Encamên lêgerînê
derî kapı.
m eski bir İranî dil (kimine göre eski farsça!?)
n 1. kap(bir yere girip çıkarken geçilen ve açılıp kapanma düzeni olan duvar veya bölme açıklığı) 2. kapı (bu açıklıktaki açılıp kapanan kanat) 3. kapı (gelir, geçim, kısmet sağlanan yer) 4. kapı (tavla oyununda) 5. kapı (çok yakın zaman) * deriyê zivistanê kış kapısı
derî (i) h hariç, -den gayri * ji derî wê, em dê tev bimînin o hariç hepimiz kalacağız
derî adet rd 1. âdet dışı 2. olağan dışı, olağan üstü
derî adetî m 1. âdet dışılık 2. olağan dışılık, olağanüstülük
derî alfabeyê rz/nd alfabe dışı ( bir miletin alfabesinde bulunmayan ses)
derî aqil rd akıl dışı, gayri aklî, akla aykırı
derî aqilbûn fel/m akıl dışılık, akla aykırılık
derî aqilî m akıl dışılık, gayri aklîlik
derî dadan kapıyı kapamak, kilitlemek
derî dadayî (an jî radayî) ye kapı baca kilitli
derî dan berê kapıyı örtmek
derî de 1) kapı karşı 2) komşu kapısı
derî derûnî psî/rd metapsişik
derî di hev de kapı karşı
derî dîn rd din dışı
derî dînî m din dışılık
derî exlaq rd ahlâk dışı
derî exlaqî m ahlâk dışılık
derî gerîn kapı kapı aramak
derî girtî ye kapı baca kilitli
derî girtî ye, his û pis lê tune kapı duvar (gibi)
derî girtin 1) kapıyı kapamak, kapıyı örtmek 2) kapı almak, kapı yapmak (tavla oyununda)
derî hiş psî/rd bilinç dışı
derî hişîtî psî/m bilinç dışılık
derî jê stendin kapıyı birine kapatmak
derî kesatî rd gayri şahsî
derî kesatîbûn m gayri şahsîlik
derî kirin cih kapıyı örtmek
derî lê girtin 1) kapıyı yüzüne kapamak 2) m(birini) sormamak, halını hatırını sormamak
derî lê hatin girtin kapılar yüzüne (üzerine, üstüne) kapanmak
derî lê vekirin halını hatırını sormak
derî li hev negirtin kapıları açık tutmak
derî li ser piştê ne kapı baca açık
derî mantiq rd mantık dışı
derî mantiqîtî m mantık dışılık
derî mirov rd 1. insan dışı 2. insan üstü, fevkalbeşer * min bi hêzeke derî mirovan destê xwe kire tînika wî fevkalbeşer bir kuvvetle boğazına sarıldım
derî mirovî m 1. insan dışılık 2. insan üstülük
derî mor kirin kapıyı mühürlemek
derî ol rd din dışı
derî olî m din dışılık
derî pir mezin vekirin kapıyı büyük açmak (çok masraflı bir işe girişmek)
derî plan rd plân dışı
derî planî m plân dışılık
derî qanûn rd yasa dışı, kanun dışı, gayri kanunî
derî qanûnîtî m yasa dışılık, kanun dışılık
derî qayde rd kural dışı
derî qaydebûn m kural dışılık
derî qefil kirin kapısına kilit vurmak
derî qeweta (yekî) bûn el ermez, güç yetmez
derî radan kapıyı kapamak, kilitlemek
derî radayî ye kapı baca kilitli
derî rastî rd gerçek dışı
derî rastîbûn m gerçek dışılık
derî rêzik rd kural dışı
derî rêzikbûn m kural dışılık
derî rojevê rd gündem dışı
derî sinc fel/rd ahlâk dışı
derî sincî fel/m ahlâk dışılık
derî sirûştî rd doğa üstü
derî û pace lê asêkirî ne kapı baca kilitli
derî û pace vekirî ne kapı baca açık
derî ve kapı karşı
derî vekirin 1) kapı açmak 2) mec kapı yapmak (ev gezmesi yapmak) 3) kapıyı açm(bir işte başkalarına örnek olmak)
derî vînî rd gayri iradî
derî xêvê bilinç dışı.
derî zagon rd kanun dışı
derî zanistî rd bilim dışı, gayri ilmî
derî zewacê rd evlilik dışı * zarokê derî zewacê evlilik dışı çocuk
derîçe m 1. kapı, ağıl kapısı 2. ant kapakçık * deriçeya dil kalp kapakçığı
derîçeya dil kalp kapağı
derîçeya şahdamarê ant aort kapakçığı
derîçeya xînbera pişikê ant akciger atardamar kapakçığı
derîçeyên dil ant kalp kulakçıkları
kalp kulakçıkları
derîçeyên duniçik ant ikili kapakçık
ant ikilı kapakçık
derîçeyên sêniçik ant üçlü kapakçık
derîçik bot/n kapıcık
derîgirtî rd karısı ölesi
derîk n 1. kapıcık, küçük kapı 2. giriş (bir yapıda girip geçilen yer, methal) 3. sundurma 4. bot kapıcık
derîkok n kapıcık, küçük kapı
derîkutek m kapı tokmağı
derîmor rd soyu sopu kurumuş olan
derîn m 1. çıkma, çıkış 2. fel çıkarım, istidlâl 3. çıkış, depar * xêza derînê depar çizgisi
derînamî m ihraç (üretilen malları yurt dışına satma)
derînamî bûn l/ngh ihraç olmak
derînamî kirin l/gh ihraç etmek
derînamîbûn m ihraç olma
derînamîkirin m ihraç etme
derînce bnr derence
derîner rd/nd 1. çıkarıcı 2. nd/nt yaratıcı, eser sahibi
derîyê (yekî) dan girtin ocağını sündürmek
derîyê (yekî) girtin ocağını söndürmek
derîyê (yekî) lê dadan evini yıkmak, mahfetmek
derîyê (yekî) mor bûn soyu kurumak
derîyê (yekî) vekir (birine) gidip gelmek, kapsını çalmak, semtine uğramak
derîyê (yekî) vekirî (birinin) kapısı açık, konuksever
derîyê (yekî) xistin 1) kapı aramak (ev ziyareti yapmak istemek) (birinin) kapısını çalm(birine baş vurmak)
derîyê dadweriyê (dadiyê an jî edaletê) adalet kapısı
derîyê derketinê çıkış kapısı
derîyê edaletê adalet kapısı
derîyê gerok (zivirok) dönerli kapı
derîyê hilîsok sürme kapı
derîyê kelê kale kapısı
derîyê kuçeyê sokak kapısı
derîyê malê jê mor bûyo ocağı kör olasıca
derîyê mezin ana kapı
derîyê navberê ara kapı
derîyê nîzamiyeyê nizamiye kapısı
derîyê qismet û nisîban kısmet kapısı
derîyê rehmê lê vebûn şifa bulmak
derîyê rehmê lê vekirin şifa vermek
derîyê têketanê giriş kapısı
derîyê teng dar gün (maddi anlamda)
derîyê xêrê 1) şifa, onma 2) ümit kapısı
derîyê xwe bigire (an jî kilît) bike, (gundî û) cîranê xwe diz dernexe (an jî neke) herşeyden önce insan kendi önlemini alıp ondan sonra tevekül teala demeli
derîyê zivirek (an jî zivirok) döner kapı, dönerli kapı
derîyo tu dar bî serê min tu sitar bî her bana dua edin, bana dua edin ki!
derîzan m eşik, kapı eşiği 
derîzgeh n bahçe kapısı
derî 1. cihê ketina li avahiyekî 2. dewsa ketina her tiştî *"golikê beş, ma li devê deriyê reş"
1. cihê derketinê (navdêr, nêr) cihê mirov tê re ji xaniyekî derdikeve yan diçe hindirrî xanî: Derî girtî bû loma em neçar man pencereyê bişkînin û tê re biçin..
Herwiha: derga, dergah, derge, dergeh, dergih, derke, derok.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ده‌ری ku-kr: дәри.
ji: Ji Proto-hindûewropî dʰwer-, dʰwor-, têkildarî dver ya avestayî, duvere ya farisiya kevn, der ya pehlewî, در (der) ya farisî, ber ya zazakî, դուռ (duṙ) ya ermenî, der ya albanî, дверь (dver) ya rusî, door ya inglîzî, Tür ya elmanî... Proto-hindûewropî:dhwer- (derî) Proto-aryayî Avestayî: dver- (derî) Pûnjabî: ber (derî) Middle Persian: duvere (derî) Sogdî: br (derî) Farisî: der (derî) Kurmancî: derî, dergeh (derî) Kurdî (Soranî): derga (derî) Osetî: dwer (derî) Semnanî: berî (derî) Hewramî: bere (derî) ... Zazakî: ber (derî) Sanskrîtî: dvār- (derî) Yewnanî: thura (derî) Latînî: forīs (derî) Almanî: Tür (derî) Înglîzî: door (derî) Çavkanî: Horn p.122, Watkins p.86, MacKenzie P.122, Etymonline Pokorny: 278.
Bikaranîn: Lêker: derî girtin. Navdêr: derîgirtin.
: dergehvan, dergehvanî
derî bi ser de girtin (biwêj) têkildar nebûn, di halê xwe de hîştin, yek hepis kirin. min mêze kir ku tênagihî-je, min derî bi ser de girt û ez derketim. bavê wê lê nihêrî ku nayê rê, derî bi ser de girt û heya êvarê nan jî nedayê. derî bi ser xwe de hişke hişk girtin, têkiliya xwe ji der û dora xwe re birîn, mêvan xwedî nekirin. jixwe ew derî wisa bi ser xwe de hişkehişk eligirê ku ne ew rûyê keşi, ne jî. kes rûyê wî bibîne. ka kê here mala wan ? heya êvarê derî bi ser xwe de hişkehişk digirin.
derî dadan dergeh girtin/ zirze kirin
derî derî gerîn (biwêj) pars kirin, ji bo karekî yan jî pêdîviyekê di nav hewldanê de bûn. her tişte wê heye, lê dîsa jîji bo pariyek nan derî derî digere. mafê kesl tune ji wî re tişteld bibêje; ew ji bo wê partiyê (lerî (lerî gerî.
derî girtin (lêker)(Binihêre:) derî
derî her dem vekirî bûn (biwêj) ji bo debar û lê xwedî derketinê amade bûn. “kengî ku elerdeki te yan daxweziyelce te biqewime, deriyê me her dem ji te re vekirî ye. dost çiyayî
derî jê re vekirî bûn (biwêj) rûmet dayîn. divê tu vê baş bizanibî ku deriyê min timji te re vekiriye.
derî jî her kesî re vekirî bûn (biwêj) cudatî nekirin. em mirovan li gori oî, netewe van ji rengê wan nasinifinin, deriyê me ji her kesî re vekiriye.
derî kutan (da ku bê vekirin) li dêrî xistin *"heta ku tu deriyan nekutî, derî li ber te venabin"
derî lê girtin (biwêj) ji bo ziyan gihandinê bi ser kesekî de çûn. “piştî xwendineke heşt mehan, dibistana me jî deriyê xwe li me digirt. qedrî can
derî lê vekirin (biwêj) ji yekî re alîkarî kirin. rewşa yekî pirsîn. “mamê gur heso, dîsa birçî û dîsa belengaz kete alema xwe ya zanyarî. dîsa çend roj di ser re borîn kesekî derî lê venekir û di av û donê xwe de qijilî. feqî huseyn sagmç
derî lê xitimîn (biwêj) ketin nav astengiyê. deri lê xitimiye, nizane ku çawa bike.
derî li ber girtin (biwêj) tenê hîştin, derfet nedan, red kirin, nepejirandin. wan derî li ber wê negirta, ew nedibehecî. zerdê wê gelek tişt bikirana, lê wan derî li ber girt. canpola çi ji wan dixwest, wan derî li ber digirt
derî li ser piştê danîn (biwêj) raz û pirsgirêk eşkere kirin û li ber çavan raxistin. lawo inirov ew qas derî li ser piştê danayne, hin tişt hene ku divê kes pê nehese.
derîçe 1. dergehên biçûk 2. kunên biçûk
dergehên biçûk, kunên biçûk
derîçeyên dil dergehên biçûk ên dil
derîedet bed, fena, terrikî, ecîb, ne jirêzê, awarte, îstîsna, ne normal, derasayî, xas, mistesna, tiştê îstîsna, neaşîna, nedîtî, nuwaze, fewqulade, balkêş, pirrzêde, neasayî, ecêb, bi xof, bi tirs, mucizane
derîgirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) derî
derîk (navdêr, mê) derîçik, derîyok.
ji: derî +-k
derîkî (navdêr, mê) dergehî.
ji: derî +-kî
derîn dergehê derketinê
(lêker)dergehê derketinê
derînayî (navdêr, mê) havê(j)tî, qe witandi.
ji: derîn +-ayî
derîner (navdêr) çêker, peydaker, derxîner, encamder, peydaker, keşfker, dîrektor, rejîsor, kesa/ê yan fîrmaya ku tiştekî dertîne, kesa/ê yan fîrmaya ku tiştekî çêdike: derînerên filman.
Herwiha: derêner, derhêner, derhîner.
ji: deranîn - -an- + -er. Belkî niha derhêner berbelavtir be ji ber ku ew vê dawiyê ji soranî hatiye û hê jî di kurmancî de rûneniştiye loma forma deynkirî wek di zaravayê jêder de tê bikaranîn. Lê bi demê re kurmancî - wek her ziman û zaravayî - peyvên deynkirî li gor xwe diguherîne. Berê di medyaya kurmancî de peyva birêz jî wek berêz dihat bikaranîn ji ber ku di soranî de berêz bû. Lê vê dawiyê hema bêje her kes forma kurmancîkirî birêz bi kar tîne ji ber ku hevbera be (by, with, -ful) ya soranî di kurmancî de bi ye..
: derînerane, derînerî, derînerîtî, derînertî. Bi soranî: derêner, derhêner
derînerane (rengdêr) bi awayekî derîner.
ji: derîner + -ane
derînerî (navdêr, mê) rewşa derînerbûnê.
ji: derîner + -î
derîzan pêşiya dêrî; pêderî
pêşiya dêrî; pêderî
derî door
(m.) door
door
1. m. door. 2. (prep) outside of
derî girtin v.t. to shut a door.
v.t. to shut a door.
derî li ser xwe girtin to shut oneself up
derînce (f.) stairs
derîyê xwe girtin li ber … to close one’s door to …
derî Ausgang
Pforte
Tür
derî kutandin anklopfen
derîn Ausgang
derî n. ber, kêber, çêber, keyber, kêver, çêver n.
derî adet rd. teberê berayî, teberê toreyî, teberê edetî
derî fîzîkê m. fet. metafîzîk, teberê xozayî, teberê tabîatî, teberê xorestî, teberê fîzîkî n.
derî girtin lg. . ber girewtene, kêber girewtene
derî his rd. teberê aqilî, teberê hesî
derî kutan lg. . ber pirodayene, kêber kuyene, çêber cinitene
derî qanûn rd. teberê qanûnî, teberê zagonî
derî qayde n. teberê hencare, teberê rêzike, teberê qaydeyî, dustê raurêçe n.
derî sinc m. fet. teberê exlaqî, teberê xuysetî n.
derî sirûstî m. fet. metafîzîk, teberê xozayî, teberê tabîatî, teberê xorestî, teberê fîzîkî n.
derî vebûn lng. kêber rabîyene, ber rabîyene, çêber rabîyene
derî vekirin lg. . ber rakerdene
derî yasa rd. teberê qanûnî, teberê zagonî
derî zagon rd. teberê qanûnî, teberê zagonî
derî zewac rd. teberê zewacî, gayrîmesru
derî zewacê rd. teberê zewacî
derîçe m. ona. gosik n.
derîçik rd. berik, kêberik
derîk rd. berik, kêberik
derîyê der n. berê teberî, kêberê teberî, keyberêteberî, çêberê teberî n.
derîyê navberê n. mîyanber, kêbero mîyanên n.
derîzan m. sêmûge, suqber, zifqêle, sêmige, suxber, zifqêre, sêmuge, suqbe m.
derîçe derok, deriyên / dergehên biçûk
pencerok, pencereyên biçûk