Encamên lêgerînê
dît û nedît rd zıpçıktı
dîtane m 1. öğreti, doktrin 2. mat kuram, teorem
dîtane kirin l/gh kuramlaştırmak
dîtanedar rd doktrinli
dîtanekar rd/nd 1. doktrinci, öğreti sahibi 2. kuramcı
dîtanekarî m 1. doktrincilik 2. kuramcılık
dîtanekirin m kuramlaştırma
dîtaneyî rd kuramsal
dîtbar görsel.
dîtbarî rd görsel
dîtek m buluş, keşif
dîtî m buluntu * eşyayên dîtî buluntu eşyalar
dîtin görmek, bulmak, görüş.
m 1. görme, görüş * mesafeya dîtinê görüş mesafesi (göz yardımıyla bir şeyin varlığını algılama, seçme) 2. görme (anlama, kavrama, sezme) 3. görüş, görme (yanına gidip konuşma) 4. görüş, fik(bir şey hakkında yargıya varma, değerlendirme) 5. görme (belirli bir zaman içinde bir olaya tanık olma, izleme) 6. görme (kendisine yapılma, bir davranışa maruz kalma) 7. görme (alma) 8. gör(bir şeye erişme) 9. gör(bir işleme uğrama) 10. görme (yer için; yüzü bir yöne olma, bakma) 11. görme (ziyaret etme) 12. görme (karşılaşma, rastlaşma) 13. görme (gözlerin görmediği durumlarda başka organlarla algılama) 14. görme (sahne olma, geçirme) 15. görme (olumsuz anlamada; bir işin hiç yapılmadığını belirtir) 16. görme (sayma, herhangi bir şey gibi görme) 17. görme (gezme) 18. gez(bir yeri görüp inceleme) 19. görme (verme) 20. görmek (karşı oyuncunun yapacağı vuruşu önceden görüp ona göre hamle alma) 21. bulma (arayarak veya aramadan bir şey ile, bir kimseyle karşılaşma, bir şeyi elde etme) 22. bulma (kaybedilen bir şeyi yeniden ele geçirme) 23. buluş, bulma, keşif, keşfetme 24. bulma (nail olma) 25. bulma (herhangi bir görüşe, bir yargıya varma) 26. bulma (seçme, uygun sayma) 27. bulma (sağlama, temin etme) 28. bulma (kabahat, suç, kusur için yüklenme) 29. bulma (yardımcı fiil olarak kullandığında; erişme) 30. bulma (cezaya uğrama) 31. bulma, temin etme
l/gh 1. görmek (göz yardımıyla bir şeyin varlığını algılamak, seçmek) * ez wan kesên ku tên dibînim ben o gelenleri görüyorum 2. görmek (anlamak, kavramak, sezmek) * min dît ku wê weziyet ber bi xerabiyê ve here işin kötü bir sonuca varacağını gördüm 3. görmek (yanına gidip konuşmak) * ez dê îro gerînende bibînim bu gün müdürü göreceğim 4. görm(bir şey hakkında yargıya varmak, değerlendirmek) * ez rewşê baş nabînim durumu kötü görüyorum 5. görmek (belirli bir zaman içinde bir olaya tanık olmak, izlemek) * ez wek kesekî ku di wê çerxê de sê şer dîtibin, dipeyivim o devir de üç savaş görmüş birisi olarak konuşurum 6. görmek (kendisine yapılmak, bir davranışa maruz kalmak) * îşkence dîtiye işkence görmüş 7. görmek (almak) * jê ders dîtiye ondan ders görmüş 8. görm(bir şeye erişmek) * berîka wê pere dîtiye cebi para görmüş 9. görm(bir işleme uğramak) * vê birîn derman dîtiye? bu yara tedavi görmüş mü? 10. görmek (yer için; yüzü bir yöne olmak, bakmak) * mala me tavê dibîne bizim ev güneş görüyor 11. görmek (ziyaret etmek) * em çûn me ew jî dît gittik onu da gördük 12. görmek (karşılaşmak, rastlaşmak) * gava ku hatiye ew dîtiye gelirken onu görmüş 13. görmek (gözlerin görmediği durumlarda başka organlarla algılamak) * kor bi tiliyên xwe dibîn körler parmaklarıyla görürler 14. görmek (sahne olmak, geçirmek) * vê deştê gelek şer û ceng dîtine bu ova çok savaş görmüş 15. görmek (olumsuz anlamada; bir işin hiç yapılmadığını belirtir) * kî dizane ku ji kengê ve ye vê bermalê rûyê gêziyê nedîtiye bu ev kimbilir ne kadar zamandan beri süpürge yüzü görmemiş 16. görmek (saymak, herhangi bir şey gibi görmek) * min jî wekî ku ez ew bim, bibîne beni de oymuşum gibi gör 17. görmek (gezmek) * min ev der dîtin oraları gördüm 18. gezm(bir yeri görüp incelemek) * xanî dîtibû lê neecibandibû bu evi gezmiş, ama beğenmemişti 19. görmek (vermek) * te ew çend pere qezenc kirin, hinekî me jî bibîne o kadar para kazandın, biraz da bizi gör 20. görmek (karşı oyuncunun yapacağı vuruşu önceden görüp ona göre hamle alması) 21. bulmak (arayarak veya aramadan bir şey ile, bir kimseyle karşılaşmak, bir şeyi elde etmek) * ji bo ku ez mijarekê bibînim ez serî li hezar tiştî dixim bir konu bulmak için bin bir çeşit şeye muracaat ediyorum 22. bulmak (kaybedilen bir şeyi yeniden ele geçirmek) * min pereyê xwe dît paramı buldum 23. bulmak, keşfetmek * ez lê dixebitim raza cewhera vê hêzê bibînim şu kuvvetin, cevherin sırrını bulmağa çalışıyorum 24. bulmak (nail olmak) * tiştê ku ez tê difikirîm min di jina xwe de nedît karımda hiç düşündüğüm şeyleri bulmadım 25. bulmak (herhangi bir görüşe, bir yargıya varmak) * min jî ev yek aqilane dît ben de bunu akıllıca buldum 26. bulmak (seçmek, uygun saymak) * carinan ji wan re qiyafetên nû û xweşik didîtin bazen onlara güzel ve yeni kıyafetler buluyordu 27. bulmak (sağlamak, temin etmek) * tu meraq meke, ji bo xwarinê ez dê ji xwe re tiştinan bibînim sen merak etme, yemek için kendime bir şeyler bulurum 28. bulmak (kabahat, suç, kusur için yüklenmek) * qebahet di min de nebîne, min berê gotibû ku dê wiha bibe bana kabahat bulma, ben böyle olacağını vaktiyle söylemiştim 29. bulmak (yardımcı fiil olarak kullandığında; erişmek) * tu dê şîfayê bibînî şifa bulacaksın 30. bulmak (cezaya uğramak) * dê cezayê xwe ji Xwedê bibîne cezasını Allah’tan bulacak 31. bulmak, temin etmek ... wekî
gibi almak, almak * gotinek wekî henekan dîtin bir sözü şakaya almak
dîtina (yekî) xwestin göreceği gelmek (veya göresi gelmek)
dîtina gavekî û salekî yek e ziyaretin kısası makbuldur
dîtina kêmî xwe küçümseme, hor görme
dîtina ku min dît bir de (umulanın veya beklenenin dışında bur durum oluştuğunda) * dîtina ku min dît, li pêşberî min e bir de ne göreyim, karşımda
dîtina rihelê çeyizi görmeye gitme
dîtina teng dar görüş * dît ez im nedît diz im görürse zaten görür görmese hırsız olan ben değilim * dîtiye û derbas kiriye görmüş geçirmiş * Helik û Helwend dîtin Hanya’yı Konya’yı anlamak * nedîtin û dîtin sonradan görmüşlük * nedîtine û dîtine sonradan görme * nedîtî tu çima dibêjî heft û nîv! abacı kebeci ara yerde sen neci?
dîtinî m 1. görüş, görme 2. buluş, bulma 3. rd görsel
dîtinî-bihîstinî rd görsel-işitsel
dîtinkî rd görsel
dîtir başkası, öteki.
nd diğer, diğeri, başka, gayri, öteki, evelki
dîtirk rd digeri
dîtok rd gören
dît (lêker) dema borî ji dîtin
dît ez im, nedît diz im (biwêj) li gorî rewşê xwe amade kirin. kifş e ku li me kiriye mesele, dit ez im, nedît diz im.
dîtane (navdêr, mê) teorî, spekulasyon, bawerî, texmîn, raman, bîrûbawerî, îdea, fikir, hizir, nerîn, dîtin, doktrîn, nezeriye, bîrdoz, helwest.
ji wêjeyê: Zankoya Harvard tevlî guftogoyên dûr û dirêj yên li ser dîtaneya guherînê (theory of evolution) dibe. (Zagrosê Hajo: Harvard li bingeha jiyanê digere, Netkurd.com 8/2005).
ji: Têkildarî peyva dîtin.
: dîtanevan dîtanevanî dîtaneyî
dîtanekî (navdêr, mê) bi dîtaneyî.
ji: dîtane +-kî
dîtanevanî (navdêr, mê) karê dîtanevanan.
ji: dîtanevan + -î
dîtaneyî (navdêr, mê) rewşa dîtanebûnê, zana, xwendin, korî, aşopî.
ji: dîtane + -yî
dîtbar tiştê ku bi çavan tê dîtin
(rengdêr) bînbar, tiştê ku tê dîtin yan dikare bêt dîtin, tiştê ku mirov dibîne yan dikare bibîne.
Têkildar: dîtî.
ji: dîtin - -in + -bar.
: dîtbarî, dîtbarîtî, dîtbartî, nedîtbar, nedîtbarî, nedîtbarîtî, nedîtbartî
dîtbarî tiştê ku bi çavan tê temaşekirin
(rengdêr) tiştê ku bi çavan tê temaşekirin
dîtî (rengdêr) tiştê ku hatiye dîtin.
Dijwate: nedîtî.
Têkildar: bînbar, dîtbar.
ji: dîtin - -in + -î.
: dinyadîtî, dinyanedîtî, nedîtî, vedîtî
dîtîn (lêker) xeyalî.
ji: dît +-în
dîtin 1. canazarî nekirin 2. xwe ragirtin 3. pê karîn diyanet kar û barên têkildarî ola mirovî
Tewandî(lêker)(navdêr, mê) bi çavan pê hesîn, bi çavan hay jê bûn, ketin ber çavan: Tarî bû, me ti tişt nedidît. Mirov li ber ronahiyê tiştan dibîne. Kesên ku nikarin bi çavên xwe dinyayê bibînin, kor in. qenaet, bawerî, nerîn, boçûn, helwest, ray: Bi dîtina min divê em îro biçin.. Tewîn: Lêker: -bîn-.
Têkildar: nerîn.
Bide ber: bîstin. Gotinên pêşiyan: dîtin û gotin nabe wek hev.
ji: rehê peyva dîtin Proto-hindûewropî: dheiə (pê hesîn, dîtin, bihîstin), Proto-aryayî: dai- (dîtin, bihîstin) Avestayî: dai- (dîtin ) Farisiya Kevin: dī- (dîtin) Pûnjabî: dyd- (dîtin) Middle Persian: dyd- (dîtin) Hotenî: dai- (dîtin), harezmî: dy- (dîtin) Farisî: dīdan (dîtin) Belûçî: dīt- (dîtin) … ir Kurmancî: dîtin (dîtin) Kurdî (Soranî): dîtin, bînan (dîtin) Hewramî: diyay (dîtin) ... Zazakî: diyene, vînayen- (dîtin), şexbizinî: diyin, wînandin- (dîtin) Sanskrîtî: dhay- (bihîstin) Yewnanî: theôréô (dîtin) Çavkanî: Cheung p.49, Watkins p.18 Pokorny: 243 rehê dema niha -bîn- Proto-hindûewropî: wein- (dîtin), Proto-aryayî: wain- (dîtin) Avestayî: vaēn- Farisiya Kevin: vain- Middle Persian: wyn- (MMP), wynyk /wēnīg/ (BMP) Pûnjabî: wyn- Sogdî: wyn- Farisî: bīn- Osetî: wynd Belûçî: gind- Talîşî: vind- ... ir Kurmancî: -bîn- (rehê dema niha yê lêkar dîtin) Kurdî (Soranî): bînan (dîtin) Hewramî: wīn- Zazakî: vînayen, şexbizinî: wînandin Sanskrîtî: ven- Latînî: vēnārī (nêçîr)... Çıme: Cheung p.412.
: bînahî, bînayî, bînbar, bînbarî, diyar, diyarî , diyarîtî, diyartî, dîdar, dîdarî, dîmen, dîtbar, dîtbarî
[I] fikr û raman bi ditina min bi nêrîna min
dîtin û gotin nabe wek hev gotina pêşiyan, gotineke dibêje ku wesfdan an pesindana tiştekî ticarî nikare bibe wek jiyîn û dîtina wî tiştî.
ji: dîtin û gotin nabe wek hev
dîtin û gotin nabe yek gotina pêşiyan ev gotin li se pratîkê hatiye gotin kû çiqas pratîk giring e. tiştin hene ku vegotina wan ne gengaz e. heta mirovbi çavên xwe nebîne bawer nakin .an dema gotinê mirov nikare diştinan tarîf bike lê mirov bibîne hê pir bandorêçêdike.
dîtin/dibîne/bibîne [II] 1. nihêrîn 2. temaşe kirin 3. pêrgî hatin *"dît ez im, nedît diz im"
dîtinî ramana sêwirandî
(rengdêr) ramana sêwirandî
dîtinkî (navdêr, mê) bi dîtinî.
ji: dîtin +-kî
dîtir 1. a din 2. wêdetir
(rengdêr) Cînav, yekî din, tiştekî din, tiştekî zêdetir Em çend sêvên dîtir bixwin, yekî/tişkekî cihê yan cûda ji yên têne behs kirin Şêwe û tarxek dîtir ji me ra lazime.
Têkildar: din , dinê , dî, dîtirê.
Bide ber: bêtir, çêtir, pirtir.
ji: Belkî têkildarî peyva dî Belkî ji dî + -tir
dîtirk (navdêr, mê) dîtir, diğer, dike, a din, ê din.
ji: dîtir +-k
dît ‘…saw it’ Siyabendî zilamek dît. ‘Siyabend saw a man’ (3rd prs. sng. past simple form for the verb dîtin‘to see’)
dîtbar visible
(ad) visible
dîtbarî visual
dîtim ‘…saw me’ Xezalê ez dîtim‘Khazal saw me’ (1sg. form of the simple past tense for the verb dîtin ‘to see’)
dîtin to see; (dozîn) to find; (helwest, boçûn) opinion
(bibine) to see
to see (bîn-)
bînv.t. to see
dîtinî (f.) sight
dîtar Zeuge
dîtbarî optisch
visuell
dîtin meinen
Meinung
sehen
Sicht
dîtir andere
anderer
anderes
dît m. vînit, dî n.
dîtbar rd. sênber, vînitbar, konkret, musexes, somid
dîtin m. vînitis, ray, dîyayis, vînayis n.
dîtîn lg. . vînitene, dîyene, vînayene, vênayene, veynayene *xwe re dîtin xo ra vînitene, xo ra dîyene
dîtinî rd. vînite, vînaye, dîbar
dîtînî-bihîstinî rd. odyovîzuel, vînitênhesneyên, vînitîhesneyî
dîtir rd. qederî, xêca, zobîna, basqe, xeyrî, xeyca, sewbîna, zobî, zovî, sewbî
dîtkî b. labelê, la, çikoke, labrê, lê, feqet, e m., lakîn, lavrê
dîte çiku, ji ber ku, çunke
dîtin dîtin, bi çavan aga / hay jê bûn
dîtinewe vedîtin, dîsan dîtin (t. tiştek wendabûyî)
dîtin видеть
я вижу рекламу : ez reklamê dibînim.
dîtin trovi (piştî lêgerînê)
vidi