Encamên lêgerînê
cihan 1. cîhan (di wateya alem û kaînatê de) 2. cîhan, dinya m
1. cîhan (di wateya alem û kaînatê de) 2. cîhan, dinya m
cihangir cihangir, kişwergir, kişwerkêş rd
cîhangir, kişwergir, kişwerkêş rd
cihangirane cîhangirane h
cîhangirane h
cihangirlik cîhangirî m
cîhangirî m
cihannüma 1. cîhannuma, xuyangeh (deve­ra ku her der lê tê dîtin) 2. nexşeya dinyayê, cîhannuma m
1. cîhannuma, xuyangeh (devera ku her der lê tê dîtin) 2. nexşeya dinyayê, cîhannuma m
cihanşümul cîhanî, gerdûnî, cîhanşumûl rd
cîhanî, gerdûnî, cîhanşumûl rd
cihar çar (di leyîstika nerdê de) n
çar (di leyîstika nerdê de) n
ciharıdü çar û du (di leyîstika nerdê de ji zaran yek çar û yek jî dudo hatin) n
çar û du (di leyîstika nerdê de ji zaran yek çar û yek jî dudo hatin) n
ciharıse çar û sê (di leyîstika nerdê de ji za­ran yek çar û yek jî sisê hatin) n
çar û sê (di leyîstika nerdê de ji zaran yek çar û yek jî sisê hatin) n
ciharıyek çar û yek (di leyîstika nerdê de ji zaran yek çar û yek jî yek hatin) n
çar û yek (di leyîstika nerdê de ji zaran yek çar û yek jî yek hatin) n
cihat cîhad (şerê di oxura dîn de) m
cîhad (şerê di oxura dîn de) m
cihaz 1. amêr, cîhaz m 2. rihel m, cihêz n
1. amêr, cîhaz m 2. rihel m, cihêz n
cihet hêl m, alî n, rex n
hêl m, alî n, rexn
cihetiyle ji ber..., ji sedema ....
ji ber..., ji sedema ....
cih n 1. yer, mah(bir şeyin, bir kimsenin kapladığı veya kaplayabileceği boşluk, mekân) * cihê pirtûkê pirtûkxane ye kitabın yeri kitaplıktır 2. yer (bulunulan, yaşanılan, oturulan şehir, kasaba, mahalle) * ez cihê hevalê we nizanim arkadaşınızın yerini bilmiyorum 3. yer (durum, konum vaziyet) * welatê me ji aliyê stratejîk ve li cihekî girîng e ülkemiz stratejik olarak önemli bir yerdedir 4. ülke, bölge 5. yer (görev, makam) * di dema van tayînên dawî de gerînende li cihê xwe ma son atamalar sırasında müdür yerinde kaldı 6. yer (önem) * cihê balafirê yê di parêziya welêt de uçağın yurt savunmasındaki yeri 7. yer (herhangi bir şeye, bir işe ayrılmış bölüm, alan) * cihê sobayê sobanın yeri 8. yer (üzerinde yapı kurulmaya veya ekime elverişli toprak parçası, arazi, arsa) * li ber deryayê ji xwe re cihek kirî deniz kıyısında bir yer aldı 9. yer (toprak) * li cihê hîsik giya hêşîn nabe çorak yerde ot bitmez 10. y(bir olayın geçtiği veya geçeceği bölüm, alan) * cihê civînê toplantı yeri 11. yer (otel, motel vb. de kalınacak oda) * cihê we heye? yeriniz var mı? 12. yer (sinema ve tiyatroyada veya taşıtlarda oturulacak koltuk, sandalye) * li sînemayê, li pêş ji xwe re cihek dît sinemada, kendine ön tarafta bir yer buldu 13. mevki (bazı ulaşım araçlarında yolculara veya sinema, tiyatro gibi yerlerde seyircilere sağlanan konfora ve bilet ücretlerine göre düzenlenmiş yer) 14. yer (durum) * ku di cihê te de ez bûma! senin yerinde ben olacaktım ki! 15. yer, mekân * bila cihê te bihişt be makamın cennet olsun 16. (bir şeyin geçtiği veya önceden bulunduğu yerde bıraktığı belirti, nişan) * cihê piyê çêlekê ineğin ayak izi 17. iz, y(bir şeyin dokunmasıyla oluşan belirti) *cihê nehpan tırnak izi * cihê devê kêrê xuya ye bıçağın izi belli 18. kapı (ev gezmesi için gidilen yer) * tu îro li çend cihan geriyayî? bu gün yine kaç kapı dolaştın? 19. nokta, yer * ji bo ku li dîlanê temaşe bike, li cihekî bilind geriya düğünü seyretmek için yüksek bir nokta aradı 20. yu(bir şeyin içinde yerleşmiş olduğu veya yerleştirildiği oyuk) * cihê diran diş yuvası 21. ol(bir şeyin üzerinde oyulmuş yol) 22. yatak (uyumak, dinlenmek gibi amaçlarla üzerine veya içine yatılan eşya) 23. yatak (yün, pamuk, kuş tüyü vb. maddelere kılıf geçirilerek yapılan şilte) * cihê min deynin yatağımı serin 24. yatak (üzerine şilte konulan karyola, somya, kerevet vb.) 25. yatak (üzerinde yatılabilecek her türlü şey) 26. yatak (makinelerde hareketli bölümleri içine alan hareketli veya sabit parça) * cihê namlûyê namlu yatağı
m 1. ark, kanal, su yolu (su arkı) 2. ant kanal (içinde damar, sinir, sıvı geçen yer)
cih bi cih gerîn (bir yeri) adım adım gezmek
cih bi cihkirin l/bw 1. infaz etme, verilen bir emri yerine getirmek 2. yerli yerine koymak
cih çêkirin l/gh zemin hazırlamak
yer açm(bir kimseye oturması için yer hazırlamak)
cih cih yer yer, fasıla fasıla * canê wê cih cih pelqik daye vücudu fasla fasla kabarmış
cih dan 1) yer vermek 2) yer açmak (yer bırakmak, imkan vermek) 3) yer vermek, önemli saymak
cih danîn l/gh yatak sermek, yatak yapmak,
cih derxistin l/gh yatak çıkarmak
cih dîtin yer bulmak (oturacak yer sağlamak)
cih ekî berbat lânet bir yer
cih ekî te pê neêşe! Yarasın, afiyet olsun
cih ekî we pê neêşe yağ bal olsun, afiyet şeker olsun
cih ekî wekî quncikekî avuç içi kadar (pek küçük, dar yer)
cih ên heyayê ayıp yerler
cih ên xwe ji hev cihê kirin yatağını ayırmak
cih gerîn kapı kapı aramak (li cihekî)
cih girtin l/gh 1. yer kapmak 2. yer kaplamak (önemli bir hacim tutmak) 3. yerine oturmak (bir durum, bir düşünce vb. benimsenmek, yaygın duruma gelmek, yerleşmek) 4. tutunmak, yerleşmek * vê modayê cih girt bu moda yerleşti 5. yerini bulmak
1) yer kapmak 2) yer kaplamak, yer tutmak
cih guhartin yer değiştirmek
cih hilanîn yer tutmak, yer ayırmak
cih hiştin l/gh pay bırakmak (bir ilişkide fazla samimi olmamak, mesafe bırakmak)
1) yer açmak (yer bırakmak, imkan vermek) 2) yer etmek, iz bırakmak 3) açık kapı bırakmak (kesip atmamak)
cih jê re hişt (bir şeye) açık kapı bırakmak
cih jê re tune (an jî nîn e) mahal yok
cih lê teng bûn l/bw 1. sıkışmak 2. bulunduğu yer kendisine dar gelmek
cih lê teng kir (birin) sıkıştırmak, zorlamak (köşeye sıkıştırmak)
cih lê teng kirin l/gh 1. sıkıştırmak 2. bulunduğu yeri birine dar etmek
cih li hesabê (yekî) hatin yerini ısıtm(bir yerde uzun süre kalmak)
cih mih yatak matak
cih nîşan dan l/bw yer göstermek
yer göstermek
cih qetandin yer tutmak, yer ayırmak
cih û cangî yer yurt
yer yurt
cih û nivînên xêrê (bin) şifa bulsun
cih û war yer yurt
cih û warê (yekî) kes nizane li ku ye yeri yurdu belirsiz
cih û warê dizan hırsız yatağı
cih xweş kirin 1) yerini sağlamlaştırmak, iyice yerleşmek 2) yeri hazırlmak 3) zemin hazırlamak
cih zeft kirin yer kapmak
ciha avê su arkı
cihal bnr cihar
cihan rd genç
cihan bûn l/ngh 1. gençleşmek (genç görünmek) 2. gençleşmek (yeniden gençlik ve canlılık kazanmak)
cihan kirin l/gh 1. gençleştirmek (yeniden gençliğine ve dinçliğine kavuşturmak) 2. gençleştirmek (genç göstermek)
cihanbûn m gençleşme, gencelmek
cihanbûyî rd gençleşmiş, gencelmiş
cihanbûyîn m gençleşme, gencelme
cihanî m 1. gençlik (genç olma durumu) 2. gençlik (insan hayatının ergenlikle orta yaş arasındaki dönemi) 3. gençlik (genç bir kimsenin tutumu)
cihankirin m gençleştirme
cihar n dağarcık, yem torbası
cihayî rd yerel
cihaz çeyiz.
cihbicihkirî rd 1. infaz edilmiş, yerine getirilmiş 2. yerli yerine koyulmuş olan
cihbicihkirin m 1. infaz etme, verilen bir emri yerine getirme 2. yerli yerine koyma
cihbihişt rd cenetmekân
cihçêkirin m zemin hazırlama
cihcêrk m testilik (testi konulan yer)
cihçûyî rd çıkık (yerinden çıkmış kemek veya organ) * milê wî cihçûyî ye kolu çıkık
cihçûyîbûn m çıkıklık
cihdandî rd yatak serilmiş olma
cihdanîn m yatak sermek
cihdar nd/nt yer sahibi
cihderk m 1. kaynak, pınar, kaynarca (bir suyun çıktığı yer) 2. kaynak (bir şeyin çıktığı yer, menşe) 3. kaynak (araştırma ve incelemede yararlanılan belge) 4. rz mahreç, boğumlanma noktası
cihderketî rd çıkık (yerinden çıkmış kemek veya organ) * milê wî cihderketî ye kolu çıkık
cihderketîbûn m çıkıklık
cihdojeh nd cehennemlik (öldükten sonra yerinin cehennem olacağı sanılan kimse)
cihê rd 1. ayrı (yerleri bir olmayan) hûn bi hev re ne, ji hev cihê ne? beraber misiniz, ayrı mısınız? 2. ayrı (başka, başka türlü) * ev mijareke cihê ye bu ayrı bir konu 3. ayrık 4. başka * ew, mirovekî cihê ye o, başka bir adamdır 5. değişik, farklı (benzerlerinden ayrı) 6. müstakil (kullanış yönünden belli kişi veya kişiler için ayrılmış olan) * bila odeya cihê ya her kesî hebe herkesin müstakil odası olsun
cihê (tiştekî) bûn yeri olmak (uygun olmak)
cihê (tiştekî) gerandin yerinden oynatmak
cihê (tiştekî) girt (bir şeyin) yerini tutmak (onu aratmamak) * tu tişt cihê avê nagire hiç bir şey suyun yerini tutamaz
cihê (yekî) bi keys kirin yatağını sermek
cihê (yekî) danîn yatağını sermek
cihê (yekî) di beriya (...) de hebûn (birini) cebinden çıkarmak * tu Menaf nas nakî, cihê Hesen di beriya Menaf de heye) sen Menaf’ı tanımıyorsun, o Hasan’ı cebinden çıkarır
cihê (yekî) girtin 1) (görevinden ayrılan birinin yerine gelen kişi, önceki görevli kadar başarılı olmak) 2) bir kimsenin yerini tutm(bir kimseyi aratmamak) * tu kesî cihê jimaryarê berê negirt kimse eski muhasebecinin yerini tutamadı
cihê (yekî) hebûn yeri olmak (saygınlığı olmak)
cihê (yekî) li balê tune bûn birinin yanında değeri olmamak
cihê (yekî) li meriv xuya bûn yeri gözükmek
cihê (yekî) li ser ser û çavê (yekî) hebûn başı üstünde yeri olmak (ağırlamak için)
cihê (yekî) li ser ser û çavê me heye baş üstünde yeri var
cihê (yekî) ne li erd heye ne li esman her yerden kovulmuş biri
cihê (yekî) xuya kirin yeri gözükmek
cihê agir lê nebe dû jê naçe ateşin olmadığı yerden duman çıkmaz
cihê baregeh (wargehê an jî kampê) çêkirin1) kamp kurmak 2) kamp yeri düzenlemek
cihê baregehê (wargehê an jî kampê) kamp yeri
cihê baş baş köşe
cihê bazarê nd pazar yeri
cihê ber dev ağızlık (su tesisatında su alıp vermeye yarayan vanalı uc)
cihê beredayî boş yere, yok yere, boşuna, boşu boşuna, hiçten * cihê beredayî li me negeriya boşuna bizi aramadı
1. boşuna, boşu boşuna, boş yere 2. pisi pisine 3. haksız yere 4. nedensiz
cihê beredayî hatin xerckirin ziyan zebil olmak
cihê beredayî pişta xwe bi (yekî) girê dan güvendiği dağlara kar yağmak (veya güvendiği dal elinde kalmak)
cihê beredayî pûş kutan haybeye kürek çekmek
cihê beredayî sekinîn (an jî man)argo boş yere beklemek, ayazda kalmak, ayazlanmak
cihê beredayî sond xwarin yalan yere (yemin etmek)
cihê beredayî xerc kirin havaya savurmak
çarçur etmek
cihê bicin û perî perili (yer)
cihê bûn l/ngh 1. ayrılmak (bir yerden, kimseden veya şeyden uzaklaşmak) 2. ayrılmak (karı koca için, evlilik birliğini bozmak) * ji mêrê xwe cihê bû kocasından ayrıldı 3. ayrılmak (babasından veya herhangi birinden ayrılarak başka bir evde oturmak)
cihê camê nd cam evi, cam yuvası
cihê çavdêriyê gözleği
cihê cebilxaneyê nd cephanelik
cihê cejnê nd bayram yeri
cihê çelitandî sıyrıntı yeri
cihê çep nd sapa yer
sapa yer, izbelik
cihê cihê h ayrı ayrı, bir bir
1) ayrı ayrı (değişik, birbirinden ayrı olan) * karê wan yên cihê cihê hene ayrı ayrı işleri var 2) ayrı ayrı (her biri için) * ji bo zarokan cihê cihê leyîstok kirîn çocuklar için ayrı ayrı oyuncak aldı 3) ayrı ayrı (her biri ayrı olarak) * cihê cihê li çêja xwarinan nihêrt yemeklerin tadına ayrı ayrı baktı 4) başka başka
cihê civanê nd toplantı yeri
cihê cûcikan nd civcivlik
cihê cumhûrkê nd toplantı yeri
cihê daxê dağlama yeri veya izi
cihê daxê ye ne yazık ki, maalesef
cihê dehl û dêş balta değmemiş (girmemiş veya görmemiş)
cihê destek livîn e mendil kadar (yer)
cihê dev ağızlık (nefesli çalgılarda ağza gelen yer)
cihê dirankolkan nd kürdanlık
cihê edebê nd ut yeri
cihê eraseyê pazar yeri
cihê giran (an jî zor) ağırlık merkezi (bir işin en önemli bölümü)
cihê girtin l/gh tecrit, ayrı tutmak
cihê heyayê nd edep yeri, ut yeri
cihê îdê nd bayram yeri
cihê jidayikbûnê nd doğum yeri
cihê jinan nd haremlik
cihê kar û îş iş yeri, iş alanı
cihê kêf û seyranê güllük gülistanlık (yer)
cihê ketiyan nd darülâceze
cihê kewaran nd arılık, kovanlık (arıların konulduğu yer)
kovanlık
cihê kirin l/gh 1. ayırmak (bir yeri bir engelle bölmek) * bexçe bi têlan cihê kirine bahçeyi telle ayırmışlar 2. ayırmak (birbirinden uzaklaştırmak) 3. ayırmak (nitelik değişikliğini anlamak) * çêyî ji xerabiyê cihê kirin iyiyi kötüden ayırmak 4. ayırmak (iki veya daha çok kimse arasındaki anlaşmayı, uzlaşmayı bozmak) * jinik ji şûyê wê cihê kirin kadını kocasından ayırdılar 5. ayırmak (tahsis etmek) * em dê vê menzelê ji zarokan re cihê bikin bu odayı çocuklara ayıracağız 6. ayırmak (oğlunu veya herhangi birini kendinden ayırarak başka bir ev tutmak) 7. ayrı tutmak, tecrit etmek 8. ayırt etmek, ayırmak
cihê kotiyan miskinhane
cihê ku (yek) çûyê em ji mêj ve jê dageriyane gittiğin yerden geliyoruz
cihê ku agir lê tune be dû jê hilnakişe ateş olmayan yerden duman çıkmaz
cihê ku agir lê tune be dû jê hilnayê ateş olmayan yerden duman çıkmaz
cihê ku ez bi şev diçimê tu bi roj newêrî heriyê benim geldiğim yerden sen gidemezsin
cihê ku herê xwedê (yekî) nede şermê Allah taksiratını afetsin
cihê ku maşik lê hebe bi destan rakirin agir çay kenarında kuyu kazmak
cihê ku maşik lê heye, çima destê xwe dikî agir? maşa varken elini yakmak
cihê ku pêgeha (yekî) bikevê giya lê hêşîn nabe bastığı yerde ot bitmez
cihê ku rêça (yekî) bikevê giya lê hêşîn nabe ayağının bastığı yerde ot bitmez
cihê ku riya rihet heye diçe ya zehmet dide ber xwe sağ eliyle sol kulağını göstermek
cihê kurman lêxistî kurt yeniği
cihê li gorî xwe dîtin (kendine yakışan makamı, durumu bulmak)
cihê marezê nd panayır yeri
cihê meraqê nd bir şeyin en heyecanlı yeri
cihê mêşan nd arılık, kovanlık (arıların konulduğu yer)
cihê mêşên hingiv kovanlık
cihê mêvanê rûmetê şeref yeri
cihê mevşenê teneşirlik
cihê mişextiyê sürgün yeri
cihê nan geçim kapısı, ekmek kapısı, ekmek yeri (yaşamak için gerekli kazancın sağlandığı yer) * divê ku mirov xiyanet bi cihê nanê xwe re neke insan ekmek kapısına ihanet etmemeli
cihê ne tune sudan sebeb, sudan sebebler
cihê neheq h haksız yere, nahak yere
cihê netune h haksız yere
cihê neynokê 1) tırnak yeri (çakı gibi açılıp kapanabilen şeyleri açmak için yapılmış kertik) 2) tırnak izi
cihê nûberan nd turfandalık
cihê pazarê (sûkê an jî eraseyê) pazar yeri
cihê pêxas li bal soldirû ye tilkinin dönüp dolaşıp geleceği yer kürkçü dükkânıdır
cihê piyê xwe kirin yerini yapmak
cihê piyên xwe kirin ayak uydurmak (kendi gidiş ve davranışını başkasınınkine benzetmek)
cihê qet tune yok yere, hiçten * tu vê mesrefê cihê qet tune dikî bu masrafı hiçten yapıyorsun
cihê req sığ yer
cihê rêveberiyê yönetim yeri
cihê şaxan nd dikmelik
cihê serî kişandin ayrı baş çekmek
cihê serkêşî kirin ayrı baş çekmek
cihê şermixandî (an jî çelitandî) sıyrık yer
cihê şewatê 1) yanık, yanık yeri 2) yangın yeri
cihê şikandinê kırık, kırık yeri * cihê şikandinê di ku de ye? bunun kırığı nerede?
cihê sindoqê sandık odası
cihê solan nd ayakkabılık, ayakkabılık yeri
cihê sûkê nd pazar yeri
pazar yeri
cihê te wek vê dinyayê fireh be toprağın bol olsun
cihê teneşoyê (an jî mevşenê) teneşirlik
cihê tiralan miskinler tekkesi
cihê tune h nedensiz
yok yere, hiçten, kuru kuruya
cihê vehesê nd dinlenme salonu
cihê waweylê Gayya kuyusu
cihê xwe baş dîtin yerini beğenmek, yerini sevmek (bitki için; yeri gelişmesine çok uygun olmak) kendine zemin hazırlamak
cihê xwe çêkirin l/bw 1. kendine yer edinmek 2. kendine zemin hazırlamak
cihê xwe dan (yeki) (birine) yer vermek (kendi yerini bir başkasına bırakmak)
cihê xwe dîtin yerini bulmak
cihê xwe girtin (an jî zift kirin) yerini kapmak
cihê xwe kirin (an jî çêkirin) yerini yapmak
cihê xwe lê bi keys kirin abayı sermek
cihê xwe şaş nekirin kılı kıpırdamamak
cihê xwe xweş kirin abayı sermek
cihê zarokanînê nd doğum evi, doğumhane
cihê zeraqê m tan yeri
cihêbar rd ayrılabilir
cihêbûn m 1. ayrıl (bir yerden, kimseden veya şeyden uzaklaşma) 2. ayrılma (karı koca için, evlilik birliğini bozma) 3. ayrılma (babasından veya herhangi birinden ayrılarak başka bir evde oturma) 4. ayırt etme, ayırma
cihêbûna karînan nd güçler ayrılığı
güçler ayrılığı
cihêbûnî m 1. ayrılık 2. ayrımlılık, farklılık
cihêbûyî rd 1. ayrık, ayrılmış 2. ayrılmış (karı koca için) 3. ayrı, ayrılmış olan (babasından veya herhangi birinden ayrılarak başka bir evde oturuyor olma) 4. ayrı tutulmuş olan
cihêbûyîn m 1. ayrılış (bir yerden, kimseden veya şeyden uzaklaşma) 2. ayrılış (karı koca için) 3. ayrılış (babasından veya herhangi birinden ayrılarak başka bir evde oturuyor olma)
cihêgirtî rd tecrit edilmiş
cihêgirtin m tecrit, ayrı tutma
cihêkar nd/nt 1. ayrılıkçı 2. rd ayırımcı
cihêkarî m 1. ayrıkçılık 2. ayırımcılık
cihêker nd/nt 1. ayrılıkçı 2. rd ayırıcı, ayırımcı
cihêkerî m 1. ayrılıkçılık 2. ayırımcılık
cihêkî h ayrımlı olarak
cihêkirî m 1. ayırı, ayrılmış olan (bir yeri bir engelle bölmüş olma) 2. ayırılmış (birbirinden uzaklaştırılmış olan) 3. ayırılmış (tahsis edilmiş olan) 6. ayırı, ayrılmış (oğlunu veya herhangi birini kendinden ayırmış olma) 7. ayrı tutulmuş, tecrit edilmiş olan 8. ayrıma tabi tutulmuş olan 9. ayrıcalı
cihêkirin m 1. ayırma (bir yeri bir engelle bölme) 2. ayırma (birbirinden uzaklaştırma) 3. ayırma (nitelik değişikliğini anlama) 4. ayırma (iki veya daha çok kimse arasındaki anlaşmayı, uzlaşmayı bozma) 5. ayırma (tahsis etme) 6. ayırma (oğlunu veya herhangi birini kendinden ayırarak başka bir ev tutma) 7. ayrı tutmak, tecrit, tecrit etme 8. ayırt etme, ayırma
cihêl cahil.
rd genç, toy delikanlı
cihenimandî rd gebertilmiş, cehenneme gönderilmiş olan
cihenimandin m gebertme, cehenneme gönderme
l/gh gebertmek, cehenneme göndermek
cihenimî rd gebermiş
cihenimîn m geberme
l/ngh gebermek
ciher n 1. dağarcık, yem torbası 2. küçük omuz çantası
cihêreng rd 1. değişik, farklı (alışılmışın dışında bir özeliği olan) * kinceke cihêreng değişik bir elbise 2. başka * ew, mirovekî cihêreng e o, başka bir adamdır 3. bambaşka 4. ayrımlı, farklı 5. değişik, yeni (o güne kadar söylenmemiş, gösterilmemiş, görülmemiş, düşünülmemiş olan)
cihêreng bûn l/ngh 1. farklılaşmak 2. başkalaşmak 3. ayrımlaşmak, farklılaşmak
cihêreng kirin l/gh 1. farklılaştırmak 2. ayrımlaştırmak
cihêrengbûn m 1. farklılaşma 2. başkalaşma 3. ayrımlaşma, farklılaşma
cihêrengbûyîn m 1. farklılaşma 2. başkalaşma 3. ayrımlaşma, farklılaşma
cihêrengî m 1. farklılık, değişiklik 2. başkalık 3. bambaşkalık 4.ayrımlılık, farklılık
cihêrengî kirin l/gh 1. değişiklik yapmak, farklılık yapmak 2. yenilik yapmak
cihêrengîkirin m 1. değişiklik yapma, farklılık yapma 2. yenilik yapma
cihêrengkirin m 1. farklılaştırma 2. ayrımlaştırma
cihet n yön
cihêtî m 1. farklılık, fark 2. ayırım 3. ayrılık, ayrılış, firkat 4. ayrılık (düşünce, görüş veya duygu arasındaki uymazlık) 5. ayrılık, büyük fark 6. ayrım, başkalık, fark 7. fark, ayrım 8. başkalık, ayrılık 9. ayırmaç, farikam
cihêtî kirin 1) fark gözetmek 2) ayırım yapmak
cihêtî kirin nava (…) 1) ayrım gayrım yapmak 2) ayırım yaratmak
cihêtîparêz nd/nt ayrılıkçı
cihêtîparêzî m ayrılıkçılık
cihêtîxwaz nd/nt ayrılıkçı, ayrılık yanlısı
cihêtîxwazî m ayrılıkçılık, ayrılık yanlısı olma
cihêtname m pusula (üzerinde kuzey güney doğrultusunu gösteren, bir miknatıs iğnesi bulunan ve yön tespit etmek için kullanılan kadranlı araç)
cihetnuma m pusula
cihêwaz rd 1. ayrı (başka, başka türlü) 2. farklı 3. değişik (benzerlerinden ayrı, farklı) 4. ayrımlı, farklı
cihêwaz kirin l/gh 1. ayırmak (nitelik değişikliğini anlamak) 2. farklılaştırmak
cihêwazbûn m ayrımlaşma, farklılaşma
cihêwazbûyî rd ayrımlaşık, farklılaşmış
cihêwazbûyîn m ayrımlayış, farklılaşma
cihêwazî m 1. ayrım, farklılık 2. ayrılık (düşünce, görüş veya duygu arasındaki uymazlık) 3. ayırtı, nüans 4. ayırmaç, farika 5. değişiklik
cihêwazî bûn l/ngh ayrımlaşmak, farklılaşmak
cihêwazîtî m 1. ayrımlılık 2. farklılık 3. değişiklik
cihêwazker rd ayırıcı, ayırt edici
cihêwazkirî rd 1. ayırılmış olan (nitelik değişikliğini anlamiş olma) 2. farklılaştırılmış
cihêwazkirin m 1. ayırma (nitelik değişikliğini anlama) 2. farklılaştırma
cihêxwaz nd/nt 1. ayrımcı 2. ayrılıkçı, ayrılık yanlısı
cihêxwazî m 1. ayrımcılık 2. ayrılıkçılık
cihêz n çeyiz
cihêz çêkirin çeyiz düzmek, sandık düzmek
cihêz danîn l/gh çeyiz hazırlamak
çeyiz hazirlamak
cihêz tiştek le ne kêm çeyiz çemen
cihêzçêker nd/nt çeyizci
cihêzçêkerî m çeyizcilik
cihêzê (yekê) amade (an jî hazir) kirin çeyizlemek
cihêzê bûkê d üğün armağanı
cihêzfiroş nd/nt çeyizci (satan kimse)
cihêzfiroşî m çeyizcilik
cihêzker nd/nt çeyizci
cihêzkerî m çeyizcilik
cihgeh n mekân
cihgir bnr cîgir
cihgirî bnr cîgirî
cihgirtî rd 1. halef, yerini alan 2. durağan 3. stabilize (sağlamlaştırılmış) 4. yerleşik, istikrarlı 5. yer kapmış 6. yer kaplamış (önemli bir hacim tutmuş olan) 7. yerine oturmuş (bir durum, bir düşünce vb. benimsenme, yaygın duruma gelmiş, yerleşmiş olan) 8. tutunmuş, yerleşmiş 9. yerini bulmuş olan
cihgirtin m 1. yer kapma 2. yer kaplama (önemli bir hacim tutma) 3. yerine oturma (bir durum, bir düşünce vb. benimsenme, yaygın duruma gelme, yerleşme) 4. tutunma, yerleşme 5. yerini bulma
cihguhêrî m becayiş
cihguherîn rz/m yer değiştirme, metatez
cihguhêstî rd yeri değiştirilmiş olan
cihguhêzî m 1. nakliyat 2. yer değiştirme
cihhiştin m pay bırakma (bir ilişkide fazla samimi olmamak, mesafe bırakma)
cihî rd yerel, mahallî
cihî bûn l/ngh yerelleşmek, mahallîleşmek
cihîbûn m yerelleşme, mahallîleşme
cihik m 1. ark, kanalet, su yolu 2. yarıntı (selin açtığı çukur)
cihikok ant/m kanalcık
cihimandî rd 1. geberik, gebertilmiş 2. defedilmiş
cihimandin m 1. gebertme 2. defetme, savma, savuşturma
l/gh 1. gebertmek 2. defetmek
cihimî nd/rd 1. geberik, gebermiş olan 2. defolunmuş olan
cihimîn m 1. geberme (hayvanlar için) 2. gümbürdeme (insan için ölme) 3. defolma, cehennem olma
l/ngh 1. gebermek (hayvanlar için) 2. gümbürdemek (insan için ölmek) 3. defolmak, cehennem olmak
cihinan h yer yer, fasıla fasıla * canê wê cihinan pelqik daye vücudu fasla fasla kabarmış
cihinîn m inatlaşma, inat etme
l/ngh inatlaşmak, inat etmek
cihkar n iş yeri
cihkî rd yerel, mahallî
cihkî bûn l/ngh yerelleşmek
cihkî kirin l/gh yerelleştirmek
cihkîbûn m yerelleşme
cihkîkirî rd yerelleşmiş, lokalize
cihkîkirin m yerelleştirme
cihkîtî m yerellik
cihlêtengbûn m 1. sıkışmak 2. bulunduğu yer kendisine dar gelme
cihlêtengbûyî rd 1. sıkışık, sıkışmış olan 2. bulunduğu yer kendisine dar gelmiş olan
cihlêtengkirî rd 1. sıkıştırılmış olan 2. bulunduğu yeri kendisine dar edilmiş olan
cihlêtengkirin m 1. sıkıştırma 2. bulunduğu yeri birine dar etme
cihnîşandan m yer gösterme
cihnişîn rd/nd 1. yerli (oturduğu bölgede doğup büyüyen, ataları da orada yaşamış olan kimse) 2. vekil, ardıl 3.m yerleşim
cihnişînê serok (an jî serek) başkan vekili
cihnîşte nd/nt vekil
cihnîştetî m vekillik
cihnuma m pusula (üzerinde kuzey güney doğrultusunu gösteren, bir miknatıs iğnesi bulunan ve yön tespit etmek için kullanılan kadranlı araç)
cihok 1. oluk (bir şeyin üzerinde oyulmuş yol) 2. ast oluk (ay yüzeyinde görülen uzun yarıklardan her biri) 3. akar 4. ant olukçuk 5. ark, karık, su kanalı
cihokî rd oluklu (üstünde yol yol oluklar bulunan) * muqaweyê cihokî oluklu mukava
cihokî bûn l/ngh oluklaşmak
cihokîbûn m oluklaşma
cihokîbûyîn m oluklaşma
cihû Yahudî.
nd/rd Yahudî
cihûbûn m Yahudîlik
cihûd nd/rd Yahudî
cihûdî m Yahudîlik
cihumandin bnr cihimandin
cihumîn bnr cihimîn
cihur bnr cihar
cihûtî mYahudîlik
cihûwar n yer, yurt
cihûwar bûn l/ngh yurtlanmak
cihûwarbûn m yurtlanma
cihvedêr nd/nt arıkçı (su yolu yapan kimse)
cihvedêrî m arıkçılık
cihwar rd yerleşik
cihwar bûn l/ngh yerleşmek
cihwar kirin l/gh yerleştirmek, iskan etmek
cihwarbûn m yerleşmek
cihwarbûyîn m yerleşme
cihwarkirî rd yerleştirilmiş olan
cihwarkirin m yerleştirme
cihxebat m çalışma yeri
cihxew m uyuma (veya yatma) yeri
cihyar bûn l/ngh yerleşmek
cihyar kirin l/gh yerleştirmek
cihyarbûn m yerleşme
cihyarkirin m yerleştirme
cih 1. dews, şûn, war 2. mekan -di cih de guncan *“ qenciya ku ne di cih de be, vala ye” -cihê daxê ye pir mixabin -cihê şanaziyê sedema kêfxweşiyê
(navdêr, nêr).
Herwiha: cî, cîh, geh.
Hevwate: der, dever, erd, axBinere.
Herwiha: herêm, navçe, war, welat, xak. Bi soranî: cêga.
ji: hevreha soranî cê(ga), zazakî ca, pehlewî ca(h), farisî ca(y), pehlewî gyag, parsî wyag, jiari.
cih dan (biwêj) rûmet û giramî pê nîşandan, xistin dereke, tê de edilandin. me cih daye lê ew ne layîq bû ku li ser hurmeta xwe nesekinî. “ji bilî nivîsaran, kovar gelek caran cih dide rexnegiriye jî. selman dilovan
cih girtin (biwêj) di dereke de xwe edilandin. heke bavo ew cih jî ji we re negirta, gelo halê me de çawa hû ya?
cih hîştin iş hîştin, jê gerrîn, cih dan, îmkan dan, şop hîştin
cih lê teng bûn (biwêj) ketin rewşeke xerab. piştî wan çewtiyen inin, min hew dît ku cih li min teng bûye.
cih lê teng kirin (biwêj) xistin nav zerp û zore. asteng kirin. leşkeran cilt li qaqaxan teng kiribû.
cih û war li vê dinyayê tune bûn (biwêj) feqîr û xizan bûn, gunehkar bûn. ruşen feqîrekî belengaz e, tu cih û warê wî li vê dinyayê tune ye. wî ew qas xirabî kiriye ku ci li û warê wî li vê dinyayê tune ye.
cihal tûrkek(twîrik) ji bendikan dezî yan şelte hatîye çêkirin dan û pêdvîyên jiyanê di kine têda, :cihalê kalê gonî, telîs, cewal
cihanîn (navdêr, mê) bi serûberkirin, bi cî anîn, berhevkirin, :kar ûerkê seyda gotî min hemû bi cih anî
cihaz (navdêr, nêr) amûr, alet, alav, hacet, halet, aparat (bi taybetî yên ku bi ceyranê yan pîlan dixebitin).
Herwiha: cîhaz.
ji: erebî >> جهاز.
ji wêjeyê: Cîhaza X-ray di kamerayê de meriv şilfîtazî nîşan dide û heta bi rovî û hûr û pizûrên meriv jî derdixe ber çav. Yanî, êdî namûs bû bexdûnis allahwekîl!(Lotikxane.com, 2/2007).
: cihazî
cihazî (navdêr, mê) rewşa cihazbûnê.
ji: cihaz + -î
cihbûn (navdêr, mê) bi mal û hal ketin, akincîbûn, xwecihbûn
cihdan (navdêr, mê) dema dezgehek yan welatek cihî bi de mirovekî jibo jiyanê
cihê 1. cuda 2. veqetî 3. ciyawaz
1. ne mîna hev (rengdêr) ne mîna hev, ne wek hevdu, ne şibî êkdu: Ew hemî eynî ne lê ev cihê ye, ne bi hev re, ne li gel hev, ne li gelêk, ne pêkve: Ew û jina xwe cihê bûne. (Êdî bi hev re najîn.).
Hevwate: cida cuda ciya ferq têvel.
Dijwate: eynî bi hev re mîna pevre pêkve şibî têkde li gelêk wek wekhev yek.
Bikaranîn: Lêker: cihê bûn, cihê kirin. Navdêr: cihêbûn, cihêkirin, cihêgirtin Rengdêr: cihêkirî, cihêbûyî. Bi soranî: ciya ciyawaz.
ji: hevreha cuda, soranî جيا (ciya), zazakî ciya, farisî جدا (cuda), belûçî cita, pehlewî yutag, avestayî yuta-, jiari.
: cihêber cihêberî cihêkar cihêkarî cihêker cihêkerî cihêxwaz cihêxwazî
cihe (yekî) di beriya (yekî) de hebûn (biwêj) te pir zedetir, xweşiktir û baştir bûn. “tu menaf nas nakî, cihê hesen di beriya menaf de heye. zana farqînî
cihê (yekî) girtin (biwêj) derfetên yekî ji dest girtin, bi zerengî û hunera xwe wekî yê berê kar pêk anîn. çawa ku ez nexweş ketim, wê cihê min girt. li hemberî vê pirsê ez ê îtirafekê bikin1. mixabin he ta niha kesê ku dê bikaribe cihê min bigire, min peyda nekiriye. sabah kara
cihê (yekî) ne li erdê ne li esman hebûn (biwêj) xerabiyeke mezin kirin. ya ku dibêjin heke rast be, cihê sercanê zerîfeyê ne li erdê, ne jî li esmên heye.
cihê (yekî) şehitandin (biwêj) kai û baiê yekî xera kirin. ew çû wî welatê dur, lê li wir jî nesekinî û cihê yekî polon şehitand.
cihe (yekî) tijî nebûn (biwêj) li şûna yekî tu kesî negirtin. bi vê meşe ez bawer nakim ku cihê ordixan tijî hibe.
cihe (yekî) xuya bûn (biwêj) tunebûna kesekî xuya kirin. ev bûn du roj ku meni çûye, lê binere, cihê wî çiqasî xitya ye?
cihê bûn veqetîn
(lêker)veqetîn cuda bûn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: جهێ بوون
cihê bûyerê (navdêr, nêr) cihê ku bûyerek lê pêk tê.
Herwiha: dema bûyerê
cihê daxê ye (biwêj) mixabin, heyf e ku, be daxewe
cihê dehl û dêşa (biwêj) cihê destpêneketî, cihê bakîr. cihê ku wî biriye, cihekî dehl û dêşa ye.
cihê jinan xera kiriye, hîn ava ye (biwêj) jin fesad û afat in. erê, navê mêran derketiye, lê cihê ku jina xera kiriye, hîn ava ye.
cihê kirin veqetandin
(lêker)veqetandin, cuda kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: جهێ کرن
cihê ku mirin lê heye, tirs çi ye (biwêj) ma ji mirinê bi wê de jî çi xerabî û dijwarî heye? çi ye, tu ew qasî ditirsî? cihê ku mirin lê heye, tirs çi ye?
cihê ku pakî lê heye, xirabî çi ye! (biwêj) divê tim pakî bê kirin. ji xerabiyê xerabî tê, ciyê ku pakî lê heye, xirabî çi ye?
cihê ku tu diçiyê, ez jê têm. , (biwêj) ez ji te baştir dizanim. zêde pesnê xwe nede, cihê ku tu diçiyê, ez jê têm.
cihê piyên xwe kirin (biwêj) xwe li cihekî yan jî di karekî de edilandin. li dora wan çû hat, heya ku cihê piyên xwe kir.
cihê şanaziyê ye layiqî îftixarê ye
cihê xwe dîtin (biwêj) h iastî îadeya layiqî xwe hatin. qet destê xwe medinê, şuna wî ew der e, wî cihê xwe dîtiye.
cihê xwe lê bi keys kirin (biwêj) xwe tê de edilandin. candilê cihê xwe lê bi keys kiriye, êdîji vir naçe.
cihêbûn (navdêr, mê) cudabûn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: جهێبوون
cihêbûnî (navdêr, mê) ciyawazî, cihêrengî ferqdarî.
ji: cihê +-bûnî
cihêbûyî (rengdêr) (Binihêre:) cihê
cihêgirtin (navdêr, mê) cudagirtin, cihêkirin, tecrit.
ji: cihê +girtin
cihêker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê cihê dike, cudaker.
ji: cihê + -ker
cihêkerî (rengdêr) cêkerî, navçegerî
cihêkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye cihê kirin
cihêkirin (navdêr) cudakirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: جهێکرن
cihêl (rengdêr) law, xort, genc, tolaz, pend, :cihêlî stirîyek bi dîve nûsya hay jê nebûang, :cihêl di xwîn germin û hay ji xwe nînin, ciwan
cihêreng 1. bi serê xwe 2. ciyawaz
(rengdêr) cuda, cihê, têvel, ciyawaz, cudaçeşn, cuda-cuda, ne mîna hev, ferq.
ji wêjeyê: Me gişan bi kêfxweşî li lîstikê temaşe kir. Lîstik beş bi beş bû. Yek beşek li ser mijareke cuda bû. Gelek tiştên cihêreng hatibûn ceribandin.(Samî Tan: Xewn û xeyal, Amidakurd.com, 10/2007).
ji: cihê + reng.
Bikaranîn: Lêker: cihêreng bûn, cihêreng kirin. Navdêr: cihêrengbûn, cihêrengkirin Rengdêr: cihêrengbûyî, cihêrengkirî.
: cihêrengî cihêrengîtî cihêrengtî
cihêreng bûn (lêker)(Binihêre:) cihêreng
cihêreng kirin (lêker)(Binihêre:) cihêreng
cihêrengbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) cihêreng
cihêrengbûyî (rengdêr) (Binihêre:) cihêreng
cihêrengî 1. cudatî 2. rengînî 3. ciyawazî
(navdêr, mê) cudatî , rengînî , ciyawazî.
Bikaranîn: Lêker: cihêrengî kirin. Navdêr: cihêrengîkirin Rengdêr: cihêrengîkirî
cihêrengî kirin (lêker)(Binihêre:) cihêrengî
cihêrengîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye cihêrengî kirin
cihêrengîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) cihêrengî
cihêrengkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye cihêreng kirin
cihêrengkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) cihêreng
cihêtî 1. cudatî 2. ciyawazî
(navdêr, mê) cudahî, ferq, ciyawazî, têvelî, ne wekhevî, ne mîna hev, ixtilaf, têvelbûn.
Herwiha: cihêyî.
ji: cihê + -tî
cihetname (navdêr, mê) pisûle, rênima, cihetnima, cihnîş, qîblename, kompas
cihetnima (navdêr, mê) pisûle, rênima, cihnîş, qîblename, cihetname, kompas
cihêwaz (rengdêr) cuda, cihê, ciyawaz, ferq, têvel, ne wek yên din.
ji wêjeyê: Çarem pirtûka helbestan a Arjen Arî, rojên borî bi navê Eroûtîka ji Weşanên Lîsê derket.Pirtûka ku ji 96 rûpelan pêk tê, bi gelek aliyên xwe, ji pirtûkên kurdî yên heyî cihêwaztir e. (Davut Özalp: Baba Tahirê Duyem: Arjen Arî, Diyarname.com, 5/2007).
ji: cihê + -waz.
: cihêwazî cihêwazîtî cihêwaztî
cihêwazî (navdêr, mê) rewşa cihêwazbûnê.
ji: cihêwaz + -î
cihêxwaz (navdêr)kesê/a cihêtîyê dixwaze
cihêz kel û melê ku malbavan û xezûrgelanê bûkê didinê û paşê siwar dikin *"bextê dê, cihêzê qîzê ye"
(navdêr, mê) cil û diyariyên din yên ku didin bûkê, qelen, rihêl, rehal, next, şîrbayî, cêyiz.
Bide ber: ciyazî.
ji wêjeyê: Min hemû helbestên xwe yên di hundir de yek bi yek li ser pelê cigareyê nivîsandin û bi riya parêzer derxistin derve. Helbestên min pêşiya min de ji zindanê derketin. Ew helbestên li ser pelê cigareyan, hê jî di sepeteke biraziya min de veşartî ne. Di nava cihêzên wê de ne. Pirtûka min a yekem Gulên Qasid ji wan helbestan pêk tê. Ew keda min di ber re daye, ji bo min gelek bi qîmet e. Ji dayikan dema dipirsin kîjan zarok li ber dilê te şêrîn e? Ger zarokeke wan a seqet hebe, ew li ber dilê wan gelek şêrîn e. Gulên Qasid ji bo min ew zarok e. Ji ber ku gelek tişt dîtiye û jiyaye..
ji: ji zimanê erebî >> جهاز
cihêz çêkirin (lêker) rihel çêkirin.
ji: cihêz + çêkirin
cihêz danîn (lêker)(Binihêre:) cihêz
cihêzandin (lêker)pê xistin, arastin, nexşandin.
ji: cihêz +-andin
cihêzçêkerî (navdêr, mê) rihel çêkerî.
ji: cihêz +-çêkerî
cihêzfiroş (navdêr, mê) rihelfiroş.
ji: cihêz +-firoş
cihêzfiroşî (navdêr, mê) rihelfîroşî.
ji: cihêz +-firoşî
cihî (navdêr, mê) cîgayî, mihelî, deven, mehcli, cîgeyî, mehelî, lokal.
ji: c +-ihî
cihî bûn (lêker) cîgayî bûn, devenbûn, mehelî bûn.
ji: cihî + bûn
cihik (navdêr, mê) co, cok, şirika avê ya fireh û drêj, berê cihikê dan nav tûtinê.
cihikî (rengdêr) cihî, deverî, lokal, mehelî.
Herwiha: cihkî
cihimandin (lêker) kuştin,geber kirin,şandin cihênmê,.
Herwiha: cihimî cihimîn. Tewîn: .
ji: cehennem.
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: Kurmancî: Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
cihimî (navdêr, nêr) (navdêr, mê) a/ê ku çûye cehennemê,, ji bo heywanan mirî,sekitî.
Herwiha: cihimandin cihimîn.
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: Kurmancî: Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
cihînan (navdêr, mê) cihanîn
cihkî (rengdêr) di cih de, di ciyê xweda, xwecihî
cihkirin (navdêr) bi cih kirin, cih jibo peydakirin, bi mal ketin
cihnîş (navdêr, mê) pisûle, rênima, cihetnima, qîblename, cihetname, kompas
cihnişan (navdêr, mê) birîkar
cihok cew *"heta cihok rast nebe, av nayê berdan"
(navdêr, mê) (Binihêre:) co
cihorr (navdêr, nêr) tûrikê dixin stuyê hespan yan keran daku alifî jê bixwin.
Herwiha: cehor, cehorr, cehurr, cehur, cehûrr, cehûr, cihor, cihurr, cihur, cihûrr, cihûr, cuhorr, cuhor, cuhurr, cuhur, cuhûrr, cuhûr.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: جهۆڕ.
Bide ber: hefsar, kurtan, rikêb, sercil, zîn.
Bikaranîn: Lêker: cihorr dan ser, cihorr kirin. Navdêr: cihorrkirin Rengdêr: cihorrkirî.
ji: hevreha soranî جوهاڵ (cuhał), farisî جوال (ceval), mazenderanî gowal, geval, pehlewî gobal, jiari. Forma farisî wek çuval ketiye tirkî û ji tirkî wek çiwal/çewal derbasî kurdî bûye li wan deveran ku di bin tesîra tirkî de ne. Di kurmancî de maneya peyva xwemalî hatiye tengkirin, di ziman û zaravayên din de û herwiha di çiwal/çewal ya deynkirî de wateya wê berfirehtir e: kîs, tûrik, telîs, torbe..
: bêcihorr, bêcihorrî, bicihorr, bicihorrî, cihorrdar, cihorrdarî
cihorr kirin (lêker)(Binihêre:) cihorr
cihorrkirî (rengdêr) (Binihêre:) cihorr
cihorrkirin (navdêr)(Binihêre:) cihorr
cihû zaroken Îshaq eleyhiselam ên ku Tewrata Mûsa eleyhiselam ji wan re hatiye hinartin *"ji malê cihûyan bixwin, li mala filehan razên"
(navdêr) bawermendên cihûtiyê, kesên li ser dînê Hz Mûsa.
Herwiha: cihûd, cuhî, cuhû, coleke.
Hevwate: mûsawî, yehûdî.
Bide ber: îbranî, îsraîlî.
ji: jiibrani יהודי (yehûdî). Ji guherîna y bi c diyar e ku ev peyv ji mêj ve di kurdî de heye û ne bi rêya erebî piştî îslamê ketiye kurdî. Y ya îraniya kevn di kurdî û farisî de bi pirranî dibe c, wek yesne- > cejn, yew- > cuda, yem(l) > caw. E bi pirranî di kurmancî de dibe i, wek behar > bihar. D jî bi pirranî di kurmancî de ji dawiya peyvê dikeve, wek soranî kird, kurmancî kir yan farisî damad, kurmancî zava. جوله‌که (culeke) ya soranî jî hevreha cihû ye. Bi heman awayî y/ie ya latînî jî di hin zimanên ewropî de bûye c/j: latînî Iūdaeus > inglîzî Jew (bixwîne: cû), fransî Juif (bixwîne: jwîf). Peyva yehûdî wergirtineke nû ya bi rêya erebî ye..
Bikaranîn: Lêker: cihû bûn, cihû kirin. Navdêr: cihûbûn, cihûkirin Rengdêr: cihûbûyî, cihûkirî.
: cihûperist, cihûperistî, cihûtî, cihûyanî, cihyanî
cihû bûn (lêker)(Binihêre:) cihû
cihû kirin (lêker)(Binihêre:) cihû
cihûbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) cihû
cihûbûyî (rengdêr) (Binihêre:) cihû
cihuk (navdêr, mê) (Binihêre:) co
cihûkî (navdêr, mê) Îbranî.
ji: cihû +-kî
cihûkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye cihû kirin
cihûkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) cihû
cihunîn (lêker)(navdêr, mê) ecêbgirtî man, matmayî bûn, mendehoş bûn, hêbetî man. Tewîn: lêker: -cihun-.
Têkildar: cihunandin.
: cihunî
cihûtî (navdêr, mê) dînê cihûyan, dînê li ser bingehê Tewratê ku ji aliyê Mûsa-pêxember ve hatiye damezrandin.
Herwiha: cihudî, cihûdî, cuhîdî, cuhîtî.
Hevwate: mûsawîtî, yehûdîtî.
ji: cihû + tî
cihûwar (navdêr, nêr) cîwar, şûnwar.
Bikaranîn: Lêker: cihûwar bûn, cihûwar kirin. Navdêr: cihûwarbûn, cihûwarkirin Rengdêr: cihûwarbûyî, cihûwarkirî
cihûwar bûn (lêker)(Binihêre:) cihûwar
cihûwar kirin (lêker)(Binihêre:) cihûwar
cihûwarbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) cihûwar
cihûwarbûyî (rengdêr) (Binihêre:) cihûwar
cihûwarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye cihûwar kirin
cihûwarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) cihûwar
cihwar (navdêr, mê) cihûwar.
Bikaranîn: Lêker: cihwar bûn, cihwar kirin. Navdêr: cihwarbûn, cihwarkirin Rengdêr: cihwarbûyî, cihwarkirî
cihwar bûn (lêker)(Binihêre:) cihwar
cihwar kirin (lêker)(Binihêre:) cihwar
cihwarbûn (navdêr, mê) weke mirov li cihekî binîne jibo jiyanê, akincîbûn, rûni: tin
cihwarbûyî (rengdêr) (Binihêre:) cihwar
cihwarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye cihwar kirin
cihwarkirin (navdêr)dema yekî li cihekî akincî bi ken, :rijêma jinavçûyî kurd bi xurtî li jêrîya îraqê cihwar di kirin
cih Binêre: cî
(=cî) m. place; pl bed. (Also see: cih ci cih, cih girtin, cih kirin, cih li xwe xweş kirin, cihgir, cihê … girtin, bi cih anîn, bi cih bûn, di nav cihan de)
cih bi cih from place to place.
cih girtin v.t. to take place.
v.t. to take place.
cih kirin v.t. to put, place.
v.t. to put, place.
cih li min teng bûye I am in a difficult situation
cih li xwe xweş kirin v.t. to make oneself comfortable.
v.t. to make oneself comfortable.
cihê local.
cihê ... girtin v.t. to take the place of.
v.t. to take the place of.
cihê cihê various, sundry.
various, sundry.
cihgir occupant
cih Flecken
Ort
cih bûn setzen, sich ~
wohnen
cih girtin an die Stelle treten
Fuß fassen
niederlassen
stattfinden
vertreten
cih hiştin einen Ort meiden
etwas aufgeben
unterlassen
verzichten
von etwas ablassen
cihê unterschiedlich
verschieden
cihê bûn auseinander gehen
trennen, sich ~
cihê daxê ye leider
tut mir leid
cihê xwe girtin aufsitzen
Platz nehmen
setzen, sich ~
cihêreng originell
cihêtî Abwechslung
Unterschied
cihêz Brautaussteuer
cihgir Ersatz
Reserve
Stellvertreter
Vertreter
cihimandin töten
verrecken lassen
cihimandin abmurksen
cihîz Brautaussteuer
ciho Jude/in
cihû Jude
cih n. ca n.
n. ca, mewqî n.
rd. dya, arzî, dya, da
m. hurêndî, ca, rêçe, hurende, rîeç, herinde, herunde, herune m.
n. post, ca, mekan n.
m. vaye, cuwa, vaya, vay m.
n. dle m., livîne m., ca n.
rd. ciya, arzî, ciya, da
cih bûn tng. ciya bîyene, arzî bîyene
cih cihê h. ciya-ciya, arzî-arzî
cih dan lg. ca dayene, rîmet dayene, qîmet dayene
cih danîn tg. rile ronayene, ca ronayene
cih dîtin lg. ca vînitene, ca vênayene
cih girtin tg. ca girewtene
m. tecrît, arzîkerdis, ciyagirewtis n.
cih guhertin tg. ca bedelnayene, ca vurnayene, ca hewelnayene
cih kirin tg. ciya kerdene, arzî kerdene
cih nîsandan tg. ca rimûsnayene, ca nîsan dayene
cih û war ca û war
cihan rd. xort, dwan, cihal, gênc, cuwan, ciwan, cun, ciwun, cênc
cihan bûn tng. xort bîyene, ciwan bîyene, cihal bîyene
cihanî m. xortîye, ciwanîye, cihalîye, xortênî, ciwanênî, cihalênî m.
cihbûn m. ciyabîyayis, arzîbîyayis, raqetîyayis, ravisiyayis n.
cihbûyî rd. ciyabîyaye, raqetîyaye
cihderketî rd. reyaye, caravejîyaye
cihê birînê m. çewr, rêça birîne n.
cihê din rd. cayêna, cawo bîn, cêna
cihê dirankolan m. kurdandang, didanqirsdang, cayê qirsê didanan n.
cihê edebê n. cayê heyayî, cayê edebî n.
cihê heyayê n. cayê heyayî, cayê edebî n.
cihê kar û îs cayê kar û gureyî, qadê kar û barî
cihê pazarê n. cayê bazarî, bazarca n.
cihê sewatî n. cayê vêsî n.
cihê xwe dîtin tg. cayê xo vînîtene, hurêndîya xo vînîtene
cihê xwe girtin tg. cayê xo girewtene, hurêndîya xo girewtene
cihêreng rd. ciya, arzî, dya, da
cihêrengbûn m. ciyareng bîyayis, bînbîyayis, vurîyayis n.
cihêtî m. dyayîye m., îhtîlaf n., dibendîye m.
cihêz n. cêz, gêz, dz, ceyîz n.
cihêzfiros m/n. cêzrotox, cêzcî, gêzrotox n.
cihêzfirosî m/n. cêzrotoxîye, cêzcîyîye, gêzrotoxîye, cêzrotoxênî, cêzcîyênî n.
cihguherîn m. cavurnayis, metatêz n.
cihî rd. cayî, lokal, mahalî, cayên
cihî bûn tng. cayên bîyene, cayî bîyene
cihimandin tg. geber kerdene, gebernayene (kutik, her û astorî)
m. geberkerdis, gebernayis (kutik, her û astorî) n.
cihimîn tng. bacîyene, geber bîyene (heywanî)
m. geberbîyayis (kutik, her û astorî) n.
cihker rd. pareker, ciyaker, arzîker
cihkerî m. parekerîye, riyakerîye, arzîkerîye m.
cihkî rd. cayî, lokal, mahalî, cayên
cihkirî rd. ciyakerde, arzîkerde, mustesna
cihkirin m. tecrît, arzîkerdis, ciyagirewtis n.
cihnisîn rd. awan, sên, meskûn
cihok m. vaye, cuwa, vaya, vay m.
cihtî m. ciyayîye m. , arzîyîye m., ferqe m., nuans n., ciyayênî m. *hatin cihêkirin llb. dya kerîyene, ameyene ciyakerdene, ameyene raqetnayene, ameyene ravisnayene
cihû rd. yahudî, cihud
cihûd rd. yahudî, cihud
cihûkî m. cîhudkî, îbrankî n.
cihet het (n), cîhet (n)