Encamên lêgerînê
dem dem.
(I) 1. bêhn, henase, nefes 2. dem, zeman *yaz kış demeden, tepelerden tepelere koştuğumuz demleri hatırlıyor musun? tê bîra te dema ku me nedigot havîn e, nedigot zivistan e û me ji vî girî baz dida ser girê din 3. alkol, araq 4. dem (rewşa reng û bêhna çayê ya ku hatiye amadekirin) *çayın demi iyi dema çayê baş e 5. bêhn 6. edilîna xwarina ku tê pehtin m (II) xwîn m
xwînm
1. bêhn, henase, nefes 2. dem, zeman * yaz kış demeden, tepelerden tepelere koştuğumuz demleri hatırlıyor musun? tê bîra te dema ku me nedigot havîn e, nedigot zivistan e û me ji vî girî baz dida ser girê din 3. alkol, araq 4. dem (rewşa reng û bêhna çayê ya ku hatiye amadekirin) * çayın demi iyi dema çayê baş e 5. bêhn 6. edilîna xwarina ku tê pehtinm
dem çekmek 1) metn xweş, wîçandin (ji bo çûkan) 2) alkol vexwarin (bi henekî)
1) metn xweş, wîçandin (ji bo çûkan) 2) alkol vexwarin (bi henekî)
dem dökmek xwîna zêde jê çûn (ji bo jinên ku gava dikevin bênimêjiyan)
xwîna zêde jê çûn (ji bo jinên ku gava dikevin bênimêjiyan)
dem tutmak 1) dem girtin 2) deng rikibandin hev
1) dem girtin 2) deng rikibandin hev (bir şeyden)
dem vurmak jê behs kirin, jê qal kirin, jê çêl kirin
jê behs kirin, jê qal kirin, jê çêl kirin
demagog demagog nd/nt
demagog nd/nt
demagogluk demagogî, demagogtî m
demagogî, demagogtî m
demagoji demagojî.
demagojî m
demagojî demagojîm
demagoji yapmak demagojî kirin
demagojî yapmak demagojî kirin
deme 1. gotin (karê gotinê) *onun böyle demesine bakmayın hûn lê menêrin ku ew wiha dibêje m 2. gotin (wate, mane) *bu söz ne demeye gelir ev tiştê te tê çi wateyê 3. helbest (di edebiyata gelêrî de) m 4. helbeseta şairên Alewî ku der barê terîqeta xwe de dibêjin m 5. yeh b
1. gotin (karê gotinê) * onun böyle demesine bakmayın hûn lê menêrin ku ew wiha dibêjem 2. gotin (wate, mane) * bu söz ne demeye gelir ev tiştê te tê çi wateyê 3. helbest (di edebiyata gelêrî de)m 4. helbeseta şairên Alewî ku der barê terîqeta xwe de dibêjinm 5. yehb
deme gitsin (veya deme değme) qet, dev jê ber de *öyle sevindim ki deme gitsin min wisa kêf kir, qet dev jê berde
deme! na lo, ya (şaşwaziyê dinimîne)
demeç gotar.
daxuyanî, beyenat m
daxuyanî, beyenatm
demeç vermek daxuyanî dan, beyanat dan
daxuyanî dan, beyanat dan
demediğini bırakmamak (veya demediğini komamak) tiştê ku negotin gotin, tiştek jê re nehiştin
demek gotin.
1. gotin *ben bir şey demedim min tiştek negot l/gh 2. gotin (ji bo nav lê kirinê, nav lê danînê) *Aleviler pire dede de derler Alewî ji pîr re dede jî dibêjin l/gh 3. bûn (di zimanekî de beramberî tiştekî hebûn) *kamer "ay" demektir qemer "heyv" e l/ngh 4. gotin (hatin wateya (tiştekî) l/gh 5. gotin (dengek derxistin) *küt dedi düştü got tep û ket l/gh 6. gotin (der barê tiştekî de bûn xwedî darazek) *bu işe herkes ne der? ji vî tiştî re wê her kes çi bibêje? l/gh 7. tu dibêjî, te got *bundan sonra gelir mi dersin? tu dibêjîji niha û pê de dê were? 8. gotin (ji bo neyêniya tevgerê) *yağmur, kar demedi yola çıktı negot berf û baran, kete rê l/gh 9 nexwe *demek yarın gelecek nexwe dê sibehê were 10. nebî *ağzını açayım deme, çok fena olursun nebî ku tu devê xwe vekî ha, dê ya nemayê bê serê te
1. gotin * ben bir şey demedim min tiştek negot l/gh 2. gotin (ji bo nav lê kirinê, nav lê danînê) * Aleviler pire dede de derler Alewî ji pîr re dede jî dibêjin l/gh 3. bûn (di zimanekî de beramberî tiştekî hebûn) * kamer “ay” demektir qemer “heyv” e l/ngh 4. gotin (hatin wateya (tiştekî) l/gh 5. gotin (dengek derxistin) * küt dedi düştü got tep û ket l/gh 6. gotin (der barê tiştekî de bûn xwedî darazek) * bu işe herkes ne der? ji vî tiştî re wê her kes çi bibêje? l/gh 7. tu dibêjî, te got * bundan sonra gelir mi dersin? tu dibêjî ji niha û pê de dê were? 8. gotin (ji bo neyêniya tevgerê) * yağmur, kar demedi yola çıktı negot berf û baran, kete rê l/gh 9 nexwe * demek yarın gelecek nexwe dê sibehê were 10. nebî * ağzını açayım deme, çok fena olursun nebî ku tu devê xwe vekî ha, dê ya nemayê bê serê te
demek istemek xwestin gotin *bu cümleyle ne demek istediğini anlayamadım min fêm nekir ku tu bi vê hevoka xwe dixwazî çi bibêjî
xwestin gotin * bu cümleyle ne demek istediğini anlayamadım min fêm nekir ku tu bi vê hevoka xwe dixwazî çi bibêjî
demek ki nexwe.
(demek oluyor ki) nexwe, heke wisa be *bu işe başlamışlar, demek ki kendilerine güveniyorlar dest bi vî karî kirine, nexwe bi xwe ewle ne
demek ki (demek oluyor ki) nexwe, heke wisa be * bu işe başlamışlar, demek ki kendilerine güveniyorlar dest bi vî karî kirine, nexwe bi xwe ewle ne
demek olmak bûn *sene "yıl" demek oluyor sene "sal" e
demem o deme değil tiştê ku ez dixwazim bibêjim ne ew e
bnr deme
tiştê ku ez dixwazim bibêjim ne ew e
demet baq, demet, deste.
1. gurz, taxe
1. gurz, taxe * tel demetî gurzê têlann 2. baq n, boq n, bax n, taxe n, deste m, qevdm (ji bo baqê kulîlk û riwekan) 3. gidîş, melû, pirnag, taxe (gurzê ji bo debrê)m
demet demet gürz bi gürz, bax bi bax, gidîş bi gidiş, baq bi baq, melû bi melû
gurz bi gurz, bax bi bax, gidîş bi gidîş, baq bi baq, melû bi melû
demet tel demetîgurzê têlan n 2. baq n, boq n, bax n, taxe n, deste m, qevd m (ji bo baqê kulîlk û riwekan) 3. gidiş, melû, pimag, taxe (gurzê ji bo debrê) m
demetleme destekirin, baqkirin, gidîşkirin, taxekirin, pirnagkirin, gurzkirin m
destekirin, baqkirin, gidîşkirin, taxekirin, pirnagkirin, gurzkirin m
demetlemek deste kirin, baq kirin, gidîş kirin, taxe kirin, pimag kirin, kirin gurz, kirin baq, kirin qevd l/gh
deste kirin, baq kirin, gidîş kirin, taxe kirin, pirnag kirin, kirin gurz, kirin baq, kirin qevd l/gh
demetlenmek hatin gurzkirin, hatin baqkirin, hatin destekirin, hatin taxekirin, hatin pirnagkirin l/tb
hatin gurzkirin, hatin baqkirin, hatin destekirin, hatin taxekirin, hatin pirnagkirin l/tb
demetletmek dan gurzkirin, dan baqkirin, dan destekirin, dan taxekirin, dan pirnagkirin l/lb
dan gurzkirin, dan baqkirin, dan destekirin, dan taxekirin, dan pirnagkirin l/lb
demetli destekirî, gurzkirî, baqkirî, baxkirî, gidîşkirî, taxekirî, pirnagkirî rd
destekirî, gurzkirî, baqkirî, baxkirî, gidîşkirî, taxekirî, pirnagkirî rd
demewi 1. xwîndar, bixwîn 2. xwînî (tiştê ku bi xwînê ve têkildar e) 3. hêrsok, bêhnteng (mec) rd
demewî 1. xwîndar, bixwîn 2. xwînî (tiştê ku bi xwînê ve têkildar e) 3. hêrsok, bêhnteng (mec) rd
demeye getirmek anîn wê gotinê, anîn wê maneyê
demeye kalmamak hê neanîn gotinê *işimiz bitiyor demeye kalmadı, herkes ayağa kalktı hê me neanî gotinê ku karê me qediya, her kes rabû ser piyan
demin qasek berê, gavekî din, hêna, hêja *demin aynanın arkasına baktım min gava din li pişt eyneyê mêze kir h demincek a qasek berê, a gavekî din, a vê gavê, a niha, a nika h
qasek berê, gavekî din, hêna, hêja * demin aynanın arkasına baktım min gava din li pişt eyneyê mêze kir h
demincek a qasek berê, a gavekî din, a vê gavê, a niha, a nika h
deminden qasek berê, gavekî din h
qasek berê, gavekî din h
deminki gava din, a qasekî berê, a gavekî berê rd
gava din, a qasekî berê, a gavekî berê rd
demir hesin.
1. hesin, elementeke ku nimroya wê ya atomê 26, giraniya wê ya atomî 55,847, siftiya wê 7,8 û di 1510° C'yî de dihele û kurtebêja wê Fe ye kîm/n 2. hesin (parçeyê tiştekî ku ji hesin hatiye çêkirin) *kapı demiri hesinê derî n 3. hesin (hesinê wekî nalçe ku li panî an jî pozê solê tê xistin) n 4. lenger (lengerê keştiyê) n 5. hesin, hesinî (tiştê ku ji hesin hatiye çêkirin) *demir kürsü kursiyê hesinî rd
1. hesin, elementeke ku nimroya wê ya atomê 26, giraniya wê ya atomî 55,847, siftiya wê 7,8 û di 1510¼ C’yî de dihele û kurtebêja wê Fe ye kîm/n 2. hesin (parçeyê tiştekî ku ji hesin hatiye çêkirin) * kapı demiri hesinê derîn 3. hesin (hesinê wekî nalçe ku li panî an jî pozê solê tê xistin)n 4. lenger (lengerê keştiyê)n 5. hesin, hesinî (tiştê ku ji hesin hatiye çêkirin) * demir kürsü kursiyê hesinîrd
demir aletler hesincaw.
demir almak lenger kişandin, lenger hildan (bi rê ketina keştiyê) der
lenger kişandin, lenger hildan (bi rê ketina keştiyê) der
demir atmak lenger berdan.
1) lenger avêtin, lenger berdan avê der 2) rez danîn (ji bo kesê ku wê li cihekî pir zêde bimîne) (mec)
1) lenger avêtin, lenger berdan avê der 2) rez danîn (ji bo kesê ku wê li cihekî pir zêde bimîne) (mec)
demir baş bnr demirbaş
bnr demirbaş
demir boku gûhesin
gûhesin
demir gibi 1) wekî hesin (zexm) 2) eynî pola, vvekî pola, pola ye (ji bo kesê xurt û hêzdar)
1) wekî hesin (zexm) 2) eynî pola, wekî pola, pola ye (ji bo kesê xurt û hêzdar)
demir kapan bnr demirkapan
bnr demirkapan
demir kapı bnr demir kapı
cihê tengê kevirîn ê çeman ku ji bihurîna keştiyan re dibe asteng
cihê tengê kevirîn ê çeman ku ji bihurîna keştiyan re dibe asteng
bnr demir kapı
demir kazık Stêrka Qurixê ast/nd
bnr Demir Kazık
Stêrka Qurixê ast/nd
bnr Demir Kazık
demir kır at hespê sorboz
hespê sorboz
demir kırı şînboz *demir kırı at hespê şînboz rd
şînboz * demir kırı at hespê şînboz rd
demir leblebi 1) zor (ji bo karê zor û zehmet) 2) zor (kesê ku pê nayê karin)
1) zor (ji bo karê zor û zehmet) 2) zor (kesê ku pê nayê karîn)
demir madeni kark.
demir ocağı kûrik
demir pası 1) zengar, zenga hesin 2) rengê zengarê
1) zengar, zenga hesin 2) rengê zengarê
demir perde bnr demir perde
1. piştî şerê cîhanê yê duyemîn, navê ku welatê rojavayî li welatên bloka rojhilat danî 2. perdeya hesin (li salonên tiyatroyê, perdeya ku di dema şewatê de leyzvan û temaşegeran ji hev diqetîne) şn/nd
1. piştî şerê cîhanê yê duyemîn, navê ku welatê rojavayî li welatên bloka rojhilat danî 2. perdeya hesin (li salonên tiyatroyê, perdeya ku di dema şewatê de leyzvan û temaşegeran ji hev diqetîne) şn/nd
bnr demir perde
demir resmi baca lengeravêtinê (ku keştî ji ber lenger avêtiye dide benderê) der
baca lengeravêtinê (ku keştî ji ber lenger avêtiye dide benderê) der
demir sülfat zaxa kesk.
demir taramak lenger bi xwe re kaş kirin (gava ku keştî ji ber bayê an jî pêlan ji cihê xwe diçe)
lenger bi xwe re kaş kirin (gava ku keştî ji ber bayê an jî pêlan ji cihê xwe diçe)
demir tavında dövülür hesin bi germî ditewe, hesin bi sari natewe
hesin bi germî ditewe, hesin bi sarî natewe
demir üzerinde lengerhildayî (keştiya ku lengerê xwe hildaye û dike bi rê bikeve) der
lengerhildayî (keştiya ku lengerê xwe hildaye û dike bi rê bikeve) der
demir yaba dirgan
dirgan
demir yeri lengergeh (devera ku keştî lê lengere xwe diavêje avê) der
lengergeh (devera ku keştî lê lengerê xwe diavêje avê) der
demir yolcu erkedarê rêhesiniyê nd
erkedarê rêhesiniyê nd
demir yolculuk 1. erkedariya rêhesiniyê 2. karê çêkirin û şixulandina rêhesin nd
1. erkedariya rêhesiniyê 2. karê çêkirin û şixulandina rêhesin nd
demir yolu bnr demir yolu
bnr demir yolu
demirbaş mîrî.
1. mîrî, xwemîrî (eşyayê ku li cihekî tê bikaranîn, aidê cihekî ye an jî ji erkedarekî teslîmî erkedarekî din dibe) nd 2. mîrî (tiştê ku xwedî vê wesfê ye) rd 3. emekdar (emekdarê cihekî) (mec) rd
1. mîrî, xwemîrî (eşyayê ku li cihekî tê bikaranîn, aidê cihekî ye an jî ji erkedarekî teslîmî erkedarekî din dibe) nd 2. mîrî (tiştê ku xwedî vê wesfê ye) rd 3. emekdar (emekdarê cihekî) (mec) rd
demirci hesinker.
hesinker, hesinger, hedad nd/nt
hesinker, hesinger, hedad nd/nt
demirci ocağı kûre.
kûrik
demircilik 1. hesinkerî, hesingerî, hedadî 2. hesinkir, xurdekir (kesê ku eşyayê hesin dikire) 3. hesinfîroş (kesê ku hesin difiroşe) 4. temîrkerê eşyayê hesinî m
1. hesinkerî, hesingerî, hedadî 2. hesinkir, xurdekir (kesê ku eşyayê hesin dikire) 3. hesinfiroş (kesê ku hesin difiroşe) 4. temîrkerê eşyayê hesinî m
demirden korkan trene binmez mirov ji guran bitirse nikare pez xweyî bike
mirov ji guran bitirse nikare pez xweyî bike (birini)
demirdikeni gurnika ardî; tribulus terrestris
demire bağlamak (yek) zincir kirin, bi zincire (yek) girê dan
(yek) zincîr kirin, bi zincîrê (yek) girê dan
demire su vermek semax kirin.
demirhane hesinxane (cihê ku lê ji hesin tişt têne çêkirin) m
hesinxane (cihê ku lê ji hesin tişt têne çêkirin) m
demiri gewr, hêşînê hesinî rd
gewr, hêşînê hesinî rd
demirkapan miknatîs, meqletîz, meqletûz m
miknatîs, meqletîz, meqletûz m
demirleme 1. hesinkirin, hesinliberxistin 2. lengeravêtin 3. zincîrkirin m
1. hesinkirin, hesinliberxistin 2. lengeravêtin 3. zincîrkirin m
demirlemek lenger avêtin.
1. hesin kirin l/gh, hesin li bere xistin *pencereleri demirledikten sonra içim rahatladı piştî ku min hesin li ber pencereyê xist dilê min rihet bû l/bw 2. lenger avêtin *gemi demirledi keştiyê lenger avêt l/gh 3. (yek) zincir kirin l/gh
1. hesin kirin l/gh, hesin li berê xistin * pencereleri demirledikten sonra içim rahatladı piştî ku min hesin li ber pencereyê xist dilê min rihet bû l/bw 2. lenger avêtin * gemi demirledi keştiyê lenger avêt l/gh 3. (yek) zincîr kirin l/gh
demirleşme 1. hesinbûn 2. polabûn (mec) m
1. hesinbûn 2. polabûn (mec) m
demirleşmek 1. bûn hesin l/ngh, bûn mîna hesin l/bw 2. bûn wekî pola (mec) l/bw
1. bûn hesin l/ngh, bûn mîna hesin l/bw 2. bûn wekî pola (mec) l/bw
demirleştirmek 1. kirin wekî hesin 2. kirin mînanî pola l/bw
1. kirin wekî hesin 2. kirin mînanî pola l/bw
demirli 1. hesindar, bihesin *demirli su ava hesindar rd 2. hesinkirî *demirli pencere paceya hesinkirî rd 3. lengeravêtî *limanda demirli bir gemi bizi bekliyor li benderê keştiyek lengeravêtî me dipê der/rd
1. hesindar, bihesin * demirli su ava hesindar rd 2. hesinkirî * demirli pencere paceya hesinkirî rd 3. lengeravêtî * limanda demirli bir gemi bizi bekliyor li benderê keştiyek lengeravêtî me dipê der/rd
demirli beton betonarme m
betonarme m
demiryolu rêhesin.
1. rêhesin, ray, xeta trenê m 2. rêvebirina rêhesin nd
1. rêhesin, ray, xeta trenê m 2. rêvebirina rêhesin nd
demleme demkirin m
demkirin m
demlemek dem kirin.
dem kirin *çayı güzel demlemişsin te çay xweş dem kiriye l/gh
dem kirin * çayı güzel demlemişsın te çay xweş dem kiriye l/gh
demlendirme demkirin m
demkirin m
demlendirmek dem kirin l/gh
dem kirin l/gh
demlenme 1. demgirtin 2. vepesirîn, edilîn 3. alkolvexwarin m
1. demgirtin 2. vepesirîn, edilîn 3. alkolvexwarin m
demlenmek dem girtin.
1. dem girtin (ji bo çayê) l/gh 2. vepesirîn, edilîn (ji bo giraran) l/ngh 3. alkol vexwarin l/gh demli demdayî, demgirtî, bidem *demli
1. dem girtin (ji bo çayê) l/gh 2. vepesirîn, edilîn (ji bo giraran) l/ngh 3. alkol vexwarin l/gh
demli bidem.
demdayî, demgirtî, bidem * demli bir çay çayeke bidem rd
demli bir çay çayeke bidem rd
demlik qorî, çaydank.
çaydank, qorî, demkêş m
çaydank, qorî, demkêş m
demode demode, jimodeyêketî rd
demode, jimodeyêketî rd
demograf demograf (zanyarê nifûsê) nd/nt
demograf (zanyarê nifûsê) nd/nt
demografi gelhejmarî, demografî m
demografî gelhejmarî, demografî m
demografik demografîk rd
demografîk rd
demoklesin kılıcı şûrê Demokles (xetereya ku dibe her an biqewime)
demokrasi demokrasî.
demokrasî, demokratî m
demokrasî, demokratî m
demokrat demokrat rd
demokrat rd
demokratik demokratîk rd
demokratîk rd
demokratikleşme demokratîkbûn m
demokratîkbûn m
demokratikleşmek demokratîk bûn l/ngh
demokratîk bûn l/ngh
demokratikleştirme demokratîkkirin m
demokratîkkirin m
demokratikleştirmek demokratîk kirin l/ngh
demokratîk kirin l/ngh
demokratlaşma demokratbûn m
demokratbûn m
demokratlaşmak demokrat bûn l/ngh
demokrat bûn l/ngh
demokratlık demokratî, demokrasî m
demokratî, demokrasî m
demonstrasyon xwepêşandan m
xwepêşandan m
dem 1.an, zaman, esna, çağ, dönem, lahza, müddet, süre, mühlet, vakit. 2.dem, kıvamına gelmek.
m 1. zaman, vak(bir iş veya oluşun içinde geçtiği, geçeceği veya geçmekte olduğu süre) * tê bîra te dema ku me nedigot havîn e, nedigot zivistan e û me ji vî girî baz dida ser girê din yaz kış demeden, tepelerden tepelere koştuğumuz zamanları lıyor musun? 2. zaman, vakit (belirlenmiş an) 3. çağ, mevsim * dema gulan gül zamanı 4. zaman (işe ayrılmış veya bir iş için alışılmış saatler) * dema xewê hat uyku zamanı geldi 5. saat (zaman, vakit; bir işin yapıldığı belli bir zaman) * dema xwarinê yemek saatı 6. dönem, devir * dema împeratoriyê imparatorluk dönemi 7.rz zaman * dema borî geçmiş zaman 8. mzk zaman (ölçü bölümü) * pîvanga sêdemî üç zamanlı ölçü 9. ast zaman 10. zamane (yakınma ve hafifseme yoluyla) * zarokê demê zamane çocuğu
m 1. dem (çay harmanı ) 2. dem (hazırlanan çayın reng ve koku bakımında istenilen durumu) * dema çayê baş e çayın demi iyi
dem bihartin l/gh 1. zaman geçirmek 2. sohbet etmek
dem dan l/gh demlenmek, dem vermek (çay için)
dem dirêj kirin süreyi uzatmak
dem girtin l/gh demlenmek (çay için)
dem tutmak
dem kirin demlemek.
l/gh demlemek, demlendirmek * te çay xweş dem kiriye çayı güzel demlemişsin
dem û demistan zaman
dem û dewran a wan e yıl uğursuzundur
dem û dezgeh n 1. kurum, müessese 2. işletme (tarım, sanayi, ticaret, bankacılık gibi iş alanlarında kâr amacıyla bir sermaya yatırılarak kurulan kurum)
dem û dezgeh û dezgehê bazirganî ticarî işletme
dem û dezgeh û dezgehê bazirganiyê (an jî ticaretê) ticaret işletmesi
dema ba tê her kes kimê xwe li serê xwe digire herkes kendisini düşünür
dema bê rz/nd gelecek zaman
dema bê (dahatû an jî mandê) rz gelecek zaman
dema bê ya nêzik yakın gelecek zaman
dema borî rz/m geçmiş zaman
(an jî raborî)rz geçmiş zaman
dema boriya berdest rz/nd şimdiki zamanın hikayesi
dema boriya diyar rz/nd mişli geçmiş zaman
di’li geçmiş zaman
dema boriya dûdar rz/nd miş’li geçmiş zaman
dema boriya nediyar rz/nd belirsiz geçmiş, naklî mazi
dema boriya nediyar m işli geçmiş zaman
dema boriya niyetî rz/nd sanal geçmiş zaman
dema boriya têdeyî rz/nd di’li geçmiş zaman
(an jî diyar) rz/nd di’li geçmiş zaman
dema çolê bot/nd yaban çayı (15 cm boyunda ufak yapraklı ve dağlık alanlarda yetişir)
dema dahatû rz/nd gelecek zaman
dema dawî son zaman
dema fireh rz geniş zaman
dema ga bikevin kêr zehf in leş oldu mu başına üşüşen çok olur
dema ga ket kêr pir in leş oldu mu başına üşüşen çok olur
dema hevedudanî rz/nd rz birleşik zaman
dema ku g vaktaki
dema niha rz/nd şimdiki zaman
(an jî niho)rz şimdiki zaman
dema paş rz gelecek zaman
dema pêşîn ilk çağ.
dema raborî rz/nd geçmiş zaman
dema sade rz yalın zaman
dema vebirî rz/nd belirtilmiş zaman
dema we (an jî te) xweş (an jî bixêr) be iyi günler, vakitler hayırlı olsun
demadem rd sürekli
demagog nd/nt demagog, halkavcısı
demagogî m demagogluk
demagogtî m demagogluk
demagojî m demagojî, halkavcılığı
demagojî kirin demagoji yapmak
demajo m süreç
demajoyî rd süreçsel
demakar bnr temahkar
demamik m tülbent (kadın baş örtüsü)
deman rd/h götürü
m 1. ödün 2. imtiyaz
deman (i) m 1. icar, kiralama 2. ağanın icare ettiği toprak 3. kıraç toprak
deman (iv) m bahşiş * ka demana min? hani bahşişim?
deman dan l/gh ödünlemek
1) ödün vermek 2) imtiyaz vermek
deman girtin götürü almak
deman kirin kiralamak.
l/gh icar etmek, kiralamak
demançe tabanca.
m 1. tabanca (silâh) 2. tabanca (boyacılıkta kullanılan, basınçlı hava yardımıyla boya püskürtmeye yarayan araç)
demançeya mîrî nd beylik tabancası
demançeya otomatîk otomotik tabanca, makineli tabanca
demançeya pêşbirkê (an jî pêşbaziyê) sp yarış tabancası
demandan m ödünleme
demandar (i) rd 1. icareli, kiralık 2. kira sahibi
demandar (ii) rd 1. ödünlü (ödün vererek yapılan, ödün niteliğinde olan) 2. ödünlü (ödün veren kimse) 3. imtiyazlı
demande rd ebedî
demande kirin l/gh ebedîleştirmek
demandebûn m ebedîleşme
l/ngh ebedîleşmek
demandekirin m ebedîleştirme
demandêr kiralayan.
demandî rd 1. daimi 2. devam edilmiş, sürdürülmüş
demandin m devam etme, sürdürme
l/gh devam etmek, sürdürmek
demane rd icareli, kiralık (toprak)
demangeh m kiralık arazi
demanker nd/nt kiraci, kiralayan
demankerî m kiracılık
demankirî rd icareli, kiralı, kiralanmış
demankirin m icar etmek, kiralama
demarabor geçmiş zaman.
demax m dimağ, beyin
demaxî m bir şeyi aşırı derecede isteme, ağzın sulanması, arama
demaxî bûn l/ngh 1. bir şeyi aşırı derecede istemek, aramak 2. yiyeceği fazla bekleyememek, fazla istek duymak
demaxî kirin l/gh bir şeyi aşırı derecede istemesine neden olmak
demaxîbûn m 1. bir şeyi aşırı derecede isteme, arama 2. yiyeceği fazla bekleyememe, fazla istek duyma
demaxîkirin m bir şeyi aşırı derecede istemesine neden olma
dembest m balaban enstrümanının bir parçası
dembihartin m 1. zaman geçirme 2. sohbet, hasbıhal
dembihêrk m 1. sohbet, hasbıhal 2. süreç
dembihurî rd anakronik
dembihurk m 1. zaman geçirme 2. sohbet, hasbıhal
demborî rd 1. geçici (çok sürmeyen) * ji bo maweyeke demborî ez hatim geçici bir süre için geldim 2. geçici (kısa ve belli bir süre için olan) 3. m eğlenti 4. m zaman aşımı, süre aşımı müruruzaman
demboriya berdest rz şimdiki zamanın hikayesi
dembuhêrk bnr dembihêrk
dembûl bot/m 1. erik (Prunus domestica) 1. erik (bu ağacın meyvesi)
demdamk m bilmece, muamma
demdan m demlenme, dem verme (çay için)
demdank m demlik
demdar (i) rd demli (çay için)
demdar (ii) rd 1. devamlı, sürekli (kesintisiz omlarak) 2. süreli 3. geçici (kısa ve belli bir süre için olan)
demdayî rd demli (dem vermiş olan) * çaya demdayî demli çay
demdemî rd 1. geçici, muvakkat (kısa ve belli bir süre için olan) 2. geçici, eğreti * heta ku pira berahîn temam bibe wê rêwî di pira demdemî re derbas bibin asıl köprü bitinceye kadar eğreti köprüden geçilecek
demdemîtî m 1. geçicilik 2. eğretilik
demder rd çağdışı
demderî m çağdışılık
demdest h hemen, dosdoğru
demdirêj rd uzun vadeli, uzun süreli, uzun erimli
demdirêj kirin l/gh süre uzatmak
demdirêjkirin m süre uzatma
demdiyar rd belli süreli, süresi belli olan
demdûr rd uzun erimli, uzun vadeli
deme m 1. zaman 2. saat
demedor m etraf, çevre
demek bir süre.
demekê 1) bir ara, bir aralık (kısa bir süre) 2) bir ara (geçmişte bir zaman)
demekî rd geçici (kısa ve belli bir süre için olan)
demekîtî m geçicilik
demên berê evvelleri, evvelce
demên hevedudanî rz/nd bileşik zamanlar
demên hevgritî rz/nd birleşik zamanlar
demepaş m gelecek
demepêş m geçmiş
demgir m süreölçer, koronometre
demgirêdayî rd geçici (kısa ve belli bir süre için olan)
demgirêdayîtî m geçicilik
demgirtî rd 1. demlenmiş (çay için) 2. demli
demgirtin m demlenme (çay için)
demî rd 1. zamansal 2. zamanlı * pîvanga sêdemî üç zamanlı ölçü 3. geçici (çok sürmeyen) * min got qey yê wê heweseke demî ye onunkini geçici heves zanettim
demik (i) m an
demik (ii) n çatal, dirgen
demikandî rd soluk, solgun
demikandin m soldurma
l/gh soldurmak
demikdest h anında, hemen
demikî rd soluk, soluklaşmış
demikî bûn l/ngh soluklaşmak
demikîbûn m soluklaşma
demikîbûyî rd soluklaşmış
demikîbûyîn rd soluklaşma, soluklayış
demikîn m 1. azma (çamaşır artık ağartılmaz duruma gelme) 2.solma, solup sararma
l/ngh 1. azmak (çamaşır artık ağartılmaz duruma gelmek) 2. solmak, solup sararmak
demîlok m sorun
demîn m 1. alışkı, şartlanma, huy edinme 2. adapte
demîn (ii) l/ngh devam edilmek, sürdürülmek
demîn girtin l/gh şartlanmak, koşullanmak, huy edinmek
demîn pê dan girtin l/lb şartlandırmak, koşullandırmak
şartlandırmak
demîna xwe girtin şartlanmak
demîngirtî rd alışkın, şartlı, koşullu (şartlanmış, koşullanmış, huy edinmiş olan)
demîngirtin m şartlanma, koşullanma, huy edinme
demirqe mzk/m darbuka
demirqejen nd/nt darbukacı
demirqejenî m darbukacılık
demisandin m bastırma
l/gh bastırmak
demisîn m bastırılma
l/ngh bastırılmak
demîtî m geçicilik
demjimêr m 1. saat (günün hangi saatı olduğunu gösteren âlet) 2. süreölçer, kronometre
demjimêra biqûqû guguklu saat
demjimêra lêder nd çalar saat
demjimêrçêker nd/nt saatçı (saat imalatçısı)
demjimêrçêkerî m saatçilik
demjimêrkî h saatçe
demjiyan m yaşantı, dönem (yaşanılan bir an, hayatın bir bölümü)
demjmêr çend e saat kaç?
demkêş m demlik
demkî rd 1. zamansal, dönemsel 2. geçici (kısa ve belli bir süre için olan)
demkîbûn m 1. zamansallık, dönemsellik 2.geçici olma, geçicilik
demkin rd kısa süreli, kısa vadeli
demkirî rd demlenmiş, demlendirilmiş (çay)
demkirin m demleme, demlendirme
demkurt rd kısa süreli, kısa vadeli
demkurte m kısa dönem
demle m felç, inme
demnas nd/nt zaman bilimci, kronolojist
demnasî m zaman bilimi, kronoloji
demnasiyî rd zaman bilimsel
demnavîn rd orta vadeli
demode rd demode
demograf nd/nt demograf, nüfus bilimci
demografî m demografi, nüfus bilimi
demografîk rd demografik, nüfus bilimsel
demokrasî m demokrasi
demokrasîxwaz nd/nt demokrasi isteyen, demokrasi taraftarı
demokrasîxwazî m demokrasi isteme, demokrası taraftarlığı
demokrasîya azadîxwaz özgürlükçü demokrasi
demokrasîya civakî (an jî sosyal) sosyal demokrasi
demokrasîya piranîparêz (an jî pluralîst) çoğulcu demokrasi
demokrat rd demokrat
demokrat bûn l/ngh demokratlaşmak
demokratbûn m demokratlaşma
demokratbûyî rd demokratlaşmış olan kimse
demokratbûyîn m demokratlaşma
demokratê civakî (an jî sosyal) sosyal demokrat
demokratî m demokratlık
demokratîk rd demokratik
demokratîk bûn l/ngh demokratikleşmek
demokratîk kirin l/gh demokratikleştirmek
demokratîkbûn m demokratikleşme
demokratîkbûyî rd demokratikleşmiş olan
demokratîkbûyîn m demokratikleşme
demokratîkkirî rd demokratikleştirilmiş olan
demokratîkkirin m demokratikleştirme
demokratiyane h demokratça
dempêşî m gelecek zaman
dempîv m süreyazar, kronograf
demsal mevsim, sezon, sömestr.
m mevsim
demsalî h 1. mevsimlik 2. rd mevsimlik (ilkbahar ve sonbaharda giyilen)
demsaz nd/nt arkadaş, muhip, sırdaş
demsazî m arkadaşlık, muhiplik, sırdaşlık
demşûr m meyve ya da sebzenin ele yapışan suyu
demûrû n yüz, surat, çehre
demûş m 1. yapışkan (bitkilerin yapışkan maddesi) 2. yapışkan (tatlı şeylerin yapışıcı maddesi)
demûşe rd yapışıcı, yapışkan
demûşkî rd yapışkanca
demûşkî bûn l/ngh yapışkanca olmak
demûşkîbûn myapışkanca olma
demxe m 1. dam(bir şeyin üzerine işaret, nişan basmaya yarayan alet) 2. dam(bir araçla basılan işaret, nişan) 3. mec dam(bir kimsenin adını kötüye çıkaran yüz kızartıcı durum) * heta ku ew demxe lê be, nikane bi vir de bê bu damgayı taşıdığı müddetçe, buraya gelemez
demxe kirin l/gh damgalamak
demxe lê dan (an jî xistin)1) damga vurmak (damgalamak) 2) damga vurmak (iz bırakmak) * demxeya ku Rojen Barnas li helbesta Kurdî daye Rojen Barnas’ın Kürt şiirine vurduğu damga 3) mec damgalamak (yapmadığı bir işi birine yüklemek)
demxe lê ket (bir kimse) damga yemek
demxe xwar (bir kimse) damga yemek
demxedar rd damgalı
demxeker nd/nt damgacı
demxekerî m damgacılık
demxekirî rd 1. damgalı 2. mec damgalı (kendisine yüz kızartıcı bir suç yüklenmiş olan)
demxekirin m damgalama
demxenekirî rd damgasız
demxeya (tiştekî) lê dan (an jî xisti(birine) ... damgasını vurmak * demxeya dizektiyê jî li me xistin bize hırsızlık damgasını bile vurdular
demxweşî m güzel anlar * demxweşiya jiyanê hayatın güzel anları
demzan nd/nt süre bilimci, kronolojist
demzanî m süredizin, kronoloji
demzaniyî rd süre bilimsel, kronolojik
dem 1. zeman 2. wext 3. çax 4. heyam *"dema ku seg bezî gur, gur mir"
dem bi dor e geh li jêr e geh li jor e gotina pêşiyan dem an çax, ev çax jî ji tavê re hatiye gotin ku tim dihere lê belê geh li jêr geh li jor e. ev tê wê wateyê ku tutiştek li cîhê xwe namîne. mirov, xweza, dem her tim diguhere hertim herikbar in. mirovên zordar rojekê dê bibinstuxwar, mirovên stuxwar dê rojekê bibin serbilind.
dem bûn (lêker)(Binihêre:) dem
dem dan (lêker)(Binihêre:) dem
dem kirin (lêker)(Binihêre:) dem
dem û destgeh 1. sazî 2. kargeh
dem û destgehê bazirganiyê kargeha ticaretê
dema dema ku, ji dem
dema aqil belav dikirin, wî/e basme dibirî (biwêj) weld tirane ji kesan re di wateya “tu beaqil î” de tê gotin. delîl ji zekî pirsî: “lawo dema aqil belav dikirin, te li bellilere haşine dibirî? (argo) basme: .li berkli li hela serhedc ajalvanî pirpeşde ye û hewa jî pir sar e. zivistane pez û dewar di huudirde te xwedîkirin. ji bo ku dewar li ser cihekî paqij mexel be û rehet bike. paqijiya tewlc her roj te kirin. hw terxa (rexa) dewer a ku her roj te koni kirin, li der ve bi bilindahiya wekî panzdeh bîst safitîman te rûkirin. ew terx bi hev ve digire û bi pevajoya deme re hişk dibe. ji we xermana rexe re basme tê gotin. dû re bi berati te birîn. hv kermeyen ku ji basme derten. ji bo şewata zivistane li der ve te cergekirin.
dema axavtinê (navdêr, mê) dema bo axaftinekê.
Herwiha: cihê axavtinê
dema bê (navdêr, mê) di rêzimanî de, dema ku piştî dema niha tê, dema dahatû, rojên dê bên, pêşeroj, rabirdû Du Kurdî de cûre dema bê hene, dema bê û dema bê ya nêzîk. Ez dikim biçim (dema bê ya nêzîk). Ez ê biçim (dema bê)..
Herwiha: dema wêbê, dema pêş.
Hevwate: dema dahatû, pêşeroj, rabirdû.
Têkildar: rêziman, dem, dema borî, dema niha, dema bê ya nêzîk.
ji: dem + -a + bê.
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): demî dahatû Zazakî: demo ameyox Kurmancî: dema bê Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
dema borî (navdêr, mê) paşeroj, rojên ku borî ne, dema ku hebû lê êdî nemaye, (rêziman) hevoka yan lêkera ku diyar dike ku tiştek berê qewimiye yan hatiye kirin: Ez hatim dema borî ye ji Ez têm yan Ez dê bêm, Te çi kiribû dema borî ye ji Tu çi dikî?
dema bûyerê (navdêr, mê) dema ku bûyerek tê de pêk tê.
Herwiha: cihê bûyerê
dema hebe to dixwe, tune be gû dixwe (biwêj) ji bo helwesta berevajî tê bikaranîn. ev rosto mirovekî eceb e. denin hebe to dixwe, tune he gû dixwe.
dema heywan bê xwê bimînin kevira dialêsin gotina pêşiyan xwediyê sewalan xwê li ser tahtan dikin û wan xwê didin. sewal jî ji ber wê yekê hînî tahtan dibin, dema xwêtunebe tenê bi alastina tahtan xwe têr dike an xwe dixapîne. mirovên hînî tiştekî dibin jî dema ew tişt tunebe, çinêzî wî tiştî be xwe bi wî tiştî dixapîne an têr dike.
dema hingavtina kerê tê, nanê cotyarî dixwe gotina pêşiyan wekî dema tiştek xera bibe nîşanê wê xuya dibe. mirov dizane ku wê qewimînek çê bibe an bi xwe xuya dike.
dema ku (hoker) wexta ku, çaxê ku, gava ku, hingê ku: Dema ku ew zewicî, hê 15-salî bû.) Dema ku mirov gelek avê vexwe, mîza mirovî tê. Dema ku xewa te bêt, binive..
Herwiha: dema, dema ko, demê, demê ko, demê ku.
ji: dem + -a + ku
dema mirine di guh de bang kirin (biwêj) ji bo gotin û kiryarên girîng û taybet ku bi hesrete hatiye mayîn tê gotin. ji bîr nekin dema ku ez mirim di guhê min de hang bikht, bibejin. bibejin: te zûriya ıceça xwe jî bîr kir an na?
dema niha (navdêr, mê) ev dem, (rêziman) dema diyar dike ku niha yan bi gelemperî tiştek tê kirin yan diqewime: Hevoka Ez nameyekê dinivîsim. yan Roj ji rojhilatê hildikeve. hevokên dema niha ne. Lê Min nameyek nivîsî ne dema niha ye..
Herwiha: dema nihayî, dema niho, dema nihoyî, dema noke, dema nokeyî.
Bide ber: dema bê, dema borî.
ji: dem + niha.
: dema niha ya berdewam, dema niha ya giştî
dema siûd hat serî, bila bizire wekî kerî, dîsa jî xelk de bibeje aferî(n) (biwêj) şans û rozgara mirov ku hebe, hema bigire her tişt baş û xweş te xuyan. a girîng şans e şans. dema siûd hat serî, bila bizire wekî kerî, dîsa jî xelk de bibeje aferî.
dema xêr û şeraît hatin (biwêj) dema hesab pirsîna heqî û neheqiyê hatin. mela dibêje dema xêr û şerait wê bê, lê ka kengî? ma ev neheqî wê heta çi çaxê bidoine?
dema xwe pê derbas kirin (biwêj) pê mijûlahiya xwe kirin. bi rastî heke min den ni xwe bi farisê kor re derbas hekira, ez ê bibihecîma.
demagog (navdêr) serokê yan siyasetvanê ku bi propagandaya popûlîst gel dişarîne, (li Yewnanistana kevn) serokê gel.
Têkildar: demagojî.
ji wêjeyê: Siyaset di devê demagogan de wek helawê ye, nezan bi hêsayî dikirin.(Serdar Roşan di Nefel.com de, 11/2007).
ji: Ji yewnanî δημαγωγός ji δῆμος (gel) + ἀγωγός (serok).
: demagogî
demagogtî (navdêr, mê) demagogî.
ji: demagog +-tî
demagojî (navdêr, mê) siyaseta popûlîst, siyaseta bi propagandaya derew.
Herwiha: demagogî, demagogîzm, demagojîzm.
Têkildar: demagog.
ji wêjeyê: Maddeya ewil a Deklarasyonê sînorên Tirkiyeyê yên îro qebûl dike, ko bi ya min ew madde ye ko hêz û qudretê dide vê Deklarasyonê: ji ber ko ew madde rê li ber demogojiya Tirkan digre ko PKK dixwaze ´Tirkiyeyê´ perçe bike. Bo wî, her çiqas mijarên wekî Tirkiye, Tirkiyetî û ser-nasname tên û divê werin niqaj- û (bi wa min) redkirin jî, ne rast e ko îroj, ji ber wî gotinê, PKK were rexnekirin an ev deklarasyon were mehkûm- an piştgohkirin.(Rojda Çelîker: Yekîtiya Bakûr, parastina Başûr û Deklarasyona PKKê, Nefel.com, 12/2007).
ji: (Binihêre:) demagog.
Bikaranîn: Lêker: demagojî kirin. Navdêr: demagojîkirin Rengdêr: demagojîkirî
demagojî kirin (lêker)(Binihêre:) demagojî
demagojîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye demagojî kirin
demagojîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) demagojî
demajo (navdêr, mê) doman, pêvajo, prose, qonax, derax, vetîre
deman [I] zeman [II] kirê
1. mafên taybet (navdêr, mê) takemaf, imtiyaz, mafên taybet yên ku tenê kesekî yan hin kesan hene.
Bikaranîn: Lêker: deman kirin. Navdêr: demankirin Rengdêr: demankirî.
Bide ber: derman.
: bêdeman, bêdemanî, bideman, demandar, demandarî, demanî
deman dan (lêker)(Binihêre:) deman
deman kirin kirê kirin
(lêker)kirê kirin
deman- (Soranî) pêşgir, me di-: Demanwut. (Me digot.), Ew demannasê. (Ew me dinase.)H erwiha, eman-.
Bide ber: dem-, det-, dey-, detan-, deyan-
demana darê jê xwestin (biwêj) tiştekî ne gunçav xwestin. kuro lawo, te jî wisa xwe nazî xist ku tu dibêjî (qey) demana darê ji te dixwaz.in.
demance (navdêr, mê) şeşderb, pîstol, revolver.
Herwiha: dabance, dabançe, damance, damançe, dapance, dapançe, davance, davançe, dawance, dawançe, debance, debançe, demançe, depance, depançe, devance, devançe, dewance, dewançe.
Bide ber: bombe, çardexwer, çifte, moşek, narincok, sarox, tifeng, top, xedare.
: demanceyî
demançe şeşar, cureyekî çekên lûlekin e
demance berdan (lêker)(Binihêre:) demance
demanceberdan (navdêr, mê) (Binihêre:) demance
demanceyî (navdêr, mê) rewşa demancebûnê.
ji: demance + -yî
demandan (navdêr, mê) (Binihêre:) deman
demandar kirêkirî
kirêkirî
demande abadîn, cawîdan, sermedî, bêna, dehim, ebedî, Heta hetayê, ebediyen, cawî dan
demandêr (navdêr, mê) kirêdêr.
ji: deman +-dêr
demanî (navdêr, mê) rewşa demanbûnê.
ji: deman + -î
demankar (navdêr, mê) kîredar, kirêdêr.
ji: deman +-kar
demanker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê deman dike.
ji: deman + -ker
demankirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye deman kirin
demankirin (navdêr, mê) (Binihêre:) deman
demans (navdêr, mê) ateh, xurifîn, xerifîn, bêhişûbîrî, êşa jibîrkirinê, nexweşiya jibîrkirinê, nesaxiya jibîrçûnê (bi taybetî êşek mirovên pîr e).
Herwiha: dementiya.
ji wêjeyê: Hirçoka me îşev têr raket, bi tenê carekê şîyar bû û ew jî ji bo min dîyarîyeke xweş bû. Dê û bavên din dizanin ez çi dibêjim: Bêxewmayin bi rastî zehmet e. Ez tenê 30 salî me, van şevên bêxew porê min spî nekirine lê weşandine. Porê min kêm maye! Û her çiqas ku temenê min ciwan (genc) e jî ez carna bawer dikim ku nexweşiya jibîrkirinê (bi swêdî demens, îngîlîzî dementia) li ba min heye. Ev mêrata bêxewmayinê tiştên ecêb bi serê laşê mirov de tîne.(Şîlan Diljen, Hircok.blogspot.com, 1/2009).
ji: Bi rêya frensî démence ji latînî de- + mens.
: demantîk
demar (navdêr) rih, pişkên dirêj yên leşî yên ku xwîn tê re dimeşe.
Herwiha: damar tamar temar.
Bide ber: dêmarî.
: demarik demarî demark
demargîr (rengdêr) (navdêr, mê) radîkal, serhişk, fanatîk, fundamentalîst, mitleq, rêhişk, tundrê, tundraw
demargirî (navdêr, mê) serhişkî, fanatîzm, radîkalîzm, fundamentalîzm, tundrêtî, rêhişkî.
Herwiha: damargirî, demargirîtî.
ji wêjeyê: demagirî anku fundamentalîzm(Mueyed Teyîb di bernameya Hizir ya Kurdistan TV de, 11.9.2007).
ji: demargir + -î
demargîrî (navdêr, mê) serkêşî, helî bêqamî, dijwarî, helî.
ji: demargîr +-î
demargîrîtî (navdêr, mê) azayîtî.
ji: demargîr +-îtî
demargîrkî (navdêr, mê) bi demargîrî.
ji: demargîr +-kî
demarî (navdêr, mê) rewşa demarbûnê, serekî, arandî, n, agehker.
ji: demar + -î
demark (navdêr, mê) xaneya demarî.
ji: demar +-k
demarkar kirin (navdêr, mê) qayim kirin, xurt kirin.
ji: demar +-kar + kirin
demarkirî (rengdêr) rehkirî.
ji: demar +kirî
demax (navdêr, nêr) mejî, mejox, mox, hiş, aqil, eql.
Herwiha: damax.
Bide ber: demar.
ji: ji erebî دماغ (dimaẍ, demaẍ) belkî jiari, bide ber farisî دماغ (demaẍ: hilm, henase, bêhn, difin, poz, kepî).
: bêdemax, bêdemaxî, bidemax, demaxdar, demaxdarî, demaxî
demaxdar (rengdêr) bimejî, bimejox, bimox, bihiş, biaqil, bieql.
ji: demax + -dar.
: demaxdarî demaxdarîtî demaxdartî
demaxdarî (navdêr, mê) rewşa demaxdarbûnê.
ji: demaxdar + -î
demaxî (navdêr, mê) rewşa demaxbûnê.
ji: demax + -î
dembar (rengdêr) demî, demkî, miweqet, berdem, demdiyar, rabor
dembihêrk sohbet
sohbet
demborî demî, katî, şahînet, şahînî, demdemî, berdem, berwext, demdar, demgirêdayî, çendemî, miqewet, maweborî, derbasbûnaaweyê, bihurîna demê, mirûrî zeman, miweqet
demborkî (hoker) miweqeten, demkî, berdemkî
dembûn (navdêr, mê) (Binihêre:) dem
demdamk (navdêr, mê) mamik, miema, tiştanok, çiştan, zanîşk, nehênî
demdan (navdêr, mê) (Binihêre:) dem
demdar (rengdêr) domdar, biberdewam, berdewamî.
ji: dem +-dar
demdemî 1. çaxçaxî 2. carinan û ne bi berdewamî 3. ne di cih de
(rengdêr) çaxçaxî , carinan û ne bi berdewamî, ne di cih de.
Bikaranîn: Lêker: demdemî bûn, demdemî kirin. Navdêr: demdemîbûn, demdemîkirin Rengdêr: demdemîbûyî, demdemîkirî
demdemî bûn (lêker)(Binihêre:) demdemî
demdemî kirin (lêker)(Binihêre:) demdemî
demdemîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) demdemî
demdemîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) demdemî
demdemîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye demdemî kirin
demdemîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) demdemî
demdirêj (rengdêr) domdirêj, dûr û dirêj, tişta/ê ku demek dirêj dom kiriye yan dê dewam bike, tişta/ê ku ji mêj ve heye yan bûye: Ew hevalek min yê demdirêj e..
Herwiha: demdrêj.
Hevwate: çaxdirêj katdirêj wextdirêj.
Dijwate: domkurt domkin.
ji wêjeyê: Akademiya Zanistî ya Padîşahî Swêdî Xelata Sveriges Riksbank di zanistiyên aborî de dide Edmund S. Phelps, ji Zankoya Columbia, NY, DYA û di daxuyaniya xwe dibêje: “Edmund S. Phelps di karên xwe de alîkarî kir, da zanînên li ser girêdana di nav bandorên siyaseta aborî yên demdirêj û demkurt de kûrtir bibin” û “Ji bo şîtelkirina gorîkirina derfetên navdemî (intertemporal tradeoffs) di siyaseta makroaborî de..
ji: dem + dirêj.
: demdirêjî demdirêjîtî demdirêjtî
demdirêj bûn (lêker) dirêj ajot, dirêj girtin.
ji: demdirêj + bûn
demdirêjî (navdêr, mê) rewşa demdirêjbûnê.
ji: demdirêj + -î
demdiyar (rengdêr) demî, demkî, miweqet, dembar, berdem, rabor
demek 1. anku, yanî (hoker) , anku, yanî, yenî.
ji: Ji tirkî 2. ji dem. Binêre;, dem
demek a gulê ye, yek a şîlanê (biwêj) her tişt demek û doreke wê heye. bisebir be hevalo!.. demek a gulêye, yek a sîlanê.
demekê (rengdêr) carekê, rojekê
demekîyayene (Zazaki) (lêker) demikîn
demeknayene (Zazaki) (lêker) demikandin
demeknîyayene (Zazaki) (lêker) hatin demikandin
demelaske (navdêr, mê) lasa, texlîd, çavlêkirin, zarîkirin, zehrîvekirin
demên borî (navdêr) berê, paşeroj, demên ku borîne, (rêziman) formên (lêker)an yên ku diyar dikin ku tiştek berî niha qewimiye: dema borî ya sade: Ez çûm.dema borî ya domdar: Ez diçûm. dema borî ya dûdar: Ez çûme. dema borî ya dûr: Ez çûbûm..
ji: dem + -ên + borî
demên nimêjan nimêja şeveqê, nimêja tavê, nimêja nîvro, nimêja berêvar, nimêja êvarê, nimêja şîvê , nimêja şevê.
Hevwate: Wextên nimêjan.
ji: kurdî
demhat (navdêr, nêr) navek zelaman e.
Têkildar: Rojhat.
ji: dem + hat
demhijmêr (navdêr, mê) amêreke jibo hijmartin û diyarkirina demê bi kar dihêt, gelek corên wan hene mîna demhijmêra destî berîkê dîwaran û htd pi/keke ji /evûrojan, ango 1/24 her demhijmêrek 60 xolgehin û xolgeh dibe 60 çirke
demî (rengdêr) demkî, miweqet, dembar, berdem, demdiyar, rabor, ne berdewam, ne daîmî, ne herdemî, ne hertimî, ne mayinde, tişta/ê bo demek diyar: Min karek demkî heye. (anku ew kar dê piştî demek diyar biqete.).
ji wêjeyê: Çelik got ku divê agirbesta PKKê ne demî lê mayînde be. Çelik ku diyar kir rawestiyana tundiyê geşedaneke baş e, got ku divê êdî tundî nebe amûra xweîfadekirinê.(Netkurd.com, 8/2010).
ji: dem + -î.
: demîtî
demildest hema niha; derhal
hoker(rengdêr) bi lez, di cî de, di zûtirîn demê de, bê gîroyî, hemen, car de, yekser, şirp, zû.
ji wêjeyê: Serokê Giştî yê Partiya Maf û Azadiyan (HAK-PAR) Bayram Bozyel, bi rêveberên partiya xwe re, derbarê pêşveçûnên li Rojava de civîneke çapameniyê pêk anî. Bozyel, got tu şik tune ye ku rejîma Beas li Sûriyê meşrûtiyeta xwe wenda kiriye û vê sîstemê di nava salekê de 20 hezar kesî bi awayeke hovane kuştiye. Bozyel, diyar kir divê hemû kes li dijî trajediya li Sûriyê nerazîbûn nîşan bidin û bang li civaka navneteweyî kir ku li hemberî Esed demildest bikevin nava tevgerê. Bozyel, xwest Esed û hevalbendên wî di dadgehên navneteweyî de bê darizandin..
ji: dem + li + dest anku di dema di dest de, bi lez
demîn carinan, degme
(lêker) carinan, degme. Tewîn: -dem-.
Bikaranîn: Lêker: demîn girtin. Navdêr: demîngirtin Rengdêr: demîngirtî.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ده‌مین
demîn girtin (lêker)(Binihêre:) demîn
demîna xwe girtin (biwêj) wekî her car kirin, wekî hînbûnê her dem kirin. wî demîna xwe girtiye, tu nebêjîjî wê dîsa bike.
demîngirtî (rengdêr) (Binihêre:) demîn
demîngirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) demîn
demîtî (navdêr, mê) rewşa demîbûnê, pîrî, bêhalî, bêtaqetî, qelsî, lawazî, fanîtî.
ji: demî + -tî
demjimêr katjimêr, saet
(navdêr, mê) alavek e bo zanîna ka çi dem e (Baştir: demjimêrk), ya/yê demê dijimêre yan dipîve. Agadarî: Carine peyva demjimêrk yan demjimêr li şûna 60 deqe jî tê bikaranîn lê şaş e! Bo wê mebestê binere: seet ..
Herwiha: demjimêrk.
Hevwate: seet . Cûnên demjimêrkan demjimêrkên berîkan demjimêrkên destan demjimêrkên dolaban.
ji: dem + jimêr. Bi soranî: katjimêr
demjimêrî (navdêr, mê) her demjimêrekê.
ji: demjimêr + -î
demjimêrk (navdêr, mê) alavek e bo zanîna ka çi dem e. Agadarî: Carine peyva demjimêrk yan demjimêr li şûna 60 deqe jî tê bikaranîn lê şaş e! Bo wê mebestê binere: seet ..
Herwiha: demjimêr.
Hevwate: seet . Cûnên demjimêrkan demjimêrkên berîkan demjimêrkên destan demjimêrkên dolaban.
ji: dem + jimêr + k. Bi soranî: katjimêr
demjimêrkî (navdêr, mê) her dimjirnêrekê.
ji: demjimêr +-kî
demjimêrvan (navdêr, mê) demjimêrçêker.
ji: demjimêr +-van
demkel (Soranî) (navdêr)wate, dihat, lûtke
demker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê dem dike.
ji: dem + -ker
demkî (rengdêr) demî, miweqet, dembar, berdem, demdiyar, rabor, ne berdewam, ne daîmî, ne herdemî, ne hertimî, tişta/ê bo demek diyar: Min karek demkî heye. (anku ew kar dê piştî demek diyar biqete.).
ji: dem + -kî.
: demkîtî
demkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dem
demkîtî (navdêr, mê) rewşa demkîbûnê.
ji: demkî + -tî
demle felc
felc, şeple
demleya zarokan felca ku di temenê biçûk de digihêje zarokan
demname (navdêr, mê) bûyername, kronîk, dîrokname
demnasî (navdêr, mê) kronoloji.
ji: dem +-nasî
demografî (navdêr, mê) lêkolînên li ser komên mirovan yên ku li herêmekê dijîn, gelhe, nifûs, xelk, komên mirovan yên li herêmekê dijîn.
ji wêjeyê: Hun dibêjin em vê peyamê li gor pîverên dîrokî, roşenbîrî û demografî pêşkeş dikin. Heger hûn bi pîverên dîrokê dixurin, bêyî evîna Meleyê Cizîrî bêwate dibe. Heger hûn li edebiyatê û romanê dinêrin, yan jî xwe dispêrine felsefeyekê, bêyî bîr û hizirên Ehmedê Xanî bêwate dibe. Heger hûn xwe dispêrine ristejen û peyva ciwan û nazik, bey evîna Feqiyê Teyran bê wate dibe. Gelo ev ne dîrok û bingehê dîrok, felsefe û edebiyata kurdin wek Eliyê Herîrî û Şêx Reza?(Nazif Mayî: Bersivek bo peyama ”erşîfkirina” zimanê kumancî, Gelavej.com, 7/2008).
ji: demo- + -grafî, bi rêya frensî démographie ji yewnaniya kevn δῆμος (gel, xelk) + γράφειν (nivîsîn).
: demografîk
demokrasî (navdêr, mê) pergala siyasî ya ku rê dide ku gel serok û birêveberên xwe hilbijêre, (devkî) azadî, serbestî, rizgarî: Li vî welatî demokrasî kêm e..
Herwiha: demoqrasî, demokratî, demoqratî, dêmokrasî, dêmoqrasî, dîmokrasî, dîmoqratî.
Têkildar: demokrat, demokratîk.
ji: ji frensî democratie (tê xwendin: -sî, ne -tî) yan ji inglizî democracy ji yunanî δημοκρατία (dēmokratia) ji δῆμος (dēmos: gel, xelk) + κράτος (kratos: hêz, desthilat) anku demokrasî: hêza gel, desthilatiya gel.
demokrat (navdêr) piştevanê/a demokrasiyê, kesa/ê ku bawerî bi demokrasiyê heye û wê dixwaze.
Bikaranîn: Lêker: demokrat bûn, demokrat kirin. Navdêr: demokratbûn, demokratkirin Rengdêr: demokratbûyî, demokratkirî.
Herwiha: demoqrat, dêmokrat, dêmoqrat, dîmokrat, dîmoqrat.
Têkildar: demokrasî, demokratîk.
: demokratî
demokrat bûn (lêker)(Binihêre:) demokrat
demokrat kirin (lêker)(Binihêre:) demokrat
demokratbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) demokrat
demokratbûyî (rengdêr) (Binihêre:) demokrat
demokratîk (rengdêr) gelperwer, tişta/ê li gor rêbazên demokrasiyê.
Herwiha: demoqratîk dîmokratîk dîmoqratîk.
ji: demokrat + -îk.
Bikaranîn: Lêker: demokratîk bûn, demokratîk kirin. Navdêr: demokratîkbûn, demokratîkkirin Rengdêr: demokratîkbûyî, demokratîkkirî
demokratîk bûn (lêker)(Binihêre:) demokratîk
demokratîk kirin (lêker)(Binihêre:) demokratîk
demokratîkbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) demokratîk
demokratîkbûyî (rengdêr) (Binihêre:) demokratîk
demokratîkkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye demokratîk kirin
demokratîkkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) demokratîk
demokratîze (rengdêr) demokratîkbûyî yan demokratîkkirî.
Bikaranîn: Lêker: demokratîze bûn, demokratîze kirin. Navdêr: demokratîzebûn, demokratîzekirin Rengdêr: demokratîzebûyî, demokratîzekirî.
Têkildar: demokratîzasyon.
ji: demokrat + -îze.
ji wêjeyê: Ji bo avakirina sîstemeka federal li Tirkiyeyê û bakurê Kurdistanê Sertaç Bucakî got divêt pêşiyê Tirkiye demokratîze bibe da paşê mirov bikare formên cida yên federasyonê minaqeşe bike.(Nefel.com, 3/2007)
demokratîze bûn (lêker)(Binihêre:) demokratîze
demokratîze kirin (lêker)(Binihêre:) demokratîze
demokratîzebûn (navdêr, mê) (Binihêre:) demokratîze
demokratîzebûyî (rengdêr) (Binihêre:) demokratîze
demokratîzekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye demokratîze kirin
demokratîzekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) demokratîze
demokratkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye demokrat kirin
demokratkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) demokrat
dempîvk (navdêr, mê) kronometre
demsal mewsim, werz
(navdêr, mê). Etîmolojî: Ji dem + sal, her çar demên salê: bihar, havîn, payiz, zivistan
demsalane (rengdêr) bi awayekî dem.
ji: dem + -ane
demsalî (navdêr, mê) demsalkî, sezonkî, bandora demsalkî, guherîna demsalî.
ji: demsal +-î
demsalkî (navdêr, mê) demsalî, sezonkî, bandora demsalkî, guherîna demsalî.
ji: demsal +-kî
demsalname (navdêr, mê) werzname
demûş (navdêr, mê) kiz, ava şêranî ya ku bi tiştan ve dizeliqemînak:min dimis xwariyê destên min bi demûş e, bi hev ve dizeliqe..
ji wêjeyê: Çavên wê bi aveke demûş hatin dagirtin Mêrê Aviz, Helîm Yûsiv, rûpel 18,.
Herwiha: •Debûş.
: •demûşî
demûşî (navdêr, mê) debişî, debûşî.
ji: demûş +-î
demûşkî (navdêr, mê) zeliqokî, mizeloqî, zeliqonkî, şîrqalokî, debûşkî, mezeloqkî, melîzokî, debûşî.
ji: demûş +-kî
demûşkî bûn (lêker) zeliqokî bûn, mizeloqî bûn, zeliqonkî bûn, şîrqalokî bûn, debûşkî bûn, mezeloqkî bûn, melîzokî bûn.
ji: demûşkî + bûn
demand daxwaz
dilkirin
divêtin
hewceyî
pirsîn
pêdivî
viyan
xwestin
demented dîn
democrat demokrat
democratic demokratîk
demos Gel
dem time
(f.) period, era
1. time, season. 2. steeped.
dem girtin to steep (of tea)
dem û dewran olden times
dema when
(=wextê, gava, çaxa) when, while, at the time (dema em li gundî bûn, halê me baş bû ‘When we were in the village, our situation was good’)
when
dema bê future tense
dema berê (adv.) previously
dema borî (adj.) out of date
dema ku while, whilst
(conj.) when.
dema niha present tense
dema paşî future tense
deman (f.) concession
demance pistol, revolver
(f.) gun, revolver
demançe pistol
demangeh (adj.) ordinary, vulgar
demdar, demî, demdemî interim, temporary
demdarî (f.) duration
demdirêj long-term.
demgirêdayî (adj.) temporary
demjimêr clock, watch
demjimêrî calendar, chronology
demkurt shortterm.
demokrasî (j.) democracy
demokrat (n.) democrat
demsal season
dem (gram.) (f.) tense
dem hinzufügen lê zêde kirin
dem verbot jds entsprechen dan benda kesekî
dem weinen nahe kelgirî
kelogirî
dem weinen nahe sein kelegirî bûn
demonstration meş
demut nefspiçûkî
demütig nefsbiçûk
nefspiçûk
demütigung îhane
dem Augenblick [m.]
Datum
Moment
Weile
Zeit
Zeitpunkt
dem û dezgeh Einrichtung
Organisation
Vereinigung
dema bê Zukunft
dema dirêj lange Zeit
dema esir am Spätnachmittag
dema ku als
als (zeitl.)
wenn (zeitl.)
zu jener Zeit, als...
deman Miete
demandar Mieter
Mieterin
demankar Vermieter
Vermieterin
demankirin mieten
dembûhêrk Geschwätz
Gespräch
demdemî unbeständig
vorübergehend
demek şûnda bald
demekê de zugleich
demekî früher
vor langer Zeit
demîn zeitweilig
demjîmer Uhr
demode altmodisch
demsal Jahreszeit
dem m. dem, mudet, midet n.
m. vasê çayî, denê çayî, çay, den n.
m. zeman, taw, dem n.
dem girtin lg. . dem girewtene
m. demgirewtis, demguretis, demgirotis n.
dem kirin lg. . dem kerdene, demnayene, çay dem kerdene
dema bê n. rz. demo ameye, demo bêye, demo ameyox, zemano ameye, tawo ameye n.
dema borî n. rz. demo ravêrde, demo vîyarte, zemano ravêrde, tawo ravêrde n.
dema borîya ferazî n. rz. demo ravêrdeyo ferazî, demo vîyarteyo nîyetin, demo ravêrdeyo texmînî, ravêrdeyo ferazî, ravêrdeyo nîyetin n.
dema dahatû n. rz. demo ameye, demo bêye, demo ameyox, zemano ameye, tawo ameye n.
dema fireh n. rz. demo hîra, tawo hîra, zemano hîra n.
dema hevedudanl n. rz. demo yewbîyaye, tawo yewbîyaye n.
dema ko g. tawo ke, zemano ke, demo ke
dema mandê n. rz. demo ameye, demo bêye, demo ameyox, zemano ameye, tawo ameye n.
dema niha n. rz. demê nikayî, demo nikayin, zemanê nikayî, tawê nikayî n.
dema niho n. rz. demê nikayî, demo nikayin, zemanê nikayî, tawê nikayî n.
dema pasî n. rz. demo ameye, demo bêye, demo ameyox, zemano ameye, tawo ameye n.
dema raborî n. rz. demo ravêrde, demo vîyarte, zemano ravêrde, tawo ravêrde n.
dema sade n. demo sade, tawo sade, zemano sade n.
n. rz. demo sade, zemano sade, tawo sade n.
demadem rd. tawetaw, dem-dem, zeman-zeman
demagog m/n. demagog n.
demagogî m. demagogîye, demagogênî m.
m. demagojî, demagogî n.
demagogtî m. demagogîye, demagogênî m.
demajo m. qonax, proses n.
demamik m. mexmele, deyle, terbende, liwa, tulbende, turbende m.
deman m. destûrmend, îmtîyaz n.
m. deman, kîra, îcar, îcare n.
rd. qebale, qevale
m. tawîz, seroraverdayis n.
deman dan lg. tawîz dayene, sero raverdayene
deman kirin lg. kîre kerdene, deman kerdene, îcare kerdene
lg. qebale girewtene, qebale kerdene
demançe m. debançe, demançe, tebançe, dabançe, dabonçe, davonçe n.
demançeya bitop n. pîsto, sesadir n.
demançeya otomatîk n. debançeyo makîneyên, demançeyo otomatîk, debançeyo xogêrên, debançewo makîneyên n.
demandar rcf. tawîzin
demandin lg. . dem kerdene, demnayene
demanik m. parzûn, sitozîn, parzûm, parzim, parzo n.
demanker m/n. demanker, kîraker, kîracî, îcareker, demanker, kîraker n.
demankirî rd. kîrekerde, demankerde, îcarekerde *bi demanî dayîn lg. bi deman dayene, bi îcare dayene, bi kîre
demar m. ano. reya, tamare, damare, domare, tomare, dumare, temare m.
demarî mêranî n. tamara camêrdîye, tamara mêrdeyîye m.
dembihurî rd. anakronîk, çaxvêrde, demvîyarte, demvêrde, teberê çaxî
demborî m. demraverîye, tawderbazîye m.
dembûl m. alûnçe, erûge, alûçe, hêrûge, alunça, alûnç, alinç m.
m. bot. alûnçêre, erûgêre, dara erûge, alinçêre, alûcêre, alinçyer m.
demdar rd. payîdar, mende, demdar, baqî, mendox
demdayî rd. demin, demdar
demdemî rd. demdeme
demdirêj rd. demderg, tawderg
demê berê rd. tawê verê, demê verî, zemanê verî
demedem rd. demedem, dem de
demegojî m. demagogî, demagojî n.
demek tawê, de m., zemanê, yew demê
demên rojê n. tawên roje, demên rojez n.
demet m. baqe m., deste n., qevse m.r qevde m., qerse m.
demî rd. demdar, tawin, demin
demîn m. mûsayis n.r xuye m., îtiyat n.
demirqe m. muz. dimbeleke, dumbeleke, dumbilike, dinbeleke m.
demjimêr m. kronometre, dempême m.
demjimêra lêder n. saata cinitoxe, zingiloke, cinitoxe m.
demkî rd. demkî
demkirin m. demnayis, demkerdis n.
demode rd. demode, moderakewte
demograf m/n. demograf, gulirsinas n.
demografî m. demografî, îlmê gulirî, zanistê gulirî n.
demografîk rd. demografîk, gulirsinasên
demokrasî m. demokrasîye, erka sareyî m.
demokrasîya pluralîst n. demokrasîya pluralîste, demokrasîya vêsêrpereste m.
demokrat rd. demokrat
demokratî m. demokrasîye, erkê sareyî m.
demokratîk rd. demokratîk
demokratîk bûn lng. demokratîk bîyene
demokratîkbûn m. demokratîkbîyayis n.
demokratîkkirin demokratîk kerdene, demokratîknayene
m. demokratîkkerdis, demokratîknayis n.
demsal m. demsere m., mewsîm n., dansere m., tawsere m.
demsalî rd. demserin, mewsîmin
demtî m. demdarîye, demdarênî m.
demûrû n. rî, çehre, rîçik, demûrî, sigûm, dîdar, serûçi m., sîfet, sî m., ruçik, ru n.
demûse rd. desuyok, padusok, zeleqoq
demûskî rd. desuyokên, padusokî, zeleqoqên
demûskî bûn lng. desuyokên bîyene, padusokên bîyene, zeleqoqên bîyene
demxe m. dax, daxme n.
demxe lêdan daxme pironayene, daxme pirodayene, dax pironayene kr.
demxe lêxistin daxme pironayene, daxme pirodayene, dax pironayene kr.
demxe xwarin lng. daxme werdene, dax piroginayene
demxedar rd. daxmeyin, daxin
demxeker m/n. daxker, daxmeker, daxmenayox, daxnayox n.
demxekirî rd. daxkerde, daxmekerde, daxnaye
demxekirin lg. dax kerdene, daxnayene, daxmenayene, daxme kerdene, demxenayene
m. daxmekerdis, daxkerdis, daxmenayis, daxnayis n.
demxenekirî rd. daxmenêkerde, daxnêkerde, nêdaxmekerde
dem zaman
deman icar
deman kerdene icar etmek
demo ameyox gelecek zaman
gelecek zaman
demo hîra geniş zaman
demo nikayin şimdiki zaman
şimdiki zaman
demo vîyarte geçmiş zaman
geçmiş zaman
demo vîyarteyo dîyar -di'li geçmiş zaman
demo vîyarteyo nedîyar -miş'li geçmiş zaman
-miş'li geçmiş zaman
demo vîyarteyo nedîyaro verên -miş'li geçmiş zamanın hikayesi
-miş'li geçmiş zamanın hikayesi
demo vîyarteyo nikayin şimdiki zamanın hikayesi
şimdiki zamanın hikayesi
demo vîyarteyo nîyetin gelecek zamanın hikayesi
gelecek zamanın hikayesi
sanal geçmiş zaman
demo vîyarteyo nîyetin o nezdî yakın sanal geçmiş zaman
demo vîyarteyo riwayetin şimdiki zamanın rivayeti
şimdiki zamanın rivayeti
şimdiki zamanın rivayeti
demokrasî demokrasi
demokrat demokrat
demokratîk demokratik
deme vatiş (n)
demeç beyanat (n)
demek vatene
demet 1)girze (n) 2)qevde (m)
demir asin (n)
demir testeresi birrekasin (n), birrekê asinî (n)
birrekasin (n), birrekê asinî (n)
demirci asinkar, -e
demirci vb. ocağı kure (n)
demircilik asinkarîye (m)
demirden yapılma asinên, -e
asinên, -e
demirdikeni gorcala ardî(gorcala arra kewte); tribulus terrestris
demirli asinin, -e
demlik çaydane (m),demlige (m)
demokrasi demokrasî (n)
demokrat demokrat, -e
demokratik demokratîk, -e
dem dev
bîsk, kêlîk, delîv, delîve
(kat) dem, wext, zeman, kat
dev, devik (devê alavên pêbirînê, wek kêr, birek, çeqo)
dem xoş! Dev xweş! Sehet xweş! (dema kesekî tiştek xweş gotibe)
dem- min di-: demzanî min dizanî, demkird min dikir, demxward min dixwar
demamk maske, rûpoş, rûyîn, rûdank
deman- me di-: demanxwênd me dixwend, demanbijard me dibijart, demanparast me diparast
demançe demance
demandin (agir) gur kirin, geş kirin, hilkirin, vêxistin, (agir) berdan (tiştekî)
(çay) dem kirin, demandin
demar demar, reh, rih
demargîr serhişk, fanatîk, radîkal
demargirî serhişkî, fanatîzm, radîkalîzm
demawdem devkî, bi dev gotina tiştekî ji kesekî bo kesek din
demax (lût) poz, difin, bêvil, lût
demax
dembên lixav, devgirek, devgirêdek
dembest, dembestkiraw devgirêdayî, devgirtî
dembil devminok, kesa/ê axiftina wê / wî mine-minokî ye
dembir dawîn, talî, dûmahî
demdirêj dirêjbêj, kesa/ê mijarekê zêde dirêj dike
deme kinar, qirax, lêv, serlêv
demelaske zarîkirin, zehrîvekirin, texlîd, lasayî
demenî persîv, (êşa) sarma
demeteqê devjenkî, suhbeta ne giring / fermî
demew berev, nêzî: Demew êware bû Berev êvarê bû (ango dê di nêz de biba êvar)
demewjûr berevjor, serberjor, ser ber bi jor ve, demewxwar berevjêr, berevxwar, serberjêr, ser ber bi jêr ve
demewane co, cok
demewer zêdebêj, pirbêj
demewerî zêdebêjî, pirbêjî
demewnixûn serberjêr, ser li ciyê binî û bin li ciyê serî
demheraş lewçe, zimandirêj
lewçe, zimandirêj
demheraşî lewçetî, zimadirêjî
demîn (agir) gur bûn, geş bûn, hilbûn, vêketin, (agir) berbûn (tiştekî)
(çay) dem bûn, demîn
demkut devqut, kesa/ê devê xwe venake yan devê wê / wî hatiye girtin
demnixûn serberjêr, ser li ciyê binî û bin li ciyê serî
dempel devbeş, devfire
dempîs zimandirêj
dempîsî zimandirêjî
dempûçel bêdidan, bêdiran
demsûr jixwebawer
demter bêjok, kesa/ê dibêje (dijwateya kesa/ê dike), kesa/ê dibêje lê napêje
demterî bêjokî, pir gotin bêyî kirin
demûçaw serûçav, rû
demûdan devûdidan, devûdiran
demûdest tavilê, di cî de, serdanser, derhal
demûduwan dîtin û raman, bîrûray, helwest, boçûn
demûlimoz devûlixav
demûpil suhbet, axiftin
demwal (aman, firax) nizm, dijw. kûr
demwer methok, pesnok, kesa/ê pir pesnan (t. yên xwe) dide / methan (t. yên xwe) dike
demxoşane mizgînî, nûçeya / peyama xweş / xêr
demandi kiu demandas, tiu ne eraras
demando pirs, pirsyar.