/nt oyunda yardımcı
destoyer lşk/m destroyer, muhrip
destpak rd 1. dürüst, temiz kimse 2. iyi huylu, hırsızlık yapmayan
destpakî m 1. dürüst olma, temiz olma 2. iyi huylu olma, hırsızlık yapmama
destpas rd eli açık, açık elli
destpastî m açık ellilik
destpêbûn m başlanma
destpêdan m 1. dokunma 2. iyi dilekle okşama
destpêk m 1. başlangıç, iptida * destpêka jînê hayatın başlangıcı 2. başlama 3. wj giriş (edebi eserlerde önsözden sonra yer alan bölüm) 4. giriş, girizgâh 5. giri(bir bilime hazırlık amacıyla yazılan eser) * destpêka ziman dile giriş 6. giri(bir müzik parçasında baştaki bölüm)
destpêka rojîgirtinê imsak
destpêkejîn m ilkel yaşam
destpêker nd/rd başlayıcı
destpêkerî m girişim, girişme
destpêkî rd 1. ilkel, iptidaî 2. m başlangıç 3. m giriş
destpêkirî rd 1. başlanmış 2. başlanılmış, girişilmiş olan 3. dokunulmuş
destpêkirin m 1. başlama 2. başlama (çalışır, işler, yürür duruma girme) 3. başlama (görünme) 4. başlama (etkisini gösterme) 5. başlama (hoş olmayan bir davranışa koyulma) 6. tutma 7. başlama, atılma 8. başlama, koparma 9. dokunma, dokunuş 10. elleşme, el sürme (elle dokunma) 11. kalkışma, koyulma (girişme, başlama) 12. tuttur(bir şeyi yapmakta olma, bir işe başlayıp sürdürme) 13. başlama, adım at(bir işe ilk kez girişme) 14. yağmaya başlama 15. girme (zaman anlamlı kavramlar için; başlama)
destpêkirina kar işe başlama
destpêkîtî m ilkellik, iptidaîlik
destpeling el yordamı.
destpelixî rd/ndt sakar, beceriksiz (kimse)
destpelixîtî m sakarlık, beceriksizlik
destpelk m el yordamı
destpençe rd el pençe
destpênebûyî rd bakir, el değmemiş, kullanılmamış
destperî m mastürbasyon
destperî kirin mastürbasyon yapmak
destqerimî rd yorgun (elleri yorulmuş olan)
destqirêj rd 1. elleri kirli 2. mec karanlık işler yapan kimse
destqop rd eli sakat (olan kimes)
destqusiyayî rd (bir işe) eli yatkın
destrêjk m 1. kıskaç 2. lşk tetik (ateşli silâhları ateşlemek için çekilen küçük manivelâ)
destrencî m zahmet
destroyer m destroyer
destşîfa rd elleri şifa dağıtan (kimse)
destşikandî bnr destşikestî
destşikestî rd 1. eli kırık 2. mec çaresiz
destşil rd eli ıslak
destşîn nd eline sağlık
destsivik rd 1. eli çabuk 2. eli hafif (acıtmadan, tedirgin etmeden iş gören) 3. mec eline sahip olmayan, hırsız
destsivik bûn l/ngh tetik davranmak
destsivik e eline çabuk
destsivikbûn m tetik davranma
destsivikî m 1. el çabukluğu 2. el hafifliği 3. mec hırsızlık
destşo, destşok m el yıkama kabı, lâvabo
destşok lavabo.
destşol n el işi
destşûştî rd 1. iş yapmayan, başkaları tarafında hizmetleri yapılan kimse 2. temiz bakımlı 3. mec iyi ahlâklı
desttal rd eli boş
desttêdan m el sürmek, dokunma
m 1. dokunma, elleşme, elleme (el sürme, temas etme) 2. okşanma, ovalama
desttêdayîn m 1. dokunuş, elleşme, elleme (el sürüş, temas ediş) 2. okşanma, ovalayış
desttendiraz rd eli temiz
destteng rd eli dar, sıkışık
destteng bûn l/ngh sıkışmak, başı daralmak, darlaşmak (para yönünde darlığa düşmek)
eli dar (veya darda) olmak, sıkışık olmak
desttengbûn m sıkışma, başı daralma, darlaşma (para yönünde darlığa düşmek)
desttengbûyî rd sıkışık, başı darlaşmış olan
desttengbûyîn m sıkışma, başı daralma, darlaşma (para yönünde darlığa düşmek)
desttengî m darlık, sıkıntı, sıkışıklık (geçim darlığı, geçim zorluğu, parasızlık)
desttengî lê çêbûn darlaşmak, dara gelmek, mecbur olmak
desttengîya pereyan ab/m para darlığı (di)
desttengîyê de bûn sıkıntıda olmak
desttepis m bir çocuk oyunu
desttêwerdan m 1. karıştırma, problem yaratma 2. mudahale etme
destû bnr destî
destûbird m kuşatma, muhasara
destûbird kirin l/gh kuşatmak, muhasara etmek
destûbirdkirin m kuşatma, muhasara etme
destûçk m tutak (mutfak tutağı)
destûk n dibek kolu
destûlepk m 1. el yordamı 2. pençeleme (pençelerle kavga etme)
destûr m 1. izin, müsade 2. yasa, kanun, düstur 3. ruhsat
destûr dan izin vermek, rıza göstermek, muvaffakat etmek.
l/gh izin vermek
izin vermek, müsaade etmek (veya vermek)
destûr derketin izin çıkmak
destûr girtin l/gh 1. izin almak 2. icazet almak
destûr nedan izin vermemek, müsaade etmemek
destûr stendin m 1. izin alma 2. icazet alma
l/gh 1. izin almak 2. icazet almak
(an jî girtin) izin almak
destûr xwestin l/gh izin istemek
izin istemek, müsaade istemek
destûra betlaneyê tatil izni bi
destûra bingehîn nd anayasa
destûra we be izninizle, kerem buyurun (veya eyleyin)
destûrane h izince
destûrdan m izin verme
destûrdar rd 1. izinli 2. ruhsatlı
destûrdayî rd 1. izinli, izin verilmiş olan 2. m izinli olma durumu
destûrdayî bûn l/ngh izinli olmak
izinli olmak
destûrdayîn m izin veriş, izin verme
destûre ol/rd mubah
destûrgirtî rd 1. izinli, izin alınmış olan 2. icazetli
destûrgirtî bûn izinli olmak
destûrgirtin m 1. izin alma 2. icazet alma
destûrmend rd 1. izinli 2. imtiyazlı
destûrmend kirin l/gh izinli kılmak, mezun etmek
destûrmendî hiq/m imtiyaz
destûrmendkirin m izinli kılma, mezun etme
destûrname izin belgesi, diploma, ruhsatname.
m 1. izinname, izin belgesi 2. icazetname 3. ruhsatname 4. tüzük
destûrnameya derbasbûnê geçiş izni
destûrstendî rd 1. izinli, izin alınmış olan 2. icazetli
destûrstendî bûn izinli olmak
destûrxwestin m izin isteme
destûryar rd izinli * do ji ber ku ez destûryar bûm, nexebitîm dün izinli olduğum için çalışmadım
destûryar bûn izinli olmak
destûryarî m izinli olma, mezûniyet
destvala eli boş.
rd 1. eli boş 2. eli boş, işsiz üçsüz 3. mec silâhsız, savunmasız
destvala bi ser (yekî) de hatin vegerandin eli boş çevrilmek
destvala bi ser de çûn (birini) eli boş görmeye gitmek
destvala çûn 1) eli boş gitmek (armağansız gitmek) 2) eli boş gitmek (umduğunu elde etmeden gitmek)
destvala hatin 1) eli boş gelmek (armağansız gelmek) 2) eli boş gelmek (umulan şeyi getirmeden gelmek)
destvala vegerîn (zivirîn an jî fetilîn) eli boş dönmek (çevrilmek veya geri gelmek)
destvank nd/nt mücevheratçı, mücevherci
destvankî m mücevhercilik
destvegirtî rd dilenen kimse
destvegirtin m dilenme
destvekirî rd eli açık, cömert
destvekirîbûn m eli açıklık, cömertlik
destvekirîtî m açık ellilik
destvemaliştin m işe girişme (işe girişmek için kolları sıvama)
destweş m elle vurma, yumruk atma
destxalî rd eli boş, silâhsız, savunmasız
destxet el yazısı.
m el yazısı
destxwazî m gereksinim, ihtiyaç
destxweş rd 1. eli hafif (acıtmadan, tedirgin etmeden iş gören) 2. eline sağlık
destxweş bî (an jî bin) eline (elinize veya ellerinize) sağlık
destxwişk kadının en yakın kadın arkadaşı.
destyar cana yakın, sempatik, yardımcı.
nd/nt 1. yardımcı 2. rd cana yakın, sıcak kanlı, sevimli, sempatik
destyarî m 1. yardımcılık 2. sevimlilik
destzar rd zorba, işkenceci
des (Soranî) (navdêr). Bi kurmancî: dest. Zazakî: (hejmar). Bi kurmancî: deh (10)Hijmarên sade yên kirdkî, sifir, yew, di, hîrê, çar, panc, şeş, hewt, heşt, new, des, yewendes, diwês, hîrês, çarês, pancês, şîyês, hewtês, heştês, newês, vîst, hîris, çewres, pancas, şeştî, hewtay, heştay, neway, se, hezar, milyon, milyar
desantralîzasyon (navdêr, mê) lamerkeziyet, nenavendîtî, bênavendîtî, nemerkeziyet, desentralîzm, herêmîtî, deverîtî
desen (navdêr, mê) şikil, dirûv, dirb, form, nîgar, xwiyang, tevaya wêne û nîgarên li ser tiştekî hatine çêkirin.
ji wêjeyê: Di nava telefonê de hicrên sotemenîyê hene. Bi wî awayî benzîn tê dagirtin û dûvre tê şewitandin. Nokia îcadek çêkir kû bêhna şîrketên din çikand. Me çi ji desena wêna ye. Me eleqeder nake bavê min!.
ji: Ji frensî dessin.
Bikaranîn: Rengdêr: desenkirî
desenkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye desen kirin
desentralîzm (navdêr, mê) lamerkeziyet, nenavendîtî, bênavendîtî, nemerkeziyet, desantralîzasyon, herêmîtî, deverîtî
deshilatdar (navdêr) rayedar, karbidest, birêveber, kadro, giregir, kenkene, serdar, serok, kesên ku karek yan dezgehek bi di bin fermana wan de ye (bi taybetî siyasetvan û karmendên payebilind yên hikûmetê), xurt, bihêz, kesa/ê ku dikare tiştekî bike.
Herwiha: deselatdar, desilatdar, deshelatdar, desthelatdar.
ji: desthilat -dar.
: desthilatdarî, desthilatdarîtî, desthilatdartî
deshilatdarkirî (rengdêr) rewa, rêdayî.
ji: deshilatdar +kirî
desirman 1. berdestî 2. qerwaş
berdestî , qerwaş
desirmanî kirin 1. berdestîtî kirin 2. ketin olam û bintînên xelqê
(lêker)berdestîtî kirin , ketin olam û bintînên xelqê
deskrîpsiyon (navdêr, mê) salix, wesf, bas, behs, qal, gotin, vegotin, suhbet, axiftin, şorr, çîrr, şêrr, xeber
desmal (navdêr, mê) pateyê yan perrê ku mirov destên xwe yan serçavên pê ziwa yan paqij dike, her cawê biçûk (bo nimûne yê ku mirov di destê xwe de dilivîne dema serçemka govendê dikêşe).
Herwiha: desmalk, destmal, destmalk.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ده‌سمال. Têkilî: xawlî, xawlîk.
ji: Bi sivikkirinê ji destmalê, hevreha soranî û kurdiya başûrî ده‌سماڵ/desmał, zazakî dismal, şahzênî/şêxbizinî dizmal, farisî دستمال (destmal), jiari, ji dest + malîn - în yan dest + maliştin - -iştin anku tişta ku mirov destê xwe pê dimale/paqij dike.
desmale (Zazaki) desmal
desnîk (navdêr) qewad, pêzeweng, qebrax, godoş, astîk, dimbûk, kesa/ê ku leşfiroşiyê di navbera du kesan de dike, kesa/ê ku leşfiroşan digihîne leşkirran, teres.
: desnîkî, desnîkîtî, desnîktî
desnîkî (navdêr, mê) rewşa desnîkbûnê.
ji: desnîk + -î
desperasyon (navdêr, mê) bêhêvîtî, bêçaretî. Têkilî: desperat.
ji wêjeyê: Dema ko mirov li reftarên PKK-ê û KCK-ê temaşa dike haletekê desperesyonê (bêçaretiyê) di gotin û kirinên wan de diyar dibe..
ji: ji frensî desperation ji latinî dēspērātiō ji desperatus (bêhêvî, bêçare, desperat) ji dēspērō (bêhêvî bûn, hêviya xwe ji dest dan) ji de- (ne-, bê-) + spērō (hêvî kirin) ji spes (hêvî)
despot (rengdêr) (navdêr) zordar, zordest, zorba, zirrezop, zalim, zorkar, stemkar, bêrehm, dilkevir, dilreq, mistebit, zorbaş, mistexalib, zorbaz, diktator, tîran.
Herwiha: dezpot.
ji: Ji yewnanî δεσπότης.
: despotî
despotane (rengdêr) despotîk.
ji: despot +-ane
despotî (navdêr, mê) rewşa despotbûnê, despotîzm.
ji: despot + -î
despotîk (rengdêr) tîranîk, zordestane, zorbazane, stemkarane, zalimane, totalîter, diktatoriyel
despotîzm (navdêr, mê) îstibdat, despotî.
ji: despot +-îzm
desravêtin (navdêr, mê) desthilandin, hêrişkirin
dest 1. endamê ku bi ser mil ve ye û pênc tilî pê ve ne 2. lep, penc *"bi dêst bike, bi dêv bixwe"
(navdêr, nêr) organê balekirinê, herdu beşên leşî yên li milî ji bedenê vediqetin (û her yek ji wan xwedî pênc tilan, kefekê, zendekê û enîşkekê ye), til û kef.
Herwiha: dhest. Tewandî: destî, dêst(Binihêre:) enîşk, kef, mil, nînok, til, zend.
ji: Ji Proto-hindûewropî ghesto, bi avestayî zeste, bi farisiya kevin deste, bi sanskrîtî hâste, pehlewî, farisî, bi zazakî û soranî dest..
Bikaranîn: Lêker: dest kirin. Navdêr: destkirin Rengdêr: destkirî.
: bi destî yekî/yekê, dest avêtin , dest pê kirin, dest çirpandin, destdirêjî , dest girtin , dest hilanîn , dest hilanîn , dest jê kişandin , dest kêşan , destkêşan, dest lêdan , dest pê kirin , destvekirî, bi dest xistin , destan destan, destar el değirmeni, destavêtin, destavxane abdesthane, tuvalet, destbelav müsrif, savruk, savurgan, destbelavî israf, savurganlık, destbelavî kirin israf etmek, destbend kelepçe, destbeste elpençe, destbira kan kardeşi, sağdıç, destbirak kan kardeş, sağdıç, sırdaş, destbûrî sözüne önem verilmeyen, destdan dokunmak, destdan temas, destdan ser el koymak, destdan ser müsadere etmek, destdirêjî cinsel taciz, destdirêjî müdahale, destdirêjî tecavüz, destdirêjî kirin müdahalede bulunmak, deste askeriyede takım, deste buket, deste deste, deste kurul, deste takım (ask.), destê hev girtin , destegir, destek , destek dayanak, destek takviye, destek yardım, destêkar müdaheleci, destekdan desteklemek, desteng dar gelirli, destexwişk ahiret kardeşi, destexwişk sirdaş, destgeh atölye, destgeh tezgah, destgehdar tezgahtar, destgîn dizgin, destgirtî nişanlı, destgirtî , desthelat, desthelatî , desthelatî , desthilatdar , desthilatdar iktidar olan, desthilatdar otoriter, desthilatdar yetkili, desthilatdarî otoriterizm, desthilatî iktidar, destik kabza, destik kol, destik kulp, destik sap, destik tutamak, destjêberdan bırakmak, destjêberdan vazgeçmek, destkar elişi, destkarî el sanatları, destkeftî kazanım, destkişandin feragat, destmal el havlusu, destmal havlu, destmal mendil, destmaye elde kalan, destmêjşikandin abdest bozmak, destnîgar ressam, destnîgarî ressamlık, destnimêj abdest, destnimêj girtin abdest almak, destnimêj şikandîn abdest bozmak, destnimêjgirtin abdest almak, destnîşankirin saptamak, destnîşankirin tespit etmek, destnivîs el yazması, destnivîs el yazısı, destnivîs elyazısı, destpêk başlangıç, destpêk bidayet, destpêk giriş, destpêkirin başlamak, destpêkirin girişmek, destpeling el yordamı, destpelixî sakar, destrêşk kıskaç, destşok lavabo, destvala eli boş, destxet el yazısı, destxweşîlêkirin başarı dilemek, destxwîn eli kanlı, destxwişk kadının en yakın kadın arkadaşı, destxwişk kankardeş, destxwişk sırdaş, destyar cana yakın, destyar sempatik, destyar yardımcı
dest av lê teng bûn (biwêj) ketin tengasiya hewcedariya tuwaletê. destav ku li mirov teng bû, divê zêde neyê sekinîn. destek dayîn alîkarî kirin. ku mala seydo dest nedana me, me nedikarî ev kar bibira serî.
dest avêtin (navdêr, mê) dest avêtinê, dest avêtin tiştekî, destê xwe gihandin tiştekî, tiştek hilgirtin, dest pê kirin.
Herwiha: dest avêştinê, dest avêjtinê, dest havêjtinê, dest havêştinê, dest havêtinê, dest avîtinê, dest havîtinê. Navdêr: destavêtinê
dest avêtin (yekê) (biwêj) bi destê zorê bi jinekê re têkiliya zayendî pêk anîn. “eger tu tiştekî nekî ez ê ji mêrê xwe re bibêjim ku te dest avêtiye min helîm yûsiv
dest avêtin barê (yekî) (biwêj) alîkarî kirin. exrebeyên silo di navbera xwe de dirav (pere) dane hev, dest avêtin barê wî û ew ji wê tengasiyê derxistin.
dest avêtin boçikê (biwêj) rakirin, alîkarî kirin. lawa, madem te dît di wê rewşa xerab de ye, te dest biavêta boçikê. (argo)
dest avêtin darê zorê (biwêj) bi azîna zorê pêk anîn. lê mêze kirin ku ew nayê ser rê, dest avêtin darê zorê.
dest avêtin doxîna xwe (biwêj) hewcedariya destavê (tuwalet) dîtin. hûn hêdî hêdî herin ez ê dest biavêjim doxîna xwe û bêm.
dest avêtin erzê xelkê (biwêj) bênamûsî kirin. der barê zayendî de ketin nav hewldanên neyînî. ew mirovê ku dest biavêje erzê xelkê, xêra wî nîn e.
dest avêtin guhê xwe (biwêj) strandin. kilam gotin. dêma ku dengbêj reso dest diavête guhê xwe, cirnaet, ker dibû û bi dil û can li wî guhdarî dikir.
dest avêtin hev (biwêj) ji bo lihevxistinê ango lêdanê hewl dan, di gulaşê de hev birin û anîn. di dawiyê de dest avêtin hev, lê cîran ketine navberê, nehiştin. kamil û sebrî dest avêtin hev, sebrî pişta wî danî erdê.
dest avêtin pêsîra (yekî) (biwêj) yek tawanbar kirin. hema û cihê sekinî wê jinikê dest avêtepêsîra min.
dest avêtin pêsîra hev (biwêj) doza xwe kirin. bi hev û din re şer kirin. li ser tişteld tune, reso û kotan dest avêtin pêsîra hev û xwe rezîl kirin.
dest belaş bûn (biwêj) pereyên xwe bê hesab xerc kirin. mêrê min yekî pir destbelaş e. çend quriş pere ketibûn destên wî, rast û çep belav kirin û dawî li wan anîn.
dest berdan (biwêj) bisexbêr bûn. çiqas malê te zêde he jî heke tu dest bernedî dawî pûç e.
dest bi hene bûn (biwêj) ciwan û ber miraz bûn. sed car heyf ê ku nexweş e, lawikekî dest bi hene ye.
dest bi stûyê hev re birin hev hembêz kirin û bi hev şa bûn
dest birin (lêker) dil dan, dest çûn.
ji: dest + birin
dest bisekine, pê nasekine (biwêj) ji bo kesên pir çalak û nehs tê gotin. ez wî baş nas dikim, destê wî bisekine, piyên wî nasekine.
dest çûn (lêker) dil dan, dest birin.
ji: dest + çûn
dest dan 1. temas kirin 2. bi kêrî tiştekî hatin
temas kirin , bi kêrî tiştekî hatin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ده‌ست دان
dest dan hev (biwêj) ji hev û din re alîkarî kirin, li ser peyman an jî sozekê li hev kirin, li hev hatin. divê em dest bidin hev ku em ji vî halê xirab û ji vê bindestiyê xelas bibin. piştî wê pey mana ku wan dest dune hev, ew yek bû fermana çarenûsa nie, ya reş.
dest danîn ber (biwêj) lê miqate bûn, parastin, asteng kirin, bi sexbêr tevgerîn, desteg kirin. heke xalê wê dest nedaye ber, kî dizane dê çi bihata serî. em ê bistînin, lê wî bêbavî dest daye ber. diya min ku dest neda ber mayîşa bavê min, me nilcaribû kirêya xwe jî bida. ez bi xwe dest didim ber ku bikaribe vî karê pîroz bi ci li bîne. amed tîgrîs
dest danîn ser Biwêj, girtin, misadere kirin, kontrol kirin, jê standin: Dewletê dest danî ser malê wan. (Dewletê malê wan bi zorê jê stand.).
ji: dest + danîn + ser
dest danîn ser . (biwêj) ji xwe re hildan. hildan bin bandora xwe, .ti bo nirxandinê, demekê li ser, lêkolîn û lêgerîn kirin, xwedî kirin, parastin. wî bêbavî dest da ser kedu min a ew qas salan. ez dê dest bidim ser vê bûyerê. amcd tîgrîs xwec!ê jê razî be dîsa hecî eyîh deste xwe da ser ( iza wî, heya ku mêrê wê ji eskriyê hat.
dest dayîn (biwêj) guncan bûn, lê hatin. “şertan dest dan ku ez te herdim. amed tîgrîs
dest dest dişo, dest vedigere dev û rûyan dişo gotina pêşiyan dema destek tenê be nikare tu tiştî bike, lê du dest bin wê hevû bişon û dûre dev û rûyan bişon. mirovekî tenê jînikare tiştên mezin bike an bê hûêz dimîne. lê dema dû kes bin wê hevdû jî xelas bişkin û sûdeya wan li dorawan jî çêbibe .
dest di kulav de man (biwêj) dest girêdayî man. //e/ce ferzende berê ew gû nexwara, ez wisa dest di kuhiv de nedim cim.
dest di ser dest re heye heta ba xwedê gotina pêşiyan mirovên baş û nebaş, biaqil û kêm aqil, jêhatî û ne jêhatî, mezin û biçûk hene û her tim jî dê hebin. ev li baxwedê jî wiha ye. xwedê mirovên çeleng û xebatkaran ji yê ne jêhatî û rûniştî cuda dibîne.
dest di ser destan re bûn (biwêj) yên hê baştir jî hebûn. dest di ser destan reye. divê rnirovzêde hilind nefire hevalo!
dest diz e, dil dilerize (biwêj) tiştên heram du hestan didin mirov, yek tirs e, yek jî helecana xwedîbûna tiştên nû ye. ev çito kar e, çito eli! e, ez tê negihîştim. deste min diz e, dilê min dilerize.
dest gerandin (lêker) çaksazî, çaksazî.
ji: dest + gerandin
dest hatin (lêker)(Binihêre:) dest
dest hilanîn (lêker) bizav kirin, dest rakirin, tevger kirin, tê hildan, hilfirîşkîn.
ji: dest + hilanîn
dest jê berdan jê vegerîn
(lêker)(navdêr, mê) dev jê berdan, hêlan, lê nebûn xwedî, êdî nekirin, êdî li gel neman, bela xwe jê vekiriné, jê gerrîn, destên xwe jê şûştin, êdî mayê xwe tê nekirin.
ji wêjeyê: Trajediyeka mezin jî ew e ku kesên bo kurd û Kurdistanê her tiştê xwe gorî û qurban kiriye jî, niha ji kurdên sade zêdetir dest ji kurdî berdaye!.
Herwiha: des jê berdan, desjêberdan, destjêberdan.
Bide ber: dest pê kirin, dest tê werdan.
: destjêberdayî
dest jê sar bûn (biwêj) hêvî jê qut bûn, germahî û daxwaz winda bûn. piştî qezaya wê otobosê, destê min ji ajogeriyê sar bû.
dest jê şûştin (biwêj) gumana xwe jê birîn. kî çi dibêje bila bibêje, min ji wê televizyona teqeze destê xwe şîrşt.
dest ji cotê reş berdaye bi zirneya zer girtiye (biwêj) dev ji kar û tevgera erênî berdan, a neyînî kirin. lawo, ma ew dê zikê te ter bilœ ku te dest ji cotê reş berdaye û bi zima zer girtiye?
dest ji emelan sar bûn (biwêj) ji ber kêşeyek an jî nûçeyeke pir xeter mat man, xemgîn bûn. çawa ku ew xeber dane zerde.)-1. destê wî ji emelê wî sar bû.
dest ji hev du bûn (biwêj) bi awayekî bêdilî û ji bêgavî ji hev û din qetîn. got em du bira ne. ev êst sal in, destê me ji hev du bûye. keremê seyad
dest ketin (lêker) peyda bûn.
ji: dest + ketin
dest ketinbar (rengdêr) peyda kirinbar.
ji: dest ketin +-bar
dest kirin (lêker) bale kirin, destê xwe gihandinê, destê xwe lê dan, bi destan livandin: Destê xwe neke ûtiyê; germ e. bi destan çêkirin. Navdêr: destkirin.
ji: dest + kirin.
: destkar, destkarî, destker, destkirî
dest kut e, dev hût e (biwêj) di hêla pêkanînê de na, lê di axaftin û lafektiyê de jêhatî bûn. dest kut e, dev hût e. ji bilî zimanê wî yê xurt tu merîfeteke wî nîn e.
dest lê dan (lêker) dest kirinê, destê xwe lê dan, bi destan seh kirin, dest lê kirin, destê xwe danîn ser tiştekî yan destê xwe li ser tiştekî livandin, çepik lê dan, dest qutan.
Herwiha: dest lê dayîn. Navdêr: destlêdan, dedstlêdayîn.
ji: dest + lê + dan.
: destlêdayî, destlêder
dest lê kirin (lêker) dest kirinê, destê xwe lê dan, bi destan seh kirin, dest avêtinê, destê xwe danîn ser tiştekî yan destê xwe li ser tiştekî livandin.
Herwiha: dest lê xistin. Navdêr: destlêkirin, dedstlêxistin.
Bide ber: dest pê kirin.
ji: dest + lê + kirin.
: dest(lêker) destlêkirî
dest lê negerîn (biwêj) timayî, qesîsî kirin, ji ber xem, nexweşî yan jî tiştekî din, daxwaza xebat û tevgerê nekirin. segbavî, dest lê nagere ku rojekê çend qurişan bide feqîrekî. dilşaye dest !ê nedigerî ku karê xwe berdewam bike.
dest li ber halê xwe hildan (biwêj) hêza xwe û vina xwe winda kirin, sist bûn. “mîna mirovekî dest li ber halê xwe hil-dabe, pirçiyekî ta! li rûyê wî ketibû. musa vazgali
dest li ber ranebûn (biwêj) jê re rûmet nîşan dan, pir nexweş û bedhal bûn. ez dîsa jî dibêjim, xalê kerem çi bike destê min li ber ranabe. xaltiya seyran visa ketibû ku dest li ber ranedibû.
dest li ber xwe ra kirin (biwêj) li hember derketin. li ber xwe dan. mixabin li hemberî ew qas heqeretê, delîl newêribû dest li ber xwe rake.
dest li ser destan, heya esmanê heftan (biwêj) cure cure mirov hene ji hev hê baştir an jî xerabtir. tu tişt û tu kes ne wekî hev in. yen huş, pir baş û baştirîn, yen xerab û pir xerabtirîn hene. dest li ser destan, heya esmanê heftan.
dest neavêtin ê di ro de çûyî (biwêj) ji bo yen alîkariyê nakin tê gotin. ez wî baş nas dikim. ew wisan e, mirov di ro de here, ew dest navêje mirov.
dest neavêtin tu tiştekî (biwêj) tu karek nekirin. ew qas sal em hemû xebitîn, lê wî dest neavête tu tiştekî.
dest nedan (biwêj) bi kêr nehatin. tu dizanî heval, heke ji te re dest nade, dev jê berde.
dest pê bûn (lêker)(navdêr, mê) hatin destpêkirin, start bûn: Karê te dê kengî dest pê bibe?.
Herwiha: des pê bûn, des pêbûn, despê bûn, despêbûn, destpê bûn, dest pêbûn, destpêbûnNêzîk, dest pê kirin.
Bide ber: dest jê berdan, dev jê berdan.
: destpêbûyî
dest pê kirin teşebus kirin
(lêker)(navdêr, mê) serkuşandin ,serkuşa kirin,serkuşa dayin, serfetihandin ,serfetih kirin, start kirin,gava pêşîn avêtin, yekem car kirin: Te kengî dest bi karê xwe kir? (Roja yekem ya karê te kengî bû?) Keça min hê dest bi dibistanê nekiriye. (Ew hê carekê jî neçûye dibistanê.) Film dê seet 21.15 dest pê bike. (Deqeya yekem ji filmî dê seet 21.15 be.) BO yê dest bi cigarekêşanê kiribe, êdî ne asan e dest jê berde.).
Herwiha: des pê kirin, despê kirin, des pêkirin, despêkirin, dest pêkirin, destpê kirin, destpêkirinNêzîk, dest pê bûn.
Bide ber: dest jê berdan.
: destpêk, destpêker, destpêkirî
dest pê neketin (biwêj) xam, bakir û teze bûn, bi awayekî surişt bûn. heke tu bibînî, tu yê jî ecêb bimînî, zozaneke wisa ye ku dest pê neketiye.
dest pê nesekinî bûn (biwêj) pir nehs, çalak û beleban bûn, carinan dizî kirin, di hêla zayendî de jî pir daxwazkar bûn. ew zarokeke dest pê nesekinî ye, hûn lê miqate nebin wê tiştinan bişiksne. çavê we li zerê be, dest lê nasekine ha!.. cindo di hêla jinan de pir heşerî ye, dest lê nasekinî ye.
dest qutan (navdêr, mê) çepik lê dan, dest lê dan, çeple lê dan, destên xwe li hev dan bo pesndana kesekî: Piştî ku wî strana xwe got, hemûyan jê re li dest qutan..
Herwiha: dest kutan. Navdêr: destqutan, destkutan.
ji: dest + qutan.
: destqut, destqutayî, destqutî
dest rakirin (lêker) bizav kirin, dest hilanîn.
ji: dest + rakirin
dest sirîn (lêker) dest jê berdan, dev jê berdan, êdî nekirin, şemirandin: Wî dest ji bazirganiyê sirî..
Herwiha: dest sirandin. Navdêr: destsirandin, destsirîn.
ji wêjeyê: Nizarî ji kêmdiravî dest ji kirrîna xanî sirî.(Îbrahîm Remezan Zaxoyî: Ferhenga Pîşkên Kurdî, weşanxaneya Spîrêz, Dihok 2007, r. 67).
ji: dest + sirîn.
: destsir, destsirî
dest tê kirin mudaxele kirin, tev lê bûn
dest û lingê (yekî) jê ketin (biwêj) pir betilîn, westîn, gelekî senna girtin. mala osê gelek bû, heya me li kamyonê bar kir; dest û lingen me jê ketin. ji ber serma zaxrosê dest û lîngên şervanun jê ketin.
dest û pê girê dan (biwêj) ji gotin û tevgerê re tu rê nehiştin, asteng kirin. zor û zext lê kirin. heqî her tişt ew qas zelal û rast anî ziman ku dest ft piyên min jî hatin girê dan. wan dest û piyên xembar girê dan, ku nikaribû bilibite.
dest û pê lê hurşîn (biwêj) bêzereng û pêknehatî bûn, gelekî betilîn, westîn. keçê dest û pê lê hurilişin, ew çi dikare wî karî bike? keçil
dest û pê lê sar bûn (biwêj) şoq bûn, nexweş ketin. bi dîtina wî dîmenî re (lest û pê li cullayê sar bûn. ji nişke ve rengîn li erdê dirêj bû û (lest û pê !ê sar bûn.
dest û pêçiyên (yekî) ter bûn (biwêj) zindî û zingirî bûn. bi tenduristî jiyîn. dest ft pêçiyên melîkcanê ter bin, ew nebûya karê me dê zehf zor bûya. (dia)
dest û piyên (yekî) bi erdê ve zelîqîn (biwêj) mat man. li ber wî dîmenî, dest û piyên wî bi erdê ve zelîqîn.
dest û piyên (yekî) birîn (biwêj) derfeteke giran birandin. hingî ew şagirte min ê zîrek çû. dest ft piyên min hatin birîn.
dest û piyên (yekî) çûn (biwêj) gelekî betilîn, westîn. heta ku min ew fayans paqij kirin, dest û piyên min çûn.
dest û piyên (yekî) girtin (biwêj) zerengiya karkirin û jîrbûnê winda nekirin. hûn çi dibêjin lawo, şikir ji xwedê re hê dest ft piyên ntin digirin, hê hewcedarî kesî nîn im.
dest û piyên (yekî) hatin girê dan (biwêj) bê bandor man. “ew rewş min navê bibêjim qeder, ji bo tespîta kesayeta helbesta kurdî destur nade mirov. lewma gava din dest û piyên min hatin girê dan, min tu nav neda. remezan alan
dest û piyên (yekî) li hev alîn (biwêj) ji heyecan an jî ji pêknehatinê li xwe heyirîn. “çûyînê ez diçim, lê dîsa jî ji şerman tepkên min li hev dikevin û dest û piyên min li hev dinlin. musa vazgali
dest û piyên (yekî) maç kirin (biwêj) lavayî kirin, ji bo ketina çavên hinekan şelafi û şalûsî kirin. zeynoya sedo dest û piyên wî maç jî kirin, lê nehate rê. baho dest û piyên nisret maç dikirin lê nikaribû têketa çavan.
dest û piyên xwe jê vekişandin (biwêj) têkiliya xwe birîn. ji we tewaqe dikim, êdi dest ft piyên xwe ji wan karan vekişînin
dest werdan dest tê kirin
(lêker)(Binihêre:) dest
destajo (navdêr)kedî.
ji: dest + -ajo
destakirin (navdêr, mê) destekirin
destan 1. çîrrokên dirêj yên evînî yan qehremanî. Binêre;, dastan 2. pirrjimariya dest. Binêre;, dest
destane (rengdêr) lepik, destgork.
ji: dest +-ane
destanî (navdêr, mê) dişibe wê), destanwarî, destankî, epîk.
ji: destan +-î
destankî (navdêr, mê) destanwarî, destanî, epîk.
ji: destan +-kî
destar du beraşên biçûk ên ku bi dest têne gerandin û pê zad tê hêran; aşê
(navdêr, nêr) gêrose, gêroser, kevirek gilovir e ku bi destan li ser danî (genimî) tê gerrandin daku bêt hêran.
Herwiha: destarr distar distarr.
Têkildar: aş conî gêre şixre.
ji: dest + hêran anku amûrê ku bi destan mirov danî dihêre, ne ji dest+ar(d) e.
destar kirin (lêker)(Binihêre:) destar
destarhêr (navdêr, nêr) (navdêr, mê) mirovê destarê di hêre
destarhêran (navdêr, mê) karê destarî, hêrana danî bi distarî
destarhêrk (navdêr, mê) dema hêranan destarî nemaze eva ko dê li malekê danî bi hêrin, :î ev li mala bapîrî distarhêrke
destarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye destar kirin
destarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) destar
destasê (rengdêr) kunoj, çikûd, çikûs, temah, nemerd, çepel, çavteng, tima, tama, destteng, destgirtî, kund, kund-û-kunoj, gurrî, qitmirî, qirs, qesîs
destav (navdêr, mê) peyvek rêzdar e li şûna gû û/yan mîz.
Bikaranîn: destava stûr: gû, destava zirav: mîz, çûn destavê, destav(a xwe) xweş kirin: mîstin yan rîtin.
ji: dest + av.
: destavdank, destavxane
destav hatin (lêker)(Binihêre:) destav
destava stûr (navdêr, mê) (peyvek rêzgirtinê ye li şûna) gû, pîsatiya ku di qûnê re ji leşî tê avêtin.
Bide ber: destava zirav.
ji: destav + stûr
destava stûr xweş kirin (biwêj) rîtin, gû kirin.
Têkildar: destava zirav xweş kirin destava xwe xweş kirin
destava xwe xweş kirin (biwêj) rîtin û/yan mîstin, gû û/yan mîz kirin.
Têkildar: destava stûr xweş kirin destava zirav xweş kirin
destava zirav (navdêr, mê) (peyvek rêzgirtinê ye li şûna) îdrar, mîz, ava ku bi rêya kîrî yan quzî ji leşî tê avêtin, îdrar.
Bide ber: destava stûr.
ji: destav + zirav
destava zirav xweş kirin (biwêj) mîstin, mîz kirin.
Têkildar: destava stûr xweş kirin destava xwe xweş kirin
destavdank (navdêr, mê) qaîdok
destavêj (rengdêr) desthavêj, gurzweşîn, érişkar, hêrişvan
destavêjî (rengdêr) gurzweşandin, hêrişkirin-birin
destavêtin 1. serveçûn 2. zêdegavî
destavhatî (rengdêr) (Binihêre:) destav
destavhatin (navdêr, mê) (Binihêre:) destav
destavkirin (navdêr) çûn destavgehê, çûn desnivêjê, mîztin, rîtin
destavok (navdêr, mê) lazimok.
ji: destav +-ok
destavxane destşok
(navdêr, mê) tiwalet, edeb, cihê destavkirinê, cihê lêrîtin û lêmîstinê, cihê mirov lê dirîn û dimîzin, WC.
Herwiha: abdestga, abdestgah, abdestge, abdestgeh, abdestgih, abdestxane, avdestga, avdestgah, avdestge, avdestgeh, avdestgih, avdestxane, awdestga, awdestgah, awdestge, awdestgeh, awdestgih, awdestxane, destabga, destabgah, destabge, destabgeh, destabgih, destabxane, destavga, destavgah, destavge, destavgeh, destavgih, destawga, destawgah, destawge, destawgeh, destawgih, destawxane.
ji: destav + -xane.
: destavxaneyî
destavxaneyî (navdêr, mê) rewşa destavxanebûnê.
ji: destavxane + -yî
destawxane (Zazaki) (navdêr, mê). Bi kurmancî: destavxane
destbadan (navdêr, mê) (zorkarî).
ji: dest +badan
destbelaş comerd
destbelaş/destbelav comerd
destbelaşî (rengdêr) comerdî
destbelaşî/destbelavî comerdî
destbelav (rengdêr) felîte, kesa/ê zêde malê xwe diserifîne.
Herwiha: desbela desbelav desbelave desbelaw desbelawe destbela destbelave destbelaw destbelawe dezbela dezbelav dezbelave dezbelaw dezbelawe.
Bide ber: çikûd çirrîk merd tema.
ji: dest + -belav.
: destbelavî destbelavîtî destbelavtî
destbelav bûn (biwêj) ji bo kesên ku rûmeta malê xwe nizanin û rast û çep xerc dikin tê gotin. heke dotmam wer destbelav nebûya, niha ji zû de bibû mal û hal.
destbelavî (navdêr, mê) rewşa destbelavbûnê, belav, zêhakarî, israf, bêsexbêrî.
ji: destbelav + -î.
Bikaranîn: Lêker: destbelavî bûn, destbelavî kirin. Navdêr: destbelavîbûn, destbelavîkirin
destbelavî bûn (lêker)(Binihêre:) destbelavî
destbelavî kirin (lêker)(Binihêre:) destbelavî
destbelavî nekirin (lêker)(Binihêre:) destbelavî
destbelavîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) destbelavî
destbelavîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) destbelavî
destbend kelemçe
kelemçe
destbendî (navdêr, mê) telismî.
ji: destbend +-î
destberdan (navdêr, mê) heger mirov destan ji tiştekî berde, bi cih bihêlit, destdahêlan, :ezê destan ji te brbidim çunkî tu nabî mirov
destberdanîtî (navdêr, mê) werarîtî.
ji: destberdan +-îtî
destberdayî (navdêr)kesê gelek pere diravî bi mezêxit
destberî (navdêr, mê) kefalet, kefîlî, derhûdî, zemîn, temîn, garantî, misogerî, garantor, sozder
destbestî (rengdêr) destgirêdayî, kesa/ê ku destên wî hatine girêdan, (mecazî) bêçare, bêmecal, bêkeys, bêîmkan, kesa/ê ku nikare ti tiştî bike, kesa/ê ku nikare xwe ji pirsgirêkekê rizgar bike.
Dijwate: desbestî.
ji wêjeyê: Serokerkan Buyukanit DTP nîşan kir û îdîa kir ku teror hem bû bizaveka siyasî ket parlamentoyê, hem jî ber bi legalîzebûnê ve diçe. Buyukanit îtîraf kir ku siyaseta dewleta tirk bi hemû aliyên xwe yên sivîl û eskerî ve wiha lê kir ku pirsên wek mafên mirovan, demokrasî, azadî û aştî ji destê wan derçû, ew ketin destê PKK-ê û PKK wan bi kar tîne, li ber vê bikaranînê jî di qada hundur û derve de dewlet destbestî bêçare dimîne.(Netkurd.com, 12/2007).
ji: dest + bestî.
: destbestîtî
destbestîtî (navdêr, mê) rewşa destbestîbûnê.
ji: destbestî + -tî
destbêxwê (rengdêr) goc, çelexwehr, pêlte, lêtême, tablar, destpelixî, destxav, kestepeste, destsist, şilşeht, tepişkor, tewş, zerarok, ziyanok, xesarok, kesa/ê ku ji destên xwe ve ne jêhatî ye.
Bikaranîn: Kurmanciya Hekariyan û derdorên wê.
: destbêxwêtî destbêxwêyî
destbêxwêtî (navdêr, mê) rewşa destbêxwêbûnê.
ji: destbêxwê + -tî
destbikêr hunerwer, destemel, karguzar, cerbez, şanpaz, bikêr, bikêrhatî
destbikêr bûn (lêker) destemel bûn.
ji: destbikêr + bûn
destbikêrî (navdêr, mê) hunerwerî, karguzarî, destemelî.
ji: destbikêr + -î
destbikevir bûn (biwêj) li ser rê amade bûn. evîn jineke qoçax û dest bi kevir e.
destbilindkirin (navdêr)xwe dane dest
destbir (navdêr, mê) berîk bir.
ji: dest +-bir
destbirak 1. razdar 2. kirîv
razdar , kirîv
destbiraktî (navdêr, mê) destbiratî.
ji: destbirak +-tî
destbiratî (navdêr, mê) hevalîtî, hevalîbûn, hogirî, destbiraktî.
ji: destbir +-atî
destbirayî (navdêr, mê) hevalî, yarîtî, dostî, dostayî, dostayitî, hevalîtî.
ji: destbir +-ayî
destbirî (rengdêr) dizî, dizîtî, neqandin.
ji: dest +birî
destbirin (navdêr, mê) canbazî, fêl, labandin.
ji: dest +birin
destbiser (navdêr, mê) rehîn, barimte, gerew, mişkane, barîte, girtî, girap, rehîne
destbiserkirin (navdêr, mê) nimînandin, teslîm kirin, vehiştin, pêre, radest kirin.
ji: destbiser +kirin
destbizêv (navdêr, nêr) (navdêr, mê) zeberdest, desthil, :ew palek destbizêve
destborîn kirin (biwêj) efû xwestin. lê borandin, sax û silamet bûn. her çi kiribe, min ew destborîn kir û çû.
destbûrî bêqedr, bêkêr, qedrsivik
(rengdêr) bêqedr, bêkêr, qedrsivik, bêxêr, kêrnehatî
destçalak (navdêr, nêr) (navdêr, mê) desthil, destbizêv, zeberdest
destçepilandin (navdêr, mê) destqutan, destlêkdan
destçînk (navdêr, mê) sele ji parçeyên levenan hatî çêkirin, zembîlk
destço çolik
destdahêlan (navdêr, mê) destberdan
destdaman (navdêr, mê) mitayê ku di destê mirovî de dimîne bi kêrî firotinê nahê xerc nabit
destdan (navdêr, mê) dema mirov destêd xwe li tiştek yan kesekî bixe, bide, destlêdan, desttêwerdan, bi destan girtin, desthijandin, destleqandin, destûrdan, rêdan, :heger mamosta dest bide ez dê sube li mal mînim û na herim xwendingehê, destên hev girtin, çûn destên hev, :min silav kirê lê wî destê xwe ne da min nizanim boçî yê sile.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ده‌ستدان
destdanbar (rengdêr) berhest, seh(kirin)bar, eşkera, diyar.
ji: destdan +-bar
destdanbarîtî (navdêr, mê) berhestbarîtî, sehkirinbarîtî.
ji: destdanbar +-îtî
destdanî dokunmatik
Ya bi dest danê tê bikaranîn, tişta pê tilî danê tilî gihandinê bikar tê.
Têkildar: destinî, serçok. (Ji kurdî) dest + dan+î.
: jimarkên destdanî telefonên destdanî
destdanîn (navdêr, mê) (Binihêre:) dest
destdankî (navdêr, mê) bi destdanî.
ji: destdan +-kî
destdayî (rengdêr) misaid, berdest, pêkan, gengaz, lêbar, guncav, kêrhatî.
Bikaranîn: Navdêr: destdayîbûn
destdayîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) destdayî
destdeman (navdêr, mê) destdaman
destdeneman (navdêr, mê) weke çi pere û mal di destêd mirovî de nemîne, hejarbûn, bêperebûn, belingazbûn, :ez pir hez dikim alîkarîya te bikim lê mixabin çi di dest min de nemaye
destdêr (navdêr, mê) îxlalker.
ji: dest +-dêr
destdirêj (rengdêr) mirovê destên wî di gehim hemû cih alîyan, matêker, zordar
destdirêj bûn (lêker)(Binihêre:) destdirêj
destdirêjdar (rengdêr) têperînî.
ji: destdirêj +-dar
destdirêjî mudaxele, tecawuz
(navdêr, mê) zêdegavî, pêkutî, tade, pest, pêstûrî, çewsandin, binpêkirin, zilm, zordarî, stem, kotek, neheqî, xedre.
Herwiha: desdirêjî, desdirêjîtî, desdirêjtî, destdirêjîtî, destdirêjtî, desdrêjî, desdrêjîtî, desdrêjtî, destdrêjî, destdrêjîtî, destdrêjtî.
ji wêjeyê: Di vê derbarê de Enwer Hacî Osman ji Rûdawê re got: Destdirêjiyên Artêşa Îranê bo ser axa Herêma Kurdistanê û şer û pevçûnên di navbera çekdarên PJAKê û pasdarên Îranê de li ser sînorê Herêma Kurdistanê wiha kir em Hêza Pêşmergeyên Kurdistanê li wan navçeyan bixin amadebaşiyê bo rûbirûbûna her hêzeke Îranê ger axa Herêma Kurdistanê bi awayekî neyasayî bibezînin..
ji: destdirêj + -î.
Bikaranîn: Lêker: destdirêjî kirin. Navdêr: destdirêjîkirin
destdirêjî (lê) kirin (biwêj) dizî kirin, bênamûsî kirin. heyfa wî xortî ku hinekî destdirêjiyê dike. hê di wî temenî de destdirêjî jina kurapê xwe kiriye.
destdirêjî kirin (lêker)(Binihêre:) destdirêjî
destdirêjîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye destdirêjî kirin
destdirêjîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) destdirêjî
destdirêjk (navdêr, mê) pense.
ji: destdirêj +-k
destdirêjkirin (navdêr) dema kesek destên xwe dirêj ke ser mal û namûsa xelkî, kirêtkirin, :yê destên xwe dirêj biket ser axa me dê destêd wî birîn
deste 1. baq 2. lijne 3. yekîne
(navdêr, mê) komek mirovan yan tiştan: desteya birêveber (mirovê rêveberiya tiştekê/î dikin).
ji: dest + -e.
Bikaranîn: Lêker: deste kirin. Navdêr: destekirin Rengdêr: destekirî.
: desteyîMînak, Desteya Bilind ya Kurd
destê (yekî) bibereket bûn (biwêj) ji bo kesên bi şans û pêkhatî tê gotin. destê hecî bi bereket e, bila ew bikişîne.
destê (yekî) di bin kevir de bûn (biwêj) di bin binbariyekê de bûn, bêçare û bêgav bûn. ew çi dibêje bila bibêje, nikare qûna xwe xelas bike, destê wî jî di bin kêvir de ye. “rast e, destê mêrê min û kurê min, ji qewlê gotiyan ve ne bin kevir de ne ... wezîrê eşo
destê (yekî) di dil de bûn (biwêj) gelekî bitatêl bûn. ji ber ku lawê wê pîlot e, destê meta rûşen tim di dil de ye.
destê (yekî) di nav ... de bûn (biwêj) bi awayekî neyînî be jî pê re têkildar bûn. ez wekî navê xwe dizanim ku destê wî kûçikî di nav vî karî de ye
destê (yekî) di nav xwînê de bûn (biwêj) bi bûyereke kuştin an jî birîndarbûnê re têkildar bûn. mixabin îro destê wî di nav xwînê de ye, divê em bi her awayî jê re bibin alîkar.
destê (yekî) di rûn de bûn (biwêj) di nav rewşeke pir zor û xeter de bûn. “hema tu bes gazî min bike, destê min di rûn de be jî ez dê bêm. zana farqînî
destê (yekî) di xwînê de be jî hatin (biwêj) ji bo karên ku mîsoger divê bên kirin tê bikaranîn. çi dibe bila bibe, destê min di xwînê de be jî, ez ê bêm.
destê (yekî) di xwînê de bûn (biwêj) di nav rewşeke pir xeternak de bûn. xwedê biparêze, lê destê min di xwînê de be jî ez wî tu car wisa nahêlim.
destê (yekî) dirêj bûn (biwêj) xwedî bandor û bierk bûn. destê cindî axayê kor dirêj e, here ku dê wî bibîne û ji we re bine.
destê (yekî) germ bûn (biwêj) pere ketin dest. van rêjati, kêfa saming xweş e, destê wî germ in.
destê (yekî) gihîştin (biwêj) derfetên pêkanînê di dest de bûn. lawo ji te tika dikim! dizanim ku destê te digihîje, ji lawê min re çareyekê bibine!
destê (yekî) gihîştin dev (biwêj) debara xwe kirin. şikir ji xwedê re, êdî destê wî digihîje devê wî, barê minjîsivik bû.
destê (yekî) jê nebûn (biwêj) jê gelekî hez kirin, daxwaznekirina rabûnaji nik yekî. erê kêmasiyên wê gelek in lê çi bikim ku destê min jê nabe. min jî dizanibû ku ez gelekî bi derengî ketim, lê çawa bikim ku destê min ji wê yara kubar nedibû.
destê (yekî) ji erd û esman qetîn (biwêj) bêçare û bêderfet bûn. tenê û bi serê xwe man. “çarekê ji min re bike, destê min ji erd û esintin qetiyaye. ax li min!” rizaliyê reşît
destê (yekî) ketin kulav (biwêj) li hev piçikîn. destê wî ketiye kuluv, tu çi ji wî hêvî dikî?
destê (yekî) ketin piçengê (biwêj) bêçare û bêderfet man. .ji wê radeyê bi şûn de destê min kete piçenga min.
destê (yekî) li ber dêv man (biwêj) matmayî û ecêb man. li hemberî wan kirinên evdikebar, destê gulê li ber dêv ma.
destê (yekî) li bin çengê ketin (biwêj) di rewşa tengiyê de bûn. tu rê ji bo çareseriyê nehate dîtin, di encamê de destê tahar li bin çengê ket.
destê (yekî) li her dinya jî bûn (biwêj) bi her awayî di nav rewşeke neyînî de bûn. destê wî li her dinya jî bûye, êdî xêra wî ji tu kesî re nîn e.
destê (yekî) li ser serê (yekî) bûn (biwêj) debara xwe kirin, têkildarî kesî nebûn, yek parastin û lê xwedî derketin. karê keleş bi kesî re nabe, bi tenê destê wî li ser serê wîye. ji mirovên wer tu ziyan nayê, bi tenê destê wî jî ser serê wî ye. çhnkî hela destê mêrê wê li ser serê wan bû, lê wextê êdî ew ji ortê here, halê wan geh wê çawa be? ” xelîl mûradov
destê (yekî) li xwînê gerîn (biwêj) bi bûyereke kuştin an jî birîndarkirinê re têkildar bûn. destê şikak li xwînê geriya, êdî jiyana wî hate guherandin.
destê (yekî) liştek negirtin (biwêj) ji ber xemgînî û moral xerabbûnê, karek nekirin. qeymezpir-poşmatipaş de vegeriva. destê wî tu list nedigirt, nikaribû tu kar bikira... eskerê boyîk
destê (yekî) neçûn (biwêj) heyfpê hatin, qetnîş nekirin, çikûs û timakar bûn. divê ez vî hespê xwe bifroşim, te dikim naldin, destê min naçiyê. malik neşewitî, destê wî nediçtt çar cjurişan lut bide lawê xwe jî.
destê (yekî) neçûn bêrîkê (biwêj) qesîs bûn, tima bûn. hema bigire henni mesref min kirin, yekcarê jî destê wîneçû bêrî-ka wî.
destê (yekî) negihîştin . (biwêj) ji quwetê der bûn, xwe pê re negihandin, derfet nedîtin. bibore, lê destê min hag-ihîje wê radeyê. ez çiqasî lê geriyam jî destê min negihîste wê.
destê (yekî) nehatin ber dêv (biwêj) rehetî û aramî nedîtin. ji dest van qeyranên aboriyê ev çendek e ku destê me nayê ber deve me.
deste (yekî) rast neketin bêrîkê (biwêj) ji bo kesên sextekar tê gotin. vkê ji wî kêrek ditiye ku ez ji jê bibînim? destê wî, rast nakeve bêrîka wî.
destê (yekî) teng bûn (biwêj) ri hda aboi î de di nav tengnsiyê de bûn. letwo isal deste me teng e, înşelah em ê s a leke din daweta te bikin.
destê (yekî) tijî garis be, libek jê nakeve (biwêj) ı il timahkar û çikûs bûn. tu bi ya min bikî, qet jê nexwaze û vu e erzan meke, destê wî tijî garis be, hbekjê nakeve.
destê (yekî) zêr birîn (biwêj) pêkhatî û hunerwer bûn. hosteyeld wisan e ku maşelah destê wî zêr dibire.
deste ber (navdêr, mê) girewkar.
ji: deste +-ber
destê ber derî ye, bikêşî wê bimerite, nekeşî wê biherişe (biwêj) tu çawa bi kî ziyanek dê çêbibe. destê ber derî ye, bikeşî wê bimerite, nekeşî wê biheri- şe. bi çi awayî be çare nîn e.
destê çepê (navdêr, nêr) destê li aliyê bakur dema mirov berê xwe dide rojhilatê(Binihêre:) çep.
Dijwate: destê rastê
destê kefîlan di bêrika wan de ye gotina pêşiyan mirovê ji hinekan re dibin kefîl (derhûd) dipejirîne ku heke ew deynê xwe nede dê ewê ji dêleva wî bide, lewre dipêşiyê de destê xwe dixe bêrîka xwe û xwe amade dike. kî bibe kefîlê kê divê xwe berpirs an deyndart bibîne.
deste kirin (lêker)(Binihêre:) deste.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ده‌سته‌ کرن
destê komarê dirêj e gotina pêşiyan dema dibêjin komar di hundirê wan sînorê komarê de dikarin her tiştî bikin. lewma gotiye destê wê dirêj e.
destê merdan ketin nav . (biwêj) bêsexbêr bûn, belawela bûn. nizanim çawa bû, lê hema destekî merdan ket nava mal û milkê lawê min û belawela bû.
destê min li ser serê te (biwêj) xuy, xislet û şansê te, bila wekî yê min be. destê min li ser serê te, înşelah tu jî wekî min ji qeza û helayan bifilitî.
destê pîsîtiyê bide wê bi riyê xwe were gotina pêşiyan wekî ku testê ku pîsîtiyê bide wê bi rûyê xwe têkeve navê. mirovê nebaş wê tim di nava nebaşî û xerabiyê devegevizin. (destê şêx maçî nekin ew şêx ne qutbê razî ye/tac û teylesana serê wî giş xebata destê sar û tazîye. melayê cizîrî)
destê rastê (navdêr, nêr) destê ku dikeve aliyê bakur dema ku mirov berê xwe dide rojavayê, tişta/ê ku li aliyê wî destî ye. Nêzîk: milê rastêPirrjimar, destên rastê.
Dijwate: destê çepê
destê sibê (biwêj) serê sibê, spêdê.
Herwiha: destê sibehê.
ji wêjeyê: Polîtburoya Partiya Demokrata Kurdistanê (PDK) ragihand ku îro destê sibehê Hemaîl Xanim a hevsera Barzaniyyê nemir û dayika Serokê Herêma Kurdistanê Mesûd Barzanî koça dawî kir. Heta niha nehatiye ragehandin ka dê merasim li çi cihekî be, lê li gor Kurdistan Tv piştî demeke din dem û cihê merasiman tên diyar kirin.
destê te bi devê te bikeve! (biwêj) tu cezayê xwe bi destê xwe bibînî. ez çi bibêjim, înşelah destê te bi devê te bikeve. (nifir)
destê tenê deng jê nayê gotina pêşiyan destê tenê deng jê nayê lê du dest li çepikan dixin.mirovên tenê bê hêz in du mirov an sê mirov û hê pirtir dibinxwedî hêz û dijminê wan ji wan ditirsin. lê dema hindik bin dijmin jî ewqas bi ser wan de dihere.
destê tenê deng jê nayê, şêrê elî be jî deng jê nayê gotina pêşiyan ev jî wek testê tene bê çiqas xurt be jî dîsa deng jê nayê. mirov çiqas gir be an qelew be jî dema tenê be hêzawî tune.
destê tu nikarî gez bikî, maç bike gotina pêşiyan kesê ku mirov nikaribe li himber wî şer bike divê mirov rêzê jê re bigire an hurmetê jê re bike.
destê vala li ser zikê birçî ye gotina pêşiyan dema destê vala be û tu karî neke zik jî birçî dimîne.lê dema destê bixebite wê tije bibe û zik jî dê têr bibe.
destê vala û bi rûyê reş (biwêj) bthilbeûn. bêencam, neheq û fedîkar. di dawiya dawi de ez bi destê vala û bi rûyê reş mam li hemberi keçika xwe.
destê xebitî li ser zikê têr e gotina pêşiyan, ev gotin jî berewajî, destê vala li ser zikê birçî yeé, hatiye gotin.dema dest bixebite vala namîne û zik jî têr dixwe.
destê xwe bêhn kirin (biwêj) rewş fêm kirin. ma te destê xwe bêhn kiribci ku eni ê jî bên? (qerf)
destê xwe bi tihêla xwe venan (biwêj) xwe qure kirin, karek nekirin, teralî kilin. em xebitin, wî jî destê xwe bi tihêla xwe venan û li ser me çû û hat.
destê xwe birin xwe (biwêj) li ber xwe dané, dest hildan. ku hesen dest xwe nebim xwe, niha di nexweçxaneyê de di nav rewşeke pir xerab de bû.
destê xwe danîn ser serê xwe (biwêj) xwe parastin, bi xwe kar û barê xwe kirin an jî çareya serê xwe dîtin. kurdan di dîroks de tim tenê destê xwe dane ser serê xwe, ji ber wê nebûne dewletjî. destê xwe dide ser serê xwe, tu ziyaneke wê nagihîje kesekî.
destê xwe dax kirin (biwêj) tobe kirin. tu car ji bîr nekirin. li ser wê bûyerê min destê xwe dax kir, êdî ez careke din têkildarî wan rezîlan nabhn.
destê xwe dayîn hev (biwêj) alîkarî bi hev û din re kirin. her sê hirayan destê xwe dane hev, di demeke kurt de mala xwe çêkirin.
destê xwe dayîn li ser wîjdana xwe (biwêj) a rast û heqî fikirîn. ez tiştekî nabêjim, tu rewşû dizanî, destê xwe bide ser wîjdana xwe û bit4yara xwe bide.
destê xwe dayîn pişt qûna xwe (biwêj) mineta xwe negirtin, quretî kirin, di nav rehetiyê de bûn, teralî kirin. qet ji kesî jî natirse, di nav wan de destê xwe dide pişt qûna xwe, diçe û tê. çima ku çend melicin li firansayê maye, di nav çarşiye de destê xwe dide pişt qûna xwe, digere. maşelah karê wî rehet e, heta êvarê destê xwe dide pişt qûna xwe. birayên wî dixebitin, ew jî hema destê xwe dide pişt qûna xwe û digere.
destê xwe dayîn, hûçikê xwe xelas nekirin (biwêj) bi têkilî û karekî piçûk tê gerîn lê xwe zor jê xelas kirin. kuro me destê xwe dayê, em hûçikê xwe xelas nakin heyran
destê xwe di ava sar û germ de nekirin (biwêj) tu karek nekirin. xwedê dizane, rojhilat rojekê destê xwe di ava sar û germ de nedikir.
destê xwe di xwînê dan (biwêj) li ber kuştin an jî birîndarkirinê xwe xistin belayê. sed car heyf ku wî clestê xwe di xwînê da, êdî jiyana wî heram bû, çû.
destê xwe dirêjî (yekî) kirin (biwêj) alîkaû kirin, yek tawanbar kirin. bedir bimireji destê xwe dirêjî yekî feqîr nake. kuro bêbav, ma min çi xerabî bi te kiribû, te di nav wan de destê xwe dirêjî min kir.
destê xwe dirêjî nenasan kirin (biwêj) hewcedarî kesên xerîb bûn. “di axiriyê de para her kesîpiçûk dima û her kes dibû ketî, xizan, heweedar û destê xwe dirêjî nenasan dikir. ahmet peîda
destê xwe giran girtin (biwêj) xwe bi derengî xistin. kar hêdî kirin. heke tu destê xwe giran hegirî, tu yê di navîna du rojan de wî karî xelas bikî.
destê xwe hene kirin (biwêj) kêfxweş bûn. 1 dibêjin, nexweşiya kansere bi kewê girtiye, de bila bûka wê destê xwe hene bike.
destê xwe hildan (biwêj) ecele kirin. êdî divê hûn destê xwe hihlin û xwe bigihînin wan.
destê xwe jê kişandin (biwêj) dev jê ber dan. têkiliya xwe jê birîn. erê, berê bi tiştên wisa heram re mijûl dibû, lê êdî îro destê xwe ji wan karan kişandiye.
destê xwe jê re danîn ser hev (biwêj) serï tewaûdin, ji bêgavî (mecbûû) pejirandin. xembai mêze kir ku jê re serederî nake, destê xwe jê re danîn ser hev.
destê xwe jê şûştin (biwêj) hêviya xwe jê birîn. “carinan destê xwe jê dişûşt lê (ji) dilê wî nedihat şûştin. helîm yûsiv
destê xwe ji ber kişandin (biwêj) dev ji alîkarî û parastinê berdan. xwedê dizane hema ez îro destê xwe ji her wî karî bi- kişînim, ew dê perişan bibin.
destê xwe ji dawa xwedê neqetandin (biwêj) ji uya xwedê demeketm. lawo, tu çi diki bike, lê tu cari destê xwe ji dawa xwedê ûetjctînc
deste xwe ji pêsîrê nekişandin (biwêj) doza tiştekî lê kirin. şakir kir û nekir, zerdayê destê xwe ji pêsîrê nekişand.
destê xwe kirin qebza hebrîngê (biwêj) firsend bi dest xwe xistin. hay lo ıo! ew çi çavê diya xwe ye, wî aûcax ku destê xwe kiriye qebza hebrîngê.
destê xwe lê gerandin (biwêj) seh kirin, tesele kirin. min destê xwe lê gerand tiştekî xirab nayê xuyan.
destê xwe lê nexistin (biwêj) tu alîkarî nekirin, têkildar nebûn. weydo, tek carekêjî destê xwe li wî karê me nex-ist. tu bi ya min bikî qet destê xwe li vî karî nexe. hema tu çiqasîjê dûr bî, ew qasî baş e.
destê xwe li ber (yekî) girê dan (biwêj) rûmet û rêz nîşan dan. hemû mirîdên wî destê xwe li ber wî girê didin û yeka wî nakin dudu.
destê xwe li ber (yekî) ranekirin (biwêj) ji ber rêz û hurmetê, li hember kesekî şîdet nîşan nedan. ez bawer im ku ez çend sîleyan jî lêxim, egîd destê xwe li ber min ranake.
destê xwe li ber hildan (biwêj) li hember li ber xwe dan. ji xwe min ku destê xwe li ber hilneda, wê bêhtir bi ser min de bihata.
destê xwe li ber xelkê vekirin (biwêj) hewcedarî hinekên din bûn. mirov ku bi hesabê xwe nizanibe, wê di dawiyê de wisa destê xwe li ber xelkê veke.
destê xwe li ber xwedê vegirtin (biwêj) dia kirin. tiştek ji dest nedihat, he/na destê xwe li ber xwedê vegirt ti dest bi diayên ku dizanibû dikir.
destê xwe li destê (yekî) nexistin (biwêj) hempa nebûn. helbet ez jî dizanini, ew nikare destê xwe li destê bengînê bixe, lê min ji bo tiştekî din got.
destê xwe li destê (yekî) xistin (biwêj) pevçûyîn, xeyîdîn. hema ew bû ku min mêze kir tefo destê xwe li destê min xist, pozê xwe hilda û çû.
destê xwe li hev sûtin (biwêj) bê çare man. di tengasiyê de bûn. belengazî nizanibû çawa bikira, hema diçû dihat û destê xwe li hev disût.
destê xwe li pişta (yekî) xistin (biwêj) hadandin. kişkiş kirin, ecibandin. eferim gotin. nijadperestan destê xwe li pişta hinek ciwanên kurd dixistin û ew li hem ber welatparêzan dikirin şer. ji ber jîrhûna wî, mamosteyê wî bi şanazî destê xwe li pîşta celadet xist.
destê xwe li quranê xistin (biwêj) sond xwarin. piştî ku wê destê xwe li quranê xist, êdî tiştekî min bigota nema.
destê xwe li sîngê xwe xistin (biwêj) pesnê xwe dan. xwe qure kirin. weydoyê xelef di nav wan de destê xwe li sîngê xwe dixist, lê kesî guh nedidayê.
destê xwe li xwînê dan (biwêj) xwe li belayê dan. bela li serê xwe vekirin.tiştek jî li halê tune bû, lê çû destê xwe li xwînê dit û jiyana xwe herimand.
destê xwe neavêtin bêrîka xwe (biwêj) çikûsî kirin, ji mesrefê revîn. me hemûyan ji bo wan ciwanan alîkarîkir, tenê xalid beg destê xwe naevête bêrîka xwe.
destê xwe nedan ser zikê têr (biwêj) têr nexwarin, teralî kirin. înşelah tu qet destê xwe nedî ser zikê têr. (nifîr)
destê xwe nexe her qulê, di hina mar hene di hina jî dûpişk gotina pêşiyan tiştên li ser mirov ne bar û peyvîr be, divê mirov xwe tevlê neke. tiştên belasebeb û jê sûde neyê divê mirovneke. bê hesab û tevdir mirov tevnegere. rêyên dawiya wê ne diyar divê mirov pêde nere, cîhê ku mirovnizanibe çi têde heye mirov xwe nêzî wî cîhî neke.
destê xwe pê nekirin (biwêj) teralî kirin, tu karek nekirin. 2. tu tiştek neguherandin. jinika teze he ma wekî tnêvanan rûdine, qet destê xwe name tu tistî qet meraqan meke, wê destê xwe pê nekiriye, te çawa hiştiye, hema wisa ye.
destê xwe sivik girtin (biwêj) lezandin. heke em destê xwe sivik bigirin, dibe ku em îro jî vî karî biqedînin.
destê xwe tê dan (biwêj) ketin nav karelcî. edî me destê xwe tê daye, divê em bi serfirazî vî karî bibin serî.
destê yekî şiv girtin (biwêj) gihîştin, mezin bûn, hatin radeya karpêkanîn û pere qezenekirinê. (zêdetir tê wateya pêkanîna şivanî, çavaniyê.), hatin radeya di nav şeran de cihgirtin û alîkarîkirinê. êdî şikir jî xwedê re memoyê me mezin bûye û destê wî şive digire. mala şeme wisa piçûk nebinin herî kêm bist mêrê wan en ku destê wan şive digire hene.
desteber (navdêr) zamin, piştevan.
Bi alfabeyên din: ﺩﻩسﺕﻩﺏﻩﺭ.
: desteberkirin, desteberî
desteber kirin (lêker) qayim kirin.
ji: desteber + kirin
desteberî (navdêr, mê) piştevanî, zimanet, himayet
desteberkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye desteber kirin
desteberkirin (navdêr, mê) algirtin.
ji: desteber +kirin
destebira (navdêr, nêr) heval, dost, hevalê wek bira nêzik, mîna, wek.
Herwiha: destebirak, destebra, destebrak, destbira, destbirak, destbra, destbrak.
ji wêjeyê: Bilûra min a şîrîntu di sariya sibehêû hingûra êvarê dehevalê bêhevalan,destbirayê şivan û dilketiyan î.Dengê tehêstirên dilên xemgîran,silava jihevveqetiyan,girîn û zarîna dilketiyantîne bîra min.Bilûra min tu îxemrevîna terkeserên dinyayê!(Celadet Bedirxan: Bilûra min).
ji: dest + -e- + bira.
: destebiratî, destebirayî
destebirakî (navdêr, mê) musahîbî.
ji: destebira +-kî
destebiratî (navdêr, mê) rewşa destebirabûnê.
ji: destebira + -tî
desteconî (rengdêr) berek dirêj û hulîye di destê xwe di girin li conî yê dan tê didin bo loçkirina danî ji sivîyê
destedîvk (navdêr, mê) amêrekê cotyarane liser hincarîye li dema cotî cotyar destê xwe liser di danit jibo ragirtin û livandina hincarî
destegeh (navdêr, mê) îmalatxane.
ji: deste +-geh
destegir (navdêr, mê) berdestik
destegîr (navdêr) alîkar, alîgir, piştgir, piştevan.
ji wêjeyê: Destegîr û mustexasê herdu kewn Bo gunehkaran penah û pişt û ewn w:Mela Hisênê Bateyî
destegul (navdêr, mê) çend gulên li gel hev yên ku wek diyarî tên dan, çend tiştên bijare yan bijartî yên li gel hev, berhevok, danhevok, kom, deste, qeft, antolojî, gulbijêrk, guldeste, sercem, çend tiştên bi hev re: destegulek helbestan (dîwan, çend helbestên li gel hev hatine belavkirin).
Herwiha: guldeste.
ji: deste + gul.
: destegulî
destegulî (navdêr, mê) rewşa destegulbûnê.
ji: destegul + -î
destêhevgirtin (navdêr, mê) weke du yan çend mirov destên xwe didin hev mebest jê alîkarîya hev dikin, bi hevre xebat û têkoşînê dikin, li rojên teng divê em destêd hev bigirin
destek destyarî, alîkarî
1. alîkarî (navdêr, mê) piştevanî, piştgirî, alîkarî, yarmetî, harîkarî, arîkarî, halîkarî, dana tiştekê/î ji kesekê/î re yan kirina karekî bo kesekê/î daku ew kes bi ser bikeve yan ji tengasiyekê rizgar bibe.
ji: jitirki destek, ew bi xwe ji farisî دستک (destek: destik; çepik) ji دست (dest: dest). Bi maneya alîkarî bi rêya tirkî ketiye kurdiya di bin tesîra tirkî de..
Bikaranîn: Lêker: destek kirin. Navdêr: destekkirin Rengdêr: destekkirî 2. yek dest (navdêr, nêr) (Binihêre:) dest
destek bûn (lêker)(Binihêre:) destek
destek dan (lêker)(Binihêre:) destek
destek di nav rûn de, yek di hingiv de bûn (biwêj) di nav rewşeke xweş û rehet de bûn, xwediyê karê girîng bûn. destekî keçika wê di nav rûn de û di hingiv de ye, êdî çi ji xwedê dixwaze? maşelah ruşen xwediyê karekî wisa ye ku destek di nav rûn de û di hingiv de ye.
destek goşt bûn (biwêj) pir piçûk û lawaz bûn. ew belengaz destek goşt e, tu çi ji wî re ketiyî clewê?
destek kirin (biwêj) ji bo bihêzkirinê tiştek hê zêdetir qewîn kirin. heke ew kolon bi hinek hesin an jî bi kolonên din ve ney en destekkirin, dibe ku ew avahî tep hibe.
destekar (navdêr, mê) pîgar, komekdar.
ji: deste +-kar
destekarî (rengdêr) destyarî
destekbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) destek
destekbûyî (rengdêr) (Binihêre:) destek
destekdan (navdêr, mê) (Binihêre:) destek
destekdayî (rengdêr) piştgirkirî, destekkirî, piştgirîdayî.
ji: destek +dayî
destekder (navdêr) alîkar, piştevan, piştgir, alîgir, yarmetîder, komekîker, kesa/ê ku destekê dide kesek din, tişta/ê ku alîkarî jê heye, terefdar, parêzvan, palpişt.
ji: destek + -der.
: destekderî, destekderîtî, destekdertî
destekderî (navdêr, mê) rewşa destekderbûnê.
ji: destekder + -î
desteker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê deste dike, destikker, gurzker.
ji: deste + -ker
destêker mudaxeleker
mudaxeleker
destekerî (navdêr, mê) destikkerî, gurzkerî.
ji: deste +-kerî
destekî dizî ye, destê din li xwedî gazî ye (biwêj) ji bo helwesta berevajî tê bikaranîn. ji rewşa bedran min jî tiştek fem nekir. destekî dizî ye, destê din û xwedî gazî ye.
destekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye deste kirin
destekirin (navdêr) destakirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ده‌سته‌کرن
destekker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê destek dike, piştvanek, piştvan, piştgir, parêzmend, piştdar, parêzker, îltimasker, hewedar, alîkar.
ji: destek + -ker
destekkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye destek kirin
destekkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) destek
destên (yekî) di paşile de man (biwêj) bê çare û xemgîn man. li hemberi wan kirinên wî hema destên min di paşila min de man û min nizanibû ku ez çi bikim.
destên (yekî) di rex de hatin (biwêj) ji ber xebereke reş an jî qewîmîneke xirab li ber xwe ketin. moral xirab bûn. bi dîtina cenaze re destên dîlanê di rex de hatin.
destenerm hevîrê ku bi rûn hatiye strandin û didine ser cihê werimî an jî eşiyayî
hevîrê ku bi rûn hatiye strandin û didine ser cihê werimî an jî eşiyayî
desteng xizan
xizan, hejar.
Bikaranîn: Lêker: desteng bûn, desteng kirin. Navdêr: destengbûn, destengkirin Rengdêr: destengbûyî, destengkirî
desteng bûn (lêker)(Binihêre:) desteng
desteng kirin (lêker)(Binihêre:) desteng
destengbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) desteng
destengbûyî (rengdêr) (Binihêre:) desteng
destengkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye desteng kirin
destengkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) desteng
destepostî kirin (biwêj) parastin, veşartin. hinek çûne, bûne peyayê dewletë, hinek jî ji wan re destepostiyê dikin. amed tîgrîs
desteser (rengdêr) girtî, dîl, êsîr, zindanî, kesa/ê yan tiştê ku dest anku kontrol li ser e, tiştê yan kesê ku dest li ser hatiye danîn: desteser kirin (girtin, zindanî kirin, kirin hefsê yan nezaretê): Polîsan rojnamevanek desteser kir.Nêzîk, tepeser.
ji: dest li ser.
Bikaranîn: Lêker: desteser kirin. Navdêr: desteserkirin Rengdêr: desteserkirî.
: desteserî, desteserîtî, destesertî
desteser kirin (lêker)(Binihêre:) desteser.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ده‌سته‌سه‌ر کرن
desteserî (navdêr, mê) rewşa desteserbûnê, misadere, sergîrî.
ji: desteser + -î
desteserkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye desteser kirin
desteserkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) desteser.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ده‌سته‌سه‌رکرن
destevala (bûn) (biwêj) bêçek bûn, bêalet û bêalav bûn, bêxelat û bêdiyarî bûn. hayji armanca wan a xerab tune bû, loma destevala derket ber dêrî. heyran, min ji te re got destevala ew derî nayê çêkirin. dê û bavê me bi me şad dibûn, çimku em qet vala nedisekinîn û destevala ji çolê bi ser malê de nedihatin. ereb.ê şemo
destevîl (rengdêr) semîmî, Kesê/a di gotina xwe de ji dil rastgo be.
Dijwate: durû
destewer (navdêr) desteber
destexane (navdêr, mê) sifre, xwan, xwançe, merezme, xonçe.
Bide ber: asê.
ji wêjeyê: Kurdistanek heye ji min wê de, navê wê di qeydên fermî yên welat û dewletên girgire de reşkirî, li ser destexana cîhanê raxistî, li ser sêleke sincirî, dişare, dikele, diqele, na na dikizire...(Omer Dilsoz: Kurdistanek heye ji min wê de!, Amidakurd.com, 11/2007).
ji: deste + -xane
destexwa (navdêr, mê) jinên hevalbend.
ji: dest + e + xwa
destêxwetêdan (navdêr, mê) desttêwerdan, matêkirin
destexwişk 1. xwişka axiretê, razdara jin 2. jina ku ji kirîvgelan e
xwişka axiretê, razdara jin, jina ku ji kirîvgelan e
desteya bilind a kurd serenav, yekitiya Kurdên rojavayê KurdistanêHer wiha, Desteya Bilind ya Kurd
desteya bilind ya kurd serenav, yekitiya Kurdên rojavayê KurdistanêHer wiha, Desteya Bilind a Kurd.
ji: deste + bilind + kurd
desteyek (navdêr, mê) qebde, mistek, kulmek
desteyî (navdêr, mê) rewşa destebûnê.
ji: deste + -yî
destfireh bûn (biwêj) merd û çavtêr bûn. bager xortekî destfîreli e. amed tigris destgiran bûn 1. teral û sist bûn. 2. derba dest bihêz û bibandor bûn. tu li lafekiya wî menêre di karê xwe de wilo destgiran e ku nayê gotin. rodîcan pir destgiran e ku derbekî li inirov dixe wekî hesin li inirov bandor dike.
destgeh cihê ku bûjenên danûstanê lê tên hilberîn an jî ji bo firotanê lê tên raxistin
cihê ku bûjenên danûstanê lê tên hilberîn an jî ji bo firotanê lê tên raxistin
destgîr (rengdêr) girtî, zindanî, hefsî, kesa/ê ku hatiye girtin.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: ده‌ستگیر.
Bide ber: destgirtî dezgir.
ji: dest + -gîr.
Bikaranîn: Lêker: destgîr bûn, destgîr kirin. Navdêr: destgîrbûn, destgîrkirin Rengdêr: destgîrbûyî, destgîrkirî.
: destgîrî destgîrker destgîr kirin destgîrkirin destgîrkirî
destgîr bûn (lêker)(Binihêre:) destgîr
destgîr kirin (lêker)(Binihêre:) destgîr
destgiran 1. yê bi destên xwe ne zîrek (rengdêr) kesa/ê ku bo xebitîna bi destan ne zîrek e.
Herwiha: desgiran, desgran, destgran, dezgiran, dezgran.
ji: dest + giran.
: destgiranî, destgiranîtî, destgirantî 2. yar, evîndar, berdilî. Binêre;, dezgir
destgîrandin (lêker)girtin, bidestxistin.
ji: destgîr +-andin
destgiranî (navdêr, mê) rewşa destgiranbûnê.
ji: destgiran + -î.
Bikaranîn: Lêker: destgiranî kirin. Navdêr: destgiranîkirin
destgiranî kirin (lêker)(Binihêre:) destgiranî
destgiranîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) destgiranî
destgîrbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) destgîr
destgîrbûyî (rengdêr) (Binihêre:) destgîr
destgirêdan (navdêr, mê) kelabçekirin, :polîsan destêd dizî li piştgirêdan xistin nav girtîgehê
destgirêdayî (rengdêr) destbestî
destgirêdayî man (biwêj) bê çare û bê gav man. li pêş çavên wî li hevalê wî xistin, lê ew destgirêdayî ma û bi tenê li wan mêze kir.
destgîrî (rengdêr) dezgir
destgirî (navdêr, mê) dîlî, êsîrî.
ji: dest +-girî
destgîrker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê destgîr dike.
ji: destgîr + -ker
destgîrkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye destgîr kirin
destgîrkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) destgîr
destgirtî dergistî, nîşanî
destgirtî bûn (biwêj) çikûs û temahkar bûn. gebar mirovekî destgirtî ye, ji wî tiştekî hêvî mekin.
destgirtî dan (lêker) kirandin, bêtewş.
ji: destgirtî + dan
destgirtin (navdêr, mê) destik.
ji: dest +girtin
destgirtîtî (rengdêr) çikûsî
destgoc destqop, destkop
destqop, destkop
destgork (navdêr, mê) lepik, cilên ku mirov pê dest û tilên xwe ji sarmayê yan jî ji pîsbûnê diparêze.
Herwiha: desgork dezgork.
ji: dest + gore + -k anku goreyên destan
destgorkfiroş (navdêr, mê) lepikçêker.
ji: destgork +-firoş
desthatî (rengdêr) (Binihêre:) dest
desthatin (navdêr, mê) (Binihêre:) dest
desthavêj (rengdêr) destavêj, érişkar
desthejandin (navdêr, mê) destlêweşandin, destlêxistin
destheq (navdêr, nêr) muçe, meaş, heq, nirx, biha, qîmet, giranî, miz, mehane, heyvane, hîvane, mangane.
ji: dest + heq
destheqwergir (navdêr, mê) muçegir, meaşwergir, destmizwergir, muçewergir
desthil (rengdêr) bibandor, tesîrker, xwedîhêz, bihêz, binifûz, xwedîgotin, xwedangotin.
Herwiha: deshel, desthel, deshil.
Bide ber: desthilat.
ji wêjeyê: Heme Seîd Hesen rexnegirekê edebî yê desthil û şehreza ye û bi kurdiya soranî dinivîse. Ev bêtir ji bîst salan e ew mijûlî vê çendê ye. Wî kitêbxane û nivîskariya kurdî bi berhemên xwe yên di vî warî de dewlemend kirine û heta niha jî li ser hindê berdewam e.(Kulturname.com, 1/2009).
Bikaranîn: Navdêr: desthilanîn.
: desthilî, desthilîtî
desthilandî (rengdêr) lêkdayî, têhilanî.
ji: desthiland + -î
desthilandin li rojên tengavî pevdaçûnan mêrxas li meydanê çek bi destin û bexodanê diken
desthilanîn (navdêr, mê) (Binihêre:) desthil
desthilat (navdêr, mê) selahiyet, hukimranî, silte, siltanet, karbidestî, rayedarî, iqtidar, hikûmet, hêz, zever, taqet, şiyan, karîn, qewet.
Herwiha: deselat, deshelat, deshilat, desilat, desthelat.
ji: dest + hilatin.
: bêdesthilat, bêdesthilatî, bidesthilat, desthilatdar, desthilatdarî, desthilatî
desthilat kirin (lêker) merc kirin, rade kirin, rast kirin, sivik kirin, jêhatî kirin, rewa kirin, hekinî kirin.
ji: desthilat + kirin
desthilatdar 1. hukumdar 2. serwer 3. hêzdar
(navdêr) rayedar, karbidest, hukimran, serdar, serwer, hikûmet, otorîter, kesên ku hêza siyasî yan çekdarî ya welatekî yan herêmekê di destî de, serdest, fermandar, serok.
Herwiha: deselatdar, deshelatdar, desilatdar, desthelatdar.
ji: desthilat + -dar.
Bikaranîn: Lêker: desthilatdar kirin. Navdêr: desthilatdarkirin Rengdêr: desthilatdarkirî.
: desthiladarî, desthiladarîtî, desthiladartî
desthilatdar kirin (lêker)(Binihêre:) desthilatdar
desthilatdarî (navdêr) desthilatî, karbidestî, rayedarî, serwerî, serdestî, serdarî, hukimranî, zalî, zoranî, hakimî, ferman, hukim Mînak: „Ev şoreşa gel piştî tecrubeya Tunusê bû mînaka duyemîn di riya desthilatdariya gel de û hêviya hemû gelên herêmê ên bendewariya azadî û jiyaneke bi rûmet dikin“.
Herwiha: deshilatdarîtî deshilatdartî.
ji: desthilat + -î
desthilatdarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye desthilatdar kirin
desthilatdarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) desthilatdar
desthilatî 1. îqtidar 2. hukumdarî 3. serwerî 4. hêzdarî
(rengdêr) îqtidar , hukumdarî , serwerî , hêzdarî
desthildêr (navdêr, mê) serkêş, no, dexezar, îsyankar, bi serhildêrî, bi dexezarî.
ji: desthil +-dêr
desthilî (navdêr, mê) rewşa desthilbûnê.
ji: desthil + -î
destî destav 1. mîza xalî 2. gû çûn ser destavê çûn destşokê
(rengdêr) destav , mîza xalî, gû çûn ser destavê çûn destşokê
destik 1. qevd, bist 2. çembil, qulp *"destikê bivirî ne ji darê be, dar qut nabe" destî destik *"destiyê kêrekê û gûyê li ser bêrekê wekî hev in"
(navdêr, nêr) ew cihê tiştekê/î yê ku mirov destê xwe diavêjiyê û pê karekî dike: destikê derî (ew cihê derî yê ku mirov destê xwe diavêjiyê û pê derî vedike) destikê bivirî (ew dera bivirî ku destê mirovî li ser e dema bivirî bi kar tîne).
Herwiha: desik, desk, destk.
Bide ber: serik.
ji: dest + -ik, jiari, hevreha soranî ده‌سک (desk), belûçî دستگ (desteg), farisî دسته (destê) ji dest. Bi heman awayî bi zimanên cermenî jî: inglîzî hand (dest) > handle (destik)..
Bikaranîn: Lêker: destik kirin. Navdêr: destikkirin Rengdêr: destikkirî
destik kirin (lêker)(Binihêre:) destik
destikker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê destik dike, desteker, gurzker.
ji: destik + -ker
destikkerî (navdêr, mê) destekerî, gurzkerî.
ji: destik +-kerî
destikkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye destik kirin
destikkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) destik
destiyê kêrekê û gûyê li ser bêrekê wekî hev in gotina pêşiyan destiyê kêrê tenê ji tiştekî re nabe, divê kêr jî hebe ku ji tiştekî re, wekî ji birînê re bibe.
destjêkişandin (navdêr, mê) destjêberdan
destkar (rengdêr) zeberdest
destkarî karê ku bi destan digere; destpelingî
(rengdêr) karê ku bi destan digere; destpelingî, destkirî, destkar, kargêritî, birêveberî, dolîwgeritî, îdarevanî, îdarevantî.
Bikaranîn: Lêker: destkarî kirin. Navdêr: destkarîkirin Rengdêr: destkarîkirî
destkarî kirin (lêker)(Binihêre:) destkarî
destkarîkî (navdêr, mê) destkarî.
ji: destkarî +-kî
destkarîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye destkarî kirin
destkarîkirin (navdêr) mirov bi dest di tiştek yan karekî di xebitit û hin guherînan têda dike, destkarî-têda-kirin
destkarkî (navdêr, mê) bi destkarî.
ji: destkar +-kî
destkarkirî (rengdêr) çarekirî.
ji: destkar +kirî
destkeftî tiştê qezencbûyî û bidestketî
(rengdêr) tiştê qezencbûyî û bidestketî
destkêş (navdêr, mê) hefsar, lîwan.
ji: dest +-kêş
destkêş kirin (hespê hefsarkirî û gemkirî) li pey xwe kaş kirin
(lêker)(hespê hefsarkirî û gemkirî) li pey xwe kaş kirin
destkêşan (navdêr, mê) xwe ji karek yan kiryarekê dan paş, xwe jê dûrxistin, :min destê xwe ji wî karî kêşan jiber ku yê bi sergêjî bo , :destêd xwe ji karê xirab bi kêşe heger dê poşman bîdestjêberdan
destket dahat, hatin, zept, dagir, talan, destketin, berhem, qezenca geuherînekê, qezenca danûstandineke, desthat, desthatin, qezenc, bidestketî, debar, qerram, berpebûn, destanîn
destketî (rengdêr) (Binihêre:) dest
destketin (navdêr, mê) wergirtin, peydakirin, bi destê xwe xistin, :di çelengîyekê da gelek çek û kelûpelêd leşkerî ketin destê pêşmergeyan
destkevtî (rengdêr) tiştê ku bi dest mirovî dikeve, kelûpelên mirov ji xwe re peyda dike
destkin xizan, feqîr
(lêker) xizan, feqîr
destkirî (rengdêr) tişta/ê bi destan hatiye çêkirin, tişta/ê mirovan çêkiriye, tişta/ê ne bi xwe çêbûye.
Herwiha: deskirî.
Bide ber: destgirtîBinere.
Herwiha: çêkirî.
ji: dest + kirî
destkirt Wate: (Binihêre:) mesnuî Her weha: (Binihêre:) destkird
destkirtî senetî
destkirtîtî ?, senet, endustrî, pîşesazî
destkişandin (navdêr, mê) destkêşan
destkuja (yekî) helal nebûn (biwêj) ji bo kesên pir gunehkar an jî ne misliman tê gotin. destkuja wî ne helal e. ûeyfa we ye xwe neherimînin.
destkuja (yekî) sivik bûn (biwêj) ji yên ku dema pez an jî dewêr şerjê dikin, karê xwe zû diqedînin re tê gotin. maşelah destkuja apê fetah pir sivik e.
destkurt (rengdêr) xizan, feqîr, jar, nedar, muhtac, hewcedar, belengaz, hejar, perîşan, reben, goyîn, nedar, belingaz, kepaze, şerpeze, aşifte, rezîl, riswa, bêserûber, kesa/ê ku rewşa wê/wî ya aborî xirab e, kesa/ê ku têra hewcehiya xwe dirav yan saman nîne, bêmecal, bêderfet, bêdelîv, bêîmkan, kesa/ê ku destên wî zêde kurt in.
Herwiha: deskurt, destkin.
Dijwate: destdirêj, dewlemend, zengîn.
ji: dest + kurt.
: destkurtane, destkurtî, destkurtîtî
destkurtane (rengdêr) bi awayekî destkurt.
ji: destkurt + -ane
destkurtî (rengdêr) hejarî, belingazî, jarî, feqîrî, rebenî
destkutan - çepik
- li çepikan xistin
- çepik lê dan
- çepik lê xistin
destlêgerandin (navdêr, mê) weke mirov bi destan li tiştekî bi gerîne
destlêketin (navdêr, mê) dema dest bi tiştekî ketin
destlêkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dest lê kirin
destlêweşandin (navdêr, mê) desthejandin, destleqandin, destlêxistin, teplêdan, qutan
destlêxistin (navdêr, mê) destê xwe lêdan, destê xwe lê xistin, destê xwe gihandinê, bi destan girtin
destlibakirin (navdêr)destê xwe lê hijandin
destlipiştxistin (navdêr, mê) dema mirov destê xwe li pişta yekî bixe jibo destxweşûaferînî lê kirin
destliwa (hewramî) (rengdêr) zengîn, dewlemend, maldar, paredar, dara.
Herwiha: desliwa.
ji: dest + liwa
destmal 1. mendîl 2. pêşgir *"serê ku neêşe, destmalê lê girêmede"
destmala jina (yekî) li serî bûn (biwêj) ji bo mêrên bêxîret tê bikaranîn. destmala jina te li serê te be. ma tu jî nier î?
destmala sor şandin pey (yekî) (biwêj) bi awayekî rêzdar vexwendin. em gelekî bi hesreta wan bûn. me destmala sor şandiye pey wan.
destmala sorik, daye ber çavê korik (biwêj) ji bo derfetên ne layiq tê bikaranîn. ew jî qedera xwedê ye. destmala sorik, daye ber çavê korik. (qerf)
destmatî (rengdêr) şûm, neqet, ne vehewiyayî, ne tebitî, ne aram, ne rehet, ne hêmin, kesa/ê xwe tevlî her tiştî dike, kesa/ê karên xirab dike, nejîqurt, nehs.
ji: dest + -matî.
: destmatîtî
destmatîtî (navdêr, mê) rewşa destmatîbûnê.
ji: destmatî + -tî
destmaye sermaye
sermaye
destmayedar (navdêr, nêr) (navdêr, mê) mirovê yan dezgeh êdzengîn xwedî mal û sentenet, sermayedar
destmêj (navdêr, mê) desnivêj
destmêja xwe şikandin (biwêj) hewcedariya xwe ya avdestxaneyê dîtin. heya ew li dor xwe zivirîn min destmêja xwe şikaiuljî.
destmêjgirtin (navdêr, mê) desnivêjgirtin
destmêz heqdest
heqdest.
Herwiha: destmiz
destmiç bexîl û çiriz
bexîl û çiriz
destmiçîtî (navdêr, mê) çikositî.
ji: destmiç +-îtî
destmizwergir (navdêr, mê) muçegir, meaşwergir, muçewergir, destheqwergir
destnedayî (rengdêr) lênihêrin.
ji: dest +nedayî
destnedayîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) destnedayî
destnîgar kesê ku resman xêz dike; resam
kesê ku resman xêz dike; resam
destnîgarî (navdêr, mê) nîşanî, destgirtî, dergistî, destgîran, xwestî.
ji: destnîgar +-î
destnîgarîtî (navdêr, mê) nîşanîtî, destgirtîtî, dergistîtî.
ji: destnîgar +-îtî
destnimêj paqijiya ji bo nimêjê *"pîr bidestnimêj be, sal dirêj e"
şikandin ji rewşa paqijiya ji bo nimêje derketin
girtin ji bo nimêjê paqijî kirin
destnimêja xwe şkandin (biwêj) destava xwe xweş kiriné, mîstin yan rîtin.
Herwiha: destnimêj şkandin destnivêja xwe şkandin destnivêj şkandin.
Têkildar: destnivêj şkestin.
Bide ber: destnimêj girtinBinere.
Herwiha: nivêj betal bûn.
ji wêjeyê: Gav Şemsoyê Qado bi şev, ji bo ku destnimêja xwe bişkîne, derdiket paş xênî û vedigeriya, Îsal wê zivistan no derbas be, digot û li dora xênî diçû û dihat.
destnîşan destnîşan kirin: nîşan dan, berçav kirin, eşkere kirin, diyar kirin: Hêvîdar im ku hûn kêmasiyên min destnîşan bikin daku ez wan nehêlim. birryar li ser bikaranîna tiştekî dan: Hikûmetê milyon dolar bo malbatên pirrzarrok destnîşan kiriye. (Birryar daye ku ew pare dê bo wan malbatan be.).
Bikaranîn: Lêker: destnîşan kirin. Navdêr: destnîşankirin Rengdêr: destnîşankirî.
ji: dest + nîşan.
: destnîşanker
destnîşan kirin 1. îspat kirin, aşkartin 2. çespandin destpêk serê pêşîn ê her kar û çalakiyê destşok daşir, kîzên, qedemgeh, avrêjk
(lêker)(Binihêre:) destnîşan
destnîşanker yê nîşan dike, yê diyar dike.
destnîşankirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye destnîşan kirin
destnîşankirin (navdêr, mê) (Binihêre:) destnîşan
destnivêj (navdêr, mê) xweşûştina bo nivêjê (bi taybetî şûştin dest û pî û serûçavên xwe).
Herwiha: desnimêj desnivêj desniwêj destnimêj destniwêj.
Bikaranîn: destnivêj girtin: xwe şûştin bo nivêjê destnivêj (lê) ketin: bi destavkirinê yan hewaberdanê yan leş ketina bi leşê kesek zayendcuda re pîs bûn. Dema destnivêj bikeve, kesa/ê nivêjker divê carek din destnivêjê bigire daku bikare nivêjê bike..
ji: dest + nivêj.
: bêdestnivêj bêdestnivêjî bidestnivêj bidestnivêjî destnivêjgir destnivêjgirtî destnivêjketî
destnivêj girtin (lêker)(Binihêre:) destnivêj
destnivêjgir (navdêr, mê) kesê/a destnivêjan digire.
ji: destnivêj + -gir
destnivêjgirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) destnivêj
destnivêjî (navdêr, mê) paqijîtî, pakî(tî).
ji: destnivêj +-î
destnivêjkirî (rengdêr) (paqij) şûştî.
ji: destnivêj +kirî
destnivîs nivîsa ku bi destan hatiye amadekirin, destxet
nivîsa ku bi destan hatiye amadekirin, destxet
destnivîsîn (lêker) elfûbê, deqê nivîsî, qoçana resen.
ji: destnivîs +-în
destnizm bûn (biwêj) bindest û nuxs bûn. “ez çi bikim, ez desmizm im, nikarim tiştekî bejim. amed tigris
desto bi xwe gesto, ha diwesto, ha diwesto (biwêj) xetaya ku mirov bi destê xwe bike, çareya wê pir zor e. jixwe ez nikarim tu kesî tawan-bar bikin1. desto bi xwe gesto, ha diwesto, ha diwesto.
desto bike, devo bixwe (biwêj) divê mirov bixebite da ku berê wê jî hilgire. ma wisa li cihê sekini tiştek pêk tê? çi gotine: “desto bike, devo bixwe.
destok bûn (biwêj) ji bo ajalên ji mirov narevin tê gotin. “pisîka me destok e. ji mirov nareve. amed tîgrîs
destpak (rengdêr) mirovê dilsax, mirovê disoj, mirovê bê ziyan, mirovê çak
destpak bûn (biwêj) ji bo kesên diziyê nakin û bi karên durist re mijûl dibin tê gotin. sebrî mirovekî destpak e, him dikarin bi wî bawer bin.
destpaqij (rengdêr) destpak
destpêk (navdêr, mê) pêşî, bidayet, ser, sereta, serekanî, cihê yan qonaxa tiştek jê tê: Destpêka nivîskariya wî kengî ye? (Kengî wî cara yekê nivîskarî kiriye?), ibtida.
Herwiha: despêk, dezpêk.
Dijwate: dawî, dûmahî, kutahî, xilasî.
ji: dest pê kirin.
: destpêkî.
Bi zaravayên kurdî: Kurmancî: nav Zazakî: destpêk (nerî)
destpêker (navdêr) kesa/ê ku hê nû dest bi karekî kiriye, kesa/ê ku hê li destpêka karekî ye, nûkar, nûdest, tazekar, naşî, kesa/ê ku tiştek nû dest pê dike.
ji: dest pê kirin
destpêkî (rengdêr) pêşîn, ewilî, yekem, seretayî, ya/yê destpêkê, ewilîn.
Herwiha: despêkî.
ji: destpêk + -î
destpêkîkî (navdêr, mê) bi destpêkî.
ji: destpêkî +-kî
destpêkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dest pê kirin
destpêkirinî (navdêr, mê) nardeyi.
ji: destpêkirin +-î
destpêkîtî (navdêr, mê) seretayîtî, hoveberîtî.
ji: destpêk +-îtî
destpêkkî (navdêr, mê) bi destpêkî.
ji: destpêk +-kî
destpelîn meşin (biwêj) bi awayekî dest sehkirin û sisti kar kirin. mixabin karên van saziyên me, bi awayekî destpelîn tên meşandin.
destpeling karê ku bi keda destan hatiye hilberîn
karê ku bi keda destan hatiye hilberîn
destpelink (rengdêr) dema mirov li tarîsatanê çi na bînit bi destan rêya xwe dizanit, lepequt, :bev tarî bo ez bi destpelinkê li pêlavêd we geryam
destpelixî (rengdêr) tembel, destkurt
destpelixî bûn (biwêj) bêzereng, şanpaz û bêhuner bûn. dilnaz keçeke destpelixî ye, tiştek ji dêst nayê.
destpelk (navdêr, mê) gerrîna bi alîkariya destan dema ku tarî ye û mirov ti derê nabîne.
Herwiha: destpelînk.
Bide ber: destperk.
ji wêjeyê: Hewl didim ku Ji bêqiramî Xwe li qamirê helbestekê bipêçim Bi destpelkê Xwe digihîjînim girava lavan Di quntara çiyayê şînê de Pala xwe didim nezarê nifiran(Adar Jiyan: Bo helbestekê, MEHNAME, hj. 16, 4/2001).
ji: dest + pelk.
: destpelkî
destpelkî (navdêr, mê) rewşa destpelkbûnê.
ji: destpelk + -î
destperk (navdêr, mê) îstîmna, masturbasyon, onanîzm, otuzbîr, repkirina kîrê xwe yan xurandina quzê xwe.
Herwiha: destperik, destperrik, destperrk.
Bide ber: destpelk.
ji: dest + perk.
: dest perikandin, destperkane, destperkî, destperkker
destperkane (rengdêr) bi awayekî destperk.
ji: destperk + -ane
destperkî (navdêr, mê) masturbasyon, îstîmna, onanîzm, rewşa destperkbûnê.
ji: destperk + -î
destperkker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê destperk dike.
ji: destperk + -ker
destpêşxerî (navdêr, mê) Înîsîyatîv, gav an kiryara pêşiyê, amadebûn yan jî hebûna şiyanê bo destpêkirina karekî an kiryarekî.
ji wêjeyê: Ji aliyekê, zimanê romana Sobarto û gelek romanên din jî wek awêneyê nesaziya şêweyê avakirina civakê çand û wêjeya kurdî didin xuyakirin belê ji aliyek din saziya hewldan û destpêşxerî ( insiyatîv) û astê hêvîxwaziya takekesane ya nivîskarên Kurd ( Helîm Yûsifî wek mînak) diselmînin.(Sebrî Silêvanî: Helîm Yûsif: destpêşxerî û hêvîxwazî, Rojava.net, 6/2006).
: despêşxerîtî
destpîs (rengdêr) mirovê bê rûmet, mirovê destdirêj
destqirêj bûn (biwêj) bi diziyê re mijûl bûn. ew dibe çi bila bibe, ew yekî destqirêj e destsivik bûn lezgîn û pêkhatî bûn tu qet mereqan meke, heyderê zava mirovekî dest sivik e, heya bêlina cixareyekê dê wî karî biqedîne.
destqutan (navdêr, mê) destçepilandin
destşikestî bûn (biwêj) pêknehatî û nuxs bûn, bêderfet û bêîmkan bûn. evdi lê yekî destşikestî ye, bawer nakim ku tiştekî pêk bine. ew reben jî destşikestî ye, dixwaze lê nikare pêk bîne.
destsist (rengdêr) çelexwehr, goc, lêtême, pêlte, destbêxwê, tablar, destpelixî, destxav, kestepeste, tepişkor, tewş, zerarok, ziyanok, xesarok, şilşeht
destsivik (rengdêr) ji destên xwe jêhatî, zîrek, çalak, aktîv, kesa/ê ku karên xwe zû dike.
Dijwate: destgiran. Têkilî: pêsivik ruhsivik. Binêre
Herwiha: aqilsivik.
ji: dest + sivik.
Bikaranîn: Lêker: destsivik bûn, destsivik kirin. Navdêr: destsivikbûn, destsivikkirin Rengdêr: destsivikbûyî, destsivikkirî.
: destsivikane destsivikî destsivikîtî destsiviktî
destsivik bûn (lêker)(Binihêre:) destsivik
destsivik kirin (lêker)(Binihêre:) destsivik
destsivikane (rengdêr) bi awayekî destsivik.
ji: destsivik + ane
destsivikbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) destsivik
destsivikbûyî (rengdêr) (Binihêre:) destsivik
destsivikî (navdêr, mê) rewşa destsivikbûnê.
ji: destsivik + -î
destsivikkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye destsivik kirin
destsivikkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) destsivik
destşo (navdêr, mê) cihê mirov destêd xwe têda di şot
destşok (navdêr, mê) cîhê mirov destê xwe lê dişo, lavabo, têşok, destavxane.
Herwiha: destşo.
ji: dest + şûştin
destşûştî, pêşûştî bûn (biwêj) jiyaneke rehet ajotin. karê hêsan kirin, ser û gull paqij bûn. bextewar li serê wê be, ji xwe re malbatek zengin dîtiye, destşûştî û peşûştîye. “...kurên pirê têne hundir, dêna xwe danê ku du heh mêvanê destşilştî, peşuştî rûitiştî ne. sinem işler
destteng (rengdêr) kunoj, çikûd, çikûs, temah, nemerd, çepel, çavteng, tima, tama, destgirtî, destasê, kund, kund-û-kunoj, gurrî, qitmirî, qirs, qesîs, pepûk.
Bikaranîn: Lêker: destteng bûn. Navdêr: desttengbûn
destteng bûn (lêker)(Binihêre:) destteng
destteng ketin (biwêj) xizan bûn. ısal mala reşoye kereme devsor gelekî destteng ket, kesî jî jê re alîkarî nekir.
desttengbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) destteng
desttengî (navdêr, mê) tengasî, bêdelîvî, bêgavî, bêderfetî, bêfirsetî, bêmecalî, bêkeysî, neçarî, bêçaretî, tengavî, desttengbûn, tinebûna derfet û delîvên baş.
Herwiha: destengî, destengîtî, destengtî, desttengîtî, desttengtî.
ji wêjeyê: Çanda kurdî, zimanê kurdî digel hemû êrîşên kujende jî li ber xwe dide. Nivîskarên kurd tevî hemû tengasî û astengiyan jî berhemên nû dinivîsin. Hunermendên kurd digel hemû destengî û bêderfetiyan jî berhemên nû pêşkêşî gel dikin.(Samî Tan: Xewn û xeyal, Amidakurd.com, 10/2007).
ji: destteng + -î
desttêwerdan (navdêr) midaxele, xwe têkilî karekî kirin, çûn di nav tiştekî de: Xwe tedexulî karê min nekin. (Tevî karê min nebin. bela xwe ji min vekin.), tedexul.
ji wêjeyê: Civata wezîrên herêma Kurdistanê bi daxuyeniyeke nivîskî pêngavên Partiya Karkerên Kurdistanê (PKK) yên ji bo avakirina îdareke siyasî li devera Şingalê red dike û wê pêngava PKKê bi pêngaveke nedestûrî, neqanûnî û destêwerdan di karûberên herêma Kurdistanê de wesif dike..
Herwiha: destêwerdan
desttêwernedan (navdêr, mê) mesûniyet, îmûnîte, hêvişandin, parastin, sitirandin, masûnîtî, mehfûzî, masûnbûn
destûdar (navdêr, nêr) rewş, kavdan, hal, barûdox, zirûf, dirim, derfet, delîv, firset, fersend, mical, îmkan.
Herwiha: dest-û-dar.
ji wêjeyê: Li gor vî destûdarî, divê em her pêncî salan carekê zimanê xwe yê standard biguhorin..
ji: dest + û + dar.
: destûdarî
destûdarî (navdêr, mê) rewşa destûdarbûnê.
ji: destûdar + -î
destûdayî (navdêr, mê) mezûn, destûrdar, izindayî, îcazedayî
destûr 1. îzin 2. musaede
(navdêr, mê) izin, ruxset, îcaze, rêdan, hêlan, hiştin yan qebûlkirin ku kesek tiştekî bike, makeqanûn, makezagon, qanûna bingehîn, giringtirîn zagona dewletekê.
Herwiha: destîr, destwîr.
ji: jiari, hevreha farisî دستور (destûr), pehlewî destever, ji dest + -awer.
Bikaranîn: Lêker: destûr dan, destûr girtin, destûr xwestin. Navdêr: destûrdan, destûrxwestin, destûrgirtin Rengdêr: destûrdayî, destûrgirtî.
: bêdestûr, bêdestûrî, bidestûr, bidestûrî, destûrî, destûrname, destûrnameyî
destûr dan 1. îzin dan 2. musaede kirin
îzin dan , musaede kirin
destûr derketin (lêker) îzin derketin.
ji: destûr + derketin
destûr girtin (lêker)(Binihêre:) destûr
destûr nedan (lêker) nehiştin, neheliştin.
ji: destûr + nedan
destûr xwestin (lêker)(Binihêre:) destûr
destûra têketinê qebûl, bihayê têketinê, misadeya têketinê, wîze
destûrdan dema mirov destûrîyê bi dit yan ji yekî bi xwazit
destûrdar (navdêr, mê) mezûn, destûdayî, izindayî, îcazedayî
destûrdayî (rengdêr) (Binihêre:) destûr
destûrdayî bûn (lêker)(Binihêre:) destûrdayî
destûrgirtî (rengdêr) (Binihêre:) destûr
destûrgirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) destûr
destûrî (navdêr, mê) berdeborîn, rewşa destûrbûnê.
ji: destûr + -î
destûrkî (navdêr, mê) bi destûrî.
ji: destûr +-kî
destûrkirî (rengdêr) rewakirî.
ji: destûr +kirî
destûrmend (navdêr, mê) takemaf, servedar, bideman, biîmtiyaz, xweyhimtiyaz.
ji: destûr +-mend
destûrmend kirin (lêker) îcazetdar kirin.
ji: destûrmend + kirin
destûrmendî (navdêr, mê) takemafî, deman.
ji: destûr +-mendî
destûrname îcazetname, bawername
îcazetname, bawername, dîploma, sertîfîkat.
Bikaranîn: Lêker: destûrname dan. Navdêr: destûrnamedan
destûrname dan (lêker)(Binihêre:) destûrname
destûrnamedan (navdêr, mê) (Binihêre:) destûrname
destûrnedan (navdêr, mê) maniî, qedexe, yasax, memnû, rênedan, nehêlan
destûrxwestin (navdêr, mê) (Binihêre:) destûr
destûryarî girtin (navdêr, mê) mezûn bûn.
ji: destûr +-yarî + girtin
destvala di dêst de tiştek tuneyî
di dêst de tiştek tuneyî
destvank (navdêr, mê) kelabçe
destvekirî (rengdêr) kesa/ê ku destê wê/wî vekirî ye, (mecazî) merd, camêr, kerîm, dilêr, cawîdan.
ji: dest + vekirî.
Bikaranîn: Navdêr: destvekirîbûn.
: destvekirîtî
destvekirî bûn (biwêj) merd û destbelaş bûn. “xwedêyo ez her evdê te me, te kurekî baş, kurekî bihiş û bîr, kurekî destvekirî da min. kamiran bedirxan
destvekirîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) destvekirî
destvekirîtî (navdêr, mê) sexawet, merdî, camêrî, comerdî, rewşa destvekirîbûnê.
ji: destvekirî + -tî
destverû kirin (giya û çandiniya nivîşkan) bi dest çinîn
(lêker)(giya û çandiniya nivîşkan) bi dest çinîn
destxav (rengdêr) çelexwehr, goc, lêtême, pêlte, destbêxwê, tablar, destpelixî, kestepeste, destsist, tepişkor, tewş, zerarok, ziyanok, xesarok, şilşeht
destxet destnivîs
destnivîs
destxetan (navdêr) forma nivîsîn taybet bi her kes
destxistî (rengdêr) tiştê bi destê mirov dikeve, karê dikeve destê mirovî, serketina bi dest mirovî ve dihêt, :fîdralîzim yek ji destxistîyên gelê meye
destxistin (navdêr, mê) bi dest ketin, peydakirin, :tirombêl bi dest xwe xist
destxweş (biwêj) spas, memnûn, teşekur, şikir, mala te ava, Xwedê ji te razî beé, Xwedê te bihêle, sihetxweş, her bijî, sax bî, tu sax bî, peyvek şirîn kesek ji ber qenciya kesek din dibêje, aferin.
Herwiha: destxoş.
ji: dest + xweş.
: destxweşî
destxweşî lê kirin jê re: "quwet be" gotin
(rengdêr) lê kirin jê re: quwet be gotin.
Bikaranîn: Lêker: destxweşî kirin. Navdêr: destxweşîkirin Rengdêr: destxweşîkirî
destxweşî kirin (lêker)(Binihêre:) destxweşî
destxweşîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye destxweşî kirin
destxweşîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) destxweşî
destxwîn kujer
(lêker)kujer
destxwîşk (navdêr, mê) çêtirîn heval û dosta mirovî
destxwişk 1. razdara jin 2. hevala samîmî
razdara jin, hevala samîmî
destyar (navdêr) alîkar, destekder, berdestk.
ji wêjeyê: Mele û destyarê xwe amade ne!.
ji: dest + -yar.
: destyarane destyarî destyarîtî destyartî
destyarane (rengdêr) bi awayekî destyar.
ji: destyar + -ane
destyarî 1. destekarî 2. alîkarî
(rengdêr) destekarî , alîkarî
destyaw deyn, qerz
deyn, qerz
destyawa alîkariyê qerza yarmetiyê
alîkariyê qerza yarmetiyê
desalinization desalination desalinization, desalination derxistina xwêya behran û anîna rewşa pêkan ji bo bikaranînê.
desalt (ji ava behrê) anîna rewşa ku bikare bê vexwarin a xwê’yê.
descant axaftin a tîndar.Stirîna bi dengê bilind.
descend daketin,nizmbûn,xwe biçûk kirin,ketin,bi ser de girtin, nîjad, regez, zayend
descendant nevî
descendent ji heman nifşê
descent irq
nîjad
regez
zayend
daketin,hilweşîn,kifş,mirate mayîn,merg, nîşûv, nîşiv(haw)
describable ya ku dikar bê binavkirin.
describe binavkirin
binavkirin
description babet
zayend
pênasîn,binavkirin,senifandin, babet , zayend,cure
descriptive pênasîner,pênasînî
descriptive geometry geometrîya pêşnûma
descry ji dûr ve naskirin,nasîn
desecrate li dijî tiştekî pîroz rêznezaniyê kirin,ji mebesteke pîroz dûrxistin.
desecration li dijî tiştekî pîroz rêznezaniyêkirin
desegregate rakirina cihêtiya nîjadê.
desegregation rakirina cihêtiya nîjadê
desensitize ji holê rakirina hestiyariya tiştekî.
desert berdan
beyaban
destjêberdan
berdan, beyaban, destjêberdan,terikandin,jê qetîn,vala,çol,danîn He got his deserts. Hak ettiğini buldu.
desert fauna faunaya çolê
desert flora floraya çolê
deserter revok,qaçax.
desertion rev,terikandin
deserve babetî hev bûn,çûn ber hev
deservedly têr baş,mafdar bûn.
deserving babetî diyariyê bûn,hêja.
deserving of praise babetî pesnê bûn
deservingly bi layiqî pesnê bûn
deshabille (bnr.) dishabille.
desiccate ziwa bûn,ziwa kirin.
desiccation ziwatî,ziwabûn,ziwakirin.
desiccative (1 şîrove)ziwaker
desiccator tiştê ziwaker, navgîna ziwaker.
desiderate xwestin, bêrîkirin n2. Kêmasiya an jî tunebûna bi tiştekî hisîn
desiderative daxwaz,xwestek,lêkera ku xwestin diyar dike.
desideratum (Lat.)wesfa ku tê gerîn
design pêşnûme,armanc,mebest,raman,dek ,kompozîsyon, model, motîf. have de(sig.)ns on someone veya something çav di tiştekê an jî kesekê de bûn. kastetmek.xêz kirin,li dar xistin,dahênandin,afirandin.
designate nîşan kirin,diyar kirin. Bi nav kirin 3.bi ‘to’ an ‘for’ê tayîn kirin. bijartin, pêk anîn, sererast kirin,li dar xistin.
designation pîşandin,peyda kirin2. atanma,hatin pîşandin,nav,navê kod
desirability dilkêşî,balkêşî.
desirable dilkêş,balkêş.
desirably bi dilkêşî,bi balkêşî.
desire awat
daxwaz
xwestin,bêrî kirin,kam,awat,daxwaz,tem,mebest,dilxwazî
desirous dilxwaz,xwestekar
desist (gen.) bi ‘from’ê jê borîn, kêşîn, danîn, berkêşk
desk maseya nivîsê, nivîsgeh,şax,mase
desolate vala hiştin,hilweşandin, wêran kirin,bitenê hiştin,bêkes hiştin,kesirandin, Bi tenê,bê kes,vala,terikandî,kambax
desolately bi awayekî terikandî
desolation kambax,bêkesî,tenêtî, keser
despair keser,bêhevîtî. (tim û tim) bi ‘of’ê bêhevî bûn.
despairingly bi keserê,bi kovanê
desperado rêbir
desperate tengezar,bêçare,xetere,hêwilnak,bê hêvî,xofdar
desperation nexweşiya bêteraziya hişê ya ji ber bêhêvîtiyê
despicable teres,rezîl,bêqîmet
despicably nizmokî
despise biçûk dîtin,kerixîn
despite (daçek) kerx (daçek) –berevajî. in despite of -berevajî, her wiha, dîsa jî,dewêg
despoil derve kirin,talan kirin
despoliation dervekirin, talankirin.
despond hêviya xwe jê birîn, mirûzê xera kirin
despondency xemgînî,
despondent bêhêvî, xemgîn, bedbin
despondently bi bêhêviyê
despot pêstûr
despotical pestûrî
despotically bi pestûriyê
despotism mutlaqiyet, pêstûrî
desquamate (tib.) pûlên xwe rêtin
dessert şîrîniya ku di dawiya xwarinê de tê xwarin.
dessert spoon kevçiyê şîrîniyê
destination armanc
hind
cihê ku dê bê çûn,armanc,hind
destine bi ‘to’ an ‘for’ ê re kirin nesîbê yekî , peyda kirin, pîşandin, ji hev cihê kirin, radestî armancek kifş kirin
destiny bext
çarenûs
sernivîs,bext,çarenûs
destitute (gen.) bi ‘of’ê xizan, hêjar, zivar, kesîp, zîvar
destitution xizanî,zivarî
destroy hilweşandin,rûxandin,mehandin,betal kirin,ji holê rakirin
hilweşandin, xerab kirin
destroyer hilweşîner,rûxîner (den.) torpido muhribi,muxrîb.
destruct îmhakirin a roketa ku hîn negihîştiye armanca xwe
destructible ya ku rûxandina vê gengaz e
destruction tune kirin,hilweşandin,mehandin,karesat,bobelat
destructive rûxîner, bi zirar
destructive criticism rexneya rûxîner. (di wêjeyê de)
destructor navgîna îmhakirina roketê,firina çopê
desuetude bikarneanîn,ji meriyetê rabûn.
desultory bê pergal,ne rêk û pêk,belawela,lihevketî
desgirtî (m.) fiancee
dest hand
(m.) hand
m. hand
1. m. hand. 2. f. group, set
dest avêtin to start, to touch, to take hold, to attack, to grab, to kiss
dest avêtin ... to touch s.th.
dest avêtin hev to quarrel to wrangle
dest bi dest together
continuously.
dest bi … kirin (+ inf.) v.t. to start.
(+ inf.) v.t. to start.
dest dan to touch
dest dan hev to help one another
dest dan hevdû v.t. to join hands.
v.t. to join hands.
dest dirêjî ... kirin to stretch the hand out to
dest hilanîn to defend o.s., to react against, to take action
dest jê berdan to abandon
to give up, to let go
dest jê kirin to withdraw
dest jê kişandin to give up
dest ji hev berdan to part
dest ji kar kişandin to forsake one's work
dest ji xwe berdan to become desperate, to despair
dest ji … kêşan v.t. to let go of.
v.t. to let go of.
dest kêşan ji v.t. to let go of.
v.t. to let go of.
dest kirin bi (+ inf.) v.t. to start.
(+ inf.) v.t. to start.
dest kişandin ji ... see; ji ... dest kişandin
dest lê danîn to caress, to touch
dest lê gerandin to caress
dest lê pelandin to caress
dest lê weşandin to take by surprise
dest pê kirin to start, to begin to
to begin, start; they began (saet heştê dest bi leyîstinê kirin “They started playing at eight”)
dest û lep (bi dest û lep) sturdy, strong
dest vedan to tamper, to interfere with
dest... kişandin to stop, to give up
destan f. story
destar 1. Head scarf, turban.
2. Handmill, mill, quern
destberî (kefalet) bailment
destberîdan bail
destbirak m. blood brother
destdanî touchscreen
destdêr bailor
deste commission; board; council; committee
f. group, set
destê çepê left side
destê duyem secondhand
destê min li te nagere I can’t put the blame on, you
destê rastê right side
destê wî teng e he is in financial difficulties
destê xwe bûn (bi destê xwe bûn) to keep one's composure
destê xwe dan to touch
destê xwe jê hilgirtin to loose interest, to give up
destê xwe jê kirin leave him alone
destê xwe ji … kişandin to give up, abandon
destê xwe kişandin ji to give up, abandon
destê xwe li stoyê min gerand he embraced me
destê xwe tê dan to interfere
destê xwe vemaliştin to start on the job
destên xwe berdan ber xwe to resign o.s.
destenan loaf of bread
destepirtûk handbook, guide.
desteser seized
desteser kirin to seize
desteserî seizure; foreclosure; garnishment; sequestration
desteserker seizer
destgir bailee
desthilatdar sovereign, dominant, ruling, ascendant, prevailing, regnant
desthilatdarî, desthilatî sovereignty, dominance, ascendancy
desthûdî Binêre: destberî
destî (m.) bunch (of flowers)
destik m. oar
destketin, destkeftin achievement, acquirement
destkurt (adj.) powerless
destkurtî (f.) powerlessness
destmal (f.) handkerchief
f. handkerchief
destmiz, destheq emolument
destnedayî, destvenedayî immune
destnimêj (f.) ablutions
destnivîs (f.) manuscript
destpêk beginning, start, commencement, outset, opening, inception, incipience, initial stage, introduction, prelude, source, root, origin
(f.) beginning
f. beginning
destpêkî initial, first, initiative, initiatory, opening, introductory, primitive, original, primary, earliest
destpêkirin (f.) beginning
destpelixî (adj.) awkward, clumsy
destşo (f.) wash-basin, sink, washstand
destteng poor
destûbird kirin to get ready, to dash to rush
destûr allowance; license; warrant
(f.) authorization, permission
f. order, command. destûra ziman=grammar
destur authorization, permission
destur dan to authorize,
destûr dan to allow
destûrname writ of certiorari
destvala (adj.) unemployed, destitute, idle
empty-handed
destvedêr tamperer
destvekirî (adj.) generous
destyar (adj.) likeable ,
destyarî (f.) likeableness
des lesens und schreibens unkundig cahil
deserteur firar
qaçorçî
deshalb ango
bona vê yekê
çimkî
ji ber vê yekê
ji lewre
lema
lewna
loma
desinfektion mîkrobkuştin
deswegen ango
bona vê yekê
ji lewre
lema
loma
deskêş Zügel
desmal Taschentuch
desmêj rituelle Waschung
dest Hand
dest avêtin anfassen
berühren
ergreifen
hinlangen
dest birin xwe die Hand erheben
verteidigen, sich selbst ~
zum Schlag ausholen
dest dan anfassen
dest dan ser beschlagnahmen
in Beschlag nehmen
dest jê kişandin abschwören
dest kirin winken
dest lê gerandin anfassen
dest pê kirin beginnen
desta günstig
destan Legende
destar Handmühle
Turban
weißer Schal
destavxane Toilette
destbend Handschellen
destdan berühren
Unterstützung
destdayî Untergebener
destdirêjî Belästigung
Einmischung
sexuelle Nötigung
destê kirin intervenieren
sich einmischen
destê sibê früher Morgen
Tagesanbruch
deste-deste bûn in Gruppen einteilen
destek kirin greifen
desteng arm
destengî [mê] Armut
destevala ohne Arbeit
destexanek Tischtuch
destgeh Atelier
Werkstatt
destgirtî verlobt
desthelat Autorität
Herrschaft
Macht
desthilat Autorität
Herrschaft
Macht
desthilatdar Herrscher
desthilatî Macht
destî Griff
Stiel
destik Stiel
destjêberdan verlassen
destkeftî Errungenschaft
destkêş dicker Handschuh
Leitseil
Zügel
destkêşkirin am Zügel führen
destmal Handtuch
Taschentuch
destmêj rituelle Waschung
destnimej rituelle Waschung
destnîşankirin definieren
festsetzen
destnivîs Handschrift
destpê Anfang
destpê kirin anfangen
destpêk Beginn
destpêk [mê] Anfang
destpêkirin beginnen
destpêkirin anfangen mit
destpêkirin anfangen
destşo Bad
Spüle
Waschbecken
Waschschüssel
destşok Waschbecken
desttengî Not
destûr Erlaubnis
destûrdan dürfen
destûrname Bestätigung
Diplom
destvala unbewaffnet
destxweda auf Anhieb
gleich
plötzlich
sofort
von Anfang an
desarj m. desaij, vendbîyayis, talbîyayis n.
desarj bûn lng. . desarj bîyene, veng bîyene, tal bîyene
desber m/n. kefîl n.
desen n. nîgare, desen n.
desenî m. zarzunkês, çîlekês, zarzunantox, qarkês n.
desgirtî n. wastî, waste, nîsankerde n.
desîfre rd. desîfre, arestebîyaye, arezebîyaye
desîfrekirin lg. desîfre kerdene
desigram m. mat. desîgram n.
desîlître m. mat. desîlître n.
desîmetre m. mat. desîmetre n.
desîmetre kare m. mat. desîmetrekare n.
desînator m/n. desînator, nîgarantox n.
desînatorî m. desînatorîye, nîgarantoxîye m.
desîs m/n. sîxur, casus, ajan, acan n.
desîse m. fêl n., dame m., deke m., fend /?., dolab n.r hîle n.
desîster m. desîster (dst) n.
desmal m. desmale, pîskîre m.
desnam m. milqî, xeber, nenge, kifir, milqe, melqe n.
desnimêj m. destmaj, awdest, desnimaj, ondaz, abdest, destmac, tahret, desmaj, desmac n.
despot n. despot n.
despotîzm m. despotîye, despotîzme m.
dest n. ana. dest, dast n.
m. deste, deste m.
dest avêtin tg. dest ciestene, dest re rîestene
dest avêtin ... fek rîestene, destrîestene
dest belavî m. destvilayîye, îsrafkerîye, destvilayênî m.
dest berdan lg. dest raverdayene
dest bestin tg. dest giredayene, dest bestene
dest bi dest têdest ra, dest ra dest, dest bi dest
dest bi destkarî bi rencê destan, bi kedê destan
dest bi hene rd. destbihene, destheneyin
dest bi kar kirin lg. dest bi karkerdene
dest bi...kirin dest bi...kerdene, dest pêkerdene
dest bilind kirin tg. dest ravaznayene, dest wedardene, dest berzkerdene, dest hewa fîstene
dest birin xwe dest xo kerdene, dest ravaznayene, dest xo ver estene
dest çûyîn lng. . dest rîsîyene
dest dan lg. dest panayene, dest piranayene, dest paçarnayene, dest pirakerdene
tg. dest dayene, dest panayene
dest dan hev têdest dayene, dest yewbînî dayene, dest pêdayene, dest têdayene, dest re yewbînî dayene
dest dan serê tg. dest re sernayene, dest sernayene, dest ro sernayene
dest danhev n. toqe, destguvisnayis, destêyewbînî guvisnayis n.
dest danîn lng. . dest ronayene, vile ronayene, teslîm bîyene
dest êsandin lg. dest dejnayene
dest girêdan lg. dest giredayene, dest bestene
dest girtin lg. . dest girewtene, dest ra girewtene
dest guhartin lg. dest vurnayene
dest hatin lng. . dest raameyene
dest helanîn lg.dest ravaznayene, dest wedardene, destê xo berzkerdene, dest berzkerdene, dest xo kerdene, dest hewafîstene
lg. dest ravaznayene, dest berzkerdene, dust vejîyene
dest hilanîn lg. . dest ravaznayene, dest wedardene, destê xo berzkerdene, dest berzkerdene, dest xo kerdene, dest hewa fîstene
dest jê kisandin lg. ciraragerayene, rira ravêrayene, dest rira sutene, fek riraraverdayene, dest rira antene, fek tira veradayene
dest ketin lng.dest kewtene, destginayene
dest kirin lg. selahîyetdar kerdene, karbidest kerdene, rayedar kerdene
dest kisandin tg. rira destantene
dest lê ketîn lng. . dest piroginayene
dest lêdan tg.dest panayene, dest piranayene, dest paçarnayene, dest pirakerdene
dest lêdan în lg. dest panayene, destpiranayene, dest paçarnayene, dest pirakerdene
dest lêgerandin lg. . dest pirasoynayene, dest pirakerdene, dest tira sunayene
dest lêxistin tg. dest pirodayene, dest re cinayene
dest li dest têdest, têdest de *lidestan gerîn lg. têdest ra çarnayene, têdest ra fetelnayene.
dest livandin lg. dest lewnayene, dest çapik girewtene
dest pêbûn lng. . dest pê bîyene, dest ci bîyene
dest pêkirin tg.dest pêkerdene, dest rikerdene, dest piranayene, destpanayene
dest rakirin lg. dest ravaznayene, dest wedardene, dest berzkerdene, dest hewafîstene
dest sûstin lg. dest sutene
dest û pê dest û payî, ser û gosîzh.
dest vedan lg. dest rakerdene
dest vegirtin lg. pars kerdene, destragirewtene, recû kerdene, dest rakerdene
dest vehatin lng. dest tadîyene
dest vewesandin lg. dest hejnayene, destrasanitene
dest xistin tg.dest fîstene, re dest fîstene, bi dest fîstene
desta siyasî n. erkdaro siyasî, desthelatosiyasî n.
destan m. destane, dastane m.
destan bûn lng. . destan bîyene
destana memê alan n. destana memê alanî m.
destanbûn m. destanbîyayis n.
destane n. lepik, lapik, lopik, lepuk, lapuk n.
destanî rd. destankî, destane, epîk
destankî rd. destankî, destane, epîk
destanwarî rd. destankî, destane, epîk
destar m. destarî, destare, distarî m.
destar hêrdin lg. destarî rarêdene
destav m. dastawî, mîzî, mîjî, dastawe, dastawî m.
destav kirin lg. dastawî kerdene, dastawî risnayene
destava biçûk n. dastawîya qije m.
destava mezin n. dastawîya pîle, mîza pîle m.
destavêj rd. destestox
destavêtin m. fekrîestis, destrîestis n.
m. tecawiz, destciestis n.
destavok m. dastawek, lazimlix n.
destavrêj m. awdestxane, dastawxane, kês m., abdestxane, hela, dasurxane, memîsxane, tuvalet, destnimajxane, das, payxane n.
destavrijandin lg. dastawî risnayene, dastawî kerdene
destavxane m. awdestxane, dastawxane, kês m., abdestxane, hela, dasurxane, memîsxane, tuvalet, destnimajxane, das, payxane n.
destbelav rd. destvila, îsrafker
destbelavî kirin lg. destvilayîye kerdene, îsrafkerîye kerdene, destvilayênî kerdene
destbend m. kelemçe, kelebçe, kelepçe, kelemça n.
destberdayî rd. destraverdaye
destberî m. kefîlîye, kefalet, kefîlênî m.
destbeser rd. destbeste, destbend, destqeyd, destgiredaye
destbestî rd. destbeste, destbend, destqeyd, destgiredaye
destbiha m. desmic, mic, heq, ucret, destmic n.
destbikar rd. desthêgin, meharetin, destkêr, ciraameyox, destbikar
destbikêr rd. desthêgin, meharetin, destkêr, ciraameyox, destbikar
destbikêr bûn lng. . destî serkewtene, destkêr bîyene
destbikêrîye m. desthêginîye, destkêrîye m.
destbira n. destbira, destebira n.
destbirak n. destbira, destebîra n.
destbiratî m. destbirayîye, destbirayênî m.
destbixwîn rd. destgonên, destbigonên
destbizêv rd. destsivik, destçapik, destçîp, desttêzik, destlez
destçalak rd. destsivik, destçapik, destçîp, desttêzik, destlez
destcerb rd. destsivik, destçapik, destçîp, desttêzik, destlez
destcerbî m. destsivikîye, desttêzikîye, destçapikîye, destsivikênî, desttêzikênî, destçapikênî m.
destçipik rd. destsivik, destçapik, destçîp, desttêzik, destlez
destdan lng. . dest dayene, musaîd bîyene
m. temas, destpiranayis n.
destdanî rd. destdaye, musaît, kêrameye
destdar rd. erkdar, desthelat, muktedîr, wayirsîkîyaye, desthelatin, wayireskaye
rd. selahîyetdar, karbidest, rayedar, selayetdar
destdayî rd. destdaye, musaît, kêrameye *di dest de bûn lng. . dest de bîyene, edi dest de bîyene *di destê xwe degirtin dest de mendene, destê xo de girewtene, destêxo de verdayene, dest de tepistene *di destê xwe dehistin dest de mendene, destê xo de girewtene, destêxo deverdayene, dest de tepistene
destdirêj rd. destderg, destederg
destdirêjî rd. destdergîye, destdergênî
deste m. heyet, deste n.
m. baqe m., deste n., qevse m., qevde m.r qerse m.
destê hev guvastin n. toqe, destguvisnayis, destêyewbînîguvisnayis n.
deste kirin lg. baqe kerdene, deste kerdene, qevse kerdene, qevde kerdene
destê sibehê n. destesodir, serê sodirî, verbisodir, vervesodir, devdevê sodirî n.
destê te sax be b. destê to wes bo, destê to zergun bo!
destê vesarî n. desto nimite, desto diz dîn.
destê xwe hejandin tz. destê xo hejnayene
destê xwe hilanîn lg. dest ravaznayene, dest wedardene, destê xoberzkerdene, dest berzkerdene, dest xo kerdene, desthewa fîstene
destê xwe têdan lg. . dest pirasoynayene, dest pirakerdene, desttira sunayene
destê xwe vekirin lg. .çenge rakerdene, miste rakerdene, destê xo rakerdene
lg. . dest rakerdene, destê xo rakerdene, pars kerdene
destebombe m. bombaya destî, destbomba m.
destedengbêj m. muz. koro, koma lawikvajan, komlawikvaje n.
destêduduyan n. destê didîyan, dideste n.
destegeh m. virastisxane, îmalatxane n.
destegir rd. destgirewtox, yarmetkar, xêrwaz
destêhev ketîn lng. . têdest kewtene, têdest girewtene, destêyewbînî kewtene
destek n. destek, destik n.
destek kirin lg. destek kerdene, yarmetîye kerdene, het kerdene, dest girewtene, dest ridayene, pistî ridayene, desteknayene
destekirî rd. baqekerde, destekerde, qevsekerde, qevdekerde
destekirin m. baqekerdis, destekerdis, qevsekerdis, qevdekerdis n.
destekker m/n. destekker, pistgir, destgirewtox, pastge m.
destekkerî m. destekkerîye, pistgirîye, destgirewtoxîye, pistgirênî, destekkerênî m.
destekkirî rd. destekkerde, desteknaye. *hatindestekkirin ltb. destek kerîyene, ameyene destekkerdene, destek ridîyene
destekkirin m. destekkerdis, yarmerîyekerdis, hetkerdis, destgirewtis, destridayis, pisrîridayis, desteknayis rt.
destemo rd. berdesrî, xizmetkar
desteng rd. desteng, destteng
destengî m. destengîye m.
destengîya pereyan n. destengîya pereyan, deflasyon n.
destengîyê de man lng. tengîye de mendene, destengîye de mendene, tengasîye de mendene
destepirtûk n. pirtûkê destan, kitabê destan, destpirtûk n.
desterxane m. pûsê sifreyî, paçê sifreyî, potikê sifreyî, bêzê sifreyî n.
desteser m. musadere, desteser n.
desteser kirin lg. . musadere kerdene, dest sernayene, desteser kerdene
desteserkirin m. destsernayis, desteserkerdis n.
destevala rd. destveng, desttal, destetal, destetol
desteya dîsiplînê n. desteyê dîsîplînî, heyetê dîsîplînî, komçeya dîsîplînî n.
desteya rawêjkariyê n. desteyê danismendîye, heyetê danismendîye, dîwanê danismendîye, heyetê sewerîye n.
destgere m. diçerx, erebeyê desrî, erebaneyê destan n.
destgir m/n.destekker, pistgir, destgirewtox, pastger n.
rd.destkîp, îdareyin, destgirewte
destgîr bûn lng. . verdest bîyene, derdestbîyene
destgiran rd. destgiran, sebox
destgîran rd. wastîyin, nîsanîyin, wayirwastîyin
destgiranî m. destgiranîye, seboxîye, destgiranênî, seboxênî m.
destgirêdayî rd. destbeste, destbend, destqeyd, destgiredaye
destgîrî rd. wastîyin, nîsanîyin, wayirwastîyin
destgîrkirin lg. verdest kerdene, derdest kerdene, tepistene, gîrewtene
m. verdestkerdis, derdestkerdis, tepistis, girewtis n.
destgirtî rd. wastf, waste, nîsankerde, nîsanin, wastî
m. destkîpîye, îdareyinîye, destgirewteyîye, destkîpênî m.
destgirtî bûn lng. . nîsanîye pede kerdene, belgezere tira kerdene, îstane pede kerdene, nîsan kerdene, nîsanîye bîyene
destgirtîtî m. nîsanîyîye, nîsanênîye m.
desthatî rd. desthêgin, destameye
desthefsar n. hevsar, xap, serhevsar, desthevsar, serastar, serkap, serafser n.
desthelatî m. otorîte, destbandûrîye, desthelatîye, sulta m.
desthilat rd. erkdar, desthelat, muktedîr, wayirsîkîyaye, desthelatin, wayireskaye
desthûçik n. zendik n.
desthune kirin lg. dest hene kerdene
destî m. kuz, desrî, cer, merî, meru, mere n.
rd. destij, çemij
destîbêr rd. dimê huyî n.
destik n. çepil, qulp, ku m., çeple, desrîk, çemle n.
m. destik, birke, serbest (rite de) n.
m. destik n.
m. destek, destik n.
destikê derî n. zîrzeyê berî, destikê berî, zirzê çêberî n.
destikker m/n. destekker, pistgir, destgirewtox, pastger n.
destikkerî m. destekkerîye, pistgirîye, destgirewtoxîye, pistgirênî, destekkerênî m.
destir m. salik, salik n.
destjêkisandin m. fekriraraverdis, destriraantis, riraragêrayis, riraravêrayis, fektiraveradayis n. *ji dest derketin lng. . dest ra vejîyene, dest ra sîyene *ji dest derxistin lg. dest ra vetene, rotene *ji dest xwe berdan lg.destê xo ra remnayene, dest ra remnayene *ji destançûn lng. . dest ra sîyene, dest ra vejîyene.
destkar n. karê destan, gureyê destan, destkar, destgure n.
m/n. rayeraberdox, kargêr, îdareker, rayeraber, îdarecî n.
destkarî m. rayeraberdoxîye, kargêrîye, îdarekerîye, rayeraberîye, îdarekerîy, kargêrênî m.
destkere m. nesîlke, teskere, teskere, keskere, tezkere, qeskere n.
destkês n. lepik, lapik, lopik, lepuk, lapuk n.
destketin m. destkewtis n.
destkirin lg. dest kerdene, dest rasanitene *kirin destêxweigdestê xo kerdene, xo dest kerdene
destkuj m. destkuj, destkuc n.
destlêgirtî rd. destkîp, îdareyin, destgirewte
destlep rd. destmarkî
destlez rd. destsivik, destçapik, destçîp, desttêzik, destlez
destmal m. destmale, mendîle m.
destmala kaxiza destmala kaxitine m.
destmaye m. sermîyan, sermaye, kapîtal n.
destmayedar m/n. sermîyandar, sermayedar, kapîtalîst, sermîyancî n.
destmêj m. destmaj, awdest, desnimaj, ondaz, abdest, destmac, tahret, desmaj, desmac n.
destmiz n. desmic, mic, heq, ucret, destmic n.
destnedayî rd. destnêdaye, têkilnêbîyaye
destnîgar m. denîskar, nîsanîye n.
destnîgarî m. denîskarîye, nîsanîye m.
destnimêj m. destmaj, awdest, desnimaj, ondaz, abdest, destmac, tahret, desmaj, desmac n.
destnimêj bûn lng. destnimaj bîyene
destnimêj gîrtin lg. . destnimaj girewtene,destmaj girewtene, awdest girewtene
destnîsankirin lg. destnîsan kerdene
destnivîs m. destnûs, destnivis n.
destnivîsar m. destnivise, destnûse, destnivisare m.
destpaqij rd. destpak
destpas rd. destrakerde, comerd, camêrd
destpê m. destpêke, destpêye m.
destpê bûn m. destpêbîyayis, destribîyayis n.
destpêk m. destpêke, serede, îptida m.
destpêker rd. destpêker, destriker
destpêkî m. destpêke m.
destpêkirin m. destpêkerdis, destrikerdis n.
destpêkirina kar n. destrikerdisê karî, destpêkerdisê karî n.
destpelink rd. destmarkî
destpelixî rd. bêkêr, tews, seqer, bêhavil, bêfayde, nêkêr, nêhêgin
destpelk rd. destmarkî
destpîs rd. destpîs, destqevçil
destqusiyayî rd.destserkewte, destrerisîkîye
destroyer m. isk. muxrîbe, destroyere m.
destsikandî rd. destsikite
destsivik rd. destsivik, destçapik, destçîp, desttêzik, destlez
destsivikî m. destsivikîye, desttêzikîye, destçapikîye, destsivikênî, desttêzikênî, destçapikênî m.
destso m. destsu, lavabo, lawabo n.
destsok m.destsu, lavabo, lawabo n.
destsol n. karê destan, gureyêdestan, destkar, destgure n.
destsurandin lg. dest mistdayene, dest raluyene
destteng rd. destteng
destteng bûn lng. . destteng bîyene
desttêqusiyayî rd. destserkewte, destrerisîkîye
destû lep dest û lep, dest û lapî
destûlep rd. destmarkî
destûr m. destûr, îzine, îzne n.
destûr dan lg. destûr dayene, musade dayene, îzine dayene
destûr stendîn lg. destûr girewtene, îzine girewtene, musade girewtene
destûr xwastin lg. destûr wastene, îzine wastene, musade wastene, destûr wastene
destûrdar rd. destûrin, îznin, destûrgirewte, îzingirewte
rd. ruhsatin, destûrin
destûrdayî rd. destûrin, îznin, destûrgirewte, îzingirewte
destûrgirtî rd. destûrin, îznin, destûrgirewte, îzingirewte
destûrgirtin lg. destûr girewtene, îzine girewtene, musade girewtene
destûrname m. destûrname. rêzname. sunikname. nîzamname. tanzîmname. duzenname m.
m. ruhsatname. destûrname m.
destûrstendî rd. destûrin, îznin, destûrgirewte, îzingirewte
destvala rd. destveng, desttal, destetal, destetol
destvank m. kelemçe, kelebçe, kelepçe, kelemça n.
destvekirî rd. destrakerde, comerd, camêrd
destvekirî bûn lng. destrakerde bîyene, destakerdebîyene
destxet m. destnûs, destnivis n.
destxwazî m.ganîdarîye, gerekîye, lizum, îcab, destwazîye, hewceyîye, luzum, hewcedarîye, gerekdarîye m.
destxwîn rd.destgonîn, qetîl, destkuj, destgonîyin
destxwîsk m. wake, destewaye m.
destyar rd. gonîsîrîn, gonîgerm, sabewes, sempatîk, wesrî
destyaw n. deyn, qard, dên n.
des on
desin onuncu
dest el
dest dayene desteklemek
dest dayîş yewbînan dayanışma
dest pêkerdene başlamak
desta yewbînan girewtiş dayanışma
destane destan
destankî destansal
destdayîş destekleme
destgirewtene desteklemek
destgirewtiş destekleme
destpêkerdiş başlama
başlangıç
destpêkerdişê huqûqî hukuk başlangıcı
hukuk başlangıcı
desen desen (n)
desenli desenin, -e
desensiz bêdesen, -e
desigram desîgram (n)
desimetre desîmetre (n)
desimetrekare desîmetrekare (n)
destan destane (m)
destansal destankî
deste 1)(kılıç vb. için) deste (n), destik (n), dim (n), qebza (m), qevde (m) 2)qevde (m)
destek destek (n)
destekleme piştîgirewtiş (n), piştîdayîş (n), destdayîş (n), destgirewtiş (n), hetkerdiş (n), destekkerdiş (n) (TE)
desteklemek piştî girewtene, piştî dayene, dest dayene, dest girewtene, het kerdene, destek kerdene
des- dest-, des., dez-, pêşpirtikek e dikeve pêşiya peyvan û wateya dest dide wan
desa de, de ka, de madem wa ye..., haydî, dê
desa dey de! de haydî! de yella! dê ka!
desebuxçe çantik, çentik, çanteyê destan
deselat desthilat, rêverberî, hêz, hukum, hukumranî, serdestî
bandor, kargêrî, tesîr
deselatdar desthilatdar, hêzdar, serdest, hukumran
bibandor, bandorker
deselatî desthilatî, rêveberî, hêzdarî, hukumranî, serdestî
desere destere, birek, mişar, testere
desfiroş etar, bazirganên / tacirên tiştên xwe digerînin û difiroşin
desinde, desinge desinde, tehsîsat
desindexor, desingexor desindegir, tehsîsatgir, desindewergir, tehsîsatwergir, desindestîn, desindedar
desk, deskegul destik, baq (yê gulan û hwd)
desmal desmal, kefîk
desnûs destnivîs
desroke desmal, kefîk
dest dest
zend
dest, taxim, bedle, qat, taxima cilan
dest be ser da girtin dest bi ser de girtin, desteser kirin
dest birîn dest rakirin, dest hildan
dest gîran mijûl bûn
dest kuşîn dest givaştin
dest lê helgirtin dest jê berdan, dev jê berdan, bes kirin
dest piya nan dest danîn ser
dest pê ve nan
dest tê werdan dest tê werdan, tedexulî kirin, destên xwe kirin nav karên kesek dî re
destajo kedî, kehî
zirşerm, dijw. kûvî
şermîn
destar destar
destawdest kirdin ji destên kesekî dan / ketin destên kesek dî, ji destekî dan / ketin destek din
destawêz kirdin perixandin, mist dan
destbendî hevgirî, hevpeymanî
destçin destdirû, tiştên bi dest hatine dirûn / kêlîkirin
destdar hêzdar, destdar, bibandor
maldar, zengîn, dewlemend
destdarî hêzdarî, destdarî, bandor
maldarî, zengînî, dewlemendî
destdirêj şerok, êrişker, şerxwaz, belakir
destdirêjî destdirêjî, şerokî, êrişkerî, şerxwazî, belakirî
destdirêjî, tecawiz
destdirêjk kêlbetan
deste deste, kom, taxim
desteber dilsoz
piştevan, piştgir
desteberî dilsozî
piştevanî, piştgirî
destebira destebira, koma hevalan
destebira, hevta, tam mîna hev: Ew dîktator çû belam emeş destebirayetî Ew diktator çû lê ev jî destebirayê wî ye / ev jî tam wek wî ye
destejino, deste-ejino destseqet
destelat bn deselat
destele cer, cêr, amanên / firaqên ji axê hatine çêkirin
destemo (lawir) kedî, kehî, dijw. kûvî
bindest
sernerm
destestêre, deste-estêre destestêr, komstêr, koma stêran
destewane destparêzk, tiştek e mirov bi ser destên xwe de digire daku destên xwe ji xeteriyê / pîsiyê biparêze dema karekî dike
destewdawên tika, rica, hêvî, daxwaz
destewdawên bûn xwe avêtin ber bextê yekî, hêvî ji yekî kirin
destewsar hefsar
desteykar destekar, personel, koma karkeran li kargehekê
destgir çembil, destik, destikên qazanan / qûşxanan
destgir, demgir, wextgir, tişta kirina wê gelek demê dixwaze
destgîr berdestk, alîkar
rêber
destî pê kirdin xapandin, xirandin, hîle lê kirin
destkar destkar, kesên karên destan (wek dirûn, kêlîkirin) dikin
destkêş destgork, tilgork, lepik, dezgork, destkêşk, cilek e mirov dike destên / tilên xwe daku wan ji sarmayê biparêze
destkewt destkeft, bidestketî
bidestxistî
destkewtin destketin, bidestketin
destkird bidestçêkirî
çêkirok
destkurt destkurt, feqîr, kêmhe, hejar, belengaz, perîşan
bêbandor, bêtesîr, bêwate
destnerowîştû bêbandor, bêtesîr, nekarîgêr, ne-efektîv, bêwec, bêfêde
destniwêj destnivêj, destnimêj, şûştina bo nivêjê / nimêjê
destniwêj girtin destnivêj girtin / şûştin
destniwêj şiştin destnivêj şûştin / girtin
destniwêj şkan destnivêj şkestin / ketin
destniwêj şkandin destnivêj şkandin / xistin / êxistin
destpêşkerî pêşgavî, înîsiyatîf
destqurs goc, destgiran
destrast destrast
segvan, kesa/ê zîrek e di lêdana tîr yan fîşekê yan tiştek wek wan li wî cihî yê digiritê
destrowîştû bibandor, bitesîr, karîgêr, efektîv
destsûk destsivik
destûbird lez, bizav, lezûbizav
pît, bilez, lezgîn, bilezûbizav, zû
destûbird lê kirdin lezûbizav lê kirin, lezandin
destûpil destûlep, hinêr, jêhatîtî, şiyan
destûr destûr, izin
rêziman
edet, irf, destûr, qanûn, zagon
destûrî destûrî, izinî
qanûnî, makezagonî
destxanû destxanî, apartman
destxaw destsist, destxav, sistûxav
destxero xapandî, xirandî, hîlelêbûyî
destxero kirdin xapandin, xirandin, hîle lê kirin
destxeroyî xapandin, xirandin, hîle, hîlekirin, hîlelêkirin
destxet destnivîs, destxet, nivîsîna bi dest
destxoş! destxweş! sehet xweş! her bijî! aferîn!
destyar alîkar, berdestk, hevkar, harîkar
destyarî alîkarî, harîkarî, berdestkî, hevkarî