Encamên lêgerînê
n ark
cû cû b bili bili (tavuk gibi kümes hayvanlarını çağırma için çıkarılan ses)
cûbar bnr cobar
cûbir zo/n dana burnu (Gryllotalpa vulgaris)
cûbirk bnr cûbir
cûc ant/n pipi, çük (çocuk dilinde, erkeklik organı)
cûce rd cüce
cûce bûn l/ngh cüceleşmek
cûcebûn m cüceleşme
cûcelok m civciv
cûcetî m cücelik
cûcik m 1. civciv, cücük 2. kuş
cûcik (i) ant/n çük, pipi (çocuk dilinde, erkeklik organı)
cûcik derxistin civciv çıkarmak, yavrulamak
cûcika sibehê sabah kuşu
cûco n pipi (çocuk dilinde, erkeklik organı)
cûda değişik.
cûda bûn farklılaşmak.
cûdakarî ayrılıkçılık.
cûg nd eş
cûhesin bnr gûhesin
cûlag bnr çolang
cûlak bnr çolang
cûlhe nd/nt çulha, dokumacı
cûlhetî m çulhalık, dokumacılık
cûlik n pipi, çük
cûm (i) n 1. çiğnemik 2. çiğnem, çiğnemlik 3. sakız * cûmê qanikan kenger sakızı 4. herhangi bir şeyin topak halinde oluşu
cûm (ii) n dokuma yapılan yer
cûm û celat bûn l/bw yerin dibine geçmek, yerin dibine batmak, yerin dibine girmek, buhar olmak (yok olmak, kaybolmak)
cûmî cela bûn l/bw (bir kimse ) kayıplara karışmak, sır olmak, sıra kadem basmak
cûmîcelabûn m (bir kimse ) kayıplara karışma, sır olma, sıra kadem basma
cûmik (i) n bir çiğnemlik sakız
cûmik (ii) n ince üzün şeylerin dokunduğu el tezgahı
cûmikker dokumacı, tekstilci.
cûmikkerî dokumacılık, tekstilcilik.
cûmker nd/nt dokumacı
cûmkerî m dokumacılık
cûn 1.kurşuni (renk). 2.maviye çalan beyaz.
cûn (i) bnr conî
l/gh çiğnemek
cûn (ii) n döl
cûn (iii) n parça * cûnek bide min bana bir parça ver
cûn (iv) rd 1. gri, koyu giri, kurşunî 2. kırçıl
cûn (v) m çiğneme
cûn kirin l/gh daldırmak
cûna m bir kadın baş örtüsü
cûnek rd grice, grimsi, sincabî renk
cûnekî rd 1. grice, grimsi 2. kırçıl, kırçılca
cûnekî bûn l/ngh kırçıllanmak, kırçıllaşmak
cûnekîbûn m kırçıllanma, kırçıllaşma
cûng (i) bot/n düğün çiçeği (Ranuncus)
cûng (ii) n dış köşe
cûnî bot/m cacık otu
bnr cinî, cinowî
cûnikî rd 1. grice, grimsi 2. kırçıl, kırçılca
cûnkirin m daldırma
cûnta m cunta
cûntaparêz nd/nt cuntacı
cûntaparêzî m cuntacılık
cûqîn rd zayıf (görevini yapacak yeterli gücü olmayan)
cûr (i) m baskı * ketiye bin cûra wan baskıları altına girmiş
cûr (ii) n koruk
cûrd bnr cerd û cûrd
cûre tür, türlü, nevi.
cûre (i) ufak boylu, cüce
cûre (ii) mzk/m cura
cûrebend nd/nt curacı
cûrebendî m curacılık
cûrejen nd/nt curacı
cûrejenî m curacılık
cûrik n 1. koruk 2. ufak taneli bir üzüm türü
cûrikê çivîkan nd kuş üzümü
cût bot/m Hint keneviri (Canabis sativa)
cûtî rd çiğnenmiş
cûtik nd/rd ikiz, koşa
cûtin çiğnemek.
m çiğneme
l/gh çiğnemek * loqa ku ez dicûm nikarim daqurtînim çiğnediğim lokmayı yutamıyorum
cûtin û kirin devê (yekî) çiğneyip ağzına koymak * qey em bicûn bikin devê te jî? çiğneyip ağzına da koymamız mı lazım?
cûwab bnr cewab
cûz m ilik, kemik iliği
cûzam bj/m cüzam
cûzan m 1. ustra 2. jilet
cûzera bot/m havuç
(lêker) ji cûn.
Herwiha: cût.
Bide ber: ço, çû.
Dijwate: necûDemên din, bice, dicû, cûbe, dicû, cûye, cûbû
cûbir Ajalekî li bin erdê dijî,bi devê xwe yê meqesî qurmê şitlan dibire û dixwe.
cûbrik bihoka çirçirok
bihoka çirçirok
cûc (navdêr, nêr) organê nêranîyê yê zarokan.
: xin û cûc
cûce (navdêr) bejnbost, cûcik, mirovên ku bejna wan zêde kurt e, bejnkurt, bejnkin.
Bikaranîn: Lêker: cûce bûn, cûce kirin. Navdêr: cûcebûn, cûcekirin Rengdêr: cûcebûyî, cûcekirî.
Herwiha: cwîce.
: cûcehî, cûcetî, cûceyane, cûceyî
cûce bûn (lêker)(Binihêre:) cûce
cûce kirin (lêker)(Binihêre:) cûce
cûcebûn (navdêr, mê) (Binihêre:) cûce
cûcebûyî (rengdêr) (Binihêre:) cûce
cûcekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye cûce kirin
cûcekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) cûce
cûcetî (navdêr, mê) rewşa cûcebûnê.
ji: cûce + -tî
cûceyane (rengdêr) bi awayekî cûce.
ji: cûce + -ane
cûcik têjika çivîkan
têjika çivîkan
cûdayî (rengdêr) cihêtî.
ji: cû +dayî
cûdayî kirin (lêker) cû­dayî kirin, ferqî kirin.
ji: cûdayî + kirin
cûdî (navdêr, nêr) çiyayek e li Botan li Bakurê Kurdistanê (tê bawerkirin ku Nûh-pêxember di dema tûfana mezin de keştiya xwe li serê wî rawestandibû daku nexeriqe anku nenoqe).
Herwiha: Cudî Cwîdî.
ji: ji erebî الجودي (el-Cûdî) jisumeri Gutium, Gutuum ku di kurdî de di navê du eşîrên Botan - Goyî Goî û Gewda - de jî bi forma xwe ya ne-erebîkirî jî dimîne. G di erebî de nîne loma dibe C. Guherîna T pêşî bi D û paşî ketina D bi temamî yan guherîna wê bi H/Y diyardeyeke berbelav ya zimanê kurdî ye. Bo nimûne: pehlewî vat --> farisî bad, zazakî va, kurmancî ba. Ji eynî rehî: Goyî, Gewda.
cûm [I] 1. bi qasî cûtina carekî benîşt 2. benîşt [II] cihê ku lê tevn tê raçandin
(navdêr, nêr) benîştê ji bo cûtinekê, yek benîşt: Min ji etar du cûm benîşt kirîn..
Têkildar: cûn, cûtin.
Bide ber: çûm, cûn .Binêre.
Herwiha: bûm, mûm, şûm
cûmî cela bûn binevat bûn
(rengdêr) cela bûn binevat bûn
cûmîcelat bûn (biwêj) ji nişka ve winda bûn. nizanim çawa bû lê her min mêze kir kit qiz û dê cûmîcelat bûn.
cûmik [I] bi qasî cûtinekî benîşt [II] dezgehê tevna ku tejên dirêj tê de tên raçandin
bi qasî cûtinekî benîşt, dezgehê tevna ku tejên dirêj tê de tên raçandin
cûmikkerî (navdêr, mê) çilagî.
ji: cûmik +-kerî
cûmker kesê ku tevnan radiçîne *"goşkar pêxwas in, cûmker bêkiras in"
kesê ku tevnan radiçîne goşkar pêxwas in, cûmker bêkiras in
cûmkerî karê raçandina tevnan
(navdêr, mê) karê raçandina tevnan, çilagî
cûn [I] 1. cûniyê ser keviran, kortika kêvir 2. kortala dankutanê [II] 1. tov 2. avik [III] parçe, tîke [IV] 1. gewr, rengê hêşînkew 2. kever *"rêç rêça kera cûn e, sûc sûcê bûkên nû ne" [V] gûn, reng [VI] cûyîn, cûtin
1. dan ber didanan (lêker)(navdêr, mê) dan ber didanan, diran lê dan (tiştek çirr yê hûr nebe, wek benîşt anku qajik).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: جوون.
Herwiha: cûtin, cûyan, cûyîn, cîn, cîtin, cwîn, cwîtin, cwîyîn.
Bide ber: çûn. Tewîn: Lêker: -cû-.
ji: Proto-hindûewropî: ģyeu- (cûn, cûtin, gestin, gezandin, leq lê dan) Proto-aryayî: jyau- (cûn, cûtin) Pûnjabî: jw- (cûn, cûtin) Middle Persian: jw- (cûn, cûtin) Farisî: javīdan/jav- (cûn, cûtin) ir Kurdî: cûn, cûtin (-cû-) (cûn, cûtin) ... , (Zazakî: cawîten/caw- (cûn, cûtin) Rûsî: жевать (ževát’) (cûn, cûtin) Înglîzî: chew (cûn, cûtin), Almanî: kauen (cûn, cûtin) ...Çavkanî: Cheung p.226 Pokorny: 400 Hevreh: cênîk.
: cûyayî, cûyî, cûyok.
Bi zaravayên kurdî: Kurmancî: cûn, cûtin, Kurdî (Soranî): cwîn, feylî: Lekî: Hewramî: Zazakî: cawitene
cûnandin (lêker)(navdêr, mê) sefandin, sinifandin, cûrandin, polandin, kategorîze kirin
cûne dixwe heft libê sabûnê, lê cûna nayê qanûnê (biwêj) ji bo kesên ku rastbûn û duristbûna wan ne guncan be tê bikaranîn. min ji te re got ezbenî, ev nabe mirov û însan. cûne dixwe heft libê sabûnê, lê cûna nayê qanûnê.
cûnek (navdêr, mê) cûnekî.
ji: cûn +-ek
cûnekî (navdêr, mê) spiyê qirêjokî, gewrikî, spîçole, sîxboz, boz, cûn, cûnek.
ji: cûnek + -î
cûnekî bûn (lêker) spîçole bûn, boz bûn, sîxboz bûn.
ji: cûnekî + bûn
cûnekîbûn (navdêr, mê) spîçolebûn, bozbûn, sîxbozbûn, spîçole bûn, boz bûn, sîxboz bûn.
ji: cûnekî +bûn
cûnî curnik
cûr bi cûr (rengdêr) tiştên ji gelek cûnan, cuda-cuda, cihê-cihê, çeşît-çeşît.
Herwiha: cor bi cor corbicor cor-bi-cor cor be cor corbecor cor-be-cor corawcor corewcor cur bi cur curbicur cur-bi-cur cur be cur curbecur cur-be-cur curawcur curewcur cûrbicur cûr-bi-cûr cûr be cûr cûrbecûr cûr-be-cûr cûrawcûr cûrewcûr.
ji: cûr
cûrandin (lêker)(navdêr, mê) sefandin, sinifandin, cûnandin, polandin, kategorîze kirin
cûretkar agirçav, çalak, bicuret, cesûr, wêrek, bêtirs, mêrxas
cûrnik çalên li ser keviran ên av tê de dicive
cûtene (Zazaki) cûtin
cûtî (navdêr, mê) cîtî.
ji: c +-ûtî
cûtin/dicû/bicû cûyîn
cûtyar (Soranî) (navdêr)wate, cotyar
cûx (navdêr)(navdêr, nêr) nîr, یوغ,.
Hevwate: nîr.
ji: hindo ewropî: įeu-g-, ingilîzî yoke, hev reh di gel cot
cûyîn/dicû/bicû 1. di nava diranan de hêran 2. di dêv de gerandin 3. pêpest kirin û ked xwarin 4. sox kirin
cûzele (navdêr, mê) amûrek muzîkê ye
cûda kirin v.t. to separate
v.t. to separate
cûm bûn v.i. to be obscured
cûn (adj.) grey
cûre ûore various
various
cûtin (bicû) to ohew
cûbirk Heimchen
cûcelok Küken
cûcik Küken
Vogel
Vogeljunges
cûcûk Küken
Vogeljunges
cûda einzeln
getrennt
unterschiedlich
verschieden
cûdayî Abwechslung
cûm Kaugummi
cûn Dotterblume
Hahnenfuß
cûre Gattung
Sorte
cûre cûre allerlei
cûtin kauen
zerkauen
m. cu, cucu (ziwanê domanan de kerge) n.
cûbir m. zoo. cumure, lope n.
cûc n. bilo, çulik, cucik, bilik, çuç, belo, cuc, bil (ziwanê domanan) n.
cûce rd. cure, hacuc, bejnmirik, bejnvîzo, mirik, cuce
cûcetî m. cureyîye, hacucîye, bejnmirikîye, bejnvîzoyîye, mirikênî, cuceyênî m.
cûcik n. bilo, çulik, cucik, bilik, çuç, belo, cuc, bil (ziwanê domanan) n.
m. lîçike, çêjike, çûçike, leyîre, çêl, leyr, lîr, cucige, lîhîr m.
cûda rd. dya, arzî, dya, da
cûda bun lng. dya bîyene, arzî bîyene
cûda kirin lg. ciya kerdene, arzî kerdene, cêde vetene, cêser kerdene, cê kerdene, cêde kerdene
cûdaçapî m. dyaçapîye, arzîçapîye m.
cûdayî kirin lg. . dyayîye kerdene, arzîyênî kerdene
cûm n. piran n.f parî n.f loqe m.f loqme n.f gepe m.f pirun n.f luqme n.
cûmîcelat bûn lng. sir bîyene
cûmîcelatbûn m. sirbîyayis n.
cûmik m. bazû, pazû n.
m. gude, gudike m.
n. hetan, hîrem, heton, herem, hîrên, heton n.
cûmker m/n. tefkir n.
cûmkerî m. tefkirîye, tefkirênî, çulagîye m.
cûn lg. cutene, cuwitene, cawitene, cuyene
m. kîm. erzîz, zîriç, qerqesun, erjîj, zêrç, qersun n.
m. bot. gula wisarî, vîlika wisarî m.
rd. simorgon, sincabî, simorreng, simorên
cûnek rd. simorgon, sincabî, simorreng, simorên
cûnekî rd. simorgon, sincabî, simorreng, simorên
cûng m. bot. gula wisarî, vîlika wisarî m.
m. bot. vasê cadxî, cadxvas n.
cûnî m. bot. vasê cadxî, cadxvas n.
cûns rd. erzîzgon, qersunên, erzîzî, erzîzên, gewro tarî, zêrçreng, hel, qersunî
cûnsî rrî. erzîzgon, qersunên, erzîzî, erzîzên, gewro tarî, zêrçreng, hel, qersunî
cûnta m. cûnta m.
cûntaparêz rd. cûntawaz, cûntaperwer, cûntaparêz, cûntacî
cûntavan m/n. cûntawan, cûntacî n.
cûqîn rd. bêfir, bêqudim, bêhêz, bêteqet, bêquwet, bêhal
cûr n. kerike, teyije, kalike, xage, teyic, xoxe, qorixe, teynce m.
cûre m. çêsît, mewj, cure, tore, tewr, babet, bêj, çêsîd, tewir n.
rd. cure, hacuc, bejnmirik, bejnvîzo, mirik, cuce
cûtin lg. . cutene, cuwitene, cawitene, cuyene
cûyîn lg. . cutene, cuwitene, cawitene, cuyene
cûzan m. usture, îstrî, ustura, estire n.
cuhî, mûsewî, yehûdî
cûce çûçel, mirîşk
cûcele çûçelk, mirîşkok, çûçik
cûk kirdin çirpîn, çirpeçipîn, çirpeçirp
çîpîn, çîpeçîpîn, çîpeçîp kirin
cûk, cûke (dengê) çirpeçirp
(dengê) çîpeçîp
cûkandin çirpîn, çirpeçipîn, çirpeçirp
çîpîn, çîpeçîpîn, çîpeçîp kirin
cûkî cadû, pîretewt
cûlan livîn, lebitîn, qeliqîn, leqîn, leqihan, liqîn, liqliqîn, hereket kirin, ji cihekê hatin yan çûn, cihê xwe guherandin
bizaftin
colîn, li hewa livîn, hejîn
cûlandin livandin, lebitandin, qeliqandin, leqandin, liqandin, liqliqandin, hereket lê kirin, ji cihekê birin yan anîn, cihê tiştekî guherandin
colandin, li hewa livandin, hejandin
cûle, cûlanew liv, lebat, qelq, bizav, tevger, hereket, bizûtnewe
cûlekan cuhîgeh, taxa cuhiyan, ghetto
cûn cûn, cûtin
cût cot, (dijw. kit, tek, tenê)
cot, cotkarî, cotyarî, karûbarê kêlan û çandina zeviyan
cût ajotin cot kirin, zevî kêlan, cot ajotin, zevî ajotin
cûtbendan demsala cotkirinê
cûtdar cotkar, cotyar
cûte zîtik, cotik, pêndanîna bi herdu paşpiyan / lingên piştê
cûte lê dan zîtik avêtin, cotik lê dan