Encamên lêgerînê
birû rd yüzlü
n kaş (gözlerin üzerinde kemerli birer çizgi oluşturan kısa kıllar) * bi çav û biriyan îşaret da min bana kaş göz etti
n doğum sancısı
birû hatin (yekê) ağrısı tutmak, doğum sancıları başlamak
birû kirin cot kaş çatmak
birû lê şikand (birine) kaşlarını çatmak
birû li hev kirin co t kaş yıkmak
birû yê avê ketin su yüzüne çıkmak
birû yê dinyayê ketin sevinçten dört köşe olmak
birû yê min şe dike (an jî dikî) çavê min derdixe (an jî derdikî) kaş yapayım derken göz çıkarmak
birû yê qeytanî keman gibi (kaş)
birû yê zarû doğum sancısı
birû yên (yekî) hildayî bûn kaşları kalkık olmak
birû yên (yekî) hildayî ne kaşları kalkık
birû yên xwe hildan kaşlarını kaldırmak
birû yên xwe kirin cot kaşlarını çatmak, çatınmak * polîs birûyên xwe kirin cot û lê mêze kir polis kaşlarını çatarak ona baktı
birû yên xwe pêl kirin çatınmak
birûçik rd 1. eli yüzü düzgün 2. estetik * nan birûçik tê xwarin
birûcot rd çatık kaş
birûdan rd olaylı
birûdar rd kaşlı
birûdên rd yanaklı
birûhildayî rd kaşları kalkık
birûk m kuru ayaz * birûkeke sar tê kuru bir ayaz esiyor
birûketin m yüze çıkma (sıvının yüze çıkması)
birûm bot/m yaban havucu (Pastinaca sativa)
birûmet onurlu, saygı değer.
rd onurlu, hasiyetli, şerefli
birûmetbûn m 1. onurlanma, onurlu olma 2. onurluluk
birûn rd 1. yağlı (üzerinde veya içinde yağ olan) 2. yağlı (yağla yapılmış olan) * çoreka birûn yağlı çörek
birûnbûn m 1. yağlı olma, yağlanma 2. yağlılık
birûng (i) bnr birû
birûng (ii) m tülbent
birûnî m yağlılık
birûpêl rd çatık kaş
birûpoş rd maskeli
birûqalind rd dört kaşlı
birûreş rd kara kaşlı
birûş m bulgur
birûsandin m parıldatma, parlatma
l/gh parıldatmak, parlatmak
birûsîn m parıldama, parıldayış, parlama
l/ngh parıldamak, parlamak
birûsk m 1. çakın, çakım 2. şimşek, yıldırım 3. ani keskin sancı 4. telgraf
birûsk (i) bj/m lûmbago
birûsk dan l/gh şimşeklenmek
birûsk jendin l/gh yalabımak, şimşek çakmak
birûsk ji ber çavê (yekî) çûn gözlerinde şimşekler çakmak
birûsk lê dan l/bw şimşek çakmak
(an jî xistin) yıldırım çarpmak
birûsk li mala te bikeve evine şimşek düşsün
birûsk vedan l/gh şimşeklenmek, şimşek çakmak, yalabımak
birûsk vejandin l/gh şimşeklenmek
(dan an jî vedan) şimşek çakmak
birûska esmanan li (yekî) xistin Allah’ından bulmak
birûska esmanan li te bixe ölesin
birûskan m parlama
birûskandin m ışıldatma, parıldatma
l/gh ışıldatmak, parıldatmak
birûskasa rd şimşek gibi
birûskavêj m şimşek saçan
birûskdan m şimşeklenme
birûskdayîn m şimşeklenme
birûske m 1. şimşek parıltısı 2. telgraf 3. telgraf (telgraf yoluyla alınan haber)
birûske şandin telgraf çekmek
birûskekar nd/nt telgrafçı
birûskekarî m telgrafçılık
birûskename m telegram
birûskevan nd/nt telgrafçı
birûskevanî m telgrafçılık
birûskexane m telgrafhane
birûskeyî rd telgrafla ilgili
birûskî rd yıldırım gibi
birûskîn l/ngh ışıldamak, parlamak
birûskîn (i) yıldırımvari, yıldırım gibi
birûskîn (ii) m ışıldama, parlama, parlayış
birûskjendin m şimşek çakma, yalabıma
birûsklêdan m şimşek çakma
birûskname m telgraf, telegram (telgraf yoluyla alınan haber pusulası)
birûskparêz m yıldırımsavar, yıldırımkıran
birûskvedan m şimşeklenme, şimşek çakma, yalabıma,
birûskvejandin m şimşeklenme
birûskweş m telfgraf cihazı
birûskyar nd/nt telffrafçı
birûskyarî m telfgrafçılık
birûsokî rd/h parlakça
birûstin m parıldama
l/ngh parıldamak
birûyê tengiyê nd doğum sancısı
birû mûyên wekî kevaneyekê li fêz çavan şîn dibin, bijang *"li ser çavan, birû hene" -birû şeh kirin û çav der kirin 1. hembêz kirin û ji piştê zêl vexistin 2. wekî alîkarî xuya bûn û xedarî kirin
(navdêr) mûyên li raserî çavan li jêra eniyê, zarokên şûm û nesekinî û bêrêz: Kurê Hacî Saîleyê gelkî birû ye..
Herwiha: birh, biri, birî, birûw, birwî, brî, brû, burh, burî, burû.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: بروو.
Bide ber: bijang, cênîk, mijîlank, simêl, rî, pirç, porr, rêv.
ji: Ji Proto-hindûewropî h₃bʰruH-, Proto-aryayî bʰrū-, hevreha brûet ya avestayî, birû ya pehlewî, burî ya zazakî, ئه‌برۆ (ebro) ya soranî, ابرو (ebrû) ya farisî, وروځه (wirûje) ya peştûyî, भ्रू (bhrû) ya sanskrîtî, brow ya inglîzî, Braue ya elmanî, бровь (brovi) ya rusî, ὀφρύς (ofrus) ya yûnaniya kevn... Proto-hindûewropî: h₃bʰruH- (birû) Proto-aryayî: bʰrū- Avestayî: brûet (birû) Middle Persian: brūg (birû) Sogdî: brwkh (birû) Farisî: ebrû (birû) Belûçî: burvan (birû) Kurdî: birû (birû) Kurdî (Soranî): ebro (birû) Kîrîbatî: bura (birû) ... Zazakî: burî (birû) Sanskrîtî: bhrû (birû) Yewnanî: ophrus (birû) Almanî: Braue (birû) Înglîzî: brow (birû) ...Çavkanî: Horn p.16, Lubotsky Pokorny: 172 wateya duyem: ji bi- + rû.
Bikaranîn: Navdêr: birûdan
birûbazî (navdêr, mê) rûbazki, rûbazkî.
ji: birû +-bazî
birûdan (navdêr, mê) (Binihêre:) birû
birûdar (rengdêr) bibirû.
ji: bi- +rûdar
birûdayî (rengdêr) rû dan.
ji: birû +dayî
birûkenî (navdêr, mê) nûwazdar, xweşdar, bixweşgotin, biîltifat.
ji: bi- +rûken +-î
birûmet (rengdêr) bişeref, binamûs, şerîf, bihagiran, nirxdar, biqîmet, qedirgiran, qedirbilind, bihadar, nirxgiran, binirx, rêzdar, ezbenî, nirxbilind, rûmetdar, hêja, hejî, giran.
Herwiha: birîmet birwîmet.
Dijwate: bêrûmet.
ji: bi- + rûmet.
Bikaranîn: Lêker: birûmet bûn, birûmet kirin. Navdêr: birûmetbûn, birûmetkirin Rengdêr: birûmetbûyî, birûmetkirî
birûmet bûn (lêker)(Binihêre:) birûmet
birûmet kirin (lêker)(Binihêre:) birûmet
birûmetbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) birûmet
birûmetbûyî (rengdêr) (Binihêre:) birûmet
birûmetdarî (navdêr, mê) bi lewendî, bi rûmetdarkî, bi merdî.
ji: birûmet +-darî
birûmetî (navdêr, mê) serbilindî.
ji: bi- +rûme +-tî
birûmetkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye birûmet kirin
birûmetkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) birûmet
birûn (rengdêr) rûnî.
ji: bi- +rûn
birûng (navdêr)•(Binihêre:) birû
birûnî (rengdêr) rûnîbûn.
ji: bi- +rûnî
birûnivîsdarî (navdêr, mê) bi guhaztodarî.
ji: bi- +rûnivîs +-darî
birûnivîsî (navdêr, mê) rûnivîskî.
ji: birû +-nivîsî
birûpoş (rengdêr) rûpoşdar, mastkedar, bimaske.
ji: bi- +rûpoş
birûqayimî (rengdêr) bi bêşermî, bi reqî, rûqayi- mîkî.
ji: bi- +rûqayimî
birûsîn (lêker)(navdêr, mê) biriqîn, ronahî jê çûn, geşî jê xuya bûn, pêketin, zehf rewşenî dan.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: برووسین.
Herwiha: birîsîn. Tewîn: Lêker: -birûs-.
Têkildar: birûsandin.
ji: birûsk - -k + -în
birûsk berqvedana esmên a ku carinan xisarê jî bi xwe re tîne -birûsk vedan berqa bi xisar vedan
(navdêr, mê) qirqira ewran, gurmîna ewran, şirqîna ewran, dengên ji ewran tên.
Herwiha: birîs, birîsî, birîsk, birûs, birûsî, brîs, brîsî, brîsk, brûs, brûsî, brûsk.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: برووسك. Nêzîk: birq.
ji: hevreha soranî برووسکه (birûske), şêxbizinî wîriska, feylî biłaçe, zazakî vire, belûçî بیر (bîr), jiari, belkî herwiha çekî blesk, polonî błyskawica, holendî bliksem, swêdî blixt... hemû ji Proto-hindûewropî bʰleyǵ-..
Bikaranîn: Lêker: birûsk dan. Navdêr: birûskdan.
: birûsk lêdan, birûskandin, birûske, birûskî, birûsîn
birûsk dan (lêker)(Binihêre:) birûsk
birûsk li şemîge ketin (biwêj) înşelah birûsk li mala wî bikeve, ev bela hemû di rûye wî fesadî de hatin serê me. (nifir)
birûsk vedan (lêker)birûsk vejandin, birûsk dan, birûskdan.
ji: birûsk + vedan
birûskandin (lêker)çirûsandin, birisandin, teyisandin, zeriqandin, beriqandin, îsandin, îsikandin, birbisandin, çayisandin, çilwilandin, çirisandin, çiriskandin, biriqandin, weriqandin, birûsandin, birûsandin birbisandin, eyîsandin.
ji: birûsk +-andin
birûskasa (hoker) wek birûskê, mîna birûskan.
Herwiha: brûskasa.
ji wêjeyê: Di destpêka zemanekî nesalixdayîKu zeman hê nêremokÛ avis bû bi tarî û roniyê.Ji alîkî bêalîJi batinDu kevok, bi fir, hatin Geriyan li bilindayiya, li pehnayîNoqî kûrayiyê bûn, brûskasa...Warek ji xwe re hilbijartinDanîn li erdêXwe şelihandin ji post û kirasa(Rojen Barnas: helbesta Dîcle û Firat, pirtûka Milkê Evînê, Weşanên Nûdemê, 1995, r. 7).
ji: brûsk + -asa
birûskdan (navdêr, mê) (Binihêre:) birûsk
birûske (navdêr, mê) birqî, telegram, telegraf, peyamên ku bi telegrafê hatine şandin.
Herwiha: birîske brîske brûske.
ji: birûsk + -e
birûske kişandin (lêker)telgraf şandin.
ji: birûske + kişandin
birûskedar (rengdêr) çirisî, teyîsî, teyisî, ronek.
ji: birûske +-dar
birûskekar (navdêr, mê) karkerê birûskeyê.
ji: birûske +-kar
birûskekî (navdêr, mê) bi birûskeyî.
ji: birûske +-kî
birûskevan (navdêr, mê) telgrafvan.
ji: birûske +-van
birûskevanî (navdêr, mê) telgrafvanî.
ji: birûske +-vanî
birûskexane (navdêr, mê) telgrafxane.
ji: birûske +-xane
birûskgir (navdêr, mê) dijbirûsk.
ji: birûsk +-gir
birûskî (navdêr, mê) rewşa birûskbûnê.
ji: birûsk + -î
birûsklêdan (rengdêr) birîsîvedan
birûskname (navdêr, mê) telgraf.
ji: birûsk +-name
birûskvedan (navdêr, mê) birûskvejandin, birûskdan.
ji: birûsk +vedan
birûy (Zazaki) (navdêr). Bi kurmancî: birû
birûye min şeh dikî, çave min jî derdixî (biwêj) ji kerê zedetir ziyan kirin. ev çawa alîkariye kuro? tu birfiye min şeh dikî, çave min jî derdixî
birûyî (navdêr, mê) rewşa birûbûnê.
ji: birû + -yî
birûsk thunder
f. lightning.
birûske telegraph
f. telegram
birûskevan telegrapher
birûskeyî telegraphic
birû Augenbraue [f.]
birûşandin aufblitzen
aufleuchten
birûsk Blitz
Blitzschlag
birûşkandin aufblitzen
aufleuchten
birû n. ona. biruye, birew, bûre, biruyî, birênî, bûrîye, birewî, birînî, biruy, bûrî, birwey, birîuye, birew, bûre, biruyî, birênî, bûrîyî, birewî, birinî, biruy, bûrî, birwey, ¦¦
birûm m. bot. zirgizêre, gizêra çolî m.
birûmet rd. heysîyetin, rîmetdar, îtîbarin, rêzdar, heysîyetdar
birûn rd. ronin, çivrin, tonin
birûng n. biruye, birew, bûre, biruyî, birênî, bûriye, birewî, birînî, biruy, bûrî, birwey, birîuye, birew, bûre, biruyî, birênî, bûrîyî, birewî, birinî, biruy, bûrî, birwey, birî m.
birûnî m. roninîye, ronînênî m.
birûpos rd. rîpûsin, maskeyin
birûsk m. bilûsk, virsik, bilisk, vire, virisk, virso, blusk, viro, bulusk, virûsûk n.
birûsk dan lg. . bilûsk estene, virsik akewtene, vire virsayene, virisk dayene, bilûsk takewtene, bilûsknayene, virsayene
birûsk lê xistin lg. bilûskî pirodayene, virsoyî pirodayene, bilûskî risanitene, viriskî pirodayene
birûsk lêdan lg. bilûskî pirodayene, virsoyî pirodayene, bilûskî risanitene, viriskî pirodayene
birûsk vedan lg. bilûsk estene, virsik akewtene, vire virsayene, virisk dayene, bilûsk takewtene, bilûsknayene, virsayene
birûsk vejandin lg. bilûsk estene, virsik akewtene, vire virsayene, virisk dayene, bilûsk takewtene, bilûsknayene, virsayene
birûskandin lg. çirûsknayene, bereqnayene, çirisknayene, bilûsknayene, çirisnayene, zereqnayene, biriqnayene
n. çirûsknayis, bereqnayis, çirisknayis, bilûsknayis, çirisnayis, zereqnayis, biriqnayis n.
lg. bilûsk estene, virsik akewtene, vire virsayene, virisk dayene, bilûsk takewtene, bilûsknayene, virsayene
birûskdan m. bilûskestis, viriskdayis, bilûsktakewtis, virsikakewtis, virevirsayis, viriskdayis, bilûsktakewtis, bilûsknayis, virsayis n.
birûskîn m. çirûskîyayis, bilûskîyayis, bereqîyayis, çiriskîyayis, zereqîyayis, çirisîyayis, biriqîyayis n.
lng. . çirûskîyene, bilûskîyene, bereqîyene, çiriskîyene, zereqîyene, çirisîyene, biriqîyene, gizgizîyene
birûskvedan m. bilûskestis, viriskdayis, bilûsktakewtis, virsikakewtis, virevirsayis, viriskdayis, bilûsktakewtis, bilûsknayis, virsayis n.
birûskvejandin m. bilûskestis, viriskdayis, bilûsktakewtis, virsikakewtis, virevirsayis, viriskdayis, bilûsktakewtis, bilûsknayis, virsayis n.
birûske telegraf, birûske
çirûsk