Encamên lêgerînê
bi Bî, kurtebêja bîzmûtê lâm
Bî, kurtebêja bîzmûtê kîm
biat bîat
biat etmek (biat edilmek) bîat kirin
bibehre bêbehre, bêpay, bêpar
biber îsot.
1. îsot, fîlfîl, hîçhar (Capsicum annuum) (botanîk) 2. îsot, hîçhar (berhema vê riwekê ku hem bi tezetî û hem jî bi hişkî tê xwarin)
îsot; capsicum annum
biber dolması îsotên tijekirî, heşîna îsotan, kortika îsotan
biber dolması yap­mak îsot tije kirin, îsot heşandin
biber gibi eynî îsot e (ji bo tiştê ku pir tûj û no ye)
biber gibi yanmak agir pê ketin, şewitîn (ji bo pir êşîna çav, ten û hwd.)
biber turşusu tirşîna îsotan
biberci îsotfiroş
îsotfiroş nd/nt
bibercilik 1. îsotfiroşî 2. cenaniya îsotan
1. îsotfiroşî 2. cenaniya îsotan m
biberiye filfil, biberiye
filfil, bîberiye m
biberlemek îsot pê werkirin
îsot pê werkirin l/bw
biberli 1. biîsot, bihîçhar 2. tûj, no
1. biîsot, bihîçhar 2. tûj, no rd
biberlik 1. îsotdank 2. bexçeyê îsotan
1. îsotdank 2. bexçeyê îsotan m
biberon mostik.
mostik, pizînk, bîberon
mostik, pizînk, bîberon m
bibersiz 1. bêîsot, bêhîçhar 2. netûj, neno
1. bêîsot, bêhîçhar 2. netûj, neno rd
bibi apa, met, metik (xwişka bavê)
apa, met, metik (xwişka bavê) m
bibliyo bîbliyo
bibliyo gibi keçika nazik a hûrik
bibliyofil pirtûkhez, kitêbhez nd
pirtûkhez, kitêbhez nd
bibliyograf çavkanîvan, bîblograf, pisporê bîblografyayê
çavkanîvan, bîblograf, pisporê bîblografyayê nd/nt
bibliyoman bîbliyoman, kesê nexweşê pirtûkan nd/rd
bîbliyoman, kesê nexweşê pirtûkan nd/rd
bibliyomani bîbliyomanî bîbliyotek pirtûkxane, kitêbxane, bîbliyotek
bîbliyomanî rd
bibliyotek pirtûkxane, kitêbxane, bîbliyotek m
bibliyotekçi pirtûkxanevan, kitêbxanevan
pirtûkxanevan, kitêbxanevan nd/nt
biblografik bîblografîk, çavkaniyî
bîblografîk, çavkaniyî rd
biblografya, biblografi çavkanî, serkanî, jêderk, pêristname, bîblografya, bîblografî
çavkanî, serkanî, jêderk, pêristname, bîblografya, bîblografî m
biçare bêçare.
bêçare, neçar, bênewa, belengaz, reben nd/rd
biçarelik bêçaretî, neçarî, bênewatî, rebenî m
biçem şêwaz, uslûb m
şêwaz, uslûb m
biçer bağlar makîneya ku hem diçine û hem jî girê dide
döver makîneya dirûnê, makîneya çinînê, makîneya dirûn û gêreyê nd
biçer bağlar makîneya ku hem diçine û hem jî girê dide
biçer döver makîneya dirûnê, makîneya çinînê, makîneya dirûn û gêreyê nd
bici bnr cici
bnr cici bici
bici bicili bnr cicili bicili
bicili bnr cicili bicili
biçilmek hatin dirûn, hatin çinandin Utb *biçilmiş kaftan tam li gorê
hatin dirûn, hatin çinandin l/tb * biçilmiş kaftan tam li gorê
biçim teşe, kêsim, şimşat, qidûm (insanlar için).
(I) 1. teşe, dirûv n, dirf n, şekil n, lewn n, kêsim m, kêrsim m, êsk n, fesal m, şêwe n, eles (xuyanga derve ya tiştekî) 2. teşe, dirûv, şekl (ji bo teşeya lêhatî) *bu odaya bir biçim vermeli divê mirov dirûvekî nû bide vê odeyê 3. dirûv, şekl (ji bo tiştê di manendê tiştekî de) 5. awa, terh, şêwe, terz 6. cure, çeşîd, şekil *rubai ve beyt birer şiir biçimidir çarîn, û malik cureyên helbestê ne (II) çinîn, dirûn *buğday biçim za­manı wexta genim dirûnê
biçim alanı dirûngeh
biçim almak teşe girtin, şe­kil girtin
biçim biçim teşe bi teşe, cure bi cure, çe­şîd çeşîd
biçim bilimi teşezanî, teşenasi, morfolojî
teşezanî, teşenasî, morfolojî m
biçim birim yeketeşe, morfem rz/m
yeketeşe, morfem rz/m
biçimci 1. şêweperest, şêweparêz, teşeperest, teşeparêz, şekilperest, şekilparêz 2. teşeparêz, formalîst fel nd/rd
1. şêweperest, şêweparêz, teşeperest, teşeparêz, şekilperest, şekilparêz 2. teşeparêz, formalîst fel nd/rd
biçimcilik teşekarî.
1. şêweperestî, şêweparêzî, teşeperestî, teşeparêzî, şekilperestî, şekilparêzî 2. teşeparêzî, formalîzm fel/m
1. şêweperestî, şêweparêzî, teşeperestî, teşeparêzî, şekilperestî, şekilparêzî 2. teşeparêzî, formalîzm fel/m
biçime sokmak (veya biçim vermek) teşe dan (tiştekî), şekil dan (tiştekî), kirin teşeyê (tiştekî)
biçimine getirmek keys lê anîn
biçimlemek Teşe dan (tiştekî), şekil dan (tiştekî), kirin teşeyê (tiştekî)
biçimlendirilmek hatin teşedan, hatin şêwandin, hatin şekildan, hatin fesaldan l/tb
hatin teşedan, hatin şêwandin, hatin şekildan, hatin fesaldan l/tb
biçimlendirme teşedan, şêwandin, şekil­dan, fesaldan
teşedan, şêwandin, şekildan, fesaldan m
biçimlendirmek teşe dan, şêwandin, şêwedan, şekil dan, fesal dan
teşe dan, şêwandin, şêwe dan, şekil dan, fesal dan l/gh
biçimlenme teşegirtin, şêwegirtin, fesalgirtin, şekilgirtin
teşegirtin, şêwegirtin, fesalgirtin, şekilgirtin m
biçimlenmek teşe girtin, kêsimîn.
teşe girtin, şêwe girtin, fesal girtin, şekil girtin
teşe girtin, şêwe girtin, fesal girtin, şekil girtin l/gh
biçimli biteşe.
teşedar, kêrsimdar, biteşe, bifesal, bikêrsim
teşedar, kêrsimdar, biteşe, bifesal, bikêrsim rd
biçimsel teşeyî.
teşeyî, fesalî, şêweyî, şeklî
teşeyî, fesalî, şêweyî, şeklî rd
biçimsellik teşeyîtî, şêweyî, fesalîtî, şeklîtî
teşeyîtî, şêweyî, fesalîtî, şeklîtî m
biçimsiz bêteşe, bêkêsim, bêşimsat, bêqidûm.
1. bêteşe, tişabet, bêeles, bêfesal, bêşêwe, bêkêrsim 2. amorf fiz/ktm 3. bêteşe (kirêt, nexweşik)
1. bêteşe, tişabet, bêeles, bêfesal, bêşêwe, bêkêrsim 2. amorf fiz/kîm 3. bêteşe (kirêt, nexweşik) rd
biçimsizleşme bêteşebûn, bêşêwebûn, bêfesalbûn m
bêteşebûn, bêşêwebûn, bêfesalbûn m
biçimsizleşmek bêteşe bûn, bêşêwe bûn, bêfesal bûn
bêteşe bûn, bêşêwe bûn, bêfesal bûn l/ngh
biçimsizlik 1. bêteşeyî, bêteşetî, bêfesalî, bêşêwetî, bêkêrsimî 2. amorfî 3. bêteşetî, kirêtî, nexweşiktî
1. bêteşeyî, bêteşetî, bêfesalî, bêşêwetî, bêkêrsimî 2. amorfî 3. bêteşetî, kirêtî, nexweşiktî m
biçki birîn.
birîn, kincbirîn, fesal
dikiş birîn û dirûn nd
biçki dikiş birîn û dirûn nd
biçki yapmak kinc birîn, fesilandin
biçki yurdu dibistana kincbirînê
biçkici kincbir (kese ku kincan li gorî mo­dele dibire)
kincbir (kesê ku kincan li gorî modelê dibire) nd/nt
biçme 1. birîn, fesilandin (ji bo cil û kincan) 2. prîzma mat 3. dirûn, dirûtin, çinîn (ji bo giya, dexl û hwd) 4. kevirê şekirî
1. birîn, fesilandin (ji bo cil û kincan) 2. prîzma mat 3. dirûn, dirûtin, çinîn (ji bo giya, dexl û hwd) 4. kevirê şekirî m
biçmek birrîn, çinîn, dirûn.
1. birîn, kişandin, xîzar kirin, mişar kirin, vebirîn *tahta biçmek texte kişan­din, texte birîn 2. birîn, jê kirin, fesi­landin (ji bo birîna kincan, pot û pertalan) l/gh 3. dirûn, dirûtin, çinîn (ji bo dexlê) 4. lê reşandin, dan ber geluyan, remî kirin (mec) 5. birîn (ji bo nirx û buhayê tiştekî) (mec)
1. birîn, kişandin, xîzar kirin, mişar kirin, vebirîn * tahta biçmek texte kişandin, texte birîn l/gh 2. birîn, jê kirin, fesilandin (ji bo birîna kincan, pot û pertalan) l/gh 3. dirûn, dirûtin, çinîn (ji bo dexlê) l/gh 4. lê reşandin l/gh, dan ber geluyan l/gh, remî kirin l/gh (mec) 5. birîn (ji bo nirx û buhayê tiştekî) (mec) l/gh
biçtirmek 1. dan birin, dan xîzarkirin 2. dan birandin, dan fesilandin 3. dan çinandin, dan dirûtin
1. dan birîn, dan xîzarkirin 2. dan birandin, dan fesilandin 3. dan çinandin, dan dirûtin l/lb
bidât 1. bîd'at (daraz û prensîbên ku piştî Hz. Muhemed di dînê îslamê de peyde bûne) 2. bîdat (tiştên ku pişt re çêbûne, peyde bûne) nd
bidayet destpêk.
destpêk, serdestpêk
destpêk, serdestpêk m
bidon merkane.
barmil, bermîl, devo, dewe, qom, bîdon
barmil, bermîl, devo, dewe, qom, bîdon m
bid’at 1. bîd’at (daraz û prensîbên ku piştî Hz. Muhemed di dînê Îslamê de peyde bûne) 2. bîdat (tiştên ku pişt re çêbûne, peyde bûne) nd
biftek bîftek m
bîftek m
bigane 1. bêgane, biyan, xerîb 2. bêleqe
bigudi bîgudî (alava ku jin pê porên xwe xirpûşkî dikin)
bîgudî (alava ku jin pê porên xwe xirpûşkî dikin) m
bigünah bêguneh, bêsûc, bêtawan
bihaber bêhay, bêagah, bêxeber, nezan
bihakkın bi heqê xwe, heqanet h
bi heqê xwe, heqanet h
bihuş bêhiş, xêv, xêt, xêtik
bêhiş, xêv, xêt, xêtik rd
biidrak nebîrbir, nebîrewer, tênegihîştî
bijuteri 1. bijûterî (xişrên giranbiha ku zêrker çêdike) 2. bijûterî (xeml û xişrên pîrekan ku ji kevirên ne girahbuha tê çêkirin)
1. bijûterî (xişrên giranbiha ku zêrker çêdike) 2. bijûterî (xeml û xişrên pîrekan ku ji kevirên ne girahbuha tê çêkirin) m
bikes bêkes, bêxwedî û xudan
bikini bîkînî
bîkînî m
bikir keçîn, qîzîn, bikr
keçîn, qîzîn, bikr m
bilâ bê, bîle (ev ji zimanê Erebî ye ku di hinek peyvan de tê bikaranîn wekî bîlesebeb)
bila bê, bîle (ev ji zimanê Erebî ye ku di hinek peyvan de tê bikaranîn wekî bîlesebeb) * bilabedel bêbedêl d
bilâbedel bêbedêl
bilader birak, bira n
bilahare dûv re, paşê, pişt re.
paşê, pişt re, dû re h
bilâhare paşê, pişt re, dû re h
bilâhi bîlahî nd
bilahi bîlahî nd
bilaistisna bêawerte, bêîstisna
bêawerte, bêîstisna rd
bilakis dijane.
berevajî, tersê (tiştekî) h
berevajî, tersê (tiştekî) h
bilanço bîlanço.
bîlançobilâr cureyek macûn
bîlanço m
bilar cureyek macûn
bilardo bilardo.
bîlardo m
bîlardo m
bilardo sopası kimê.
bilâvasıta bêamraz, bêwesîte, yekser, rasterê, rasterast
bilavasıta bêamraz, bêwesîte, yekser, rasterê, rasterast rd
bilcümle pêkve, tevde h
pêkve, tevde h
bildiğinden şaş­mamak (veya bildiğinden kalmamak) ji kirt û nîva xwe nehatin xwarê, ji fikra xwe nehatin xwarê, ji ya xwe nehatin xwarê
bildiğini yedi mahalle bilmez her diranekî (yekî) salekî hatin (ji bo kesê xasûk û pir zane)
bildiği­ni yapmak a xwe kirin, bi ya xwe kirin, a weka (an jî mîna) xwe kirin
bildik nas.
nas nd/rd
bildik çıkmak nasê hev derke­tin
bildik kimse rûnas
bildim bileli (veya bildik bileli) hingî ku ez fehmeberî xwe bûme, zanebûna ku ez dizanim, hingî ku ez zanim, herî ku ez pê dizanim
bildirge danezan, daxuyanî.
1. danezan, daxuyanname, beyan­name 2. daxuyanname (ji bo kesê ku bexşandiyê (muafî) bacê ne pê dahata xwe di­din nîşan) m
1. danezan, daxuyanname, beyanname 2. daxuyanname (ji bo kesê ku bexşandiyê (muafî) bacê ne pê dahata xwe didin nîşan) m
bildiri danezan, belavok.
1. belavok 2. danezan, teblîx (ji bo daxuyaniya li ser mijareke zanistî)
1. belavok 2. danezan, teblîx (ji bo daxuyaniya li ser mijareke zanistî) m
bildirilmek hatin ragihandin, hay pê hatin xistin, hatin agahdarkirin l/tb
hatin ragihandin, hay pê hatin xistin, hatin agahdarkirin l/tb
bildirim agihandin, danezan.
1. danezan, teblîx (daxuyaniya ku bi nivîskî tê kirin) 2. îxbarname (kaxizê ku danezan pê tê kirin)
bildirim ödenecesi tezmînata îxbarê bz
bildirişim hevagihandin.
ragihan, komunikasyon
ragihan, komunîkasyon m
bildirişmek pev ragihandin
pev ragihandin l/gh
bildirme daxuyan, beyan
bildirme cümlesi hevoka pêşkerî rz
bildirme kipleri raweyên pêşkerî rz
bildirmek agihandin, agahdar kirin.
1. dan zanîn l/tb, ragihandin, gihandin (yekî) *olayı hemen koca­sına bildirdi tafilê bûyer gihande şûyê xwe 2. agahdar kirin, hay pê xistin, ilam dan, pê dan zanîn *sınav sonucunu mektupla bana bildirin bi nameyê min ji encama ezmûnê agahdar bikin (an jî encama ezmûnê bi nameyekê bi min bidin zanîn) 3. derbirin, vegotin
1. dan zanîn l/tb, ragihandîn l/gh, gihandin (yekî) l/gh * olayı hemen kocasına bildirdi tafilê bûyer gihande şûyê xwe 2. agahdar kirin l/gh, hay pê xistin l/bw, ilam dan l/gh, pê dan zanîn * sınav sonucunu mektupla bana bildirin bi nameyê min ji encama ezmûnê agahdar bikin (an jî encama ezmûnê bi nameyekê bi min bidin zanîn) 3. derbirîn, vegotin l/gh
bile qender, jî.
1. ligel, digel, pevre h 2. jî d 3. bi ser de h
bile bile bi zanebûn, qesdanî, bi zanatî h
qesdanî, bi zanebûn, mexsûs
bi zanebûn, qesdanî, bi zanatî h
bile bile lades 1) bi zanetî 2) xwe li xamî danîn
bilecen 1. fehma, zana 2. teqa, qanos
1. fehma, zana 2. teqa, qanos rd
bilecenlik 1. zanatî 2. teqayî
1. zanatî 2. teqayî m
bileği taşı hêsan, hesan n
bileğinde altın bileziği olmak bnr kolun­da altın bileziği olmak
bileğine güvenmek ji nava xwe têr bûn, bi xwe ewle bûn
bileğine kadar (bileklerine kadar) 1) heta gûzekê (ji bo berf, heriyê ku piyê mirov tê de winda dibe) *bileklerine kadar kara battı he­ta gûzekê di berfê de çû xwarê 2) heta gûzekê (ji bo kincan ku tenê pê dixuyên) *giydiği elbise bileklerine kadar geliyor­du kirasê ku li xwe kiribû, hetanî gûzekê dihat
bileğinin hakkı ile bi qeweta milê xwe, bi xwêdana eniyê
bilek zend.
1. zend, bazend, bask, qevd, qeft, meçek *ayak bileği zenda pê, qevda ling ant/n 2. hêz, qewet (mec)
bilek damarı damare nebzê
bilek gibi wekî gurzekê, bi qasî gurzekê (ji bo gurbûna por û avê)
bilek gücü hêzezend.
qeweta dest, bi qeweta destan, qeweta mil
bilek kuvveti qeweta mil, qeweta bedenê
bilek saati (veya kol saati) saeta destan
bilek yapmak (veya bilek güreşi yapmak) gulaşa milan ki­rin
bileklik zendik.
berzendk
berzendk m
bileme seqa, hêsûn.
sûtin, tûjkirin
bileme makinası makî­neya sûtinê, makîneya tûjkirinê
bilemedin (veya bi­lemediniz) nebe nebe, herî zêde *bu iş bir günde, bilemedin iki günde biter ev kar di rojekê de, nebe nebe di du rojan de wê biqede
bilemek seqandin, hêsûn.
1. sûtin, tûj kirin *bıçağını iyice bile kêra xwe têr baş bisû 2. xurt kirin (mec)
1. sûtin, tûj kirin * bıçağını iyice bile kêra xwe têr baş bisû 2. xurt kirin (mec) l/gh
bilen agahdar, zana.
bilenmek hatin sûtin, hatin tûjkirin l/tb
hatin sûtin, hatin tûjkirin l/tb
bilerek bi zaneyî.
bi zanebûn, bi zankî, bi zaneyî, bi qest, mexsûs h
qesdanî, bi zanayî, bi zane­bûn, mexsûs
bi zanebûn, bi zankî, bi zaneyî, bi qest, mexsûs h
bileşik hevedûdanî.
1. yekgirtî, yekbûyî 2. hevedudanî, bihevketî rz 3. pêkhatî kîm *su bileşik bir maddedir av madeyeke pêkhatî ye/nd
1. yekgirtî, yekbûyî 2. hevedudanî, bihevketî rz 3. pêkhatî kîm * su bileşik bir maddedir av madeyeke pêkhatî ye rd/nd
bileşik isim navê hevedûdanî.
bileşik sözcük bêjeya hevedûdanî.
bileşim têkel, terkîp *suyun bileşiminde oksijenle hidrojen vardır di têkeliya avê de hidrojen û oksîjen heye kîm/m
têkel, terkîp * suyun bileşiminde oksijenle hidrojen vardır di têkeliya avê de hîdrojen û oksîjen heye kîm/m
bileşke çeq, muhesela fiz/m
çeq, muhesela fiz/m
bileşme pêkanîn, pêkhênan kîm/fiz
pêkanîn, pêkhênan kîm/fiz m
bileşmek pêk anîn, pêk hênan kîm/fiz
pêk anîn, pêk hênan kîm/fiz l/gh
bileştirici pêkhêner
pêkhêner nd/nt
bileştirmek dan pêkanîn, dan pêkhênan
dan pêkanîn, dan pêkhênan l/lb
bilet bilêt.
bilêt
bilet gişesi paca bilêtan.
bilet kesmek bilêt birîn
biletçi bilêtfîroş
bilêtfîroş nd/nt
biletçilik bilêtfîroşî
bilêtfîroşî m
biletmek dan sûtin, dan tûjkirin
dan sûtin, dan tûjkirin l/lb
bileyi taşı hesan.
bileyici tûjker, hêsanker, sûker (kesê ku alavên bibir disû)
tûjker, hêsanker, sûker (kesê ku alavên bibir disû) nd/nt
bileyicilik tûjkerî, hêsankerî, sûkerî
tûjkerî, hêsankerî, sûkerî m
bilezik bazin.
1. bazin, bazind (bazinên ku mirov dixin destê xwe) 2. bazin, hilte (xeleka ku dişibe bazin û mirov wê dike devê boriyan) 3. xelek, kelemçe (xeleka ku serê wê ve­kirî ne û mirov di cihê wekî pîstonê erebeyê de bi kar tîne) 4. kelemçe (argo)
1. bazin, bazind (bazinên ku mirov dixin destê xwe) n 2. bazin, hilte (xeleka ku dişibe bazin û mirov wê dike devê boriyan) n 3. xelek, kelemçe (xeleka ku serê wê vekirî ne û mirov di cihê wekî pîstonê erebeyê de bi kar tîne) m 4. kelemçe (argo) m
bilezikli bibazin, bazindar
bibazin, bazindar rd
bilfarz ferz bikim, em bibêjin ku..., em wi­sa bipejirînin ku... h
ferz bikim, em bibêjin ku..., em wisa bipejirînin ku... h
bilfiil bi temamî, bi rastî h
bi temamî, bi rastî h
bilge xozan, ferzane.
zana, pirzan, xiredmend, hakim /nd
zana, pirzan, xiredmend, hakim rd/nd
bilgece zanakî, xiredî, hakimane /h
zanakî, xiredî, hakimane rd/h
bilgelik 1. zanatî, zanayî 2. zanîn, agahî, hîkmet 3. agahiya xwenasiyê (di serdema pêşîn de) fel/nd
1. zanatî, zanayî 2. zanîn, agahî, hîkmet fel 3. agahiya xwenasiyê (di serdema pêşîn de) fel/nd
bilgi agahî, hay, zanîn.
1. agahî, zandarî, zanyarî, hay, haj, melûmat (navê hemû prensîp, diyarde û rastiyên ku aqlê mirov digihîjê) 2. salox, saloxî, agahî, zanîş, pêzanî (agahiya (melûmata) ku bi riya lêgerîn, lêkolîn, hînbûn û çavdêriyê hatiye bidestxistin) *babası ailelerinin geçmişi hakkında bir çok bilgi vermişti bavê wê, der barê raboriya malbata xwe de gelek agahî dabûnê 3. zanîn (berhema ramanê ya xebitîna zeka­ya mirov) 4. zanîn, zanîş, zanebûn, aga­hî (ramanên sereke ku zêhna mirov bi wan serwext dibe) fel/m 5. zanîn m, zanyarî, zanist m, ilm
bilgi almak saloxî hilanîn, agahî jê hilanîn
bilgi edinmek 1) saloxî bi dest xistin, agahî bi dest xistin 2) jê agahdar bûn
bilgi eksikliği kêmagahî.
bilgi kuramı epîstemolojî fel
bilgi sahibi saloxdar, agahdar
bilgi sahibi olmak haj jê hebûn, haj pê hebûn
bilgi teorisi dîtiniya agahiyê.
bilgi vermek hay dan, agahî dan, salox dan
bilgiç 1. zana, zane, ferzane 2. zana (ji bo kesê ku nezan in lê xwe wekî kesê zana didine diyarkirin) (mec)
1. zana, zane, ferzane 2. zana (ji bo kesê ku nezan in lê xwe wekî kesê zana didine diyarkirin) (mec) rd
bilgicilik 1. sofîzm (di felsefeya Yewnana An­tîk de rêbaza rexnegiriyê) fel 2. sefsetetî
1. sofîzm (di felsefeya Yewnana Antîk de rêbaza rexnegiriyê) fel 2. sefsetetî m
bilgiçlik zanatî, ferzanetî
bilgiçlik satmak (veya bilgiçlik taslamak) aqilmendî li serê (yekî) kirin
bilgilendirici agahker/nd
agahker rd/nd
bilgilendirme agihandin, agahdarî, haydarî, zandarî, zanmendî, zanîşwerî
agihandin, agahdarî, haydarî, zandarî, zanmendî, zanîşwerî m
bilgilendirmek agahdar kirin.
agihandin, agahdar kirin, haydar kirin, zandar kirin
agihandin, agahdar kirin, haydar kirin, zandar kirin l/gh
bilgilenme agihîn, agahdarbûn, haydarbûn
agihîn, agahdarbûn, haydarbûn m
bilgilenmek agahdar bûn.
agihîn, agahdar bûn, haydar bûn, hayîdar bûn
agihîn, agahdar bûn, haydar bûn, hayîdar bûn l/ngh
bilgili agahdar, zanyar.
1. agahdar, haydar, zane, zandar, zanîşwer, zanmend 2. bi zanayî, bi zane­bûn, bi zanetî h
1. agahdar, haydar, zane, zandar, zanîşwer, zanmend rd 2. bi zanayî, bi zanebûn, bi zanetî h
bilgilik ansîklopedî m
ansîklopedî m
bilgin zanyar, zanist.
zana, zorzane, zanyar, alim (kesê ku der barê mijareke zanistî de xwedî agahiyeke pir e)/nd
zana, zorzane, zanyar, alim (kesê ku der barê mijareke zanistî de xwedî agahiyeke pir e) rd/nd
bilgince zanakî, zanyarane h
zanakî, zanyarane h
bilginlik zanatî, zanyarî, alimtî
zanatî, zanyarî, alimtî m
bilgisayar kompîtur
xêvjimar, kompîtur m
bilgisayar faresi Mişk (Alaveke komputerê)
bilgisayarcı pisporê kompîturê, naserê kompîturê
pisporê kompîturê, naserê kompîturê nd/nt
bilgisayarcılık pisporiya kompîturê, naseriya kompîturê nd
pisporiya kompîturê, naseriya kompîturê nd
bilgisiz nezan, bêhay, bêagah
nezan, bêhay, bêagah rd
bilgisizlik nezanî, bêhayî, bêagahî
nezanî, bêhayî, bêagahî m
bilgiyazar aletê ku bi pergala elektronik tîprêziyê dike
aletê ku bi pergala elektronîk tîprêziyê dike
bilhassa xasma, nemaze.
nemaze, xasma, nexasim, bi taybetî, beri her tiştî
nemaze, xasma, nexasim, bi taybetî, berî her tiştî rd
bili agahî, hay, melûmat m
agahî, hay, melûmat m
bili bili tû tû, cû cû (ji bo gazîkirina mirişkan)
tû tû, cû cû (ji bo gazîkirina mirîşkan) b
bilici zana, jîrik
zana, jîrik rd
bililtizam bi zanebûn, qesdanî, bi zanatî h
bi zanebûn, qesdanî, bi zanatî h
bilim zanyarî zanistî.
1. zanist m, ilm 2. zanîn, agahî (zanîna metodîk û sîstematîk) 3. zanist (qonaxa lêgerîna metodîk)
bilim adamı zanyar, zanist.
zanyar
bilim dışı derî zanistiyê.
derezanistî, nezanistî, neilmî
derezanistî, nezanistî, neilmî rd
bilim insanı Bkz: Bilim adamı
bilim kurgu pevxistina zanisti.
xeyalê zanistî (berhemên ku bi riya daneyên zanistî û xeyalî tên afîrandin, mîna çîrok, roman û fim) nd
xeyalê zanistî (berhemên ku bi riya daneyên zanistî û xeyalî tên afirandin, mîna çîrok, roman û fîm) nd
bilim ve teknoloji bakanlığı wezereta zanistî û teknolojiyê.
bilimadamı Bkz: bilim adamı
bilimci zanyar
zanyar nd/nt
bilimcilik zanyarî (warekî felsefeyê ku tenê giringî dide azîna zanistî) fel/m
zanyarî (warekî felsefeyê ku tenê girîngî dide azîna zanistî) fel/m
bilimde ihti­lal şoreşa di zanistê de m
bilimsel erdnasiyî, jeolojîk rd
zanistî.
zanistî, ilmî
bilimsel deneycilik ezmûngeriya zanistî fel
bilimsel düşünce ramana zanistî
bilimsel sosyalizm sosyalîzma zanistî, marksparêzî
bilimselce zanistane h
zanistane h
bilimselleştirmek zanistî kirin, ilmî kirin
zanistî kirin, ilmî kirin l/gh
bilimsellik zanistîtî, ilmîtî
zanistîtî, ilmîtî m
bilimsiz nezanistî, neilmî
nezanistî, neilmî rd
bilimsizlik nezanistîbûn, neilmîbûn
nezanistîbûn, neilmîbûn m
bilinç bîr.
1. hiş n, şiûr 2. hiş psî/n 3. hişmendî (çalakiyên civakekê yên derûnî) 4. mêjî n, zêhn
bilinç altı binbîr.
binehişî psî/m
bilinç altı ile ilgili binehişîn
bilinç dışı derbîr.
derehişî, derî hiş psî/m
derehişî, derî hiş psî/m
bilincine varmak bîr birin (tiş­tekî), bîra (tiştekî) kirin, serwext bûn
bilincini yitirmek hiş winda kirin, hiş avêtin
bilinçlendirme 1. zanedar kirin, zane kirin 2. hişyarkirin, bîrewerkirin, serwextkirin
1. zanedar kirin, zane kirin 2. hişyarkirin, bîrewerkirin, serwextkirin m
bilinçlendirmek bîrdar kirin.
1. zanedar kirin, zane kirin 2. hişyar kirin, bîrewer kirin, serwext kirin
1. zanedar kirin, zane kirin 2. hişyar kirin, bîrewer kirin, serwext kirin l/gh
bilinçlenme 1. zanedar bûn, zane bûn 2. hişyarbûn, bîrewerbûn, serwextbûn
1. zanedar bûn, zane bûn 2. hişyarbûn, bîrewerbûn, serwextbûn m
bilinçlenmek bîrdar bûn.
1. zanedar bûn, zane kirin 2. hişyar bûn, bîrewer bûn, serwext bûn
1. zanedar bûn, zane kirin 2. hişyar bûn, bîrewer bûn, serwext bûn l/ngh
bilinçli bîrdar, bîrewer, hişyar.
1. hişdar, hişmend, zanedar, xweyhiş 2. bîrbir, hişyar, bîryar, bîrewer, hişber, têgihîştî (kesê ku hay ji çalakiyên xwe heye)
bilinçli olarak bi zanebûn
bilinçlilik 1. hişmendî, hişdarî, zanedarî 2. bîrbirî, hişyarî, bîryarî, bîrewerî, têgihîştîbûn (hay ji çalakiyên xwe hebûn)
1. hişmendî, hişdarî, zanedarî 2. bîrbirî, hişyarî, bîryarî, bîrewerî, têgihîştîbûn (hay ji çalakiyên xwe hebûn) m
bilinçsiz bêbîr.
1. bêhiş 2. nebîrbir, bîmebir, nebîrewer, nefama, xeşîm
1. bêhiş 2. nebîrbir, bîrnebir, nebîrewer, nefama, xeşîm rd
bilinçsizlik 1. bêhişî psî 2. nebîrbirî, bîrnebirî, nebîrewerî, nefamatî, xeşîmî
1. bêhişî psî 2. nebîrbirî, bîrnebirî, nebîrewerî, nefamatî, xeşîmî m
bilinemez nayê zanîn, tiştê ku bi aqlê mirov nayê zanîn fel
nayê zanîn, tiştê ku bi aqlê mirov nayê zanîn fel
bilinemezci nezanîparêz, agnostîk fel nd/rd
nezanîparêz, agnostîk fel nd/rd
bilinemezcilik nezanîparêzî, agnostîzm fel/m
nezanîparêzî, agnostîzm fel/m
bilinen yê/ya tê zanîn.
diyar, aşîkar, melûm mat/m
diyar, aşîkar, melûm mat/m
bilinmedik nenasbar, kesnezan, meçhul mat nd/rd
nenasbar, kesnezan, meçhûl mat nd/rd
bilinmek hatin zanîn.
hatin zanîn l/tb
hatin zanîn l/tb
bilinmeyen nenasbar.
nenasbar, kesnezanî, meçhûl mat nd/rd
nenasbar, kesnezanî, meçhûl mat nd/rd
bilinmez 1. muxlaq 2. nayc zanîn, meçhûl *ne zaman geleceği bilinmez nayê zanîn ku wê kengê bê bilinmezlik muxlaqîbilir nas, şînas, zan (parkît e) *kadirbilir qedirşînas nd
1. muxlaq 2. nayê zanîn, meçhûl * ne zaman geleceği bilinmez nayê zanîn ku wê kengê bê rd
bilinmezlik muxlaqî m
bilir nas, şînas, zan (parkît e) * kadirbilir qedirşînas nd
bilir bilmez ji ber xwe ve, ji ba xwe ve *günde belki yüz defa, bilir bilmez hep yapardım rojê belkî sed carî, min ev ji ber xwe ve dikir
bilir kişi 1. mopîzan, pispor, pêzan 2. pêzan hiq/nd
1. mopîzan, pispor, pêzan 2. pêzan hiq/nd
bilir kişilik mopîzanî, pêzanî m
mopîzanî, pêzanî m
bilirkişi pispor, şareza.
biliş 1. bîrbirî, wuqûf psî/m 2. nas, dost nd/nt
1. bîrbirî, wuqûf psî/m 2. nas, dost nd/nt
bilişim înformatîk
înformatîk m
bilisiz nezan, cahil
nezan, cahil rd
bilisizlik nezanî, cahilî m
nezanî, cahilî m
bilişme pevnasîn m
pevnasîn m
bilişmek 1. hev nasîn, hev nas kirin l/bw 2. hewisîn, hîn bûn, fer bûn
1. hev nasîn l/ngh, hev nas kirin l/bw 2. hewisîn, hîn bûn, fêr bûn l/ngh
bilistifade jê kelk girtin, jê sûd girtin, jê sûd wergirtin, jê istifade kirin h
jê kelk girtin, jê sûd girtin, jê sûd wergirtin, jê îstifade kirin h
billur belûr.
1. belor, bilûr, abegîne 2. krîstal 3. belorî
billur gibi 1) zelal (ji bo avê) 2) spî (ji bo gerdan, mil û ling) 3) zelal (ji bo dengê paqij)
bilme zanîn, zanebûn
zanîn, zanebûn m
bilmece mamik, tiştonek.
1. mamik, qinik, çistan, kelemamik, tiştanok, pêderxistinok, tiştik, têderxistinok, apik 2. mamik (ji bo tiştê ku nayê zanîn) (mec)
bilmece çözmek pê derxistin, tê derxistin
bilmece gibi konuşmak sergirtî axaftin, nefesîh xeber dan
bilmeden 1) pê nizanî 2) bi nezanî *bilmeden bu işe gi­riştim bi nezanî min xwe avête vî karî
bilmek zanîn.
1. zanîn, zanistin (ji bo fêmkirin û hînbûna tiştekî) *kendi şairlerimizin de­ğerini bilmiyoruz em qîmeta şairên xwe nizanin 2. zanîn, zanistin (der barê warê hüner an jî zanistê de xwedî agahî bûn) *bu güzel dilimizi kimse bilmez, okumaz kes vî zimanê me yê delal nizane û naxwîne 3. zanîn, pê zanîn (hînbûna kirina kare­kî, ji desthatina tiştekî) *gazeteciliği iyi bilir baş bi rojnamegeriyê dizane 4. pê derxistin, tê derxistin, nas kirin *ben gel­dim, bilemedin mi? ez hatim, te pê dernexist? 5. zanîn, zen kirin *seni dost bi­liyordum min tu dost dizanibû 6. tê der­xistin, pê zanîn *tüylerinin renginden bilirim, kuşların hangi iklimden geldik­lerini ez ji pûrta çivîkan derdixim ku ew ji kîjan avhewayî hatine 7. zanîn, berpirs dîtin *ben onu bunu bilmem, ben seni bilirim ez filan bêvan nizanim, ez te dizanim 8. zanîn (ji bo pê bawerkirinê) *bili­rim onun böyle bir şey yapmadığını ez dizanim ku wî tiştekî wiha nekiriye 9. za­nîn (ji bo lihesabhatin, munâsîpdîtine) *mal almasını bilir de, parasını vermeyi bilmiyor dizane mal bikire, lê nizane pe­re bide 10. karîn, kanîn *ben gidebilirim ez dikarim herim 11. qebûl kirin, pejiran­din *teşekkürü borç bilirim ez vê malavahiyê ji xwe re deyn qebûl dikim 12. za­nîn
1. zanîn, zanistin (ji bo fêmkirin û hînbûna tiştekî) * kendi şairlerimizin değerini bilmiyoruz em qîmeta şairên xwe nizanin 2. zanîn, zanistin (der barê warê huner an jî zanistê de xwedî agahî bûn) * bu güzel dilimizi kimse bilmez, okumaz kes vî zimanê me yê delal nizane û naxwîne 3. zanîn, pê zanîn (hînbûna kirina karekî, ji desthatina tiştekî) * gazeteciliği iyi bilir baş bi rojnamegeriyê dizane 4. pê derxistin, tê derxistin, nas kirin * ben geldim, bilemedin mi? ez hatim, te pê dernexist? 5. zanîn, zen kirin * seni dost biliyordum min tu dost dizanibû 6. tê derxistin, pê zanîn * tüylerinin renginden bilirim, kuşların hangi iklimden geldiklerini ez ji pûrta çivîkan derdixim ku ew ji kîjan avhewayî hatine 7. zanîn, berpirs dîtin * ben onu bunu bilmem, ben seni bilirim ez filan bêvan nizanim, ez te dizanim 8. zanîn (ji bo pê bawerkirinê) * bilirim onun böyle bir şey yapmadığını ez dizanim ku wî tiştekî wiha nekiriye 9. zanîn (ji bo lihesabhatin, munasîpdîtinê) * mal almasını bilir de, parasını vermeyi bilmiyor dizane mal bikire, lê nizane pere bide 10. karîn, kanîn * ben gidebilirim ez dikarim herim 1
bilmem hangi (veya bilmem kaç, kim, nasıl, bilmem ne) nizam kîjan (an jî nizam çend, kî, çi, çawa) *bilmem kim geliyormuş da karşılamaya gidiyormuş nizam kî tê, diçe pêşwaziya wî
bilmem, hiç denediniz mi? nizam, we qet ceriband?
bilmemek nezanîn
bilmemezlik Nezanîn. Nezanbûn.
nezanî m
bilmezlemek (yek) nezan dan nîşandan
(yek) nezan dan nîşandan l/lb
bilmezlenmek xwe li nezaniyê danîn
xwe li nezaniyê danîn l/bw
bilmezlik nezanî. cehalet
bilmezlikten gelme nezaniya bi zanîn wj
bilmezlikten gelmek xwe li nezaniyê danîn
bilmiş 1. jîrik, aqilmend (kesê ku xwe wisa dibîne) 2. bnr çok bilmiş nd/rd
1. jîrik, aqilmend (kesê ku xwe wisa dibîne) 2. bnr çok bilmiş nd/rd
bilmukabele 1. di gerewê de, ji dêlê ve 2. ez jî, ji we re *hürmetler ederim. Bilmu­kabele=ji we re hürmet dikim. Ez jî, ji we re
1. di gerewê de, ji dêlê ve 2. ez jî, ji we re * $hürmetler ederim. $ bilmukabele ji we re hurmet dikim. $ ez jî, ji we re
bilmünasebe ku dor bê serê, ku dor bê h
ku dor bê serê, ku dor bê h
bilumum tevde, pêkve, bi tevayî h
tevde, pêkve, bi tevayî h
bilûriye 1. belorîn (tiştê ku ji belorê hatiye çêkirin) 2. dukana ku eşyayê belorîn difiroşe nd
1. belorîn (tiştê ku ji belorê hatiye çêkirin) rd 2. dukana ku eşyayê belorîn difiroşe nd
bilurlaşma 1. belorîbûn 2. kristalîbûn
bilûrlaşma 1. belorîbûn 2. krîstalîbûn m
bilurlaşmak 1. belorî bûn 2. krîstalî bûn 3. zelal bûn, fesîh bûn (mec)
bilûrlaşmak 1. belorî bûn 2. krîstalî bûn 3. zelal bûn, fesîh bûn (mec) l/ngh
bilurlaştırmak belorî kirin
bilûrlaştırmak belorî kirin l/gh
bilurlu belordar, bibelor (madeya ku tê de belor heye)
bilûrlu belordar, bibelor (madeya ku tê de belor heye) rd
bilursu belorikî
bilûrsu belorîkî rd
bilvasıta bi wesîteya (yekî), nerasterê, neyekser, nerasterast h
bi wesîteya (yekî), nerasterê, neyekser, nerasterast h
bilye tîl, xar.
1. xar, tîl, holîk 2. bîlya (ji bo amyarên bimotor)
1. xar, tîl, holîk 2. bîlya (ji bo amyarên bimotor) m
bilyeli bîlyadar, bibîlya
bîlyadar, bibîlya rd
bilyon milyar m
milyar m
bil­memek ayıp değil, sormamak (öğrenme­mek) ayıp nezanîn eyb e, pirsa eybê tune
bin hezar.
1. hezar (1000, M) 2. hezar 3. hezar *bu taşları, toprakları bin zorlukla ta­şıdık me ev xwelî û kevir bi hezar kul û derdî kişandin (mec) nd/rd
bin başı bnr bin­başı
bin bilsen de bir bilene danış bi dinyayê bişêwire dîsa bi aqilê xwe bike, bê westayekî neçe çiyayekî
bin bir hezar û yek *buraya günde bin bir insan gelip gidi­yor rojê hezar û yek mirov tê vira û diçe
bin bir gece hezarûyek şev.
bin can ile lava lava kirin, li serê xwe dixe
bin dallı taqî, şîfonê xercîkirî, yê bigulavdûn
taqî, şîfonê xercîkirî, yê bigulavdûn
bin delik hezarêk
bin dere­den su getirmek di ber (yekî) dan, li ber (yekî) geriyan
bin der­de deva ji hezar derdî re derman
bin işçi, bir başçı yek hêja ye hezarî hezar ne hêja ye yekî
bin kalıba gir­mek sibe û êvara (yekî) li hev nenihêrtin
bin kat hezar qat, hezarê bi hezaran, sed car, sed qat *bu ev bin kat ondan daha iyi ev xanî hezar qat jê çêtir e
bin nasihat­ten bir musibet yeğdir musîbetek ji he­zar şîretî çêtir e
bin pişman olmak hezarê bi hezaran poşman bûn
bin tarakta bezi ol­mak pêçiya (yekî) di her qulî de bûn, tu kîjan kevirî bilind dikî di binî de ye
bin ya­şa hezar car ji (te) re aferîm, her bijî
bina avahî, xanî.
1. avahî, avayî, avadanî, bîna 2. bîna (pirtûka zanistî ya ku li ser avadana lêkerên Erebî ye) 3. avadan, avadanî rz/m
bina et­mek 1) ava kirin, lê kirin 2) danîn *dü­şüncelerini ne üzerine bina ediyorsun? tu ramanên xwe li ser çi datînî?
binaen ji ber vê, li ser vê, ji ber ve qasê h
ji ber vê, li ser vê, ji ber vê qasê h
binaenaleyh ji ber vê yekê, li ser vê yekê, ji bo vê/vî h
ji ber vê yekê, li ser vê yekê, ji bo vê/vî h
binbaşı serdar.
serdar
serdar lşk/n
binbaşılık serdarî m
serdarî m
binbirdelik otu botav; hypericum perforatum
binde bir ji hezaran yek
bindelik hezarêk m
bindi destek m
destek m
bindiği dalı kesmek guliyê binê piyê xwe birin, axura xwe xera kirin
bindirilmek hatin siwarkirin, hatin siyarkirin l/tb
hatin siwarkirin, hatin siyarkirin l/tb
bindirim buhakirin, lêzêdekirin, zem
buhakirin, lêzêdekirin, zem m
bindirimli buhakirî, zemkirî
buhakirî, zemkirî rd
bindirme Mwarlcinn, siyartirin
siwarkirin, siyarkirin m
bindirmek siwar kirin.
1. siwar kirin, siyar kirin * çocuğu eşeğe bindirdi zarok li kerê siwar kir l/gh 2. lê xistin, lê qelaptin * arabayı duvara bindirdi erebe li dîwêr xist l/gh 3. lê zêde kirin l/bw, avêtin serê l/gh * vergi üstüne vergi bindirdiler bac li ser bacê zêde kirin
binek 1. hey (yê siwariyê, tiştê ku ji bo siwarbûnê hatiye veqetandin, bi taybetî jî hesp) 2. tiştê ku ji bo siwarbûnê guncan e
binek atı berzîn nd
berzîn nd
binek taşı kevirê siwarbûnê nd
kevirê siwarbûnê nd
binektaşı bnr binek taşı
biner hezar hezar, her carê hezar *onlara bi­ner biner ver her carê hezarî bide wan
hezar hezar, her carê hezar * onlara biner biner ver her carê hezarî bide wan rd
biner biner hezar hezar, her carê hezar *onlara bi­ner biner ver her carê hezarî bide wan
bingöl Çewlîg (Bajareke kurdistana bakur)
bini 1. siwarbûn *bu hayvan biniye gelme­miş ev heywan hîna nebatiye siwarbûnê 2. çîte (ji bo ku gava qanatê deri. dolap û tiştê wisa tê girtin valahî di ber de dimîne û çîteyek li sere xistin)
1. siwarbûn * bu hayvan biniye gelmemiş ev heywan hîna nehatiye siwarbûnê 2. çîte (ji bo ku gava qanatê derî, dolap û tiştê wisa tê girtin valahî di ber de dimîne û çîteyek li serê xistin) m
bini bir paraya 1) hezarê (wî) bi pereyekî 2) hezare (yekî) kirin pereyekî, hezarê (wî) bi pereyekî) *küfürün bini bir paraya hezarên çêran bi pe­reyekî
binici siwar.
1. si war, suwar, siyar 2. si war, siyar (kesê ku baş li hespê siwar dibe)
1. siwar, suwar, siyar rd 2. siwar, siyar (kesê ku baş li hespê siwar dibe) nd/nt
binicilik 1. siwarî (ji bo karê siwariyê) 2. si­warî, siwarbazî (ji bo spora siwariyê)
1. siwarî (ji bo karê siwariyê) 2. siwarî, siwarbazî (ji bo spora siwariyê) m
binilmek siwar bûn
siwar bûn l/ngh
binin yarısı beş yüz (o da biz de yok) nîvê hezarî pênc sed e (bi henekî)
bininci hezarem.
hezaremîn, hezarem
hezaremîn, hezarem rd
binini aşmak ji hezarî zêde, ji hezarî bêhtir
biniş 1. siwarbûyîn 2. siwarî (alaya siwarî) 3. cil û bergê ku di alaya siwarî de tê lixwekirin 4. cube, cubeyê ku erkedarê perwerdehiyê yên universiteyê li xwe dikin
1. siwarbûyîn 2. siwarî (alaya siwarî) 3. cil û bergê ku di alaya siwarî de tê lixwekirin 4. cube, cubeyê ku erkedarê perwerdehiyê yên unîversîteyê li xwe dikin m
binişme lihevsiwarî
lihevsiwarî m
binişmek li hev siwar bûn, hatin ser hev, çûn ser hev l/b w
li hev siwar bûn, hatin ser hev, çûn ser hev l/bw
binit (I) bnr binek (II) textê ku bi çavik ku girikên hevîr dikine
binit (i) bnr binek
binit (ii) textê ku bi çavik ku girikên hevîr dikinê
binler hezaran.
binlerce bi hezaran.
bi hezaran, hezarê bi hezaran h
bi hezaran, hezarê bi hezaran h
binlik 1. hezarê neşikandî *binlik kağıt para hezarê neşikandî yê pere 2. şûşeya sê lître 3. hezarek, hezarlibî (tiştê ku hezar libên wî digel hev e)
1. hezarê neşikandî * binlik kağıt para hezarê neşikandî yê pere 2. şûşeya sê lître 3. hezarêk, hezarlibî (tiştê ku hezar libên wî digel hev e) m
binme 1. siwarbûn, siyarbûn 2. lêsiwarbûn, leniştin, lêzêdebûn
1. siwarbûn, siyarbûn 2. lêsiwarbûn, lêniştin, lêzêdebûn m
binmek siwar bûn.
1. siwar bûn, siyar bûn (ji bo ku ga­va yek derdikeve ser tiştekî bilind an jî heywanekî û lingên xwe pê de berdide) 2. siwar bûn (ji bo çûna cihekî, rêwîtîkirina bi amyaran (bi tren, otobus û balafiran) 3. lê siwar bûn (ji bo xweş ajotina amyar an jî ajelekê) *ata iyi bini­yor xweş li hespê siwar dibe) 4. lê si­war bûn *damar damara binmiş damar li damar siwar bûye l/hw 5. lê zêde bûn, lê niştin, hatin ser (tiştekî) (ji bo zêdebûna fiyetê) *mazota yüzde on bindi ji sedî deh hate ser mazotê (an jî li mazotê ji se­dî deh zede bû) 6. bi ser ve bûn, ha­tin ser (tiştekî), lê zêde bûn *bir de pos­ta masrafı masraflarıma bindi mesrefen postayê jî li mesrefen min zêde bûn
1. siwar bûn, siyar bûn (ji bo ku gava yek derdikeve ser tiştekî bilind an jî heywanekî û lingên xwe pê de berdide) l/ngh 2. siwar bûn (ji bo çûna cihekî, rêwîtikirina bi amyarên nolî bi tren, otobus û balafiran) l/ngh 3. lê siwar bûn (ji bo xweş ajotina amyar an jî ajelekê) * ata iyi biniyor xweş li hespê siwar dibe) l/bw 4. lê siwar bûn * damar damara binmiş damar li damar siwar bûye l/bw 5. lê zêde bûn, lê niştin, hatin ser (tiştekî) (ji bo zêdebûna fiyetê) * mazota yüzde on bindi ji sedî deh hate ser mazotê (an jî li mazotê ji sedî deh zêde bû) l/bw 6. bi ser ve bûn, hatin ser (tiştekî), lê zêde bûn * bir de posta masrafı masraflarıma bindi mesrefên postayê jî li mesrefên min zêde bûn l/bw * bindiği dalı kesmek guliyê binê piyê xwe birîn, axura xwe xera kirin
biperva 1. bêperwa, bêtirs, netirs, bêfikare, çav sor 2. bi bêfikare, bi netirsî h
bir yek.
1. yek 2. yek (reqama ku vê hejmarê nîşan dide; I, 1) 3. yek (tiştê ku bi qasî vê hejmarê ye) *bir kalem penûsek (qertafa yek a nediyariyê, ku peyv bi dengdêr biqede (yek, tê paşiya peyvê) *sadece bir adam tenê yek zilam 4. yek (qertafa yek, ku peyv bi dengdêr biqede yek, tê paşiya peyvê û heyînê nediyar dike) *bir kadın sizi arıyor jinikek li we digere 5. tek, yek *Allah birdir Xwedê yek e 6. yek (ji bo yekbûyîniyê, yekgirtiyê) *hep biriz, ayrılmayız em tev yek in=em nika­rin ji hev biqetin 7. yek (ji bo wekî hev, eynî, mîna hev) *bu kalemlerin boyu birdir=Tela van pênûsan yek e 8. yek (ji bo pişkdariyê, muşterekiyê) *bizim kese­miz birdir beriya me tevan yek e 9. yek, eynî (ji bo yeksaniyâ tiştekî, mînahevbûna tiştekî) 10. yek, yekî dera hanê *kendisi vaktiyle arabacının biri idi ew bi xwe wextekî erebevanekî dera hanê bû 11. ca, de, ka, bê, bê ka *bir yağmur yağdı, bir yağdı hiç sorma=baranek barî, de wisa barî qet mepirse 12. carek *bir ona, bir bana baktı... carek li wê, carek li min mêzand ... h 13. tene *herşey bit­ti, bir bu kaldı... her tişt xelas bû, ev tenê mabû...h 14. tenê, ancax *bunu bir sen yapabilirsin tenê tu dikarî vî bikî
1. yek bi yek *bu ilâç öksürüğe bire birdir ev derman ji kuxukê re yek bi yek e 2. yek bi yek, lê, guncan (ji bo tiştê ku wekî tê xwestin)
1. yek m 2. yek (reqama ku vê hejmarê nîşan dide; 1, I)
bir acı kahvenin kırk yıl batın vardır bnr bir fincan kahvenin kırk yıl hatırı vardır
bir ağızdan çıkan bin dile yayılır gotin ji nav diranekî derdikeve dikeve nava sî û sê sinceqan
bir alay ecêbek, dêşek, dinyayekî *bir paragraf yazıda bir alay yanlış çıktı di paragrafeke nivîsarê de dinyayek şaşî derketin
bir âlem tiştekî xerib *bu köy bir âlem ev gund tiştekî xerib e
bir an weşek, qasek, bêhnek, bîskek
bir an önce gavek berî gavekê, bi lez û bez *bir an önce gelsin, yoksa bizi göremez bila gavek be­rî gavekê bê, heke na de me nebîne
bir ara (veya bir aralık) 1) demekê 2) wextekî (ji bo dema di raboriyê de)
bir araba 1) erebeyek (ji bo êzing, rêjû û tiştên wisa) *bir araba kömür aldık, yetmedik me erebeyek rêjû kirî, têrî me nekir 2) dinyayek (mec) *kadın sonunda bana bir araba cevap verdi jinikê di dawiyê de dinyayek bersiv dan min
bir arada di zik hev de, pevre, digel hev, li nik hev, li cem hev, li ba hev
bir araya gelmek hatin cem (nik an jî ba) hev, li hev civîn, bi ser hev de hatin
bir araya getirmek berhev kirin, anîn cem hev.
anîn cem (nik an jî ba) hev, li hev civandin, li hev kom kirin
bir aşağı bir yukarı li hev çûn û hatin, çûn û ha­tin *Ali sokakta bir aşağı bir yukarı ge­ziniyordu alî li kuçê li hev diçû û dihat
bir atımlık barutu olmak (veya bir atımlık barutu kalmak) a (yekî) êrişa ewil bûn *adamı boş verin, zaten onun bir atımlık barudu var dev jê biqerin, jixwe ya wî êrişa ewil e
bir avuç mistek, kulmek.
1) çengek *bir avuç buğday çengek ge­nim 2) cirdikek, piçek, binek *burada bir avuç muhacir kalmış li vir bi qasî piçekî muhacîr mane
bir ayağı çukurda ol­mak piyê (yekî) li hafa gorê bûn, lingekî (yekî) di gorê de bûn
bir ayak önce (evvel) rojek berî rojekê, gavek berî gavekê
bir ayak üstünde bin yalan söylemek (veya bir ayak üstünde kırk yalanın belini bük­mek) hezar vir li ser peyekî kirin
bir baba dokuz evladı besler, dokuz evlâd bir babayı bes­lemez dê ber bi ewlad, ewlad ber bi çiya ve, li hêviya hev hiştin û li aziya Xwedê man (ji ber pîr bûn a ewladan li aziyê ma­yîna dê û bave)
bir bakıma ji aliyekê ve *kadın bir bakıma kocasının Öğretmen oluşuna sevinmiyor jinik ji aliyêkî ve kêf nake ku merâ wê bûye mamoste
bir bakışı var ki bê awireke wê ya çawa heye
bir balta­ya sap olmak bi kêrî tiştek nehatin, bêkerî bûn *onca senedir sen hâlâ bir bal­taya sap olamadın ew qas sal e, hêja tu bi kerî tiştekî nehati
bir bardak suda fırtına koparmak li ser çengek av sobe berî kirin
bir başına (veya tek başına) 1) bi serê xwe, bi te­na serê xwe, soba 2) bi tena serê (bêyî alîkariya yekî)
bir baştan (veya bir uçtan) bir başa (veya bir uca) ji vî seriyî heta wî seriyî, ji serî yek heta serê din
bir ben de allah bilir ez zanim Xwedê zane *nasıl geçin­diğimizi bir ben bir Allah bilir ez zanim Xwedê zane ku be me çawa debara xwe dikir
bir bir cihê cihê, yeko yeko
bir boy 1) carek 2) ca, be ka, hel *bir boy gide­lim, bakalım ne çıkar be ka em herin, êe çi bibe
bir boyda di eynî telî de, telê wan wekî hev
bir bu eksikti ev li me kêm bû
bir buçuk yek û nîv.
bir çekirdek yeri kalmamak bi qasî misqalekî cih nemaye (ji bo tîşten ku tam di rnezîna hev de ne)
bir çenekliler yektelaşî, famîleya riwekên yektelaşî (familyeya riwekan ku tovê wan ji yek telaşî tê pê) bot
yektelaşî, famîleya riwekên yektelaşî (familyeya riwekan ku tovê wan ji yek telaşî tê pê) bot
bir çenetli tekmalikî (mêweyên ku li ser wan tenê qaçilek heye, xwedî tek malikekê ne) bot
tekmalikî (mêweyên ku li ser wan tenê qaçilek heye, xwedî tek malikekê ne) bot
bir çiçek­le bahar (veya yaz) olmaz 1) bi gulekî bi­har nayê 2) bi gulekî nabe bihar (ji bo tolaziyê)
bir çift söz çend gotin *sana bir çift sözüm olacak dê çend gotinên min ji te re hebin
bir çift sözü olmak çend gotinên (yekî) hebûn
bir çırpıda di bêhnekê de, tavfilê, hema pê re
bir çöplükte iki horoz ötmez serê du beranan di dize de napije
bir çuval inciri berbat etmek dena heşê pelaştin
bir daha carek din.
1) careke din *bir daha isteme careke din mexwaze 2) careke din, hew, nema *bir daha mı, tövbeler tövbesi careke din, li min tobe
bir daha yüzüne bakmamak êdî li hev nihêrtin, êdî hew be li rû û rûçikê hev nihêrtin, a (me) û (wê) qedîn (ji bo jê xeydanê)
bir dalda durmamak qeys û qab ji (yekî) re tune bûn, bêqeys û qab bûn
bir damla 1) firek, qurtek, dilopek, piçek *bir damla su bile yok firek av jî nîn e 2) piçikî, çîçikî, biçîçikî (ji bo zarokên pir bi­çûk) *bir damla çocuğun yaptıklarına bak tu li kirên vî biçîçikî binêre
bir de 1) yek jî *sen, o, bir de ben=tu, ew, yek jî ez 2) hema, dîtina ku min dît, ez çi bibînim, min bala (dêhna) xwe dayê *bir de ne göreyim, karşımda dîtina ku min dît, li pêşberî min e *bir de öyle demişim ne çıkar hema min ew jî gotiye, dê çi bibe
bir dediği bir dediğini tutmamak gotineke (yekî) li gotineke (yekî) nenihêrtin, gotinek li gotinekê nenihêrtin
bir dediği iki ol­mamak gotina (yekî) nebûn du gotin (ji bo bicihhatina daxwazên yekî)
bir dediğini iki etmemek gotina (yekî) hilnanîn û dananîn (tafilê bi gotina yekî kirin)
bir defa (veya bir kere) carek *bir kere bu iş olmuş ne yapalım carek ev tişt qewimiye, em çi bikin 2) carek, hele *bir kere sen, konuşma carek (hele) tu, mepeyîve 3) carek (a girîng) *ev bir defa kü­çük, bundan başka, yeri uzak carek xanî biçûk e, ji bilî vê, cihê wê jî dûr e
bir defada Carekê de. Yekcarê de. Yekcar.
bir defalık 1) ji bo carekê, ji bo neqilekê, ji bo careke bi tenê *bir defalık un kalmış ji bo carekê ar maye 2) careke tenê, tenê carek *bir defalık için sana odun veriyorum ez ca­reke tenê êzingan didime te
bir deli kuyu­ya taş atmış kırk akıllı çıkaramamış xerakirin rihet e, avakirin zor e, kela ku jin xera bike, avakirina wê zor e
bir derece (veya bir dereceye kadar) heta dereceyekê, heta cihekî *bu yaptıkların bir derece­ye kadar çekilir ev kirên te heta dereceyekê mirov dikare qebûl bike
bir deri bir ke­mik kalmak bûn çerm û hestî, çermê (ye­kî) li ser hestî man, man çerm û hestî, (yek) di hev de bihurîn (ji bo pir jar û lewazbûnê)
bir de­fada di carekê de, li bêhnekê
bir dikili ağacı olmamak deviyeke (yekî) tune bûn (ji bo bêmal û milkbûnê)
bir dirhem derem, dirhem *bir dir­hem aklı yok deremek aqilê wê nîn e
bir dirhem bal için bir çeki keçiboynuzu çiğ­nemek pirça kerê dan ser pişta dehşikê, kar û zirara (yekî) tê de hev dernexistin
bir dirhem et bin ayıp örter eyb û ara însan piçek (destek) goşt e
bir dokun bin ah işit (dinle) hema tu (yekî) didî xeberdanê hezar kul û derdên xwe dibêje
bir dolu gelek, mişe
bir don bir gömlek tena derpê û kiras
bir dörtlük yek çar mzk
bir dudağı yerde bir dudağı gökte ne li hev, nexweşik, kirêt, kesê ku nexşên (wî) ne li hev in
bir düziye tim û daîm
bir el tek (ji bo çek û sîlehan) *bir el ateş etti tekek berda
bir el bir eli yıkar, iki el yüzü yıkar dest dest dişo, vedigere rû dişo, kevirê hûr û gir bi hev disekinin (car heye ku mirovek bi tena serê xwe nikare karekî bike, pêwistiya wî bi alîkarekî çêdibe)
bir elden 1) ji destekî (tiştên ku ji aliyê eynî kesî ve hatiye çêkirin) 2) ji navendekê
bir eli yağda bir eli balda (olmak) deste­kî (yekî) di rûn de, yek jî di hingiv de ye
bir elin sesi çıkmaz 1) destê vala ?êrê Alî be deng jê nayê, destê vala deng jê naçe, destê tenê deng jê nayê 2) dest dan hev, avêtin ber hev (ji bo bi zibare kirina karekî)
bir elini bı­rakıp ötekini öpmek pir hurmet dan (ye­kî)
bir elinin verdiğini öbür elin duymasın te bi vî destî da bila destê din pê nehise
bir elle verdiğini öbür elle almak ce dan (yekî) genim jê stendin
bir elmanın yarısı o, yarısı bu tu dibêjî qey te hêk (an jî sêv) di nav de kiriye du cihan, tu dibêjî qey eynî hêkek (an jî sêvek) bû­ne te ew di nav de kiriye du cihan (ji bo kesên ku dişibin hev tê gotin)
bir evcikli riwekên ku kulîlka wan a nêr û mêtiyê ne li ba hev e, lê li ser kokekê ye; mîna gûz û bindeqê ku çawa cotik digirin bot
riwekên ku kulîlka wan a nêr û mêtiyê ne li ba hev e, lê li ser kokekê ye; mîna gûz û bindeqê ku çawa cotik digirin bot
bir fincan kah­venin kırk yıl hatırı vardır qencî hêkek (an jî sêvek) be jî nayê jibîrkirin
bir gidip bakalım ca em herin lê binerin
bir gömlek aşağı derenceyek jê biçûktir
bir gömlek fazla eskitmiş olmak kirasek ji (yekî) bêhtir qetandin (ji bo biemirbûn û tecrûbebûnê tê gotin)
bir göz gülmek kenogirî bûn (ji bo rewşa ku ken û girî bi hev re ye)
bir gözeli tekşaneyî, yekhucreyî (ajel an jî riweka tekşaneyî) biy/rd
tekşaneyî, yekhucreyî (ajel an jî riweka tekşaneyî) biy/rd
bir gözeliler famîleya tekşaneyiyan zo/nd
famîleya tekşaneyiyan zo/nd
bir gün evvel rojek berî rojekê
bir günden bir güne hew, hîç, tu car
bir günlük beylik beyliktir rojek jî rojek e (ji bo demeke kina ku li xweşa mirov diçe)
bir güzel têr, têr baş
bir hal olmak 1) aciz bûn, zivêr bûn 2) tiştek pê bûn 3) tiştek hatin serê (yekî), mirin
bir hamlede di carekê de, zûzûka
bir hayli gelek.
êpê, gelek
bir hoş seyr, ecêb
bir hoş ey­lemek xemgîn kirin, hezinandin
bir hoş ol­mak 1) behitîn, metel bûn, ecêbmayî bûn 2) xemgîn bûn, hizinîn
bir hoşluğu olmak bêkêf bûn, bêmede bûn
bir hücreli bnr bir gözeli
bir içim su firek av e (ji bo jinên be­dew tê gotin)
bir iğne iplik olmak bnr iğ­ne ipliğe dönmek
bir iki carek du car, çend car
bir iki demeden (veya bir iki derken) negotin yek û dudo (bênavberdayîn)
bir ile­ri iki adım geri gavek li pêş du gav li aş
bir ipte iki canbaz olmak serê du beranan di dîzekê de nabin (an jî napijin), li textê kîşwerekê du padîşah nabin
bir işaretine bakmak li ser bar bûn, li çavkirina (yekî) nihêrtin
bir iştir olmak bûye çûye, qewimiye çûye
bir kaç bnr birkaç kafada qafê (wan) yek e
bir kalemde bi carek, bi tevayî
bir kapı açıp birini kapamak qulek vekirin yek girtin
bir kapıya çıkmak her du rê çûn gundekî karar li ser kewnekê, li ser eynî qerarî
bir kararda allah tenê (ancax) Xwedê li kewnekê dimîne
bir kararda kalmak li ser kewnekê man
bir karış 1) bihostek (ji bo pir kinbûna yekî) *bir karış boyu var bihostek telê wî heye 2) bihostek, zûlek, parçeyek (pir hindik) *bir ka­rış toprağımız var bihostek erdê me he­ye
Beberuhî, bejinbost, qambihost (bi henekî)
bir kaşık suda boğmak ku (yekî) berdin (an jî bihêlin) dikare (wî) bi diranan bixeniqîne
bir kazanda kaynamak ava (wan) di cihekê de çûn
bir kere 1) carek, a rastî *bir kere o yalancı carek ew virek e 2) carek, neqilek kerecik careke bi tenê, doreke bi tenê, neqleke bi tenê
bir kıyamettir gitmek (veya kopmak) dê weledê xwe avêtin *olay ol­duktan sonra, bir kıyamettir gidiyordu piştî bûyer qewimî, dê weledê xwe diavêt
bir kızı bin kişi is­ter, bir kişi alır qîz sêva sora li darê ye, her kes gopalê xwe diavêjê, êdî ka bû nisîbê kê ye
bir kol çengi kesê hingime, bi kêf û eşq
bir koltuğa iki karpuz sığmaz bi destekî du zebeş nayê girtin
bir köroğlu ayvaz Loqo (ji bo jinan) û Doqo (ji bo mêran) *evde iki kişiyiz, bir Köroğlu bir Ayvaz em li malê du kes in, Lo­qo û Doqo
bir köşeye atmak (tiş­tek) avêtin quncekî
bir köşeye koymak da­nîn quncekî
bir koşu zûzûka, hanhanka, bi lez û bez
bir koyundan iki post çık­maz sihor (sihorîk) û bi lîtira xwe
bir kulağından girip öbür ku­lağından çıkmak guhek kirin serad, yek kirin bêjing, li vî guhî dixe di guhê din de derdixe
bir kurşun atımı mesafeyeke guleyekê (berikekê)
bir lahza bistek.
bir lokma hırka şîva şevê taştiya sibehê
bir mum al da derdine yan kerê ku barê (te) ne lê ye tu çima ço dikiyê
bir nebze piçek, hinek
bir nefeste li bêhnekê (navbemedana ji bo xwarina xurik û vexurikan)
bir nice êpê, gelek
bir nu­maralı yek nimare
bir o kadar ew qas jî (ji min)
bir o yana bu yana li vî alî (hêlê) û li wî alî (hêlê)
bir olmak bûn yek, lê bûn yek *baba oğul bir olup beni dövdüler bav û kur bûn yek û li min dan
bir on altılık yek şazdeh mzk
bir örnek yeknesak hemnimûne
bir otuz ikilik yek sî û dudo mzk
bir paralık etmek kirin pereyek *beni el aleme bir paralık ettiniz we ez ji dinya alemê re kirim pereyek
bir parça pariyek, çîçikek, piçek
bir parmak tiliyek, pêçiyek *bir parmak bal ver de, tadına baka­yım pêçiyek hingiv bide min, ez li tehma vî binêrim
bir pul etmemek nekirin polikek
bir pula satmak (yek) bi polekî firotin
bir seferde Carekê de. Yekcarê de. Yekcar.
bir sekizlik yek heşt mzk
bir sen eksiktin! tu li me kêm bûyî!
bir şey tiştek.
bir şey değil şayan nîn e
bir şey sanmak (yek) bi tiştekî zanibûn *ben de seni bir şey sanmıştım min jî tu bi tiştekî zanibû
bir şey söylemek 1) tiştek gotin (ji bo axaftin) 2) tiştek gotin (ji bo destnîşankirina tiştekî)
bir şeye benzememek bi kêrî tu tiş­tî nehatin, naşibe tu tiştî (ji bo tiştê ku di rewşeke bêxêr de ye)
bir şeyi çözmek binê tiştekî derxistin, hela (tiştekî) kirin
bir şeyin hasretiyle yanıp tutuşmak bi kula (tiştekî) nalîn
bir şeyler olmak (veya bir şey olmak) 1) tiştek pê ha­tin. tiştek pê bûn, tiştek hatin serê (yekî) (ji bo guherîna kurm û xûyê yekî) *son zamanlarda ona bir şeyler oldu di van demên da wî de tiştek pê hat 2) tiştek pê bun (ji bo rewşa ku mirov ditengije, dike ku bixeriqe) 3) tiştek hatin serê (yekî), tiştek pê bûn, tiştek pê hatin (ji bo mirin an jî kuştinê) *ona bir şey olursa, senden sorarım eger tiştek pê bibe, ez dê te jê berpirs bigirim
bir şeyler, bir şeyler kin lê xistin, kurt birîn (ji bo hîn bêhtir aşkerenekirinê tê gotin)
bir sıçrarsın çekirge, iki sıçrarsın çekirge, sonunda yakalanırsın çekirge (veya üçüncüsün­de avucuma düşersin çekirge) ev car ne­be careke din ew jî nebe careke din tu dê bikevî destê min, kengê be tu dê bêyî qefaltin, tu herî erş tu herî ferş tu dê werî ber gunikê reş
bir sıkımlık canı olmak ruhê kulmekî tê de tune bûn
bir sıra li ser hev, li dû hev
bir sözünü iki etmemek gotina (ye­kî) nekirin du gotin, gotina (yekî) li erdê nehiştin, jê re nana nekirin, nanakirin jê re tune bûn
bir sürü ecêbek, ecêbankî, dinyayek *düğünümüze bir sürü in­san gelmişti ecêbek mirov hatibûn dîlana me
bir tahtada di carekê de *kadının ilk istediği parayı bir tahtada sayıyorum pereye ku jinik xwest, min di carekê de jimarte destê wê
bir tahtası eksik texteyek jê kêm e (ji bo kesên kêmaqil)
bir takım bnr birtakım
bir tane yêgane, tayê bi tenê
bir tanem cana min
bir tarafa bırak­mak (veya koymak) danîn aliyekî, danîn dera hanê (ji bo guh pê nekirinê, girîngî pê nedanê)
bir taşla iki kuş vurmak bi kevirekî du teyr kuştin, bi tîrekê du nîşan hildan, lêlê kirin lolo jê re hatin
bir tek at­mak qedehek alkol vexwarin
bir temiz têr baş
bir teviye bnr biteviye
bir torba kemik komek hestî, bûn komek hestî
bir tuhaf olmak ji xwe re êceb man, ji xwe re heyirî man
bir türlü 1) nabe *gelsem bir türlü gelmesem bir türlü ez bêm jî nabe, ez neyêm jî nabe 2) kirin nekir, mayê tu bibêjî *bir türlü onu ikna edemedim min kir nekir min ew qanih nekir
bir tutmak (veya bir görmek) (ew) yek dîtin (meyi û hemlê nekirin navbera wan)
bir vakit (veya bir vakitler) wextekî, berê *bir va­kitler o da mücadele içersinde bulun­muş wextekî ew jî di nav têkoşînê de maye
bir varmış bir yokmuş 1) hebû qet tune bû, carek ji caran 2) hebû, tune bû (ji bo tiştekî ku hebe û mirov bala xwe bidê ku wayê tune ye)
bir yakadan baş çıkarmak li ser yek kevçî û kodikê bûn (ji bo lihevkirina kesên malê)
bir yana ... li aliyekî, ne tê de *ondan bizi, Azrail bir yana, kim­se vazgeçiremez Ezraîl ne tê de, kes nika­re bike ku em dev jê berdin
bir yana dünya bir yana (tiştek an jî kesek) li aliyekî dinya tev li aliyekî
bir yancı 1. biryanfiroş 2. kesê ku biryan çêdike
bir yandan (bir yanda) (tiştek an jî kesek) li aliyekî...., (tiştek an jî ke­sek) li aliyekî *bir yanda ev işleri bir yanda çocuklar ji aliyekî ve karên malê ji aliyekî ve jî zarok
bir yaşına daha gir­mek deh sal ji emrê (yekî) çûn (ji bo heyretmayîna ji tiştekî re) *hırsızın o oldu­ğunu öğrenince, bir yaşıma daha gir­dim piştî ku min bihîst diz ew e, deh sal ji emrê min çûn
bir yastığa baş koymak serê wan bi hev re li ser balîfekê bûn, se­rê xwe bi hev re bi yek kirin (ji bo jin û mêr)
bir yastıkta kocamak li ser balîfekê bi hev re pîr û kal bûn
bir yer kazan biri kep­çe (cihek) ser û binê hev kirin, (cihek) li hev xistin, qul bi qul lê gerîn *Amed ka­zan ben kepçe, üç gün onu aradım min Amed ser û binê hev kir, ez sê roj an lê geriyam
bir yere kakılıp kalmak li hêviyê man, lê bûn zende
bir yığın dêşek, tibabek, ecêbek, dinyayek, ewqas, ev çend *bir yığın sorun içinde bir de senle ilgilenemem di nava vê ecêba kar de, ez nikarim bi te re mijûl bibim
bir yiyip bin şükretmek hezar bar (an jî car) şikrîma xwe anîn
bir yol ca­rek, neqilek
bir yol tutturmak bi tiştekî girtin, pê girtin *herkes kendince bir yol tuturmuş gidiyor işte her kes ji xwe re bi tiştekî girtiye û diçe
bir yolunu bulmak riyek jê re dîtin, çareyek jê re dîtin
bir yö­nüyle ji seriyekî ve, ji hêlekê ve, ji aliye­kî ve
bir zaman (veya bir zamanlar) wextekî, berê *bir zamanlar biz de buralarda gezip eğleniyorduk berê em jî li van deran ji xwe re digeriyan û me jî kêf dikir
bir zamanlar deminan.
bira avceh, bîre.
bîra
bira mayası 1) cureyeke kimê ya ku li ser rûyê bîraya meyandî kom dibe 2) cureyek hevirtirşê (çi hişk, çi nerm) ku hevîr dipişpişîne
biracı 1. bîrafiroş 2. bîravan (kesê ku bîra çêdike)
1. bîrafiroşî 2. bîravanî (karê çêkirina bîrayê) m
1. bîrafiroşî 2. bîravanî (karê çêkirina bîrayê) m
1. bîrafiroş 2. bîravan (kesê ku bîra çêdike) nd/nt
birader birader, bira.
1. bira, birader 2. birawo, birako (ji bo denglêkirinê) 3. birader (navê ku ma­son li hev dikin)
1. bira, birader 2. birawo, birako (ji bo denglêkirinê) 3. birader (navê ku mason li hev dikin) n
birahane bîrexane.
bîraxane
bîraxane m
birahaneci bîraxanevan
bîraxanevan nd/nt
biralık ê bîrayê (tiştê ku di çêkirina bîrayê de tê bikaranîn) nd
ê bîrayê (tiştê ku di çêkirina bîrayê de tê bikaranîn) nd
biraz hinek.
1. qasek, weşek, bîskek, qederek, kêliyek, xêlek, pêlek (ji bo demeke kin) *biraz kalemini bana verebilir misin? tu dikari qasekê pcnûsa xwe bidî min h 2. hin, hinek, hindek, pari (ne tam) *dersi­ni biraz biliyor hinek dersa xwe dizane *biraz iyi pari baş e h 3. piçek, hinek (ne bi qasî mixdara ku tê xwestin) *biraz yağ­mur yağdı hinek baran barî
1. qasek, weşek, bîskek, qederek, kêliyek, xêlek, pêlek (ji bo demeke kin) * biraz kalemini bana verebilir misin? tu dikarî qasekê pênûsa xwe bidî min h 2. hin, hinek, hindek, parî (ne tam) * dersini biraz biliyor hinek dersa xwe dizane * biraz iyi parî baş e h 3. piçek, hinek (ne bi qasî mixdara ku tê xwestin) * biraz yağmur yağdı hinek baran barî rd
biraz azdan bnr birazdan
birazcık tozek, piçek.
piçek, piçikek, biçîçikî, piçikokek, tozek, çîçikek, hindikek, hinik
piçek, piçikek, biçîçikî, piçikokek, tozek, çîçikek, hindikek, hinik rd
birazdan qederek bi şûn de, qasek bi şûn de, weşek bi şûn de, kêliyek bi şûn de, bîskek bi şûn de h
qederek bi şûn de, qasek bi şûn de, weşek bi şûn de, kêliyek bi şûn de, bîskek bi şûn de h
birbilen çarezan, havilzan nd
çarezan, havilzan nd
birbiri 1. hev, hev û din, êk û din, hevdû, êkdû, lêk *birbirlerinin yüzüne baktılar li rûyê hev û din mêze kirin 2. li dû hev, li pey hev *birbiri ardınca on kişi geldi deh kes li dû hev hatin
birbiri için yaratılmış olmak tu dibêjî qey ji bo hev çêbûne
birbirinden daha üstün olmak di ser hev re bûn
birbirine alışmak li hev banîn, hînî hev bûn
birbirine dolanmak herbilîn.
herbilandin, herbilîn.
birbirine düşmek ji hev çûn, bi hev ketin, bi hev û din ketin, pev ketin
bi hev ketin
birbirine girmek 1) bi hev girtin, berê (wan) ketin hev, bi hev û din ketin, bi hev ketin, bi nava hev ketin 2) têkilî hev bûn 3) li hev qelibîn, ii hev ketin (ji bo ta, ben û tiştên wisa ku li hev dikeve û mirov bi zorekê ji hev dike)
birbirine karıştırmak tevlihev kirin.
birbirine katmak (wan) berî hev dan, berê (wan) kirin hev, (wan) ji hev kirin
birbirine layık olmak babetî hev bûn, çûn ber hev
birbirine rest çekmek hev bêminet kirin
birbirine yapışmak hev girtin, bi hev ve zeliqîn
birbirini hev­dû, êkdû, jêkve
birbirini bilmek hev nas kirin, hev zanîn
birbirini perişan etmek hev perişan kirin, hev bêlezet kirin, malik li hev xera kirin
birbirini tutmaz hevnegirtî, hev û din negirtin
birbirini yemek hev û din xwarin, hev xwarin, êk du xwarin *birbirimizi yiyecek zaman değil çocuklar zarino ne ew dem e ku em hev û din bixwin
birbirinin ağzına girmek devê (wan) di devê hev de bûn (ji bo kesên ku ji hev hez dikin, bêyî hev naqedînin)
birbirinin ağzına tükürmek tû kirin devê hev û din, tif kirin devê hev (ji bo kesên ku li ser bûyerekê, mijarekê ramana wan mîna hev e)
birbirinin gözünü çı­karmak çavê hev derxistin, hev pelaxtin, çavê hev û din derxistin (ji bo pevçûna ji dil û can)
birbirinin gözünü oymak hev hêran, hev û din hêran (ji bo kesên ku qet li hev û din nakin)
birci yekperest.
yekperest, tekparêz, monîst fel nd/rd
yekperest, tekparêz, monîst fel nd/rd
bircilik yekperestî.
yekperestî, ekparêzî, monîzm
yekperestî, ekparêzî, monîzm felm
birçok gelek.
bnr bir çok
gelek, êpê, bêqeder
birçokları (veya birçoğu) gelek jê (ji bo kes an jî tiştên ku hejmara wan pir e)
birden vi çarekê ve, yekcar, xaftila.
1. yekcar, yekser, tevde, pevre, di derbekê de (tev di carekê de) *hepsi bir­den güldüler tev pevre keniyan 2. ji nişka ve, ji hindav de *birden kalkıp üzeri­me geldi ji hindav de rabû bi ser min de hat h
1. yekcar, yekser, tevde, pevre, di derbekê de (tev di carekê de) * hepsi birden güldüler tev pevre keniyan 2. ji nişka ve, ji hindav de * birden kalkıp üzerime geldi ji hindav de rabû bi ser min de hat h
birden bire bnr birdenbire
birdenbire pêre, ji nişkav de, lepira, ha ... dît, a ku ... dît *birden bire bulunduğu­muz odanın kapısı açılıverdi ha me dît deriye odeya ku em lê bûn, vebû h
pêre, ji nişkav de, lepira, ha ... dît, a ku ... dît * birden bire bulunduğumuz odanın kapısı açılıverdi ha me dît deriyê odeya ku em lê bûn, vebû h
birdir bir babûtan, palikbire
babûtan, palik m
birdirbir bnr birdir bir
bire bin katmak pê ve danîn, kirin serê, biçûk bûn heycar mezin kirin (ji bo mubalexekirina tiştekî) (ilâç)
bire bir yeke yek, teke tek.
1. yek bi yek * bu ilaç öksürüğe bire birdir ev derman ji kuxukê re yek bi yek e 2. yek bi yek, lê, guncan (ji bo tiştê ku wekî tê xwestin) rd
bire bir gelmek (der­man) jê re yek bi yek bûn
bire bir vermek ... tov bûn *bu tarlamız bire on veriyor ev zeviya me deh tov e (yanê tu welçekekê biavêjî jê tu deh tovî hiltînî)
birecik Bêrecûk (Navçeyeke girêdayî Rihayê)
birer yekek, yekeyek, yeko yeko *onlara birer şeker ver her yekî şekirek bide wan
birer birer yeko yeko, teko teko *parmağıy­la ağaçlan birer birer saydı bi tiliya xwe dar yeko yeko hejmartin
birer ikişer yeko ye­ko an jî bi kom *güvercinler trenin se­sinden ürküp birer ikişer uçmaya baş­ladı kevokên ku ji dengê trenê bizdiyabûn yeko yeko an jî bi kom dest bi firînê kirin
bireşim 1. terkip 2. sentez lam 3. terkip, sen­tez fel/m
1. terkîp 2. sentez kîm 3. terkîp, sentez fel/m
bireşimli sentetîk
sentetîk rd
birey ferd.
1. takekes, ferd 2. takekes (heyîna nerazber ku dikeve nava çarçoveya cureyekê man 3. takekes, ferd sos 4. takekes, ferd psî/nd
1. takekes, ferd 2. takekes (heyîna nerazber ku dikeve nava çarçoveya cureyekê man 3. takekes, ferd sos 4. takekes, ferd psî/nd
birey oluş ontogenez biy/m
ontogenez biy/m
birey üstü dereferdî (tiştê ku ji derî hiş û bî­ra ferdekî ye) fel/rd
dereferdî (tiştê ku ji derî hiş û bîra ferdekî ye) fel/rd
bireyci ferdperest.
1. mafparêzê kesan 2. ferdparêz, îndî­vîdualîst (kesê ku ji aliyê takekesiyê ye)
1. mafparêzê kesan 2. ferdparêz, îndîvîdualîst (kesê ku ji aliyê takekesiyê ye) rd
bireycilik ferdperestî.
1. takekesîtî, ferdparêzî, îndîvîdualîzm sos 2. ferdparêzî, îndîvîdualîzm fel/m
1. takekesîtî, ferdparêzî, îndîvîdualîzm sos 2. ferdparêzî, îndîvîdualîzm fel/m
bireyleşme ferdîbûn, îndîvîdualîzebûn fel/m
ferdîbûn, îndîvîdualîzebûn fel/m
bireyleştirme ferdîkirin, îndîvîdualîzekirin fel/m
ferdîkirin, îndîvîdualîzekirin fel/m
bireyleştirmek ferdî kirin, îndîvîdualîze ki­rin (tiştekî ku mirov bike xweserî takekesiyê)
ferdî kirin, îndîvîdualîze kirin (tiştekî ku mirov bike xweserî takekesiyê) l/gh
bireylik takekesî, ferdîtî, ferdiyet sos/fel
takekesî, ferdîtî, ferdiyet sos/fel m
bireysel ferdî.
takekesî, ferdî
takekesî, ferdî rd
bireyselleştirme takekesiyîkirin, ferdiyîkirin fel/m
takekesiyîkirin, ferdiyîkirin fel/m
bireyselleştirmek takekesiyî kirin, ferdiyî kirin
takekesiyî kirin, ferdiyî kirin l/gh
bireysellik takekesîtî, ferdîtî fel/m
takekesîtî, ferdîtî fel/m
biri bnr biribir
biri eşikte biri beşikte yek li hil e yek li mil e, yek di zik de pilewile (ji bo kesên ku pir zariyên wan hene, çi biçûk çi mezin)
biri yer biri bakar, kıyamet ondan kopar hinek bixwin, hinek lê binêrin wê qiyamet li serê me rabe
biri, birisi yek *ben yalancının biriyim ez yekî virek im (an jî ez virekekî dera hanê me) 2. yek, kes (kesê ku nayê zanin) *ağaçta sanki birisi vardı ez dibêjim qey li ser darê yek hebû c
biricik tekane, yekane.
tek, yekta, yêgane
tek, yekta, yêgane rd
birikim 1. hewm, kom, pevcivîn, komasî 2. danehev (tevahiya tiştên ku di encama çavdêrî û ezmûnan de hatiye bidestxistin) 3. danehev (pêvajoya çandî û geşanî ya civakan) 4. danehev (qonaxa kombûna mal û pere) ab/m
1. hewm, kom, pevcivîn, komasî 2. danehev (tevahiya tiştên ku di encama çavdêrî û ezmûnan de hatiye bidestxistin) 3. danehev (pêvajoya çandî û geşanî ya civakan) 4. danehev (qonaxa kombûna mal û pere) ab/m
birikinti komik, gult, kurtik (ev ji bo çalikên ku av tê de civiyaye); tiştên ku ji xwe ber li hev civiyaye, kom bûye *su biri­kintisi kurtikê avê
komik, gult, kurtik (ev ji bo çalikên ku av tê de civiyaye); tiştên ku ji xwe ber li hev civiyaye, kom bûye * su birikintisi kurtikê avê m
birikme kombûn, berhevbûn, civîn, hêwirin
kombûn, berhevbûn, civîn, hêwirîn m
birikmek 1.pingirîn. 2.civîn, kom bûn.
1. kom bûn, berhev bûn, civîn, hêwirin *kapının önünde binlerce in­san birikmişti li ber derî bi hezaran mi­rov hêwiribûn (an jî kom bûbûn) 2. li hev kom bûn, li hev civîn, li hev hêwirîn
1. kom bûn, berhev bûn, civîn, hêwirîn * kapının önünde binlerce insan birikmişti li ber derî bi hezaran mirov hêwirîbûn (an jî kom bûbûn) l/ngh 2. li hev kom bûn, li hev civîn, li hev hêwirîn l/bw
biriktirim danhev m
biriktirin! danhev m
biriktirme 1. komkirin, berhevkirin, pergihandin 2. danehev, danhev, teserûf
1. komkirin, berhevkirin, pergihandin 2. danehev, danhev, teserûf m
biriktirmek civandin, dan hev, kom kirin.
1. kom kirin, berhev kirin, civandin, pergihandin (ji bo li hev komkirinê) 2. dan hev, teserûf kirin *Zehra aldı­ğı bütün paraları biriktirmiş ve annesi­ne vermişti Zehra hemû pereyên ku dabûnê ji xwe re dabû hev û paşê ew dabûn diya xwe 3. berhev kirin, berhevok çêkirin, koleksiyon çêkirin
1. kom kirin, berhev kirin, civandin, pergihandin (ji bo li hev komkirinê) 2. dan hev, teserûf kirin * Zehra aldığı bütün paraları biriktirmiş ve annesine vermişti Zehra hemû pereyên ku dabûnê ji xwe re dabû hev û paşê ew dabûn diya xwe 3. berhev kirin, berhevok çêkirin, koleksiyon çêkirin l/gh
birileri kesin, hin kes
birim 1. Yeke (her yekê komekê an jî tevahiyekê) 2. yeke, men *uzunluk birimi metredir: yekeya dirêjahiyê metre ye 3. yeke (di saziyekê de her beşa rajêr) 4. unîte rz/m
birim ağırlık mengranî.
birimler bölüğü tofa hejmaran (ji yekê hetanî neh sed û not û nehan) mat
birinci yekem.
1. yekem, yekemîn (rengdêra rêzîn a hejmarê) 2. yekem, yekemîn (ji aliyê dem, cih û dorê ve kesê an jî tiştê ku beriya yên din tê ) 3. yekem, yekemîn, pêşîn (kesê ku ji aliyê girîngiyê ve beriya yên din e ) nd
zar qaçilê mêweyan, qalikê der ê mêweyan bot
birinci çağ serdema pêşîn, pale­ozoîk (serdemeke nêzikî sê sed milyon salî ya rûyê erdê) jeo
birinci gelmek (veya birinci çık­mak) ê yekemîn derketin, ê yekemîn ha­tin hilbijartin
birinci olmak bûn yekemîn
birinci şahıs kesê yekem.
birinci zar qaçilê mêweyan, qalikê der ê mêweyan bot
birincil bingehîn, sereta, esas
bingehîn, sereta, esas rd
birincillik yekemî, yekemînî
yekemî, yekemînî m
birinden biri jê yek, ji wan yek
birine bakış fırlatmak awir berdan (yekî), awir vedan (yekî)
birine gös­termek nîşanî (yekî) dan, nîşî (...) kirin, ray (yekî) dan
birine inat olsun diye ji rika (yekî) re, ji eksa (yekî) re
birine kafayı takmak rika xwe dan (yekî)
birine kavratmak bi serê (yekî) xistin
birine kin gütmek kîn pê re kişandin, pê re kîn kudirandin
birini afetmemek av lê venexwarin
birini çağırmak 1. gazî (yekî) kirin, banî (yekî) kirin
birinin adına li ser navê (tiştekî an jî yekî) *halk adına=li ser navê gel
birinin ağzına bakmak 1) li ber devê (yekî) sekinîn 2) li devê (yekî) nihêrtin (tevgerîna bi gotina yekî)
birinin başına kâhya kesilmek li serê (yekî) bûn amir
birinin üstüne türkü çağırmak li ser (yekî) stran gotin, li ser (yekî) kilam strîn
birkaç çend, çendek
1. çendek, çend *ölünün üzerine birkaç kürek toprak attı çend bêr xwelî avête ser mirî *birkaç zamandır hep bunu düşünüyorum ev çendek e ku ez tim li ser vê dihizirim 2. çend, çendik, çend kes *okuldan çıkarken birkaçımı­zı yakaladılar gava em ji dibistanê derke­tin çendikan ji me girtin c
1. çendek, çend * ölünün üzerine birkaç kürek toprak attı çend bêr xwelî avête ser mirî * birkaç zamandır hep bunu düşünüyorum ev çendek e ku ez tim li ser vê dihizirim rd 2. çend, çendik, çend kes * okuldan çıkarken birkaçımızı yakaladılar gava em ji dibistanê derketin çendikan ji me girtin c
birleme tekanî, tewhîd
tekanî, tewhîd m
birlemek tekanî kirin
tekanî kirin l/gh
birler yekan.
yekan mat/nd
yekan mat/nd
birleşen hevbir mat/rd
hevbir mat/rd
birleşik 1.grm. hevedudanî, 2.yekpare, yekbend, yekbûyî.
yekbûyî, yekgirtî, hevedudanî (ev ji bo rêziman e)
birleşik cümle hevoka yekgirtî rz
birleşik fiil lêkera hevedudanî rz
birleşik isim navê hevedudanî rz
birleşik kelime peyva hevedudanî
birleşik kelimeler bêjeyên hevedudanî.
birleşik oturum civîna pevreyî
birleşik za­man dema hevedudanî rz
birleşilmek hatin ba hev, hatin nik (an jî cem) hev l/tb, tevî hev bûn
hatin ba hev, hatin nik (an jî cem) hev l/tb, tevî hev bûn l/bw
birleşim 1. pevgihan 2. pevcivan, lihevcivan, lihevrûniştin, pevrûniştin 3. cotbûn (ji bo ajela nêr û mê ku radibin ser hev) biy/m
1. pevgihan 2. pevcivan, lihevcivan, lihevrûniştin, pevrûniştin 3. cotbûn (ji bo ajela nêr û mê ku radibin ser hev) biy/m
birleşme 1. tevîhevbûn 2. biyekbûn 3. pevgihîştin, pevgihiyan, pevgihan 3. cotbûn
1. tevîhevbûn 2. biyekbûn 3. pevgihîştin, pevgihiyan, pevgihan 3. cotbûn m
birleşmek yekbûn.
1. tevî hev bûn, gihiştin hev, gihiyan hev, yek bûn, bi yek bûn (ji bo kes an jî tiştên ku ji hev cu­da bin û bêne cem hev) *örgütler birleş­tiler rêxistin gihîştin hev 2. gihiştin hev, hatin cem hev (ji bo hatina ba hev) *ikisi birleşince sen seyret gırgırı gava her du digihên hev tu were diyarê hingimeyê 3. li hev kirin, li hev hatin (ji bo kesên ku ramanên wan li hev dikin) 4. kelijîn, pêk hatin kim
1. tevî hev bûn l/bw, gihiştin hev l/ngh, gihiyan hev l/ngh, yek bûn l/ngh, bi yek bûn (ji bo kes an jî tiştên ku ji hev cuda bin û bêne cem hev) * örgütler birleştiler rêxistin gihîştin hev 2. gihiştin hev l/ngh, hatin cem hev l/bw (ji bo hatina ba hev) * ikisi birleşince sen seyret gırgırı gava her du digihên hev tu were diyarê hingimeyê 3. li hev kirin, li hev hatin (ji bo kesên ku ramanên wan li hev dikin) l/bw 4. kelijîn, pêk hatin kîm l/gh
birleşmiş yekbûyî.
yekbûyî, yekgirtî *birleşmiş mil­letler neteweyên yekbûyî (koma miletan)
yekbûyî, yekgirtî * birleşmiş milletler neteweyên yekbûyî (koma miletan) rd
birleşmiş milletler Koma Miletan.
birleştirici 1. pêkhêner (kesê ku tişt an jî ke­san tîne ba hev) 2. aştîxwaz, sulhker 3. pêkhêner (tiştê ku dudo an jî, ji bêhtirîn tiştan tîne ba hev)
1. pêkhêner (kesê ku tişt an jî kesan tîne ba hev) 2. aştîxwaz, sulhker 3. pêkhêner (tiştê ku dudo an jî, ji bêhtirîn tiştan tîne ba hev) rd
birleştirme 1. tevîhevkirin, pevgihandin, pevgihîştandin, anînbahev 2. avêtina ber hev (ji bo heywanan ku kişî ser hev dikin)
1. tevîhevkirin, pevgihandin, pevgihîştandin, anînbahev 2. avêtina ber hev (ji bo heywanan ku kişî ser hev dikin) m
birleştirmek li hev civandin, yek kirin.
1. tevî hev kirin, bi yek kirin, gihandin hev, gihîştandin hev, anîn ba hev, hatin ba hev *sen yardımla menfaati
1. tevî hev kirin l/bw, bi yek kirin l/bw, gihandin hev l/gh, gihîştandin hev l/gh, anîn ba hev l/bw, hatin ba hev l/bw * sen yardımla menfaatı birleştirmişsin te alîkarî û berjewendhi tevî hev kirine 2. avêtin ber hev (ji bo heywanan ku kişî ser hev dikin) l/bw
birleştir­mişsin te alîkarî û berjewendî tevî hev kirine 2. avêtin ber hev (ji bo heywanan ku kişî ser hev dikin)
birli 1. yekmend 2. as (di lîstikên iskambil û domînoyê de kaxiz an jî pûla ku nimareya yekê li serê ye)
1. yekmend 2. as (di lîstikên îskambîl û domînoyê de kaxiz an jî pûla ku nimareya yekê li serê ye) n
birlik 1.yekîtî, 2.yekîne (askeri).
1. tekîtî, tekanî, tekbûn, wehdaniyet *Tanrının birliğine inanır ew bi tekbûna Xwedê bawer dike 2. yeklibî, yekêk (tiştê ku tenê hebekê hiltîne) *birlik cez­ve cezweya yeklibî 3. yekîtî, yekbûn, tifaq *milletimizin birliği çok önemlidir yekbûna neteweya me pir girîng em 4. yekgirtî, hevgirtî, yekîtî, tektî *dilbirliğini sağlamak pêkanîna yekîtiya zimên 5. yekîtî *yazarlar birliği yekîtiya nivîskaran (komeleya ku ji bo parastina berjewendiyên civatekê hatiye sazkirin) 6. yekîne, qol, zirp *askeri birlik yekîneya leşkerî 7. hevgirtin wj/m 8. tektî fel/m 9. yekmend (notaya xwediyê nirxa herî me­zin) mzk/m
birlik olmak bi yek bûn, bûn yek, dan pey hev û din
birlik oluşturmak yekîtî çêkirin, tifaq çêkirin
birlikçi 1. yekîtîgir 2. yekîtîxwaz
1. yekîtîgir 2. yekîtîxwaz nd/nt
birlikçilik 1. yekîtîgirî 2. yekîtîxwazî
1. yekîtîgirî 2. yekîtîxwazî m
birliksiz bêyekîtî m
bêyekîtî m
birlikte pêkve, hevre, bihevre, digelhev.
1. bi hev re, pevre, pêkre, pêkve, vêkre, beranber, têkre, bi hev û din re, bi hev dû re, tevî hev 2. ligel xwe, digel xwe, bi xwe re *kitabınızı birlikte getirdiniz mi? we kitêba xwe ligel xwe anî? h
birlikte ol­mak 1) tevî (yekî) razan (raketin) (ji aliyê cinsî ve) 2) pê re gerîn (ji bo têkiliya di navbera jin û mêr de)
birlikte oturmak hevnişîn.
birlikte yaşam pevrejiyan, pêkvejiyan
birliktelik pevrayî, hevrayî, pevratî, hevratî, pevretî, pevratî, pevrebûn, pêkvehî, ligelhevbûn
pevrayî, hevrayî, pevratî, hevratî, pevretî, pevratî, pevrebûn, pêkvehî, ligelhevbûn m
birlikten güç doğar yek yek e dudo komek e, dudo bûn yek ê din bû çêlek
dudu bûn yek ê din bû çêlek
birsam saw, sewh
saw, sewh m
birtakım hinek, gelek.
hinek, hindek
hinek, hindek rd
biryan biryan (cureyek kebab)
biryan (cureyek kebab) m
biryancı 1. biryanfiroş 2. kesê ku biryan çêdike nd/nt
biseksüel nêremê.
bîseksuel
bîseksuel rd
bisiklet duçerxe.
duçerxe, çerxeyan, bisîklet
duçerxe, çerxeyan, bisîklet m
bisikletçi 1. bisîkletfiroş 2. kesê ku bisîkletan çêdike 3. bisîkletsaz (temîrkerê bisîkletan) 4. bisîkletajo (kesê ku spora bisîkletan dike)
1. bisîkletfiroş 2. kesê ku bisîkletan çêdike 3. bisîkletsaz (temîrkerê bisîkletan) 4. bisîkletajo (kesê ku spora bisîkletan dike) nd/nt
bisikletçilik 1. bisîkletfiroşî 2. karê çêkirina bisîkletan 3. bisîkletsazî 4. bisîkletajotî
1. bisîkletfiroşî 2. karê çêkirina bisîkletan 3. bisîkletsazî 4. bisîkletajotî m
bisküvi hindok.
biskufît, biskuwît, hindo
biskufît, biskuwît, hindo m
bismil Bismil Amed, Diyarbekir (Navçeyeke girêdayî Amedê)
bismillah bismîlah b
bismîlah b
bistro lokantaya biçûk, qehwexaneya bi alkol
lokantaya biçûk, qehwexaneya bi alkol
bisturi nişter, bîsturî
nişter, bisturî m
bit sipih.
spî, spih (pediculus) zo/m
bit kadar wekî moriyekê, mîna morîkeke hûr (ji bo tiştên pir hûr û biçûçik)
bit yavrusu nûtik zo
bit yeniği qilopilo (tiştekî veşarî yê mijarekê)
bit yeniği olmak tê de qilopiloyek hebûn
bit yumurtası rişk.
rişk zo
bitap bêtav, bêhêz.
bêtehb, betilî, westiyayî, reht, bêhal
bitap düşmek ji pertav ketin, ji hal de ketin, ji xwe de ketin
bitaraf bêalî.
bêalî, alînegir, bêlayen, bêteref
bêalî, alînegir, bêlayen, bêteref rd
bitaraflık bêalîbûn, alînegirî, bêlayenî, bêterefbûn, bêterefî
bêalîbûn, alînegirî, bêlayenî, bêterefbûn, bêterefî m
bitek bibêr, bêrdar, bixêrûbêr *bu bitek topraklar ev erdên bibêr
bibêr, bêrdar, bixêrûbêr * bu bitek topraklar ev erdên bibêr rd
biteviye, bitevi sereqet, bêatlebûn, bêaetlehî, tim û daîm h
sereqet, bêatlebûn, bêaetlehî, tim û daîm h
biteviyeliki bêatlebûnî, bêaetlehîtî
bêatlebûnî, bêaetlehîtî m
bitey flora (rû xemla riwekan) (botanîk)
flora (rû xemla riwekan) bot/m
biti kanlanmak rişkên (yekî) fetiqîn, rişkên (yekî) bûn nûtik, nûtikên (yekî) bûn spî (ji bo kesê ku ji xizaniyê xelas dibe û paşê zengîn dibe)
bitik qediyayî, tewabûyî.
1. bêpertav, bêmecal, qamdaketî, bêhal (ji ber nexweşîn û westabûnê) 2. xerab, fe­na (ji bo kesê ku rewşa wî ne xweş e) *halimiz bitiktir halê me xerab e
1. bêpertav, bêmecal, qamdaketî, bêhal (ji ber nexweşîn û westabûnê) 2. xerab, fena (ji bo kesê ku rewşa wî ne xweş e) * halimiz bitiktir halê me xerab e rd
bitiklik bêpertavî, bêmecalî, bêhalî
bêpertavî, bêmecalî, bêhalî m
bitim qizwan, kizwan, kewzan, şînok, bitim, ben (botanîk)
1. qedan, kutayî, kutasî, xelasek, xelasok (ji bo karê dawîlêanîna tiştekî) 2. dawin, dawîng, paşdawî, nîhayet
1. qedan, kutayî, kutasî, xelasek, xelasok (ji bo karê dawîlêanîna tiştekî) 2. dawîn, dawîng, paşdawî, nîhayet m
bitimli dawîdar, bidawîng, bidawî, bipayan
dawîdar, bidawîng, bidawî, bipayan rd
bitimsiz bêdawî, bêpayan
bêdawî, bêpayan rd
bitirilmek hatin qedandin, hatin xelaskirin, hatin redkirin, hatin kutakirin l/tb
hatin qedandin, hatin xelaskirin, hatin redkirin, hatin kutakirin l/tb
bitirim zîrek.
1. kes an jî cihê ku li xweşa mirov tê 2. devera ku lê qumara bi navê barbûtê tê leyîstikandin, mîna qehwexane, qumarxane 3. yeman, zîrek
bitirim yeri qumarxane
bitirimci kesê ku qumara bi navê barbûtê dide leyîstikandin (argo) nd
kesê ku qumara bi navê barbûtê dide leyîstikandin (argo) nd
bitirme qedandin, redkirin, kutakirin, xelas­kirin, tevakirin
qedandin, redkirin, kutakirin, xelaskirin, tevakirin m
bitirmek qedandin.
1. qedandin, xelas kirin, red kirin, kuta kirin, teva kirin *işimi bitirdim min karê xwe red kir 2. ji pertav xistin, bêhal xistin, ji qidûm xistin, ji hal xistin *onu bitiren savaş cephesiydi ê ku ew ji pertav xistiye, bereyê şer bû 3. mehf kirin *bu içki beni bi­tirdi vê araqê ez mehf kirim
1. qedandin, xelas kirin, red kirin, kuta kirin, teva kirin * işimi bitirdim min karê xwe red kir l/gh 2. ji pertav xistin l/bw, bêhal xistin l/gh, ji qidûm xistin l/bw, ji hal xistin l/bw * onu bitiren savaş cephesiydi ê ku ew ji pertav xistiye, bereyê şer bû 3. mehf kirin * bu içki beni bitirdi vê araqê ez mehf kirim l/gh
bitirmiş 1. ferzan (kesê ku di warekî zanistî an jî yê din de ferzane bûbe) 2. zana, çavekirî (kesê ku guhê wî dilibite) (argo)
1. ferzan (kesê ku di warekî zanistî an jî yê din de ferzane bûbe) 2. zana, çavekirî (kesê ku guhê wî dilibite) (argo) rd
bitiş qedîn, redbûyîn, xelasbûyîn, kutabûyîn *oyunun bitişinden sonra bize gel piştî xelasbûyîna leystikê were mala me m
qedîn, redbûyîn, xelasbûyîn, kutabûyîn * oyunun bitişinden sonra bize gel piştî xelasbûyîna leystikê were mala me m
bitişik hevbend.
1. pêve, pevve, li rex hev, rexhev, li tenişta hev, li kêleka hev, bi hev ve 2. cînar, der û cînar 3. rex, tenişt, kêlek *bitişikteki oda odeya li rex
bitişik olmak pê ve bûn
bitişiklik pêvetî, pêvebûn, lirexhevbûn, likêlekhevbûn
pêvetî, pêvebûn, lirexhevbûn, likêlekhevbûn m
bitişken pêvekî, îltîsakî (zimanê ku gava te kişandin û qertav pê ve tê kirin, rayek û gewdeya wê nayê guherandin) rz/rd
bitişken dil zimanê pêvekî (mîna zimanê Tirkî, Macari û Moxolî) rz/rd
bitişkenlik pêvekîtî
pêvekîtî m
bitişmek nêzikayî di hev dan
nêzikayî di hev dan l/bw
bitiştirmek hevbend kirin.
nêzîkayî hev kirin, nêzikî hev kirin
nêzîkayî hev kirin, nêzikî hev kirin l/bw
bitki rehek.
riwek, dirext, nebat (botanîk)
bitki bilimci riweknas, botanîst, pisporê botanîkê
riweknas, botanîst, pisporê botanîkê nd/nt
bitki bilimi rivveknasî, botanîk m
riweknasî, botanîk m
bitki bitleri kêzik û mêşikên riwekan zo
bitki örtüsü rûberka riwekî, flora
bitki sapı qarot.
bitki sütü ava riwekan, ava daran
bitkici xweykerê riwekan, kesê ku riwekan xwedî dike nd
xweykerê riwekan, kesê ku riwekan xwedî dike nd
bitkicilik xweykeriya riwekan nd
xweykeriya riwekan nd
bitkileşmek bûn riwek, riwekt bûn
bûn riwek, riwekî bûn l/ngh
bitkimsi riwekokî, nebatokî
bitkimsi hayvanlar ajelên riwekokî (ku di şeklê riwekan de ne mîna mercan û singêr) zo
bitkin bêhal, teibî.
hicinandî, ketî, jihalketî, jipertavketî, jiqudûmketî, bêhal
bitkin düşmek hicinîn, ketin, ji çokan (an jî qudûman) ketin
bitkin ol­mak bêhal bûn, ruh lê neman
bitkinlik hicinandîbûn, jipertavketin, bêhalî
hicinandîbûn, jipertavketin, bêhalî m
bitkisel riwekî, dirextî, nebatî
riwekî, dirextî, nebatî rd
bitlemek spîyên (yekî) kuştin
spîyên (yekî) kuştin l/bw
bitlenmek sipih lê ketin.
1. spî ketin (yekî) *bir görseydin, felaket bir şekilde bitlenmişti te ew bidîta, felaket spî ketibûnê 2. spiyên xwe kuştin
1. spî ketin (yekî) * bir görseydin, felaket bir şekilde bitlenmişti te ew bidîta, felaket spî ketibûnê 2. spiyên xwe kuştin l/bw
bitler famîleya spiyan zo/nd
famîleya spiyan zo/nd
bitli 1. bispî (kes an jî tiştê ku tê de spî hene) 2. qerpal, gemarok, qirêjok (kesê ku xizan û qirêjokî ye) (mec)
bitli (veya kurtlu) baklanın da kör alıcısı olur moriya qul bi etaran re namîne
bitli kokuş kufteqirêj, pîsa qerpalî, pîsa genî (bi henekî, ji kesên şamoşewlo û qirêjokî re tê gotin)
bitlis Bidlîs, bilîs, Bedlis (Bajareke kurdistana bakur)
bitme (I) 1. qedîn, redbûn, kutabûn, tevabûn, xelasbûn 2. tewawbûn, sergihayîbûn, temambûn (II) 1. hêşînbûn, hatin 2. peydebûn (mec) m
bitme (i) 1. qedîn, redbûn, kutabûn, tevabûn, xelasbûn 2. tewawbûn, sergihayîbûn, temambûn m
bitme (ii) 1. hêşînbûn, hatin 2. peydebûn (mec) m
bitmek kuta bûn, qediyan, tewabûn.
(I) qedîn, red bûn, kuta bûn, xelas bûn, teva bûn *dün akşam param bit­mişti do êvarê pereyên min qediyabû 2. gihan serî, sergihayî bûn, bi encam bûn l/b w, dawî lêhatin, tewaw bûn, temam bûn, qedîn, red bûn, kuta bûn, xelas bûn *konuşmalar bitmiş, sı­ra seçime gelmişti axaftin temam bûbûn, dor hatibû ser hilbijartinê 3. neman, qedîn, xera bûn (ji bo hêjar û lewazbûnê, bêhalbûnê) 4. mirin (ji bo pirhezkirinê) (argo) *kız ben sana bitiyorum keçê ji bo te dimirim (II) 1. hêşîn bûn, şîn bûn, hatin, lê hatin (ji bo riwek, por, mû, diran û tiştên wisa) *saçları çok çabuk bitti porê wî pir zû hêşîn bû (an jî hat) *saçı bitmiyor por lê nayê 2. peyde bûn, lê peyde bûn (ar­go) *bir de baktım ki karşımda bitiver­miş ha min dît ku va ye li pêşberî min peyde bûye
bitmek (ii) 1. hêşîn bûn, şîn bûn, hatin, lê hatin (ji bo riwek, por, mû, diran û tiştên wisa) * saçları çok çabuk bitti porê wê pir zû hêşîn bû (an jî hat) * saçı bitmiyor por lê nayê 2. peyde bûn, lê peyde bûn (argo) * bir de baktım ki karşımda bitivermiş ha min dît ku va ye li pêşberî min peyde bûye l/gh
bitmek tükenmek bilme­mek dawî lê nehatin, neqedîn, xelas ne­bûn, kêm nebûn *bitmez tükenmez (ve­ya bitip tükenmez) ser û bin jê re nebûn, ne serî ye ne binî ye *bitmişi hew (di bazarkirinê de fiyeta dawî)
bitpazarı bazara kevnefroşan.
bnr bitpazarı
pazara kevnefiroşan (bazara ku tişt miştên kevn û sîkevnk lê tên firotin)
pazara kevnefiroşan (bazara ku tişt miştên kevn û sîkevnk lê tên firotin)
bittabi tabîen, elbet h
tabien, elbet h
bityeniği bnr bit yeniği
bivefa bêwefa
biyo biyo (di çêkirina peyvan de tê bikara­nîn û wateya jînê dide/ nd
biyo (di çêkirina peyvan de tê bikaranîn û wateya jînê dide/ nd
biyoelektrik biyoelektrîk
biyoelektrîk m
biyofizik biyofizîk
biyofizîk m
biyografi biyografi, jînenîgarî.
jînenîgarî, biyografî
jînenîgarî, biyografî m
biyografik jînenîgariyî, biyografîk
jînenîgariyî, biyografîk rd
biyojeografi biyojeografî
biyojeografî m
biyokatalizör biyokatalîzor
biyokatalîzor m
biyokimya biyokimya
biyokimya m
biyolog biyolog
biyolog nd/nt
biyoloji biyolojî
biyolojî m
biyolojik biyolojîk
biyolojîk rd
biyometeoroloji biyometeorolojî
biyometeorolojî m
biyonik biyonîk
biyonîk rd
biyopsi biyopsî
biyopsi yapmak parçe jê stendin
biyosfer biyosfer (herêma rûyê erdê ku lê jiyan heye)m
biyosfer (herêma rûyê erdê ku lê jiyan heye) m
biyoşimi biyoşîmî m
biyoşîmî m
biz 1.dirêşk. 2.em, me.
(I) 1. em (ji bo dema niha, dema dahatû û ji bo hemû demên lêkerên negerguhêz) 2. me (ji bilî dema niha, dema dahatû, ji bo hemû demên lêkerên gerguhêz) 3. em, me (carinan di axaftinên fermî de di şûna 'ez û min' de tê bikaranîn) 4. em, me (ca­rinan nivîskar di şûna 'ez û min' de bikar tînin) (II) dirêş, dirêşik *eskici bizi=dirêşa goşkaran (III) şîp (cureyek masî) zo/n
biz (ii) dirêş, dirêşik * eskici bizi dirêşa goşkaran m
biz (iii) şîp (cureyek masî) zo/n
biz attık kemik diye, el kaptı ilik diye em dibêjin paxir e diavêjin, li ber çavê xelkê dibe zêr
biz bize em xwe bi xwe
biz kırk kişiyiz, birbiri­mizi biliriz me zû de kûnyaya hev xwendiye, em bi hev û din zanîn, me hêka hev deqandiye
bizar bêzar.
bêzar
bizar etmek bêzar kirin g olmak bêzar bûn
bizatihi ji ber xwe, ji xwe ber, ew bi xwe h
ji ber xwe, ji xwe ber, ew bi xwe h
bizceleyin wekî me
wekî me h
bize de mi lolo? qey tu ji me jî vedişêrî, tu qey ji me re jî nadî gotinê
bizim yê/ya/yên me.
bizimki 1. ê/a me c 2. ê me, ew (gava jin navê mêrên xwe hilnadin wisa dibêjin) c 3. camêrê me, peyayê me (bi henekî) nd
1. ê/a me c 2. ê me, ew (gava jin navê mêrên xwe hilnadin wisa dibêjin) c 3. camêrê me, peyayê me (bi henekî) nd
bizlemek ziqtandin, zixt (zext) kirin
ziqtandin, zixt (zext) kirin l/gh
bizlengiç zixt, zext, darmisas
zixt, zext, darmisas m
bizmut bîzmût, elementeke ku hejmara wê ya atomê 83, giraniya wê ya atomî 209, siftiya wê 9,8 û di 271,3 C'yî de dihele u kurtebêja wê Bî ye lâm/m
bîzmût, elementeke ku hejmara wê ya atomê 83, giraniya wê ya atomî 209, siftiya wê 9,8 û di 271,3¼ C’yî de dihele û kurtebêja wê Bî ye kîm/m
bizon bîzon (gakûviyên ku li Amerîkayê dijîn) zol/m
bîzon (gakûviyên ku li Amerîkayê dijîn) zol/m
bizzat bixwe.
bi xwe, ew bi xwe, bi şexsê xwe, bîzat h
bi xwe, ew bi xwe, bi şexsê xwe, bîzat h
bi nitelik eki. 1.ile 2.fiillerin emir hali ve gelecek zaman hallerini sağlar, dilek ve istek kiplerinde yardımcı olur, Türkçe’de e, a eki alan fiillerin yerine geçer, kelimelerin öneki olarak yeni kelimeler oluşturur.
1. ile (durum bildiren zarf oluşturur) * bi merhamet li keçikê mêze dikir merhametle kıza bakıyordu * ez bi te re me ben seninleyim 2. dil ismi görevini üstler (Türkçe’deki çe, ça fonksiyonlarını görür) * bi zimanê Kurdî dizane Kürtçeyi bilir 3. tek başına edattır
bi (...) bûn ilişmek (hafifçe dokunmak) * destê min bi çîçekan bû vazo ket elim çiçeklere ilişti vazo devrildi (tiştek)
bi (...) dan -e değiştirmek * ez malê xwe bi yê te nadim malımı seninkiyle değiştirmem
bi (...) kirin 1) değmek (eş değerde olmak) * çavên te bi dinyayê dikin gözlerin dünyaya değer 2) hakkı için (kutsal şeyler üzerin ant içmek için) * bi Quranê bikim Kuran hakkı için * ez bi dînê xwe bikim dinim hakkı için
bi (...) nîmetî nimet hakkı (veya nimet hakkı için) * ez bi vî nîmetî bikim, eger ez derew bibêjim Xwedê xenîmî min bibe bu nimet hakkı için söylüyorum, eğer yalan söylersem Allah çarpsın
bi (ii) bnr biyok
bi (nexweşînekê) ketin şifayı bulmak (veya kapmak)
bi (tiştekî) de rîn (bir şeyin) içine sıçmak
bi (tiştekî) emel nekirin birşeyle meşgul olmamak
bi (tiştekî) hesap nekirin (an jî nehesibandin) (birini) bir şeye saymamak
bi (tiştekî) hisîn kulağına gelmek (biri tarafından duyulmak) (yek)
bi (wê) kulê çûn hasret gitmek (özlemini çektiği, sevdiği bir yere veya kimseye kavuşmadan ölmek)
bi (wî) awayî lê mêze kirin (bir şeye şu veya bu) nazarıyla bakmak
bi (wî) çavî lê nihêrtin (bir şeye şu veya bu) nazarıyla bakmak
bi (yekî) -e aracılığıyla
bi (yekî) be ona kalsa
bi (yekî) bûn 1) (birine bir) hâl olmak 2)(birine) bağlı olmak * ev kar bi te ye bu iş sana bağlı (yek)
bi (yekî) de gêr kirin (birinin) üstüne atmak
bi (yekî) girtin (birini) tutmak, zaptetmek
bi (yekî) karîn (birine) gücü yetmek(biriyle baş edebilecek durumda olmak)
bi (yekî) kenîn (biriyle) alay etmek (veya alaya almak)
bi (yekî) leyîstin (birine) ip takmak(birinin kötülüğü için çalışmak)
bi (yekî) re ketin eksê (an jî rikê)(biriyle) inatlaşmak
bi (yekî) re pir alûbal bûn (biriyle) fazla içli dışlı olmayın, sıkı fıkı olmayın
bi (yekî) re rabûn û rûniştin (biriyle) ilişki kurmak
bi (yekî) re raketin (biriyle) temasta bulunmak (cinsel ilişkide bulunmak)
bi (yekî) re serî kirin der (biriyle) başa çıkmak
bi (yekî) re serî kişandin (birisiyle) boy ölçüşmek
bi (yekî) re têkilî danîn temasa geçmek
temasa geçmek
bi (yekî) re tena serê xwe (bir şeyle veya kimseyle) baş başa kalmak
bi (yekî) re tena serê xwe man (bir şeyle veya kimseyle) baş başa kalmak
bi (yekî) re xe (birn (birazarlamak, paylamak
bi (yekî) re xeyîdîn (birine) küsmek
bi (yekî) şêwirîn (birine) akıl danışmak
bi (…) re bihartin l/bw geçinmek (anlaşmak, uzlaşmak) * ez nikarim bi tiralan re bibihêrim ben tembellerle geçinemem
bi ...re 1) ile (birlikteliği verir) * lawik bi hevalê xwe re hat çocuk arkadaşıyla geldi 2) ile beraber * bi çûna ava ya rojê re dinya sar bû güneşin batmasıyla beraber hava soğudu
bi a (yekî) pizivîn (birine) arkasını dayamak (birinin koruyuculuğuna güvenmek)
bi acizkerî rd/h sırnaşıkça
bi adutî rd/h sırnaşıkça
bi agir leyîstin l/bw ateşle oynamak
bi agirê (yekî) şewitîn (birinin) ateşine (veya nârına) yanmak
bi alastinê zik têr nabe taşima suyla değirmen dönmez
bi alî (yekî) de dan (birini) kayırmak, iltimas etmek
bi alî xwe dan l/bw fark gözetmek
bi aliyê çepê ve çûn sola kaymak
bi aliyekî ve kaş kirin bir tarafa çekmek
bi amadehî bûn l/bw hazırlıklı olmak (veya bulunmak)
bi amadekarî bûn l/bw ihtiyatlı bulunmak
bi amîret kirin l/bw donatmak
bi aqil bûn l/bw 1. akıllanmak, akıllı olmak 2. uslanmak, uslu olmak
bi aqil kirin l/bw akıllandırmak
bi aravê şûştin l/bw killemek
bi araviya (yekî) sayesinde
bi ard bûn l/bw unlanmak
bi arsimê ketin l/bw nezleye yakalanmak
bi arvan bûn l/bw unlanmak
bi asîmanan ketin l/bw göğe yükselmek
bi aşirî h aşırıca, taşkınca
bi aşkera h açık, açık seçik, açıkça
bi aşkerahî bnr bi aşkerayî
bi aşkerayî açıkça, alenen, açıktan açığa
bi aşkerayî li ser hev kêm kirin açık eksiltmek
açık eksiltme
bi atiyê ketin l/bw sara nöbet geçirmek
bi ava daniyan behicîn bok yoluna gitmek
bi ava milan aş nagere taşıma (veya dökme) su ile değirmen dönmez
bi avê de çûn l/bw 1. emeği boşa gitmek 2. boşa gitmek
güme gitmek, boşa gitmek * ew hemû qenciyên te tev bi avê de çûn onca yaptığın iyilikler güme gitti
bi awayê cemaetê kirin cemaate uymak
bi awayekî bêşerm û fedî arsız arsız
bi awayekî bêsînor raye (an jî selahiyet) dan yekî mec (birine) açık bono vermek
bi awayekî circireyî sıkışık bir şekilde
bi awayekî dewixandî (an jî fetisokî) boğuk boğuk, boğuk bir şekilde
bi awayekî fermî (an jî resmî) h resmî olarak, resmen
bi awayekî kûr û dûr uzun uzadıya
bi awayekî qethî kesin olarak
bi awayekî sergirtî üstü kapalı bir şekilde, zimnen
bi awirê çavan ucun ucun, yan yan * bi awirê çavan li erebeyê mêze kir yan yan arabaya baktı
bi axaftinê ketin l/bw dillenmek (çocuk; konuşmaya başlamak)
bi axewaxê yana yakıla
bi axû bûn l/bw ağılanmak
bi azadî h özgürce
bi babirkên para ve pupa yelken
bi badanê h büke büke
bi bahorê ketin l/bw nezleye yakalanmak
bi bal de çûn l/bw 1. yanaşmak 2. yanına gitmek
bi balafirê h uçak ile
bi baldarî 1) dikkatlıca 2) sıkı * parêza bi baldarî sıkı perhiz
bi baldarî guhdarî kirin takip etmek, dikatkatle dinlemek
bi bandor bûn l/bw 1. etkili olmak 2. etkilenmek
bi bapêşê ketin l/bw nezleye yakalanmak, nezle olmak
bi bar bûn l/bw 1. yüklü olmak, yüklenmek 2. bebek beklemek
bi baran etek dolusu (veya etek etek)
bi baran be erdê şil nake ateş olsa cürmü kadar yer yakar
bi baranê re hat, lehiyê bir haydan gelen huya gider
bi barûdê leyîstin barutla oynamak
bi bask bûn l/bw kanatlanmak (uçmaya başlamak)
bi bayê bezê çûn l/bw yelmek
bi bayê çûn l/bw apazlamak (yelkenli gemiler için)
bi bayê hat bi baranê re çû sel ile gelen yel ile gider
bi bayê hatiye bi baranê diçe sel ile gelen yel ile gider
bi bazara xwe re zeliqîn sıkı pazarlık yapmak
bi bazarhişkî h sıkı pazarlıkla, vurtut
bi bêalkolî h içkisiz, içki içmemiş olarak
bi bêaramî h huzursuzca
bi bêarezû h isteksizce
bi bêarî h hayâsızca, utanmazca
bi bêatlebûn h aralıksız, durmadan
bi bêatlebûnî h vızır vızır, durmadan, habire
bi bêbavî h soysuzca
bi bêbextî h kalleşçe, kahpece
bi bêcirî h huysuzca
bi beddolî h soysuzca
bi bêdebî h terbiyesizce
bi bedêl gotin l/bw sırayla söylemek * werin em bi bedêl stranan bibêjin gelin sırayla türkü söyleyelim
bi bedêl kirin l/bw nöbetleşmek
bi bêdengî h sessizce
bi bedenî h bedenen
bi bedewa h beleşten, cabadan
bi bêdil h kerhen, istemeyerek, istemeye istemeye
bi bêdilê xwe istemeye istemeye
bi bêdilî h isteksizce
bi bednîjadî h soysuzca
bi bêdudilî h tereddütsüzce
bi bêedebî h edepsizce, görgüsüzce
bi bêesilî h soysuzca
bi bêetlehî h aralıksız olarak, durmadan
bi bêfedîtî h/rd utanmazca, yüzsüzce
bi bêfehitî rd/h utanmazca, hayâsızca
bi bêfehmî h anlayışsızca, düşüncesizce
bi bêfihêtî h utanmazca
bi bêgavî h mecburen
bi bêgiramî h saygısızca
bi bêhawetî h kalleşçe
bi bêhemdî h 1. isteksizce 2. istemiyerek, ezkaza, kazara 3. kerhen, istemeyerek, istemeye istemeye
bi bêheqî h ücretsiz, para verilmeden
bi bêhesabî h 1. hesapsızca 2. hesapsızca (sayısızca)
bi bêhewatî h sabırsızlıkla
bi bêhişî ketin xewê l/bw şuursuzca uykuya dalmak
bi behitînî h afal afal
bi bêhizûrî h huzursuzca
bi bêhna fireh bêsîre dibe doşav sabrın sonu selamettir
bi bêhna lingê hesp revîn 1) tabana (veya tabanlara) kuvvet kaçmak (korkudan ötürü) 2) tabanlara kuvvet
bi bêhnefişkê h soluk soluğa * bi bêhnefişkê hate malê soluk soluğa eve geldi
bi bêhnfirehî h sabırla
bi bêhurmetî h saygısızca
bi bêînsafî h insafsızca
bi bejn û bal suna gibi (veya boylu)
bi belaş h beleşten
bi belge kirin l/bw belgelemek
bi bêmaweyî h süresiz olarak
bi bêmehr h nikâhsızca
bi bêmerhametî h merhametsizce, acımasızca
bi bêmizeyî h ücretsiz olarak, para verilmeden
bi bêmûçeyî h ücretsiz olarak, para verilmeden
bi ben leyîstin l/bw ip atlamak
bi ben ve kirin l/bw ipe dizmek
bi bênamûskî h namussuzca
bi bendan çûn hev atışmak (ozanların atışması)
bi bendik ve kirin l/bw şeritlemek
bi bêpere h parasız olarak
bi bêperwa h pervasızca
bi bêpîrî h görgüsüzce
bi bêpîrûpergalî h görgüsüzce
bi bêpuşulî h edepsizce
bi bêqezatî h kazasız olarak
bi beqle li fehlê nihêrtin bakla dökmek (veya atmak)
bi ber (tiştekî) ketin (bir şeye) acımak(bir şeyi vermeye veya elden çırmaya kıyamamak) * ez ber bi tehb û keda xwe ketim emeklerime acıdım
bi ber (yekî) ve hatin (birini) karşılamaya gitmek
bi ber avê ketin l/bw akıntıya kapılmak
bi ber ba ketin l/bw 1. aldırmak 2. darmadağın olmak
bi ber bayê xerab ketin metafizik etkilerden kalmak
bi ber çav hatin l/bw değer verilmek
bi ber çav ketin l/bw göze ilişmek, görünmek
göze görünmek (var olmadığı halde varmış gibi görünmek)
bi ber çavan dûr ketin gözden uzaklaşmak
bi ber çavan winda bûn gözden kaybolmak
bi ber çavê (yekî) neketin gözden kaçmak (veya gözünden kaçmak)
bi ber dev xistin l/bw bir şeyi birine vermek özere söz vermek
bi ber devê (yekî) xistin bir şeyi birine vermek üzere söz vermek
bi ber firşikê xwe re çûn burnunun dikine gitmek
bi ber guhê (yekî) ketin kulağına gitmek, duyum almak
duyum almak, haber almak
bi ber ketin (i) l/bw 1. üzülmek, acı duymak 2. acımak, merhamet etmek * ez ber bi zar û zêçên wî ketim, loma min ew neda mehkemeyê çoluğuna çocuğuna acıdım da mahkemeye vermedim 3. yerinmek 4. vahvahlanmak, tasa çekmek, tasa etmek, tasalanmak, yazıklanmak, eseflenmek, esef etmek, hüsrana uğramak, efkârlanmak 5. yüreğine oturmak
bi ber ketin (ii) l/bw kavramak (anlamak, algılamak)
bi ber lehiyê ketin l/bw sele kapılmak
bi ber mekeve, ew nebû yeke din Amasyanın bardağı, biri olmasa biri daha
bi ber neketin l/bw 1. üzülmemek 2. kıymak (acımadan vermek, feda etmek)
bi ber pêlan ketin l/bw dalgalara kapılmak
bi ber pişika xwe ve çûn l/bw bübürlenmek
bi ber re avêtin l/bw imalı konuşmak, önüne laf atmak
bi ber ve hatin l/bw karşılamaya gelmek
bi ber xistin (i) l/bw algılatmak, kavratmak
bi ber xistin (ii) l/bw bir şeyi birine vermek özere söz vermek
bi ber xwe ketin hicap duymak (veya etmek)
bi ber xwe neketin l/bw uslanmamak
bi ber xwe xistin l/bw bir şey yapmaya girişmek
bi berawirdiyê h kıyasen
bi berbayî wî nekeve 1) boş ver aldırma 2) siktir et
bi berberokî h çığırtkanca
bi berdewamî h durmaksızın
bi bereberetî h tedricî olarak
bi bereket bûn l/bw bereketlenmek
bi berfirehî h derinlemesine, derinliğine, etraflıca, genişçe
bi berger h ısrarla
bi bergerî h ısrarla
bi bêriyî rd usulsuzca
bi bernavkî h takma adla
bi berpirsî h sorumluca
bi berstûkê girtin l/bw yakasına yapışmak
bi bervedarî h vekâleten
bi bervedêrî h vekâleten
bi berxwe ketin l/bw 1. üzülmek dövünmek * bi ber xwe diket ku Kurdî nehêwisîbû Kürtçeyi öğrenmediğine dövünüyordu 2. utanmak
bi bêsebirî h sabırsızlıkla
bi bêsemaxî h sabırsızlıkla
bi bêşermî h utanmazca, yüzsüzce
bi bêserûberî h 1. düzensiz olarak 2. karman çorman bir biçimde 3. kargaşalı bir şekilde
bi bêsexbêrî savurganca
bi bêsexbêrî zêde bol keseden
bi betalkirinê h nakzen
bi bêtebatî h sabırsızlıkla
bi bêtedbîrî h tedbirsizce
bi bêterbiyetî h terbiyesizce
bi bêteredûtî h tereddütsüz olarak
bi bêteşeyî h kabaca
bi bêtifaqî h kazasız olarak
bi bêwicdanî h vicdansızca
bi bêxeber h habersizce
bi bêyî dilê (yekî) bûn isteksiz olmak
bi bêyî hemdê xwe istemeye istemeye
bi bêziravî h ödlekçe
bi bihayê mirî h ölü fiyatına
bi bihostan karışla
bi bihostan pîvan karışlamak
bi bijartinî h seçmece
bi bin erdê ketin l/bw yerin dibine girmek
yerin dibine geçmek, yerin dibine batmak, yerin dibine girmek (çok utanıp sıkılmak)
bi bin ketin l/bw 1. yenilmek, yenik düşmek, yenilgiye uğramak, mağlûp olmak 2. yenilmek, sırtı yere gelmek, alt olmak
bi bin re h alttan
bi bin xistin l/bw 1. yenmek, yenilgiye uğratmak, mağlûp etmek 2. alt etmek
bi binaxe bûn l/bw esaslanmak
bi binê piyê (yekî) vedan birine çaktırmadan kötülük etmek
bi binê xwe de berdan altına etmek (veya kaçırmak) (büyük ve küçük aptest için)
bi binê xwe de kirin l/bw 1) donuna yapmak (veya doldurmak) 2) donuna yapmak, donuna doldurmak (çok korkmak)
altına etmek * zarok bi xwe de kir çocuk altına etti
bi bingeh bûn l/bw esaslanmak
bi bingehî h temelinden, esasen
bi binî de pê vedan arkadan vurmak
bi bintûtî çûn l/bw temelli gitmek
bi bîr anîn l/bw 1. anmak, hatırlamak * do êvarê me tu bi bîr anî dün gece seni andık 2. anmak, zikretmek (yek)
(birinin) kulağını çınlatmak
bi bîr hatin l/bw anılmak, hatırlanmak
bi bîr xistin l/bw 1. anımsatmak, hatırlatmak 2. hatırlatmak, uyarmak 3. çağrıştırmak
bi bîra (...) hatin l/bw hatırlamak
bi bîra (yekî) hatin (biri) hatırlanmak
bi bîra (yekî) ketin 1) hatırına gelmek 2) hatırlanmak (yek …)
bi bîra (yekî) xistin birine hatırlatmak
bi bîra (…) ketin l/bw hatırlanmak
bi bîra (…) xistin l/bw 1. anımsatmak, hatırlatmak 2. çağrıştırmak * ev dengê hanê yekî bi bîra min dixe bu ses kulağıma birini çağrıştırıyor
bi bîra meriv xistin (birinde, bir kimsenin) havası olmak * zarok bavê xwe bi bîra mirov dixe çocukta babasının havası var
bi biratî h kardeşçe
bi bîrdarî h dikkatlice
bi bîrê xistin l/bw andırışmak
bi birîndarî h yaralı olarak, yaralı bir şekilde
bi biryarî h kararlıca
bi bitûnî h bütün olarak
bi bizdonekî h ödlekçe
bi borebor h böğüre böğüre (insanlar için; bağıra bağıra)
bi borînî h böğüre böğüre (insanlar için; bağıra bağıra)
bi bûdelayî h budalaca
bi çalakî h 1. aktifce 2. kıvrakça
bi canê (an jî ruhê) xwe nedan(birini) çok aşırı sevmek
bi canê xwe dan l/bw canıyla ödemek
bi çapikî h süratla
bi çaplûkan çûn l/bw emeklemek
bi çaplûsî h dalkavukça, şaklabanca
bi çar çavan li bendê man dört gözle beklemek
bi çar çavan rêpanî kirin dört gözle beklemek
bi cara xwedê h tümden, komple
bi carcarokî h çığırtkanca
bi carek h bir kalemde, birden ve toptan
bi carekê h tamamıyla, kapı kapamaca, komple * ew bi carekê dînikî ne onlar kapı kapamaca delidirler
bi çargavê dört nala, dolu dizgin (son hızla)
bi çargavê çûn dört nala (veya dolu dizgin) gitmek
bi çarlepkan h emekleyerek
bi çarlepkan çûn l/bw emeklemek
bi çarlepkan ketin l/bw emeklemeye başlamak
bi çarnalê h dört nala
bi çarqewzê dolu dizgin (son hızla)
bi çarqewzê çûn dolu dizgin gitmek (son hızla koşmak)
bi çav kirpandinê re göz açıp kapatıncaya kadar
bi çav lê nihêrtin göz süzmek
bi çav qurçkirinê re göz açıp kapatıncaya kadar
bi çavan h 1. göz ile 2. çıplak gözle
bi çavê (...) lê nihêrtin (mêzandin an jî fekirîn) (bir şeye) ... gözüyle bakmak, (bir şeye şu veya bu) nazarıyla bakmak * bi çavê biratiyê lê dinihêrt ona kardeş gözüyle bakıyordu * bi çavê dijminiyê lê dinêre ona düşman nazarıyla bakıyor
bi çavê kirînê lê nihêrtin alıcı gözüyle bakmak
bi çavê vala nihêrtin boş gözlerle bakmak
bi çavekî baş lê nenihêrtin iyi gözle bakmamak
bi çavekî biçûk lê nihêrtin (birine) tepeden bakmak
bi çavekî biçûkatiyê lê nihêrtin (an jî mêzandin) (birine) tepeden bakmak
bi çavekî kêm lê nihêrtin (birine) yukarıdan bakmak
bi çavekî na bi çar çavan li hêviyê bûn dört gözle beklemek
bi çavekî xerab li (yekî) mêze kirin (an jî nihêrtin) (birine) kötü (veya fena) gözle bakmak
bi çavekî xwar lê nihêrtin eğri bakmak (veya eğri gözle bakmak)
bi çavên ne baş lê nihêrtin (an jî nihêrîn) yan bakmak, yan gözle bakmak (kötü niyet beslemek)
bi çavên serê xwe dîtin gözüyle görmek
bi çavên xewê lê nihêrtin cin cin bakmak
bi çavên xwe bawer nekirin gözlerine inanamamak
bi çavên xwe dîtin gözüyle görmek
bi çavgirtî h gözü kapalı olarak
bi çavîtî h göz kararıyla
bi çayirê ketin l/bw çayırlamak (hayvan, yediği çayırdan hastalanmak)
bi cebrî h cebren
bi cedêl geçimsiz (kimse)
bi ceger bûn l/bw yüreklenmek, yürekli olmak
bi ceh ketin l/bw arpalamak
bi cehenemê şad bûn l/bw cehennemi boylamak (gebermek)
bi cehenemê şad kirin l/bw cehenneme göndermek (gebertmek)
bi çelengî h kıvrakça
bi çelpînî h lâppadak
bi çema (çemara an jî çemika) stûyê (yekî) girtin (birinin) ensesine yapışmak, enselemek
bi çema (çemara an jî çemika) stûyê (yekî) hatin girtin enselenmek
bi cemaetî cemaatle
bi cemaetî nimêj kirin cemaatle namaz kılmak
bi çendan nd kaça * ev pirtûk bi çendan e? bu kitap kaça?
bi çendîn car defalarca
bi çengan h avuç avuç
bi çengurê (yekî) girtin (birini) altı okka etmek
bi çengurê (yekî) girtin avêtin paçasından tutup atmak
bi çengurê (yekî) girtin û avêtin derve yaka paça etmek (veya götürmek)
bi çengûrê (yekî) girtin û birin yaka paça (götürmek)
bi çepilê (yekî) girtin (birini) altı okka etmek
bi çepilê (yekî) girtin avêtin paçasından tutup atmak
bi cêrê (yekî) kes nikare here avê (birine) güvenilerek bir işe girişilmez
bi cêrê (yekî) nikarîn çûn avê (birinin) ipiyle kuyuya inilmez
bi cêrê xelkê çûn avê el kazanıyla aş kaynatmak
bi cêrê xelkê meçe avê el aleme güvenerek bir işe girşme
bi çerx h döne döne, dönerek
bi cesaret bûn l/bw cesaretlenmek, yüreklenmek, yiğitlenmek, yiğitleşmek
bi çeşîd bûn l/bw çeşitlenmek
bi çeşîd kirin l/bw çeşitlemek, çeşitlendirmek
bi çewtî h yanlışlıkla, yanlış olarak
bi cezbê ketin l/bw kendinden geçmek, transa geçmek (tarikat ehli için)
bi çi ndkaça?
bi çi aqilî xeber dide? hangi akla hizmet ediyor?
bi çi awayî? ne gibi?
bi çi çavî lê nihêrtin (an jî mêzandin) ne gözle bakmak * te dît bê bi çi çavî li min dinêrin bana ne gözle baktığını gördün
bi çi emel dike? Neci?* dayê bavê min bi çi emel dike? anne benim babam neciydi?
bi çi kul û halekî güç halle (veya gücü gücüne), bata çıka
bi çi kul û halî güçlükle, düşe kalka
bi çi kulê nalîn hangi dertten muzdaripsin?
bi çi mijûl e? neci
bi çi qasî ye? kaça?
bi çi rûyî? ne yüzle?
bi çi zimanî nece * ev mêrik bi çi zimanî dipeyîve? bu adam nece konuşuyor?
bi çibikê bi rê de çûn tıpış tıpış yürümek
bi çîçek kirin l/bw çiçeklemek (çiçeklerle bir yeri süslemek)
bi cih anîn l/bw 1. gerçekleştirmek 2. icra etmek, uygulamak 3. ifa etmek 4. yerine getirmek, infaz etmek 5. eda etmek
bi cih bûn l/bw 1. yerleşmek (yaşamak için uygun yer bulmak) * çûne li semteke xweş bi cih bûne gidip güzel bir semte yerleşmişler 2. yerleşmek (yerine iyice oturmak) * ev kevir tê de bi cih bû bu taş yerine yerleşti 3. yerleşmek (yer bulup oturmak) * bi zorekê di erebeyê de bi cih bûn arabaya zor yerleştiler 4. yerleşmek (eşyayı yerli yerine koymak) * hîna têkberên wan bi cih nebûne eşyaları daha yerleşmemiş 5. yerleşmek (kullanılır olmak, alışılmak) * hin peyv bere bere bi cih dibin bir takım kelimeler zamanla yerleşiyor 6. sığmak 7. yurtlanmak 8. (eli) ağır olmak * kulmên wî bi cih bûn yumrukları ağırdılar
bi cih hatin l/bw 1. gerçekleşmek, yerine gelmek 2. uygulanmak
bi cih hiştin l/bw terketmek
bi cih lê xistin l/bw fena vurmak
bi cih û nivîn bûn l/bw yatmak (hastalık sebebiyle yatakta kalmak)
yatak yorgan (veya döşek) yatmak, yorgan döşek yatmak (yek)
yatağa (veya yataklara) düşmek
bi cih û war bûn l/bw yurtlanmak
bi cih û war kirin l/bw yurtlandırmak
bi cihêz bûn l/bw çeyizlenmek
bi cilê canê xwe re li hev nekirin gölgesiyle geçinmemek, bokuyla kavga etmek
bi cilên ser xwe tenê üstündeki üstünde, başındaki başında (üstündekilerden başka bir şey almadan) bi
bi çindê h seke seke
bi çindikdanê h hoplaya hoplaya
bi çipeçip çûn h tırıs gitme
l/bw tırıs gitmek
bi çipikî h çevikçe
bi çiraxê derketin pêş fener çekmek
bi çiraya hesin lê dan gerandin (bir şey başka şeyi) mumla aratmak
bi çirayeke hesin lê gerîn mumla aramak
bi cirnexweşî h gıcıkça, huysuzca
bi cîsmî h cismen
bi ciwamêrî h centilmence
bi ciwanî h genç bir şekilde
bi ciwanmêrane h kibarlıkla
bi çixêz bûn l/bw çizgilenmek
bi çiyan ketin l/bw dağlara çıkmak
bi çiyan xistin l/bw dağlara düşürmek
bi çobûnê dürterek
bi çogan çomak ile
bi çogan lê xistin (an jî dan) çomaklamak
bi çol û pesaran ketin dağlara düşmek
bi çol û pesaran xistin dağlara düşürmek
bi çolan ketin l/bw çöllere düşmek
bi çolbirî h kestirmeden
bi comerdî h cömertçe
bi copan lê dan l/bw coplamak
bi copan lê xistin l/bw coplamak
bi coş û peroş bûn l/bw coşkulanmak
bi coş û peroşî h coşkunca
bi coşbûnî h coşkunca
bi coşdarî h 1. çoşkulu bir şekilde 2. kabara kabara
bi cotkaniyan çiftelemeyle
bi cotkaniyan çûn hev çifteleşmek
bi cotkaniyan li hev xisti n çifteleşmek
bi çov lê dan l/bw sopa atmak (veya çekmek)
bi çov lê xistin l/bw sopa atmak (veya çekmek)
bi damanî h dalgınca
bi damezirak bûn l/bw kurumlaşmak, müesseseleşmek
bi damezirak kirin l/bw kurumlaştırmak
bi daqurtinî h yutularak, dahilen (ilâç için)
bi dar de kirin l/bw 1. asmak 2. sarkıtmak (sallandırmak, asmak) 3. asmak, (asarak) idam etmek, sehpaya çekmek (bir kimseyi boğazından ip geçirip sarkıtarak öldürmek)
bi dar kirin l/bw ağaçlandırmak
bi daran lê dan l/bw sopa atmak (veya çekmek)
bi daran lê xistin l/bw sopa atmak (veya çekmek)
bi darbûn l/bw ağaçlanmak
bi darda bûn bnr bi dar de bûn
bi darê zorê h zorla, metazori, çatır çatır (zor kullanarak, baskı yaparak)
zorla, metazoru ile
bi darê zorê dan pejirandin zorla kabul ettirmek (veya empoze etmek)
bi darî hev ketin l/bw yüzleşmek, yüzyüze gelmek, karşı karşıya gelmek * ez dikarim her tim em bi darî hev bikevim ben onunla her zaman yüzleşebilirim
bi darî hev kirin l/bw yüzleştirmek, karşıkarşıya getirmek
bi darik çomak ile
bi darik lê xistin (an jî dan) çomaklamak
bi dawî anîn l/bw 1. sonuçlandırmak, noktalamak 2. sonuç almak 3. sonuçlamak, sona erdirmek
bi dawî bûn l/bw 1. sonuçlamak, neticelenmek 2. son bulmak, sona ermek, nihayetlenmek, (bir şeyin) arkası kesilmek, sonuçlanmak
bi dawî hatin l/bw sona ermek, tamam olmak
bi dawî kirin l/bw sonuçlandırmak, neticelendirmek
bi dax e maalesef
bi dek hileye baş vurarak, oyuna getirerek
bi dek û dolaban (yek) xapandin üç kâğıta bağlamak (veya getirmek)
bi dek û dolaban çûn (yekî) birine hileyle yaklaşmak, hileye baş vurmak
bi dek û dolaban hatin (yekî) oyuna getirmek * hûn careke din bi dek û dolaban hatin min siz yine beni oyuna getirdiniz
bi delalî nazlı olarak
bi delalî rakirin nazlı büyütülmek
bi delkbazî h şarlatanca
bi dem û dezgeh bûn l/bw kurumlaşmak, müesseseleşmek
bi dem û dezgeh kirin l/bw kurumlaştırmak
bi deman h kiralık olarak, icar olarak
bi deman girtin l/bw kiralamak, icar etmek
bi demdemî h geçici olarak, muvakkaten
bi demê re h zamanla
bi dengê hindrû (bilind an jî êlî) yüksek perdeden
bi dengê hindrû axaftin (peyvîn an jî xeber dan) yüksek perdeden konuşmak
bi dengê hindrû gazî kirin sesi ayuka çıkmak
bi dengê nizm peyîvîn pes perdeden konuşmak
bi dengekî bilind qîr kirin avazı çıktığı kadar bağırmak
bi dengekî nermenerm qise kirin pes perdeden konuşmak
bi dengî h sesli, seslice
bi der dan l/bw elinden kaçırmak
bi der kirin l/bw 1. dışarı çıkarmak 2. kovmak, sürmek
bi der û dertûlan xistin sokağa atmak (kovmak)
bi derba kuştinê h 1. öldürme kastıyla 2. kıyasıya
bi derd û kul zor belâ, dala çıka
bi derengî ketin l/bw 1. gecikilmek, gecikmek 2. aksamak, gecikmek * karê me îro bi derengî ket işimiz bu gün aksadı
bi derengî neketin h vakit geçmeden, arası geçmeden
bi derengî nexistin yarından tezi yok
bi dereve kirin l/bw soymak * dizan dukan bi dereve kirine hırsızlar dükkanı soymuşlar
bi derewkî h yalandan
bi derhûdî h kefaleten
bi derpiyê xwe de kirin donuna etmek
bi derpiyê xwe de pîs bûn donuna kaçırmak
bi derû dertûlan ketin l/bw sokaklara düşmek, per perişan olmak
bi derwêşî h dervişçe
bi derziyê bîr nayê vedan taşıma suyla değirmen dönmez
bi dest ellen
1) elden, aracısız 2) elden (birinin aracılığıyla) * min pere bi dest şand parayı elden yolladım
bi dest berî hev dan l/bw çekip birbirine sıkmak
bi dest dest û dev (an jî lingan) ketin (tiştekî) içine düşmek
bi dest dest û lepan ketin (tiştekî) içine düşmek
bi dest dest û leq (an jî (lext) birden bire * bi dest û leq çêr pê kirin birden bire ona küfür etmeye başladı
bi dest dest û lingan ketin (tiştekî) içine düşmek
bi dest jê girtin (an jî stendin) elden almak
bi dest ketin l/bw bulunmak, sağlanmak, temin edilmek * ev malekî pir baş e, zû bi zû bi dest nakeve bu çok değerli bir mal, kolay kolay bulunmuyor
bi dest neketin l/bw bulunmaz olmak
bi dest re anîn l/bw elde etmek, başarmak
bi dest re berdan l/bw 1. kaptırmak (ele geçirilmesine, kapmasına yol açmak) 2. vazgeçmek
teslimiyet göstermek
bi dest re çûn l/bw 1. suyuna gitmek, suyunca gitmek 2. teslim olmak (bir kadın bir erkeğe kendini vermek)
bi dest û lep güçlü kuvvetli (çok güçlü, çok dayanıklı kimse)
bi dest û lep bûn l/bw 1. güçlü kuvetli olmak 2. gürbüz olmak 3. zinde olmak
güçlü kuvvetli olmak
bi dest û pê bûn eti budu yerinde (veya etine dolgun)
bi dest û pê ense kulak yerinde, kelli felli
bi dest ve anîn l/bw ele geçirmek
bi dest ve berdan l/bw kaptırmak (ele geçirilmesine, kapmasına yol açmak)
bi dest ve dan l/bw kendini birine bırakmak
bi dest xwe re anîn elde etmek
bi destbelavî h savurganca, hovardaca
bi destê (kesekî) ve eliyle, tarafından
bi destê (yekî) 1) aracılığıyla 2) eliyle * hemû kar bi destê wî tên kirin bütün işler onun eliyle yapılıyor
bi destê (yekî) çûn birinin teşvikiyle...
bi destê (yekî) girtin 1) el sıkmak 2) elinden tutmak
bi destê (yekî) re berdan birine kaptırmak, musade etmek
bi destê (yekî) re çûn suyunca gitmek
(an jî hatin)(birinin) huyuna suyuna gitmek
bi destê (yekî) re hatin birinin suyuna gitmek, gücü yetmek, muvaffak olmak
bi destê (yekî) re nehatin elde edememek, muvaffak olamamak
bi destê hev girtin l/bw dayanışmak
elleşmek (selamlaşmak için birbirinin elini sıkmak)
bi destê ketiyan girtin düşkünlere yardım eli uzatmak
bi destê vala jê derketin sıfıra sıfır, elde var sıfır
bi destê zorê h zoraki, meta zori
bi destekî du zebeş nayê girtin bir koltuğa iki karpuz sığmaz
bi destlepî h el emeğiyle
bi destlepkê h el yordamıyla
bi destlepkê çûn hev l/bw pençeleşmek
bi destpelkê h el yordamıyla
bi destûlepkê çûn hev l/bw pençeleşmek
bi destûra (an jî îznê) we be izniniz olursa
bi dev 1. ağızla 2. şifahen, sözlü olarak
bi dev bûn l/bw obur olmak
bi dev çûn erdê l/bw 1. kamburu çıkmak (eğilerek yapılan işler için; çok çalışmış olmak) 2. kamburu çıkmak (ihtiyarlamak) 3. yüzü koyun yere düşmek
1) iki büklüm olmak, iki kat olmak 2) iki büklüm olmak (saygı göstermek) 3) yüzükoyun düşmek
bi dev de kirin l/bw 1. yemek yedirmek, ağzına vermek 2. mec (birine) yedirmek
bi dev dev ketin gû argo pin pişman olmak
bi dev dev û rû dirêjî erdê bûn yüzü koyun yere yığılmak
bi dev devê (yekî) bûn birisinin ağzıyla hareket etmek
bi dev devê (yekî) de kirin (birine) yemek yedirmek 2) mec yedirmek
bi dev devê (yekî) re kenîn (birine) yüz vermek 2) kuyruk sallamak (yaltaklanmak)
bi dev dost, bi dil dijmin zahiren dost gözüken
bi dev gihîn erdê beli bükülmek (yaşlılık yüzünden güçsüz kalmak, iş yapamayacak duruma düşmek)
bi dev re rd/h 1. ağzına kadar, imanına kadar, silme sıvma, ağzına kadar dolu * derdan bi dev re tijî kir tabağı sıvama doldurdu 2. hıncahınç, tıklım tıklım * hundirê dukanê ji eşyayan bi dev re bû dükkanın içerisi tıklım tıklım eşya dolu 3. dolusu * çoçikeke bi dev re rûn kirê kepçe dolusu yağ koydu
bi dev re bûn 1) silme sıvama olmaK, ağzına kadar dolu olmak 2) tıklım tıklı olmak, ağzına kadar dolu olmak
bi dev re kenîn l/bw 1. (birine) yüz vermek 2. kuyruk sallamak (yaltaklanmak), pas vermek * jineke sivik bû, bi devê her kesî re dikeniya oynak bir kadındı, her kese kuyruk sallardı
bi dev re kirin l/bw 1. ağzına kadar doldurmak, silme yapmak, sıvatmak 2. tıklım tıklım etmek
1) silme yapmak, sıvatmak 2) tıklım tıklım etmek
bi dev û çene kirin l/bw (birini) kendisini sözle savunacak düzeye getirmek
bi dev û rû çûn erdê yeri öpmek, yere düşmek (alay yolu ile)
bi dev û rû dirêjî erdê bûn yüzükoyun düşmek
bi dev û ziman bûn l/bw 1. ağzı lâf (veya lâkırdı) yapmak, lâf ebesi olmak 2. dille gelmek
bi dev xwe mezin kirin ağız satmak (yüksekten atarak kendini övmek)
bi devê (yekî) de kirin mec yedirmek
bi devê (yekî) neketi n ağzına yakışmamak
bi devê jina xwe radibe û rûdine karısı ağızlı
bi devê xwe karîn l/bw sır saklamayı becermek
bi devê xwe nesekinîn l/bw sır saklamayı becermemek
bi devê xwe nikarîn ağzından kaçırmak
bi devê xwe şepilîn l/bw ağzından kaçırmak
bi devê xwe şihitîn l/bw ağzından kaçırmak
bi devekî ağız birliği
bi devekî axaftin (peyîvîn an jî xeber dan) ağız birliği etmek
bi devjeniyê ağız dalaşıyla
bi devjeniyê çûn hev hırlaşmak, ağız dalaşına girmek, ağız dalaşı (veya dalaşması) yapmak
bi devjenkê h dalaşarak, dalaşmayla
bi devjenkê çûn hev l/bw dalaşmak
bi devkenî h güler yüzle
bi devkî h sözlü, şifahen
bi devkî gotin l/bw tabir etmek, söz ile anlatmak
bi devûrû h yüzü koyun
bi dewrkî h devren
bi deyn borçla, ödünç olarak
bi deyn dan (yekî) ödünç vermek, eğreti vermek
bi deyn jê girtin ödünç almak, eğreti almak
bi deyn stendin ödünç almak, eğreti almak
bi deynan debara xwe kirin borç yemek
bi dêzan h yığınla
bi dil istiyerek, yürekten
bi dil dil û can içten, yürekten, candan
bi dil dilê (we) izninizle, izniniz olursa
bi dil û can h 1. içtenlikle 2. canla başla
bi dilê (yekî) bûn 1) rızası olmak 2) gönlüne göre, beğenisine göre olmak, beğenmek
1) içine sinmek 2) istekli olmak
bi dilê (yekî) nebûn içine sinmemek
bi dilê (yekî) ye (birinin) gönlüne göre, isteğine uygun
bi dilê (yekî) zanîn kalini okumak
bi dilê safî h açık yürekle
bi dilê we be izniniz olursa
bi dilê xwe rd 1. isteyerek, istemli (yapılıp yapılmaması insanın kendi isteğine bağlı olan) 2. istekli, gönüllü * keçika bi dilê xwe gönüllü kız
bi dilê xwe kirin l/bw kendi isteğiyle bir şeyi papmak, kendi rızasına göre davranmak
bi dilekî kor poşman pişmanlık duyarak
bi dilekî rihet ağız tadıyla
bi dilekî safî h halisane * tewsiyeke bi dilekî safî halisane bir tavsiye
bi dilekî xweş h severek, isteyerek, bayıla bayıla
bi dilhiştinî h gücendirici bir şekilde
bi dilînî tevgerîn l/bw duygusal davranmak
bi dilop damlaya damlaya
bi dilop behr tijî dibe damla damla göl olur
bi dilopê baranı behr tije nabe taşıma suyla değirmen dönmez
bi dilşadî h 1. neşeyle 2. memnuniyetle
bi dilsarî h isteksizce
bi dilsozî rd sadıkane, sadıkça
bi dilxapînokî h gönül ayırtıcı bir biçimde, fettanca
bi dilxwazî h 1. isteyerek 2. pekçe
bi dilxweşî h 1. memnuniyetle 2. neşeyle
bi dimîn h cumburlop, gümbedek
bi dîn û harkî h çılgınca, çılgıncasına
bi dîn û îman dinime imanıma
bi dîn û îmanên min dinim hakkı için (veya dinim aşkına)
bi dînikî h delice
bi dînokî h delice
bi dinyadîtinî h görgülüce
bi dinyanedîtînî h görgüsüzce
bi dinyayê bişêwire dîsa bi aqilê xwe bike bin bilsen de bir bilene danış
bi dinyayê ketin l/bw 1. dünyayı gezmek 2. başını alıp bilinmeyen yerlere gitmek
bi diran bûn l/bw dişlenmek (dişleri oluşmak, diş sahibi olmak)
bi diravî h nakden
bi dirêjahiya xwe boylu boyunca
bi dirêjayî h boyuna, uzunlamasına
bi dirêjî boyuna, uzunlamasına
bi dirêjîya ... -e boyu * bi dirêjiya jî û temen=ömür boyu
bi dirêjiya jiyana xwe yaşamı boyunca
bi dirêjîya jiyanê yaşam boyunca
bi dirêjîya roj û salan yıllarca
bi dirêjiya sal û rojan yıllarca, yıllar boyunca
bi dîsiplîn kirin l/bw disipline etmek, sıkıya almak
bi diya xwe re ne rast e anasının ipini satmış (veya çıkarmış)
bi diyarê (yekî) ketin (birini) görmeğe gitmek
bi diyarê (…) ketin l/bw (birini) görmeye gitmek
bi dizî 1. gizlice, gizli gizli, yaşın yaşın 2. sinsice
bi dizî di guhê (wî) de gotin kulağına söylemek
bi dizî ketin nav (bir yere veya şeye) sızmak * bi dizî ketine nav sîperên dijmin düşman mevzilerine sızmışlar
bi dizîka h 1. gizli gizli, gizlice, gizliden gizliye 2. kapalı kapılar ardında
bi dizîka li hev mêzîn bakışmak (kaçamak ve gizli olarak birbirine bakmak)
bi dor ketin l/bw arkasından koşmak (iş yaptırmak için birinin arzusunu kollamak)
bi dora (yekî) ketin 1) ağzını aramak (veya yoklamak) 2) arkasından koşmak (iş yaptırmak için birinin arzusunu kollamak)
bi dorê ketin l/bw allem etmek kallem etmek * bi dora jinikê ket pereyê wê jê stend û anî allem etti kallem etti kadının parasını aldı geldi
bi dorê kirin l/bw 1. sıra ile yapmak 2. nöbetleşe yapmak
bi dorê lê dan l/bw sıra dayağı çekmek
bi dorfirehî h etraflıca, enine boyuna * bi dorfirehî ji meseleyê axiftin meseleyi enine boyuna konuştular
bi dorfireyî h 1. etraflıca, derinden, derinlemesine, derinliğine 2. uzun uzadıya, uzun boylu (ayrıntılarıyla)
bi dostane h dostça, dostlukla
bi dostanî dostça
bi dostanî (yek) xistin ayağına çelme takmak(birinin işinden yükselmesine engel olmak)
bi dostanî pê re kir (birine) dostça yaklaşarak kötülük etmek
bi dostanî pê re kirin arkadan vurmak
bi dostanî pê vedan arkadan vurmak
bi dostik bûn l/bw yarı olmak, sevgilisi olmak (kendine dost, sevgili edinmiş olmak)
bi dû (an jî pey) ketin peşine düşmek (takip etmek)
bi dû (…) ketin (bir kişinin, bir işin) ardına (veya arkasına) düşmek
bi dû hewrikan ketin l/bw ufak tefek şeyleri sorun etmek
bi du kelîmeyan çûn dilê hev iki söz bir pazar (karek, tiştek)
bi dû ketin l/bw 1. ardına düşmek, peşine gitmek, güdelemek 2. üstüne düşmek, üzerine düşmek, aramak (önem verip istemek) * ez bi dû tiştên wiha nakevim ben böyle şeyleri aramam
bi dû qûna (yekî) ketin peşine düşmek(bir isteğin gerçekleşmesini sağlamaya çalışmak)
bi dû re h ardından, arkasından, akabinde, ardınca, sonradan
bi du seriyan nabe (an jî naçe serî) iki kaptan bir gemiyi batırır
bi dû xeyalên mezin ketin yedi kubbeli hamam kurmak
bi dû xwe re kaş kirin arkasından sürüklemek
bi duayan nebûye ku bi nifiran here kimse duayla gelmediki bedduayla da ölsün
bi dubareyî h mükerreren
bi dudilî h tereddütle
bi dûmahîk anîn l/bw sonuçlandırmak
bi dûmahîk bûn l/bw sonuçlandırmak
bi dûmahîk hatin l/bw sonuçlanmak
bi dûr ketin l/bw 1. uzaklaşmak 2. açılmak (gemi vb. için; gitmek, uzaklaşmak)
bi dûr û dirêjî derinlemesine, derinliğine
bi dûr xistin l/bw uzaklaştırmak * ew ji dibistanê bi dûr xistin onu okuldan uzaklaştırdılar
bi dûşelkan li dû (yekî) bûn (birini) karalamak (leke sürmek)
bi dûv re nd neden sonra * bi dûv re ez navê wî hîn bûm neden sonra adını öğrendim
bi ecêbmayî h hayretle
bi ecele h acele olarak, çabucak
bi eceleyê nebûn aceleye gelememek
bi edeb edeplice
bi edeba xwe rabûn û rûniştin edebini takınmak
bi edebî h edeplice, görgülüce
bi efendîkî h efendice
bi efiyet h afiyetle
bi egîdî rd/h yiğitçe
bi êginî h hamaratça
bi êk guhartin l/bw değiş etmek
bi êk re ajûtin l/bw çığrışmak
bi êk re qajîn l/bw çığrışmak
bi ekl bûn l/bw lezetlenmek
bi ekl kirin l/bw lezetlendirmek
bi elalet h kalabalıkça
bi elektrîk bûn l/bw elektriklenmek
bi elektrîk kirin l/bw elektriklendirmek
bi elequlemiyan çûn (yekî) eselemek, beselemek * bi elequlemiyan hate min û ez xapandim eseledi beseledi beni kandırdı
bi emanet h emaneten
bi emanetî emaneten, emanet olarak
bi emanetî dan (cihekî) emanet bırakmak (veya vermek)
bi emrê xwedê mirin eceliyle ölmek
bi encam bûn l/bw sonuçlanmak, bitmek (sona ermek, tamamlanmak)
bi encam gihandin l/bw sonuçlandırmak
bi encam kirin l/bw sonuçlamak, neticelendirmek
bi endaze h ihtiyatla
bi eniya hildayî h açık alınla, alnının akı ile * me bi eniya hildayî ev erk anî cih açık alınla bu görevi yerine getirdik
bi erda reş de çûn l/bw 1. adı batmak 2. yer yarılıp içine girmek 3. zayıflamak
yere batmak (çok mahçup olmak, utanmak)
bi erdê de berdan l/bw (birinin) hatırı için vazgeçmek, hatırına vermek, boş vermek
bi erdê de çûn l/bw 1. yer yarılıp içine girmek, yerin dibine batmak, yerin dibine girmek, yerin dibine geçmek (yitirilip bir türlü bulamamak, gürünmez olmak, kaybolmak) 2. yere batmak, yere girmek, yerlere geçmek (çok mahçup olmak, utanmak) 3. yerleri süpürmek * fîstanê wê bi erdê re diçû entarisi yerleri süpürüyordu
bi erdê ketin l/bw yere düşmek
bi erdê re bot/h sürüngen
bi erdê re bi yek bûn 1) yerle bir olmak 2) haritadan silinmek, yok olmak
bi erdê re bûn yek toprak ile yeksan olmak
bi erdê re çûn l/bw boşa gitmek (emekler boşa gitmek)
bi erdê re dûz bûn toprak ile yeksan olmak
bi erdê re dûz kirin toprak ile yeksan etmek, yerle bir (veya yeksan) etmek
bi erdê re hatin kaşkirin yerde sürüklenmek
bi erdê re kaş kirin yerde sürüklemek
bi erdê re kirin yek yerle bir (veya yeksan) etmek, toprak ile yeksan etmek
bi erdê ve rd sürüngen gövdeli
bi erdêre kaş bûn l/bw 1. yerleri süpürmek (çok uzun olmak) 2. sürünmek, perişan olmak
bi erebî bazarî h götürü pazarlık
bi erka xwe rabûn l/bw görevini ifa etmek, görevini yerine getirmek
bi erzanî 1.ucuzca, ucuz olarak 2. bedavaya
bi erzanî jê filitîn ucuz atlatmak (veya kurtulmak)
bi erzanî jê xelas bûn geçiştirmek, ucuz kurtulmak * bi erzanî ji tifaqê xelas bûn kazayı az zararla geçiştirdi
bi eslê xwe h asıllı, aslen * mirovê bi eslê xwe Kurd Kürt asıllı adam * bi eslê xwe Amedî ye aslen Amedli
bi esmer ve rd esmerimsi
bi exlaqê (an jî tebîetê yekî) zanîn huyunu bilmek
bi eynî h aynıyla
bi eynî devî bûn aynı ağzı kullanmak * hûn tev bi eynî devî ne siz hepiniz aynı ağzı kullanıyorsunuz
bi ezbere xweş xwendin su gibi ezberlemek
bi ezberî h ezbere
bi ezet û îkram hatin ezimandin ikram görmek
bi faîz dan l/bw faiza vermek, faizlendirmek
bi fedekarî h fedakârca
bi fehl bûn l/bw dalap olmak (kısrak için)
bi feleqreşî h körlemeden (nişan almadan)
bi fenatî h fenaca
bi fermanê hatin tepedenden inmek
bi fêz h afra tafra
bi fikir û gotinên (yekî) axaftin (birinin) ağzını kullanmak (veya satmak)
bi fikrî h fikren
bi firê h uçarak, kanat çırparak
bi firê çûn l/bw kanat çırparak gitmek
bi firê ketin l/bw 1. kanatlanmak, kanat açmak, uçmaya başlamak 2. yeleklenmek 3. kendi kendini kurtarmaya başlamak (insan yavrusu için)
bi fisê bi hev ve ye eften püften * îskeleyeke ku bi fisê bi hev ve ye eften püften bir iskele (yek)
bi fisefis h fısıl fısıl
bi fîtozî h titizlikle
bi forqîtî h kahpece
bi fors h afra tafra
bi ga bûn l/bw dalap olmak (inek için)
bi ganî hatin l/bw dirilmek, canlanmak
bi gavan pîvan l/bw adımlamak, adımla ölçmek
bi gef tehditlice, tehtidkârane
bi gef û gur tehditli, tehdîtkâr
bi gef û gur bi ser de hatin tehditkârane bir şekilde üzerine varmak
bi gefxurî h tehditkârca
bi gelemperî h genellikle, umumiyetle, genel olarak
bi gelt h paldır küldür
bi ger h döne döne, dönerek
bi ger ketin l/bw 1. hareketlenmeye başlamak 2. konuşkanlığı tutmak 3. konuşmaya başlamak (alay yoluyla) 4. çalışmaya başlamak, işler duruma gelmek (cihaz için) 5. faaliyete geçmek
bi ger xistin l/bw 1. hareketlendirmek 2. (birinin) ağzını açmak, konuşturmaya başlatmak 3. çalıştırmak, işler duruma getirmek (özellikle makine ve aletler için) * erebe bi ger xist arabayı çalıştırdı * ji min dixwazin ku ez makîneyê bi ger bixînim benden makineyi işler duruma getirmemi istiyorlar
ağzını açtırmak
bi gêrbûnê h yuvarlana yuvarlana
bi gerê bi dest nakeve aramakla bulunmaz (çok değerli, ancak rastlantı ile ele geçer)
bi gerê nabe aramakla bulunmaz (çok değerli, ancak rastlantı ile ele geçer)
bi gernasî h kahramanca
bi gewde bûn l/bw gövdelenmek
bi gewîkî h şımarıkça
bi gewre ve rd beyazımsı, beyazımtırak
bi gewriya hev girtin l/bw kapışmak (kavgaya tutuşmak)
bi gewz bûn l/bw 1. sevinçli olmak 2. yüzü gülmek (feraha kavuşmak)
bi gezan ısırarak, dişleyerek
bi gezan çûn (yekî) (birini) ısırmak
bi gezan çûn tiliya xwe dudağını (veya dudaklarını) ısırmak
1) şaşıp kalmak 2) parmağını ısırmak
bi giliyan hisîn l/bw sıra ermek
bi gir ketin l/bw uyuz hastalığına yakalanmak, uyuz kapmak
bi giranî h 1. ağırdan 2. mzk ağır olarak, adagio 3. ağırlıklı olarak
bi gire ve rd 1. irice * laşekî wî yê bigireve hebû irice bir vücudu vardı 2. kabaca
bi giregir h gırgır
bi girî ağlayarak, ağlaya ağlaya
bi girî bûn l/bw ağlamak
bi girî ji gorê ranabin mirî ölenle ölünmez
bi girî ketin l/bw ağlamak, ağlamaya başlamak
bi girî kirin l/bw ağlatmak
bi girî nazivirin mirî ölenle ölünmez
bi girî xistin l/bw ağlatmak
bi girîna xwe behecîn (an jî teqîn) yaşlara boğulmak
bi girînî h ağlaya ağlaya
bi girînî ve bûn l/bw ağlanmak
bi girînî ve kirin l/bw ağlatmak
ağlatmak
bi girînî ve xistin l/bw ağlatmak
bi gişt h tümden
bi giştî h 1. genellikle, hepten, umumiyetle 2. toptan, büsbütün
bi gizre ve h kabaca
bi gorî bûn l/bw kurban olmak
bi gotegot lâfla
bi gotegot mirov naçe cot lâfla peynir gemisi yürümez
lâfla peynir gemisi yürümez
bi gotegota (yekî) dest bi (tiştekî) kirin ön ayak etmek
bi gotina (yekî) kirin (söz) dinlemek, söz tutmak, sözünü dinlemek(birinin sözünü, öğüdünü kabul edip gereğince davranmak) * ku tu bi gotina min bikî, dev ji vî tiştî berde beni dinlersen, bu işten vazgeç
bi gotina (yekî) nekirin gem almamak, söz dinlememek (yek)
bi gotina xwe zanîn (bir kimse) lâfını bilmek
bi gotina xweş û bi rûyê biken tatlı dil güler yüz
bi gotinan (yek) papo kirin gazel okumak (oyalamak veya kandırmak üzere boş sözler söylemek)
bi gotinan çûn hev söz yarışı yapmak
bi gotinan çûna (yekî) söz atmak(birine sözle sarkıntılık etmek)
bi guh ve hatin l/bw yapılanları duymak, hakkında duyum almak
bi guhê (...) ketin kulağına gelmek
bi guhê (...) ve çûn kulağına çalınmak, duymak
bi guhê (...) ve hatin kulağına gelmek
bi guhê (yekî) ve çûn kulağına çalınmak
bi guhêzanî h aktarmalı olarak
bi guhnedarî h umursamazca, kayıtsızca
bi guhnedêrî h umursamazca, kayıtsızca
bi gulekê bihar nayê bir çiçekle bahar (veya yaz) olmaz
bi gulekê nabe bihar bir çiçekle bahar (veya yaz) olmaz (çapkınlar için söylenir)
bi gumîn h gümbedek
bi gur re dikuje bi xwedî re şînê dike iki yüzlü, çaktırmadan kötülük yapan
bi gur re goşt dixwe bi xwedî re şînê digire iki yüzlü, çaktırmadan kötülük yapan
bi gura (yekî) kirin 1) dinlemek, söz dinlemek, söz tutmak, sözünü dinlemek(birinin sözünü, öğüdünü kabul edip gereğince davranmak) 2) riayet etmek 3) sözünü dinlemek, itaat etmek
bi gurê nekirin l/bw gem almamak, söz dinlememek
bi gurînî h lârpdak
bi gurmîn h gümbedek, kütedek
bi gurmistan yumrukla
bi gurmistan çûn hev yumruklaşmak
bi gutkî h dalgınca
bi guvînî h fır
bi gûyê xwe ketin l/bw çok pişman olmak (argo)
bi gûyê xwe leyîstin l/bw aklını yetirmek
bi gûyê xwe re şer kirin l/bw bokuyla kavga etmek
bi guzim h sertçe, hızlıca * bi guzim li gogê xist topa sertçe vurdu
bi hafa (yekî) ketin (birini) görmeğe gitmek
bi hafê ketin l/bw 1. gelip bakmak 2. yokuşa tırmanmak
bi halê (yekî) zanîn hâlden anlamak (veya bilmek)
bi halê hev bûn l/bw aynı durumda olmak
bi halê ketin l/bw bir tür hastalığa yakalanmak (daha çok ishal şeklinde kendini gösterir)
bi halê westiyayî (reht an jî betilî) yorgun yorgun
bi halet cot kirin l/bw saban sürmek
bi hawara (…) de hatin l/bw yardımına gelmek
bi hazirî bûn l/bw 1. hazırlıklı olmak 2. ihtiyatlı bulunmak
bi hêdîka h yavaşçacık
bi heft werîs û bi heft kindiran nehatin girêdan 1) ele avuca sığmamak (söz dinlememek, baskı altına alınmamak) 2) ele avuca sığmamak (şımarık davranmak)
bi hejmara xwe h sayıca fazla * ji aliyê mêran ve bi hejmara xwe ji me zêdetir bûn adamca bizden fazlaydılar
sayıca
bi hejmarî h sayıca
bi helahela h 1. bağırış çağrışla 2. cıvıl cıvıl (hareketli, kalabalık)
bi helametê ketin l/bw nezleye yakalanmak
bi helehelê h soluk soluğa
bi heleyî h yanlışlıkla
bi helhelka (…) zanîn l/bw (birinin) cemaziyülevvelini bilmek
bi helkehelkê h soluk soluğa
bi heman (an jî eynî) devî bûn aynı ağzı kullanmak
bi hemberî hev xistin l/bw karşı karşıya getirmek, yüzleştirmek
bi hemdê xwe h isteyerek
bi hemdê xwe ve hatin l/bw ayılmak
ayıkmak, ayılmak
bi hemdî h bilerek, kasten
bi hemîlî rd hamilen
bi hêminî h sakince
bi hemle gerîn l/bw gebe kalmak, döl tutmak
bi hemû hêza xwe h var kuvvetiyle (veya gücüyle)
bi hendaze axaftin sözü tartmak
bi hendaze bûn l/bw 1. ölçülü davranmak 2. titizlenmek, titizleşmek 3. suya sabuna dokunmamak
bi hendaze tevgerîn l/bw ölçülü davranmak
bi hendazetî h titizce, titizlikle * rayeyên xwe bi hendazetî bi kar dianî kendi yetkilerini titizce kullanıyordu
bi hendazeyî h ölçülüce, hesaplıca
bi henekan 1. şakacıktan, şaka olarak (çocuk dilinde) * min bi henekan got, megirî şakacıktan söyledim, ağlama 2. şakadan, yalancıktan, yalandan, şaka yoluyla (veya yolu)
bi henekan gotin şaka söylemek
bi henekî h 1. şakacıktan (şaka yapar görünerek) 2. şaka yoluyla (veya yolu)
bi heqê (an jî heqiya) Xwedê Allah hakkı için
bi heqê (...) hakkı için (kutsal şeyler üzerine ant içmek için) * bi heqê Xwedê Allah hakkı için
bi heqê (...) kirin hakkı için
bi heqê xwe h 1. hakkı ile 2. ücretiyle
bi heqî h hakça
bi her alî de dört bir taraf (veya yan) * zarok ji bo ku bavê xwe baş bikin bi her alî de çûn çocuklar babalarını iyileştirmek için dört bir yana koştular
bi her çar lepan (an jî piyan) ketin dafikê kuyruğu kapana kısılmak (veya sıkışmak)
(an jî piyan (yek) xistin dafikê(birinin) kuyruğunu kıstırmak
bi her çar lepan pê girtin (bir işe) dört elle sarılmak (veya yapışmak)
bi her çar piyan (an jî lepan) ketin (tiştekî) paçayı kaptırmak (istediği gibi davranmamak)
bi her çar qîl û pîlan ketin (tiştekî) şapa oturmak
bi her kesî re her kesle, şunda bunda
bi her zimanî lê xistin nabza güre şerbet veren ve güvenilmez olmak (yek)
bi herî bûn l/bw çamurlanmak
bi heriyê dan dûtin l/bw çamurlatmak
bi heriyê seyandin l/bw çamurlamak
bi hêrs çûn (yekî) yukarıdan almak
bi hêrs ketin l/bw öfkelenmek, nirlenmek
bi hêrs xistin l/bw öfkelendirmek
bi hêrsa xwe nekarîn hırsını alamamak
bi herzingan h hıçkıra hıçkıra
bi hêsanî h kolayca, kolaylıkla, rahatça, rahatlıkla * me xanî bi hêsanî dît evi kolayca bulduk
bi hêşîn ve rd mavimtırak
bi hêsîrî h ite kaka, güçlüklerle
bi hesreta (tiştekî an jî yekî) bûn 1) (birşeyin, bir kimsenin) hasretini çekmek, hasretiyle yanıp tutuşmak (çok özlemek) 2)(birşeyin, bir kimsenin) hasretini çekmek (ihtiyaç duyduğu halde o şeyi elde edememenin üzüntüsü içinde bulunmak) * cîhan bi hesreta aştiyê ye dünya barışın hasretini çekiyor
bi hesreta (tiştekî an jî yekî) çûn hasret gitmek (özlemini çektiği, sevdiği bir yere veya kimseye kavuşmadan ölmek)
bi hesreta (…) bûn l/bw bir şeyin hasretiyle yanıp tutuşmak
bi hestan hizr kirin l/bw duygusal düşünmek
bi hestan tevgerîn l/bw duygularıyla davranmak
hislerine kapılmak
bi hestên xwe tevgerîn l/bw duygusal davranmak
bi hestewerî rd duyarlıklı
bi hetekî h şirretçe
bi hetkî h şirretçe
bi hev bûn l/bw değmek, bir şeye temas etmek
bi hev çûn l/bw kavga etmek, anlaşmazlığa düşmek, araları açılmak, bozuşmak
bi hev dan l/bw 1. biriktirmek 2. toplamak, devşirmek, toparlamak (bir araya getirmek, toplu duruma sokmak)
bi hev dan dehfdan (an jî tehmdan) itiştirmek
bi hev dan dîtin l/lb görüştürmek
bi hev dan gotûbêjkirin (an jî giftûgokirin) görüştürmek, müzakere ettirmek
bi hev dan nas kirin (an jî nasandin) tanıştırmak
bi hev dan şerkirin l/lb dövüştürmek
bi hev dan şikandin l/bw (birbirine) kırdırtmak
bi hev de h karşılıklı * bi hev de dikine qîjînî karşılıklı bağırışıyorlar
bi hev de girîn l/bw ağlaşmak
bi hev de pîr bûn l/bw kartlaşmak
bi hev de revîn l/bw kaçışmak
bi hev galte kirin l/bw şakalaşmak
bi hev germ (an jî şîrîn) bûn buzlar çözülmek (aradaki soğukluk, gerginlik, dargınlık ortadan kalkmak) * berê bi hev sar bûn, êz dêhna xwe didimê wa ye dîsa bi hev şîrîn dibin eskiden araları soğuktu, bakıyorum da aralarındakı buzlar çözülüyor
bi hev germ bûn l/bw araları iyi olmak
bi hev gihan l/bw bir araya gelmek, birleşmek
bi hev gihandin l/bw bir araya getirmek, birleştirmek
bi hev girtin l/bw 1. kapışmak, kavgaya girişmek (veya tutuşmak), takışmak, (birbirine) girmek 2. sürtüşmek, didişmek (uyuşmamak, anlaşmamak) 3. tutuşmak, birbirini tutmak, birbirine tutunmak (birbirine ilinip dokunmak) 4. dalaşmak (ağız kavgası etmek) 5. dalaşmak (köpekler boğuşup birbirini ısırmak) * seyan pir xerab bi hev girtin köpekler çok kötü dalaştılar 6. boğuşmak, itişip kakışmak 7. (birbirine) destek çıkmak, dayanışmak
bi hev guhartin l/bw değiş etmek, takas etmek, takas tukas etmek (karşılıklı alıp vermek) * me saetên xwe bi hev guhartin saatlerimizi değiştik
bi hev guhirandin l/bw değiş etmek, takas etmek, takas tukas etmek (karşılıklı alıp vermek)
bi hev hatin naskirin (an jî nasandin) tanıtılmak
bi hev henek kirin l/bw şakalaşmak
bi hev karîn l/bw yenişmek, birbirine gücü yetmek, birbiriyle baş edebilmek
bi hev kêf kirin l/bw sevişmek
bi hev ketin l/bw 1. uyuşmak (her konuda birbirine uymak) 2. (birbirine) çatmak, çatışmak, kapışmak, takışmak, kavgaya girişmek (veya tutuşmak), birbirine düşmek (girmek veya girişmek) 3. birbiriyle uyuşmak, kaynaşmak (birbirine iyice uymak) * ev her du reng têr baş bi hev dikevin bu iki reng iyi kaynaşmış 4. toplaşmak, toplanıp bir araya gelmek, bir araya gelmek 5. oluşmak, kurulmak * heta komele bi hev ket… dernek kurulanana kadar…
bi hev kirin l/bw 1. anlaşmak 2. uyuşmak
bi hev leyîstin l/bw oynaşmak (bir biriyle oynamak)
bi hev neketin l/bw aksamak, topallamak (işler gerektiği gibi yürümemek)
bi hev nikarîn l/bw yenişememek
bi hev re 1. birlikte, beraber, beraberce 2. birlik olarak 3. baş başa * cihekî bibîne ku em bi hev re rûnin bir yer bul da baş başa oturalım
bi hev re ajûtin l/bw çığrışmak
bi hev re axivîn l/bw söyleşmek
bi hev re bedilandin l/bw 1. (bir şeyi) keşiklemek veya nöbetleşmek yapmak 2. dönüşümlü olarak yapmak
bi hev re bûn l/bw birlikte olmak
bi hev re çene kirin l/bw çeneleşmek
bi hev re çûn l/bw 1. birlikte gitmek, beraber gitmek 2. at başı (beraber) gitmek
bi hev re dan l/bw 1. birlikte vermek, beraber vermek 2. (birbiriyle) konuşmak * em bi hev re nadin biz birbirimizle konuşmuyoruz
qîran haykırışmak
bi hev re dan û stendin karşılıklı olarak alıp vermek
bi hev re derbas nekirin (biriyle) alıp verememek, anlaşmamak
bi hev re devjenî (an jî hefteheşt) kirin hırıldaşmak
bi hev re girîn l/bw ağlaşmak
bi hev re hesab dîtin hesaplaşmak
bi hev re hewtîn l/bw ürüşmek
bi hev re kenîn l/bw gülüşmek
bi hev re ketin şertê bahis tutuşmak
bi hev re kirin berînî meleşmek
bi hev re kirin qarewar çağrışmak
bi hev re kirin qîjewîj l/bw çağrışmak
bi hev re kirin qîrîn haykırışmak
bi hev re kirin xirînî (an jî xizînî) hırıldaşmak
bi hev re leqeleq kirin çene yarıştırmak
bi hev re mijûl bûn l/bw (birbiriyle) sohbet etmek, lâf atmak
bi hev re mijûlahî kirin l/bw (birbiriyle) sohbet etmek, lâf atmak
bi hev re peyîvîn l/bw söyleşmek
bi hev re pîr û kal bûn k oşa karımak
bi hev re pisepis kirin l/bw fısıldaşmak
bi hev re pistepist kirin l/bw fısıldaşmak
bi hev re qajîn l/bw bağrışmak, çığrışmak
bi hev re qayiş kişandin l/bw (birbiriyle) rekabet etmek
bi hev re qîjîn l/bw bağrışmak, çığrışmak
bi hev re qîrîn l/bw bağrışmak, çığrışmak
l/bw bağırışmak
bi hev re qise kirin l/bw söyleşmek
bi hev re raketin l/bw aşk yapmak, beraber yatmak
bi hev re rast bûn. l/bw birbirine karşı dürüst olmak
bi hev re razan l/bw aşk yapmak, beraber yatmak
bi hev re reyîn l/bw ürüşmek
bi hev re ristin l/bw (birbiriyle) iyi geçinmek
bi hev re şert girtin l/bw bahse tutuşmak
bahis tutuşmak
bi hev re tehl û tengî derbas kirin birlikte kötü günler geçirmek
bi hev re xeber dan l/bw söyleşmek
bi hev şad bûn l/bw 1. oynaşmak (birbiriyle oynamak) 2. oynaşmak (âşıktaşlık etmek) 3. (birbirini) sevmek, koklaşmak, sevişmek 4. sevişmek, aşk yapmak (cinsel ilişkide bulunmak)
bi hev sar bûn l/bw araları soğuk olmak
bi hev sekinîn l/bw (birbiriyle) hayat arkadaşlığı yapmak
bi hev şîrîn bûn l/bw yağlı ballı olmak
bi hev tirane kirin l/bw şakalaşmak
bi hev û din ketin l/bw birbirine düşmek, girmek
bi hev ve h tümden * kevir û kuçik bi hev ve bûye leşker dağ taş tümden asker olmuş
bi hev ve bûn l/bw 1. yapışık olmak 2. ayakta olmak * bi saya îlacan bi hev ve ye ilâçlar sayesinde biraz ayaktayız
bi hev ve cebirandin l/bw kaynaştırmak
bi hev ve cebirîn l/bw kaynaşmak (ayrılmayacak bir biçimde birleşmek)
bi hev ve çûn û hatin l/bw (birbirini) arayıp sormak, birbirine gidip gelmek
bi hev ve danîn l/bw 1. tutturmak (çivi, toplu iğne, iğne vb. ile iliştirmek) 2. kurmak, monte etmek 3. çatmak (kereste ve benzeri gereci birbirine tutturmak) * me melzeme bi hev ve danîn malzemeyi çattık 4. (birbiriyle) adlarını çıkarmak
bi hev ve kelandin l/bw kaynaştırmak
bi hev ve kelijandin l/bw 1. kaynaştırmak 2. kaynaştırmak (metal şeyler için)
bi hev ve kelijîn l/bw kaynaşmak (ayrılmayacak bir biçimde birleşmek)
bi hev ve kelîn l/bw kaynaşmak (ayrılmayacak bir biçimde birleşmek)
bi hev ve kîp kirin l/bw 1. kenetlemek (birbirine geçirerek bağlamak) 2. kenetlemek (sıkıca birbirinin üzerine kapamak)
bi hev ve kirin l/bw inci, boncuk gibi şeyleri dizmek
bi hev ve neman 1) hışır çıkmak, hırpalanıp örselenmek (eşya için) 2) hışır çıkmak (ağır işlerde çalışıp çok yorulmak)
bi hev ve şidandin l/bw kenetlemek (sıkıca birbirinin üzerine kapamak) * devê xwe bi hev ve şidandibû ağzını kenetlemiş açmıyordu
bi hev ve temizandin l/bw kaynaştırmak (metal şeyler için) * hesinan têr baş bi hev ve bitemizîne demirleri iyice kaynaştır
bi hev ve temizîn l/bw kaynaşmak (ayrılmayacak bir biçimde birleşmek, metal şeyler için)
bi hev ve zeliqandin l/bw 1. (birbirine) yapıştırmak 2. kaynaştırmak
bi hev ve zeliqîn l/bw 1. (birbirine) yapışmak 2. kaynaşmak (ayrılmayacak bir biçimde birleşmek) * çîmento û xîçik zû bi hev ve dizeliqin çakıl ile çimento çabuk kaynaşır 3. (birbirine) girmek, dalaşmak * ji bo peran bi hev ve zeliqîne para için birbirine girdiler 4. çok zayıflamak 5. (bir şeyi) paylaşamamak 6. kapışmak * li ser keçikê bi hev ve zeliqîne kız yüzünden kapışmışlar
1) birbirine yapışmak 2) çekişe çekişe pazarlık (etmek) 3)(birbirine) dalaşmak
bi hev xistin l/bw 1. düzen vermek, düzene koymak (veya sokmak) * me karên xwe bi hev xistin işlerimizi düzene soktuk 2. toparlamak, derleyip toplamak * tiştên xwe bi hev xistin eşyalarını toparladı 3. toplamak (artırıp biriktirmek) * min hinek pere bi hev xistibû ben biraz para toplamıştım 4. (para) denkleştirmek, bulup buluşturmak (çaba göstererek sağlamak, yaratmak) * me pereyên wî bi hev nexist û nedayê parasını denkleştirip veremedik 5. kurmak, monte etmek * me li çolê di bin tava tûj de çadira xwe bi hev xist çölde kızgın güneşin altında çadırımızı kurduk 6. kırıp sarmak (bir şeyi yapmak için, güçlükle her türlü imkandan yararlanmak) 7. tezgahlamak (işe girişmek) 8. organize etmek, tertiplemek 9. çatmak (bir şeyi yapmak için gerekli parçaları bir araya getirmek) * ew avahiya mezin heye, me zivistanê ew bi hev xist o koca binayı kışın biz çattık 10. çalıştırmak (özellikle makine ve aletler için) * erebe bi hev xist arabayı çalıştırdı
bi hev yaranî kirin l/bw şakalaşmak
bi hev yarî kirin l/bw şakalaşmak
bi hev zanîn l/bw 1. (birbirini) bilmek, tanımak 2. (birbirinin) sırrını bilmek
bi hevalkî h arkadaşça
bi hevberî h kıyasen
bi hêvî bûn l/bw umutlanmak, ümitlenmek
bi hêvî kirin l/bw umutlandırmak, ümitlendirmek
bi hevparî h ortaklaşa, müştereken
bi hevpişkî h ortaklaşa
bi hevûdin re h birlikte
bi hewa ketin l/bw 1. havalanmak, uçmak * balafir bi hewa ket uçak havalandı 2. havalanmak (bir şey hava akımıyla yer değiştirmek) 3. kalkışa geçmek
bi hewa xistin l/bw 1. havalandırmak, uçurmak 2. havaya uçurtmak
bi hewayê xistin l/bw uçurulmak
bi hewes h şakadan
bi hewesan h şakacıktan (şaka yapar görünerek)
bi hêwirze h bangır bangır
bi hewla canê xwe ketin can derdine düşmek
bi heyecan bûn l/bw heyecanlanmak
bi heyecan kirin l/bw heyecanlandırmak
bi heynikî h safça
bi hêz bûn l/bw güçlenmek, kuvvetlenmek
bi hêz kirin l/bw güçlendirmek, kuvvetlendirmek
bi hezaran h binlerce
bi hezirkirin h kararlamadan
bi hilbijêrî seçmeli olarak
bi hilbijêrî hiştin seçmeli bırakmak
bi hilhatinî h kabara kabara
bi hîmî h temelinden, esasen
bi himîn h gümbedek
bi hindazeyî h el çabukluğu (hilesini kimseye çaktırmadan yapabilme)
bi hîqehîq kıkır kıkır
bi hîqehîq kenîn kıkır kıkır gülmek
bi hîqînî h kıkır kıkır
bi hiqûqî h hukuken
bi hirmegurm h paldır küldür
bi hirmijînî h kükreyerek
bi hiş bûn l/bw şuurlaşmak
bi hîsan lebat kirin l/bw duygularla davranmak
bi hişê (wî) ve anîn ayıltmak
bi hişê xwe ve hatin l/bw aklı başına gelmek (ayılmak, kendine gelmek), ayıkmak, ayılmak
bi hişkebawerî h taasupça, softaca
bi hişkehişkê pê re bazar kirin çekişe çekişe pazarlık (etmek)
bi hîvê ketin l/bw ishal, kusma, göz yaşarması ve burun akmasına sebeb olan bir tür hastalığa yakalanmak
bi hovîtî rd/h vahşîce, yabanîce
bi hovkî rd/h vahşîce
bi hundir ketin l/bw içeri girmek, içeriye adım atmak
bi hunermendî h sanatkârane
bi hûrbijarî h dikkatlice
bi îcare h icara olarak
bi îcare dan l/bw icara vermek, kiraya vermek
bi îdarekirin qedandin eğri gemi, doğru sefer
bi îdareyî h idareten
bi îhtiyadkarî ihtiyatlıca
bi îhtiyadkarî tevgerîn ihtiyatlı davranmak
bi ingeding h paldır küldür
bi int û zirtan sıklayarak
bi intînî h ıkıla ıkıla
bi irsî h irsen
bi irsîtiyê h irsen
bi îşekî h iş icabı
bi îskeîsk h hıçkıra hıçkıra
bi îskeîsk girîn l/bw bangır bangır ağlamak
bi israr h ısrarla
bi jê kirîn elden almak (bir malı pazara çıkarılmadan sahibinin elinden satın almak)
bi jehr xistin l/bw zehirlemek, ağılamak
bi jehrê ketin l/bw zehirlenmek
bi jehrê pingihîn l/bw çok kin gütmek
bi jehrî bûn l/bw zehirlenmek, ağılanmak
bi jimartinê neqedîn saymakla bitmemek (veya tükenmemek)
bi jin û mêr erkekli kadınlı (veya erkekli dişili) * hêwirzeyeke bi jin û mêr erkekli kadınlı bir karabalık
bi jin û zarok evli barklı
bi jin û zarok bûn 1) evlenmek, barklanmak 2) evli barklı olmak
bi jinemêr h karılı kocalı, kadınlı erkekli (olarak)
bi kafiristankî h gâvurcasına
bi kalan kirin l/bw kınlamak
bi kancî h kabaca, küstahça
bi kapan leyîstin l/bw aşık atmak (veya oynamak)
bi kar anîn l/bw 1. kullanmak 2. kullanmak (kelimeler için, yazmak, söylemek) * peyvên bedew bi kar anîne güzel kelimeler kullanmış
bi kar hatin l/bw kullanılmak
bi kardanî h fiilen
bi karê (yekî) derxistin işini anlamak
bi karê (yekî) leyîstin tekerine taş koymak (veya çomak koymak veya sokmak)
bi karê firotin l/bw kârla satmak
bi kareba bûn l/bw elektriklenmek
bi kareba kirin l/bw elektriklendirmek
bi karekî h iş icabı
bi kasûlî h tembelce
bi kawikî h safça
bi keçantî (an jî qîzantî) çûn ba (yekî)(bir kadın bir erkekte) gözünü açmak
bi keda milê xwe h alın teriyle
bi kêf 1. keyifle, canla başla 2. kıvıl kıvıl, oynaya oynaya
bi kêf bûn l/bw 1. keyiflenmek 2. neşelenmek, sevinçli olmak
bi kêf kirin şevke getirmek
l/bw 1. keyiflendirmek 2. sevindirmek 3.argo cilâlamak (yek)
bi kêf pergîniya (an jî pêşwaziya) (yekî) kirin(birini) sıcak karşılamak
bi kêf û eşq oynaya oynaya
güle oynaya (neşe ile)
bi kêf û şahî güle oynaya (neşe ile)
bi kêf û şayî neşeyle
bi kêfa xwe bûn l/bw keyfi bilmek * tu bi kêfa xwe yî, dixwazî meyê keyfin bilir, istersen gelme
bi kefaletî h kefaleten
bi kêfkirin h severek, isteyerek, bayıla bayıla
bi kêfûeşq h bayıla bayıla, hoplaya hoplaya, severek
bi kêfxweşî h severek, isteyerek, bayıla bayıla, neşeyle, memnuniyetle
bi kel bûn l/bw gergin olmak
bi kel çûn l/bw köpürmüş bir şekilde üzerine gitmek
bi kelebêhn çûn (cihekî) soluğu (bir yerde) almak
bi kêmahiyan ketin l/bw 1. öbet geçirmek 2. ishal, kusma, göz yaşarması ve burun akmasına sebeb olan bir tür hastalığa yakalanmak
bi kêmanî bûn l/bw kusurlu olmak
bi kêmasî bûn l/bw kusurlu olmak
bi kêmbûyî h tükenik
bi kemperê h kıyasen
bi ken girtin l/bw dalgaya almak, ciddiye almamak.
bi ken û kêf 1) güle oynaya (neşe ile) 2) güle güle (üzüntüsüz bir hayat)
bi ken û kêf bûn yüzü gülmek (feraha kavuşmak)
bi ken xistin l/bw güldürmek
bi kepazeyî h rezilce
bi kêr bûn l/bw 1. yararlı duruma gelme 2. yatkınlaşmak, becerikli olmak
bi ker dan l/bw ödünç vermek
bi ker girtin l/bw ödünç almak
bi kêr hatin l/bw yaramak, yararlı olmak, eme yaramak, faydası olmak, işe yaramak * ev zilam pir bi kêr hat bu adam çok yaradı
bi kêr nehatin l/bw 1. yaramamak, fayda vermemek, hayır etmemek * me ew çend şîret lê kirin, bi kêr nehatin o kadar öğüt ettik, hayır etmedi 2. hayır gelmemek (yararlı olmamak) 3. yüzüne bakılmayacak gibi olmak
bi ker stendin l/bw ödünç almak
bi kerayî h suskun bir şekilde (sesiz bir biçimde)
bi kerê nikare baz dide (an jî dibeze) kurtan eşeğe göcü yetmeyip semerini dövmek
bi kerê nikare diçe kurtan eşeğe göcü yetmeyip semerini dövmek
bi kerê nikare êrîş dibe ser kurtan eşeğe göcü yetmeyip semerini dövmek
bi kêrhatî bûn l/ngh 1. yararlı olmak 2. atılgan olmak, becerikli olmak, yırtıcı olmak 3. elverişli olmak
bi kêrî (...) hatin l/bw -e yaramak, yararı dokunmak
bi kêrî (yekî) hatin (birine) yararı (veya faydası) dokunmak
bi kêrî her tiştî tê eyere de gelir, semere de
bi kêrî kar (an jî îş) hatin işe yaramak
bi kêrî tiştekî hatin bir baltaya sap olmak * ew qas sal e, hêja tu bi kêrî tiştekî nehatî onca senedir sen hâlâ bir baltaya sap olamadın
bi kêrî tiştekî nehatin eme seme yaramamak
bi kêrnehatî bûn l/bw 1. yararsız olmak 2. battal olmak, işe yaramaz olmak, kullanılmaz olmak 3. beceriksiz olmak
bi kêşan h yığınla
bi keser h acı acı
bi kesera (tiştekî an jî yekî) bûn 1) (birşeyin, bir kimsenin) hasretini çekmek (çok özlemek) 2)(birşeyin, bir kimsenin) hasretini çekmek (ihtiyaç duyduğu halde o şeyi elde edememenin üzüntüsü içinde bulunmak)
bi kesera (tiştekî an jî yekî) çûn hasret gitmek (özlemini çektiği, sevdiği bir yere veya kimseye kavuşmadan ölmek)
bi keske ve rd yeşilimsi, yeşilimtırak
bi keslanî h tembelce
bi keştî rd gemili
bi keştiyê h gemi ile
bi keştiyê ketin l/bw (bir kimseyi) gemi (deniz) tutmak
bi kevilokî h kaçamaklı
bi kevirekî du teyr kuştin bir taşla iki kuş vurmak
bi keys bûn l/bw 1. düzelmek (kötü, bozulmuş bir durumda iken düzenli bir duruma gelmek) * ode bi keys bû oda düzeldi 2. düzülmek * eşyayê navmalê jî li gor wê bi keys bûbûn ev eşyası ona göre düzülmüştü 3. derlenip toplanmak, toparlanmak 4. adama dönmek (veya benzemek) * piştî ku xanî hate boyaxkirin bi keys bû ev boyanınca adama döndü 5. yerleşmek (bir yere iyice yerleşmek veya eşyayı yerli yerine koymak) 6. şık giyimli olmak
bi keys lê xistin l/bw kıyasıya dövmek
bi keys li hev xistin l/bw kıyasıya dövüşmek
bi keys rûneniştin l/bw misafir gibi oturmak (bulunduğu yerde her an ayrılacağı gibi oturmak)
bi kibarane h kibarlıkla
bi kibarî h kibarca, kibarlıkla * bi kibarî red kir kibarca reddetti
bi kîjan zimanî h nece, hangi dille * ev mêrik bi kîjan zimanî dipeyîve? bu adam nece konuşuyor?
bi kilîmên xwe (yek) kuştin diliyle sokmak
bi kilom bûn l/bw tümselmek, tümsekli olmak
bi kils bûn l/bw kireçlenmek * cilên min bi kils bûn elbisem kireçlendi
bi kinasî h kısaca, özet olarak
bi kinayî h kısaca, özet olarak
bi kinî h kısa yoldan
bi kira xwe man ettiğiyle kalmak
bi kirarî fiilen.
bi kiras û derpê don gömlek
bi kiras û derpê bûn don gömlek olmak
bi kirê dan l/bw kiralık vermek, kiralamak (kiraya vermek)
bi kirê girtin l/bw kiralık tutmak
bi kîre xwe hesab nekirin argo iplememek, bir kimseyi takmamak
bi kîrê xwe mîz bike, ne bi yê hevalan argo başkalarına güvenerek iş yapma
bi kirêc bûn l/bw kireçlenmek
bi kirêtî (i) h kiralık olarak
bi kirêtî (ii) h çirkince
bi kirkitînî h çatra patra * bi kirkitînî Tirkî diaxive Türkçeyi çatra patra konuşuyor
bi kiryarî h fiilen
bi kitekit h etraflıca, derinden
bi koçemal h ailece, ailecek * em dê bi koçemal herin gerê ailece gezmeye gideceğiz
bi koçemalî h ailece
bi koka xwe h aslen
bi komenav topluluk ismi.
bi komirê ketin l/bw kömür başa vurmak
bi konekî h kurnazca
bi konetî h kurnazca
bi kontratî h sözleşmeli olarak
bi koranî h üstün körü
bi korî h körcesine
bi kotekan h ite kaka
bi kotekî h zoraki, zorla, kafasına vura vura, cebren, çatır çatır (zor kullanarak, baskı yaparak)
bi ku de h nereye (yön belirtmek için kullanılır) * tu bi ku de diçî? nereye gidiyorsun? * tu dê bi ku de herî? sen nereye gideceksin?
bi ku de ajotin eynî rê bûn (aynı veya bir) yola çıkmak
bi ku de biavêjî weqî çar tuxt e 1) okka her yerde dörtyüz dirhem 2) (ayni veya bir) yola çıkmak 3) ayvaz kasap, hep bir hesap
bi ku derê de h nereye (yön belirtmek için kullanılır) * tu dê bi ku derê de herî? sen nereye gideceksin?
bi ku ve h nereye (yön belirtmek için kullanılır) * tu bi ku de diçî? nereye gidiyorsun? * tu dê bi ku ve herî? sen nereye gideceksin?
bi kula (...) nalîn l/bw bir şeyin hasretiyle yanıp tutuşmak
bi kula (tiştekî) nalîn bir şeyin hasretiyle yanıp tutuşmak
bi kulavkî h dürüm dürüm
bi kulîlk kirin l/bw çiçeklemek (çiçeklerle bir yeri süslemek)
bi kulm û sîleyan (an jî pihînan) sille tokat * mêrik dan ber kulm û sîleyan birin adamı sille tokat götürdüler
bi kulman h yumrukla
bi kulman (an jî gurmistan) li hev xistin (an jî dan) yumruk yumruğa gelmek
bi kulman (gurmistan) çûn hev yumruk yumruğa gelmek
bi kulman lê dan l/bw sumsuklamak, yumruklamak
bi kulman lê xistin l/bw sumsuklamak, yumruklamak
bi kulman li hev xistin l/bw yumruklaşmak
bi kulman li hevdan l/bw yumruklaşmak
bi kulmek garis h (birinden) daha değerli, biraz daha iyi (kıyaslamada kullanılır) * bi kulmek garis jê çêtir e ondan biraz daha iyi
bi kumûşkan çûn erdê l/bw iki büklüm olmak
bi kûr û dûr derinlemesine, derinliğine
bi kûr û dûrî h etraflıca
bi kurayî h derinlemesine
bi kûrekûr girîn l/bw bangır bangır ağlamak
bi kurk bûn l/bw gurk olmak (kuluçkaya yatmak üzere olmak)
bi kurk ketin l/bw kuluçkaya yatmak
bi kurmê (...) zanîn l/bw huyunu bilmek
bi kurmê (yekî) zanîn 1) huyunu bilmek 2) (birinin) damarını bulmak
bi kurtasî kısaca, kısacası, özcesi, özet olarak, sözün kısası, uzun lâfın kısası hulâseten
bi kurtasî derpêş kirin özetlemek, hulâsa etmek
bi kurtasî gotin l/bw özetlemek, icmal etmek
bi kurtasîya gotinê sözün kısası, kısaca, kısacası
bi kurtayî h kısaca
bi kurtebirî h 1. kısacası 2. kısa yoldan
bi kurterê h kestirmece
bi kurtî h kısaca
bi kuşpenetî h fodulca
bi kustexî h küstahça
bi kutanê h ezim ezim
bi kutek (ii) h zorla, zor belâ * bi kutek ez jê xelas bûm ondan zor belâ kurtulabildim
bi kuxtekuxt h öksürerek
bi laş bûn l/bw gövdelenmek
bi lavahiyan bi dora (yekî) ketin ağzından girip burnundan çıkmak (kandırmak için)
bi lavahiyan çûn (yekî) suyuna gitmek
bi lavayî û başkuriyan yalvarış yakarış
bi lêbokî h dalkavukça, şaklabanca
bi lebtoyî h oynakça
bi lêdanê h 1. dayakla 2. kafasına vura vura, zorla
bi lehengî h kahramanca
bi lehiyê re çûn l/bw sele gitmek
bi leke bûn l/bw 1. lekelenmek 2. mec lekelenmek
bi lepan h ellen, pençeyle
bi lepan li hev xistin l/bw pençeleşmek
bi lepînî h lâppadak
bi leq (...) de çûn l/bw birini karşılamaya gitmek
bi leq (...) de hatin l/bw birini karşılamaya gelmek
bi leq (yekî) de hatin (birini) karşılamaya gelmek
bi leq de çûn l/bw karşılamaya gitmek
bi leq de hatin l/bw karşılamaya gelmek
bi leqayî (yekî) de çûn karşılamaya gitmek, yoluna çıkmak
bi leqayî de çûn l/bw karşılamaya gitmek
bi leqokî h oynakça
bi lerzandin h titrete titrete
bi lêv re h ağzına kadar
bi leva bûn l/bw bölüşülmek
bi lêvikê re h silmece, lebaleb
bi lew kirin talaffuz etmek.
bi lewçeyî h ukalâca
bi lewe bûn l/bw lığlanmak
bi lêxistinê h 1. dayakla 2. kafasına vura vura, zorla
bi lez alelacele, acele acele, acele olarak, acele bir şekilde, bir an önce, bir koşu, acilen çabucacık, çabucak
bi lez û bez h çabucacık, çarçabuk, alelâcele, ivedilikle, hızla, fırtına gibi, dazara dazar, dazara dazır * bi lez û bez diçû dazara dazar gidiyordu
çarçabuk, alel acele, yel gibi
1) çarçabuk 2) apar topar, palas pandıras 3) hızlı olarak, yellim yelalim
bi lez û bez bûn l/bw çabuklaşmak
kelle koşturmak
bi lez û bezê çabucacık, acilen
bi lez û bezî alel acele olarak
bi lezayî h hızla, süratla
bi lezê mirov bi derengî nakeve işini gerektiği hızla yapan gecikmez
bi lezet bûn l/bw lezzetlenmek
bi lezet kirin l/bw lezetlendirmek
bi lezgînayî h alelacele olarak, hızla, hızlı, ivedilikle, süratla
bi lezgînî h alelacele olarak, hızla, hızlı, ivedilikle, süratla
bi lihevqelaptinê h çatra patra * bi lihevqelaptinê Tirkî diaxive Türkçeyi çatra patra konuşuyor
bi lingan çûn l/bw yaya gitmek, yayan gitmek
bi lingan hatin l/bw yaya gelmek, yayan gelmek
bi lingan pîvan l/bw adımlamak, adımla ölçmek, ayaklamak
bi lingê xwe hatin l/bw ayağı ile (veya kendi ayağı ile) gelmek
bi lingên nermenerm hırsız adım (çok sessiz, yavaş)
bi lîte bûn l/bw lığlanmak
bi livokî h oynakça
bi lodan h yığınla
bi lodî h tepeleme
bi loq h tırıs gitme
bi lotikan hoplaya hoplaya, zıplaya zıplaya
bi lotikan û çindikan dan tiradan salınarak (ya da kıvırtarak) yürümek
bi lotikdanê h zıplaya zıplaya
bi mal h malca
bi mal bûn l/bw evlenmek
bi mal ketin l/bw eve uğramak
bi mal kirin l/bw evlendirmek
bi mal û hal evli barklı
bi mal û hal bûn evlenmek barklanmak, yuvalanmak, yuva yapmak
bi mal û mulk mal mülk
bi mal û mulkên xwe fexr nebe ev sahibi mülk sahibi, hani bunun ilk sahibi
bi malbatî h ailece, ailecek * em dê bi malbatî herin gerê ailece gezmeye gideceğiz
bi malê dinyayê girtin l/bw dünya malına sarılmak
bi mane gerandin l/bw kötüye çekmek, başka anlamlara çekmek, istenmeyen anlamlara çekmek, mana çıkarmak * ez lê dinêrim te gotina min şaş fehm kir, te ew bi mane gerand bakıyorum da sözümü yanlış anladın, kötüye çektin (gotinek)
bi mane gerandin gerand (bir sözü) fenaya çekmek
bi mane kirin l/bw 1. anlamlandırmak 2. yorumlamak, mana vermek
bi maneyê h mealen
bi manyakî h manyakça
bi markî sürünerekten
bi markî gerîn sürünmek
bi mebesta d dolayısıyla * bi mebesta kar me hev nas kir iş dolayısıyla onunla da tanıştık
bi mecazkî h mecazen
bi mecbûrî h mecburen, zorunlu olarak
bi mehde bûn l/bw moralsız olmak, somurtkan olmak, suratı asık olmak
bi mehr bûn l/bw nikâhlı olmak
bi melûsankî h ezile büzüle
bi memnûnî h memnuniyitle
bi memnûniyet h memnuniyetle
bi mêranî h erkekçe, yiğitçe, merdane, yüreklilikle
bi merc h şartla, şarta bağlı olarak
bi mercê dîtinê h görmece
bi merdî h merdane, mertçe
bi mêrê xwe nesekinîn l/bw kocasını sevmemek (onu koca olarak kabullenmemek)
bi mêrxasî rd/h yiğitçe
bi mêş bûn l/bw sinekli olmak, sineklenmek
bi meşwerdekî h badiklenme ile
bi metelî h afal afal, şaşkınlıkla
bi metelmayî h hayretle
bi mêvandarî h misafir olarak, konuk olarak
bi mezin û biçûkan ve h küçüklü büyüklü
bi mezinan re mezin, bi biçûkan re biçûk bûn büyükle büyük küçükle küçük olmak
bi miftî belaş h bedavadan (veya bedavasına)
bi mij kirin l/bw sislendirmek
bi milan h 1. sallasırt, sırta taşınarak 2. kucak kucak (bol bol) * li berê bi milan çîçek hebûn önünde kucak kucak çiçekler vardı 2) kucak kucak (kucaklanabilecek miktarda olan)
bi milan pîvan l/bw kulaçlamak
bi min be bana kalırsa.
bi minekarî h seve seve, isteye isteye
bi miqate h dikkatlı olarak
bi miradê xwe şad bûn 1) muradına ermek 2) amacına ulaşmak
bi mirinê ölümüne
bi mirinê re deqedeq bi hev re derketin derneketin ölümle burun buruna gelmek
bi mirîtî h ölü bir vaziyette
(an jî mirandîtî) yok pahasına
bi mîrkut kutan l/bw tokmaklamak
bi mîrkut lê dan l/bw tokmaklamak
bi mîrkut lê xistin l/bw tokmaklamak
bi mîrkutokan ketin l/bw kızamıkçığa yakalanmak
bi mirovî h insanca
bi misînê vala neçe destmêj negire boş hayallere kapılma
bi misogerî h kesinlikle, kesin olarak, kesenkes
bi misqalan h miskalle
bi mitrî h dalgınca
bi mixabî h esefle
bi mixenetî h sinsice
bi mora ser zimanê xwe ağzının mührü ile
bi more ve rd morumsu, morımtırak
bi moremor h böğüre böğüre (sığırlar için)
bi mulayimî h uysalca
bi mûremûr h böğüre böğüre (sığırlar için)
bi muweqetî h muvakkaten, geçici olarak
bi namûs h namusum üzerine
bi namûs bûn l/bw namuslanmak, namuslu olmak
bi namûsê leyîstin l/bw namusla oynamak
bi nan ketin l/bw yemek yemeye başlamak (hasta ve küçük çocuklar için)
bi nan û av kirin l/bw 1. yedirip içirmek, doyurmak, beslemek 2. yardım yataklık etmek
yedirip içirmek
bi nan û xwê bûn iyilikbilir olmak
bi nanê (yekî) leyîstin ekmeğiyle oynamak
bi nankorî h nankörce
bi nanû xwê bûn l/bw iyilik bilir olmak, vefakar olmak
bi nanzikî h boğaz tokluğuna, karın tokluğuna
bi naşîtî h acemice
bi nav h ismen
bi nav bûn (i) l/bw 1. adlanmak, adlandırılmak, adını koymak 2. adlandırılmak, zikredilmek
bi nav cih û nivînên xwe neketin 1) eve uğramamak (işlerinden dolayı) 2) eşiyle cinsel ilişkide bulunmamak
bi nav dan l/bw adlandırmak
bi nav dayîn h ismen
bi nav gotin h ismen
bi nav guhê hev ketin l/bw (birbirine) girişmek
bi nav hev ketin l/bw 1. karışıklık çıkarmak 2. (birbirine) girmek (veya girişmek), kavgaya girişmek (veya tutuşmak)
bi nav kirin (i) l/bw 1. adlandırmak, ad koymak, isimlendirmek, isim koymak 2. adını koymak, ismini koymak 3. adlandırmak, zikretmek, adını zikretmek 4. anmak * ji bo ku wî ji Tahirên din cuda bikin ew bi Tahirê Dirêj bi nav dikirin onu, başka Tahirlerden ayırt etmek için Uzun Tahir diye anarlardı
bi nav kirin (ii) l/bw 1. batırmak, gark etmek, (suya) batırmak 2. (suya) daldırmak
bi nav û deng bûn l/bw ad almak, ün kazanmak
bi nav û dengê (yekî) ketin (bir şey birinin) şanından olmak (veya şanına yaraşmak)
bi nav û eslê xwe ismiyle cismiyle
bi nav û nîşana xwe adıyla sanıyla, ismiyle cismiyle
bi nava dilê (…) zanîn l/bw (birinin) ciğerini okumak
bi nava guhê (yekî) ketin (birine) girişmek
bi nava guhê hev ketin birbirine girişmek, kayvaya tutuşmak
bi nava hev ketin l/bw 1. katışmak, karışmak 2. (birbirine) girmek (veya girişmek), kavgaya girişmek (veya tutuşmak) * bi nava hev ketin kavgaya tutuştular
bi nava leman ketin l/bw kesip biçmek (ağzına geleni söylemek, ileri geri konuşmak)
bi navber 1. arayla 2. kesik kesik
bi navberdayîn h 1. ara vererek 2. kesik kesik olarak
bi navberiya (...) vasıtasıyla, kanalıyla
bi navberiya (yekî) aracılığıyla
bi navbeynkarî aracılıkla
bi navbeynkarîya (...) vasıtasıyla, kanalıyla
bi navê adına.
rd adlı * keçikeke bi navê Sema Sema adlı bir kız
bi navê (...) kirin ... hakkı için (kutsal şeyler üzerine ant içmek için)
bi navê ketin l/bw 1. ver yansın etmek, yaptığını bilmemek, ağzını açmak (ağır söz söylemeye başlamak) 2. girişmek
ileri gitmek (veya varmak)
bi navê ketin û virvirandin hallaç pamuğu gibi atmak
bi navê leyîstin l/bw göreşmek, güreş tutmak
bi navê xwedê nd 1. Allah’ın adıyla 2. rebbena hakkı için
bi navê..., 1) için (ant deyimleri yapar) * ez bi Xwedê bikim Allah hakkı için 2) adlı, diye * yekî bi navê Hesen li te pirsî Hasan diye biri seni sordu
bi navêk ketin l/bw (birbirine) girmek, dalaşmak
bi navekî h ortalam olarak
bi navêşê ketin l/bw ishal olmak, amel olmak
bi navînî h ortalam olarak
bi naxî h samimiyetle
bi nayebe h ender bir biçimde
bi nazenaz h nazlana nazlana
bi nazikî h nazikâne, nazikçe, nezaketen
bi naziyan h nazlana nazlana
bi neberpirsî h sorumsuzca
bi nebezî rd yavuzca
bi nebîrbirî h anlayışsızca, düşüncesizce
bi nebîrewerî h anlayışsızca, düşüncesizce
bi neçarî h mecburen
bi nefehmatî h anlayışsızca, düşüncesizce, izansızca
bi nefs nd/h tıpatıp, tıpkı * ew bi nefs e tıpatıp kendisi
bi nefs bûn l/bw tıpa tıp olmak, ta kendisi gibi olmak * ew bi nefs e o ta kendisi
bi nefsa xwe karîn nefsine hakim olmak
bi nefsa xwe nekarîn nefsine hakim olmamak, nefsine uymak
bi nefsa xwe nesekinîn nefsine düşkün olmak
bi nefsa xwe nikaribûn nefsine uymak
bi neheqî h/rd haksızca * hûn bi neheqî bi min re dikin bana haksızca davranıyorsun
bi nehsî h haylazca
bi nepikan dan hev iğne ile kuyu kazmak
bi neqlî h naklen
bi nerihetî h yaramazca
bi nermahî h çaktırmadan, usulca
bi nermenerm h usulcacık
bi nermenermî h usullacık
bi nermetingî h sinsice
bi nermikayî h usulcacık
(an jî xweşkayî) tevgerîn yavaştan almak, ılımlı davranmak
bi nermikayî bi dora (yekî) ketin alttan (veya aşağıdan) almak
bi nesîhetan h nasihat yolu ile
bi nexweşînê ketin l/bw hastalanmak, hastalığa tutulmak
bi nezanî h 1. cahilâne, cahilce, bilmeden * bi nezanî min xwe avête vî karî bilmeden bu işe giriştim 2. kasıtsız, maksatsız
bi nezanî ketin (karekî) yan basmak
bi nîgar kirin l/bw resimlemek
bi nihiçan iteklemeyle, kakışmayla
bi nihiçan çûn hev kakışmak
bi nikulan (an jî dindikan) lê xistin (an jî lê dan) gagalamak (azarlamak, hırpalamak)
(an jî dindikan) çûn hev gagalaşmak
bi nikulan çûn (yekî) (mec) gagalamak (azarlamak, hırpalamak)
bi nikulan hatin ser serê (yekî) (birinin) tepesine (veya başına) binmek (veya) çıkmak
bi nikulan li hev dan (an jî xistin) gagalaşmak
bi niqilîskan ketin l/bw hıçkırık tutmak
bi niquçkan çûn hev elleşmek (elle itişerek şakalaşmak)
bi nîşanî bûn l/bw nişanlanmak, adaklanmak
bi nîvdevî h yarım ağızla
bi nîvî bûn l/bw yarılanmak
bi nîvî kirin l/bw 1. yarılamak * çaya xwe bi nîvî kiribû çayını yarılamıştı 2. ortalamak * me karê xwe bi nîvî kir işimizi ortaladık 3. yarıcılık yapmak
bi nivîskî h yazılı olarak, tahriren
bi nîzeyan h süngü ile
bi nîzeyan çûn hev l/bw süngüleşmek
bi nobe h nöbetleşe
bi nobe kirin l/bw nöbetleşmek
bi oksîjen kirin l/bw oksijenlemek
bi oreor h böğüre böğüre (sığırlar için)
bi organ bûn l/bw organlaşmak
bi oxir dîtin l/bw uğursamak
bi pakî h güzellikle
bi palpişt 1. delili olarak 2. dayanakla
bi palpiştî h isnaden
bi palpiştiya (...) dayanarak, dayanağı ile
bi palpiştiya (tiştekî) istinaden, izafeten, dayanarak
bi palûtetî h imece üsulu
bi paniyê h topukla
bi paniyê lê dan l/bw topuklamak, topukla vurmak
bi paniyê lê xistin l/bw topuklamak, topukla vurmak
bi paqijî h temiz olarak
bi par ve bûn l/bw paylaşılmak, üleşilmek
bi par ve kirin l/bw paylaştırmak, üleşmek, üleştirmek
bi parazît bûn l/bw parazitlenmek
bi pardanî h taksitle
bi parsê ketin l/bw dilenmek
bi parsimê ketin l/bw nezleye yakalanmak
bi partîgirî h partizanca
bi partîzanî h partizanca
bi paş de avêtin l/bw ertelemek, talik etmek
bi paş de hatin l/bw geri dönmek
bi paş de hatin xistin ertelenmek
bi paş de vekişîn l/bw 1. gerilemek, geriye çekilmek 2. adımını geri almak (başladığı bir işten geri dönmek)
bi paş de xistin l/bw ertelemek, tecil etmek, tehir etmek
bi paş de zivirîn l/bw geri dönmek
bi paş ketin l/bw gerilemek, geriye çekilmek
bi paş piştê de çûn l/bw 1. gülmekten arka üstü düşmek, çok gülmek 2. yenilen şey vücuda dokunmak
bi paş piştê de man l/bw himayede kalmak
bi paş ve avêtin l/bw ertelemek
bi paş ve çûn l/bw gerilemek, geriye çekilmek
bi paş ve dan l/bw ertelemek, tehir etmek
bi paş ve hatin l/bw geri gelmek
bi paş ve hatin avêtin ertelenmek
bi paş ve kişandin l/bw kızağa çekmek (bir görevliyi etkin görevden alıp, pasif bir göreve vermek)
bi paş ve vegerîn l/bw geri dönmek, ters yüz (veya ters yüzü) geri dönmek
bi paş ve vekişîn geri çekilmek
bi paş ve xistin l/bw ertelemek, tecil etmek
bi paş ve zivirîn l/bw sağdan geri dönmek (veya sağdan geri etmek)
bi paş xistin l/bw ertelemek, talik etmek, tehir etmek
bi paşpenî h giyaben * bi paşpenî hukm dan giyaben hüküm verildi
bi patika stûyê (yekî) girtin enselemek
bi patika stûyê (yekî) hatin girtin enselenmek
bi paxavpênekirî h fütursuzca
bi pêçiyan nîşanî hev dan parmakla gösterilmek
bi pelaxtinê h ezim ezim
bi pembe ve rd pembemsi
bi pembû pamukla, pamuk ile
bi pembû (yek) şerjê kirin kadife eldivenle vurmak
bi pembû (yekî) şerjê kirin kadife eldivenle vurmak, çaktırmadan başkalarına zarar vermek
bi pendan nasihat yollu
bi pendan (yek) anîn rê uyarmak (öğütle)
bi pêneewletî h güvensizce
bi peran ketin l/bw uçmaya başlanmak
bi pere h parayla
bi peretî h nakden
bi pereyan leyîstin para kesmek (çok para kazanmak)
bi pereyê xwe karîn kirin (an jî xeber dan) hükmü parasına geçmek
bi pereyekî pir leyîstin büyük oynamak (kumarda)
bi pergal bûn l/bw düzenli olmak
bi pêrgî hatin l/bw karşılamaya gelmek
bi pêrgî ve çûn l/bw karşılamaya gitmek
bi pêrî hatin l/bw karşılamaya gelmek
bi pêrî ve çûn l/bw karşılamaya gitmek
bi pêş çav xistin l/bw gözler önüne sermek
bi pêş çavê (...) ketin l/bw (birinin) gözüne ilişmek
bi pêş çavê (yekî) ketin (bir şey) gözüne ilişmek
bi pêş de b 1. ileri 2. h ileri * em maseyê bi pêş de bikişînin masayı ileri çekelim
bi pêş de ajotin ileri (veya öne) sürmek, öne doğru yürütmek
bi pêş de biri n ileri götürmek * te ev bêariya xwe pir bi pêş de bir bu arsızlığını çok ileri götürdün
bi pêş de birin l/bw ilerletmek
bi pêş de çûn l/bw gelişmek, ilerlemek, inkişaf etmek
ileri gitmek (veya varmak) (tiştek)
bi pêş de dan ileri almak
bi pêş de hatin l/bw 1. öne doğru gelmek 2. karşılamaya gelmek 3. ilerlemek
bi pêş de xistin l/bw ilerletmek, geliştirmek
bi pêş ketin l/bw 1. gelişmek, ilerlemek, inkişaf etmek * welatê ku bi saya aboriyê bi pêş ketine ekonomi sonucu gelişmiş ülkeler 2. kalkınmak
bi pêş ve birin l/bw geliştirmek, ilerletmek * welatê xwe gelek bi pêş ve birin ülkelerini hayli geliştirdiler
bi pêş ve çûn l/bw 1. ilerlemek (bulunduğu yerden daha ileriye gitmek, yol almak) 2. ilerlemek (daha güçlü, daha etkili duruma gelmek) * dostanî bi pêş ve çû dostluk ilerledi 3. ilerlemek, gelişmek, inkişaf etmek (daha iyi, daha yüksek bir düzeye, aşamaya erişmek) * welatê ku bi saya aboriyê bi pêş ve çûne ekonomi sonucu gelişmiş ülkeler
bi pêş ve hatin birin l/tb geliştirilmek
bi pêş ve hatin xistin l/tb geliştirilmek
bi pêş ve ketin l/bw 1. ilerlemek (daha güçlü, daha etkili duruma gelmek) 2. ilerlemek (daha iyi, daha yüksek bir düzeye, aşamaya erişmek, gelişmek)
bi pêş xistin l/bw 1. ilerletmek, geliştirmek 2. kalkındırmak 3. yürütmek (gerektiği gibi yapmak, uygulamak)
bi pêşberî (...) xistin l/bw -e yüzleştirmek
bi pêşberî hev ketin l/bw yüzleşmek, yüzyüze gelmek * ez dikarim her tim bi pêşberî wî bikevim ben onunla her zaman yüzleşebilirim
bi pêşberî hev xistin l/bw yüzleştirmek
bi pêşîn h peşin olarak
bi pêsîra (yekî) girtin (birinin) yakasına asılmak (veya yapışmak)
bi pêsîra (…) girtin l/bw yakasına yapışmak
bi pêşiya (..) xistin l/bw (birini) geçmek, (birini) sollamak
bi pêşmêr bûn l/bw hamisi olmak
bi pêşpenî h vicahen
bi pêstûrî h zorla
bi pey (…) ketin 1) (bir kişinin, bir işin) ardına veya arkasına düşmek 2)(birine) kaçmak veya varmak
bi pey ketin l/bw 1. kovalamak, ardına düşmek, ardına vermek (kaçanın ardına düşmek, yakalamaya çalışmak) * çendê berê di tavehîvê de bi pey çend siwaran ketibû geçenlerde ay ışığında üç atlıyı kovalamış 2. kovuşturmak 3. aramak (önem verip istemek) * ez bi pey tiştên wiha nakevim ben böyle şeyleri aramam 4. -e düşmek (aşırı ilgi veya sevgi göstermek) 5. (kocaya) kaçmak, varmak * kurik çi bike, keçik bi pey ketiye çocuk ne yapsın, kız ona kaçmış
bi pey mêr ketin l/bw kocaya kaçmak
bi pey qûna (yekî) ketin peşine düşmek(bir isteğin gerçekleşmesini sağlamaya çalışmak)
bi pey şopa (...) ketin l/bw (birinin veya bir şeyin) izinin peşine düşmek
bi pey şopan ketin l/bw iz peşine düşmek
bi pey xistin l/bw 1. ardına düşürmek, peşine takmak 2. kızı birine kaçmasını sağlamak
bi peyatî yaya olarak, yayan
bi peyatî çûn yayan gitmek, yaya olarak gitmek
bi peyatî hatin yayan gelmek, yaya olarak gelmek
bi peyvê kelimeyle, konuşmayla
bi peyvê sifir (an jî paxir) nabe zêr lâfla peynir gemisi yürümez
bi pifê bi hev ve bûn (bir iş) pamuk ipliğine bağlı olmak (tiştek)
bi pifê bi hev ve danîn (bir işi) pamuk ipliğiyle bağlamak
bi pihêtî h sağlamca
bi pihînan li hev dan (an jî xistin) tepişmek
bi pihînan rabûn ser (…) 1) (birini, bir şeyi) tepe tepe kullanmak (sağlam eşyalar için) 2) tepinmek (üstüne çıkıp tepinmek) * pêşî bi pihînan lê xistin paşê jî bi pihînan rabûn serê önce tekmelediler sonra üstüne çıkıp tepindiler
bi pinîtî h sinsice
bi pîr û pergal bûn l/bw görgülenmek
yüzü gülmek (temiz, tertipli duruma gelmek) (yek)
bi piranî h çoğunlukla, ağırlıklı, ağırlıklı olarak * em dê bi piranî li ser mafên karkeran rawestin ağırlıklı olarak işçi haklarına değineceğiz
bi pirç bûn l/bw 1. kıllanmak 2. tüylenmek
bi pirç kirin l/bw 1. kıllandırmak 2. tüylendirmek
bi piroleyî h 1. abartılı bir şekilde 2. taşkınca
bi pirsê mirov diçe qersê (an jî Xursê) Sora sora Bağdat (veya Kâbe) bulunur
bi pirtik bûn l/bw tüylenmek
bi pirtik kirin l/bw tüylendirmek
bi pîrûpergal h görgülüce
bi pîşadî h tesadüfen
bi pisepis h fısıl fısıl
bi pîsitiyê dan hev l/bw kirli çıkkın olmak
bi pişkdarî h ortaklaşa, müştereken
bi pişpişîn h kabara kabara
bi pişt ketin l/bw 1. belirlenen süre aşılmak 2. atlamak * bila dîlan bi pişt bikev em dê bên düğünü atlatalım geliriz
bi pişta (yekî) kirin (birine) arkasını dayamak(birinin koruyuculuğuna güvenmek) (yek)
bi pişta (…) bûn l/bw (birine) güvenmek
bi pişta (…) kirin l/bw (birine) dayanarak, güvenerek yapmak
bi piştdanî destekle, arka çıkararak
bi piştdanîya (...) -e dayanarak
bi piştê h sallasırt, sırta taşınarak
bi pistepist h fısıl fısıl
bi piştî ketin berê l/bw sırtlamak, sırtla getirmek
bi pistîn axaftin pes perdeden konuşmak
bi piştvanek bûn l/bw hamisi olmak
bi piyan 1. yaya, yayan olarak 2. ayakla, ayaklı (ayakla çalışan makine vb.)
bi piyan çûn l/bw 1. yürümek 2. ayağa kalkmak, ayaklanmak (çocuk için) 3. yaya gitmek, yayan gitmek
yayan gitmek
bi piyan hatin l/bw yaya gelmek
yayan gelmek
bi piyan ketin l/bw ayaklanmak, yürümek, yürümeye başlamak (çocuk; ayakları üzerinde gezecek duruma gelmek) * zarok zû bi piyan ket çocuk erken yürümeye başladı
bi piyan pîvan l/bw adımlamak, adımla ölçmek, ayaklamak
bi piyan xistin l/bw yürütmek (çocukların yürümelerini sağlamak)
bi piyê xwe hatin l/bw ayağı ile (veya kendi ayağı ile) gelmek
bi piyê xwe re kaş kirin l/bw (birileri) kendisiyle baş edememek
(bir şeyi veya bir kimseyi) gölgede bırakmak * jinikê bi bedewiya xwe keçik bi piyê xwe re kaş dikirin kadın güzelliğiyle kızları bile gölgede bırakıyordu
bi piyên nermik hırsız adım (çok yavaş olarak)
bi piyên tazî h yalın ayak, yalın ayakla, çıplak ayakla
bi piyênxwas h yalın ayak, yalın ayakla, çıplak ayakla
bi plan bûn l/bw plânlı olmak
bi planî h planlıca
bi polekî firotin (birini) bir pula satmak
bi polikekî nekirin beş kuruş etmemek
bi porê (yekê) girtin û kaş kirin saçlarından sürüklemek
bi poşan çûn hev l/bw toslaşmak, toslarla birbirine vurmak
bi poşan li hev dan l/bw toslaşmak
bi poşan li hev xistin l/bw tokuşmak, toslaşmak
bi posat kirin l/bw pusatlandırmak
bi poşmanî h pişmanlık duyarak
bi puanan (....) têk birin puan hesabıyla yenmek
bi pûrt bûn l/bw tüylenmek
bi pûrt kirin l/bw tüylendirmek
bi pûşil bûn l/bw edeplenmek
bi qajeqaj h çığlık çığlığa
bi qajewaj h bağırış çağırışla, çığlık çığlığa
bi qajînî h çığlık çığlığa
bi qajqajokî h çığırtkanca
bi qaleşî h kalleşçe
bi qandî 1. -e kadar (ölçüsünde, derecesinde) * bi qandî masîgiriyê pere di vî îşî de tune balıkçılık kadar para bu işte yok 2 kadar (büyüklüğünde) * telê wê bi qandî te bû boyu senin kadar idi * cihekî bi qandî kefa dest avuç içi kadar yer 3. kadar (süre belirtir) * bi qandî sê mehan, li wir mam üç ay kadar orada kaldım 4. kadar (miktar, derece) 5. kadar (sıfatlarla kullanıldığında kesinlikle belli olmayan bir niceliği gösterir) * li ber kaniyê bi qandî sed kesî li hev piçikîbûn çeşmenin önünde yüz kadar insan birikmişti
(an jî qasî) telê mirovekî (an jî merivekî) adam boyu
(an jî qasî) serê derziyê neçûn(bir) arpa boyu kadar gitmek
(an jî qasî) palasekî mendil kadar (yer)
(an jî qasî) kulmekê yumruk gibi, yumruk büyüklüğünde
(an jî qasî) ku ji birçînan nemire açlıktan ölmeyecek kadar (pek az yemek, içmek)
(an jî qasî) kerekî ye eşek kadar
(an jî qasî) girikê hevîr yumruk gibi, yumruk büyüklüğünde
(an jî qasî) çiyayekî dağ gibi (veya kadar), dağlar gibi (veya kadar) çok büyük, çok iri, çok güçlü * xortekî bi qandî çiyayekî dağ gibi delikanlı
(an jî qasî) berê eskisi kadar
bi qandî bejna minareyê minare boyu
bi qandî carekê içimlik, bir seferlik
bi qandî çivîkê xwarin kuş kadar yemek
bi qandî dinyayê ölesiye * ez bi qandî dinyayê ji te hez dikim seni ölesiye seviyorum
bi qandî dinyayekê dünya kadar
bi qandî ku yeterince
bi qandî ku qîm (an jî têr) bike yeteri kadar
bi qandî misqalê zere kadar * bi qandî misqalê jî havila wê nîn e zerre kadar yararı yok
bi qandî pêçiyekê parmak kadar
bi qandî telê xwe boyu (veya boyuna, boyunca) beraber * bi qandî telê wî lawê wî heye boyu beraber çocuğu var
bi qanûn h kanun yoluyla
bi qanûnî h kanunen
bi qapan h afra tafra
bi qarqarokî h çığırtkanca
bi qasî 1. -e kadar (ölçüsünde, derecesinde) * bi qandî masîgiriyê pere di vî îşî de tune balıkçılık kadar para bu işte yok 2 kadar (büyüklüğünde) * telê wê bi qasî te bû boyu senin kadar idi 3. kadar (süre belirtir) * bi qasî sê mehan, li wir mam üç ay kadar orada kaldım 4. kadar (miktar, derece) 5. kadar (sıfatlarla kullanıldığında kesinlikle belli olmayan bir niceliği gösterir)
(an jî qandî) mûyekî mabû(bir) dikiş kaldı az kalsın, neredeyse, az kaldı
(an jî qandî) misqalekê jê hez nekirin günahı kadar sevmemek
(an jî qandî) ku tu çavê xwe bigirî û vekî göz açıp kapayıncaya kadar
(an jî qandî) garana kûçikan it sürüsü kadar
(an jî qandî) dinyayekê1) dünya kadar * ku ez vê şeva hanê vegerim malê, îcar bi qandî dinyayekê riya min heye bu gece vakti eve dönsem, dünya kadar yolum var 2) dünyanın ... -ı * bi qasî dinyayekê pere zêha kir dünyanın parasını harcadı
(an jî qandî) devgerê ağız dolusu * mêrik bi qasî ku devê wî geriya çêr kirin adam ağız dolusu küfür etti
(an jî qandî) bejna (an jî telê) mirovekî adam boyu * her aliyê wê bi dirikên ku bi qasî bejna mirov bûn, dorpêçkirî bû her tarafı adam boyunda böğürtlenlerle çevriliydi
bi qasî bejna mirov bûn, dorpêçkirî bû her tarafı adam boyunda böğürtlenlerle çevriliydi
bi qasî beqekî bakla kadar (bit, pire gibi küçük böcekleri çin)
bi qasî berê e skisi kadar
bi qasî bihost û nîvekî bacak kadar
bi qasî carekê içimlik, bir seferlik * bi qasî carekê qehweya me maye bir içimlik kahvemiz kalmış
bi qasî çiyayekî dağ gibi (veya kadar), dağlar gibi (veya kadar) çok büyük, çok iri, çok güçlü
bi qasî dinyayê ölesiye * ez bi qasî dinyayê ji te hez dikim seni ölesiye seviyorum
bi qasî gamêşekî ye manda gibi
bi qasî giraniya xwe hêjayî zêran bûn ağırlığınca altın değmek
bi qasî gurzekî bilek gibi (saç için, gür)
bi qasî ku yeterince
bi qasî ku bes e yeter derecede
bi qasî ku têr (an jî qîm) bike yeteri kadar
bi qasî ku tu destê xwe dirêj bikî el erimi, el erimi kadar
bi qasî kulmekê yumruk gibi, yumruk büyüklüğünde
bi qasî kuriya (an jî serê) derziyê iğne ucu kadar
bi qasî meydana hespekî at koşturacak kadar
bi qasî minareyekê minare boyu
bi qasî misqalê zere kadar * bi qasî misqalê jî havila wê nîn e zerre kadar yararı yok
bi qasî misqalekî cih nemaye bir çekirdek yeri kalmamak (bütünüyle denk olmak)
bi qasî nalekî ye at nalı kadar
bi qasî nimêjê namazlık * bi qasî nimêjekê wê seltanatê te hebe bir namazlık saltanatın olacak
bi qasî nîskê y e mercimek kadar
bi qasî palasekî mendil kadar (yer)
bi qasî pêçiyekê parmak kadar
bi qayde kurallıca, usulca
bi qayde kirin l/bw yansılamak
bi qayde xeber dan l/bw imalı konuşmak
bi qaydeyê defil bela defi belâ kabilinde
bi qaydeyî (yekî) kirin 1) -e özenm(bir şeyi taklit etmeye çalışmak) * ma qey ez nizanim, tu jî bi qaydeyî wê dikî sende ona özeniyorsun, sanki bilmiyormuyum 2) yansılamak
bi qebaletî h götürü pazarlık
bi qedrê (an jî xatirê) Xwedê bikî Allah aşkına
bi qehpikî h 1. kahpece 2. me kahpece (kaleşçe)
bi qelebalix h kalabalıkça
bi qencî jê gilî kirin hayırla anmak (veya yâd etmek)
bi qerardarî h kakarlıca
bi qerd borçla, veresiye
bi qerd dan veresiye vermek
bi qerînan h iğneleyici
bi qerîne kinayeli olarak, dokunaklı sözle, iğneli sözle
bi qerîne axaftin (peyîvîn an jî xeber dan) üstü kapalı (veya örtülü) konuşmak
bi qerîne xeber dan l/bw imalı konuşmak
bi qerîneyan çûn (yekî) laf dokundurmak
birini iğnelemek, laf dokundurmak
bi qerz dan l/bw borç ile vermek, ödünç vermek
bi qerz girtin l/bw borca almak
bi qerz wergirtin l/bw ödünç almak
bi qeşayê ketin l/bw don yemek
bi qesdanî h bile bile, kasten, kastî, taammüden
bi qesem h kasem ile
yemin kasem
bi qest h bilerek, şakacıktan
bi qestî h 1. bile bile, kasten, taammüden 2. yalandan
bi qetabkirî h eklenerek
bi qethî h kesinkes, kesin olarak
bi qetî h kat’î olarak
bi qevazdanê h atlaya zıplaya
bi qevd tutam olarak
bi qevda destê (yekî) girtin nabzını tutmak
bi qewet bûn l/bw kuvvetlenmek, güçlenmek
bi qewet kirin l/bw kuvvetlendirmek, güçlendirmek
bi qeweta destan bilek gücü ile
bi qeweta milê xwe bileğinin hakkı ile
bi qeweta xwe ewle bûn gücüne güvenmek, yumruğuna güvenmek
bi qewetî cebrî h zorla, kafasına vura vura, çatır çatır (zor kullanarak, baskı yaparak)
bi qeytan ve kirin l/bw şeritlemek
bi qîç û pîlan jê filitîn (an jî xelas bûn) yakayı kurtarmak (veya sıyırmak)
bi qîç û pîlan ji (yekî) nefilitîn (birine) elini veren kolunu alamaz
bi qîç û pîlan ketin (tiştekî) 1) paçayı kaptırmak (karıştığı ama sonradan ayrılmak istediği bir işten kendini kurtarmamak) 2) açmaza düşmek
bi qidemî h kıdemce
bi qîjeqîj h çığlık çığlığa
bi qîjewîj h bağırış çağrışla
bi qîjînî h çığlık çığlığa
bi qîjqîjokî h çığırtkanca
bi qiloçan (stroyan an jî stûreyan lê dan (xistin) boynuzlamak
bi qîma dilê xwe l/bw gönlünce, gönlünün istediği gibi olmak
bi qîma xwebûn l/bw gönlünce, gönlünün istediği gibi olmak
bi qîmet bûn l/bw kıymete binmek, kiymetlenmek
bi qirçeqirç çatırdata çatırdata
bi qirçeqirç rakirin çatır çatır sökmek, çatırdata çatırdata sökmek
bi qîreqîr h avaz avaz, çığlık çığlığa
bi qîrewîr h bağırış çağırışla
bi qirik û gewriya hev girtin gırtlak gırtlağa gelmek
bi qirika (yekî) girtin (birinin) yakasına asılmak (sarılmak veya yapışmak)
(birinin) gırtlağına basmak, gırtlağına sarılmak
bi qirika hev girtin boğaz boğaza (veya gırtlak gırtlağa) gelmek
bi qîrînî h çığlık çığlığa
bi qirmika zimanê (yekî) girtin sözü ağzında bırakmak (veya sözü ağzından almak)
bi qisasî h kısasa kısas
bi qitûtî h kıtı kıtına
bi qiyasê h kıyasen
bi qîzantî çûn ba (yekî) (bir kadın bir erkekte) gözünü açmak
bi qubale götürü pazarlık
bi qubale girtin götürü hesabı tutmak
bi qubedetî h kabadayıca
bi qubedeyî h kabadayıca
bi qûna (tiştekî) girtin (bir işin) arkasına düşmek (veya takılmak)
bi quncirîkan mıncık mıncık
bi quncirîkan çûn (yekî) (birini) mıncıklamak
bi qûnkaşkê h kıç sürünerek
bi qûnkaşkê çûn l/bw kıç üstü sürünmek
bi qûnkaşkê ketin l/bw kıç üstü sürünerek yürümeye başlamak (çocuk için)
bi qûnxişkî h kıç sürünerek
bi qûnxişkî çûn l/bw kıç üstü sürünmek
bi qup bûn l/bw gurk olmak, kuluçka olmak (kuluçkaya yatmak üzere olmak)
bi qup ketin l/bw 1. kuluçkaya oturmak (veya yatmak) 2. mec habire oturup kalkmak, yerinde duramamak
bi qurban b kurban olam, kurbanın olam
bi qurban bûn l/bw kurban olmak
bi qurban kirin l/bw 1. kurban etmek 2. kurban etmek (kendi çıkarı için birini veya bir şeyi feda etmek)
bi qurdêşanî h gıcıkça
bi qurêf h kırıta kırıta, salına salına
bi quretî h kabara kabara, fodulca
bi qurmikê zimanê (...) girtin l/bw sözünü ağzından kesmek
bi qurnazî h kurnazca
bi qurp bûn l/bw gurk olmak (kuluçkaya yatmak üzere olmak)
bi qurp ketin l/bw kuluçaya yatmak
bi qutebirî h kestirmece, kestirmeden
bi rahiştinê h kapış kapış
bi rakendî h irsen
bi ramanî h fikren
bi rasteqîne h fiilen
bi rasthatinî h tesadüfen
bi rastî 1. doğrusu, gerçekten, hakikaten, ciden 2. aslında, zaten, zati * bi rastî ez wiha nehizirîbûm gerçekten ben böyle düşünmemiştim * ev koşk bi rastî jî xweşik e bu köşk hakikaten güzel
bi rastî jî sahiden
bi rayda bûn l/bw etkili olmak
bi rê de çûn l/bw 1. yürümek, yürümeye başlamak 2. (yol) yürümek, gitmek, yol almak, yol yürümek, seyir etmek, ilerlemek 3. yoluna gitmek
bi rê ketin l/bw 1. hareket etmek, yola çıkmak, yola düşmek, yola koyulmak 2. örgütlenmek 3. der yelkenlemek
bi rê kirin l/bw 1. yollamak 2. yolculamak 3. salmak (göndermek)
bi rê û rêzanan zanîn kadirbilir olmak
bi rê ve birin l/bw 1. yönetmek, idare etmek 2. yürütmek 3. yürütmek (gerektiği gibi yapmak, uygulamak)
bi rê ve çûn l/bw yürümek 2. mec yürümek, ilerlemek
bi rê xistin l/bw 1. yola düşürmek, yola koymak 2. örgütlemek, örgütlendirmek, organize etmek
bi rêderyayê h denizyolu ile
bi refesan çiftelemeyle
bi refesan çûn hev çifteleşmek
bi refesan li hev dan (an jî xistin) çifteleşmek
bi refesan li hev xistin (an jî dan) tepişmek
bi rêganî h yolu düşerekten
bi rêganî çûn l/bw uğramak, yolu düşmek
bi rêhewayê h hava yolu ile
bi rêkûpêk h tıkır tıkır, düzenli bir biçimde
bi rêkûpêk bûn l/bw düzenli hale gelmek, sistemleşmek
bi rêkûpêk kirin l/bw düzenlemek, sistemleştirmek (düzenli, düzgün duruma getirmek)
bi rêkûpêkî h düzgün olarak
bi reng kirin l/bw 1. renklendirmek 2. boyamak
bi reqîn h kütedek
bi reşe ve rd siyahımsı, siyahtırak
bi reşiyê ketin l/bw karaya çıkmak
bi resm kirin l/bw resimlemek
bi rêtin û belakirinê döke saça
bi rêûzê h açık açık
bi revokî h kaçamaklı
bi rewanî h rahvan bir biçimde
bi rewankî h rahvan bir biçimde
bi rex hev ketin l/bw yan yana gelmek
bi rêxistin bûn l/bw örgütlenmek, teşklâtlanmak
bi rêxistin kirin l/bw örgütlemek
bi rêz bûn l/bw 1. sıralanmak, sıra olmak, düzülmek * siwar li rê bi rêz bûn süvariler yola düzüldü 2. saf bağlamak (veya tutmak)
bi rezaya (...) bûn l/bw rızası olmak
bi rezaya dil 1) gönül hoşluğu ile 2) helâlinden
bi rezaya dilê xwe gönül rızasıyla, gönül hoşluğu ile
bi rêzikekê ve girê dan esasa bağlamak
bi rezîlî h rezilce
bi rî bûn l/bw sakallanmak
bi rihel bûn l/bw çeyizlenmek
bi rihetî h 1. rahat, rahatlıkla, rahatça 2. şakır şakır * bi rihetî dipeyîve şakır şakır konuşuyor 3. kolayca, kolaylıkla * me xanî bi rihetî dît evi kolayca bulduk 4. sakince * bi rihetî lê guhdarî dikir sakince onu dinliyordu 5. sere serpe
bi rindî h güzellikle
bi ringînî rd gümbürtülü, homurtulu (taşıt, alet vb. için)
bi riprastî h dümdüz olarak
bi rişk bûn l/bw sirkelenmek
bi riya (…) h -e kanalıyla
bi riya ... h 1) yoluyla * ez bi riya deryayê hatim deniz yoluyla geldim 2) yoluyla, aracılığıyla, vasıtasıyla * bi riya qeymeqamtiyê daxwaznameya xwe şandiye kaymakamlık yoluyla dilekçeni göndermiş
bi riya danebihîzê h duyuru yoluyla
bi riya deryayê denizyolu ile
bi riya îlanê h ilân yoluyla
bi riya ramanê h fikren
bi riyê (yekî) kenîn birinin sakalına gülmek
bi ro bnr bi roj
bi ro de çûn l/bw boşa gitmek, bok yoluna gitmek
bi roj h 1. gündüzleyin, gündüzün 2. gündüzleri, günü birlik, günü birliğine * tu tim bi roj têyî mala me, em dixwazin ku tu êvaran jî bimînî sen hep bize günü birlik geliyorsun, akşama da kalmanı istiyoruz
bi rojan ve hatin l/bw çok çabuk gelişmek, gelişip serpilmek
bi rojkî h günü birlik, günü birliğine
bi rola xwe rabûn l/bw rolunu oynamak
bi roniyê girtin l/bw (ışığı) tutmak
bi rû ketin l/bw yüze çıkmak (sıvının yüze çıkması)
bi rûbarî hev ketin l/bw yüzleşmek, yüzyüze gelmek * ez dikarim her tim bi rûbarî wî bikevim ben onunla her zaman yüzleşebilirim
bi rûbarî hev xistin l/bw yüzleştirmek
bi rûberî hev xistin l/bw karşı karşıya getirmek
bi rûberiyê h kıyasen
bi rûdayî h yüzlü yüzlü (utanmadan)
bi ruh canlı olarak, diri olarak
bi ruh anîn l/bw 1. diriltmek, canlandırmak 2. hatırlamak
bi ruh bûn l/bw canlanmak, dirilmek
bi ruh hiştin l/bw sağ komak
bi ruh ketin l/bw canlanmak
bi ruhê (yekî) zanîn kalini okumak, gözlerinden okumak
(birinin) ciğerini okumak
bi ruhê xwe leyîstin canı ile oynamak
bi rûkenî h güler yüzle
bi rûmet bûn l/bw onurlanmak, onurlu olmak
bi rûmeta (…) lîstin l/bw (birinin) onuruyla oynamak
bi rûn bûn l/bw yağlı olmak, yağlanmak
bi rûyê (yekî) kenîn yüzüne gülmek, güllâbicilik etmek
bi rûyê hev ketin l/bw yüzleşmek, yüzyüze gelmek
bi rûyê hev xistin l/bw yüzleştirmek
bi rûyê spî h alnının akı ile
bi rûyê spî ji (karekî) derket (bir işten) yüz akı ile çıkma(bir işten) yüzünün akıyla çıkmak
bi rûyekî rûspî alnının akı ile * em bi rûyekî spî ji vî karî derketin alnımızın akı ile bu işten çıktık
bi sabûn bûn l/bw sabunlanmak
bi şadî h neşeyle
bi saetan h saatlerce
bi safîtî h safça
bi sakînî h sakince
bi salan h yıllarca, yıllar yılı
bi şalûsî h dalkavukça, şaklabanca
bi samîmîtî h samimice
bi sanayî h kolayca, kolaylıkla
bi şans bûn l/bw şanslı olmak
bi şarlatanî h şarlatanca
bi şaşî h yanlış olarak, yanlışlıkla
bi şaşîtî h yanlışlıkla
bi şaşmîtî h 1. tesadüfen 2. kazara * milê min bi şaşmîtî li mêrik ket kolum adama kazara değdi 3. yanlışlıkla 4. ezkaza, körlemeden (nişan almadan) * bi şaşmîtî lê xist körlemeden attı ve vurdu
bi şaşwazî h afal afal, şaşkınca, şaşkınlıkla
bi saxî 1. canlı canlı, diri diri, diri olarak (canlı olarak) * bi saxî kirine gorê diri diri mezara koymuşlar * her kes li masiyên ku di leganê de bi saxî dihatin firotin, dinihêrt her kes leğen içindeki canlı canlı satılan balıklara bakıyordu 2. sağ salim
bi saxî dilekî rihet nedan hev hayatta birbirine rahat yüzü vermemek
bi saxî û selamet salimen, selametle
bi saxikî h safça
bi saxlemî h sağlamca
bi saya (yekî) sayesinde * kurik çi hîn bûbe, bi saya wî hîn bûye çocuk ne öğrenmişse onun sayesinde öğrenmiş
birinin sayesinde
bi saya (yekî) mirad pê kirin sayesinde sayeban olmak
bi saya (…) d sayesinde
bi saya (…) bûn l/bw (birinin) sayesinden olmak
bi saya qelema xwe jiyîn kalemiyle yaşamak (veya geçinmek)
bi saya serê (yekî) qezenc kir (birinin) sırtından (para) kazanmak
bi sazgeh bûn l/bw kurumlaşmak, müesseseleşmek
bi sazgeh kirin l/bw kurumlaştırmak
bi sazî bûn l/bw 1. kurumlaşmak, müesseseleşmek 2. teşekül etmek, kuruluş olarak kurulmak
bi sazî kirin l/bw kurumlaştırmak
bi sê dengan kirin gazî l/bw yardım istemek
bi sebî bûn l/bw 1. gebe kalmak 2. çocuk peydahlamak (evli olmayan kadın)
bi sebir bûn l/bw sabırlı olmak
bi sebirê h sabırla
bi sedema d dolayısıyla * bi sedema kar me hev nas kir iş dolayısıyla onunla da tanıştık
bi şefqet bûn l/bw şafkatlı olmak
bi sekanî h sakince
bi seke ve girê dan l/bw sikkelemek
bi şeker bûn l/bw şekerlenmek, şekerli olmak
bi şekil h şeklen, şekil olarak
bi şekir kirin l/bw şekerlemek
bi şelafî dalkavukça
bi şelafî serî li ber çemandin yalakalık yapmak
bi selahiyet kirin l/bw yetkili kılmak
bi selametî h selametle
bi şemal rd şavklı
bi şemaldan h yalap yalap
bi semt h ihtiyatla, yavaşça, usulca, usulcacık
bi semtika h usulca
bi ser (...) de çûn l/bw 1. kulağına girmek 2. üzerine varmak, üzerine yürümek (saldırmak) 3. (birinin) hal hatırını sormak, ziyaretine gitmek * kesek bi ser wî de naçe kimse hal hatırını sormuyo
bi ser (...) de hatin 1. -e basmak 2. bastırmak (birden bire ve çok etkisini göstermek) * çileyê zivistanê bêtedarek bi ser me de hatibû kara kış bizi hazırlıksız bastırmıştı 3. basmak, inmek, kaplamak, (bir yeri) kaplamak * mij bi ser de hat sis bastı 4. (bir şeyin) üstüne gelmek * bi ser xeberdana me de hat konuşmamızın üstüne geldi
bi ser (...) de hilbûn l/bw (birine) çıkışmak, üstüne yüremek, üzerine gitmek
bi ser (...) re çûna mafê (yekî) bir hakkın diğer bir kimseye geçirmek
bi ser (yekî) de çûn 1) yüklenmek, üstüne düşmek * bi ser min de neyên bana yüklenmeyin (birini) arayıp sormak
bi ser (yekî) de dehf dan (an jî gêr kiri(bir olayı birine) mal etmek * vê bûyerê bi ser min de dehf didin bu olayı bana mal ediyorlar
bi ser (yekî) de hilbûn (birine) çıkışmak
bi ser (yekî) ketin aşmak * telê wê bi serê min dikeve boyu benim boyumu aşıyor
bi ser (…) de nehatin gotin l/bw (birine) diyecek söz olmamak
bi ser (…) ketin l/bw 1. aşmak, boyunu aşmak * bi ser telê min dikeve boyu benimkini aşıyor 2. (birine) takılmak 3. yüzeye çıkmak * dar bi ser avê dikeve ağaç su yüzeyine çıkıyor
bi ser belaya xwe ve be ağzı kurusun, belâsını bulsun (ilenme sözü olarak)
bi ser belaya xwe ve bûn belâsını bulmak
bi ser çavan nd baş üstüne
bi ser de g 1. hatta, üstelik, helede 2. caba, cabası * ew çend benzîn şewitand, rûn jî bi ser de! okadar benzin yaktı, yağda caba!
bi ser de çûn l/bw 1. üstüne gitmek, baskı yapmak 2. üstüne üstüne gitmek, üzerine üzerine gitmek 3. yürümek, akın etmek * leşker bi ser kelê de çû asker kaleye yürüdü 4. üstüne varmak, saldırmak, üstüne yürümek, üzerine yürümek 5. yayılmak (ayrıntıya girmek, açılmak) * ez naxwazin zêde bi ser vê mijarê de herim bu konuda şimdilik yayılmak istemiyor 6. hal hatırını sormak 7. düşmek (aşırı ilgi veya sevgi göstermek) * tu pir zêde bi ser vî tiştî de çûyî bu işin üstüne fazla düştün 8. (birine) parası geçmek * perê min bi ser de çûye ona param geçmiş
bi ser de dadan l/bw baskın yapmak
bi ser de gêr kirin l/bw üstüne yıkmak, üzerine atmak
bi ser de girtin l/bw 1. kuşatmak, ablukaya almak (çevresini sarmak, muhasara etmek) 2. bastırmak (sis, yağmur, kar için) 3. baskın yapmak, basmak, baskın düzenlemek * girtine ser navçeyê ilçeyi basmışlar 4. haber vermeden uğramak
bi ser de hatin l/bw 1. (bir şeyin) üstüne gelmek 2. üstüne üstüne gelmek, üstüne varmak 3. yağmak (üst üste ve çok yağmak) * gule bi ser me de dihatin üstümeze kurşun yağıyordu
bi ser de hatin girtin l/tb basılmak, baskına uğramak
bastırılmak, baskın yemek
bi ser de hilbûn l/bw çıkışmak, üzerine gitmek
bi ser de kirin l/bw eklemek, üstüne katmak, üstüne koymak
bi ser de kirin qîjînî l/bw cayırtı vermek
bi ser de neçûn l/bw selam sabahı kesmek
semtine uğramam(birini hiç aramamak)
bi ser de qelibîn l/bw taşmak * kela şorbeyê bi ser de qelibî çorba taştı
bi ser de qîjîn l/bw cayırtı vermek
bi ser de rijandin l/bw taşırmak
bi ser de rûniştin l/bw kız erkeğe kaçmak
bi ser de tehm dan l/bw üstüne yıkmak
bi ser de xûz bûn l/bw eğilimli olmak, meyletmek
bi ser de xwar bûn l/bw eğilimli olmak
bi ser de zêde kirin l/bw eklemek, ziyade yapmak
bi ser dilê (...) ketin l/bw (birine) takılmak, zerine varmak
bi ser exlaqê (yekî) ketin damarına basmak
bi ser guhê xwe re avêtin ağırsamak
bi ser hemdê xwe de hatin l/bw kendine gelmek (ayılmak)
bi ser hemdê xwe ve hatin kendine gelmek, ayıkmak, ayılmak
bi ser hev de dan l/bw sıkıştırmak
bi ser hev de hatin l/bw bir araya gelmek, toplanmak
bi ser hev de hatin dayîn sıkıştırılmak
bi ser hev û din de çûn (birbirinin) hal hatırını sormak
bi ser hev ve çûn l/bw 1. çekilmek 2. büzüşmek
bi ser hisan ketin l/bw bir şeyler sezmek, duyum almak, duyumlar almak
bi ser hişê xwe ve hatin l/bw kendine gelmek, ayılmak
bi ser ketin l/bw 1. başarmak 2. kazanmak, galip gelmek (olumlu, iyi bir sonuç elde etmek) * di dengdayînê de ew bi ser ket oylamayı o kazandı 3. üst çıkmak (veya gelmek) 4. aşmak, boyu aşmak * telê min bi ser wî dikeve boyum onunkini aşıyor 5. yüzeye çıkmak, üste çıkmak * bi ser avê ketin suyun yüzeyine çıktılar 6. huyunu, suyunu öğrenmek
bi ser kurm û kirasê (yekî) ketin l/bw (birinin) huyunu, suyunu öğrenmek
bi ser kurm û kirasê hev ketin l/bw (birbirinin) huyunu, suyunu öğrenmek
bi ser kurmê (...) ketin l/bw (birinin) huyunu öğrenmek
bi ser kurmê (yekî) ketin huyunu öğrenme(birinin) damarını bulmak
bi ser kurmê (yekî) ve bûn (birinin) damarını bulmak
bi ser lepan ketin l/bw emeklemek
bi ser lingan (an jî piyan) ketin ayağa kalkmak (ayakları üzerine dikilmek)
bi ser lingan ketin l/bw ayaklanmak, ayaklarının üstüne basmak, yürümeye başlamak (çocuk; ayakları üzerinde gezecek duruma gelmek)
bi ser lingan xistin l/bw yürütmek (çocukların yürümelerini sağlamak)
bi ser mehde xistin l/bw fazla yemekten tiksinmek
bi ser miriyan de gotin l/bw (ölü üzerine) ağıt yakmak
bi ser namûsê de xwar bûn l/bw (birinin) namusuna meyletmek, göz koymak
bi ser neketin l/bw başarmamak, akim kalmak, çuvallanmak, becermemek
bi ser pêlava jinekê de ketin kadına yalvarmak, ayaklarına kapanmak.
bi ser piyan ketin l/bw ayaklanmak, ayaklarının üstüne basmak, yürümek (çocuk; ayakları üzerinde gezecek duruma gelmek) * zarok zû bi ser piyan ket çocuk erken yürümeye başladı
bi ser qewl ketin l/bw süresi geçmek, ödemede gecikmek
bi ser qewl xistin l/bw ödemede geciktirmek
bi ser qewlê xwe xistin l/bw üstünden (şu kadar zaman) geçmek
bi ser re g üstelik, üsten
bi ser re hatin l/bw 1. tesadüfi olarak uğramak 2. kınamak için birine uğramak
bi ser re rijandin taşırmak
bi ser ruhê (...) ketin l/bw takılmak, üstüne yürümek, üstelemek
bi ser rûyê hev de pîvaz hûr kirin biribirini yüz yüze övmek
bi ser şopa (yekî) vebûn izini bulmak
bi ser şopê ve bûn l/bw izini bulmak
bi ser tebîetê (yekî) ket (birinin) damarını bulmak
bi ser û ber kirin l/bw düzenlemek, düzeltmek, düzen vermek, düzene koymak veya düzene sokmak, sistemleştirmek
bi ser û binan ketin l/bw ishal, kusma, gözün yaşarması ve burun sulanmasına sebeb olan bir tür hastalığa yakalanmak
bi ser û çav bûn l/bw gözleri açılmak
bi ser û çav kirin evlendirmek
bi ser û guh 1) hâli tavrı yerinde (görünüşü, durumu düzgün) 2) ense kulak yerinde, kelli felli
bi ser û guh bûn l/bw 1. bakımlı olmak, giyimli kuşamlı olmak 2. kalıbı kıyafeti yerinde olmak, kelli felli olmak 3. kıvracık olmak 4. hali vakti yerinde olmak
1) hâli tavrı yerinde olmak (görünüşü, durumu düzgün olmak) 2) ense kulak yerinde olmak, kelli felli olmak
bi ser û guh kir (birini) adam etm(bir yeri düzene sokmak veya bir şeyi işe yarar bir duruma getirmek)
bi ser û guh kirin l/bw 1. bakımlı hale getirmek, bir kimseyi alıp giydirmek, güzelleştirmek 2. kıvracık hale getirmek 3. hali vaktini düzeltmek
bi ser û guhê hev girtin l/bw (birbirine) girmek (veya girişmek)
bi ser û guhê hev ketin l/bw (birbirine) girmek (veya girişmek)
bi ser û piyan ve winda bûn l/bw ortalıktan kaybolmak, esamesi bile okunmamak
bi ser û sermiyan bûn l/bw başı bağlanmak, evlenmek * wî bizewicînin bila be ser û sermiyan bibe evlendirin ki başı bağlansın
bi ser û sînç bûn l/bw 1. ahlâklı olmak, iyi huylu olmak 2. eli yüzü düzgün olmak
bi ser û şûn bûn l/bw 1. aklı başında olmak 2. düzgün olmak, düzenli olmak
bi ser ve berdan l/bw 1. ilhak etmek, katmak 2. hakkını birine geçirmek, -e yedirmek * heqê xwe bi ser wan ve bermedin hakkınızı kimseye yedirmeyin
bi ser ve birin l/bw benzetmek
bi ser ve bûn (i) l/bw 1. eklenmek 2. binmek, eklenmek, katılmak * mesrefên postayê jî bi ser mesrefên min ve bûn bir de posta masrafı masraflarıma bindi
bi ser ve bûn (ii) l/bw 1. rast getirmek, bulmak 2. tanımak, teşhis etmek (veya koymak) 3. keşfetmek
bi ser ve çûn l/bw 1. üzerine gitmek, üstüne varmak, üstüne doğru yürümek 2. hal hatırını sormak, ziyaretine gitmek 3. benzemek
bi ser ve danîn l/bw eklemek, ilave etmek, ulamak
bi ser ve hatin l/bw şımarmak * tu pir bi ser ve hatî sen çok şımardın
bi ser ve hatin kirin l/tb eklenmek, ulanmak
bi ser ve kirin l/bw 1. eklemek, ilâve etmek, ulamak 2. katmak 3. abartmak
bi ser ve kişandin l/bw lâf almaya çalışmak, ağzını yoklamak
bi ser wezîfe ketin l/bw görev almak
bi ser xistin l/bw 1. başarmak, baş etmek 2. aşmak, geçmek 3. eklemek * beytên pêşîn bi serê hatine xistin baştaki beyitler eklenmiş
bi ser xûyê (yekî) ketin huyunu öğrenmek
bi ser xwe de kirin l/bw kafaya dikmek, dikmek * cêr bi ser xwe de kir û vexwar testiyi dikip içti
bi ser xwe girtin l/bw yükümlenmek, bir vazifeyi üstüne almak
bi ser xwe re avêtin l/bw verdiği sözü yerine getirmemek
bi ser xwe ve çûn l/bw azmak, haddini aşmak
bi ser xwe ve hatin l/bw kendine gelmek, kendini toparlamak
bi serberdayî çûn l/bw dolu dizgin gitmek (sönüne geçilmeyecek biçimde olmak
bi serbestî h 1. serbestçe, özgürce 2. rahatça, çatır çatır (güçlük çekmeden) * bi serbestî Îngilîzkî diaxive çatır çatır İngilizce konuşuyor
bi serbilindayî h açık alınla, alnının akı ile * em bi serbilindayî ji vî karî derketin alnımızın akı ile bu işten çıktık
bi serê (...) de hatin xwendin l/bw 1) beyni yıkanmak 2. zararlı düşünceler edinmesini sağlamak
bi serê (...) ketin l/bw kafasına yatmak
bi serê (...) kirin l/bw (birinin) ölüsünü öpmek
bi serê (...) xistin l/bw (birine) kavratmak, kafasına yatmasını sağlamak
bi serê çiyan ketin l/bw isyan edip dağlara çıkmak
bi serê hev sond xwarin l/bw (birbiriyle) hoş beş olmak, samimi olmak
bi serê hev xistin l/bw (birbirine) kavratmak
bi serê ketin l/bw yüzeye çıkmak
bi serê lêvan h şekerrenk (iki kişinin dostluk ilişkisinin bozuk olması)
bi serê lêvan kenîn l/bw gülümsemek
bi serê malê xwe girtin l/bw malının izini bulmak
bi serê piyê xwe ve kirin l/bw parmağından oynatmak
bi serê poz h yarı buçuk, baştan savma, zorla, şekerrenk (iki kişinin dostluk ilişkisinin bozuk olması)
bi serê poz axaftin l/bw yarı buçuk konuşmak, zorla konuşmak * bi min re bi serê poz diaxive benle zorla konuşuyor
bi serê poz pê re dan û stendin l/bw yarı buçuk konuşmak, zorla konuşmak
bi serê poz pê re xeber dan l/bw yarı buçuk konuşmak, zorla konuşmak
bi serê poz peyîvîn l/bw yarı buçuk konuşmak, baştan savma konuşmak, zorla konuşmak * bi serê poz dipeyive zorla konuşuyor
bi serê poz xeber dan l/bw yarı buçuk konuşmak, zorla konuşmak
bi serê ve hatin l/bw kavlamak, kabarmak * min ev beton saxlem kir êdî bi serê ve nayê bu betonu sağlam yaptım artık kabarmaz
bi serê xistin l/bw ilâve etmek, eklemek
bi serê xwe h 1. kendi başına (kimseye sormadan) 2. kendi başına (başkasının payı veya yardımı olmaksızın * kêşe bi serê xwe hel kir problemi kendi başına çözdü 3. kendiliğinden 4. ayrı, bir (veya tek başına), tek başına, yanlız 5. can cana baş başa (birbirini seven iki kişinin bir arada yanlız olarak) 6. başlı başına * nivîsandin bi serê xwe hunerek e yazmak başlı başına bir sanattır
bi serê xwe bûn (i) l/bw 1. yalnız başına olmak 2. bekâr olmak
bi serê xwe bûn (ii) l/bw bağımsız olmak, bağımsızlaşmak
bi serê xwe çûn l/bw kendi havasında gitmek (veya havasında olmak)
bi serê xwe kirin l/bw 1. kendi başına yapmak 2. kalıbını basmak
bi serê xwe rabûn l/bw başıboş büyümek
bi serê xwe tenê h yalnız başına, bir başına
bi serê xwebûyîn rd bağımsız olma, bağımsızlaşma
bi serê ziman h 1. peltek, peltekçe 2. şekerrenk (iki kişinin dostluk ilişkisinin bozuk olması)
bi şeref şerefim üzerine, şerefimle
bi şerefa (yekî) leyîst (birinin) onuruyla oynamak
bi serî bûn l/bw 1. baş göz olmak * lawik di dawiyê de bi serî bû çocuk sonunda baş göz oldu 2. ağzına kadar dolmak 3. ağzı açık olmak, dalmak, fazla yemek (rende, karasabanın gibi aletlerin ucu dik olmak) * devê rendeyê zêde bi serî ye rendenin ağzı fazla dalıyor * planî bi serî ye planyanın ağzı fazla açık 4. uçlanmak
bi serî çûn erdê l/bw 1. uyuklayıp durmak 2. çok uykusuz olmak
bi serî de çûn l/bw kafasına yatmak, kavramak (anlamak, algılamak)
bi serî de xwendin l/bw 1. (birinin) kulağını doldurmak, kulağına koymak (veya sokmak) 2. psî beyin yıkamak
bi serî di hev de derketin l/bw tesadüfen karşılaşmak, karşıkarşıya gelmek
bi serî kirin l/bw 1. başını bağlamak, baş göz etmek (evlendirmek) * em îşev lawê xwe bi serî dikin bu gece oğlumuzu baş göz ediyoruz 2. ağzına kadar doldurmak, tepeleme doldurmak, doruklamak 3. ağzı açık etmek, daldırmak (rende, planya vb. için)
bi serî xistin l/bw (birine) kavratmak, kafasına yatmasını sağlamak
bi serik bûn l/bw 1. başlıklı olmak 2. uçlamak
bi serkêşî h huysuzca
bi serkî h yüzeysel
bi şermokî h çekingenlikle, çekinerek
bi sernermî h uysalca
bi sernigûnî h kös kös
bi serpêlî h kös kös
bi serpeyî h geçici olarak, muvakkaten
bi şert h şartla, şarta bağlı olarak
bi şertê (…) üzere * bi şertê ku pirtûkê bîne bir vermek üzere kitabı aldı
bi şertê (…) bijartinê seçmece, şeçmeli olarak
bi şertê (…) neqandinê seçmece
bi şertê kêrê h kesmece * zebêşên bi şertê kêrê kesmece karpuzlar
bi şev h 1. geceleyin * min bi şev dengek bihîst geceleyin bir ses duydum 2. geceleri
bi şewat bûn l/bw merhametli olmak
bi şewat gotin l/bw ağır söylemek, dokunaklı sözler söylemek
bi şewişînê h yıkıla yıkıla
bi sexbêrî tutumluca, tutumlu bir şekilde
bi sexbêrî tevgerîn l/bw idare etmek, tutumlu davranmak
bi sexbêrî xwarin tutumlu yemek
bi şexs şahsen (tanışmadan, dış görünüşü ile, uzaktan) * ez wî bi şexs nas dikim onu şahsen tanıyorum
bi şexsê xwe şahsen
bi şeydayî h çıldırasıya
bi şeytan şeytan ile, şeytan üzerine
bi şeytan re tût leyîstin şeytanla çelik çomak oyunu oynamak
bi şeytan xapîn l/bw düş azmak, düş azması olmak
bi şeytanê xwe nekarîn şeytan aldatmak
bi şeytanî h şeytanca
bi şid h sertçe
bi şid hatin l/bw hızlı olarak gelmek
bi şid lê xistin l/bw hızla vurmak, aşk etmek
bi şidandî h üstüne basabasa
bi şidandî gotin l/bw üstüne basabasa söylemek
bi şidet h şiddetle, sertlikle
bi şidet bûn l/bw şiddetlenmek
bi şidet kirin l/bw şiddetlendirmek
bi şîfre bûn l/bw şifrelenmek
bi şîfre kirin l/bw şifrelemek
bi şîfreyê derxistin l/bw şifreyi çözmek
bi sîgorta bûn l/bw sigortalanmak
bi sîgorta kirin l/bw sigortalamak
bi sîleh bûn l/bw 1. silâhlanmak 2. (silâhını veya silâhlı kuvvetlerini çoğaltmak)
bi sîleh kirin l/bw 1. silâhlamak, silâhlandırmak
bi silûkê ketin l/bw inzivaya çekilmek, köşesine çekilmek
bi şîn ve rd mavimtırak, gökçün
bi sincûv bûn l/bw kireçlenmek
l/bw kireçlemek
bi sing berdan hev l/bw çatıştırmak
bi sing ketin hev l/bw göğüs göğüse çatışmak (kapışmak veya savaşmak)
bi sing ve girê dan l/bw sikkelemek
bi singûyan çûn hev l/bw süngüleşmek
bi sînor bûn l/bw 1. sınırlanmak 2. sınırlanmak, tahdit edilmek
bi şîr bûn l/bw sütlenmek
bi şîr ve hatin l/bw 1. annelik duygusu kabarmak (insan için) 2. sağım hayvanı sütünü salmak 3. sığır hayvanı sütünü vermek, kısır inek süt verir duruma gelmek * manga gewr bi şîr ve hat gri inek süt verir duruma geldi
bi şîr ve kirin l/bw (çocuğu) sütten kesmek
bi şîretan h nasihat yollu
bi şîretkî h nasihat yollu
bi şirîkatî h ortaklaşa
bi şirîkayî h ortaklaşa, müştereken
bi sirke bûn l/bw sirkelenmek
bi sirke kirin l/bw sirkelemek
bi sirt h sertçe
bi sirtî h sertlikle
bi sirtikî h şımarıkça
bi sîstem bûn l/bw sistemleşmek
bi siûd bûn l/bw şanslı olmak
bi şivan lê dan l/bw sopa atmak (veya çekmek)
bi şivan lê xistin l/bw sopa atmak (veya çekmek)
bi sivikahî h hafif bir şekilde
bi sivikayî hafifçe, hafif bir şekilde
bi sivikayî jê filitîn (an jî xelas bûn) hafif atlatmak
bi sivikî h hafifçe, hafiften
bi siwarî h binik olarak
bi sofîkî h sofuca
bi sonda temam h 1. kesin olarak 2. yemin bilah, yeminler olsun
bi sore ve rd kırmızımsı, kırmızımtırak
bi sorikan ketin l/bw kızamığa yakalanmak
bi soz söz, söz olsun
bi soz û qerarê xwedê Allah hak şahit olsun
bi spardeyî h emaneten
bi spî ve rd beyazımsı, beyazımtırak
bi stemkarî h acımasızca, zalimce
bi stêrk bûn l/bw 1. yıldızlanmak 2. sulanmak (gözleri ıslanmak)
bi şûn de -den sonra
bi şûn de anîn l/bw kız, gelin olarak damat evine gidip bir zaman kaldıktan sonra (bu süre altı ay ile iki sene arasında olması örftendir), bir kaç haftalığına baba evine getirilip misafir etmek
bi şûn de avêtin l/bw ertelemek
bi şûn de çûn l/bw geri gitmek, ricat etmek
bi şûn de dan l/bw geri çevirmek, reddetmek * daxwaza min bi şûn de da isteğimi geri çevirdi
bi şûn de hatin l/bw geri gelmek
bi şûn de kişandin l/bw geri çekmek
bi şûn de kişîn l/bw geri çekilmek
bi şûn de lê fetilandin geri göndermek, iade etmek
bi şûn de man l/bw 1. geri kalmak, arkada kalmak 2. geri kalmak (çağdaşlarının ve yaşıtlarının düzeyine gelememek)
bi şûn de şandin l/gh geri göndermek, iade etmek
bi şûn de vegerîn l/bw geri gelmek
bi şûn de vekişîn l/bw geri çekilmek
bi şûn de zivirîn l/bw geri dönmek
bi şûn ve tir h -den sonra
bi şûr h kılıçla
bi şûran lê dan l/bw kılıçlamak
bi şûran lê xistin l/bw kılıçlamak
bi suxteyî h softaca
bi ta ve kirin l/bw ipe dizmek
bi talapê h dört nala
bi talih bûn l/bw talihli olmak
bi tanqala (...) ketin l/bw (birini) kafayı takmak, uğraşmak
bi taybetî özellikle * bi taybeti ji bo vê ez hatim vir buraya mahsus bunun için geldim
bi taybetî ev işbu
bi tayê ketin l/bw sıtma tutmak, sıtmalanmak, sıtmaya yakalanmak
bi tayê ketinya evînê ketin kara sevdaya tutulmak
bi tebatî h sakince
bi teçhîzat kirin l/bw donatmak, teçhizatlandırmak
bi tedarek bûn l/bw hazırlıklı olmak (veya bulunmak)
bi tedarekane h tedareklice
bi tedarekî h tedarekli
bi tedbîrî h tedbirlice
bi tehdîtkarî h tehditkârca
bi tehleve bûn l/bw acılaşmak (badem acısı gibi)
bi tehm bûn l/bw lezzetlenmek, tatlanmak, tat kazanmak (veya tadı gelmek)
bi tehm kirin l/bw lezetlendirmek
bi tehmdanê h ite kaka
bi tehmê xistin l/bw ballandırmak
bi tehn itekleyerek
bi tehn û niçan ite kaka
bi tehn û niçan çûn (yekî) lâf dokundurmak
bi tekrarî h tekrarla, mükerreren
bi telaq telak ile
bi telaqê bêfetwa şart olsun
bi temamî h 1. büsbütün, tamamen, tümüyle * birayên min xwe bi temamî dabûn karên xwe kardeşlerim kendilerini büsbütün işlerine vermişlerdi 2. tamamen, tamamıyla, tam tamına (veya tamı tamına)
bi tembelî h tembelce
bi temel bûn l/bw esaslanmak
bi tena ketin l/bw yürümeye başlamak (çocuk; ayakları üzerinde gezecek duruma gelmek)
bi tena serê xwe h 1. kendi kendine, yalnız başına 2. kendi kendine (bir kimseyle dayanışmaksızın, ilgisi, ilişkisi olmadan) * li odeyê ez bi tena serê xwe mam odada kendi kendime kaldım 3. kendi kendine (başkasının ortaklığı ve yardımı olmadan) 4. can cana baş başa (birbirini seven iki kişinin bir arada yanlız olarak)
bi tena serê xwe bûn l/bw kendi köşesinde yaşamak
bi tena serê xwe man l/bw kuru başına kalmak
bi tenayî h yalnız olarak
bi tenduristiya (…) leyîstin l/bw birinin sağlığıyla oynamak
bi tenê h 1. sadece, yalnız, yalnızca, sırf, salt 2. ayrı, yalnız, yalnız başına, bir başına, yalnız olarak, tek başına
bi tenê bûn l/bw yanlız olmak, bir başına olmak
bi tenê man l/bw yanlız kalmak
bi tenî bûn l/bw islenmek
bi tepan ketin l/bw saraya yakalanmak
bi têpan ketin l/bw nöbet geçirmek
bi teqayî h ukalâca
bi teqereq h cartadak, cartadan
bi teqîn h kütedek
bi teql 1. kesik kesik * bi teql dipeyîve kesik kesik konuşuyo 2. sallana sallana
bi teql axivîn (peyîvîn an jî xeber dan) teklemek, kekelemek
bi teql bûn l/bw ağır çekmek
bi teqlê h tekleyerekten, tekleyerek
bi teqrek h cartadak, cartadan
bi teqsîtan h taksitle
bi terbiye bûn l/bw terbiyelenmek
bi teredût h tereddütle
bi terpîn h gümbedek
bi terpînî h lâppadak
bi tesadûfî h tesadüfen
bi teşîd bûn l/bw çeşitlenmek
bi teşîd kirin l/bw çeşitlemek, çeşitlendirmek
bi tesîr bûn l/bw etkilenmek
bi teşkîlat bûn l/bw teşkilâtlanmak, örgütlenmek
bi teşkîlat kirin l/bw teşkilâtlandırmak, örgütlendirmek
bi tevahî bnr bi tevayî
bi tewlazî h hovardaca
bi texlît bûn l/bw çeşitlenmek
bi texlît kirin l/bw çeşitlemek, çeşitlendirmek
bi texmînî h 1. tahminen, kestirmece 2. kararlama
bi tifaqî ağız birliği
bi tifaqî axaftin (peyîvîn an jî xeber dan) ağız birliği etmek
bi tîkane h diklemesine
bi timatiyê dan hev l/bw pintiliğiyle biriktirmek
bi tinazdanî h alaylı bir şekilde
bi tiralî h tembelce
bi tirdînkî h dangalakça
bi tirs h ürkerek, ürkek ürkek
bi tirsê ketin l/bw korkuya kapılmak
bi tirsikî h korkakça
bi tirsokî h korkakça
bi tirsonekî h korkakça
bi tivêkî h ittifakla
bi tixûb kirin l/bw 1. sınırlamak 2. sınırlandırmak, tahdit etmek
bi tolazî h çapkınca, hovardaca
bi tomerî h topluca, toplu olarak
bi topan kutan l/bw top ateşine tutmak
bi torî h toyca
bi toz tozlu olarak
bi toz û tibarê tozuta tozuta
bi tozrakinê h tozuta tozuta
bi tûlan h hoplaya hoplaya
bi tundî şiddetle, sertlikle
bi tundî û şidet bi ser yekî de çûn (ibirine) şiddet göstermek
bi tûnî h tümden
bi ûcba d -dan/-den dolayı, -dan/-den ötürü, nedeniyle * bi ûcba te me silav lê kir senin için selam verdik
bi ufteuft öksürükle, tıksırıkla
bi ufteuft û pişkepişk öksürüklü aksırıklı
bi ûqeleyî h ukalâca
bi urtînî rd homurtulu (ayı için)
bi ûşta h nedeniyle
bi uzw bûn l/bw organlaşmak
bi vê awayî böyle, bu şekilde.
bi vê rê h böylemesine, böylelikle, böylesi
bi vebir h kesinlikle
bi vebirî h kesinkes, kesin olarak, kesinlikle
bi veguhêzanî h aktarmalı olarak, naklen
bi veşarî h 1. gizli olarak 2. kapalı kapılar ardında
bi vesihê h dinlene dinlene
bi vî awayî h böylecene, böylelikle, böylesi, böylesine
bi vî rengî h böylecene, böylelikle, böylesi
bi vî terhî h böylelikle, böylesi
bi vîjikê ketin l/bw ishal olmak
bi vinevinî h genizden konuşarak
bi vir de bu tarafa, bu taraflarda
bi vir de reş ne bûn bu taraflarda görünmemek
bi viran h yalanlarla
bi virê xapîn l/bw dolma yutmak (argo)
bi vizînî h fır
bi wate kirin l/bw anlamlandırmak
bi wateyî h mealen
bi wê ndorası * tu têkiliya xwe bi wê meke sen işin orasına karışma
bi wê re - şunda * diravê min bi wê re ma benim param şunda kaldı
bi wehc bûn l/bw hararetlenmek
bi wehc kirin l/bw hararetlendirmek
bi wekat h kesin olarak
bi wekîlî h vekâleten
bi wêne belgedar kirin l/bw fotograflamak
bi wêne kirin l/bw resimlemek
bi wêrekî h cesurane, yüreklilikle
bi wesiteya (...) h -e vasıtasıyla
bi wesle bûn l/bw organlaşmak
bi wezîfeya xwe rabûn l/bw görevini ifa etmek
bi wî awayî h öylelikle, şöylemesine
bi wî re - şunda * diravê min bi wî re ma benim param şunda kaldı
bi wî terhî h şöylemesine
bi xamî h acemice
bi xamoşî h sakince
bi xap kirin l/bw kündeden atmak, aldatarak tuzağa düşürmek
bi xaşkerî h oburca
bi xasûkî kurnazca, kurnazlıkla, hınzırca
bi xasûkî kar meşandin İngiliz siyaseti gütmek
bi xatirê we nd hoşçakal, bay bay
bi xayînî h haince
bi xayisî h dalgınca (kendinden geçmiş bir şekilde)
bi xaza xwedê nd Allah aşkına
bi xazeyî h mecazen
bi xeber kirin l/bw söz dinlemek
bi xedarî h gaddarca
bi xeletî h yanlışlıkla
bi xemgînî üzgün olarak
bi xemgînî lê nihêrtin üzgün üzgün bakmak
bi xemnexurî h umursamazca, kayıtsızca
bi xemxwarî h esefle
bi xenceran hançer ile
bi xenceran filitîn (yekî) (birine) hançerle girişmek, hançerle birini vurmak, hançerlemek
bi xenceran lê dan (an jî xistin) hançerlemek
bi xêr 1. hayırlısı ile 2. lütfetme * navê we bi xêr adınızı lütfedermi siniz?
bi xêr be hayırlı (veya hayırlısı) olsun
bi xêr gerandin l/bw iyiye çekmek
bi xêr hatin hoş geldiniz
bi xêr here bi selamet vegere (an jî were) kazasız belasız gidip gelesen
bi xêr û bêr bereketli, artağan, artımlı
bi xêr û xweşî sağlıcakla
bi xêtikî h şapşalca
bi xêtokî h aptalca, aptal aptal
bi xew re çûn l/bw uykuya dalmak
bi xêza xwedê h Allah aşkına
bi xêzik bûn l/bw çizgilenmek
bi xîmî h temelinden, esasen
bi xingirkî sallana sallana, sallanaraktan
bi xingirkî bi rê de çûn sallana sallana yürümek
bi xinisî h haince
bi xîret bûn l/bw gayretlenmek
bi xirexavî h 1. aval aval, aptal aptal 2. aptalca
bi xirexir h gırgır
bi xirm û gurm h paldır küldür
bi xirpanî h hoyratça
bi xişîmî h bilmeden, körlemeden
bi xulamê (...) bûn l/bw birine kurban olmak
bi xurekî h oburca
bi xuşînî h hışırtılı bir şekilde
bi xûynepakî h huysuzca
bi xwarinê ketin l/bw yemek yemeye başlamak (hasta ve küçük çocuklar için)
bi xwe kendi kendine (başkasının ortaklığı ve yardımı olmadan) * em dê bi xwe bi xwe biparêzin biz kendi kendimizi koruyacağız
1. kendi, kendisi, bizzat, şahsen (kişiler üzerinde direnilerek durdurulduğunda söylenir) * divê em bi xwe bibînin kendimiz görmeliyiz 2. kendi, kendisi, bizzat * bila ew bi xwe bê kendisi gelsin 3. ken(bir işte başkalarının etkisi bulunmadığını anlatır) * min bi xwe kir ben kendim yaptım 4. kendi (kendisi, kendileri, o ve onlar yerine) * gelo ew bi xwe ne li mal e? kendisi evde yoklar mı? 5. kendi (iyelik zamiriyle) * ev mala min bi xwe ye bu kendi evim * ramana me bi xwe kendi düşüncemiz 6. kendi kendine (kendiliğinden)
bi xwe berbûk e kendi çalıp kendi oynamak
bi xwe bilî ye kendi âleminde
bi xwê bûn l/bw tuzlanmak
bi xwe de çûn l/bw dalmak uykuya dalmak
bi xwe de ketin l/bw kendisiyle uğraşmak, meşgul olmak
bi xwe de kirin l/bw 1. dökünmek, üstüne dükünmek (kendi üstüne dökmek) * av bi xwe de kir su dökündü 2. kafasına dikmek 3. geçirmek, ayağına geçirmek (giyinmek) * hanhanka cilên xwe bi xwe de kirin û çû aceleyle elbiselerini ayağına geçirip gitti * qazaxekî pembe, ku milên wî jî kurt bû, bi xwe de kiribû sırtına pembe, kolları tamamen kısa bir kazak geçirmişti 4. sürünmek (kendi üzerine sürmek) * min şûşeyek kolonya bi xwe de kir bir şişe kolonyayı süründüm 5. takınmak, takıp takıştırmak 6. altına etmek (veya kaçırmak), kendine etmek
bi xwe de pîs bûn l/bw 1. altını pislemek, donuna yapmak (veya doldurmak) 2. donuna yapmak donuna doldurmak (çok korkmak)
bi xwe de pûkandın l/bw sızlayıp dert yanmak
bi xwe de rîn l/bw 1. altına etmek (veya kaçırmak) 2. korkudan altına etmek 3. batırmak
bi xwe derxistin l/bw 1. hissetmek, farkına varmak (kendisinin farkına varmak) 2. işkillenmek
bi xwe emel kirin l/bw ilgilenmek ilgi duymak
bi xwe ewle bûn l/bw bileğine güvenmek, kendinden emin olmak
bi xwe fexr bûn l/bw gerinmek, övünç duymak
bi xwe giritin l/bw 1. taşımak, üzerinde taşımak, üzerine almak * demançe bi xwe girt tabancayı üzerine aldı 2. (biri) fena olmak, fenalık geçirmek (veya gelmek), fenalaşmak (ansızın bayılacak gibi olan)
bi xwe hatin l/bw ayağı ile (veya kendi ayağı ile) gelmek
bi xwe hesiyan ayılmak.
bi xwe karîn l/bw kendine hakim olmak
bi xwe kirin l/bw kendi kuyusunu kendi kazmak * Rojbîn bi xwe kiriye Rojbin kendi kuyusunu kendisi kazdı
bi xwe kok kirin süslenmek.
bi xwe meşqûl bûn l/bw dış dünyayla bağları kesik olmak
bi xwe re h birlikte, beraberinde, beraber ile * bi birayê xwe re kardeşiyle beraber * we kitêba min bi xwe re anî kitabımı birlikte getirdiniz mi?
bi xwe re birin l/bw 1. sürüklemek, yedmek (beraberinde götürmek) 2. sürüklemek (istekli olmayan birini bir yere götürmek, getirmek) * ez bernedidam û cihê ku diçûyê jî ez bi xwe re dibirim beni bırakmıyor gittiği yerlere de sürüklüyordu 3. aparmak sürükleyip götürmek, almak (su, sel vb. için)
bi xwe re girtin l/bw fenalaşmak
bi xwe re kaş kirin l/bw 1. peşinden sürüklemek 2. sürüklemek (istekli olmayan birini bir yere götürmek, getirmek)
bi xwe re kirin gazî l/bw adamak, nezretmek
bi xwe şik bûn l/bw kendinden kuşkulanmak, işkilenmek, huylanmak * camêr dît ne dît bi xwe şik bû adamı görür görmez huylandı
bi xwe ve çûn l/bw kendinden geçmek, sızmak (alkol veya yorgunluk gibi sebeplerden ötürü)
bi xwe ve daleqandin l/bw asmak (üzerine takınmak)
bi xwe ve danîn l/bw asmak, takıp takıştırmak (üzerine takınmak)
bi xwe ve girtin l/bw tutunmak (kendi üzerine koymak)
bi xwe ve hatin l/bw 1. dirilmek, canlanmak, zindeleşmek (güçlenip canlanmak) * piyalek av vexwar bi xwe ve hat bir bardak suyu içince dirildi * piştî ku qasek bêhna xwe da, bi xwe ve hat biraz dinlendikten sonra canlandı 2. iyileşmek, salâh olmak, dirilmek, onmak, salâh bulmak (hasta için; yeniden sağlığını kazanmak) 3. kendine gelmek, doğrulmak (durumu düzelmek, yeniden güçlenmek) * îflas kiribû, lê di demeke kin de bi xwe ve hat iflas etmişti, ama kısa zamanda yine doğruldu 4. gelişmek, semirmek, şişmanlamak * ev zarok carek bi xwe ve nayê bu çocuk bir türlü gelişmiyor 5. toparlanmak, gücünü toplamaya başlamak, gücünü kazanmak (sağlığı düzelmek) * nexweşê me bi xwe ve tê hastamız toparlanıyor 6. aymak, ayılmak, kendine gelmek 7. kendine gelmek, kilo almak 8. kendine gelmek (aklı başına gelmek)
bi xwe ve kirin l/bw asmak, takınmak (üzerine takınmak)
bi xwe ve kişandin l/bw kendine çekmek, cezbetmek
bi xwe zanîn l/bw kendini bilmek, kendini tanımak
bi xweda ye nd Alah bilir
bi xwêdana eniyê h alın teriyle
bi xwedayî h hakkça
bi xwedê b 1. Allahıma, alimallah * bi Xwedê ku ew vî tiştî bike ez nema li rûyê wê binêrim bunu yaparsa alimallah yüzüne bakmam 2. Allah bir (yemin yerine kullanılır)
bi xwedê bikî Allah aşkına
bi xwedê ye Allah bilir (belli değil)
bi xwendin dan l/bw (bir şeyi birine) okutmak * name bi xwendin dan mektubu okuttular
bi xweşikayî h güzellikle, tatlıkla, tatlı dil güler yüzle
bi xweşikî h güzelce * keçeke bi xweşikî ve güzelce bir kız
bi xweşkayî h 1. hoş (beğenilen, duyguları okşayan bir biçimde) 2. hoşça
bi xweşkî h güzellikle
bi xweziyan keşkeyle, keşkelerle
bi xweziyan dest nagihê baqê keziyan keşkelerle insan muradına ermez
bi xwîn bûn l/bw kanlanmak (kan bulaşmak) * potik bi xwîn bûye bez kanlanmış
bi xwîn kirin l/bw kanlandırmak
bi xwînê derbûn l/bw 1. kanaması olmak, kan işemek (küçük ve büyük aptestinde kan gelmek) 2. kanama geçirmek, kanaması olmak
bi xwînê ketin l/bw kan tutmak (kan görünce bayılmak)
bi xwînsarî h soğuk kanlıca
bi xwînxwarî hunharca
bi xwînxwarî (yek) kuştin hunharca öldürmek
bi xwişkîtî h (kız) kardeşçe
bi ya wê h onca, ona göre
bi ya wî h onca, ona göre
bi ya xwe kirin l/bw kimseyi takmamak, bildiğini okumak
bi yar bûn l/bw dostu olmak, sevgilisi olmak (kendine dost, sevgili edinmiş olmak)
bi yarîkan h şaka yoluyla (veya yolu)
bi yarîkan gotin l/bw şaka söylemek
bi yek bûn l/bw 1. birleşmek, birlik olmak, bütünleşmek 2. entegre olmak
bi yekdengî h oy birliğiyle
bi yekdevî h ağız birliği, söz birliğiyle, koro halinde
bi yekîtî h birlik olarak
bi yekîtiya dengan h oy birliği ile
bi yekîtiya rayan h oy birliği ile
bi yekkerî h yekpare olarak
bi yekrayî h oy birliğiyle
bi yekûnî h tümden
bi yemanî h çetin bir şekilde
bi zagonî h kanunen
bi zalimî h zalimce
bi zanatî h 1. bilerek, bile bile 2. bilgece, hakimane
bi zanayî h 1. bilerek 2. bilgilice, ustalıkla
bi zanebûn h 1. bile bile 2. bilerek, isteyerek, kasten, kastî, bilinçli olarak, taammüden, mahsus * bi zanebûn derî vekirî hişt kapıyı mahsus açık bıraktı
bi zanetî h 1. bilerek, bile bile lâdes (kötü bir durumu kabullenmiş görünme) 2. istiyerek, kasten, taammüden
bi zaneyî h bilerek
bi zanistî h bilimsel olarak
bi zankî h 1. bilerek 2. kasten, kastî
bi zar sözlü olarak, şifahen
bi zar bûn l/bw hamile olmak, hamile kalmak
bi zar ve kirin l/bw 1. (sesle) taklit etmek 2. seslendirmek
bi zarî (...) kirin (birini) yansılamak, (sesle) taklit etmek (birine) özenm(bir şeyi taklit etmeye çalışmak)
bi zarî (yekî) hatin kirin taklidi yapılmak, yansılanmak
bi zarî bûn l/bw 1. gebe kalmak 2. çocuk peydahlamak (evli olmayan kadın) 3. bebek beklemek
bi zarî kirin l/bw taklit etmek, yansılamak (sesini veya davranışlarını taklit etmek)
bi zarok bûn l/bw 1. gebe kalmak, gebe kalmak, döl tutmak, hamile kalmak, hamile olma 2. çocuk peydahlamak (evli olmayan kadın) 3. çocuklu olmak
bi zarok nexweş bûn l/bw hamile olmak
bi zarû bûn bnr bi zarok bûn
bi zê bûn l/bw zırhlanmak
bi zêdehî bnr bizêdeyî
bi zêdetirî h ekseriya
bi zêdeyî h 1. ağır ağır, fazlasıyla, bolca, cabadan, * bi zêdeyî kîloyek tê ağır ağır bir kilo gelir 2. fazlaca, ağırlıklı olarak * em dê bi zêdeyî li ser mafên karkeran rawestin ağırlıklı olarak işçi haklarına değineceğiz
bi zehmetî h güçlükle, güçlülükle, zorlukla, zor belâ
bi zekemê ketin l/bw nezleye yakalanmak
bi zerar h zararına * me malê xwe bi zirar firot malımızı zararına sattık
bi zere ve rd sarıca
bi zevî kirin l/bw topraklandırmak
bi zexelî h kaçamaklı, tembelce
bi zexmî h sağlamca
bi zibaretî h imece üsulu
bi zik ve h karın üstü
bi zikê birçî h aç açına, aç karnına * îlaca xwe li zikê birçî bixwe ilacını aç açına al * bi zikê birçî cixareyê mekişîne aç karnına sigara içme
bi zikê têr h tok karınla
bi zikkêşkê h karın üstü ile
bi zikkêşkê çûn l/bw karın üstü sürünmek
bi ziktêrî h tok karnına, karın tokluğuna
bi zilamtî berdan l/bw adamdan saymak
bi ziman bûn l/bw 1. dillenmek, dile gelmek 2. dilli olmak
bi ziman xistin l/bw dillendirmek (konuşmaya başlamasını sağlamak)
bi zimnî h zimnen
bi zincarê ketin l/bw bakır çalığıyla zehirlenmek
bi zindîtî h diri diri (canlı olarak)
bi zingar ketin l/bw bakır çalığıyla zehirlenmek
bi zînî h zihnen
bi ziraqê tavê re h sabahın ilk ışıklarıyla
bi zirav bûn l/bw yüreklenmek
bi zirav kirin l/bw yüreklendirmek
bi zirê bûn l/bw zırhlanmak
bi zirî h sertlikle
bi zirtên xwe man l/bw blöfüyle kalmak
bi zirx bûn l/bw zırhlanmak
bi zirx kirin l/bw zırhlandırmak
bi zîtikan çiftelemeyle
bi zîtikan çûn hev çifteleşmek
bi zîtikan li hev dan (an jî xistin) çifteleşmek
bi zivêrkerî h sırnaşıkça
bi ziyan h zararına * me malê xwe bi ziyan firot malımızı zararına sattık
bi zor g/h 1. anca 2. zorla
bi zor û bela zorbelâ
bi zor û heft bela zar zor
bi zor û zehmet zorca
bi zor û zehmetan ite kaka, güçlüklerle * me bi zor û zehmetan ev zarok anî vê rewşê çocuğu ite kaka bu duruma getirdik
bi zora xwe zorla, kendi zoruyla
bi zorbaşî h zorbaca
bi zorbazî h zorbaca
bi zordarî h zorbaca
bi zordestî h zorbaca
bi zorê g/h 1. ancak (olsa olsa, en çok, daha çok, güçlükle) * ev pênûs bi zorê pênc sed lîra dike bu kalem ancak beş yüz lira eder 2. cebren, çatır çatır (zor kullanarak, baskı yaparak) 3. zorbelâ, zorla, zorlukla, güçlükle * me gel bi zorê zift kir halkı zor zapt ettik
bi zorê bi (yekê) re kirin birine zorla sahip olmak
bi zorê canê (an jî ruhê) xwe filitandin canın(bir yere) zor atmak
bi zorê pê kirin zorlamak, zorla yaptırmak
bi zorê qîm kirin zor bela yetmek
bi zorekê 1. güçlülükle, güçlükle, bata çıka, düşe kalka, zorlukla, dara dar, ucu ucuna, zorbelâ, zar zor, zoru zoruna, zorla, zorlukla, zor * bi zorekê gihiyan erebeya êvarê akşam arabasına dar yetiştiler * me gel bi zorekê zift kir halkı zor zapt ettik 2. ancak, zorbelâ 3. zoraki, zorla
bi zorekê gihîştin (tiştekî) uç uca gelmek
bi zorekê pê kirin icbar etmek
bi zûkayî h ivedilikle
bi- (i) rz 1. isim ve sıfat yapım soneki * bikir alıcı, müşteri * biav sulu 2. emir kipini oluşturur * bike, bixwaze, biçe yap, iste, git
biadan nd/rd 1. besleyici 2. besinli
biafir rd yemlikli
biagire rd frengili
biahên rd elemli
biakort rd akortlu
biala rd bayraklı
bialav (i) rd âletli
bialav (ii) rd alevli
bialbûmîn rd albüminli
bialek rd yanaklı
bialet rd âletli
bialî rd taraflı
bialîxwe dan m fark gözetme
bialkol rd 1. alkollü (içinde alkol bulunan) 2. alkollü, içkili (alkol içmiş olan kimse) 3. içkili (alkol satılan yer) * lokantaya bialkol içkili lokanta
bialmast rd elmaslı
bialoqî ketin bademcik iltihaplanması.
bialozî rd kargaşalı
biamadehî rd hazırlıklı
biamadehîbûn m hazırlıklı olma (veya bulunma)
biamadekarîbûn m ihtiyatlı bulunma
biaman rd kaplı (kap kacaklı)
biambelaj rd ambalajlı
biamîp rd amipli
biamîretkirin m donatma
biamoşî h sakince
biamraz rd âletli
biantet rd antetli
biantreman rd antremanlı
biapore h kalabalıkça
biaqil rd 1. akıllı 2. uslu, akıllı
biaqil û di hedê xwe de akıllı uslu
biaqilbûn m 1. akıllanma, akıllı olma 2. akıllılık 3. uslanma 4. usluluk
biaqilê xwe * bi aqlê xwe dê min bixapîne aklınca beni kandıracak
biaqilê xwe ve hatin akıl kemal olmak
biaqilî m akıllılık
biaqilî kirin akıllılık etmek
biaqilkirin m akıllandırma
biaqiltî m akıllılık
biaqûbet rd geçimli
biar (i) rd ateşli, ateşi olan
biar (ii) rd unlu
biaram rd sakin
biaramî h sakince
biaran rd sızılı
biarastebûnî h yönelmiş olarak
biard rd unlu
biardbûn m unlanma
biarik rd damaklı
biarinc rd sızılı
biaring rd küllü
biarîşe rd sorunlu, problemli
biarmanc rd amaçlı
biarvan rd unlu
biarvanbûn m unlanma
biasanî h rahatlıkla, kolaylıkla
biasaw rd urlu
biasetat rd asetatlı
biasîmanketin m göğe yükselme
biaşop rd hayalli
biasteng rd engelli
biastim rd astımlı
biaşxane rd lokantalı * vagona biaşxane lokantalı vagon
biatlebûn fiz/rd 1. aralıklı 2. kesintili (ara verilerek yapılan)
biatlehî rd kesintili (ara verilerek yapılan)
biav rd 1. sulu 2. sulu (suyu çok olan) * lîmona biav sulu limon
biav bûn l/bw 1. sulanmak 2. sulanmak (suyu çoğalıp yoğunluğu azalmak)
biav kirin l/bw sulandırmak
biava deniyan behicîn argo bok yoluna gitmek
biava firingiyan salçalı
biavantaj rd/nd avantajlı
biavbûn m 1. sulanma 2. sulanma (suyu çoğalıp yoğunluğu azalma)
biavbûyîn m sulanış
biavkirin m sulandırma
biavrêjk rd akıntılı
biavsûn rd sihirli
biavtirşik rd salçalı
biavxwîn rd akıntılı, sızıntılı (yara vb. için)
biavzêm rd bataklı
biavzûm rd tokalı
biavzûng rd tokalı
biawêne rd aynalı
biax rd topraklı
biaxlemî h ekseriya
biaxû rd ağılı, zehirli
biaxûbûn m 1. ağılanma 2. zehirlilik
biazar rd eziyetli
biazîn rd yöntemli
biazot rd azotlu
biba rd rüzgârlı, yelli
biba (i) rd kösnül, çiftleşme durumunda olan hayvan (özellikle kancık)
biba û bager boralı
bibabet rd konulu
bibabirk der/rd yelkenli
bibac rd vergili
bibacan rd patlıcanlı
bibaçîk rd çavdarlı
bibadef rd tipili
bibadek rd burgulu
bibager rd fırtınalı
bibahane rd bahaneli
bibahoz rd fırtınalı
bibaldarî h dikkatlice, kuvvetle (güçlü ve sağlam bir biçimde) * divê mirov bi baldarî li ser vê meseleyê bisekine bu mesele üzerine kuvvetle durmak lazım
bibaldeçûn m 1. yanaşma 2. yanına gitme
bibalîcan rd patlıcanlı * kebaba bibalîcan patlıcanlı kebab
bibamişt rd tipili
biban rd damlı, çatılı
bibandira rd bandıralı
bibandor rd 1. etkili, tesirli 2. etkili, dokunaklı, çarpıcı 3.esaslı
bibandor bûn etkili olmak
bibandorbûn m etkili olmak
bibandorî m 1. etkililik 2. dokunaklılık
bibandûr etkili, tesirli.
bibangurdan rd silindirli
bibapûk rd tipili
bibar rd 1. yüklü 2. (mec) yüklü, hamile
bibaran rd yağmurlu
bibarî m yüklülük
bibarimte rd ipotekli
bibaristan rd tahammüllü, götürümlü
bibaşî h iyilikle
bibask rd kanatlı
bibaskbûn m kanatlanma (uçmaya başlama)
bibastan rd gelenekli
bibatî rd taşaklı
bibav rd 1. babalı (babası olan) 2. vefalı
bibawan der/rd yelkenli
bibawerhişkî h yobazca
bibawername rd diplomalı, sertifikalı
bibayê bezê h alelâcele, dazara dazar, dazara dazır, yellim yelalim, rüzgâr gibi
bibayê birûskê h yellim yelalim, rüzgâr gibi, çok çabuk
bibazar rd pazarlıklı
bibazar bazara xwe re zeliqîn sıkı pazarlık yapmak
bibazdanê h koşaraktan
bibazin rd bilezikli
bibazor rd fırtınalı
bibedêl 1. keşikleme, nöbetleşe, sırayla 2. bedelli 3. dönüşümlü * greva xwebirçîhiştinê ya bi bedêl dönüşümlü açlık grevi
bibedêl kirin nöbetleşmek
bibedêlkirin m nöbetleşme
bibedl rd kostümlü
bibehçe rd bahçeli
bibêhn rd kokulu, misket * sêva bibêhn misket elması * hermiya bibêhn misket armudu
bibêhna fireh sabırla, sabırlı bir şekilde, aceleye getirmeden
bibêhna fireh bêsîre dibe doşav sabrın sonu selamettir
bibêje b söyle (‘gotin’ kuralsız fiilinden)
bibêjik rd yeleli
bibejn rd boylu, endamlı
bibejn û bal 1) boylu poslu, dalyan gibi 2) boylu (boyu benzerlerinden uzun olan)
bibekre rd balçıklı
bibela rd belâlı * karekî bibela belâlı bir iş
bibêlan rd tepeli
bibelaşî h beleşten, bedavadan (veya bedavasına), cabadan
bibelexet rd belâğatlı
bibelg rd yapraklı
bibelge rd belgeli
bibelgekirin m belgeleme
bibelgename rd belgeli, senetli
bibelgename û sened senetli sepetli
bibelor rd billûrlu
bibelqitî b geberesin
bibelqitî înşelah geberesin inşallah
bibelxem rd balgamlı
biben rd ipli (yek)
bibende rd köleli
bibendik rd 1. askılı (elbiselerdeki askı) 2. şeritli (dar, uzun parça ve özellikle dokuma veya kumaş parçası için)
bibendûbar rd disiplinli * dibistana bibendûbar disiplinli okul
bibenekî xav girê dan birini tongaya getirip kandırmak
bibenîşt rd sakızlı
biber (i) rd 1. hâsılatlı, ürünlü, verimli, semereli 2. verimli, zengin 3. mec hamile
bibêr (i) rd bitek, verimli * ev erdên bibêr bu bitek topraklar
biber (ii) rd 1. enli * qumaşekî biber enli bir kumaş 2. geniş (sert nesneler için)
bibêr (ii) rd kürekli
biber (iii) rd taşlı
biberan rd çiftleşme isteğini duyan koyun
biberberî rd çekişmeli
biberbest rd engelli
biberbûn (i) m 1. enli olma, eni geniş olma 2. enlilik
biberbûn (ii) m verimlilik
biberçavk rd gözlüklü
biberçêlk rd kursaklı
biberd rd taşlı
biberdewam rd devamlı, sürekli (kesintisiz olarak)
biberdilk rd önlüklü (çocuk önlüğü için)
biberdîne rd taşıllı, fosilli
bibere rd bereli (başlık için)
bibêrê û rêzan rd usulsuzca
bibereber rd şamatalı
biberek rd testereli
bibereket rd bereketli
bibereketî m bereketlilik
biberestû rd yakalı
biberf rd karlı
biberg rd 1. kapaklı 2. ciltli
bibergîdan rd karşılıklı
bibergirk rd tıkaçlı
biberik rd fişekli
bibêrik rd kürekli
biberjeng rd kanıtlı
biberjêr rd inişli
biberjêr û derbejor (an jî berjor) inişli çıkışlı (veya yokuşlu)
biberkêşk rd çekmeceli
biberketî (i) rd üzgün, üzülmüş olan
biberketî (ii) rd kavrayışlı
biberketin (i) m 1. üzülme 2. acıma 3. yerinme 4. vahvahlanma, tasa çekme, tasa etme, tasalanma, yazıklanma, eseflenme 5. yüreğine oturma
biberketin (ii) m kavrama (anlama, algılama)
biberkî h ısrarla
rd ısrarlı
biberkurk rd kursaklı
bibêrm rd havuzlu
bibername rd programlı
bibernavk m lâkaplı
biberneketin m 1. üzülmeme 2. kıyma, kıyış (acımadan verme, feda etme)
biberpal rd arkalıklı
biberqaz rd mazgallı
bibersitok rd yakalı
bibersîv rd yanıtlı
biberstû rd yakalı
biberstûk rd yakalı, yakalıklı
bibertûrk rd kursaklı
bibervank rd önlüklü, peştemallı
biberx rd kuzulu
biberxik rd kuzulu
biberxistin (i) m kavratma
biberxistin (ii) m bir şeyi birine vermek özere söz verme
biberxweketin m 1. üzülme 2. utanma
bibêş vergili.
bibeşavend wj/rd kafiyeli
bibesîret rd basiretli
bibeskurk rd yakalı
bibeşt as/rd kirişli
bibestik rd yakalı
bibetan rd astarlı
bibeton rd betonlu
bibêvil rd burunlu
bibêwan rd tarlalı
bibexdadî rd bölmeli * odeya me bibexdadî ye odamız bölmeli
bibexşîne b pardon
bibexşînin b afedersiniz * bibexşînin, ez vê napejirînim afedersiniz, bunu kabul etmem
bibeysûs rd ferli
bibez rd yağlı, besili, semiz
bibezm rd eğlenceli, şenlikli
bibiharet rd baharlı
bibihok rd ayvalı böcekli
bibihurîn rd geçeli
bibijang rd kirpikli
bibijanik rd kirpikli
bibijî rd perçemli, yeleli
bibilbilik rd ibikli, emzikli (çaydanlık, ibrik gibi kaplar için)
bibilindek rz/rd şapkalı (üzerinde düzeltme işareti bulunan ünlü)
bibîlya rd bilyeli
bibin rd tabanlı
bibîne b gör ( ‘dîtin’ kuralsız fiilinden)
bibingeh rd temelli
bibinî rd 1. tabanlı 2. mec paralı 3. mec sinsi
bibinî bûn l/bw sinsi olmak
1) paralı olmak, kirli çıkkın olmak 2) sinsi olmak
bibinîbûn m sinsi olma
bibinik rd tabanlı
bibinîk rd hesapli, sinsi
bibinketî m yenik, mağlûp
bibinketin m 1. yenilgi, yenilme, yenilgiye uğrama 2. alt olma
bibinxistî rd yenik, yenilgiye uğramış olan
bibinxistin m 1. yenme, yenilgiye uğratma, mağlûp etme 2. alt etme
bibinyat rd temelli
bibinyat bûn l/bw esaslanmak
bibîr rd 1. belekli, hafızalı 2. unutulmaz * ev rojeke bibîr e bu unutulmaz bir gün
bibir (i) rd 1. kesici 2. m kesici (kesme işinde kullanılan araç)
bibir (ii)! b kes!, başlama!
bibîranî rd anılmış, yad edilmiş olan
bibîranîn m 1. anma 2. anımsama, hatırlama 3. anma, zikretme
bibirbisok rd pullu * lê kincekî bibirbisok hebû üstünde pullu bir elbise vardı
bibirêş rd filizli
bibirhan rd kanıtlı
bibîrhatî rd anılmış, hatırlanmış olan
bibîrhatin m anılma, hatırlanma
bibirîn rd 1. yaralı 2. kesikli (kesikleri olan)
bibirînbûn m 1. kesikli olma 2. kesiklik
bibirk rd havuzlu
bibîrnexist rd çağrışımsız
bibirq rd şimşekli
bibirq û birûsk şimşekli (hava için)
bibirqînî rd ışıltılı
bibirû rd kaşlı
bibîrxistan m 1. hatırlatma 2. çağrışım
bibîrxistin m 1. anımsatma, hatırlatma 2. hatırlatma, uyarma 3. çağrıştırma
bibîrxistina dîtinî-bihîstinî ped görsel-işitsel çağrışım
bibîrxistinî rd çağrışımlı
bibiryar rd kararlı
bibiryarî m kararlılık
bibisk (i) rd kaküllü, zülüflü, pürçekli
bibisk (ii) rd lifli
bibişkoj rd düğmeli (düğmesi olan)
bibişkok rd düğmeli (düğmesi olan)
bibist rd şişli
bibistî rd filizli, budaklı (sürgünlü ağaç)
bibixur rd tütsülü
bibizav rd 1. hareketli 2. cesaretli
bibizav bûn 1) hareketlenmek 2) cesaretlenmek
bibizav kirin cesaretlendirmek
bibizavbûn m 1. cesaretli olma 2. cesaret
bibizir rd tohumlu
bibizmar rd çivili, mıhlı
bibizmik rd mandallı
bibobelat rd felaketli
biboç rd kuyruklu
biboçik rd kuyruklu
biboran rd buhranlı
biborc rd ödünç
bibore affedersin! pardon!
b afedin, pardon
biborîk rd borikli
biborin affedersiniz.
b afedin, afedersiniz * biborin, ez vê napejirînim afedersiniz, bunu kabul etmem
biborxî rd vidalı
bibostan rd 1. bostanlı 2. mec memeli
biboyax rd 1. boyalı 2. boyalı (kadın için, yüzüne çok boya sürmüş olan, makyajlı)
bibriyantîn rd briyantinli
bibromur rd bromürlü
biburs rd burslu
bibûut rd boyutlu
bibûxar rd buharlı
bibûyer rd olaylı
biç bnr xulç
bicabil rd harçlı * dîwarê bicabil harçlı duvar
biçal rd çukurlu
biçal û kort çukurluk
biçal û mirt (an jî mitik) girintili, girintili çıkıntılı, engebeli
bicam rd camlı
bicamekan rd camekânlı * dukana bicamekan camekânlı dükkan
biçamûr rd çamurlu
bican rd 1. canlı 2. m canlı (yaşayıp yer değiştirebilen yaratık, hayvan)
biçanç rd tortulu
biçangil rd kancalı
biçaplûkan h emekleyerek
biçaq rd bacaklı
biçaqmaq rd 1. çakmaklı 2. çakmaklı (eski bir tüfek türü)
biçar kirin silahlandırmak.
biçarçîve bnr biçarçove
biçarçove rd çerçeveli
biçarik rd çarıklı, çatılı, çatkılı
biçaroke rd çarşaflı (kadın çarşafı)
biçarox rd çarıklı
biçarşeb bnr çarşev
biçarşev rd çarşaflı (çarşaf giymiş olan kimse)
biçarwe rd zilli (parmaklara takılan müzik aleti için)
bicas rd kireçli
bicatirî rd kekikli
biçav rd gözlü
biçavan ketin l/bw göz hastalığına yakalanmak
biçavdîtî h gözle görülür, gözle görülecek bir şekilde
biçavî rd 1. gözlü (bölmesi veya gözleri olan) * maseya bi sê çavî üç gözlü masa 2. gözlü (deliği olan) 3. gözenekli, ajurlu
biçavik 1. gözlü (bölmesi veya gözleri olan) 2. gözlü (deliği olan) 3. gözenekli
biçax rd/h zamanlı
biçay rd çaylı
biçayir rd çayırlı, çimenli
bicedêl rd didişken
biceger rd yürekli
bicegerbûn m 1. yürekli olma 2. yüreklilik
bicegerî m yüreklilik
bicehter rd kekikli
biçêj rd lezzetli, leziz
biçêj bûn l/bw lezetlenmek
biçêjbûn m lezetlenme
biçek (i) rd elbiseli
biçek (ii) rd silâhlı
biçek bûn l/bw 1. silâhlanmak 2. silâhlanmak (silâhını veya silâhlı kuvvetlerini çoğaltmak)
biçekbûn m 1. silâhlanma 2. silâhlanma (silâhını veya silâhlı kuvvetlerini çoğaltma)
biçekem bûn l/bw ağdalanmak, ağda bulaşmak
biçekembûn m ağdalanma, ağda bulaşma
biçekkirî rd silâhlı (silâhlandırılmış olan)
biçekkirin m 1. silâhlama, silâhlandırma 2. silâhlandırma (silâhını veya silâhlı kuvvetlerini çoğaltma)
l/bw 1. silâhlamak, silâhlandırmak 2. silâhlandırmak (silâhını veya silâhlı kuvvetlerini çoğaltmak)
m silâhlandırma
biceld rd ciltli (kitap vb. için)
biçelqeçelq rd çırpıntılı
biçelqînî rd çırpıntılı
biçeltik rd çantalı
bicelxe rd 1. geçirmeli 2. yivli (ek çizgisi olan)
biçember rd çemberli
biçembil rd kulplu
biçembilheya rd kuşaklı
bicemed rd buzlu
bicencer rd makaralı
biçene rd çeneli, çenesi olan
biçengel rd çengelli
biçengil rd kancalı
biçengur rd kollu
bicênîk rd zülüflü
biçente rd çantalı
biçentik rd çantalı
biçep rd kıvrak, hilekâr
biçepil rd kollu
biçeprastê sp/h göğüs çaprazı
biçêq rd bacaklı
biçeqîn rd çatırtılı, şakırtılı
bicer rd vidalı
bicereyan rd akıntılı, akımlı
bicerg rd yürekli, cesur
biçerm rd derili
biçerx rd çarklı
bicesaret rd 1. cesaretli 2. h yüreklilikle
bicesaret bûn cesaretlenmek
bicesaret kirin cesaretlendirmek
bicesaretbûn m 1. cesaretlilik, cesaretli olma 2. cesaretlenme, yüreklenme, yiğitlenme, yiğitleşme
biçeşîd rd çeşitli
biçeşîdbûn m çeşitlenme
biçeşîdîtî m çeşitlilik
biçeşîdkirin m çeşitleme, çeşitlendirme
biçetel rd çatallı (çatallı olan, yemek aracı için)
biçetînayî h güçlükle
bicewab rd cevaplı, yanıtlı
biçewder rd çavdarlı
bicewher rd cevherli
bicewî rd tutkallı
biçewlik rd imalı
biçexdar rd çavdarlı
biceyr rd sıvalı (sıvası olan)
bicibe rd cüppeli
biçîçek rd çiçekli
biçîçekkirin m çiçekleme
biçîçî iffetli, namuslu.
biçiçik rd memeli
biçîçikî rd 1. azıcık, birazcık 2. tırnak kadar, bir damla (çocuk için çok küçük) * tu li kirên vî biçîçikî binêre bir damla çocuğun yaptıklarına bak
bicîger rd cesur, yürekli
bicih rd 1. yerinde, uygun 2. kesin, kat’i * ma tu bicih dizanî ku dê were? geleceğini kesin biliyor musun?
bicîh anîn yerine getirmek, infaz etmek, ifa etmek.
bicîh bûn yerleşmek.
bicihanîn m 1. gerçekleştirme 2. icra etme, uygulama 3. ifa etme 4. hiq yürütüm, yerine getirme, infaz 5. eda etme
bicihbûn m 1. yerleşme 2. yerleşme (yerine iyice oturma) 3. yerleşme (yer bulup oturma) 4. yerleşme (eşyayı yerli yerine koyma) 5. yerleşme (kullanılır olma, alışılma) 6. sığma 7. yurtlanma
bicihbûnî m 1. yerleşmişlik 2. oturmuşluk
bicihbûyî rd yerleşik
bicihêtname rd pusulalı
bicihêz rd çeyizli
bicihhatin m 1. gerçekleşme, yerine gelme 2. uygulanma
bicihhiştin m terketme
bicihime! b defol!, cehennem ol!
bicihker rd yerleştirici
bicihkirî rd yerleşik, yerleştirilmiş
bicihkirin m 1. yerleştirme 2. yerleştirme (yerine koyma) 3. sığdırma 4. yurtlandırma
l/bw 1. yerleştirmek 2. yerleştirmek (yerine koymak) 3. sığdırmak 4. yurtlandırmak
bicihnebûyî rd eğreti (iyi yerleşmemiş, yerini bulmamış)
bicihnuma rd pusulalı
bicihûwarkirin m yurtlandırma
biçîk rd 1. zarplı, etkisi güçlü olan 2. kıvılcımlı
biçîkene rd çiğitli
bicil rd elbiseli, giyinik
bicil û berg giyimli, giyimli kuşamlı * yekî bicil û bergên baş e iyi giyimli biri
bicil û girêdan giyimli kuşamlı
bicîla rd cilâlı
bicilbûn m giyinik olma, giyimlik
biçîldank rd kursaklı
bicilik rd çullu
biçilîtk rd çapaklı
biçilm rd sümüklü
bicils rd kireçli * ava bicils kireçli su
biçiltûk rd çeltikli
bicilûberg rd elbiseli, kostümlü
biçim m bir tür ottan elde edilen göz ilacı
biçîm (i) rd çimli
biçîm (ii) rd bacaklı
biçîm kirin l/bw çimlendirmek
bicimbiş rd 1. eğlentili 2. cümbüşlü
biçîmen rd çimenli
biçîmik rd bacaklı
biçîmkirin m çimlendirme
biçîn işlemeli.
rd işlemeli
bicin rd cinli
bicinan ketin l/bw cin çarpmak
biçinar rd çınarlı * koşka biçinar çınarlı köşk
biçînçolek rd salıncaklı
biçindik û lotikan h zıplaya zıplaya
biçindikan h hoplaya hoplaya, seke seke
biçindikê h atlaya zıplaya, zıplaya zıplaya
biçindirikan h zıplaya zıplaya
biçingal rd çengelli
biçingîn rd çınlamalı
biçingînî rd tangırtılı
biçînî rd çinili
bicinsiyet rd eşeyli
bicinsiyetî m eşeylilik
biçîp rd bacaklı
biçipik rd uçlu
biçiqil rd dallı
biçiqlik rd budaklı (sürgünlü ağaç)
bicir rd geçimsiz * mirovekî bicir e geçimsiz bir insan
bicir bûn geçimsiz olmak
bicir û cedêl geçimsiz * mirovekî bicir û cedêl e geçimsiz bir insan
biçira rd çıralı
biçiranek rd oluklu
biçirax rd çıralı, fenerli
bicirecir rd şamatalı
biçirik (i) bnr biçirk
biçirik (ii) rd makaralı
biçirîn rd gıcırtılı
biçirîsk rd kıvılcımlı
biçirk m küçük topaklar şeklindeki mayasız hamurun kızgın yağda kızartılarak yapılan bir tür ekmek
biçirkeçirk rd 1. çatırtılı 2. cızırtılı (kalemle bir şey yazılırken)
biçirkîn rd çatırtılı
biçirkînî rd gıcırtılı
bicirne rd kurnalı
biçirtik rd oluklu
biçirtonek rd oluklu
biçirûsk rd 1. kıvılcımlı 2. ışıltılı
bicîsm bûn l/bw cisimlenmek
bicîsmbûn m cisimlenme
biçistî rd disiplinli
biçîtik rd başörtülü
biçivîd rd çivitli
bicîwa rd cıvalı
biçix rd çuhalı
biçixêz rd çizgili
biçixêzik rd çizikli
biçizeçiz rd cızırtılı (ateşte et pişirilirken)
bicizûbend rd 1. ciltli 2. kapaklı
biçkok rd ufak, küçücük
biçolan xistin l/bw çöllere düşürmek
bicolane rd salıncaklı
biçop rd çöplü
biçoratan rd oluklu
biçortî h kabaca, kaba kaba
bicoş rd çoşkun
bicoşûperoş rd coşkulu
bicotê h iki ayakla zıplama
biçov rd sopalı
biçrik m yağda kızartılan ekmek
biçûçan rd ufak tefek
biçûçanî h ufak tefekçe
biçûçanik rd ufak tefek
biçûçik rd 1. küçücük, küçümen 2. küçük (büyümesini, gelişmesini henüz tamamlamamış olan)
biçûçik û qupikan ve çoluk çocuk hepsi
biçûçikî rd 1. ufak, ufacık, ufakça, ufarak, küçükçe, küçücükçe, küçümencik * mala biçûçik ufak ev * li qata jor odeyeke biçûçikî heye üst katta ufarak bir oda var 2. avuç içi kadar (pek küçük, dar yer) 3. ufak tefek (değersiz, önemsiz)
biçûçiktî m ufaklık
biçûçok rd küçücük, küçürek
rd küçürek
biçûçokî rd küçücükçe, küçürek
biçûk minik.
rd 1. küçük, ufak (boyutları benzerlerinden daha ufak olan, büyük karşıtı) * xaniyê biçûk küçük ev 2. küçük (eni, boyu az) * destmala biçûk küçük mendil 3. küçük, ufak (yaşça daha küçük olan) * ez ji wê biçûktir im ben ondan daha küçüğüm 4. küçük (niteliği aşağı olan) * zilamekî biçûk küçük bir adam 5. küçük ufak (makam, derece bakımında geri olan) * karmendeke biçûk küçük bir memur 6. küçük (üstün yeteneği olmayan) * nivîskarekî biçûk küçük bir yazar 7. mec ufak, küçük (önemsiz) * bi emeliyatekî biçûk tu dê xelas bibî ufak bir ameliyatla kurtulacaksın
biçûk biçûk küçük küçük
biçûk bûn l/ngh 1. küçükleşmek, ufalmak 2. küçülmek 3. mec küçülmek, küçükleşmek (değerini yitirmek)
biçûk bûn heycar mezin kirin bire bin katmak (çok abartmak)
biçûk dît (birini) küçük görmek, aşağı görmek, aşağısamak
biçûk dîtin l/gh küçümsemek, hafifsemek * tu car neyarên xwe biçûk mebînin düşmanlarınızı hiçbir zaman hafifsemeyin
küçük görmek (yek)
biçûk hatin dîtin küçümsenmek
biçûk ketin l/ngh aşağılaşmak
küçük düşmek
biçûk kirin l/gh 1. küçültmek * şal biçûk kir pantolonu küçülttü 2. ufaltmak 3. mec küçültmek (onurunu azaltmak) 4. küçültmek (yaşını gizleyerek küçük göstermek)
biçûk li ba mezinan divê pêdirêjî nekin atlar nallanırken kurbağalar ayak uzatmaz
biçûk li mezinan dinêrin imam osurursa cemaat sıçar
biçûk li rêça mezinên xwe diçin baş nereye giderse, ayak da oraya gider
biçûk pêl rêça mezinên xwe dikin arabanın ön tekerleği nereden geçerse art tekerleği de ordan geçer
biçûk rayê mezinan nakin atlar nallanırken kurbağalar ayak uzatmaz
biçûk û mezin irili ufaklı
biçûk xist (birini) küçük düşürmek (li)
biçûk xistin l/gh aşağılamak, aşağılatmak, küçük düşürmek, hor görmek, tahkir etmek * ma ne heyf e, te çima zilam biçûk xist? yazık değil mi, niye adamı aşağıladın?
küçük düşürmek (yek)
biçûkahî bnr biçûkayî
biçûkan xeta li mezinan efû su küçüğün, söz büyüğün
biçûkanî m küçüklük
biçûkatî m küçüklük
biçûkayî m küçüklük
biçûkbaz nd/nt sübyancı
biçûkbazî m sübyancılık
biçûkbûn m 1. küçükleşmek, ufalma (ufak duruma gelme) 2. küçülme 3. mec küçülme, küçüklük (insana yakışmayacak, insanın değerini düşüren davranış)
biçûkbûyîn m küçülüş
biçûkdîtî rd hor görülmüş, küçümsenmiş olan
biçûkdîtin m küçümseme, küçümseyiş, hafifseme, hafifseyiş
biçûkê li (cihekî) mezin bûme doğma büyüme * ez biçûkê ku li Amedê mezin bûme doğma büyüme Amedliyim
biçûkî m 1. küçüklük 2. mec küçüklük (insana yakışmayacak, insanın değerini düşüren davranış)
biçûkî xwe dîtin l/bw küçüksemek
biçûkîtî m küçüklük
biçûkîtî dibêje hêk, mezin dibe dibêje papê büyüdükçe gerizekalı oluyor
biçûkker rd küçültücü
biçûkketî rd aşağılaşmış olan
biçûkketin m aşağılaşma
biçûkkirî rd küçültülmüş, ufaltılmış
biçûkkirin m 1. küçültme 2. ufaltma 3. mec küçültme (onurunu azaltma) 4. küçültme (yaşını gizleyerek küçük gösterme) 5. rz küçültme
biçûkokî rd küçücükçe, küçürek
biçûkoyî rd küçürek
biçûktayî m 1. küçüklük 2. mec küçüklük (insana yakışmayacak, insanın değerini düşüren davranış)
biçûktî m küçüklük
biçûktirîn rd maksimum
biçûkxistî rd küçük düşürülmüş
biçûkxistin m aşağılama, aşağılatma, küçük düşürme, hor görme, tahkir etme
biçûl rd çullu
biçûlek rd küçücük
biçûnehat rd işlek * riya biçûnehat işlek yol
biçûnehatî m işleklik
biçûnok rd küçücük
bicuret rd cüretli
bidab rd gelenekli
bidaçek rz/rd edatlı, ilgeçli
bidahat rd gelirli, hâsılatlı
bidahk rd iddialı
bidamar rd damarlı
bidamezirak rd kurumlu, müesseseli
bidamezirakkirin l/bw kurumlaştırma
bidamezirawe rd kurumlu, müesseseli
bidamezrakbûn m kurumlaşma, müesseseleşme
bidamezrawe bûn l/bw kurumlaşmak
bidamezrawe kirin l/bw kurumlaştırmak
bidamper rd damperli
bidamusk rd yeleli
bidan ödemeli.
bidantêl rd dantelli, dantelâlı
bidar rd 1. ağaçlı 2. sopalı
bidar da kirin bnr bi dar de kirin
bidardakirî bnr bidardekirî
bidardarok rd sarkaçlı, rakkaslı
bidarde bûn l/bw asılmak
bidardebûn m asılma
bidardekirî rd 1. asılı 2. asılmış, idam edilmiş olan
bidardekirin m 1. asma 2. sarkıtma (sallandırma, asma) 3. asma, (asarak) idam etme, sehpaya çekme
bidarezû h pekçe
bidarî ketin l/bw görüşmek
bidarik rd sopalı
bidarkirin m ağaçlandırılma
bidartest rd topuzlu
bidartûn rd makaralı
bidarû rd ilâçlı
bidarvekirî rd asılı
bidarvekirin l/bw asmak
bidarxûn rd kapaklı
bidasî rd kılçıklı
bidaw rd peşli
bidawet rd düğün dernekli
bidawî sonlu.
rd bitimli, sonlu
bidawîanîn m 1. sonuçlandırma, noktalama 2. sonuç alma 3. sonuçlama, sona erdirme
bidawîbûn m 1. sonuçlama, neticelenme 2. son bulma, sona erme, nihayetlenme, sonuçlanma
bidawîbûyîn m sonuçlanış, neticeleniş
bidawîhatin m sona erme, tamam olma
bidawîkirin m sonuçlandırma, neticelendirme
bidawîng rd bitimli
bidaxe ku h neyaz ki, özülerek söylüyorum
bidayik rd analı
bide m 1. ver 2. vergi
bidê rd analı
bidebare rd azıklı
bidehî rd adaklı
bidek rd hileli
bidelam rd tortulu
bideleme rd tortulu
bidelîl rd delilli, kanıtlı
bidêlindêz rd törenli
bidêm rd yanaklı
bidem (i) rd demli * çayeke bidem demli bir çay
bidem (ii) rd/h zamanlı
bideman (i) rd imtiyazlı
bidemançe rd tabancalı
bidemangirtin m kiralama, icar etme
bidemanî h kiralık olarak, icar olarak
bidemanî dan l/bw kiraya vermek, icara vermek
bidemjimêr rd saatli
bidemxe rd damgalı
biden rd küpsüz
bidendik rd 1. çekirdekli 2. kütlü (pamuk çekirdeği gibi)
bideng sesli.
rd/h 1. sesli, sesli olarak 2.rz ünlü, sesli
bidengê bilind bangır bangır
(an jî êlî) peyivîn (xeber dan an jî qise kirin) üst perdeden konuşmak
bidengê bilind dan qîran bangır bangır bağırmak
bidengê bilind qîr kirin bangır bangır bağırmak
bidengê hindrû xeberdan (axivîn an jî peyivîn) üst perdeden konuşmak
bidengî rd düğün dernekli
bidengik rd kursaklı
bidengvedan rd yankılı
bidep rd tahtalı
bideq dövmeli.
bideramet rd 1. gelirli, hâsılatlı 2. bereketli
biderbejêr rd inişli
biderbejêr û derbejor (an jî berjor) inişli çıkışlı (veya yokuşlu)
biderd rd 1. dertli 2. dertli (hastalıklı) 3. acılı, kederli (acısı olan kimse) * jinika biderd acılı kadın
biderdbûn m 1. dertli olma 2. dertlilik
bidêre rd fistanlı
biderece rd dereceli
biderengî rd gecikmeli
biderengî xistin l/bw 1. tehir etmek 2. geciktirmek 3. (bir işi) sürüncemede bırakmak, savsaklamak, aksatmak, geciktirilmek
biderengîketin m 1. gecikilme, gecikme 2. aksama
biderengîxistin m 1. tehir etme 2. geciktirme 3. (bir işi) sürüncemede bırakma, savsaklama, aksatma, geciktirilme
biderengxistî rd tehirli
biderevekirin m soyma
bidergeh rd kapılı
bidergistî rd/nd nişanlı, yavuklu
bidergûş rd emzikli, çocuklu kadın (memede çocuğu olan kadın)
biderî rd kapılı
biderkenar rd çıkmalı, derkenarlı
biderkirin m dışarı çıkarmak 2. kovma, sürme
biderman rd dermanlı, ilâçlı
biderxur rd azıklı
biderzî rd iğneli
bidesen rd desenli
bidest rd elli (eli olan)
bidest û lep dişli tırnaklı (saldırıcı olan, sözünü geçiren)
bidest xistin ele geçirmek, elde etmek.
l/bw 1. elde etmek, sağlamak, temin etmek 2. edinmek (kendini bir şeye sahip kılmak) * ez dixwazim der barê vê mijarê de hin agahî bi dest bixim bu konuda bilgi edinmek istiyorum * ji bo kar û şolê xwe min ji xwe re hespek bi dest bixista dê rind bûya işlerim için bir at edinseydim iyi olurdu 3. kazanmak, elde etmek, başarılı sonuç almak 4. ele geçirmek 5. ulaşmak (elde etmek, erişmek) 6. sonuç almak (verim almak)
bidestav rd apdestli
bidesteber rd garantili
bidestêxwe bûn l/bw 1. (birinin) karışanı görüşeni olmamak 2. serbest, kimseye bağımlı olmamak
bidestgirtî rd/nd nişanlı, yavuklu
bidestî rd saplı (aletler için)
bidestik rd kulplu
bidestketî rd elde edilmiş, sağlanmış olan
bidestketin m bulunma, sağlanma, temin edilme
bidestneketin m bulunmaz olma
bidestnimêj abdestli.
rd aptesli
bidestûlep rd 1. güçlü 2. gürbüz, iri yarılı 3. zinde
bidestûlepkê h el yordamıyla
bidestûpê rd 1. güçlü, kuvvetli 2. kelle kulak yerinde 3. gürbüz, iri yarılı 4. becerikli
bidestûpê bûn l/bw 1. güçlü kuvetli olmak 2. kelle kulak yerinde olmak 3. gürbüz olmak 4. zinde olmak 5. becerikli olmak
bidestûr rd izinli
bidestveanîn m ele geçirme
bidestveberdan m kaptırma
bidestxistî m 1. edinim 2. rd sağlanmış, temin edilmiş olan 3. kazanç
bidestxistin m 1. elde etme, sağlama, temin etme 2. edinme (kendini bir şeye sahip kılmak) 3. kazanma, elde etme, başarılı sonuç alma 4. ele geçirme 5. ulaşma (elde etme, erişme) 6. sonuç alma (verim alma)
bidev 1. ağızlı, ağzı olan 2. çenesi kuvvetli 3.rd/nt iştahlı, pis boğaz
bidev û çene bûn çenesi kuvvetli olmak
bidevang rd kapaklı
bidevdeling rd 1. paçalı * derpiyê bidevdeling geniş paçalı don 2. paçalı (tüyleri ayaklarına kadar uzanan kuş veya kümes hayvanı) * kevoka bidevdeling paçalı güvercin
bidevek rd kapaklı
bidevekî bûn l/bw ağız birliği için de olmak, söz birliği içinde olmak
bidevgirk rd tıkaçlı
bidevgîrk rd tapalı, tıpalı * şûşeya bidevgîrk tapalı şişe
bidevgirtek rd kapaklı
bidevik rd 1. ağız, ağızcık 2. kapaklı 3. tıpalı, tapalı, tıkaçlı
bidevik û çenikên xwe kirin kendi becerisiyle yapmak
bidevjeng rd çeneli, konuşkan, ağız dalaşı yapmayı seven
bidevkî sözlü olarak, şifahen.
bidevkî bûn l/bw söz birliği içinde olmak, aynı telden çalmak
bidevnixûn rd kapaklı
bidevşik rd çapalı (çapası olan)
bidevû çen bûn l/bw ağzı lâf (veya lâkırdı) yapmak, lâf ebesi olmak
bidevûçen rd çenebaz, konuşkan, dilli, lâf ebesi, lafazan, lâkırdıcı
bidevûziman rd lâf ebesi, lafazan, çenebaz
bidew rd ayranlı
bidewijm rd tortulu
bidewlet rd talihli
bidewlet e başı devletli (talihli)
bidewr rd devirli
bidexîl rd çekmeceli
bidexîlok rd çekmeceli
bidexwîn rd kapaklı
bideyn 1. borçla, veresiye 2. ödünç olarak 3. ödünç * tu dikarî hinek pere bi deyn bidî min? bana biraz ödünç para verebilir misin?
bideyn dan l/bw 1. borçla vermek 2. ödünç vermek
veresiye vermek
bideyn girtin l/bw 1. borçla almak 2. ödünç almak
bideyn jê stendin ödünç almak
bideyn stendin l/bw 1. borçla almak 2. ödünç almak
ödünç almak
bideynstendî rd ödünçleme
bidibêt rd fitilli (koltuk ve sandalye gibi oturulan eşyalar için)
bididan rd dişli (dişleri olan)
bidifin rd burunlu
bidijwarî h güçlükle, zorlukla, çetin bir şekilde
bidil rd 1. içten, içtenlikli 2. istekli, gönüllü 3. hevesli, heveskâr 4. sevdalı, aşık
bidil û bêdil gönüllü gönülsüz
bidîlan rd düğün dernekli
bidilêxwetî m gönüllülük
bidilînî h duygusal olarak
bidilm rd tortulu
bidilûcanî m içtenlik
bidilxweşî memnuniyetle.
bidîmen rd görüntülü, manzaralı
bidimik rd gagalı
bidimîn rd uğultulu
bidims rd pekmezli
bidîn rd dinli, dini olan
bidindik rd gagalı
bidingînî rd gümbürtülü
bidîploma rd diplomalı
bidîqat rd dikkatli
bidir rd yırtmaçlı
bidiraf paralı.
bidiran dişli.
rd dişli (dişleri olan)
bidirêjkayî rd uzunlamasına, tulânî
bidîrek rd 1. direkli 2. gönderli * alaya bidîrek gönderli bayrak
bidirik rd dikenli
bidîrok rd tarihli
bidîsgotin rd nakaratlı
bidîsiplîn rd disiplinli
bidîsiplînkirin m disipline etme, sıkıya alma
bidîwar rd duvarlı
bidîwaran girtin l/bw 1. duvarlara tutunmak 2. o duvar senin, bu duvar benim
bidiyar ketin l/bw 1. -i aşmak 2. gelip bakmak
bidîzanterî bj/rd dizanterili
bidizî gizlice.
bidlîs Bitlis.
bidobe rd ağdalı
bidoç rd kuyruklu
bidoçik rd kuyruklu
bidoktora rd doktoralı
bidolîdank rd salıncaklı
bidomat rd belâlı
bidon rd 1. yağlı * porê bidon yağlı saç 2. gazlı, gaz yağlı
bidor rd sıralı, dizili (yere, zamana, konuya göre olan) * axaftina bidorê sıralı konuşma
bidora (…) ketin l/bw ağzını aramak (veya yoklamak) * em bi dora wî ketin lê em jê tiştek hîn nebûn ağzını aradık ancak bir şey öğrenemedik
bidorê 1. sıra ile, sırayla, sırasıyla 2. rd dönüşümlü * greva xwebirçîhiştinê ya bi dorê dönüşümlü açlık grevi 3. nöbetleşe
bidorê kirin nöbetleşmek
bidoşek rd döşekli
bidostik rd yarı olan, sevgilili
bidox rd saplı (aletler için)
bidû rd dumanlı * barûda bidû dumanlı barut
bidû bûn l/bw dumanlamak
bidua rd dualı
bidûbûn m dumanlama
bidûçik rd çekik (göz için)
bidûkel rd buharlı
bidûketin m 1. ardına düşme, peşine gitme, güdeleme 2. üstüne düşme, üzerine düşme, arama (önem verip isteme)
bidûmahîk rd sonlu
bidûman rd 1. dumanlı (toz toprak dumanı vb. için) 2. dumanlı (sisli) * çiyayên bimij û dûman dumanlı dağlar
bidûman bûn l/bw dumanlamak
bidûmanbûn m dumanlama
bidûmen rd dümenli
bidurdî rd tortulu
bidûrebîn rd dürbünlü
bidûrketin m uzaklaşma
bidûrxistin m uzaklaştırma
bidûv rd kuyruklu
bidûvçik rd 1. kuyruklu (göz için) 2. çekik
bidûvçika çavan lê nihêrîn göz ucuyla bakmak
bidûvdirêjî h 1. etraflıca, derinlemesine, derinliğine 2. uzun uzadıya
bidûvik rd kuyruklu
bidûxan rd dumanlı (ateş dumanı için)
bidûxan bûn l/bw dumanlamak
bidûxanbûn m dumanlama
bieba rd abalı
biebr rd daralı, darası içinde olan
biecele rd aceleci, içi tez
biecelebûn m acelecilik
biedab rd 1. iltihaplı 2. akıntılı (yara bereden gelen su için)
biedalet rd adaletli
biedeb rd edepli, görgülü, terbiyeli
biedeb be! edep yahu!
biedeb bûn l/bw edeplenmek, görgülenmek
biedebbûn m 1. edeplenme 2. usluluk
biedebî m edeplilik, terbiyelilik
biefsûn rd afsunlu, sihirli
biefyon rd afyonlu
biegal rd kuşaklı
biehliyet rd ehliyetli
biêk re qîjîn l/bw çığrışmak
biêk re qîrîn l/bw çığrışmak
biekl rd lezzetli, leziz
bieklbûn m lezzetlenme
bieklî m lezetlilik
bieklkirin m lezetlendirme
bieks rd dingilli
bielektrîk rd elektrikli
bielektrîkbûn m elektriklenme
bielektrîkkirin m elektriklendirme
bielem rd elemli
bielmas rd elmaslı
biêm ketin m arpalama
biemad rd istençli
biemeliyat rd ameliyatlı
biencam rd sonuçlu, neticeli
biencambûn m sonuçlanma, bitme (sona erme, tamamlanma)
biencamkirin m sonuçlama, neticelendirme
biendaze rd 1. ölçülü, tartılı * gotineke biendaze tartılı bir söz 2. temkinli, ihtiyatlı
biendîşe rd endişeli
biendiz rd ayarlı
bienfeksiyon rd enfeksiyonlu
bierebe rd arabalı
biern rd inatçı
biêş acılı.
rd acılı, ağrılı, elemli
biêş û kul elemli
biêşê ketin l/bw salgın hastalığına yakalanmak, hastalığa yakalanmak
biêşîk rd hastalıklı, marazlı, hasta
biêşk rd ıstıraplı
biesl rd 1. kökenli (belli bir kaynağa dayanan) 2. köklü
biesl û fesl soylu soplu
biesmandev rd damaklı
biespas rd espaslı, aralıklı (dizgide kelimeler, harfler veya satırlar arasında açıklığı olan)
bieşq rd şevkli
biesrar rd esrarlı * cixareya biesrar esrarlı sigara
bieşya rd eşyalı
bietîket rd etiketli
bietlayî fiz/rd aralıklı
bievdayî h kulca, kul adaletine göre
biewle rd güvenli, emnyetli
biewletî rd güvenceli, garantili
biewr rd 1. bulutlu 2. mec bulutlu (üzerinde bulut varmış gibi bulanık görünen) 3. bulutlu, kapalı, bulanık, güneşsiz * hewaya biewr bulanık hava
biexlaq rd ahlâklı
biexlaqî m ahlâklılık
bieyar rd 1. ayarlı (saat, makine vs. için) 2. ayarlı (altın, gümüş gibi madenler için)
bieybik rd özürlü, kusurlu
bieyne rd aynalı * dolaba bieyne aynalı dolap
bieynik rd aynalı
biezamet rd azametli
biezet rd ikramcı
biezet û îkram ikramcı, ikramda bulunmayı severek
bieziyet rd eziyetli, üzgülü
biezm rd azimli
bifaçeta rd façetalı
bifaîz rd faizli
bifal rd dalaplı
bifal (i) rd fallı
bifal (ii) bnr bifehl
bifalso rd falsolu
bifanos rd fanuslu
bifanûs bnr bifanos
bifatûre rd faturalı
bifayiz rd faizli
bifazîlet rd faziletli, erdemli
bifedî rd arlı, utangaç
bifehlbûn m dalap olma
bifêkî rd meyveli
bifelaket rd felaketli
bifeleqe rd falakalı
bifener rd fenerli
biferexet rd feragatlı
biferfûr rd çinili
bifermo b buyur, buyurun
bifermoyî h buyur ederekten
bifes rd kavuklu
bifesal rd biçimli
bifeşk rd engelli
bifetl rd dönemeçli, virajlı
bifetlanek rd dönemeçli, virajlı
bifetlonek rd dönemeçli, virajlı
bifeyde rd faydalı
bifêz rd 1. afra tafralı, çalımlı, gösterişli, afili 2. kibirli
bifîgur rd figürlü
bifikar rd 1. düşünceli 2. kaygılı
bifikare rd 1. endişeli 2. sakıncalı
bifîkin rz ıslıklı
bifikir rd düşünceli, düşünce sahibi
bifilîgran rd filigranlı
bifilître rd filtreli, süzgeçli
bifîltre rd filtreli
bifind rd mumlu
bifîq rd düdüklü
bifîqeroşk rd mantarlı
bifir rd şımarık
bifir bûn l/ngh şımarmak
bifir kirin l/gh şımartmak
bifiraq rd kaplı (kap kacaklı)
bifiravîn rd öğle yemeğini yemiş olan
bifirbûn m şımarma
bifirbûyîn m şımarma, şımarış
bifirêketin m kanatlanma
bifirengzehmetî rd frengili
bifirfir rd fırfırlı
bifîrfîrk rd düdüklü
bifirî rd şımarık
bifirî bûn l/ngh şımarıklaşmak
bifirî kirin l/gh şımarıklaştırmak
bifirîbûn m şımarıklaşma
bifirîkirin m şımarıklaştırma
bifirîtî m şımarıklık
bifirkî h şımarıkça
bifirkirin m şımartma
bifirmisk rd yaşlı (göz için; yaşla dolmuş)
bifirne rd fırınlı
bifirtî m şımarıklık
bifirtûne rd 1. fırtınalı 2. fırtınalı (karışık, gürültülü, tartışmalı) (mec)
bifişek rd fişekli
bifişengbend rd fişeklikli
bifişkefişk rd aksırıklı
bifişkîn rd aksırıklı, hapşırıklı
bifişkîn û pişkîn a ksırıklı tıksırıklı
bifîstan rd fistanlı
bifîsto rd fistolu
bifitîl rd fitilli
bifitrik rd mantarlı
bifiyaqe rd fiyakalı, çalımlı
bifîz rd afra tafralı, afili
bifondoten rd düzgünlü
biforma rd 1. önlüklü, uniformalı (okul önlüğü için) 2. formalı
biformûl rd formüllü
bifors rd 1. forslu (üzerine fors çekilmiş gemi veya otomobil) 2. forslu, fiyakalı çalımlı, gösterişli, afili
bifosfat kîm/rd fosfatlı
bifosfor rd fosforlu
bifosîl rd fosilli, taşıllı
bifote rd çarşaflı (çaşaf giymiş olan kimse)
bifotik rd çarşaflı
bifûtik bnr bifotik
biga rd dalaplı
bigabûn m dalap olma (inek için)
bigagolekê çûn l/bw emeklemek
bigalûk rd mahmuzlu
bigamet rd gametli
bigarantî rd garantili, güvenceli
bigarij rd güçlü
bigarîte as/rd kirişli
bigarnîtur rd garnitürlü
bigaz rd tepeli
bigaz (i) rd gazlı
bigaz û bêlan engebeli (arazi)
bigazin rd sitemli
bigazinc rd sitemli
bigêç rd tebeşirli
bigêdûk rd 1. gedikli (gediği olan) 2. tipili
bigef rd tehditli
bigef û gur bûn l/bw tehtidkâr olmak
bigêjahî rd gaileli * karekî pir bigêjahî çok gaileli bir iş
bigêl rd killi * erda bigêl killi toprak
bigelemşe rd 1. sorunlu, problemli 2. tartışmalı * gelşeke bigelemşe tartışmalı bir sorun
bigelêş rd sorunlu, problemli
bigelş rd sorunlu
bigem rd gemli
bigen rd çentikli
bigengeşe rd tartışmalı * gelşeke bigengeşe tartışmalı bir sorun
bigepik rd kursaklı
bigeprûg rd kursaklı
bigerdebil rd hortumlu
bigerdî rd gelenekli
bigeremol rd kargaşalı, çalkantılı (karışıklı durum)
bigerew rd bedelli
bigergere rd makaralı
bigêrik rd karıncalı
bigerînek rd girdaplı
bigerketin m 1. hareketlenmeye başlama 2. konuşkanlığı tutma 3. konuşmaya başlama (alay yoluyla) 4. çalışmaya başlama, işler duruma gelme (cihaz için) 5. faaliyete geçme
bigêruf rd yetenekli
bigerxistin m 1. hareketlendirme 2. (birinin) ağzını açma, konuşturmaya başlatma 3. çalıştırma, işler duruma getirme (özellikle makine ve aletler için)
bigetîre rd tutkallı
bigewde rd gövdeli
bigewdebûn m gövdelenme
bigewher rd gevherli, cevherli
bigewrî rd boğazlı * cêrê bigewrî boğazlı testi
bigewriya (...) de neçûn l/bw 1. boğazından geçmemek 2. yemeden içmeden kesilmek
bigewz rd sevinçli
bigewzbûn m 1. sevinçli olma 2. yüzü gülme (feraha kavuşma)
bigîhev rd kısmetli
bigihînek rz/rd bağlaçlı
bigilêz rd salyalı
bigîlk rd killi
bigilûr h kalabalıkça
bigir (i) nd/nt alıcı
bigir (ii) rd tepeli * erda bigir û tepik tepeli arazi
bigîrak rd tutkallı
bigiram saygın.
bigirde rd 1. kalçalı 2. kalçalı (kalçası iri ve geniş olan)
bigirê (i) rd 1. düğümlü (düğümü olan) 2. budaklı
bigirê (ii) rd urlu
bigirê dank ilintili.
bigirêk rd 1. düğümlü (düğümü olan) 2. budaklı, düğümlü * guliyên bigirêk ên dara çinarê çınar ağacının düğümlü dalları 3. ilmikli
bigirî ve kirin l/bw ağlatmak
bigirîn rd ağlamaklı
bigirîşk rd kıvırcıklı
bigîrobûnî rd gecikmeli
bigirtek rd alındılı, makbuzlu
bigirûv rd kanıtlı
bigîsin rd saban kulağılı
bigivkarik rd mantarlı
bigiya rd otlu
bigîzme rd çizmeli
bigizrek rd tortulu
bigoçel rd kancalı
bigogird rd kükürtlü
bigomiz rd kubbeli
bigomtil rd topuzlu saç
bigorî kirin l/bw 1. kurban etmek 2. kurban etmek, feda etmek (kendi çıkarı için birini veya bir şeyi feda etmek)
bigorîbûn m kurban olma
bigorîkirin m 1. kurban etme 2. kurban etme, feda etme (kendi çıkarı için birini veya bir şeyi feda etme)
bigoşe rd köşeli
bigoşt rd 1. etli 2. etli (meyveler için) * zeytûneke bitehm û bigoşt etli, lezetli bir zeytin 3. etli butlu, semiz, gödeş
bigoşt goştê canê (yekî) ketin birine musalat olmak, birine rahat vermemek
bigotin rd sözlü, söz ile
bigotina (yekî) kirin 1) lâfını dinlemek, lâf dinlemek 2) fikriyle hareket etmek
bigotina kurt kısacası
bigotina mele bike bi emelî wî meke imamın dediklerine uy
bigotinan çûn hev 1) birbirine lâf dokundurmak 2) birbirine sözlü sataşmada bulunmak
bigovan rd şahitli
bigoyîn nöbetleşe.
bigozegirê rd ilmikli
bigû rd boklu
bigubre rd gübreli
bigufik rd püsküllü
biguh rd kulaklı
biguhan rd memeli (hayvanlar için)
biguhar rd küpeli
biguhaztinî naklen.
biguhê (yekî) de (an jî ve) çûn duymak, duyum almak
biguhê (yekî) ketin kulağına gelmek, duyum almak
biguhezî h naklen
biguhik rd kulaklı
bigujîn rd şakırtılı (yağmur ve su sesinin şakırtısı için)
bigul rd güllü (güllü olan)
bigulbank rd saçaklı
bigule rd kurşunlu
bigulî rd 1. dallı 2. örüklü
bigulik rd 1. küpeli 2. saçaklı
bigulîşk rd saçaklı
bigulmit rd budaklı
bigulpik rd kursaklı
biguman rd kuşkulu, şüpheli
bigumbet rd kubbeli
bigumîn rd gümbürtülü, uğultulu
bigumînî rd gümbürtülü
bigumrik rd gümrüklü
bigun rd taşaklı
biguncanî kapsamlı.
bigunik rd 1. taşaklı 2. argo taşaklı (yiğit)
bigupik rd uçlu
bigura (…) kirin l/bw lâf dinlemek * bigurê min bike sözümü dinle
bigurmînî rd gümbürtülü
bigurz rd topuzlu
biguvah rd şahitli
biguwah rd şahitli
bigûz rd cevizli
bigûzik rd kozalı
bih b bü
bih (ii) m ayva
bih (iii) m gık
biha değer, eder, kıymet, paha, pahalı, rayiç.
n 1. paha, fiyat, eder değer 2. 2. ab fiy(bir mal veya iş gücü için uygun görülen para karşılığı) 3. ab fiy(bir değer ile para birimi arasındaki ilişki) 4.rd pahalı (ucuz karşıtı) * kesê pêzan bihayê bînayê diyar kir binanın değerini bilir kişi yaptı 5. ağır (değeri çok olan, pahalı)
biha bûn pahalılaşmak.
l/ngh 1. pahalanmak, pahalılaşmak, fiyatlanmak 2. pahalanmak, zamlanmak 3. artmak (değeri yükselmek) * bihayê erseyê zêde bû arsanın fiyatı artı
biha dan (an jî firotin) pahalı satmak
biha daxistin l/gh indirim yapmak (veya etmek), fiyat düşürmek
(an jî daşikandin) fiyat indirmek
biha di (tiştekî) dan değer biçmek
biha emrzêde ye, erzan emirkin e ucuzdur vardır illeti, pahalıdır vardır hikmeti
biha eyar kirin fiyat ayarlamak
biha kirin l/gh 1. pahalılandırmak 2. artırmak (fiyat artırmak)
biha li ser (yekî) rûniştin pahalıya oturmak (veya pahalıya mal olmak)
biha pê dan l/bw değer vermek
değer biçmek
biha şikandin l/gh indirim yapmak (veya etmek), değer düşürmek, fiyat kırmak (veya düşürmek)
biha xistin l/gh indirim yapmak (veya etmek), fıyat düşürmek
biha yê (tiştekî) zêde bûn 1) zamlanmak, zam görmek 2) artmak, değeri yükselmek * bihayê erseyê zêde bû arsanın fiyatı artı
biha yê lêzêdebûyî katma değer
bihabûn l/ngh 1. pahalılık 2. pahalanma, pahalılaşma, pahalı olma, fiyatlanma 3. zamlanma 4. artma
bihabûna tiştan hayat pahalılığı
bihabûyîn m 1. pahalanış, pahalılaşma, fiyatlanma 2. zamlanış 3. artış
bihacet rd âletli
bihadar rd 1. pahalı 2. değerli, kiymetli
kirin l/gh pahalılandırmak
bihadar bûn l/ngh pahalılaşmak
bihadarbûn m pahalılaşma
bihadarbûyîn m pahalılaşma
bihadarî m pahalılık (fiyatların yüksek olması durumu)
bihadarkirin m pahalılandırma
bihadaxistî rd indirimli
bihadaxistin m indirim yapma (veya etme), fiyat düşürme
bihafiroş nd/nt pahacı
bihafiroşî m pahacılık
bihafize rd hafızalı
bihagiran rd 1. değerli 2. değerli mücevher
bihagiranî m pahalılık, zam
bihaker rd pahalandrıcı
bihakirî rd zamlı, bindirimli
bihakirin m 1. pahalılandırma 2. artırma, bindirim (fiyat artırma)
bihal rd hamile
bihalekî bûn l/bw hamile olmak
bihalet rd sabanlı
bihar m 1. bahar, ilkbahar (kuzey yarım küre için; 21 Martta gece gündüz eşitliğiyle başlayarak 22 Haziranda gün dönümü ile biten kış ve yaz arasındaki mevsim) 2. bahar, ilkbahar (bu mevsimde ağaçlarda açılan çiçek ve yapraklar) 3. mec bahar (gençlik çağı)
bihar an bi dilê xwe meyne (ortalığı) toz pembe görme
bihar bi dilê xwe anîn (ortalığı) toz pembe görmek
bihar bi kulîlkê çênab e bir gülle bahar gelmez
bihar hat zivistan hilhat bahar kışı ortadan kaldırdı
bihara dilan ümit dünyası
bihara navîn nd nisan ayı
bihara paşîn nd mayıs ayı
bihara pêşî nd mart ayı
biharat baharat
m baharat
biharat kirin l/gh baharatlamak, baharat katmak
biharatdank m baharatlık
biharatfiroş nd/nt baharatçı
biharatfiroşî m baharatçılık
biharatkirî rd baharatlı, baharat katılmış olan
biharatkirin m baharatlama, baharat katma
bihare (i) m baharlık
bihare (ii) nd yazlık (bir buğday türü)
biharê pez, havînê werz, payizê rez û zivistanê ez baharda mal davar, yazın bağ bahçe, sonbaharda bağve kışında ben kendim
biharê têr neke, payîzê xwe bi derengî nexe ‘her şeyi zamanında ve ona uygun yap’ anlamında bir deyim
biharewar n barda konaklanan yurt
biharî rd baharlık, bahara özgü olan
bihariye wj/m bahariye
biharkî rd bahara özgü, baharla ilgili
biharok bot/m bir ot adı
bihartî rd 1. geçmiş olan 2. geçirmiş olan 3. aşmış olan
bihartin m 1. geçirme (geçme işini yaptırma, geçmesini sağlama) 2. geçirme (bir süre yaşama, oturma, kalma) 3. geçirme (herhangi bir durumu yaşamış olma) 4. geçme (üstünlük sağlama) 6. geçinme (anlaşma, uzlaşma) 7. geçirme, sürme (herhangi bir durum içinde olma) 8. savma, atlatma (sıkıcı bir durumu geçirme) 9. sineye çekme 10. aşma
l/gh 1. geçirmek (geçme işini yaptırmak, geçmesini sağlamak) 2. geçirmek (bir süre yaşamak, oturmak, kalmak) * tu şevê li der bibihêrî dê baş be geceyi dışarda geçirsen iyi olur eger 3. geçirmek (herhangi bir durumu yaşamış olmak) * rojên xweş bihartin iyi günler geçirmek * nexweşîn bihartin hastalık geçirmek 4. geçmek (üstünlük sağlamak) 6. geçinmek (anlaşmak, uzlaşmak) * jin û mêr xweş bi hev re dibihêrin karı koca iyi geçiniyorlar 7. geçirmek, sürmek (herhangi bir durum içinde olmak) * di nava çar dîwaran de jiyana karmendî dibihart dört duvar arasında memur hayatı sürüyordu 8. savmak, atlatmak (sıkıcı bir durumu geçirmek) * min nexweşîn bihart hastalığı savdım 9. sineye çekmek 10. aşmak * ji bavê xwe bihartiye babasını aşmış
biharwar n bahar yaylası
bihaşikandin ab/m değer düşürümü, fiyat kırımı
bihaşikestî rd indirimli
bihaşikestin bz/m indirim
bihasil rd verimli
bihatî m pahalılık (fiyatların yüksek olması durumu)
bihatin rd 1. gelirli, geliri çok olan 2. bereketli
bihatîya tiştan hayat pahalılığı
bihavêrke rd çemberli
bihavil rd faydalı, yararlı
bihawêr rd çemberli
bihawîd rd hörgüçlü
bihax bnr boyax
bihaxistî rd indirimli
bihaxistin m indirim yapma (veya etme), fıyat düşürme
bihayê (tiştekî) aşkera kirin 1) fiyatını belirtmek 2) adını koymak
bihayê (tiştekî) kifş kirin değer biçmek
bihayê (tiştekî) zêde kirin zamyapmak
bihayê biservekirî katma değer
bihayê destekirî taban fiyat
bihayê herî zêde tavan fiyatı
bihayê kêm düşük fiyat
bihayê kirînê bz alış fiyatı
bihayê lêzedebûyî nd katma değer
bihayê mal rabûn zam gelmek
bihayê maliyetê maliyet fiyat
bihayê misoger maktu fiyat, kesin fiyat
bihayê pir zêde astronomik fiyat
bihayê radekirî üst değer, taban fiyat
bihayê tewat sabit fiyat
bihayê xwînê hiq kan ahçesi
bihayê zêde yüksek fiyat
bihayî m 1. bahalılık (fiyatların yüksek olması durumu) 2. pahalılık (fiyatların yükselmesi, fiyat artışı)
bihayî çêbûn hayat pahalılığı olmak
bihazan nd/nt pahalılık uzmanı
bihazanî m pahalılık uzmanlığı
bihazirî rd hazırlıklı
bihê (..) kirin l/bw (birine) sözle saldırmak
bihêb rd dehşetli
bihebik rd 1. taneli, tanecikli 2. çiğitli, kütlü * pembûye bihebik kütlü pamuk
bihêçik rd yuvalı
bihêcin rd hörgüçlü
bihecm rd hacimli
bihedan rd sabırlı
bihedar sabırlı.
bihedîse rd hâdiseli, olaylı
bihedûr rd erinçli
bihejm kirin sayılamak, rakamlamak.
bihejmetkarî h hayranlıkla
bihêl rd taraflı
bihelahela rd gürültülü, patırtılı
bihêlane rd salıncaklı
bihêlanok rd salıncaklı
bihelboq rd ilmikli
bihêlekan rd salıncaklı
bihêlî rd aynalı
bihêlik rd taşaklı
bihêlim rd tutkallı
bihêlîn rd yuvalı
bihêlkan rd salıncaklı
bihelqe rd halkalı
bihemd rd istençli
bihemîle rd gebe
bihemîle man l/bw gebe kalmak
bihemîleman m gebe kalma
bihemîlemayîn m gebe kalış
biheml bnr bihemle
bihemle rd gebe
bihemlegerîn m gebe kalma, döl tutma
bihendaze rd 1. ölçülü, dengeli, hesaplı, ölçülü biçili (davranış ve düşüncelerinde aşırı olmayan) 2. ölçülü, doz * her gav henekên xwe bihendaze dikir her zaman şakalarını dozunda yapardı 3. ölçülü, itidallı, sakıngan 4. uyanık
bihendaze hereket kirin hesaplı hareket etmek
bihendazebûn m 1. ölçülü davranma 2. titizlenme, titizleşme 3. suya sabuna dokunmama
bihendazetî m 1. ölçülülük 2. sakınganlık 3. uyanıklık
biheng rd 1. eğlenceli 2. şenlikli
bihengame rd gürültülü
biheq rd/ ücretli (ücret karşılığı yapılan)
biher rd beher, her bir
bihêram rd çarşaflı (çarşaf giymiş olan kimse)
biheraret rd hararetli
bihêrbar jeo nd/rd geçirimli, geçirgen
bihêrbarî m geçirimlilik, geçirgenlik
bihere rd testereli
bihereke rd harekeli
bihereket rd hareketli
biherî rd çamurlu
bihêrik rd kursaklı
bihêrk m 1. geçiş 2. geçit 3. mazı, geçmiş
biheş akıllı.
bihesab nd/nt 1. hesaplı 2. hesaplı, tutumlu
bihesasiyet rd hassasiyetli, duyarlıklı
bihêşî rd kenarlı (elbiseler vb. için)
bihesin rd demirli * ava bihesin demirli su
bihesîr rd hasırlı
bihêsir rd yaşlı (göz için; yaşla dolmuş)
bihesp rd atlı
bihesp kirin l/bw atlandırmak
bihesret rd hasretli
biheste rd çakmaklı
bihestî kemikli.
rd 1. kemikli (kemiği olan) 2. kemikli (iri kemikli)
bihêstir rd yaşlı (göz için; yaşla dolmuş)
bihêstrî rd dikenli
bihestyarî rd duyarlıklı
bihestyarî tevgerîn rd duygusal davranmak
bihetarî rd esasî
biheter rd ısrarlı
bihêtî m gelir
bihetûn rd fırınlı
biheval rd arkadaşlı, arkadaş sahibi
bihevalbiçûk rd eteneli
bihevalok rd eteneli
bihevalzarok rd eteneli
bihevbeşî kollektif.
bihevbûn m değme, bir şeye temas etme
bihevçûn m kavga etme, anlaşmazlığa düşme, araları açılma, bozuşma
bihevdan m 1. biriktirme 2. toplama, devşirme, toparlama (bir araya getirme, toplu duruma sokma)
biheve rd yapışık
bihevebûn m 1. yapışık olma 2. yapışıklık
bihevgaltekirin m şakalaşma
bihevgihan m bir araya gelme, birleşme
bihevgirtin m 1. kapışma, kavgaya girişme (veya tutuşma), takışma, (birbirine) girme 2. sürtüşme, didişme (uyuşmama, anlaşmama) 3. tutuşma, birbirini tutma, birbirine tutunma (birbirine ilinip dokunmak) 4. dalaş, dalaşma 5. dalaşma (köpekler boğuşup birbirini ısırma) 6. boğuşma, itişip kakışma 7. (birbirine) destek çıkma, dayanışma
bihevgirtinî h ittifakla
bihevguhartin m değiş etme, takas etme, takas tukas etme
bihevhenekkirin m şakalaşma
bihêvî rd umutlu, ümitli
bihêvîbûn m umutlanma, ümitlenme
bihêvîkirin m umutlandırma, ümitlendirme
bihevîr rd hamurlu
bihevîrtirş rd mayalı (hamur mayası için)
bihevkar rd iş birlikli
bihevkarîn m yenişme
bihevkenîn m gülüşme
l/bw gülüşmek
bihevketî rd 1. müteşekkil, oluşmuş 2. (birbiriyle) çatışık, çatışmalı, , kavgalı 3. kaynaşmış (birbirine iyice uymuş olan) 4. rz bileşik
bihevketin m 1. uyuşma (her konuda birbirine uyma) 2. (birbirine) çatma, çatışma, kapışma, takışma, kavgaya girişme (veya tutuşma), birbirine düşme, (girme veya girişme) 3. birbiriyle uyuşma, kaynaşma (birbirine iyice uyma) 4. toplaşma, toplanıp bir araya gelme, bir araya gelme 5. oluşma, kurulma
bihevkirin m 1. anlaşma 2. uyuşma)
bihevra birlikte, beraber.
bihevratî m 1. birliktelik 2. h ittifakla
bihevraz rd rampalı
bihevrebûn m 1. birlikte olma 2. birliktelik, beraberlik
bihevrebûyîn m birlikte oluş
bihevreçûn m 1. birlikte gitme, beraber gitme 2. at başı (beraber) gitme
bihevredan m 1. birlikte verme, beraber verme 2. (birbiriyle) konuşma
bihevregirîn m ağlaşma
bihevrehewtîn m ürüşme
bihevrereyîn m ürüşme
bihevreyî m birliktelik, beraberlik
bihevşadbûn m 1. oynaşma (birbiriyle oynama) 2. oynaşma (âşıktaşlık etme) 3. (birbirini) sevme, koklaşma, sevişme 4. sevişme, aşk yapma (cinsel ilişkide bulunma)
bihevve rd 1. bitişik 2. yapışık, kaynaşık 3.rd bütün (ufaklık olmayan) * hezarê bi hev ve bütün binlik
bihevve ne sıkı fıkı
bihewa rd havalı
bihewa ketin havalanmak.
bihewaketin m 1. havalanma, uçma 2. kalkışa geçme
bihewale rd 1. havaleli (havalesi olan) 2. havaleli (gereğinden çok yüksek)
bihewaxistin m 1. havalandırma, uçurma 2. havaya uçurtma
bihewcar rd sabanlı
bihewdik rd obruklu (doğal çukurlu)
bihewe! b sakin ol!
bihewes hevesli.
bihewî bnr bihêwî
bihêwî rd kumalı
bihêwirze rd gürültülü, patırtılı, şamatalı
bihewiz rd havuzlu
bihêwizî rd topuzlu
bihewrek rd süngerli
bihewrik rd kırıntılı
biheybet rd heybetli
biheyecan rd heyecanlı
biheyecanbûn m heyecanlanma
biheyecankirin m heyecanlandırma
biheykel rd heykelli
biheysiyet rd haysiyetli
biheytehol rd dağdağalı, şamatalı
biheyv rd aylı
biheyveron rd mehtaplı
bihêz rd 1. güçlü, kuvvetli (gücü olan) 2. güçlü (nitelikleri ile etki yaratan, etkili)
bihêz bûn kuvvetlenmek.
bihêzan as/rd kirişli
bihezaran binlerce.
bihêzbûn m güçlenme, kuvvetlenme
bihêzbûyîn m güçleniş, kuvvetleniş
bihezek rd bataklı
bihêzî m güçlülük
bihezir h 1. tahminen, yaklaşık 2.el alışkanlığı 3. göz kararı, kestirmece, kararlama
bihêzkirin m güçlendirme, kuvvetlendirme
bihêzok rd salıncaklı
bihî (...) kirin l/bw (birine) bağırmak, çıkışmak, bağırarak üstüne yürümek
bihî hev kirin l/bw bağrışmak
bihî ser û çavê (yekî) kir (birinin) yüzüne bağırmak
bihibir rd mürekepli
bihîçhar rd biberli
bihîdrat kîm/rd hidratlı
bihidûd rd hudutlu, sınırlı
bihijmet rd ihtişamlı
bihîkarî rd etkili, tesirli
bihikîn kîm/m aseton
bihilawestek rd askılı
bihilco rd askılı
bihîle rd 1. hileli 2. mec iletli, hastalıklı
bihilm rd buharlı
bihimalk rd ebeli (çocuk oyunlarında)
bihimîçk rd ebeli (çocuk oyunlarında)
bihimînî rd gümbürtülü, homurtulu
bihîn m gık
bihîn jê çûn gık demek
bihinarik rd yanaklı
bihinarok rd yanaklı
bihine kınalı.
rd kınalı
bihingafî saplantılı.
bihingil (i) rd kulplu
bihingil (ii) rd memeli (hayvanlar için)
bihingime rd eğlenceli
bihingînî rd gümbürtülü
bihingiv rd ballı
bihingiv bûn l/bw ballanmak (bala bulaşmak)
bihîpe rd kelepçeli
bihirî rd yünlü
bihirte rd kelepçeli
bihîs duygulu, duyarlı.
bihiş rd 1. bilinçli, şuurlu 2. şuuru yerinde, bilinci yerinde 3. bilinçli, akıllı
bihiş û mêjî beyinli, akıllı, düşünceli
bihişbûn m şuurlaşma
bihişbûyîn m şuurlaşma
bihişîbûn m şuurluluk
bihişmet rd görkemli
bihişt m cennet
bihîstek m duyu
bihîstevan nd/nt dinleyici
bihîstî rd işitilmiş, duyulmuş, mesmu
bihiştî (i) mzk/m bir tür müzik makamı
bihiştî (ii) rd cenetmekan, cennetlik, cennet sâkini
bihîstik m duyu
bihîstin l/gh 1. işitmek, duymak (kulakla algılamak, duymak) * çawa dengê doktor bihîst nebihîst baz da doktorun sesini işitir işitmez koştu * min dengê wê bihîst onun sesini duydum 2. işitmek (haber almak) 3. hissetmek, sezmek, duymak
m 1. işitme 2. duyma 3. hissetme, sezme
bihîstina min bihîstî duyduğum kadarıyla
bihîstinbar rd işitilebilir
bihîstingeh m dinleme salonu, oditoryum
bihîstinwer işitsel.
bihîstok m 1. ahize, alıcı * bihîstoka telefonê telefon alıcısı 2. kulaklık (ağır işitenlerin kullandıkları pilli araç) 3. rd duyarlı
bihîstokî rd steteskopik
bihistûmal rd atkılı
bihîstyar rd duyarlı, duyan, duyu sahibi olan
bihîstyarî m duyarlılık
bihîv (i) rd aylı
bihîv (ii) bot/m badem
bihîva kwîr nd taş bademi
bihîvokî rd badem şeklinde olan
bihîvterk m çağla
bihîz m işitim
bihizandin m çıkışmak
l/gh çıkışmak
bihîzar rd çarşaflı (çarşaf giymiş olan kimse)
bihîzbar rd işitsel
bihîzbarî rd işitsel, odyovizüel
bihîzek m 1. kulaklık (radyo, televizyon veya telsizde kulak ile verici arasında ses bağlantısını sağlayan arac) 2. kulaklık (ağır işitenlerin kullandıkları pilli araç)
bihizîn m çıkışma, harlama
l/ngh çıkışmak, harlamak
bihîzîn m işitiş, işitme
bihizûr rd huzurlu, erinçli
bihîzyar duyarlı.
rd duyarlı
bihîzyar kirin l/gh duyarlılaştırmak
bihîzyarî m 1. duyarlılık 2. rd işitsel
bihîzyarkirin m duyarlılaştırma
bihnijîn bnr bênijîn
biho m böcü, böcek (çocuk dilinde)
m 1. öcü 2. böcü, böcek (çocuk dilinde)
bihok (i) bot/m 1. ayva (Cydonia vulgaris) 2. ayva (bu bitkinin meyvesi)
bihok (ii) nd/m 1. öcü 2. böcek 3. haşere 4. çirkin
bihokên kirkirpokî bot/nd ekmek ayvası
bihoparlor rd hoperlörlü
bihorandin bnr bihurandin
bihorbar geçici.
bnr bihurbar
bihorîn bnr bihurîn
bihork geçit.
bihortin bnr bihartin
bihost m karış
bihost kirin l/gh karışlamak
bihostayî rd/h ustaca, ustalıkla
bihostek 1) bir karış (çok kısa kimseler için) * bihostek telê wî heye bir karış boyu var 2) bir karış (çok az) * bihostek erdê me heye bir karış toprağımız var
bihostek erd jê re nebûn qism (biri) iyileşip ölmemek
bihostek hatin ser (yekî) 1) çok sevinmek, sevinçten uçmak 2) mec kilo almak
bihostek û çartilî maşa kadar
bihostikik rd ufak tefek, çok ufak tefek olan
bihostkirin m karışlama
bihoy şartlı.
bihûçik rd yenli
bihujandin m 1. eritme 2. kal (eriterek ayırma)
l/gh eritmek
bihujîn m erime
l/gn erimek
bihujîner rd eritici
bihujînker n kalcı
bihujînkerî m kalcılık
bihûjtin m eritme
l/gh eritmek
bihundirketin m içeriye adım atma
bihuner rd sanatlı
bihûr rd işkembeli
bihur n 1. geçit, geçek (geçecek yer) 2. geçit (çay, ırmak, dağ gibi) 3. atlama taşı 4.rd sığ yer 5. naz, yüz bulma
bihur nedan (çay, ırmak, dağ) geçit vermemek
bihur tê de dît (birine) nazı geçmek
bihuran m geçirim, geçiş
bihurandî rd 1. geçirmiş olan 2. savmış olan
bihurandin m 1. geçirme 2. geçirme (bir süre yaşama, oturma, kalma) 3. geçirme (herhangi bir durumu yaşamış olma) 4. savma, atlatma (sıkıcı bir durumu geçirme)
l/gh 1. geçirmek 2. geçirmek (bir süre yaşamak, oturmak, kalmak) * eger tu şevê li der bibuhirînî dê baş be geceyi dışarda geçirsen iyi olur 3. geçirmek (herhangi bir durumu yaşamış olmak) * rojên xweş bihurandin iyi günler geçirmek * nexweşîn bihurandin hastalık geçirmek 4. savmak, atlatmak (sıkıcı bir durumu geçirmek)
bihûrandin bnr bihurandin
bihurbar rd 1. geçirici 2. fizjeo geçirgen, geçirimli
bihurbarî m geçirgenlik, geçirimlilik
bihurê (yekî) bihurîn (an jî derbas bûn) nazı geçmek
bihurê (yekî) kûr bûn nazı geçmemek
bihurê (yekî) tê çûn nazı geçmek
bihurê bêqam derinliği beli olmayan su geçidi
bihurê peyayan yaya geçidi
bihurê qalind derin su
bihurê tenik sığ su
bihurê xwe tê de dît (birine) nazı geçmek
bihurek m geçit (geçecek yer)
bihureka jêrîn nd alt geçit
bihurgeh m geçit yeri
bihurî rd 1. geçmiş (geçme işini yapmış olan) 2. geçmiş (zaman bakımında geride kalmış olan) * bûyerên bihurî geçmiş olaylar 3. geçen (yıl, ay ve hafta gibi zaman anlatan sözlerlen) 4. geçmiş (çürümeye yüz tutmuş) * petêxa bihurî geçmiş kavun 5. geçkin (bitkiler için; gereğinden çok olgun veya solmaya başlamış olan) * zebeşa bihurî geçkin karpuz
bihurîn m 1. geçme 2. geçme (bir yandan girip öte yandan çıkma) 3. geçme (yol olarak kullanma) 4. geçme (bir yeri açma, öbür yana ulaşma) 5. geçme (zaman için; aşma, geride bırakma) 6. akma (zaman için; çabucak geçme) 7. çıkma (ay, mevsim geçme 8. geçme, ımızganma (ateşin sönmek üzere olma) 9. geçme (yürürlükte bulunma, geçerli olma) 10. geçme (çok bekletilmekten çürümeye yüz tutma) 11. argo sökme, geçme
l/ngh 1. geçmek *çend kes bi lez û bez di ber derî re bihurîn kapının önünden birkaç kişi aceleyle geçtiler 2. geçmek (bir yandan girip öte yandan çıkmak) 3. geçmek (yol olarak kullanmak) * di vir re nebihure burdan geçme 4. geçmek (bir yeri açmak, öbür yana ulaşmak) 5. geçmek (zaman için; aşmak, geride bırakmak) * saet ji dehan dibihure saat onu geçiyor 6. akmak (zaman için; çabucak geçmek) * wext çawa dibihure zaman nasıl da akıyor 7. çıkmak (ay, mevsim geçmek) * zivistan bihurî kış çıktı 8. geçmek, ımızganmak (ateşin sönmek üzere olmak) * soba bihuriye soba geçmiş 9. geçmek (yürürlükte bulunmak, geçerli olmak) * ev pere êdî nabihure bu para artık geçmiyor 10. geçmek (çok bekletilmekten çürümeye yüz tutmak) * ev zebeş bihuriye bu karpuz geçmiş 11. argo sökmek, geçmek (geçmek, etki yapmak) * forsa te li vir nabihure forsun burda sökmez * dibihurî geçe (saat için) gava ku saet ji heştan pênc dibihurî, li wê derê bû saat sekizi beş geçe ordaydı
bihûrîn bnr bihurîn
bihurîna demê nd zaman aşımı
bihurîtî m geçkinlik
bihurk m geçmiş, mazi
bihurke fizjeo rd geçirgen
bihurketî m geçirgenlik
bihurtî rd 1. geçen, geçmiş * heftiya bihurtî geçen hafta 2. rz geçmiş
bihurtin m geçme
l/gh geçmek
bihûşt cennet.
bihust bnr bihost
bihuşt m 1. cennet 2. mec cennet (çok güzel yer) * wekî
bihuştasa rd cennet gibi, cennete benzer
bihuştê ye cennet gibi
bihuştî rd 1. cennetlik (öldükten sonra yerinin cennet olacağına inanılan kimse) 2. cennetmekân (ölmüş kimse için yeri cenet olan)
bihuştîn rd cenetlik
bihuzîn m 1. çıkışma 2. öfkelenme, parlama
l/ngh 1. çıkışmak 2. öfkelenmek, parlamak
bihuzîn hev l/ngh bağrışmak
bihuzîn ser çavê (yekî) (birine) çıkışmak
biîade rd iadeli
biîcazetname rd icazetli, diplomalı
biîdia rd iddialı
biîdman rd idmanlı
biîdraq rd idraklı, anlayışlı
biîfet rd ifetli
biîhtişam rd ihtişamlı, görkemli
biîlawe rd ilâveli
biilet rd illetli
biîltifat rd iltifatlı
biîltimas rd iltimaslı
biîmaj rd imajlı, imgeli
biîman rd 1. imanlı (imanı olan, inançlı) 2. mec imanlı, insaflı, vicdanlı
biîmtiyaz rd imtiyazlı, ayrıcalıklı
biîmze rd imzalı
biînsaf rd insaflı
biînsafî m insaflılık
biîntizam rd intizamlı, düzenli
biinyad rd inatçı, direngen
biinyadî m inatçılık, direngenlik
biinyet rd bnr biniyet
biîpotek rd ipotekli
biîrade rd iradeli
biirîn rd hışıltılı
biîsabet rd isabetli
biîşaret rd işaretli
biîskonto rd tenzilâtlı
biîsot rd biberli
biîspat rd ispatlı
biîspîrto rd ispirtolu
biisrar rd ısrarlı
biîşteh rd iştahlı
biîstiqrar rd istikrarlı, dengeli (tutum ve davranışlarında uyum olan) * mirovekî biîstiqrar dengeli bir insan
biîtifaq h ittifakla
biîtiqat rd itikatlı
biîzîn rd izinli
bij (i) n 1. iştah 2. imren, imrenti, gıpta
bij (ii) rd dik (yatık durmayan, sert) * mûyê bij dik kıl * porê wê pij e saçları dik
bij (iii) zo/n kirpik
bij (iv) rd piç
bijan ağrılı, acılı.
rd 1. sızılı 2. hastalıklı 3. mec dertli
bijandin m 1. iştahlandırma 2. imrendirme 3. gıcıklama, cinsi istek uyandırma
l/gh 1. iştahlandırmak 2. imrendirmek 3. gıcıklamak, cinsi istek uyandırmak * here çavên ku li serê ne bibîne, dilê mirov dibijîne xwe git de gözü onda gör, adamın yüreğini gıcıklıyor
bijang m kirpik
bijangokî rd kirpiksi
bijanik m kirpik
bijar (i) m ekin içindeki yabanî ot
bijar (ii) rd seçkin, güzide
bijarde bnr bijare
bijare rd 1. seçkin, elit, mümtaz 2. seçki 3. seçme, değme 4. redekte
bijare kirin l/gh 1. seçkin kılmak 2. redekte etmek
seçkin kılmak
bijarek m 1. seçme 2. seçenek
bijarek kirin l/gh uyarlamak
bijareker m 1. uyarlaç, adaptör 2. uyarlayıcı
bijarekirin m 1. seçkin kılma 2. redekte etme
bijaretî m seçmecilik, seçkinlik, eklektizm
bijareyî rd/nd eklektist, seçmeci
bijareyî bûn l/ngh seçkinleşmek
bijareyîbûn m seçkinleşme
bijarî hiq/m 1. seçim * devera bijariyê seçim çevresi 2. eklektik
bijarker rd 1. seçici 2. ayıklayıcı
bijarte rd 1. seçkin, elit, mümtaz 2. seçme, seçkin, değme
bijarte bûn l/ngh seçkinleşmek
bijartebûn m seçkinleşme
bijarteker fel rd/nd seçmeci, eklektik
bijartekerî m seçmecilik, eklektizm
bijartetî m seçkinlik
bijarteyî bûn l/ngh seçkinleşmek
bijarteyîbûn m seçkinleşme
bijartî rd 1. seçme, seçki 2. seçilmiş 3. ayıklanmış, seçilmiş
bijartin m 1. seçme, seçim, seçiş 2. ayıklama, öğürtleme 3. ayırma 4. seçme (her yemeği yememe) 5. zararını karşılama (veya tanzim etme)
l/gh 1. seçmek 2. ayıklamak, öğürtlemek 3. ayırmak (seçmek) * min ji bo pirtûkê wêne bijartin kitab için resimler ayırdım 4. seçmek (her yemeği yememek) * xwarinê nabijêre yemek seçmiyor 5. zararını karşılamak (veya tanzim etmek)
bijartina suriştî doğal ayıklanma
bijartinî rd 1. seçmeli 2. saymaca
bijbijî rd 1. dik (yatık durmayan, sert) * porê bijbijî dik saç 2. diken diken, dikleşmiş, dik duruma gelmiş (saç, kıl vb. için) * porê min bijbijî bû saçlarım diken diken oldu
bijbijî bûn l/ngh diken diken olmak, dikleşmek
bijbijîbûn m diken diken olma, dikleşme
bijdik rd sivri uçlu
bijêbiran rd kesintili
bijehr rd zehirli
bijehrbûn m 1. zehirli olma 2. zehirlilik
bijehrêketin m zehirlenme
bijehrî rd zehirli, ağılı
bijehrîbûn m zehirlenme, ağılanma
bijehrxistin m zehirleme, ağılama
bijêkuştin rd kesintili
bijêr rd seçici
bijêran m seçme, seçiş
bijêrandin m seçme
l/gh seçmek
bijêrdar seçmeli * dersa bijêrdar seçmeli ders
bijêrek m seçenek, tercih
bijêrenivîs sn/rd alt yazılı
bijêrî m 1. seçicilik 2. rd seçmeli
bijêrîk m kavurga, ütme
bijêrîtî m seçmeli olma durumu, muhayyerlik
bijewî m risk
bijharte bnr bijare
bijhartin bnr bijartin
bijî m iştah
bijî (i) b yaşa, yaşasın, bravo
bijî (ii) bot/m kılçık (fasulye, bakla gibi sebzelerin yeşil kabuğunda ve ekin başaklarında bulunan sert ve kıl gibi uzun lif)
bijî (iiii) m yele, at yelesi, perçem * bijiyê hêsp atın yelesi
bijî (iv) m kirpik
bijî (vi) nd/nt 1. piç (anası ile babası arasında evlilik bağı olmadan dünyaya gelen çocuk) 2. mec piç (terbiyesiz, arsız çocuk)
bijî berdan l/gh niyet etmek, göz koymak
bijî çûn l/gh iştahı çekmek
bijî çûn (tiştekî) iştahı çekmek
bijî dan l/gh dikleşmek (tüy, kıl için)
bijî dan (...) (bir şeye) göz koymak
bijî kişandin iştahı çekmek, imrenmek.
l/gh iştahı çekmek
iştahı çekmek
bijîberdan m niyet etme, göz koyma
bijîbûn m 1. dik olma 2. diklik (kıl, saç, tüy için)
bijîçûn m iştahı çekme
bijid süratli.
bijîdan m dikleşme (tüy, kıl için)
bijîdar rd yeleli
bijîgarî m 1. yaşantı * bijîgariya xwe bi pez dike yaşantısını mal davarla sağlıyor 2. rd yaşamsal
bijîjin m yorgan yapmada kullanılan bir tür küçük çuvaldız
bijîjkî hekimlik, tıp, tıbbi, tıbbiye.
bijîk (i) rd kendi kendine yeterli, başkasına gereksinim duymayan
bijîk (ii) n m yele, at yelesi
bijîkdar rd yeleli
bijikîn m 1. iştahı çekme 2. imrenme
l/ngh 1. iştahı çekmek 2. imrenmek
bijîkişandin m iştahı çekme
bijimar rd 1. sayılı * deh kaxizê bijimar on sayılı kâğıt 2. sayılı (az görülen, önemli)
bijîn l/ngh 1. iştah çekmek 2. imrenmek * gava min kebab dîtin ez bijîm wan (an jî gava min kebab dîtin wisa dilê min bijiya wan) kebabları görünce öyle bir imrendim ki 3. imrenmek, gıcıklanmak (cinsel istek uyanmak) * di vî temenî de hîna jî dilê wî dibije keçikan bu yaşına rağmen hâlâ kızlara imreniyor
bijin rd 1. karılı evli (evli erkek)
bijîn (i) rd 1. verimli, bereketli 2. sağlıklı, zinde
bijîn (ii) m güzel bir çiçek
bijîn (iii) m 1. iştah çekme 2. imrenme 3. gıcıklanma (cinsel istek uyanma) 4. özenç
bijink m uçuşan parçacık
bijiqî rd pörtlek
bijiqîn m 1. fışkırış 2. pörtleme 3. pörtleme (meyve kabuğu yarılıp içi dışarıya doğru çıkma)
l/ngh 1. fışkırmak 2. pörtlemek * çavê wî bijiqiye gözü pörtlemiş 3. pörtlemek (meyve kabuğu yarılıp içi dışarıya doğru çıkmak)
bijîr rd zeki
bijirandin l/gh seçtirmek
m seçtirme
bijîreş m başak
bijîrik m firik (tahıl kavurgası)
bijirîn m seçiliş, seçilme
l/ngh seçilmek
bijîşk nd/nt doktor, hekim
bijîşkê dadiyê (an jî edliyê) adlî tabip
bijîşkê derûnî nd/nt ruh hekimi
ruh hekimi
bijîşkê diranan nd/nt diş hekimi (veya tabibi), dişçi
bijîşkê guhan nd/nt kulakçı, kulak doktoru
bijîşkê hinavî nd/nt dahiliyeci, iç hastalıkları uzmanı
bijîşkî m 1. doktorluk, hekimlik 2. tıp 3.rd tibbî
bijîşkîtî m 1. doktorluk, hekimlik (hekim olma durumu 2. hekimlik, tababet (hekimlik mesleği)
bijîşkîya dadî adlî tıp
bijîşkiya derûnî nd/nt ruh hekimliği
bijîşkîya derûnî (an jî giyanî) ruh hekimliği
bijîşkiya diranan nd/nt diş hekimliği (veya tabibliği)
bijîşkîya hêvişkar koruyucu hekimlik
bijîşktî m doktorluk, tabiplik
bijîtî m piçlik
bijîvekir iştah açıcı
bijkîn m dökülme
l/ngh dökülmek
bijkoj m gonca, tomurcuk
bijok rd iştahlı
bijû m 1. pütür 2. yele
bijû dan l/ngh 1. pütürlenmek 2. tarazlanmak 3. dikleşmek (kıl, saç vb. için)
bijûdan m 1. pütürlenme 2. tarazlanma 3. dikleşmek (kıl, saç vb. için)
bijûdayîn m 1. pütürleniş 2. tarazlanış 3. dikleşme
bijûjin m küçük çuvaldız
bijûn sağlığa yararlı, sağlıklı.
m 1. verimli * şûneke bijûn e em herin pez lê biçêrînin verimli bir yer davarları orda yayalım 2. sağlıklı, sıhhatlı 3. taze, yeni * fêkiyên min bijûn in min îro anîn meyvelerim taze bugün getirdim
bijûn bi dest xistin verim almak, sonuç almak
bijûndar rd 1. verimli, semereli 2. sağlıklı
bijûndarî m 1. verimlilik 2. sağlık, afiyet
bijûnî m sağlık, sıhhat
bijûr rd odalı
bijûterî m bijuteri
bika rd samanlı
bikabsûl rd kapsüllü
bikabûs rd kâbuslu
bikadro rd kadrolu
bikahûr rd kamalı (üzerinde kama bıçağı olan)
bikakevîlk rd mantarlı
bikalan rd kınlı
bikalik rd çarıklı
bikalîte rd kaliteli
bikalker rd kalkerli
bikalsiyûm kîm/rd kalsiyumlu
bikamir rd kamışlı
bikaolîn rd kaolinli
bikap rd aşıklı
bikapek rd kepekli * nanê bikapek kepekli ekmek
bikapik rd kepekli
bikapok rd ökçeli, topuklu * sola bikapok topuklu ayakkabı
bikar rd iş güç sahibi, işi olan
bikar (i) m marangöz rendesi
bikar (ii) rd bakire * keça bikar bakire kız
bikar (iv) rd kârlı, kazançlı
bikar û îş bûn iş güç sahibi olmak, kapılanmak
bikar û îş kirin iş güç sahibi yapmak, kapılandırmak
bikarakter rd karakterli
bikaranîn m 1. kullanım 2. kullanma
bikaranîna awayan rz durumların kullanımı
bikaranîna îmkana dawiyê son kozunu oynama
bikaranîna şidetê şiddete baş vurma
bikaratîn rd karatinli
bikarbar rd kullanışlı, pratik
bikarbon rd karbonlu
bikarbonat rd karbonatlı
bikareba rd elektrikli
bikarebabûn m elektriklenme
bikarebakirin m elektriklendirme
bikarhatî rd 1. kullanılmış 2. yararlı
bikarhatin m kullanılma
bikarhêner nd/nt kullanıcı
bikarhênerî m kullanıcılık
bikarî rd mantarlı
bikarîk rd mantarlı
bikarînan m 1. kullanım 2. kullanma
bikarînanbar rd kullanışlı
bikarkulîlk rd mantarlı
bikarok rd mantarlı
bikartol rd patatesli
bikarzîdank rd kursaklı
bikaş rd rampalı
bikasket rd kasketli
bikat rd zamanlı
bikatar rd ibikli
bikatjimêr rd saatli
bikator rd ibikli
bikaûçik rd kauçuklu
bikaxiz rd kâğıtlı * şekirê bikaxiz kâğıtlı şeker
bike bike g/h ancak (olsa olsa, en çok, daha çok, güçlükle) * ev pênûs bike bike pênc sed lîra dike bu kalem ancak beş yüz lira eder
bikebab rd kebablı
bikêç rd pireli
bikeder kederli.
bikêf keyifli.
rd 1. keyifli 2. neşeli, sevinçli, şen 3. keyifli, şevkli
bikef rd köpüklü
bikêf bûn 1) keyifli olmak, şen olmak 2) şad olmak
bikêf û eşq (an jî coş) hayat dolu
bikêf û şad safalı
bikêfbûn m 1. keyiflenme 2. neşelenme, sevinçli olma
bikefen rd kefenli
bikêferat rd gaileli, zahmetli
bikefik rd köpüklü
bikêfkirin m 1. keyiflendirme 2. sevindirme 3. argo cilâlama
bikeftûleft rd didinmeli, çekişmeli
bikel rd 1. köpürmüş, kızmış vaziyette 2. tezcanlı * ez bikel im tezcanlıyım
bikel (ii) rd kösnül inek
bikel û bêhn köpüre köpüre
bikelaş rd çarıklı
bikelbûn m gergin olma
bikelçûn m köpürmüş bir şekilde üzerine gitme
bikelem (i) rd 1. dikenli 2. kazıklı
bikelem (ii) rd lahanalı
bikelemçe bnr bikelepçe
bikelepçe rd kelepçeli
bikêlgeh rd tarlalı
bikelk rd faydalı, yararlı
bikelk (i) rd kepekli (saçlı deride oluşan kepek için)
bikelk bûn faydalı olmak, yararlı olmak
bikelmûç rd balgamlı
bikelpik rd kepekli (un kepeği için) * ardê bikelpik kepekli un
bikêlûn rd kenetli
bikêm rd irinli
bikêmanî rd kusurlu
bikêmanîbûn m 1. kusurlu olma 2. kusurluluk
bikêmasî rd kusurlu
bikêmasîbûn 1. kusurlu olma 2. kusurluluk
bikemax rd 1. kalçalı 2. kalçalı (kalçası iri ve geniş olan)
bikêmayiyan ketin bnr bi kêmahiyan ketin
bikemer rd 1. kemerli (belinde kemer olan) 2. kemerli
bikemerbend rd kuşaklı
bikemyon rd kimyonlu
biken rd güleğen
bikenar rd kenarlı
bikênc rd etkili
bikêncî m etkililik
bikend rd engelli, manial
bikend û kosp engelli, manialı
bikenk rd kepekli (saçlı deride oluşan kepek için)
bikenxistin m güldürme
bikepez rd tepeli
bikepî rd burunlu
biker h ödünç olarak
bikêr rd 1. faydalı, yararlı, yarayışlı 2. hayırlı (hayrı, yararı olan) * kurekî wê yê bikêr heye hayırlı bir çocuğu var 3. becerikli, yatkın 4. elverişli 5. atılgan, gözü açık
rd 1. bıçaklı 2. İslamî kurala göre kesilmiş et
bikêr bûn 1) yararlı olmak 2) becerikli olmak
bikêr e ele alınır
bikêr û xençer silâhlı
bikeramet rd kerametli
bikêran as/rd kirişli
bikêrbûn m 1. yararlı duruma gelme 2. yatkınlaşma, becerikli olma, beceriklik
bikerdan m ödünç verme
bikergirtin m ödünç alma
bikêrhatî rd yararlı, yarar (yarayan, elverişli olan) * ji bo danîna çîçekan derdaneke bikêrhatî ye çiçek koymaya yarar bir kab 2. atılgan, becerikli, yırtıcı, mahir (iş bitiren, elinden iş gelen) * parêzera herî bikêrhatî ya vê derê ye buranın en yırtıcı avukatıdır 3. elverişli
bikêrhatîbûn m 1. yararlılık, yararlı olma 2. atılganlık, beceriklilik, becerikli olma, yırtıcılık 3. elverişlilik, elverişli olma
bikêrhatin m yarama, yararlı olma, eme yarama, faydası olma, işe yarama
bikêrî m 1. yararlılık 2. beceri, beceriklik, yatkınlık, maharet 3. atılganlık
bikerik rd kıkırdaklı
bikêrîtî m 1. yararlılık 2. beceri, beceriklik, yatkınlık, maharet 3. atılganlık
bikerkûd rd kükürtlü
bikêrnehatî rd 1. yararsız, yaramaz 2. battal, işe yaramaz, kullanılmaz * ev êdî keştiyeke bikêrnehatî ye bu bir battal gemidir artık 3. beceriksiz
bikêrnehatîbûn m 1. yararsız olma 2. battal olma, battallık, işe yaramaz olma, işe yaramazlık, kullanılmaz olma 3. beceriksiz olma, beceriksizlik
bikêrnehatin m 1. yaramama, fayda vermeme, hayır etmeme 2. hayır gelmeme (yararlı olmama) 3. yüzüne bakılmayacak gibi
bikêrsim rd biçimli
bikerstendî rd ödünçleme
bikerstendin m ödünç alma
bikêrt rd çentikli
bikêşan wj/rd ölçülü, vezinli
bikesaxe rd abalı
bikêşe rd sorunlu
bikesek rd kesmikli
bikeser üzüntülü.
rd acılı, dertli
bikêsim biçimli.
bikesk rd yeşilli
bikevan yaylı.
bikevane rd eğmeçli, kavisli
rd kavislı
bikevçî rd/h 1. kaşıklı 2. kaşıkla
bikevçî da hev (an jî kom kir) bi hesikê belav kir kaşıkla toplayıp kepçeyle toplamak
bikevî rd kenarlı
bikevir taşlı.
rd 1. taşlı 2. taşlı (tahıl, bakliyat vb. için)
bikevîşk rd kepekli (saçlı deride oluşan kepek için)
bikevneşop rd gelenekli
bikevz yosunlu.
rd yosunlu
bikêvzik rd çapaklı
bikew rd keklikli
bikeys rd 1. derli, derli toplu, derneşik, düzenli, düzgün (düzene konmuş) * menzeleke bikeys derli toplu bir oda 2. derli toplu (olarak) * em dê bi awayekî bikeys jiyana xwe berdewam bikin derli toplu bir biçimde yaşamımızı sürdürürüz 3. düzenli, tertipli (dağınıklıktan hoşlanmayan insan) 4. kıvracık (derli toplu ve işi kolay) 5. iyice, adam akıllı 6. yerinde, gereği gibi
bikeys kirin l/bw 1. düzenlemek, toparlamak (düzenli, düzgün duruma getirmek) * odeya xwe bi keys kir odasını düzenledi 2. düzen vermek, düzlemek, düzene koymak, çeki düzen vermek (veya sokmak) 3. toplamak, derleyip toplamak (veya toparlamak), dağınıklıktan kurtarmak * porê xwe bi keys kir saçlarını topladı * ode bi keys kir odayı toparladı 4. düzeltmek (düzgün duruma getirmek) * min kincên xwe li hev pêçan û valêzê xwe jî bi keys kir elbiselerimi sardım, valizimi de düzelttim 5. (birini) adam etmek (bir yeri düzene sokmak veya bir şeyi işe yarar bur duruma getirmek) 6. yerleştirmek (yerine koymak) * firaqan bi keys dike tabakları yerleştiriyor 7. işi bir neticeye bağlamak
bikeysbûn m 1. düzelme (kötü, bozulmuş bir durumda iken düzenli bir duruma gelme) 2. düzülme 3. derlenip toplanma, toparlanma 4. adama dönme (veya benzeme) 5. yerleşme 6. şık giyimli olma 7. düzenlilik, tertiplilik
bikeysî m düzen, düzgünlük, tertip
bikeyskirî rd 1. düzenli, düzenlenmiş 2. toplanık 3. düzeltilmiş olan 4. yerleştirilmiş olan
bikeyskirin m 1. düzenleme, toparlama (düzenli, düzgün duruma getirme) 2. düzen verme, düzleme, düzene koyma, çeki düzen verme (veya sokma) 3. toplama, toplayış, derleyip toplama (veya toparlama), dağınıklıktan kurtarma 4. düzeltme (düzgün duruma getirme) 5. (birini) adam etme (bir kimseyi, bir yeri düzene sokma veya bir şeyi işe yarar bur duruma getirme) 6. yerleştirme (yerine koyma) 7. işi bir neticeye bağlama
bikezî (i) ant/rd kirişli
bikezî (ii) rd belikli
bikêzik rd böcekli
bikî nekî h ister istemez
bikil rd sürmeli
bikîl rd killi
bikilik rd hörgüçlü
bikilît rd kilitli (kilidi olan)
bikîlo rd kilolu
bikilom rd tümsekli
bikilombûn m tümsekli olma
bikils rd 1. kireçli (kireci olan) 2. kireçli (kireç sürülmüş olan)
bikilsbûn m kireçlenme
bikîlte rd killi
bikim rd takeli
bikimê bj/rd mantarlı (mantar hastalığına tutulmuş olan)
bikimik rd 1. takeli 2. bot şapkalı (mantar gibi bitkiler için) 3. tepeli, ibikli * mirîşka bikimik tepeli tavuk 4. rz şapkalı (üzerinde düzeltme işareti bulunan ünlü)
bikimşik rd hotozlu, sorguçlu, taraklı, tepeli * çûka bikimşik sorguçlu kuş * mirîşka bikimşik taraklı (veya tepeli) tavuk
bikîn rd/nt kinci, kindar, kinli
bikînbûn m kincilik, kindar olma
bikinc rd elbiseli, giyimli
bikînîn rd kininli
bikinîşt rd çapaklı
bikir m küçük su üstü köprü
nd/nt alıcı, satın alıcı, müşteri
müşteri
bikir (ii) rd bakir
bikir dîtin alıcı bulmak
alıcı bulmak
bikiras rd fistanlı
bikirê rd kiralık * xaniyê bikirê kiralık ev
bikirêc rd 1. kireçli (kireci olan) 2. kireçli (kireç sürülmüş olan)
bikirêcbûn m kireçlenme
bikirêdan m kiralık verme, kiralama (kiraya verme)
bikirêgirtin m kiralık tutma
bikirî m alıcılık, satın alıcılık
bikirkirk rd kıkırdaklı
bikirp rd vurgulu
rd vurgulu
bikirp gotin vurgulamak
vurgulamak
bikirt rd çentikli, kertikli
bikîs rd keseli
bikîse rd keseli
bikîsik rd keseli
bikişin b ileri, ilerleyin
bikîsk bot/rd kapsüllü
bikitekit rd ayrıntılı, detaylı
bikitekit vegotin ayrıntılarıyla anlatmak
bikiwark rd mantarlı
bikiwîtîn rz/rd ıslıklı
bikizekiz rd 1. cızırtılı (acı duyma) 2. cızırtılı (ateşte et pişirilirken)
biklavye rd klâvyeli
biklor rd klorlu
bikobe rd halkalı (göz için, göz altında halka biçiminde kuyuluk olması)
bikofî rd 1. hotozlu (başında hotoz bulunan kadın) 2. hotozlu (tavuk, tavus kuşu vb. için)
bikok rd köklü
bikokard rd kokartlı
bikokevîl rd mantarlı
bikokowark rd mantarlı
bikole rd köleli
bikolonî rd kolonyalı
bikolonya rd kolonyalı
bikolos rd külahlı
bikomelî h topluca, top yekûn, toplu olarak, eksiksiz olarak
bikomir rd 1. kömürlü 2. kömürlü (kömürle çalışan)
bikoncal rd obruklu (doğal çukurlu)
bikontrat rd sözleşmeli
bikopare rd hörgüçlü
bikorik (i) rd rastıklı
bikorik (ii) rd kabaralı (ayakkabısı kobaralı olan)
bikoşîn çekişmeli.
bikoşte bnr bikuşte
bikostek rd köstekli * saeta bikostek köstekli saat
bikostûm rd kostümlü
bikotan rd sabanlı
bikotek zorla, zorlukla, güçlükle, metazori * bi kotek ew anî onu zorla getirdi
bikotek pê kirin icbar etmek
bikovan rd hüzünlü, hazin
bikozere rd kesmikli
bikr m bikir, kızlık, erdenlik
bikrema rd kremalı
bikrîz rd buhranlı
bikrom rd kromlu
bikuçik rd ocaklı
bikûçik rd köpekli
bikufkarik rd mantarlı
bikuj nd/nt 1. katil, kıyacı 2. öldürücü
bikujî m 1. katillik 2. öldürücülük
bikul rd yaralı
bikul û derd dertli (hastalıklı)
bikul û derdan ite kaka, güçlüklerle
bikul û êş ıstıraplı * rojên bikul û êş li paş man ıstıraplı günler geride kaldı
bikula dilê (yekî) zanîn (birinin) derdini (veya meramını) bilmek
bikulbe rd çapalı (çapası olan)
bikulbik rd çapalı (çapası olan)
bikuleh rd külahlı
bikulik rd 1. külahlı 2. kukuletalı 3. sorguçlu
bikulîlk rd çiçekli
bikulîlkkirin m çiçekleme
bikumanda rd kumandalı
bikumik rd 1. takeli 2. mantarlı
bikuncî rd susamlı
bikung rd yeleli
bikûp rd küplü
bikûre rd fırınlı
bikurîşk rd kırmalı (üstünde kırmaları olan giysi)
bikurk rd kürklü
bikurkbûn m gurk olma (kuluçkaya yatmak üzere olma)
bikurkketin m kuluçkaya yatma
bikurm rd kurtlu
bikurmorî rd karıncalı
bikurtan rd semerli
bikurtêl rd kırıntılı
bikurtik rd çukurlu
bikurtik û mesîl engebeli
bikûşet rd kuşetli * vagona bikûşet kuşetli vagon
bikuşte rd alçılı
bikutek (i) rd payandalı
bikuvarik rd mantarlı
bikuxtekuxt rd aksırıklı tıksırıklı (hastalıklı kimseler için)
bikuxtekuxt û ufteuft öksürüklü aksırıklı
bikuxtezirt rd aksırıklı tıksırıklı (yaşlı kimseler için)
bikûz rd küplü
bil (i) h hariç, başka, dışında * ji bil wê, em dê tev bimînin o hariç hepimiz kalacağız
bil (ii) n çük, pipi
bil (iii) n kabarcık
bila 1. olsun 2. tek (istek ve özlem kavramını katar) * bila bixwe, çi dixwe bila bixwe tek yesin de ne yerse yesin 3. hani (kaldı ki, üstelik anlamında) * bila biha bûya jî dîsa hani pahalı olsaydı neyse 4. keşke * bila ew ji min re bûya keşke o bana olsaydı
bila agahiya te jê hebe ! haberin olsun!
bila baş be, bila qet hêdî hêdî be geç olsun da güç olmasın
bila be peki!
olsun, pek âlâ (dediğin gibi olsun)
bila belaya xwe ji xwedayê xwe bibîne Allahından bulsun
bila bi deyn be! alacağı olsun! * bila bi deyn be, rojekê ez dê heyfa vê ji te bistînim alacağın olsun, bir gün bunun öcünü senden alacağım
bila bi qurbana (te) be sana kurban olsun (veya feda) olsun
bila bibe zende li dinyayê ibreti âlem için
bila bibêje ruhê te here ne ku bibêje tu canê minî canım dese canım çıksın diyor sanmak
bila biçe! (an jî here!) gitsin! (işin yapılmasıyla sorunun kapanması istendiğini belirtir) * îmze bike bila biçe imzanı atıver gitsin
bila bicihime (bisekite, bikewite an jî geber bibe) gebersin
bila bihur be bila kûr be, bila rê be bila dûr be, bila keç be bila pîr be istediğim gibi olsunda fark etmez
bila bike çavê xwe başına çalsın
bila bikeve, stûyê wî di bin de bimîne boynu altında kalsın
bila bimîne careke din * bila bimîne careke din ku ez hatim ez dê çaya we vexwim alacağım olsun, bir daha geldiğimde çayınızı içerim
bila bimire kahrolsun * bila neyar bimire kahrolsun düşman
bila bisekite (bikewite an jî geber bibe) gebersin
bila boxeyê yek rojî bim ne çêleka sed rojî bim köle gibi yaşamaktansa yiğitçe ölmeyi yeğlerim
bila can sax be! sağlık olsun!
bila canê (wî) sax be! canı sağ olsun
bila canê (yekî) derkeve! canı çıksın!
bila çap be basıla
bila çavê min pê neke (birini) gözüm görmesin
bila çêlek avis be kengê za alacağım olsun da ala kargada olsun
bila çivîk di ser (we) re nefire kuş uçurtmayın
bila çor bixwe zift yesin (veya ziftin peki yesin)
bila dar xwar be bila hostayî rast be işin ehli olmak lazım
bila dereng be bila baş be geç olsun da iyi olsun
bila di aqilê te de be aklında olsun
bila di bîra de te be aklında olsun
bila di çavê xwe bike başına çalsın
bila di hefsê de be ne di binê erdê de be dağ ardında olsun da, yer altında olmasın
bila di hişê te de be aklında olsun
bila dil bi dil be, bila ji welat dûr be severek varsın da yad ellerde olsun
bila dil rihet be bila loqek (an jî piçek) nanê ziwa be azıcık aşım ağrısız başım
bila dilê (we) rihet be (gönlünü, içini) ferah tut
bila dilê min dil be, bila tûrê parsê li mil be severek sevdiğimi alayım da geçinmek için dileneyim
bila dilê min rihet be bila loqe nanê ziwa be azıcık aşım kaygısız başım
bila dilê min rihet be bila piçek nanê ziwa be azıcık aşım, ağrısız başım
bila dilê mirov xweş be bila balgiyê ber serî ji kevir be insanın içi rahat ve huzuru olsun da yastığı taştan olsun
bila dilê te netirse için rahat olsun
bila dilê te rihet be için rahat olsun
bila dinya li serê min û te bibe tara bêjingê gök kube başımıza inse de)
bila diz hebin şevereş pir in işini yapan olsun da yapılacak iş çok
bila dûr be istediğim gibi olsun da güç olması önemli değil
bila ew li dera hanê be o şöyle dursun
bila ew mêranî ji te re bimîne! erkeklik sende kalsın!
bila ez kurê (an jî qîza) çi bim bana da ... demesinler
bila ez ne ji bavê xwe bim bana da ... demesinler * ku min ev kira te ji bavê te re negot bila ez ne ji bavê xwe bim bu yaptığını babana söylemesem, bana da adam demesinler
bila ezraîl li ser canê (min) peya be o zaman öleyim
bila geber bibe gebersin
bila gotin di nav me de be lâf aramızda
bila gotin di nav me de bimîne söz (veya lâf) aramızda kalsın
bila haya (an jî haja) te jê hebe! haberin olsun!
bila here! gitsin! (işin yapılmasıyla sorunun kapanması istendiğini belirtir) * îmze bike bila here imzanı atıver gitsin
bila hindik be bila rindik be az olsun öz olsun
bila hindik be lê rindik be az olsun öz olsun
bila îcar jî kefenê dakê hanî (hanî an jî wiha) be neyse bu seferde öyle olsun
bila ilmê te jê hebe! haberin olsun!
bila kes pê mehise lâf aramızda
bila lawikê malê şane be, bila qet meaşê wî tune be baş ol da, istersen soğan başı ol
bila li şaristan be ne li goristan be dağ ardında olsun da, yer altında olmasın
bila li serê dostan be dostlar başına
bila li şûvê be ne li bênderê be hamamda değil nadasta olsun
bila mala xweyê (tiştekî) bişewi (bir şeyin) gözü kör olsun (ihtiyaç duyulan şeyin yokluğu durumunda söylenir) * bila mala xweyê pereyan bişewite paranın gözü kör olsun
bila mêranî ji te re be (an jî bimîne) yiğitlik sende kalsın, adamlık sende kalsın
bila meriv çêlikê guran be ne biçûkê birayan be evin küçüğü olmaktansa kurt yavrusu olmayı yeğlerim
bila meriv mêr be bila kelemê ber çavê neyar û dijminan be insan yiğit olsun da dünya alem düşmanın olsun
bila mirov kuştiyê şêran be ne girtiyê roviyan be insan dengi biri tarafından yenik duruma düşmeli
bila navê ... ne li ser min be bana da ... demesinler * ez vê kira te ji bavê te re nebêjim bila navê mêraniyê ne li ser min be bu yaptığını babana söylemesem, bana da adam demesinler
bila nebûya ku bû bila bibe oldu olacak
bila qeda lê bike (bir şeyin) gözü kör olsun (bazı zorunlu durumlarda zararı istemeyer kabullenmeyi anlatır) * bila qeda lê bikeve, ji bêgavî ez dipejirînim onun gözü kör olsun, mecburen kabul ediyorum
bila qîz be bila pîr be istediğim gibi olsun da güç olması önemli değil
bila quzilqurtê bixwe zift yesin (veya ziftin peki yesin)
bila ruhê (yekî) derkeve! canı çıksın!
bila şaristan be ne goristan be dağ ardında olsun da, yer altında olmasın
bila sax be 1) sağ olsun 2) yüzü ak olsun
bila sax be bila ji me dûr be dağ ardında olsun da, yer altında olmasın
bila serê (te) xweş (an jî sax) be başın sağ olsun
bila serê şûvê be ne qubquba bênderê be hamamda değil nadasta olsun
bila şeytan (yekî) bibîne şeytan görsün yüzünü
bila silav lê be selâm olsun
bila şîn bikeve malan ne kîn eve yas girsin kin girmesin
bila soz û qerarê xwedê li canê min şikestî be ant olsun ki
bila tu jina mêran bî, bila tu li ber sêwr û pêwran bî er kişiye eş ol istesen aç açıkta kal
bila tûrik tije be, bila kevir û şel be torba dolu olsunda fark etmez
bila wisa (welê an jî wilo) be öyle olsun
bila xebera te jê hebe! haberin olsun!
bila xwedê kêmahiya (wî) bide eksik olsun
bila xwedê kêmahiya (wî) nede eksik olmasın
bila xwedê qehra xwe li wan bike Allah hepsini kahretsin
bila yadîgar be yadigâr olsun
bila yek be bila pak be bir tane olsun temiz olsun
bila zirav û dirêj be, lê ne qut û qalind be az olsun öz olsun
bilaçek rd başörtülü, çatılı, çatkılı
bilaçem zo/m yarasa
biladen rd lâdenli
bilagam rd gemli
bilalûk bot/m bir tür sedir ağacı
bilam rd yanaklı
bilamba rd 1. lâmbalı 2. lâmbalı (lamba ile çalışan) * radyoya bilamba lâmbalı radyo
bilan (i) m uğraşı
bilan (ii) rd yuvalı
bilan (iii) bnr bila
bilandin (i) m uğraştırma
l/gh uğraştırmak
bilandin (ii) m 1. söylenme, homurdanma, mırıldanma, sokranma 2. veriştirme
l/gh 1. söylenmek, homurdanmak, mırıldanmak, sokranmak 2. veriştirmek
bilandin (iii) m yutma
l/gh yutmak
bilanî rd olumlu, müsbet
bilaq rd bacaklı
bilardo bilardo.
bilaş rd gövdeli
bilaşbûn m gövdelenme
bilastîk rd lâstikli
bilawan konforlu.
bilayen rd taraflı
bilbeq m su fışkırması
bilbeq dan l/gh su fışkırmak
bilbil zo/n 1. bülbül (Luscinia megarhynchos) 2. nd/mec bülbül (sesi çok güzel kimse)
bilbil kirine qefesa zêrîn dîsa gotiye ‘ax wetenê min’ bülbülü altın kafese koymuşlar ‘ah vatanım’ demiş
bilbilê azadiyê özgürlük bülbülü
bilbilik m ibik, emzik (ibrik, çaydanlık testi gibi kapların, suyu azar azar akıtmaya yarayan içi delik uzantısı)
bilbilîlk m ibik, emzik (ibrik, çaydanlık testi gibi kapların, suyu azar azar akıtmaya yarayan içi delik uzantısı) * bilbilîlka çaydank çaydanlık ibriği * bilbilîka çaydank xitimiye çaydanlğın emziği tıkanmış
bilbilîtanik zo/m 1. kelebek 2. rd kelebek (kelebek biçiminde olan)
bilbilîtank bnr bilbilîtanik
bilbilk m oluk weka
bilbilka misîn avêtin oluk gibi akmak * weka bilbilka misîn xwîn jê diavêt oluk gibi kan aktı
bilbilok (i) bot/m meyvesi yenmeyen bir çit bitkisi
bilbilok (ii) m su pompası
bilbiqandin m fokurdatma
l/gh fokurdatmak
bilbiqîn m 1. fokurdama 2. kaynama, kaynayış
l/ngh 1. fokurdamak 2. kaynamak
bilbisandin m kamıştırma (göz için)
l/gh kamıştırmak (göz için)
bilbisîn m kamışma (göz için)
l/ngh kamışmak (göz için)
bilbisok bnr birbisok
bilbize süsen türü; iris aucheri
bilbizêk (i) bot/nd bir üzüm türü
bilbizêk (ii) bot/m nevruz çiçeği
bilbizêq bnr bilbizêk (II)
bilçax rd küçük bir bölüm, azıcık
bilcik rd küçücük
bilçik n 1. yaprak 2. maydanoz, ebe gömeci gibi bitkilerin yaprağı
bilcikik rd minicik
bilcim her işe burnunu sokan kimse.
rd yapışkan, sulu (yersiz şakalar yapan, davranışları ile çevresini tedirgin eden kimse) * yekî bilcim e sulu birisi
bilcimî m sululuk
bilcimî bûn l/ngh sululaşmak * bilcimî nebe kuro sululaşma be adam
bilcimîbûn m sululaşma
bilcimîtî m sululuk
bilcimîtî kirin sululuk yapmak (veya etmek)
bildik m domates
bildirik m topaç
bilebil m 1. fanfin 2. h homur homur
bilebil kirin l/gh homurdanmak
bilebilkirin m homurdanma
bilêç m 1. şimşek, yıldırım 2. çakın, çakım
bilêç kirin l/gh katletmek
bilêçkirî rd katledilmiş olan
bilêçkirin m katletme
bilêk m soğuk esen bir rüzgâr
bileke lekeli.
rd lekeli
bilekebûn m 1. lekelenme 2. mec lekelenme
bilêlaz (=berzêlik, pirpizik) nevruz çiçeği; iris persica
bilemelem rd çalkantılı
bilemlate rd adaleli
bilêname m sözleşme
bilênî m söz, akt
bilênî dan l/gh söz vermek
bilênîdan m söz verme
bileqdeçûn m karşılamaya gitme
bileqdehatin m karşılamaya gelme
bileqîn rd kıpırtılı
bilerz rd titreşimli
bilêse m meşale
bilêt m bilet
bilêt birîn bilet kesmek
bilêta balafirê uçak bileti.
bilêtfîroş nd/nt biletçi
bilêtfîroşî m biletçilik
bilêtnêr nd/nt kondüktör
bilêtnêrî m kondüktörlük
bilêv rd dudaklı
bilevabûn m bölüşülme
bilêveger iadeli.
bilêvik rd dudaklı
bilêvkirin m 1. söyleniş, söylem, söyleyiş, telâfuz 2. anma, zikretme, -den bahsetme
l/bw 1. telafûz etmek 2. anmak, zikretmek, -den bahsetmek * ditirse ku navê nexweşînê bi lêv bike hastalığın adını anmaktan korkuyor
bilewe jeo/rd 1. lığlı 2. balçıklı
bilez rd 1. hızlı * bilez dimeşiyan hızlı yürüyorlardı 2. acele
bilezet rd lezetli
bilezet bûn lezetli olmak
bilezetbûn m lezzetlenme
bilezetkirin m lezetlendirme
bilezûbez rd hızlı
bilezûbezbûn m çabuklaşma
bilh rd zeki, bilgili
bilhvan rd kurnaz, politikacı
bilî başka.
m 1. uğraş 2. rd meşgul
bilî (i) nd başka, hariç, özge * ji bilî te senden başka * ji bilî wê, em dê tev bimînin o hariç hepimiz kalacağız
bilî bûn l/ngh 1. uğraşmak, meşgul olmak (bir işi başarmaya çalışmak) * zarok bilî dibe ku cixare bi berxikê bide kişandin çocuk kuzuya sigara içmeye uğraşıyordu 2. uğraşmak (bir iş üzerinde sürekli çalışmak) * ez çi qas pê bilî bûm jî ez bi ser neketim ne kadar uğraştıysam da beceremedim 3. uğraşmak (zamanını bir işe verme durumunda kalmak) * ma em dê êdî bi te bilî bibin? be adam yeter, senle mı uğraşacağız?
bilî kirin m uğraştırma, meşgul etme
l/gh uğraştırmak, meşgul etmek
bilî yê xwe bûn dış dünyayla bağları kesik olmak
bilib rd taneli
bilîbas rd elbiseli
bilibik rd tanecikli
bilîbûn m uğraşma, meşgul olma
bilîbûyîn m uğraşma, meşgul olma
bilîçik rd sümüklü
bilihêm rd lehimli
bilik n çük, pipi (çocuk dilinde)
biliko n pipi (çocuk dilinde)
bilîlik ant/m 1. göz bebeği 2. mec göz bebeği (çok sevilen, önem verilen kimse)
bilîmet nd/nt dâhî, deha * bilîmetê muzîka me müziğimizin dehası
bilîmetane h dâhice
bilîmetî m dâhîlik
bilîmon rd limonlu
bilîn uğraşı, uğraşmak, meşgul olmak.
bilîn (i) m 1. uğraşma, meşgul olma 2. uğraşma, ilgilenme, iştigal etme
l/ngh 1. uğraşmak, meşgul olmak (bir işi başarmaya çalışmak) 2. uğraşmak, ilgilenmek, iştigal etmek (bir iş üzerinde sürekli çalışmak) * ez çi qas bilîm jî ez bi ser neketim ne kadar uğraştıysam da beceremedim
bilîn (ii) m 1. söylenme, homurdanma, sokranma 2. yankılanma
l/ngh 1. söylenmek, homurdanmak, sokranmak 2. yankılanmak * deng ji hemû deran biliya ses her yerden yankılandı
bilind rd 1. yüksek, yüce, ulu (altı ile üstü arasındaki uzaklık çok olan) * çiyayên bilind yüksek dağlar 2. yüksek (belirli bir yere göre daha yukarıda olan) 3. yüksek (güçlü, etkili, şiddetli) * pesta bilind yüksek basınç 4. yüksek (derece veya makam bakımında üstün) * dibistana bilind yüksek okul 5. yüksek (yukarda, üst tarafta olan yer) 6. kalkık (düzeyine göre yüksekte olan) * aliyekî maseyê bilind e masanın bir tarafı kalkık 7. kalkık (kabararak yerinden ayrılmış) 8. uzun * ew yekî bilind e o uzun birisi
bilind baz dan yüksek uçmak, yükseklerde dolaşmak
bilind baz dan nizm ketin yüksekten uçan alçak düşer
bilind bûn l/ngh 1. yükselmek 2. yükselmek (güçlenmek, şiddetlenmek) * xurexura nêrgeleyan bilind dibû nargile gurultuları yükseliyordu 3. yükselmek, ilerlemek 4. yücelmek 5. davranmak, yekinmek 6. kalkmak (erkeklik cinsel organı için)
bilind firî nizm ket yüksekten uçan alçak düşer
bilind firîn çok şey istemek
bilind kirin yükseltmek.
l/gh 1. yükseltmek, kaldırmak (yükseğe çıkarmak, yukarı kaldırmak) 2. yükseltmek, kaldırmak (yukarı doğru hareket ettirmek) 3. yükseltmek (şiddetlendirmek, güçlendirmek) * dengê xwe bilind meke sesini yükseltme 4. yüceltmek, ululamak 5. yüceltmek 6. pehpehlemek 7. kaldırmak (erkek; cinsel organını dikleştirmek)
pehpehlemek (yek an jî tiştek)
1) yükseltmek 2) yüceltmek, ululamak (yek)
bilind kirin gihandin esman (birini veya bir şeyi) göklere çıkarmak
bilinda navderkî rz/nd karma yüksek
rz karma yüksek ses
bilinda paşderkî rz art çıkışlı yüksek
rz art çıkışlı yüksek
bilindahî yükseklik, irtifa rakım.
m yükseklik
bilindahîya pêlê erd/nd dalga yüksekliği
bilindawaz rd yüksek sesli
bilindayî m 1. yükseklik, yücelik 2. erd yükseklik, irtifa, rakım
bilindayîpîv m yükseklikölçer, altimetre
bilindbêj m ses yükseltici cihaz
bilindbûn m 1. yükselme 2. yükselme (güçlenme, şiddetlenme) 3. yükselme, ilerleme 4. yücelme 5. davranma, yekinme 6. kalkma 7. kalkıklı, kalkık olma
bilindbûyîn m 1. yükseliş 2. yükseliş, ilerleyiş 3. yüceliş, yücelme
bilindcih erd/m yükselti, yüksek yer, plato
bilindegermî m yüksek sıcaklık
bilindek rz/m üstün, fetha, şapka (düzeltme (^) işareti)
bilindepestan m yüksek basınç
bilindhimet rd yüce himmetli
bilindî m 1. yükseklik 2. erd yükseklik, yükselti, rakım, irtifa
bilindîne rd/h yüksekçe
bilindker rd 1. kaldıran 2. tek/m kaldırıcı 3. fîz/m yükselteç
bilindkes rd zati mühterem
bilindkirî rd 1. yükseltilmiş 2. yüceltilmiş 3. kalkık
bilindkirin m 1. yükseltme, kaldırma (yükseğe çıkarma, yukarı kaldırma) 2. yükseltme, kaldırma (yukarı doğru hareket ettirme) 3. yükseltme (şiddetlendirme, güçlendirme) 4. yüceltme, ululama 5. yüceltme 6. pehpehleme 7. kaldırma (erkek; cinsel organını dikleştirme)
bilindlere m yüksek frekans
bilindo m bir tütün türü
bilindokî rd yükseğimsi
bilindpaye rd 1. yüksek payeli 2. üst düzey (kimse)
bilindrewan rd âlicenap
bilindrewanî m âlicenaplık
bilindtirîn rd azamî, en yüksek
bilindwar nd yüksek yer veya mesken
bilindxûy rd yüksek ahlaklı
bilîne nd gizli bağlantı
biling rd ayaklı, bacaklı
bilingan h 1. ayakla, ayaklı (ayakla çalışan makine vb.) 2. yaya olarak, yayan
bilîq rd sümüklü
biliqîn m çıvlama
l/gh çıvlamak
bilîsans rd lisanslı
bilîtav rd bataklı
bilîte rd lığlı
bilîtebûn m lığlanma
bilîtî m uğraşı
bilixav rd gemli
biliyaqet rd liyakatlı, değimli
biliyê xwe bûn l/bw dış dünyayla bağları kesik olmak
bilkewişandin m dönüştürme
l/gh dönüştürmek
bilkewişîn m dönüşme
l/ngh dönüşmek
bilo (i) n çük, pipi (çocuk dilinde, erkeklik organı)
bilo (ii) zo/m 1. örümcek (Aranea) 2. örümcek ağı
bilobilo n çük, pipi (çocuk dilinde)
bilok n çük, pipi (çocuk dilinde, erkeklik organı)
bilome rd sitemli
biloq n kabarcık
biloqê h tırıs tırıs
biloqê çûn l/bw tırıs gitmek
biloqente rd lokantalı * vagona biaşxane lokantalı vagon
biloqî rd kabarcıklı
bilostik rd balçıklı
bilq hava kabarcığı.
m fırtı, fıkırdama, fokurdama
bilqandin m fıkırdatma, fokurdatma
l/gh fıkırdatmak, fokurdatmak
bilqebilq m/h 1. faşır faşır, fıkır fıkır 2. tokur tokur
bilqebilq anîn tokurdatmak
bilqebilq jê birin fıkırdatmak
bilqebilq jê çûn tokurdamak
bilqebilq kirin l/gh 1. fıkırdamak, çokramak 2. tokurdamak
bilqebilqkirin m 1. fıkırdama, çokrama 2. tokurdama
bilqijandin m fışkırtma
l/gh fışkırtmak
bilqijîn m 1. fışkırma 2. patlama
l/ngh 1. fışkırmak 2. patlamak * birîn bilqijî yara patladı
bilqik m kabarcık
bilqik dan l/gh tokurdamak
bilqikdan m tokurdama
bilqikdayîn m tokurdayış
bilqikî rd kabarcıklı
bilqîn m 1. fıkırdama, fokurdama 2. kaynama, kaynayış
l/ngh 1. fıkırdamak, fokurdamak 2. kaynamak
bilqînî m fıkırtı tokurtu
bilqînî jê anîn (an jî birin) fıkırdatmak, tokurdatmak
bilqînî jê çûn tokurdamak
bilqînî kirin l/gh fıkırdamak, çokramak
bilqînîkirin m fıkırdama, çokrama
bilqitk m kabarcık
bilqok n kabarcık, su kabarcığı
bilqokî rd kabarcıklı
bilte m suya taş atıldığında çıkan ses
bilûf rd lifli
bilûfik rd lifli
bilûk n kerpiç
bilûlî rd sürünerek yürüyen çocuk
bilûlik (i) rd ibikli, emzikli (çaydanlık, ibrik gibi kaplar için)
bilûlik (ii) m erkek çocuğun altını ıslatmasın diye, pipisine takılan kaval şeklindeki düzenek
bilûr (i) mzk/m 1. kaval 2. sübek (çocukların bacak arasına yerleştiren sidik borusu)
bilûr (ii) rd kabartılı
bilûr (iii) rd/nd bellûr, kristal
bilûr (iv) rd fitilli (kumaşlar için) * qumaşê bilûr fitilli kumaş
bilûra şivanan bot/nd üreme organı soğanınkine benzer bir bitki
bilûrfiroş nd/nt kavalcı (satan)
bilûrfiroşî m kavalcılık
bilûrjen nd/nt kavalcı (çalan kimse)
bilûrjenî m kavalcılık
bilûrker nd/nt kavalcı (imal eden)
bilûrkerî m kavalcılık
bilûrvan nd/nt kavalcı (çalan kimse)
bilûrvanî m kavalcılık
bilûtik rd burunlu (çıkıntısı olan)
bilwêr bnr bilûr (I)
bilxaltî nd/nt teyzezade, teyze çocuğu
bilxaltîbûn m teyzezadelik
bilxênî m taş ocakta dumanın çıktığı yer
bimacera rd maceralı, serüvenli
bimadalya rd madalyalı
bimahafiza rd mahafazalı
bimahiye rd maaşlı
bimakêş rd filtreli, süzgeçli
bimakîne rd 1. makineli 2. makineli, matkineli tüfek
bimal rd evli (evi olan)
bimalbûn m evlenme
bimalfişek rd fişeklikli
bimalik bot/rd kapsüllü
rd gözlü
bimalketin m eve uğrama
bimalkirin m evlendirme
bimandal rd mandallı
bimane rd 1. manalı, anlamlı 2. mec manalı (gizli anlamı olan)
bimanekirin m 1. anlamlandırma 2. yorumlama, mana verme
bimantiq rd mantıklı
bimanyeto rd manyetolu
bimar (i) rd nikahlı
bimar (ii) rd yılanlı
bimarj rd marjlı
bimarka rd markalı
bimaşe rd maşalı
bimasî rd balıklı
bimaşik rd maşalı
bimaske rd maskeli
bimast rd yoğurtlu
bimasûle rd makaralı
bimasûlke rd adaleli
bimasûr rd kabartılı
bimaya rd mayalı
bimayonez rd mayonezli
bimazeret nd/rd mazeretli, özürlü
bimbarek rd mübarek, kutlu
bimbarek be! mübarek olsun!
bimeaş rd maaşlı
bimebest kasten.
rd amaçlı, maksatlı
bimecaz rd mecazlı
bimefa rd yararlı
bimefa bûn yararlı olmak
bimefer mümkün, olanaklı.
rd umutlu, ümitli
bimefik rd yemlikli
bimêfir rd yemlikli
bimehan man l/bw aylamak (aylarca kalmak)
bimehane rd maaşlı
bimehanî rd maaşlı
bimehde rd moralı bozuk, moralsız, somurtkan, suratlı, suratı asık
bimehdebûn m moralsız olma, somurtkan olma, suratı asık olma
bimehmizî rd ücretli, maaşlı
bimehr rd nikâhlı
bimehrbûn m 1. nikâhlı olma 2. nikâhlılık
bimêjî rd 1. beyinli 2. ilikli (içinde ilik bulunan kemik veya şey)
bimêjû rd tarihli, günlü * nivîsara bimêjûya 25 Gelawêj 1967 25 Ağustos 1967 günlü yazı
bimêlîde rd alevli
bimemik rd 1. memeli 2. emzikli
bimêmûz rd mahmuzlu
bimentol rd mentollü
bimenzele rd odalı
bimenzere rd manzaralı
bimeqare rd makaralı
bimeqbûz makbuzlu
bimeqes rd makaslı
bimeqletîz rd mıknatıslı
bimêr rd 1. erkekli 2. kocalı, evli (evli kadın)
bimeraq rd meraklı
bimerasîm rd törenli
bimerc şartlı.
rd şartlı, koşullu
bimêrdezime rd kâbuslu
bimêrg rd çayırlı (çayır yerlerinin çok olduğu yer)
bimerge rd salçalı
bimerhamet rd merhametli, acıyıcı
bimerîfet rd marifetli
bimermer rd mermerli
bimeş b arş (askerlikte yürü komutu)
bimêş rd sinekli
bimesafe rd mesafeli
bimeşaqet rd meşakkatlı, güç
bimêşbûn m sinekli olma, sineklenme
bimeşê 1. yürüyerek 2. eşkin (eşkin yürüyüş ile)
bimeşê bi rê de çûn badiklemek (ördek gibi yürümek)
bimesele rd sorunlu
bimesnet rd mesnetli
bimesref rd masraflı
bimêşûmor rd böcekli
bimeşwerdekî çûn l/bw badiklenmek
bimetanet rd metanetli, dayanıklı
bimetod rd metotlu, yöntemli
bimetodî m yöntemlilik
bimêwe rd meyveli
bimêx rd sürgülü
bimexerî rd bataklı
bimexsed rd maksatlı, amaçlı
bimexsedî m amaçlılık
bimey içkili.
bimeyan rd mayalı
bimeymenet rd meymenetli
bimêzere rd sarıklı
bimezûr rd sakıncalı
bimij sisli.
rd sisli
bimijane rd dingilli
bimijang rd kirpikli
bimijelang rd kirpikli
bimijgul rd kirpikli
bimijkirin m sislendirme
bimijmijok rd emzikli
bimijok rd emzikli
bimijûlank rd kirpikli
bimîkrop rd mikroplu
bimil rd 1. kollu 2. kollu, koltuklu (herhangi bir biçimde kolu olan) * sendelya bimil kollu sandalye * sendelya bimil koltuklu sandalye
bimilik rd hörgüçlü
biminare rd minareli
bimîne h kala (uzaklık veya herhangi saat başı için; kalarak) * ji êvarê re du saet bimîne, were akşama iki saat kala gel
bimiqate bûn l/bw sektirmemek (büyük bir dikkat içinde bulunmak)
bimiqnatîs rd mıknatıslı
bimirad rd muratlı
bimiradê xwe şad bûn l/bw muradına ermek, amacına ulaşmak
bimîratgir rd vârisli
bimirdik (i) rd kepekli (saçlı deride oluşan kepek için)
bimirdik (ii) rd tortulu
bimirêk rd aynalı
bimirês gösterişli, görkemli, haşmetli.
rd gösterişli, şatafatlı, görkemli, göz alıcı
bimirin rd ölümlü
bimîrkut rd/h 1. tokmaklı 2. tokmakla
bimîrkutokanketî rd kızamıkçıklı, kızamıkçığa yakalanmış olan
bimîrkutokanketin m kızamıkçığa yakalanma
bimirqînî rd homurtulu
bimirûz rd moralı bozuk, somurtkan, suratlı, suratı asık
bimişar rd testereli
bimişe rd ücretli (ücret karşılığı yapılan)
bimişkane rd ipotekli
bimîstanik bj/rd mantarlı (mantar hastalığına tutulmuş olan)
bimişûr zahmetli.
rd zahmetli
bimitale rd düşünceli, kaygılı
bimitaletî m düşüncelilik, endişelilik
bimitêl rd döşekli
bimitik rd tümsekli, tepeli
bimitik bûn l/bw tümselmek
bimitikbûn m tümselme
bimix rd çivili
bimixrik rd çelişkili, tezatlı
bimîz rd çişli, sidikli
bimizûr rd maaşlı
bimobîlya rd mobilyalı
bimole rd sıvalı (sıvası olan)
bimole delikandin l/bw çamurlamak
bimonik rd boğumlu
bimor rd mühürlü
bimoran rd puslu, pusarık
bimorî rd boncuklu
bimorîk rd boncuklu
bimoryaz rd tipili
bimostik rd emzikli
bimot rd pekmezli
bimotîf rd motifli
bimotor rd motorlu
bimovik rd boğmaklı, boğumlu
bimox rd ilikli (içinde ilik bulunan kemik veya şey)
bimû rd 1. kıllı 2. tüylü
bimûçe rd maaşlı
bimucîze rd mucizeli
bimudet rd müddetli, süreli
bimuema rd muammalı
bimûm rd mumlu, şamalı
bimuqawele rd mukaveleli, sözleşmeli
bimurekeb rd mürekepli
bimûrz rd suratı asık
bimusamaha rd müsamahalı, hoşgörülü
bimuslix rd musluklu
bimûteke rd kâbuslu
bimuzîk rd müzikli
bin alt
n 1. alt, dip, alt taraf (üst karşıtı) 2. alt,(bir nesnenin tabanı) * binê beroşê qul bûye tencerenin altı delinmiş * binê beroşê tencerenin dibi 3. alt (oturulurken oyluk kemiklerinin yere gelen bölümü) * kursî bide binê xwe kürsüyü altına çek 4.rd a(bir kaç şeyin içinde bize uzak olanı) 5.rd a(birkaç şeyden yere yakın olanı) * qata bin alt kat 6.n alt (etkisinde anlamında) * di bin tavê de dixebite güneş altında çalışıyor * di bin gotinê de ma lafın altında kaldı 7.n alt (tamlamalarda) binê solê ayak altı 8. dip (oyuk veya çukurun en alt bölümü) * binê deryayê deniz dibi 9. dip, taban (dikili duran bir şeyin yerle birleştiği nokta ve çevresi) * binê porên min xwê dabûn saçlarımın dipleri terlemişti 10. iç (ten ile dış giysi arası) * ez dê fanorî di bin de li xwe bikim fanilayı içime giyeceğim 11. kök (temel, esas) * em dixwazin meseleyê ji bin hel bikin meseleyi kökünden hal etmek istiyoruz 12. tab(bir şeyin en alt bölümü) 13. taban (ayakkabının alt bölümü) 14. alt, aşağ(bir şeyin alt bölümü) 15.rd alt, ast 16.argo kızlık, bekaret
bin (tiştekî) de m (bir şeyin) altında kalmak * ez di bin vê qenciyê de namînim bu iyiliğin altında kalmam
bin kêranan (an jî asraqan) tavan arası
bin ketin yenilmek.
l/gh alt olmak, yenilgiye uğramak
bin lingê hev kol (birbirinin) ayağını kaydırma(birbirinin) kuyusunu kazmak
bin pê kirin ayak altına almak.
bin xêz kirin altını çizmek
bin xistin l/gh alt etmek, yenmek
binaçe kuşak, nesil.
m menşe
binakok rd çelişkili, tezatlı
binalî (i) rd illegal, gizli
binalî (ii) rd/nd yerli (oturduğu bölgede doğup büyüyen, ataları da orada yaşamış olan kimse) * ez binaliyê vê derê me ben buranın yerlisiyim
binalî bûn l/ngh yerlileşmek
binalîbûn m yerlileşme
binalik rd nalınlı
binamûs rd 1. namuslu 2. namuslu (uygun, gereği gibi) * me xwarineke binamûs xwar namuslu bir yemek yedik
binamûsbûn m 1. namuslu olma 2. namusluluk
binan rd 1. ekmekli 2. yemekli 3. tok * tu binanî yan bênan î? aç mısın tok musun?
binane rd naneli
binanekî nandar nabî bi darekî mêrxas nabî bir sefer yemek vermekle cömert bir sopa atmayla yiğit olunmaz
binanî (i) m 1. temel (bir yapının toprak altında kalan ve yapıya dayanak olan duvar, taban vb. bölümlerinin tümü) 2. temel (bu bölümleri yapmak için kazılan çukur) 3. kaide, duraç, ayaklık, alt 4. alt * di binaniya me de newal e alt tarafımız vadi
binanî (ii) n kılıcın keskin ucu
binanoziko h karın tokluğuna, boğaz tokluğuna
binar ateş altı
binar (ii) n dax eteği
binar kirin ateş altına gömmek
binaret n temel, esas
binas (i) nd/rd tanıdık
binas (ii) rd 1. müsebbip 2. neden, sebep, kaynak, -den kaynaklama (suç ve kabahat anlamında) * ev sûcên hanê gişt binasên te ne bu suçların hepsi senden kaynaklanıyor
binaşik m mide alt kısmı
binasir rd nasırlı
binaskar rd suçlu
binate n temel
binatî n temel
binatir lşk ast (rütbe ve kıdemce küçük asker)
binav m su altı
binav (i) rd 1. adlı, isimli * keçikeke binav Sema Sema adlı bir kız 2. imzalı (yazı, eser için; yazarı belirtilmiş)
binav bûn gark olmak
binav bûn (ii) l/lng 1. batmak, (suda) gark olmak (suyun üstünde iken içine gömülmek) * qeyîk binav bû kayık battı 2. suya dalmak
binavahî m 1. temel, binanın alt basamağı 2. altyapı
binavayî 1. altyapı (bir yapı için gerekli olan yol, kanalizasyon, elektrik, su gibi tesisatların hepsi) 2. sos/m alt yapı
binavber aralıklı.
rd 1. aralıklı (aralarında açıklık bulunan, birbirine bitişik olmayan) 2. aralıklı, espaslı (dizgide kelimeler, harfler veya satırlar arasında açıklığı olan) * peyv binavber in kelimeler aralıklı 3. fiz aralıklı (kesik kesik) 4. kesintili (ara verilerek yapılan)
binavbir rd bölmeli * odeya me binavbir e odamız bölmeli
binavbûn (i) m 1. adlanma, adlandırılma 2. adlandırılma, zikredilme
binavbûn (ii) m 1. batma (suda) gark olma 2. suya dalma
binavbûyî (i) rd adlanmış olan
binavbûyî (ii) rd batık (gemiş için batmış)
binavbûyîn (i) m 1. adlanış, adlandırılış 2. adlandırılış, zikrediliş
binavbûyîn (ii) m 1. batış, (suda) gark oluş 2. suya dalış
binavdan m adlandırma
binavê ndgüreş
binavê çûn (an jî rakirin) hev güreşmek
binavger nd/nt dalgıç
binavgerî m dalgıçlık
binavgîn rd araçlı
binavhevketin m 1. karışıklık çıkarma 2. (birbirine) girme (veya girişme), kavgaya girişme (veya tutuşma)
binavî bot/m bir tür ağaç
binavkirî (i) rd 1. adlı, anlandırılmış, isimli, isimlendirilmiş 2. belirli
binavkirî (ii) rd batırılmış, gark edilmiş olan
binavkirî (iii) rz/rd belirtili, belgin
binavkirin (i) m 1. adlandırma, ad koyma, isimlendirme, isim koyma 2. adını koyma, ismini koyma 3. adlandırma, zikretme, adını zikretme4. anma
binavkirin (ii) m 1. batırma, gark etme, (suya) batırma 2. (suya) daldırma
binavûdeng ünlü, meşhur, şanlı.
rd adlı, ünlü, şanlı, meşhur, şöhretli
binavûdeng bûn ünlü (veya meşhur) olmak
binavûdengbûn m ad alma, ün kazanma
binavûdengî m ünlülük, meşhurluk
binavûnîşan rd 1. adlı sanlı 2. tarihli, tarihî * îro rojeke binavûnîşan e bugün tarihî bir gündür
binavûnûçik m lâkaplı
binawa rd içten hesaplı, sinsi
binax toprak altı.
m 1. yeraltı, toprak altı * samanên me yên binaxê toprak altı servetlerimiz 2. rd yeraltı (gizli ve zararlı çalışma)
binax bûn l/ngh 1. gömülmek 2. gömülmek, defnedilmek (ölü gömmülmek)
binax kirin l/gh 1. gömmek 2. defnetmek, gömmek (ölüyü gömmek)
binax kirina mayînan (an jî tepînkan) mayınlamak
binaxbûn m 1. gömülme 2. gömülme, defnedilme (ölü gömmülme)
binaxbûyîn m 1. gömülüş 2. gömülüş, defnediliş
binaxe n 1. temel, esas (bir yapının toprak altında kalan ve yapıya dayanak olan duvar, taban vb. bölümlerinin tümü) 2. temel (bu bölümleri yapmak için kazılan çukur) 3. mat/m taban, kaide 4. bel kemiği (bir şeyin varlığı ile ilgili temel bölümü, esas) 5. alt yapı, temel, yapı
binaxeyî rd esasî
binaxîn rd toprak altı ile ilgili olan
binaxkirî rd gömülü, metfun
binaxkirin m 1. gömme 2. defnetme (ölüyü gömme)
binaz rd nazlı
binban n ev tabanı * ban qul be binban jî şil e tavan delikse taban da ıslak olur
binbar rd 1. yükümlü, mükellef (bir şeyi yapma zorunluluğu olan) 2. nd yükümlü, mükellef (vergi vermekle yükümlü kimse veya kuruluş) 3. n yük altı (hayvan yükünün alt kısımı) 4. minnet altında olan
binbarî m yüküm, yükümlülük, mükellefiyet
binbarî bûn l/ngh yükümlenmek
binbarî kirin l/gh yükümlendirmek
binbarîbûn m yükümlenme
binbarîkirin m yükümlendirme
binbarîtî m yükümlülük
binbêder bnr binbênder
binbêjing nd elenti, kalbur altı
binbelg n tütünün en alt yaprağı
binbênder m badas, harman artığı, harman sonu
binberaş n alt değirmen taşı
binberdok bot/m yabanî bir ot
binbihurk m alt geçit
binbîr bilinçaltı.
m bilinçaltı
binbir kirin l/gh kökünü kazımak
binbirkirin m kökünü kazıma
binbisk m kadın favorisi
binboç nd kuyruk altı
binbuhêrk m alt geçit
binc m kök, köken
bincam rd ikiyüzlü, riyakâr
bincamîtî m ikiyüzlüluk
bincan n akarsu üzerinde yapılan set vasıtasıyla suyu yükseltilerek arazıya verilmesi
bincarî m araştırma, soruşturma
binçav gözaltı.
binçav kirin l/gh göz altına almak, gözetime almak, gözetim altına almak, gözlem altına almak
binçavî hiq/m göz altı, gözetim, gözlem altı, nezaret
binçavkirî rd gözaltında olan
binçavkirin m göz altına alma, gözetime alma, gözetim altına alma, gözlem altına alma
binceme rd korkak kimse
binçen n başlığı çeneye bağlayan kadın takısı
binçeng koltukaltı.
n 1. koltuk altı 2. mec koltuk (iltimas) * ew ji binçengan hez nake o koltuktan hoşlanmaz 3. koltukluk, subra (koltuk altına içten dikilen parça)
binçerm ant/n deri altı
bincî (i) rd/nd 1. yerli (oturduğu bölgede doğup büyüyen, ataları da orada yaşamış olan kimse) 2. kîm/m kök
bincî (ii) nd yatak altı
bincil n 1. iç çamaşır 2. rd hasıraltı
bincil kirin l/gh hasıraltı etmek, örtbas etmek, sümenaltı etmek, minder altı etmek, örtmeye çalışmak, üstüne perde çekmek, perdelemek, boğmak * bûyer bi bûyereke din bincil kirin olayı başka bir olayla boğdular
bincilbûn m hasır altı edilme, örtbas edilme, sümen altı edilme
l/ngh hasır altı edilmek, örtbas edilmek, sümen altı edilmek
bincilk nd iç çamaşır, iç giysi
bincilkirin m hasıraltı etme, örtbas etme, sümenaltı etme, minder altı etme, örtmeye çalışma, üstüne perde çekme, perdeleme, boğma
binçîne n 1. temel, ana 2. temel, esas (bir yapının toprak altında kalan ve yapıya dayanak olan duvar, taban vb. bölümlerinin tümü) 3. temel (bu bölümleri yapmak için kazılan çukur)
binçingil n meme altı
binçir n suya, çamura yayılan ağaç damarları
binçok m diz altı
bincû nd yeni Müslüman olmuş Yahudi çocuğu
bind ast.
bindan n irmik
bindar boyunduruk altında, bağımlı.
rd ezilen, sopa altında olan
bindarok m 1. kırda ağaç gölgesinde yapılan piknik 2. bot yenilen bir tür bitki
bindarûk bnr bindarok
bindehlok bot/m kardelen (Galanthus nivalis)
binden m küp altına konulan toprak kap
bindeq fındık.
m fındık
bindeqe m değirmen bilya yuvası
bindeqfiroş nd/nt fındıkçı (satan kimse)
bindeqfiroşî m fındıkçılık
bindeqvan nd/nt fındıkçı
bindeqvanî m fındıkçılık
binder n kapı eşiği
binderî n kapı eşiği
binderya m 1. deniz altı (deniz altında bulunan) 2. deniz altı (deniz altında yapılan) * lêgerînên binderyayê deniz altı araştırmaları
bindest rd 1. ezik, ezilen, mazlum 2. bağımlı, tâbi 3. ast, alt
bindest bûn l/ngh 1. ezilen olmak, mazlum olmak 2. bağımlı olmak, tâbi olmak 3. ast olmak
bindestbûn m 1. ezilen olma, mazlum olma 2. bağımlı olma, tâbi olma 3. ast olma
bindestî m 1. mazlumluk, kölelik 2. bağım 3. astlık, aşağı kademede olma, daha küçük olma * ev keçika hanê bindestî birayê xwe ye bu kız erkek kardeşinden daha küçüktür 4. rd ezilen, kul, köle * tu bûyî bindestiyê jina xwe sen eşine köle olmuşsun
bindestîbûn m 1. ezilen olma, mazlum olma 2. bağımlılık, tâbiiyet, bağımlı olma 3. ast olma
bindestkirî rd ezilen
bindevk m alt kapak
bindevka aşikê ant mide kapısı
bindevka madeyê ant mide kapısı
bindîl nd aşağı
bindîn nd alt taraf * bindîna gund köyün alt tarafı
bindir zo/m örümcek
bindiyan nd henüz Müslümanlaşmış Hristiyan
bindor rd harman dövme işinde koşulan hayvanlardan en sonda olanı
bindoşek rd hasıraltı
bindoşek kirin l/gh örtbas etmek, hasıraltı etmek, minder altı etmek, üstüne perde çekmek, perdelemek
bindoşekkirin m örtbas etme, hasıraltı etme, minder altı etme, üstüne perde çekme, perdeleme
bindoxe m değirmen bilya yuvası
bindûv nd kuyruk altı
bindûz rd düz tabanlı
binê b aman (dikkatı uyandırmak için kullanılır) * binê, baş li zarokê binêrî aman çocuğa iyi bak
bine (i) rd alt (tamlamalarda; sınıflamalarda ikinci derece anlamında)
bine (ii) m mihver
binê (tiştekî) derket (bir zorluğun) altından kalkmak
binê (tiştekî) derketin aslı çıkmak, gerçeği ortaya çıkmak, gerçek ortaya çıkmak (ji)
binê (tiştekî) derxistin gerçeği ortaya çıkarma(bir şeyi) çözmek
binê (tiştekî) tune bûn aslı astarı (veya aslı faslı) olmamak
binê avê nd su altı
binê çeng nd koltuk altı
binê çermê jorîn ant/nd üst deri altı
binê guhê (yekî) xwê nedan tınmamak
binê hebanê kazan dibi (en son doğan çocuk)
bine kirin l/gh saklamak
binê kîsik xuya kirin kesenin dibi görünmek
binê piyê (yekî) sabûn kirin ayağını kaydırmak, ayağının altına karpuz kabuğu koymak
binê piyên (an jî lingên) hev sabûn kir(birbirinin) ayağını kaydırmak
binê qûna (yekî) şil bûn (bir işte) parmağı veya bilgisi olmak
binê tûrikê (yekî) qul e dipsiz testi (eline geçen para ve malı hesapsızca, boş yere harcayan)
binê xwe de berdan altına kaçırmak (bi)
altına etmek (veya kaçırmak) (büyük ve küçük aptest için)
binê xwe şil kirin altını ıslatmak
binê xwe tije kirin l/bw 1. donuna yapmak (veya doldurmak) 2) donuna yapmak, donuna doldurmak (çok korkmak)
1) altına kaçırmak, altını pisletmek 2) mec altını doldurmak, cebini doldurmak (gizli bir veya gayri meşru bir şekilde servet edinmek)
binê zimanê (yekî) negirtin diş kovuklarını doldurmamak, dişinin kovuğuna bile gitmemek
binê zimanê (yekî) şil bûn dilinin altında bir şey olmak
binê zimanê (yekî) şil bûn hema gotin dilinin altındaki baklayı çıkarmak
binebeş m alt bölüm
bineçe n 1. temel, ana 2. temel, esas (bir yapının toprak altında kalan ve yapıya dayanak olan duvar, taban vb. bölümlerinin tümü) 2. temel (bu bölümleri yapmak için kazılan çukur) 3. köken (soy, asıl)
bineçerm ant/m alt deri, deri altı
binecî bnr binecih
binecih rd/nd 1. yerli (oturduğu bölgede doğup büyüyen, ataları da orada yaşamış olan kimse) 2. n yerleşeme yeri, oturaklı yer
binecihî bûn l/ngh yerlileşmek
binecihîbûn m yerlileşme
bineçîn m alt sınıf
bineco m ark dibi
binedar m ağaç kökü
binederya m deniz dibi
binefes rd nefesli
binefş menekşe.
kokulu menekşe; viola odorata
bnr binevş
binefs rd nefis sahibi
binefşe bnr binevş
binefser lşk/n astsubay
binefserî lşk/m astsubaylık
binefşî mor, menekşe rengi.
bnr binevşî
binefşok bnr binevşok
binegeh n temel, esas
binegoş n kulak altı
bineguh bj/m 1. kaba kulak 2. kulak altı
binehiş m bilinçaltı, şuur altı
binehişî m bilinç altı
binehişîn rd bilinç altı ile ilgili
binehk rd nohutlu
binejimar mat/m asal sayı
binekirin m saklama
binekok m arka plan, bekraund
binekomik m alt grup
binelem rd tepeli
binelî (i) m bünye (vücut yapısı)
binelî (ii) rd yerleşik (bir yerin yerlisi olmuş olan)
binelîtî m yerleşiklik
binema m temel, esas
binemak m kök, temel
binemal m 1. aile (çok geniş aile) 2. ai(birlikte oturan hısım ve yakınların tümü) 3. sülale, uruk 4. sos boy, kabile, klân
binemal (i) n ana mal
binemala xuyanî köklü aile
binemale bnr binemal
binemalî rd ailevî
binemerg m sulu otlak
binemir rd emir kulu
bineqerat rd nakaratlı
bineqş rd nakışlı, işlemeli
binequl rd 1. dibi delik 2. argo kızlığı elden gitmiş olan, bekareti bozulmuş olan
binerd n 1. yeraltı 2. rd yeraltı (gizli ve zararlı çalışma)
binerd (ii) nd toprağa gömülü ev
binerd (iii) m yer fıstığı
binerd bûn mec ölmek
binerd kirin l/gh gömmek, gömülemek, defnetmek
binerdco m yeraltı kanalı
binerdî bot/m 1. yer elması (Helianthus tuberosus) 2. yer elması (bu bitkinin besin oylarak yararlanılan kök sapı)
binerdik bot/m 1. şalgam (Brassica rapa) 2. şalgam (bu bitkinin besin olarak kullanılan etli ve tatlı kökü)
binerdîn rd toprak altı
binerdk bnr binerdik
binerdkirî rd gümülü
binerdkirin m gömme, gömüleme, defnetme (ölüyü gömme)
binêre b 1. bak 2. bak! (işte) * binêre ev gotinên te rast in bak bu söylediklerin doğru
bineret m temel, ana
bineretî m temel
binermî çaktırmadan, usulca
binermî mirov maran ji qulê derdixe tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır
bineşax m alt şube
binesazî altyapı
1. altyapı (bir yapı için gerekli olan yol, kanalizasyon, elektrik, su gibi tesisatların hepsi) 2. sos/m alt yapı 3. yapı, bünye
binesaziyî rd alt yapısal
bineşe bnr bineçe
binêşe bnr bineçe
binesermaye m ana sermaye
binesîb rd nasipli
binesîbê (yekî) kir (birine) nasip etmek
binesîhet rd nasihatlı
binesol m ayakkabı tabanı
binetar tekst, metin, esas.
erd/n 1. dağ eteği 2. temel, esas 3. mec köken, soy sop
binetarî rd asıl, temel, çekirdek * kadroya binetarî çekirdek kadro
binetatî m razakı (bir tür üzüm)
binetîm m alt takım
binetîp m alt takım
binetov n tohumluk, ana tohum
binevan rd varlıklı
binevş bot/m 1. menekşe (Viola tricolor) 2. menekşe (bu bitkinin çiçeği)
binevşa belek bot/nd hercaî menekşe (Viola tricolor)
binevşa seg bot/nd yabanî menekşe
binevşgon rd menekşe rengi
binevşî nd 1. menekşe rengi 2. rd menekşe rengi (bu renkten olan)
binevşîn rd menekşe renkli, menekşeye benzeyen
binevşok bj/m kızılcığa benzer fakat rengi menekşeye çalan öldürücü bir hastalık. binevşok avêtin (yekî)=bu hastalığa yakalanmak
binevşok (i) bot/m 1. menekşe (Viola tricolor) 2. menekşe (bu bitkinin çiçeği)
binexş rd nakışlı, işlemeli
binexş û nimûş cicili bicili
bineynik rd aynalı
bineynok rd tırnaklı
binezaket rd nezaketli
binezanav n alt kimlik
binezir rd adaklı * diya min bi sê rojan ji rojiyê re binezir e annem oruca üç gün adaklı
binferman rd ezilen
binfilitî rd kaba saba (kimse)
binfis argo/rd sinsi, kurnaz
bing kirin l/gh çağırmak
bingaşe rd kalabalık
bingeh esas, temel, taban.
m 1. temel, esas, a(bir şeyin gelişimi için gereken ilk öğeler) * divê ku mirov li ser bingehên xurt tiştên mezin çêke sağlam temellere dayanarak büyük işler yapmalı * ez dê jîna xwe li ser bingehên nû ava bikim ben hayatımı yeni esaslar üzerine kuracağım 2. altyap(bir yapı için gerekli olan yol, kanalizasyon, elektrik, su gibi tesisatların hepsi) 3. sos alt yapı
bingeh amade kirin zemin hazırlamak
bingeh danîn temel atmak.
l/gh tesis etmek, tesis oluşturma
bingeh girtin temel tutmak
bingeh kirin alçaltmak.
bingeha tenduristiyê sağlık ocağı
bingehdanîn m tesisetmek
bingehdar nd/nt 1. kurucu, müessis 2. rd temelli, esaslı
bingehdarî m kuruculuk
bingehdêr rd kurucu
bingehdêrî m kuruculuk
bingehên hesêb dört işlem
bingehî rd 1. ana, esasî, asıl, temel (en önemli, belli başlı) * qanûna bingehî ya dewletê makeqanûn e devletin temel kanunu anayasadır * kadroya bingehî temel kadro 2. aslî * peywira me ya bingehî aslî görevimiz 3. bünyevi 4. köklü
bingehîn esaslı.
rd 1. temel, ana * xetên bingehîn ana hatlar 2. birincil, esas 3. h başlıca * rexnekirin mafekî bingehîn î xwendevan e eleştirme her okurun başlıca hakkıdır
bingehmal m aile
bingehmalî rd ailesel
bingehsaz rd kurucu
bingehsazî m kuruculuk
bingêre nd döveni sonda çeken öküz
bingerî m soruşturma
bingilte rd fesat
bingok bj/m kaba kulak
bingol kirin l/gh ortadan kaldırmak
bingor kirin l/gh defnetmek
bingorkirin m defnetme
bingov m ağıl
bingovend nd halay sonunu çeken kimse
bingoyî rd kaba kulak hastalığı olan kimse
bingozele bot/m sepet yapımında kullanılan bir bitki
binguhk bj/m kaba kulak
binguhkî rd kaba kulaklı olan
binguhkî bûn l/ngh kaba kulak olmak, kaba kulak hastalığına yakalanmak
binguhkîbûn m kaba kulak olma, kaba kulak hastalığına yakalanma
binhingil n meme altı
binhiş n bilinçaltı
binhişîn rd bilinç altı ile ilgili
binhizir m bilinç altı
binhulî m bodrum katı
binî m 1. alt, dip (oyuk veya çukurun en alt bölümü) 2. dip (kapalı bir yerin kapıya göre en uzak bölümü) * maseyên li biniya salonê salonun dibindeki masalar 3. tem(bir yapının toprak altında kalan ve yapıya dayanak olan duvar, taban vb. bölümlerinin tümü) 4. kök (temel, esas) * em dixwazin meseleyê ji binî hel bikin meseleyi kökünden hal etmek istiyoruz 5. aşağ(bir şeyin alt bölümü) 6. taban, ayaklık, dura(bir şeyin yere dayanan bölümü veya bir şeyin üzerine oturtulduğu nesne) 7. taban, otur(bir şeyin yere gelen tarafı) 8. taban (ayakkabının alt bölümü) 9. zemin, alt kat 10.rd a(bir kaç şeyin içinde bize uzak olanı) 11.rd a(birkaç şeyden yere yakın olanı) * qata binî alt kat (ji)
binî de ketinê heta serî safî kir(bir servetin) altından girip üstünden çıkmak (di)
binî de pê vedan alttan güreşmek
binî derket (bir kabın) dibi görünmek
binî girê dan l/bw yumru hale gelmek
binî girtin l/gh tutmak (yemek için; hafifçe yanmak)
dibini tutmak (pişen yemekler için; tencerenin dibine yapışmak)
biniçik rd çıkıntılı
binîgar rd 1. resimli 2. nakışlı, desenli
binîgarkirin m resimleme
binîgaş rd hayali
binîgirtî rd köklü
biniham rd tabakalı
binijîn m hapşırma
l/ngh hapşırmak
binik (i) m tütün bitkisinin en alt kısmındaki yaprakları
binik (ii) m 1. altlık, tabakça, tabak (bardak altlığı gibi) * binika piyaleyê bardak altlığı 2. ayaklık, duraç, kaide, taban (bir şeyin yere dayanan bölümü veya bir şeyin üzerine oturtulduğu nesne) * binikek kir binê peyker heykelin altına bir kaide koydu 3. taban, oturak (bir şeyin yere gelen tarafı) 4. altlık, tabla (soba, mangal gibi şeylerin altına konulan altlık 5. yapı, bünye
binika sihanê nd nihale
binîkah rd nikâhlı
binîkahbûn m 1. nikâhlı olma 2. nikâhlılık
binikê ragihanê nd veri tabanı, bilgi tabanı
binîkel rd nikelli
binîkelaj rd nikelajlı
biniklok rd kancalı
binikul rd gagalı
binikul nikulan çûn ser serê (yekî) (birine) baskı uygulamak
binikul nikulê xwe biçêre bi lingê xwe bigere kendi derdine kendin çare ol
binimêj rd 1. namazlı 2. h namazla
binimêj û taet e namazlı nıyazlı
binimro bnr binumare
binimûş rd bezeli, bezekli, nakışlı, motifli
binîqaş rd tartışmalı * gelşeke binîqaş tartışmalı bir sorun
biniqik kademeli, dereceli.
biniqir rd 1. boğumlu 2. yivli
biniqirk rd kertikli
biniquçkan çimdikle, dürderek
biniquçkan çûn (yekî) birini çimdiklemek
biniquçkan hatin (yekî) birini çimdiklemek
binirx rd değerli
binîşan rd 1. nişanlı, işaretli 2. belgili, belirtili 3. belli, muayen 4. belli başlı
binîşane rd madalyalı
binîşanî rd/nd yavuklu
binîşanîbûn m nişanlanma, adaklanma
binîşe m temel, esas
binisîb rd kısmetli
binişîv rd inişli
binişîv û derbejor (an jî berjor) inişli çıkışlı (veya yokuşlu)
binîspet rd oranlı
binîtrat rd nitratlı
binîvî rd 1. yarım olarak 2. h yarı yarıya
binîvîbûn m yarılanma
binîvîkirin m 1. yarılama 2. ortalama 3. yarıcılık yapma
binivîn rd yataklı
binivîs rd yazılı (üzerinde yazı bulunan) * kevirî binivîs yazılı taş
binîvkerê kujiyê mat/nd açı ortayı
biniyat bnr binyat
biniyet rd 1. niyetli (niyet eden, niyeti olan) 2. niyetli (oruçlu) 3.niyetli olarak
biniyeta şîfayê şifa niyetine
binîzam rd nizamlı, düzenli
binîzambûn m nizamlı olma, nizamlılık, düzenlilik
binîze rd süngülü
binizûl rd kepekli (un kepeği için)
binjinû m diz altı
binkaş n bayır aşağ
binkasik m altlık, tabakça (çay altlığı gibi)
binkask bnr binkasik
binke lşk/m 1. üs (harekâtın yürütülebilmesi için gerekli birliklerin, her türlü gereçlerin tamamlandığı, teçhizatın toplandığı, dağıltıldığı bölge) * binkeya asîmanî hava üsü 2. yurt, ocak (hastalıkların tedavi edildiği yer) * binkeya tenduristiyê sağlık ocağı (veya yurdu) 3. mat taban, kaide 4. taban (değerlendirmede en alt derece) 5. yapı
binke girtin l/gh üslenmek
binkefş n koltuk altı
binkegirtin m üslenme
binkêr rd kesimlik hayvan
binketî rd yenik, mağlûp, sınık, yenik düşmüş, bozguna uğramış
binketî hesibandin yenik saymak
binketin m alt olma yenilgi, mağlûbiyet
binkevîk bot/m bir tür gül
binkeya asayîşî nd güvenlik yeri
güvenlik yeri
binkeya asîmanî nd hava üssü
(an jî asmanî) hava üssü
binkeya deryayî deniz üssü
binkeya hewayî nd hava üssü
binkeya tenduristiyê sağlık ocağı
binkeyê tenduristiyê nd sağlık ocağı
binkî rd/nd 1. yerli (oturduğu bölgede doğup büyüyen, ataları da orada yaşamış olan kimse) * ew binkiyên Farqînê ne onlar Silvan’ın yerlileridir * ez binkiyê vê derê me ben buranın yerlisiyim 2. sinsi (kimse)
binkî bûn l/ngh yerlileşmek
binkîbûn m yerlileşme
binkinc n iç çamaşır
binkinck nd iç çamaşır
binkîne m temel, esas
binkiras n 1. iç gömlek 2. entari altına giyilen kadın iç giysisi
binkirask n 1. iç gömlek, gömlek 2. entari altına giyilen kadın iç giysisi
binkîs nd hatır akçesi olarak başlıktan kız babası tarafından bağışlanan meblağ
binkol rd sinsi
binkol (i) n çapa
binkol bûn sinsi olmak
binkol kirin l/gh çapalamak
binkolî m sinsilik
binkolkirin m çapalama
binkom bnr efare
binkoşk m bodrum, köşkün zemin katı
binling n ayak altı
binmêwk m asma çubuğu, asma bıyığı
binmil n koltuk altı
binmîtane rd soysuz
binnivîs m alt başlık
binobekirin m nöbetleşme
binok rd nohutlu * girara binok nohutlu pilâv
binok (ii) bot/m halk hekimliğinde ilaç yapımında kullanılan bir bitki
binolî bodrum.
binolî (i) m alt kat, zemin katı
binor rd işe yaramaz
binos n sebep
binotî m kıyafet (kılık)
binpê nd 1. ayak altı 2. n taban (ayağın alt yüzü)
binpê kirin l/gh 1. çiğnemek (sayıp takmamak) 2. çiğnemek, ihlâl etmek * qanûn binpê kirin kanunları çiğnemek
binpêkirî m ihlâl edilmiş, çiğnenmiş olan
binpêkirin m 1. çiğneme (sayıp takmama) 2. çiğneme, ihlâl etme, ihlâl * binpêkirina mafên mirovan insan hakları ihlâli
binpêlav m ayak tabanı
binpenc nd pençe altı
binpenc kirin l/gh pençesinin altına almak, egemenliğine almak
binper (i) nd ilkel bir silâh
binper (ii) n süs teleği
binrax m 1. döşek 2. şilte
binrex şilte, döşek.
binrijan m kızlığı, bekareti elden çıkarma, bozma
binrim kirin l/gh (birinin) mızrağının altından geçmek, üstünlüğünü kabul etmek
binşe, binşeh rd tarak artığı yün
binserk nd gerdek gecesi için gelin ve damat için hazırlanan çerezler
binsernivîs m alt başlık
binsêv bnr sêvetehlk
binşil rd suçlu, kötü bir eylemde bulunmuş olan
binsol m ayak tabanı
binstem m mezalim
binta kalitesiz tütün.
nd tütünün alt kısmındaki en kalitesiz yaprağı
bintar n 1. etek, dağ eteği 2. mec temel 3. aşağı
bintasik m tabakça
bintav nd güneş altı, güneşleme
bintî kirin l/gh hasıraltı etmek
bintîpe m alt takım
bintût h kat’iyen
bintûte rd silik (kimse)
bintûtî rd kökten * çareyeke bintûtî pêwîst e kökten bir çözüm şart 2. h büsbütün, tamamen
binukte rd nükteli
binumare rd 1. numaralı (numarası olan) * cih binumare ne yerler numaralı 2. numaralı (belli bir numarası olan) * xaniyê binumareya dudu iki numaralı ev
binuqte rd noktalı
binûr rd nurlu
binûştin m hapşırma
l/gh hapşırmak
binvebinve rd sinsi
binvebinve bûn l/ngh sinsi olmak
binvebinvebûn m sinsi olma
binwêne n fotograf altı (yazısı)
binxak nd toprak altı, yer altı
binxak bûn l/ngh gömülmek
binxak kirin l/gh gömmek
binxakbûn m gömülme
binxakkirin m gömme
binxaltî bnr bilxaltî
binxan bnr binxane
binxane m alt yapı
binxet kirin l/bw altını çizmek
binxetê nd Suriye
binxetkirin m altını çizmek
binxî kirin l/gh hasıraltı etmek
binxistî rd yenik, yenilmiş olan
binxistin m alt etme, yenme
binyad esas, temel.
bnr binyat
binyadîn rd esasî, temel
binyan n 1. temel, esas (bir yapının toprak altında kalan ve yapıya dayanak olan duvar, taban vb. bölümlerinin tümü) 2. temel (bu bölümleri yapmak için kazılan çukur)
binyat m 1. yapı (bütünün bir araya getirilişinde uyulan dizge, strüktür) 2. sos yapı (parçaları veya öğeleri arasında yasaya uygunluk, durağan bağlar ve karşılıklı ilişkiler bulunan dizge veya bütün) 3. temel, es(bir yapının toprak altında kalan ve yapıya dayanak olan duvar, taban vb. bölümlerinin tümü) 4. temel (bu bölümleri yapmak için kazılan çukur) 5. köken * binyata Kurdan Kürtlerin kökeni
binyat danîn temel atmak
binyat girtin temel tutmak
binyatger nd/rd yapısalcı, strüktüralist
binyatgerî m yapısalcılık, strüktüralizm
binyatgerîtî m yapısallık
binyatî rd 1. yapısal, strüktürel 2. esasî, esaslı
binyatnasî bot/zo 1. yapı bilimi 2. m yapı bilgisi, morfoloji
binyatnasiyî rd morfolojik
binyatparêz nd/nt radikal
binye m 1. yapı (bütünün bir araya getirilişinde uyulan dizge, strüktür) 2. sos yapı (parçaları veya öğeleri arasında yasaya uygunluk, durağan bağlar ve karşılıklı ilişkiler bulunan dizge veya bütün) 3. yapılış * bunyeya vê avahiyê ji erdhejê re zexm e bu binanın yapılışı depreme dayanıklıdır 4. bünye (vücut yapısı)
binyewî nd/nt yapısalcı
binzik n göbek altı, karın altı
binziman n dil altı
biocax rd ocaklı
biode rd odalı
bioje rd 1. ojeli (oje sürülmüş olan) 2. ojeli (içinde oje bulunan)
bioksîjen rd oksijenli (içinde oksijen bulunan)
biolan rd yankılı
biolî rd odalı
biorgan rd organlı
biorkestra rd orkestralı
biostayî rd ustalıklı
biotax rd odalı
bioxir rd uğurlu
bioxur bnr bioxir
bipab rd kepekli
bipace rd pencereli
bipaje rd kanıtlı
bipal rd rampalı
bipalan (i) rd semerli
bipalan (ii) rd süzgeçli
bipalanga rd palangalı
bipaldank rd payandalı
bipalder rd mesnetli
bipaldûm rd kuşkunlu
bipalet rd paletli
bipalpişt rd 1. kanıtlı, mesnetli 2. arkalıklı
bipancik rd paçalı * derpiyê bipancik geniş paçalı don
bipanî rd topuklu * sola bipanî topuklu ayakkabı
bipap rd tortulu
bipapax rd kalpaklı
bipaplûk rd basamaklı
bipaq rd bacaklı
biparafîn rd parafinli
biparazît biy/rd 1. parazitli 2. parazitli * radyo biparazît e radyo parazitli
biparazîtbûn m parazitlenme
biparçe rd parçalı
bipardarî ortaklaşa.
biparek rz/rd ekli
biparinc rd maaşlı
biparsêl rd parselli
biparseng rd dengeli
biparsû rd kaburgalı
biparvebûn m paylaşılmak üleşilme
biparvekirin m paylaştırma, üleşme, üleştirme
biparxan rd kaburgalı
bipaşil rd hamile
bipaşketin m gerileme
bipaşkur rd yakalı
bipaso rd pasolu
bipaşpanîk rd mahmuzlu (tavukgillerin ve bazı kuşların ayakları ardında bulunan boynuz yapısındaki sivri uzantı)
bipasta rd pastalı * kincê bipasta pastalı giysi
bipastûk rd yakalı
bipate rd yamalı
bipatet rd patatesli
bipayan rd bitimli
bipayende rd payandalı
bipboz rd bomboz
bipê rd 1. ayaklı 2. bacaklı 3. uğurlu, kademli
bipê û par be! kademli olsun!, uğurlu olsun!
bipê û par e ayağı uğurlu
bipêçek rd kundaklı
bipêçîk rd parmaklı
bipêçk rd sargılı
bipêçke rd tekerli
bipêdark rd nalınlı, takunyalı
bipegr rd tortulu
bipehnî rd ökçeli, topuklu
bipejnkerî rd duyarlıklı
bipel rd yapraklı
bipêl rd 1. dalgalı 2. fiz dalgalı (belli dalga boylarını alabilen)
bipelçim rd yapraklı
bipêlekan rd basamaklı
bipelik rd pullu * masiyê bipelik pullu balık
bipêlik rd 1. basamaklı 2. kademeli, dereceli
bipêling kademeli.
rd basamaklı
bipelîse rd kısmetli
bipelîşk rd çapaklı
bipêlpêlik rd basamaklı
bipêlpêlok rd basamaklı
bipelqeçîçk rd kursaklı
bipembû rd pamuklu
bipenah rd hamili, hamisi olan
bipence rd 1. pençeli 2. pençeli (ayakkabı için)
bipencere rd pencereli
bipencik rd pençeli
bipenêr rd peynirli
bipenes rd pullu * lê kincekî bipenes hebû üstünde pullu bir elbise vardı
bipêpeling rd basamaklı
bipêpelok rd basamaklı
bipêpelûk rd basamaklı
bipêpilanik rd basamaklı
bipêping rd basamaklı
biper rd kanatlı
biper û bask bûn kuş kanadıyla gitmek
bipêrbest rz/rd edatlı
biperçîçeq rd kursaklı
biperçîn rd perçinli
biperde rd 1. perdeli 2. mzk perdeli * saz amûreke biperde ye saz perdeli bir çalgıdır
bipere rd 1. paralı 2. paralı (bedeva olmayan) * dibistana bipere paralı okul
bipere bûn l/bw paralanmak (parasız iken para elde etmek)
biperebûn m paralanma
biperebûyîn m paralanış
biperespan rd yamalı
bipergal düzenli.
rd düzenli, tertipli * çûn û hata wê bipergal in gidiş gelişleri düzenli
bipergalbûn m 1. düzenli olma 2. düzenlilik
biperik rd pullu * destê wî tev biperik bû elleri hep pulluydu
bipertav rd takatlı
biperû rd ödüllü
biperwane rd pervaneli
biperwaz rd pervazlı
bipêşanî öncelikle.
bipêşanîk rd perçemli
bipêsîr rd memeli
bipêsîra hev girtin l/bw (birbirine) yapışmak, takışmak
bipêşke rd tekerlekli
bipêşketî rd 1. ileri, ilerlemiş, gelişmiş 2. kalkınmış
bipêşketin m 1. gelişme, ilerleme, inkişaf etme 2. kalkınış, kalkınma
bipêşmalk rd önlüklü, peştemallı
bipêşmêr rd hamili, hamisi olan
bipêşvebirin m geliştirme, ilerletme
bipêşveçûn m 1. ilerleme, ilerleyiş, yol alam 2. ilerleme, gelişme, terakki
bipêşveketî rd 1. ilerlemiş (daha güçlü, daha etkili duruma gelmiş) 2. ilerlemiş (daha iyi, daha yüksek bir düzeye, aşamaya erişmiş, gelişmiş)
bipêşveketin m 1. ilerleme (daha güçlü, daha etkili duruma gelme) 2. ilerleme (daha iyi, daha yüksek bir düzeye, aşamaya erişme, gelişme)
bipêşxistî rd 1. ilerletilmiş, geliştirilmiş 2. kalkındırılmış
bipêşxistin m 1. ilerletme, geliştirme 2. kalkındırma 3. yürütme (gerektiği gibi yapma, uygulama)
bipêt rd alevli
bipêûpar rd kademli, uğurlu
bipevçûn rd kavgalı * civîneke bipevçûn kavgalı bir toplantı
bipêweran rd basamaklı
bipêx rd bacaklı
bipeyirk sicilli.
bipeyker rd heykelli
bipeyketin m 1. kovalama, kovalayış 2. kovuşturma 3. arama (önem verip isteme) 4. -e düşme (aşırı ilgi veya sevgi gösterme)
bipeyt û guvah rd ispatlı şahitli
bipeyv rd kelimeli, sözcüklü
bipezîzank rd kursaklı
bipî rd kollu
bipîde rd pideli
bipîjaq rd bacaklı
bipîjik rd kıymıklı
bipîl rd pilli
bipîlaqe rd plâkalı
bipile rd dereceli
bipîle rd kırmalı (üstünde kırmaları olan giysi)
bipilîç rd çapaklı
bipilpilînik rd ibikli, emzikli (çaydanlık, ibrik gibi kaplar için)
bipînc rd kamalı
bipîncik rd kamalı
bipîne rd yamalı
bipîpik rd 1. düdüklü 2. ibikli, emzikli (çaydanlık, ibrik gibi kaplar için)
bipir rd köprülü
bipîr rd görgülü
bipîr û şinûlk yol iz bilme
bipîr û şinûlk bûn yol iz bilmek (görgülü davranmak)
bipirç kıllı, tüylü.
rd 1. kıllı 2. tüylü
bipirçbûn m 1. kıllanma 2. tüylenme
bipirçkirin m 1. kıllandırma 2. tüylendirme
bipîrik rd ebeli
bipirsê sormayla, sorarak
bipirsê mirov diçe xursê (qersê, qudsê an jî mala xwedê) sora sora Bağdat bulunur
bipirsê mirov digihê xursê sora sora Bağdat bulunur
bipirsgirêk rd sorunlu
bipirtê zıplayarak
bipirtê çûn zıplayarak gitmek
bipirtik rd 1. kıtıklı 2. taraz taraz (üzeri tel tel iplik olan kumaş) 3. tüylü
bipirtikbûn m tüylenme
bipirtikkirin m tüylendirme
bipîrûpergal rd 1. düzenli, tertipli 2. görgülü
rd görgülü
bipîrûpergalbûn m görgülenme
bipirzik rd sivilceli
bipiş rd nemli (toprak için)
bipîşatî tesadüfen.
bipişkepişk rd hapşırıklı
bipişkîn rd hapşırıklı
bipişt (i) rd arkalı (koruyanı, koruyucusu olan)
bipişt (ii) rd kuşaklı
bipiştemal rd peştemallı
bipiştên rd kuşaklı
bipiştketin m 1. belirlenen süre aşılma 2. atlama
bipiştmêrî rd arkalı (koruyanı, koruyucusu olan)
bipîston rd pistonlu
bipiştpê rd ağımlı
bipiştvanek rd arkalı, hamili (koruyanı, koruyucusu olan)
bipiştvanekbûn m hamisi olma
bipiştxistin m 1. belirlenen süreyi aşmak 2. atlatma (kötü bir durum veya bir işi geçiştirme)
l/bw 1. belirlenen süreyi aşmak 2. atlatmak (kötü bir durum veya bir işi geçiştirmek) * ez dîlanê bi pişt bixim ez dê bêm düğünü atlatıp geleceğim
bipisûla rd pusulalı
bipîvan rd ölçülü, tartılı
bipîvaz rd soğanlı
bipixêrî rd ocaklı
bipixûr rd tütsülü
bipizdan rd eteneli (memeli küçük baş hayvan için)
bipizik rd sivilceli
bipizîng rd emzikli
bipizrik rd sivilceli
biplaka rd plâkalı
biplan rd plânlı * tevgera biplan planlı hareket
biplanbûn m 1. plânlı olma 2. plânlılık
bipoçax rd perçemli
bipolik rd pullu (paralı)
bipolikekî nekirin beş kuruş etmemek
bipoperîşk rd yeleli
bipopîn rd hotozlu
bipor rd saçlı
biporik bot/rd kılçıklı
biposat rd pusatlı
biposatkirin m pusatlandırma
bipoşî rd peçeli, poşulu
bipost rd postlu
bipostayê postayla, posta yolu ile
bipostayê şandin postalamak
bipoz rd burunlu
bipozê yekî ve m (birini) rahat bırakmamak
bipozik rd burunlu (çıkıntısı olan)
biprîm rd primli
biproblem rd problemli, sorunlu
biprogram rd programlı
biproteîn rd proteinli
bipuan rd puanlı
bipudra rd pudralı
bipûjan rd naneli
bipûl rd pullu * nameya bipûl pullu mektup
bipûncik rd perçemli
bipûng rd yarpuzlu
bipûrt rd 1. tüylü 2. havlı * qumaşê bipûrtik havlı kumaş
bipûrtbûn m tüylenme
bipûrtkirin m tüylendirme
bipûşak rd kıyafetli
bipûşenî rd kıyafetli
bipûşî (i) rd duvaklı, peçeli
bipûşî (ii) rd ibikli
bipûşil rd edepli
bipûşilbûn m edeplenme
bipuşul bnr bipûşil
bipuxte rd özlü
biqab rd 1. kapaklı 2. kaplı (kap kacaklı) 3. kemerli
biqabiliyet rd kabiliyetli, yetenekli
biqabkabk rd takunyalı
biqaçil rd 1. kabuklu 2. kapçıklı * tovê biqaçil kapçıklı tohum
biqafa rd 1. kafalı 2. kafalı (zeki) * merivekî biqafa ye kafalı adam
biqafiye wj/rd kafiyeli
biqalçik rd kabuklu
biqalib rd kalıplı
biqalik (i) bj/rd döküntülü
biqalik (ii) rd 1. kabuklu, kavkılı 2. kapçıklı * tovê biqalik kapçıklı tohum
biqalpax rd kapaklı
biqam rd aşırı
biqamçî rd kamçılı
biqame rd kamalı (üzerinde kama bıçağı olan)
biqamir rd kamışlı
biqamîş rd kamışlı
biqanat rd kanatlı (kapı, pencere için) * paceya biqanat qanatlı pencere
biqane rd kanatlı (kapı, pencere için)
biqanûn rd kanunlu
biqapan rd afra tafralı, cakalı, çalımlı, gösterişli, afili
biqapax rd kapaklı
biqarçik rd mantarlı
biqaş rd taşlı * gustîlka biqaş taşlı yüzük
biqaşar rd kaşarlı * tostê biqaşar kaşarlı tost
biqaşe rd kaşeli
biqasî kadar, miktar.
biqaşik rd kabuklu
biqaşûl rd kabuklu
biqat rd tabakalı
biqatix rd katıklı
biqayde rd kurallı, kaideli
biqaydekirin m yansılama
biqazox rd kazıklı
biqbiqandin m kaynatma
l/gh kaynatmak
biqbiqîn m kaynama
l/ngh kaynamak
biqbiqok m su kabarcığı
biqebale rd sözleşmeli, kontratlı
biqebare rd hacimli
biqebehet rd kabahatlı
biqedeme rd aşamalı, kademeli, dereceli * hilbijartina biqedemeyekê tek dereceli seçim
biqedexe rd yasaklı
biqedir rd hatırlı
biqedir û qîmet hatırı sayılır, hatırlı
biqedirê xwedê kirin Allah aşkına
biqefes rd kafesli
biqefl rd kilitli (kilidi olan) * ez dixwazim bavûleke biqefl bikirim kilitli bir bavul almak istiyorum
biqefle nd iki elle kaldırılabilen demet
biqela rd kalaylı
biqelafet rd cüsseli
biqelebalix rd 1. gürültülü 2. kalabalık ağızlı
biqelî rd kavurmalı * xwarina biqelî kavurmalı yemek
biqelmeqelm rd gürültülü (karışık olaylarla dolu)
biqelûn rd çubuklu (ağzıklı)
biqemç rd kuyruklu
biqemçik rd kuyruklu
biqemûşk rd 1. çapaklı 2. kabuklu
biqendîl rd kandilli
biqepûşk rd kozalı
biqerar rd kararlı
biqerarî m kararlılık
biqerebalix bnr biqelebalix
biqerewat rd kravatlı
biqerf nükteli.
biqerîne rd imalı, iğneli, dokunaklı, kinayeli
biqerme rd kırmalı (üstünde kırmaları olan giysi)
biqermûçek rd plili
biqerpîn rd patırtılı
biqerqer rd kefenli
biqerqeşûn rd kargaşalı
biqerqûş rd kabuklu
biqertaf rz/rd ekli
biqerz h/rd ödünç, borçla, borç olarak
biqerzdan m borç ile verme, ödünç verme
biqerzgirtin m borcla almak
biqerzwergirtî rd ödünçleme
biqerzwergirtin l/bw ödünç alma
biqeşa rd donlu
biqeşem rd buzlu
biqeşite! b defol!, gazla!, bas (veya bas git)
biqeşqelîk rd kabuklu
biqestî rd kasıtlı
biqestûkan h 1. şakacıktan, şaka olarak (çocuk dilinde) * min bi qestûkan got, megirî şakacıktan söyledim, ağlama 2. şakacıktan (şaka yapar görünerek) 3. şakadan, şaka yoluyla (veya yoluyla) 3. yalancıktan, yalandan
biqetît rd dilimli
biqetran rd katranlı
biqewan rd kapçıklı
biqeware rd hacimli
biqewat rd gelenekli
biqewet rd 1. kuvvetli, güçlü 2. kuvvetli (saygın, nüfuzlu) 3. kuvvetli (nitelikleri ile etki yaratan, etkili) * ca ez xurîniyeke biqewet bikim kuvetli bir kahvaltı edeyim 4. güçlü, tuttuğunu koparan 5. h kuvvetlice * kurikekî biqewet e kuvvetlice bir çocuk
biqewetbûn m kuvvetlenme, güçlenme
biqewetbûyîn m kuvvetleniş, güçleniş
biqewetkirin m kuvvetlendirme, güçlendirme
biqewl rd vadeli
biqewman rd olaylı
biqews rd kavisli, eğmeçli
biqewxe rd kavgalı
biqeyd rd kayıtlı
biqeyd (i) rd bukağılı
biqeyd û şert kayıtlı (şarta bağlı)
biqeymax rd 1. kaymaklı (üzerinde kaymak olan) 2. kaymaklı (içinde kaymak olan)
biqeynterme rd oval işlemeli
biqeys rd ölçülü
biqeys û qerar kararlı (düzenli, dengeli, istikrarlı)
biqeytan rd 1. kaytanlı 2. şeritli (dar, uzun parça ve özellikle dokuma veya kumaş parçası için)
biqezenc rd kazançlı, kârlı
biqîç rd dişli
biqîç û pîlan ketin (tiştekî) kapana kısılmak
biqiçqiçîn rd çatırtılı
biqidem rd kıdemli
biqidemî m kıdemlilik
biqidoş rd uğurlu
biqijeqijz rd cızırtılı (kızgın yağda bir şey pişirilirken)
biqîl rd dişli
biqîl û pîlan ketin (tiştekî) kapana kısılmak
biqilê rd kalaylı
biqilf rd kılıflı
biqiloç rd boynuzlu
biqiloçkî nd şelek, tek boynuzlu
biqilom rd tümsekli
biqilpûşik rd kabuklu
biqilqal rd endişeli, tedirgin
biqimatk rd kundaklı
biqimatok rd kundaklı
biqîmet rd kiymetli, değerli
biqîmetbûn m kıymete binme, kiymetlenme
biqîmetî m kıymetlik
biqirçîn rd çatırtılı
biqirçînî rd gıcırtılı (diş için)
biqirên rd kavgalı
biqîrewîr rd bağırışlı çağırışlı, gürültülü, patırtılı
biqirik rd boğazlı
biqirika (..) girtin l/bw yakasına yapışmak
biqirika hev girtin l/bw 1. gırtlaklaşmak 2. çekişmek, kapışmak, boğuşmak (kavgaya tutuşmak)
biqirnik rd çöplü
biqirqap rd takunyalı
biqirşûqal rd çöplü
biqîş rd yırtmaçlı
biqisebûn rd konuşkan
biqisedan rd konuşkan
biqisedanbûn m konuşkanlık
biqismet rd kısmetli
biqisûr rd kusurlu
biqisûrî m kusurluluk
biqîtik rd budaklı
biqitûtî rd kısıntılı
biqiyafet rd kıyafetli
biqoç rd boynuzlu
biqola rd kolalı
biqompîr rd patatesli
biqopçe rd düğmeli (düğmesi olan)
biqopik rd hörgüçlü
biqoqol rd perçemli
biqor rd bacaklı
biqorik rd 1. kalçalı 2. kalçalı (kalçası iri ve geniş olan)
biqorzî rd köşeli
biqot rd tepeli
biqoze rd kozalı
biqubale rd mukaveleli
biqube rd kubbeli
biqudoş rd kademli, uğurlu
biqudret rd kudretli
biqufl rd kilitli (kilidi olan)
biqul rd delikli
biqul û bexşikan ketin köşe bucak dolaşmak
biqulhe rd payandalı
biqulik rd delikli
biqulp rd kulplu
biqulpok rd ilikli
biqûm rd kumlu
biqumçe bnr biqupçe
biqumçik rd düğmeli (düğmesi olan)
biqunc köşeli.
rd köşeli
biquncik rd köşeli
biqûndax (i) rd 1. kundaklı 2. kundaklı (saçını kundaklamış olan)
biqûndax (ii) rd kundaklı (dipçikli) * çeka biqûndax kundaklı silah
biqup rd kuluçka, gurk (olan tavuk vb.)
biqupbûn m gurk olma, kuluçka olma (kuluçkaya yatmak üzere olma)
biqupçe rd kopçalı
biqupketin m 1. kuluçkaya oturma (veya yatma) 2. mec habire oturup kalkma, yerinde duramama
biqûqû rd guguklu
biqur rd kamışlı
biqurban rd kurbanlı
biqurbanbûn m kurban olma
biqurbankirin m 1. kurban etme 2. kurban etme (kendi çıkarı için birini veya bir şeyi feda etme)
biqurçik rd köşeli
biqurne rd kurnalı
biqurnîşk rd köşeli
biqurp rd gurk, kuluçkaya yatmış olan
biqurpbûn m gurk olma (kuluçkaya yatmak üzere olma)
biqurpequrp rd patırtılı
biqurpîn rd patırtılı
biqurpketin m kuluçaya yatma
biqûş rd kuşkunlu
biqûşak rd kuşaklı
biqusûr rd kusurlu
biqût rd gıdalı
biqutî rd tabakalı
biquwet bnr biqewet
bir m 1. epey, sürü * birek mijar bir sürü konu 2. sürü (insan sürüsü) 3. sürü * bira pez davar sürüsü 4. grub 5. biy şube * ajal dibin du bir hayvanlar iki şubeye ayrılır 6. bölüm, kıs?(bir bütünü oluşturan parçalardan her biri) * bira kitebê kitap kısmı 7. taraf, fraksiyon (istekleri, düşünceleri karşıt olan iki kişiden veya iki topluluktan her biri) * tu ji kîjan birê yî? sen hangi taraftansın? 8. taife
bir (ii) n baltalık (bir köyün veya kimsenin odun ihtiyacını karşılamak için ayrılan ormanlık alan)
bir (iii) m kesim, bölüm, tabaka, katman
bir (iv) m dört ayaklı hayvanların yaşı
bir bi bir sürü sürü
bir bûn l/ngh darmadağın olmak * pez bir bûye, her yek li aliyekî çûye davarlar darmadağın olmuş her biri bir tarafa gitmiş
bira birader kardeş (er).
n 1. kardeş, bilader (erkek kardeş) * birayê hur öz kardeş 2. kardeş (yaşça küçük olan) 3. mec kardeş (aralarında çok değer verilen ortak bir bağ bulunanlardan her biri) * birayê hev ên dîn din kardeşi
bira (ii) bnr bera
bira (iii) rd keskin, kesici * şûr bira ye kılıç keskindir
bira (iv) n (r kalın okunur) erkek domuz
bira (ye) biratî bazar biyantî (ye) dostluk başka alış veriş başka
bira bi bira dan kuştin kardeşi kardeşe kırdırtmak
bira bi bira dan qirkirin kardeşi kardeşe kırdırtmak
bira bira (ye) bazar xuya (ye) dostluk başka alış veriş başka
bira bira ye bazar cuda ye dostluk başka alış veriş başka, dostluk kantarla alış veriş mıskalle
bira bira ye bazar ji hev xuya ye dostluk başka alış veriş başka
bira ceger e, kezep raser e, mêr stûna ser e erkek kardeş ciğerdir, evlad acısı ondan ağırdır, koca ise evin direğidir
bira ji hev cihê dibin heval ji hev cihê nabin arkadaşlık kardeşlikten öte bir şeydir
bira roja reş bibin kevir jî serê hev naşikênin kardeş kardeşi atmış, yar başında tutmuş
birabab bnr birabav
birabajar n kardeş şehir
birabav nd 1. babanın kardeşi, amca 2. baba tarafından çok yakın akraba
birabeş nd/nt miras ortağı
birade rd dereceli
birader n bilader
biraderî m biladerlik
biradîn nd din kardeşi
biradînî m din kardeşliği
birah atmosfer.
ast/m atmosfer
birajin m yenge (kardeş karısı)
birajinî m yengelik
birak n bilader, kardeş, kardeşcik
birakê şîr nd süt kardeşi
birakî h kardeşçe, kardeşe yaraşır bir biçimde
birako b 1. bey kardeş, kardeşciğim (erkekler için; seslenme sözü) 2. kardeş, kardeşlik, bilader (teklifsiz konuşmalarda) * oxur be birako güle güle kardeş * ma tu çi yî birako! sen nesin be kardeşlik!
birakose rd üçkâğıtçı, acımasız
birakuj nd/nt kardeş katili
birakujî m 1. kardeş katilliği 2. kardeş kavgası
birakujî kirin l/gh kardeş kavgası yapmak, kardeş cinayetini işlemek
birale fidan.
m fidan
biramak anneden erkek kardeş.
n 1. aynı anadan olan erkek kardeş 2. süt kardeşi (erkek için)
biramarî üvey kardeş.
n üvey erkek kardeş
biramarîtî m üvey erkek kardeşlik
biran (i) m (r kalın okunur) kesim, fason
biran (ii) m tüketim
birandî (i) rd 1. kesik (kesilmiş olan) 2. kesik (kesilmiş olan yer) 3. kırpık (kırpılmış olan)
birandî (ii) rd tüketilmiş olan
birandîbûn m kesiklik
birandiman rd randımanlı
birandin (i) m kesim, kesme, kesiş
l/gh 1. kesmek 2. kesmek (dibinden ayırmak)
birandin (ii) m 1. tüketim, tüketme, yoğaltma 2. soyunu kurutma, kırımdan geçirme 3. yok etme, öldürme (yok olmasına, ortadan kalkmasına, azalmasına yol açma)
l/gh 1. tüketmek, yoğaltmak 2. soyunu kurutmak, kırımdan geçirmek, 3. kökünü getirmek, yok etmek, öldürmek (yok olmasına, ortadan kalkmasına, azalmasına yol açmak) * şer ajaldarî birand savaş hayvancılığı öldürdü
birandina êşê nd ağrıyı dindirme, analjezi
birandok (i) nd/nt hasatçı
birandok (ii) nd/nt tüketici, tüketimci
birandokî (i) m hasatçılık
birandokî (ii) m tüketicilik, tüketimcilik
birandox (i) nd/nt 1. hasatçı, orakçı 2. rd dik başlı, inakçı
birandox (ii) nd/nt 1. tüketici 2. mec tüketici (bitiren, mahveden)
birandoxî (i) m 1. hasatçılık, orakçılık 2. dik başlılık, inakçılık
birandoxî (ii) m tüketicilik
birane m (r kalın okunur) yakan top oyununa benzeyen, topsuz ve karşılıklı iki grup tarafında oynanan geleneksel bir Kürt oyunu
biranê m karşılıklı iki grup tarafında oynanan geleneksel bir Kürt oyunu
birang (i) bnr bira (I)
birang (ii) m 1. kesinti 2. mat kesen
biranguh (i) rd ağır, yavaş
biranguh (ii) zo/m pire (Pulex)
biranî m kardeşlik
birankar nd/nt kesimci (kesim işini yapan)
birankarî m kesimcilik
biraol n din kardeşi
biraolî m din kardeşliği
birapor rd 1. raporlu 2. raporlu (hastalandığı için rapor alarak işinden ayrılmış olan)
biraşîr süt erkek kardeş.
n süt kardeşi (erkek için)
biraşka şişê şiş kebabı.
biraşte ızgara.
rd ızgara et
birastî gerçekten.
biraştî rd közleme, ızgara (ızgara edilmiş et) * goştê biraştî ızgara et
birastik rd lâdenli
biraştin ızgara yapmak, kebap yapmak.
m közleme
l/gh közlemek (ateş üzerinde et pişirmek, közde kızartmak)
biratî kardeşlik.
m 1. kardeşlik 2. kardeşlik (birlik, beraberlik) * biratiya di poleya me de gelek xurt bû sınıfımızdaki kardeşlik çok güçlüydü
biratînî m kardeşlik
birawest rd duraklı
birawestek rd duraklı
birawestgeh rd duraklı (durağı oylan yer)
birawo b 1. bey kardeş (erkekler için; seslenme sözü) 2. kardeş, kardeşlik, bilader (teklifsiz konuşmalarda)
biraxwê uzak akraba.
biraxwe n aile, kandaş (aralarında kandaşlık veya hısımlık bulunan kimselerin tümü)
biraxwetî m 1. kandaşlık 2. bir cemaate, aşirete mensup olma * di navbera wan de biraxwetî heye
biraxweyî m kandaşlık
birayane h kardeşçe, kardeşçesine
birayda rd etkili
biraydabûn m etkili olma
biraydatî m etkililik
biraye tesirli.
birayê heq öz erkek kardeş
birayê heram üvey erkek kardeş
birayê hur öz erkek kardeş
birayê ker bildiği halde suskunluğu tercih eden kimse
birayê mezin büyük erkek kardeş
birayê nehelal üvey erkek kardeş
birayê şîr süt kardeşi (erkek için)
birayê tehlo kötü olan (...) * çima ez bibim birayê tehlo niye kötü olan ben olayım
birayên hev ên helal (birbirine) öz kardeş
birayetî m kardeşlik
birayînî m kardeşlik
biraz rd esrarlı, esrarengiz
biraza nd/nt yeğen (erkek kardeş tarafından)
birazan n yeğengiller
birazava sağdıç.
n sağdıç
birazavatî m sağdıçlık
birazban m pırazvana
birazê bnr biraza
birazge m mezar
birazî bnr birazê
birbend m klasör
birbij zo/nd 1. kene yavrusu 2. tavuk biti
birbirqok rd parıltılı
birbirqokî rd/h pırıl pırıl, ışıldayan
birbirsandin m ışıldatma, parlatma
l/gh ışıldatmak, parlatmak
birbirsîn m ışıldama, parlama
l/ngh ışıldamak, parlamak
birbirsk m ışıltı
birbirsk ji ber çav çûn karıncalanmak (aşırı zihin yorgunluğundan dolayı)
birbirsokî rd ışıldak, ışıldayan
birbisandin m ışıldatma
l/gh ışıldatmak
birbisîn m 1. ışıldama, ipileme, parlama, yalabıma 2. gümüşlenme (gümüş gibi parıldama) 3. gümüşleme (gümüşî reng gibi parlama)
l/ngh 1. ışıldamak, ipilemek, parlamak, yalabımak * çavên wê birbisîn gözleri parladı 2. gümüşlenmek (gümüş gibi parıldamak) 3. gümüşlemek (gümüşî reng gibi parlamak)
birbisok rd 1. ışıl ışıl, ipil ipil, yalabık, parıltılı, şıldır şıldır * çavên wê birbisokî bûn gözleri şıldır şıldır 2. m pul (bazı giysilerde süs olarak kullanılan parlak, incecik genellikle metal levhacık) 3. pul * birpisokê masî balığın pulları
birbisok kirin l/gh pullamak
pullamak
birbisokî rd/erd camsı
birbisokkirî rd pullu * lê kincekî birbisokkirî hebû üstünde pullu bir elbise vardı
birbisokkirin m pullama
birborî rd geçkin (ihtiyarlanmaya yüz tutmuş) * Azade keçeke birborî, bejnkurt, pofikî û bixeberdan e Azade geçkin, kısa boylu, tombul, konuşkan bir kızdır
birborîbûn m geçkinlik
birc hisar, burç.
m 1. burç * birca kelê kale burcu 2. ast Burç (zodyak üzerinde bulunan on iki takım yıldızına verilen ad) 3. kule 4. kale (satranç oyununda)
birç m açlık
birc (i) m vergi
birca avê nd su kulesi
birca beranî ast/nd Koç burcu
birca cêwîkan ast/nd İkizler Burcu
birca çiraxê der/nd deniz fenerî
birca dûpişkê ast/nd Akrep Burcu
birca ga ast/nd Boğa Burcu
birca gaboxe ast/nd Boğa Burcu
birca karikê ast/m Oğlak Burcu
birca kevanê ast/n Yay Burcu
birca kêvjarê ast/m Yengeç Burcu
birca masî ast/nd Balık Burcu
birca mêzînê ast/m 1. Terazi Burcu 2. terazi takım yıldızları
birca rê nd ayakbastı (parası), geçmelik
birca Şêr ast/nd Aslan Burcu
birca fihrîwarê ast/m Başak Burcu
birçî aç.
rd 1. aç (tok karşıtı) 2. ndaç (yiyecek bulamayan, yoksul kimse) * divê em destê xwe yê alîkariyê di serê birçiyan bidin açlara yardım elimizi uzatmalıyız 3.aç (aç olarak, karnı do