Encamên lêgerînê
dîl nd/nt 1. tutsak, esir 2. tutsak, esir (kendisini her şeyin etkisinden kurtarmayan kimse) * hûn dîlê patronê xwe ne siz patronunuzun tutsağısınız 3. es(bir şeye veya kimseye körü körüne bağlı olan) * ez dîlê bedewiya wê me onun güzelliğinin esiriyim 4. köle (herhangi bir şeye aşırı derecede bağlı olan kimse) 5. mec zavallı
dîl (i) n uzun, sivri taş
dîl girtin l/gh tutsak almak, esir almak
tutsak (veya esir) almak
dîl ketin l/ngh tutsak düşmek, esir düşmek
tutsak (veya esir) düşmek
dîl kirin l/gh teslim almak (tutsak almak)
tutsak (veya esir) etmek
dîlan m 1. düğün * ez dê zeviyê bifiroşim û ji kurê xwe re dîlaneke xweş çêkim tarlayı satıp oğluma güzel bir düğün yapacağım 2. halay, oyun (müzik eşliğinde yapılan hareketlerin tümü)
dîlan ferikî berbû hetikî yalanı çıkmak, yalanı ortaya çıkmak (her şeyin açığa çıkması)
dîlan girtin dans etmek.
dîlan kirin düğün yapmak
dîlan li dar ketin düğün başlamak
dîlan li dar xistin düğün başlatmak
dîlana (yekî) bi hev xistin düğününü yapmak
dîlana (yekî) kirin düğününü yapmak
dîlanî m çöğüncek, tahterevali
dîlanvan nd/nt düğüncü
dîlanvanî nd/nt düğüncü
dîlatmetre m dilatmetre
dîlawer rd yürekli, yiğit
dîlawerî m yüreklilik, yiğitlik
dîlbend bnr dilbend (II)
dîlber rd dilber
dîlberane h dilberce
dîlberanî rd dilberce
dîlberhebîn rd güzele düşkün
dîldar nd/nt köleci (köle, tutsak sahibi)
dîldarî m kölecilik
dîlê destê (yekî) bûn (birinin) esiri olmak
dîlek m istek, dilek
dîlek kirin l/gh dilemek
dîlema man/m ikilem
dîlgeh m esir kampı
dîlgir nd esirci
dîlgirî m esircilik
dîlgirtî rd tutsak (veya) esir alınmış kimse
dîlgirtin m tutsak alma, esir alma
dîlî kölelik.
m tutsaklık, esirlik
dîlîtî m esaret, esirlik
dîlketî rd tutsak (veya esir) düşmüş olan
dîlketin m tutsak düşme, esir düşme
dîlkirin m teslim alma (tutsak alma)
dîlmaç çevirmen.
dîlok m aşk şarkısı, sevda türküsü (eğlence ve halaylarda söylenen ve içeriği aşk, sevgi olan hareketli türkü)
dîlokbêj nd/nt bu tür türküleri söyleyen
dîlyar rd güçlü ve korkusuz kimse
dîl 1. hêsîr 2. bengî
(navdêr) girtî, esîr, zindanî, êsîr, êxsîr, exsîr, hefsî.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: دیل.
Bide ber: dil dîlan.
ji wêjeyê: ROJ TV’ê dîmenên eskerên dîl weşandin.
ji: jiarami ܕܝܠ (dîl: aîdî tiştekî, girêdayî tiştekî, bi ser tiştekî ve).
: dîlane dîlî dîlîtî dîltî.
Bikaranîn: Lêker: dîl kirin, dîl girtin, dîl ketin. Navdêr: dîlkirin, dîlgirtin, dîlketin Rengdêr: dîlkirî
dîl bûn (lêker)(Binihêre:) dîl
dîl girtin 1. hêsîr kirin 2. bengî kirin
(lêker)(Binihêre:) dîl
dîl ketin (lêker)(Binihêre:) dîl
dîl kirin (lêker)(Binihêre:) dîl
dîlan 1. dawet 2. şahî *"derdê feqîrî nan e, derdê axayî kêf û dîlan e"
1. dawet, govend (navdêr, mê) dawet, govend, mihrican, festîval, şahî, cejn, şehyan, gala, pîrozî, fest, zewq, lovyank, kêf, aheng, zemawend, hilperkê, reqas.
Bikaranîn: Lêker: dîlan kirin. Navdêr: dîlankirin Rengdêr: dîlankirî.
: dîlanane, dîlanî 2. ji dîl. Binêre; dîl
dîlan girtin (lêker)(Binihêre:) dîlan
dîlan kirin (lêker)(Binihêre:) dîlan
dîlanane (rengdêr) bi awayekî dîlan.
ji: dîlan + -ane
dîlane (rengdêr) bi awayekî dîl.
ji: dîl + -ane
dîlangirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) dîlan
dîlanî (navdêr, mê) rewşa dîlanbûnê, zirnazîq, texterewan, darxîç.
ji: dîlan + -î
dîlanker (navdêr) kesa/ê govendê dike, danser, semaker, reqas, govendker, dawetker, reqisker.
Herwiha: dîlankar, dîlanvan.
ji: dîlan + -ker.
: dîlankerî, dîlankerîtî, dîlankertî
dîlankerî (navdêr, mê) rewşa dîlankerbûnê.
ji: dîlanker + -î
dîlankirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dîlan kirin
dîlankirin (navdêr) govendkirin, fayîkirin, kêfkirin, :werin dîlanê bi kin evro roja meye
dîlbaz (rengdêr) xweşik, balkê, ciwan, rind
dîlbazî kirin bi zarê xweş xwe dan hezkirin
(lêker)bi zarê xweş xwe dan hezkirin
dîldar (rengdêr) koledar, kolîdar, kolewar, benîdar.
ji: dîl +-dar
dîldarî (navdêr, mê) koledarî, kolîdarî, kolewarîtî, benîdarî.
ji: dîl +-darî
dîlek (navdêr, mê) daxwaz, xwestek, arezû, temenî.
ji: dîl +-ek
dîlek kirin (lêker) daxwestin, arizû kirin.
ji: dîlek + kirin
dîlema (navdêr, mê) arîşe, kêşe, pirsgirêk, gelş, gelemşe, problem, mişkîle, krîz, qeyran, pirs, doz, bela, nexweşî, girift, tengeje, alozî, nakokî, asteng, mesele.
Bide ber: çare, çareserî.
: dîlemayî
dîlemayî (navdêr, mê) rewşa dîlemabûnê.
ji: dîlema + -yî
dîlgeh (navdêr, mê) cihê mirovên girtî tê ve.
Herwiha: dîlxane.
Hevwate: esîrgeh esîrxane exsîr exsîrgeh exsîrxane êsîrgeh êsîrxane êxsîrgeh êxsîrxane girtîgeh girtîxane hefs zeftgeh zeftxane zindan.
Têkildar: dîl esîr girtî hefsî şkence tazîb.
ji: dîl + -geh.
: dîlgehî
dîlgehî (navdêr, mê) rewşa dîlgehbûnê.
ji: dîlgeh + -î
dîlgir (navdêr, mê) koledar.
ji: dîl +-gir
dîlgirtî (rengdêr) dîl, destgîr, êsîr, girtî, gêrûde.
ji: dîl +girtî
dîlgirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) dîl
dîlik (navdêr, mê) klîtorîs, zîlik, nêrik, gilik, bezir, bizir
dîlketin (navdêr, mê) (Binihêre:) dîl
dîlkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye dîl kirin
dîlkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) dîl
dîlok kilama govendê
(navdêr, mê) cûnek stranên kurdî ye.
Herwiha: dîlûk.
ji wêjeyê: Bihîstin helbestBihîstin xwenasîn û xwezanînLi piya stran bi dîlok, bi bêlûteÛ stran stranêJi devê min û te.(Rojen Barnas: helbesta Dîcle û Firat, pirtûka Milkê Evînê, Weşanên Nûdemê, 1995, r. 9)
Serenav,mê, bajarrek mezin e li bakurê Kurdistanê.
Hevwate: Entab.
Herwiha: Dilok, Dîluk, Duluk, Dûluk.
: dîlokî
dîlokvan (navdêr, nêr) (navdêr, mê) serkê êdesteya dengbêjan ko li dîlanê di stirin
dîlxane (navdêr, mê) cihê mirovên girtî tê ve.
Herwiha: dîlgeh.
Hevwate: esîrgeh esîrxane exsîrgeh exsîrxane êsîrgeh êsîrxane êxsîrgeh êxsîrxane girtîgeh girtîxane hefs zeftgeh zeftxane zindan.
Têkildar: dîl esîr girtî hefsî şkence tazîb.
ji: dîl + -xane.
: dîlxaneyî
dîlxaneyî (navdêr, mê) rewşa dîlxanebûnê.
ji: dîlxane + -yî
dîl (ad) captive, slave
m. prisoner.
dîl girtin v.t. to take prisoner.
v.t. to take prisoner.
dîlan wedding
(f.) dance, song
f. dance, dancing
dîlî f. imprisonment
dîl Gefangener
Geisel
Sklave
dîl girtin gefangen nehmen
dîl kirin gefangen nehmen
dîlan Fest
Festveranstaltung
Gesang
Hochzeitsfeier
Hochzeitsfest
Rundtanz
Tanz
Unterhaltung
dîlangirtin Dîlan tanzen
dîlgirtin versklaven
dîlok Tanzgesang
dîl m/n. kole, esîr, bende, hêsîr, girewte, destbest n.
dîl kirin lg. . kole kerdene, bende kerdene, esîr kerdene
dîlan m. sahîye, veyvende, sayî m.
m. veyve, biyve n.
dîlan kirin lg. . sahîye kerdene, veyvende kerdene, keyf kerdene
lg. . veyve kerdene, veyve degirewtene
dîlawer rd. sêrgele, serbaz, felqe
dîlawerî m. çêrîye, sêrgeleyîye, xurtîye, qehremanîye, egîtîye, camêrdîye, mêrdeyîye, çêrênî, xirtîye, qeremanênî, camêrdênî, mêrdeyênî, jîhatîye m.
dîlbaz rd. dîlbaz, fekbaz, ziwanbaz
dîlber rd. zerîye, dilbere, rinde
dîlberane rd. dîlberane, dîlberkî, zerîyane
dîlberanî rd. dîlberane, dîlberkî, zerîyane
dîlbûn m. kolebîyayis, bendebîyayis, esîrbîyayis n.
lng. kole bîyene, bende bîyene
dîldar m/n. koledar, bendedar n.
dîldarî m. koledarîye, bendedarîye, koledarênî, bendedarênî m.
dîldayî m. yare, canane m.
dîlek m. temenî n.r nega m.r dîlege m.
dîlema m. ma n. belênê, yanê, qiyasêmuqesim, dîlem m., heyanê n.
dîlî m. koleyîye, bendeyîye, esîrîye, esaret, koleyênî, esîrênî m.
dîlîtî m. koleyîye, bendeyîye, esîrîye, esaret, koleyênî, esîrênî m.
dîlkirin m. esîrkerdis, bendekerdis, kolekerdis, hêsîrkerdis n.
dîlmar m. zoo. marîceke, kirpe, marûla, meleke, milawine, marmaluke, malmalike, malba, malwa m.
dîlok m. lawike, deyîre, kilame., deyre, lawuke, dêre, kelom, dîyre m.
dîl dîl, êsîr, êxsîr, girtî, zindankirî
dîlan gêjelok, peledîn, tiredîn, hepledîn, hepletiraş
dîlanê (colan) hejîn
(helperkê) govend, dîlan
dîlî dîlî, êsîrî, êxsîrî