Encamên lêgerînê
bey mîr.
1. beg (ku piştî navê mêran ji bo hurmetdanê tê bikaranîn) *Ahmet bey Ah­med beg2. mîrza (di şûna navê zilaman de tê bikaranîn) *bir bey sizi sordu mîrzayekî li we pirsî 3. zilam, peya, kulfet (di şûna mêr û şû de) *beyim beni bekli­yor, gitmem lazım kulfetê min li benda min e, divê ez herim 4. dewletî, maqûl, giregir, xuyanî, zengîn 5. beg (di leystikên îskambîlê de kaxizê bi nimareya yek) 6. mîr *Botan beyi mîrê Botan dîr/n 7. mîr, fermandar *alay beyi mîrê alahiyê dîr/n
bey erki plutokrasî, îqtidara zengînan sos/m
plutokrasî, îqtidara zengînan sos/m
bey gibi ya­şamak wekî axayan bûn (ji bo kesê ku di hebûn û rihetiyê de dijî)
bey kardeş birako, birawo (ji bo denglêkirinê)
bey mi yaman, el mi yaman bnr el mi yaman, bey mi ya­man
beyaban beyaban m
beyaban m
beyan daxûyanî.
daxuyan, beyan, eyan
beyan etmek daxûyandin.
da­xuyandin, daxuyan dan, pandin, xuya ki­rin, azlû kirin, beyan kirin
beyan olmak xuya bûn, beyan bûn, eyan bûn
beyanat daxûyanî.
daxuyanî, danezanî, beyanat
beyanat vermek (veya beyanatta bulunmak) daxuyanî dan, daxuyanî kirin
beyanname daxûyaname.
daxuyanname, beyanname
daxuyanname, beyanname m
beyaz spî, sîs.
1. spî, sîs, gewr (dijraberê reş) 2. spî, sîs (tiştê ji vî rengî) 3. spî, sîs (kesê ji nîjada spî) 4. spî (di çapgeriyê de tîpa di rengê reşê vekiri de)
beyaz ballıbaba hingvîn, gezika derewîn (botanîk)
hingvîn, gêzika derewîn bot/m
beyaz biber îsota spî
beyaz cam ekrana spî, ekrana televizyonê nd
ekrana spî, ekrana televizyonê nd
beyaz doğan şahbaz
şahbaz n
beyaz eşya têkberên spî (navê giştî yên têkberên malê mîna sarker, makîneya cilşoyê û hwd.) nd
têkberên spî (navê giştî yên têkberên malê mîna sarker, makîneya cilşoyê û hwd.) nd
beyaz ırk nîjada spî
beyaz kitap pirtûka spî (ya ku ji hêla sazî an jî hikûmetekê ve ji bo ronîkirin an jî parastina bûyerekê hati­ye amadekirin)
beyaz kömür hêza elektrikê ku ji newal û robaran tê bidestxistin
hêza elektrîkê ku ji newal û robaran tê bidestxistin
beyaz leblebi nokê sîlikê
beyaz nilüfer lûleper (botanîk)
lûleper bot/m
beyaz oy raya spî (ya ku tê pesendkirin)
beyaz perde perda spî.
1. rûxara spî, perdeya spî (ku fîlm lê tê nişandan) nd 2. sînema (mec)
1. rûxara spî, perdeya spî (ku fîlm lê tê nîşandan) nd 2. sînema (mec) m
beyaz peynir penêrê spî nd
penêrê spî nd
beyaz sinek kêrmeşeke ku li ser pembû hêkan dike û ziyanê dide wan zo
kêrmeşeke ku li ser pembû hêkan dike û ziyanê dide wan zo
beyaz zehir jehra spî, eroîn
beyazımsı spîlî, spîçelkî.
beyazımsı, beyazımtırak spîçole, spîçolkî, spîçale, spînî, gewrokî, bi spî ve, bi gewr ve
spîçole, spîçolkî, spîçale, spînî, gewrokî, bi spî ve, bi gewr ve rd
beyazın adı esmerin tadı xwîna esmeran şîrîn e, spî ye lûlika gû ye, reş e mewija xweş e (ji bo pesindana esmeran tê gotin)
beyazlanma, beyazlaşma spîbûn, sîsbûn
spîbûn, sîsbûn m
beyazlanmak, beyazlaşmak spî bûn, sîs bûn
spî bûn, sîs bûn l/ngh
beyazlatıcı spîker
spîker rd
beyazlatılmak hatin spîkirin, hatin sîskirin l/tb
hatin spîkirin, hatin sîskirin l/tb
beyazlatma spîkirin, sîskirin
spîkirin, sîskirin m
beyazlatmak spî kirin.
spî kirin, sîs kirin
spî kirin, sîs kirin l/gh
beyazlı cilsipî, kinespî, kinesîs (kesê ku cil û bergên spî wergirtine)
cilsipî, kincspî, kincsîs (kesê ku cil û bergên spî wergirtine) rd
beyazlık sipîtî.
1. spîtî, spîtayî, sîsayî, spîkayî 2. reşe, spêle 3. spîkayî, qatix
1. spîtî, spîtayî, sîsayî, spîkayî m 2. reşe, spêle n 3. spîkayî, qatix n
beybaba 1. gava ku li mêrên navsere deng dikin tê gotin 2. zarok ji bavê xwe re ji bo hurmetdanê bi kar tînin
1. gava ku li mêrên navsere deng dikin tê gotin 2. zarok ji bavê xwe re ji bo hurmetdanê bi kar tînin
beyce mîrane, mîrankî h
mîrane, mîrankî h
beyefendi camêr.
camêr, begefendî nd
camêr, begefendî nd
beygir bergîr.
belgîr, bargir (hespê bar) zo/n
belgîr, bargir (hespê bar) zo/n
beygir gücü hêza bergîrî.
hêza belgîrê, heldan fiz/m
hespxurtanî
hêza belgîrê, heldan fiz/m
beyhude bêhûde.
1. beyhûde, bêhude, (cihê) bereda­yî. beleseb h 2. bêkêr, bêmane yere cihê beredayî
beyin mejî.
1. mejî, mêjû, mêjk, mehz ant/n 2. mêjî (muhakeme) 3. ser, serî (ji bo kesê ku di rêvebirîna tiştekî de li cihekî girîng e) (mec) 4. gihîştî, têrgihîştî (ji bo kesê ku baş hatiye gihandin û hêvotin) (mec)
beyin fırtınası Çalakiya ku mirov dicivin û bêyî ku gûftûgo bikin, ji hev re ramanên xwe vedibêjin û danistandina fikrî dikin: Bahoza Fikarê, Bagera Mejiyê
beyin göçü koça têgihîştiyan (ji bo xebatê çûna kesên gihîştî, hêvotî û zana ya welatekî xerîb)
beyin gücü hêza mejîyê.
hêza mêjî (hêza ramanê ya zanyar, pispor û pîşekarên welatekî ku têr baş gihiyane)
beyin jimnastiği bnr zihin jimnasti­ği
beyin kanaması xwînariya mejîyê.
xwînwerivîna mêjî bj
beyin sarsıntısı hejîna mejîyê.
beyin yıkamak mejî şûştin.
bi serî de xwendin psî
beyin zarı xaşeya mêjiyê (ku ji sê tewqan têne pê: Dura mater, Pia Mater û Araknoid Mater) ant
xaşeya mêjî, korteks ant/nd
beyin zarları xaşeyên mêjî (ku ji sê tewqan têne pê:Dura mater, Pia Mater û Araknoid Mater) ant
beyincik mejîkok.
mêjîkok (Di anatomiyê de navê wê yê latînî: cerebellum)
mêjîkok ant/m
beyinli 1. bimêjî, mêjîdar 2. bihiş, biaqil, bihiş û mêjî (mec)
1. bimêjî, mêjîdar 2. bihiş, biaqil, bihiş ûmêjî (mec) rd
beyinsi mêjîkokî ant/rd
mêjîkokî ant/rd
beyinsiz bêmejî.
1. bêmêjî 2. bêhiş, dînik, bêzereng, xêv, gêj (mec)
1. bêmêjî 2. bêhiş, dînik, bêzereng, xêv, gêj (mec) rd
beyit riste.
1. mal (xanî) 2. malik, beyt wj/n
1. mal (xanî) 2. malik, beyt wj/n
beyiye bnr satımlık
bnr satımlık
beyler beyi bnr beylerbeyi
beylerbeyi mîrêmîran.
mîrêmîran nd
mîrêmîran nd
beylik 1. mîrtî, mîrîtî (ji bo bûna mîr)2. mîrî, malê dewletê 3. gotinên klîşe, tiştê ku her kes dizane, her kes bi kar tîne 4. axatî (ji bo jiyîna di hebûn û rihetiyê de) (mec) 5. mîrektî, mîrekî, mîmişîn, mîrgeh, emaret *Botan beyliği mîrekiya Bo­tan 6. hikûmet, fermanrewa 7. çeşîdek betaniya tenik a leşkeran
beylik söz gotina klîşe (ku her kes pê dizane û tu tesîra wê nîn e)
beylikçi serokê nivîsgeha padîşahê Osmanî
serokê nivîsgeha padîşahê Osmanî
beynamaz bênimêj, bêlimêj, nimêjnekir, (kesê) pîs
bênimêj, bêlimêj, nimêjnekir, (kesê) pîs rd
beynelmilel navneteweyî, navnîjadîn
navneteweyî, navnîjadîn rd
beynelmilelcilik navneteweyîtî, navnîjadînî, enternasyonalîzm
navneteweyîtî, navnîjadînî, enternasyonalîzm m
beyni atmak mêjiyê (ye­kî) belav bûn, mêjiyê (yekî) teqîn, mêjiyê (yekî) avêtin (ji bo hêrsbûna yekî)
beyni bu­lanmak 1) bêhiş bûn, mêjiyê (yekî) çeliqîn, mêjiyê (yekî) çelq bûn) 2) bêhn hila­nîn (ji bo pêderxistina qewimîneke pîs)
beyni karıncalamak mêjiyê (yekî) gizgizîn, serê (yekî) gizgizîn
beyni sulanmak mêjiyê (yekî) cilqî (an jî çelq) bûn, mêjiyê (yekî) çeliqîn
beyninde di nav ... de *arkadaşlar beynin­de bu konuyu konuştuk di nav hevalan de em li ser vê mijarê axivîn
di nav ... de * arkadaşlar beyninde bu konuyu konuştuk di nav hevalan de em li ser vê mijarê axivîn
beyninde şimşekler çakmak 1) ji niş­ka ve bizdîn, tirkîn ji nava (yekî) çûn, mêjiyê (yekî) sekinîn 2) tiştek ketin mêjiyê (yekî), tiştek ketin aqilê (yekî), di aqilê (yekî) de tiştek çêbûn (gava ji nişka ve ramenek bê bîra mirov)
beyninden vurulmuşa dönmek ava sar bi (yekî) de çûn, ava sar bi (yekî) de hate xwarê, dest û piyê (yekî) bi erdê ve zeliqîn
beynine vurmak li mêjî ke­tin, li mêjî xistin, li mêjiyê (yekî) xistin *rakı beynine vurmuş araqê li mêjiyê wî xistiye
beynini kemirmek hizûra (yekî) birin, hizûr jê re nehiştin
beyrut Beyrûd.
beysbol beysbol (leyzeke gogê ye ku di nav du taximên ji neh kesan pêkhatî li Amerîkayê pir tê leyîstin) sp/m
beysbol (leyzeke gogê ye ku di nav du taximên ji neh kesan pêkhatî li Amerîkayê pir tê leyîstin) sp/m
beytülmal beytulmal, xezîneya dewletê nd
beytulmal, xezîneya dewletê nd
beytuşşebab Bêşebab (Navçeyeke girêdayî ?irnexê)
beyyine 1. metoda eseyîkirina bûyerekê 2. delîl, belgeya pê selmîn
1. metoda eseyîkirina bûyerekê 2. delîl, belgeya pê selmîn m
beyzade 1. mîrek, begzade nt, mîrlaw (kurê mîr) n, pismîr (kurê mîr)dotmîr (keça mîr) 2. begzade, asîl, kesê esîl 3. delalî (kesê ku bi delalî hatiye xwedîkirin)
1. mîrek, begzade nt, mîrlaw (kurê mîr) n, pismîr (kurê mîr) n, dotmîr (keça mîr) m 2. begzade, asîl, kesê esîl rd 3. delalî (kesê ku bi delalî hatiye xwedîkirin) rd
beyzi hêkanî
beyzî hêkanî rd
bey m 1. bazar 2. kapora
beyaban sahra, çöl.
m çöl, sahra
beyaban bûn l/ngh çölleşmek
beyaban kirin l/gh çölleştirmek
beyabanbûn m çölleşme
beyabanbûyîn m çölleşme
beyabanistan m çöllük
beyabankirin m çölleştirme
beyan (i) m sabah
beyan (ii) m beyan, bildirme
beyan bûn l/ngh beyan olmak, görünmek
beyan kirin l/gh beyan etmek, bildirmek, açıklama yapmak, açıklamak
beyanat m beyanat
beyanat dan beyanat vermek (veya beyanatta bulunmak)
beyanbûn m beyan olma, görünme
beyanî m 1. sabah 2. h sabahleyin
beyanî (i) rd 1. vahşî, yabanî 2. yabanî (ilkel bir durumda yaşayan insan)
beyanî baş günaydın
beyanî bi xêr hayırlı sabahlar
beyanî kirin l/gh sabahlamak
beyanîbaş b günaydın
beyanîkirin m sabahlama
beyaniyan h sabahları
beyankî h sabahleyin
beyankirin m beyan etme, belirtme, açıklama
beyanname m beyanname, bildirge
beyar nd 1. geleme, hozan, gen (sürülmeyerek boş bırakılmış tarla) 2. rd bor, borak (ekilmemiş, işlenmemiş toprak) 3. bakir toprak
beyat mzk/m bayat
beyat kurdî Kürt müziğinde bir makam
beyatê deştê Kürt müziğinde bir tür bayat makamı
beyatê dugah Kürt müziğinde bir tür bayat makamı
beyatê ruhayê Kürt müziğinde bir tür bayat makamı
beybûn papatya; matricaria recutita
bot/m papatya (Matricaria chamomilla)
beybûna kitikan bot/m kedi nanesi
beybûnok bot/m papatya
beyda m çöl, sahra
beyeban bnr beyaban
beyenat m beyanat, demeç
beyenat dan beyanat vermek, demeç vermek
beyet m biat
beygir bnr kerik
beygiran rd hamile
beygiranî m hamilelik
beyh m pey, kapora
beyh dan l/gh peylemek
beyhdan m peyleme
beyhdayîn m peyleme
beyî rd yabanî
beyî bûn l/ngh yabanîleşmek
beyîbûn m yabanîleşme
beyîk zo/nd meyve kurdu
beyitandin m gözüktürme
l/gh gözüktürmek
beyitîn m gözükme
l/ngh gözükmek
beyiye m satımlık, beyiye
beyn m 1. ara (mabeyn) 2. ara, orta (topluluk içinde, arasında) * em di beyna xwe de li ser meseleyê mijûl bibin meseleyi ortamızda konuşalım
beynok * beynokan ji min re dibêje
m 1. mesel, hikaye 2. maniler şeklinde söylenen türkü 3. sevda türküsü
beyntar m ara
beynûtî m verem
beyreq m bayrak
beyreqdar rd 1. bayraklı 2. bayraktar
beyreqdarî m bayraktarlık
beyrex bnr beyreq
beysbol sp/m beysbol
beysûs m fer, göz feri (gözde canlılık)
beyt (i) ol/m 1. ilâhî (Allah’ı övmek, ona dua etmek için yazılıp makamla okunan nazım) 2. mzk deyiş, ilâhî 3. kaside 4. müzikli hikaye (konuları tarih, sevda, ulusal, dinsel vs.)
beyt (ii) wj/n 1. beyit (iki dizeden oluşmuş şiir parçası) 2. ev 3. kabe, hac
beyt (iii) m -e gibi beyta bapîrê te babanın dediği gibi
beyta gevşek kimse.
beytar nd/nt baytar
beytarî m baytarlık
beytarxane m hayvan hastanesi
beyterî m serçe (Passer domesticus)
beyteşe bnr bêteşe
beytî bnr beytik
beytik zo/m 1. serçe (Passer domesticus) 2. kurtçuk (hayvan leşlerinin kafalarında peydahlanmakta)
beytilmal nd beytülmal, devlet hazinesi
beytok zo/m serçe (Passer domesticus)
beytullah m Kâbe
beytulmal nd beytülmal
beytûte rd fürumaye, sütü bozuk, soysuz, ne idiği belirsiz
beyxûde d boşuna
beyzade bnr begzade
bey pêşnîhada neqdî
beyaban cihê xewle; çol
beyan eşkeretî -beyan kirin eşkere kirin
1. berçav; daxuyanî (rengdêr) xuya, diyar, eşkere, berçav(navdêr, mê) beyanname, daxuyanî, xuyanî, îlan, ragihandin, peyam, mesaj, belavok, namilke, beyanî, spêde, sibe, sihar, serê sibê, destpêka rojê, dema tav derdikeve.
Bide ber: biyan.
Bikaranîn: Lêker: beyan bûn, beyan kirin. Navdêr: beyanbûn, beyankirin Rengdêr: beyanbûyî, beyankirî.
ji: ji erebî بيان (beyan) ji rehê بين (b-y-n-: diyar bûn, aşkere bûn, xuya bûn, ron bûn, zelal bûn). Ji eynî rehî: beyn, mabeyn, beynelmilel, mubîn, beyanî....
: beyanî, beyanname
beyan bûn (lêker)(Binihêre:) beyan
beyan kirin (lêker)(Binihêre:) beyan
beyanat (navdêr, mê) daxwiyanî, ragihandin, namilke, peyam, îlan, îlanat.
ji: Ji erebî, têkildarî beyan.
Bikaranîn: Lêker: beyanat dan. Navdêr: beyanatdan
beyanat dan (lêker)(Binihêre:) beyanat
beyanatdan (navdêr, mê) (Binihêre:) beyanat
beyanbûn (navdêr)(Binihêre:) beyan
beyanbûyî (rengdêr) (Binihêre:) beyan
beyandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye beyandin
beyandin (lêker)(navdêr, mê) giya yan pelên daran zer kirin: Payiz pelên daran dibeyîne.. Tewîn: Lêker: -beyîn-.
Têkildar: beyîn.
: beyandî beyîner
beyanî [I] eşkere *"bira biranî, bazar beyanî” beyanî [II] 1. spêde 2. sibeha zû -beyanîbaş! sibehxweş!, rojbaş! beyan-name nivîsa girîng a ku agehiyekê eşkere dike
(Soranî) (navdêr) spêde, sibe, sihar, serê sibê.
Bide ber: biyanî.
ji: ji beyan + -î ji erebî بيان (beyan) ji rehê بين (b-y-n-: ron bûn, diyar bûn, aşkere bûn, xuya bûn, zelal bûn). Ji eynî rehî: beyn, mabeyn, beynelmilel, mubîn, beyan....
: beyaniyan beyanî baş, beyanîbaş
beyanker (navdêr) kesa/ê yan tişta/ê ku tiştekî beyan dike anku xwiya dike, xwiyaker, diyarker, eşkereker, îlanker, ragihîner, ronker, geşker, zelalker.
ji: beyan + -ker.
: beyankerî
beyankerî (navdêr, mê) rewşa beyankerbûnê.
ji: beyanker + -î
beyankirî (rengdêr) (Binihêre:) beyan
beyankirin (navdêr)(Binihêre:) beyan
beyanname (navdêr, mê) daxwiyanî, danezan, ragihandin, îlan, manîfesto, beyan, belavok, namilke, deklarasyon.
ji: beyan + -name
beyar erdê ku ji çandinê re dest nade; pesar, çol *"bela xelqê ji çol û beyaran tê, a min belengazê Xwedê jî ji ber piyên min tê" -beyar kirin zevîn neçandin
(navdêr)erdê ku nehatiye kêlan û çandin.
ji: hevreha farisî بایر (bayir), tirkî bayır, hemû ji erebî بائر (bair), têkilî rehê بور (b-w-r: beyar bûn, neçandî bûn), dema borî بار (bare), hevreha aramî ܒܘܪܐ (bûra), îbrî בור (bûr). Ji eynî rehî: borr..
: beyaristan, beyarî.
Herwiha: bor
beyar kirin (lêker)(Binihêre:) beyar
beyarbûn (navdêr, mê) cih zevî bax û htd ko êdî na hêt çavdan û sexbêrkirin, bûne beyan, rezê te yê bûye beyar
beyare (Zazaki) beyar, erdê ku nehatiye çandinê
beyargeh (navdêr, mê) çolistan, dêmistan, beyaristan, dêmgeh, cihên ku nehatine çandin lê riwek ji ber xwe ve lê şên dibin.
Herwiha: beyarge beyargih.
Bide ber: biryargeh.
ji: beyar + -geh.
: beyargehî beyargehîtî
beyargehî (navdêr, mê) rewşa beyargehbûnê.
ji: beyargeh + -î
beyarhêlan (navdêr, mê) ne kolan û sexbêrkirina erdî, çemê xwe hêla beyar
beyaristan (navdêr, mê) çolistan, dêmistan, beyargeh, dêmgeh, cihên ku nehatine çandin lê riwek ji ber xwe ve lê şên dibin, çol.
Bide ber: biyanistan.
ji: beyar + -istan.
: beyaristanî beyaristanîtî
beyaristanî (navdêr, mê) rewşa beyaristanbûnê.
ji: beyaristan + -î
beyarkirin (navdêr)rez bax û htd hêlan beyar, sexbêr nekirina rez û baxan ne kolan û adekirin
beyat biyayîş (Zazaki) beyat bûn
beyat bûn (lêker)(Binihêre:) beyat
beyat kerdiş (Zazaki) (navdêr)beyat kirin
beyat kirin (lêker)(Binihêre:) beyat
beyat mendiş (Zazaki) beyat mayin
beyatbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) beyat
beyatbûyî (rengdêr) (Binihêre:) beyat
beyatkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye beyat kirin
beyatkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) beyat
beyav (navdêr, mê) rêje, proporsiyon, nispet, par, parçe, behr, (parçeyek ji tevahiyekê: Rêjeya xwendekarên ji pola xwe derdiçin 80 e. Rêjeya kesên xwendewar li vî welatî gelek bilind e. (Ji hemû kesan, kesên ku dizanin bixwînin parek mezin e.).
ji wêjeyê: Digel wextî beyava bikaranîna bokmålê ( 80-90 ji nerwêjiyan wê bi kar tînin) berferehtir dibe û nynorsk bertengtir dibe û çi tişt bi topizê zorê nehat kirin û problemên mezin jê çê nebûn.(Sidqî Hirorî: Bila kurdî jî wekî nerwêjiyê be, Nefel.com, 10/2006).
: bêbeyav bêbeyavî bêbeyavîtî bêbeyavtî bibeyav bibeyavî bibeyavîtî bibeyavtî derebeyav derebeyavî derebeyavîtî derebeyavtî beyavdar beyavdarî beyavdarîtî beyavdartî beyavder beyavderî beyavderîtî beyavdertî beyavdêr beyavdêrî beyavdêrîtî beyavdêrtî beyavî
beyavdar (rengdêr) birêje, biproporsiyon, binispet, bipar, biparçe, bibehr.
ji: beyav + -dar.
: beyavdarî beyavdarîtî beyavdartî
beyavdarî (navdêr, mê) rewşa beyavdarbûnê.
ji: beyavdar + -î
beyavî (navdêr, mê) rewşa beyavbûnê, valahî.
ji: beyav + -î
beyavîtî (navdêr, mê) valayîtî, şûnîtî.
ji: beyav +-îtî
beybûn kulîlkek e
(navdêr, mê) beybûn: gulek e ku serê wê zer û pelên wê spî ne û biharan kulîlkan dide û mîna gulberrojan e lê hûriktir e û ji binemala Asteraceae e, çîçeka mêst, Beybûn: navek jinan e.
Herwiha: beybîn, beybwîn.
ji wêjeyê: Bi dehan curên beybûn hene..Ez texmîn dikim vîya jî curêk ji curên beybûnê ye..Navê curê (Tür) beybûnê a zanistî (latinî) Anthemideae, a cinsî Matricaria ye..Matricaria jî di nav xwe de ji bi dehan cur ve pêk tê..Yek jî ji van Matricaria chamomilla ye û qasê ku ji resmê xuya dibe eke ez şaş nebim ev e:) Latinî (Zanistî): Matricaria chamomilla.
Bi zaravayên kurdî: Kirdkî/Dimilî, tastasik (Gêl), alikfatik (Govdere), çimoşa (Qaraxan), çîçega sîs (Qoçgîrî), kekevila spîye (Dersim), kekvila spîye (Pîran), vila adirok (Dara hênî), vila heran(Pasur), vaşê kekan (Motkan) , vila adarî (Pîran), vilika tawisî (Çinar), vizik (Sêwregi)Kurmancî, babûne, çîçekmast, gula beyare, gula keran, kulîlka gavan, kulîlkmast, quzqelewSoranî, beybûn , babûne, çawîşeGoranî, GoraleZimanên dîn, Tirkî: papatya, Latînî: Matricaria chamomilla, English: daisy.
: beybûnî. Navê zanistî: Bellis bend
beybûnî (navdêr, mê) rewşa beybûnbûnê.
ji: beybûn + -î
beybûnok (navdêr, mê) beybûn.
ji: beybûn +-ok
beyda (navdêr, mê) çol, beyar, berrî.
Herwiha: bêda.
ji wêjeyê: Sehra û çîmen dikirne mesken. Beyda û dîmen dikirne gulşen.(Ehmedê Xanî: Mem û Zîn, 1695).
: beydayî
beydayî (navdêr, mê) rewşa beydabûnê.
ji: beyda + -yî
beyêr (Zazaki) dara biyok, navê dara biyok
beyhîn (lêker)(navdêr, mê) (Binihêre:) beyîn
beyihan (lêker)(navdêr, mê) (Binihêre:) beyîn
beyihîn (lêker)(navdêr, mê) (Binihêre:) beyîn
beyikan (Zazaki) Beyikan, navê mezrayekê bi Diyarbekirê ve girêdayî
beyîn (lêker)(navdêr, mê) (giya yan çilû) zer bûn, xemla xwe ya kesk kirin zer.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: به‌یین. Tewîn: Lêker: -bey-.
Herwiha: beyan beyhan beyhîn beyihan beyihîn.
Têkildar: beyandin.
Bide ber: beyn.
: beyî beyok beyokî
beyindir (navdêr, mê) miya 2-salî. Nêzîk: berindir.
Bide ber: berx beran mî
beylû biyayîş (Zazaki) xûya bûn
beylû kerdiş (Zazaki) (navdêr) xûya kirin, hatin dîtîn
beyn (navdêr, mê) navber, navbeyn, nîvek.
Herwiha: beyin bên.
Bide ber: beyîn.
ji: Ji erebî.
: navbeyn navbên nêvbeyn nêvbên
beynok (navdêr, mê) metelok, serpêhatî, hikayet, çîrrok, metel, kilam,stran.
ji: beyn + -ok.
: beynokî
beynokî (navdêr, mê) rewşa beynokbûnê.
ji: beynok + -î
beyntar (Zazaki) navber, nava du tiştan, navbeyan
beyntar de mendiş (Zazaki) di navber de mayin
beyntar kewtiş (Zazaki) (navdêr) navber ketin, ketina navbera du tiştan
beyntarey (Zazaki) navberî
beynûtî (navdêr, mê) êşa zirav, tuberkuloz, sîl, werem, şerbê, jana zirav
beyreq (navdêr, mê) direfş, ala, perçem
beyreqdar (rengdêr) alakêş, alahilgir, aladar, biala.
ji: beyreq +-dar
beyreqdarî (navdêr, mê) alahilgirî, alagirî.
ji: beyreq +-darî
beyrût Serenav,mê, paytextê Libnanê, serbajarê Libnanê.
Herwiha: Bêrût, Bêrûd.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: به‌یرووت.
ji: ji erebî بيروت (Beyrût) jiarami ܒܝܪܘܬ (Bêyrot), îbrî ביירות (Bêyrot) jifeniki ??? (Bêrot, Bîrût).
: beyrûtî, beyrûtîtî
beysbol (navdêr, mê) lîstikek komî ya bi gogê û kaşokî ye û bi taybetî li Amerîkayê tê lîstin, goga ku ew yarî pê tê kirin.
Herwiha: beyzbol, bêsbol, bêzbol.
ji: Ji inglîzî baseball.
: beysbolî, beysbolvan, beysbolvanî
beysbolî (navdêr, mê) rewşa beysbolbûnê.
ji: beysbol + -î
beysbolvanî (navdêr, mê) karê beysbolvanan.
ji: beysbolvan + -î
beyt (navdêr, mê) dubendik, malik, nezm, helbest, stiran, meqam.
Herwiha: bêt.
ji: ji erebî بيت (beyt: dubendik < malik < mal, xanî), hevreha aramî ܒܝܬܐ (bēṯā), îbrî בית (beyiṯ), fenîkî ??? (byt), ?? (bt), akadî ? (bītu, bētu É), amharî ቤት (bet), maltî bejt... hemû ji proto-samî.ji Durxaneya Cellikanî bêt ji bêjtinê tê,ne ji beyta erebî,ma têkilî û gizdariya malê bi stran û lava dirozgeyan çiye ? em bibêjin wek Gatha. Gatha çiye gazî kirin e gazî,bang dia,lava ,bergerîn e.bêt ji bêjtin an bêtin tê û wateya wê xwendina kesîde û dûlgeyan bi meqam û bi beşawend û awaz. Mal û xaniyan gizdariay xwe bi gazî û lava re bi nehwirînan re çiey kekê min. Yezdanê dilovan we ji xoretiyê riha ke..
: beytbêj beytbêjî beytî
beyt-ul heram hec, Mekeh.
ji wêjeyê: Xakîpayê Ehmed ew Beyt-ul heram Lew şerîf in Zemzem û rukn û meqam w:Mela Hisênê Bateyî
beytar bijîşkê sewalan
beytarî karê bijîşkiya sewalan
(lêker)karê bijîşkiya sewalan, seytarî, veterînerî
beytarxane (navdêr, mê) nexweşxaneya ajalan.
ji: beytar +-xane
beytî (navdêr, mê) rewşa beytbûnê.
ji: beyt + -î
beytik cureyekî çivîkên biçûk e
(navdêr) çûçik, çûkên hûrik yên ku bi taybetî li nav gundan hene, çivîk.
ji: Ji erebî beyt (mal) + -ik. Bi soranî: چۆله‌که‌ (çoleke), پاساری (pasarî). Navê zanistî: Passer domesticus bend
beytu 1. bêxwedî 2. beredayî
bêxwedî , beredayî.
Bikaranîn: Lêker: beytu berdan. Navdêr: beytuberdan
beytu berdan (lêker)(Binihêre:) beytu
beytuberdan (navdêr, mê) (Binihêre:) beytu
beyond dispute ya ku gengeşiyê qebûl nake, ji aliyê herkesî ve hatiye qebûl kirin.
beyond doubt bêşik, bêguman.
beyond one ken tişta ku aqil qebûl nake.
beyond question bêguman, tu şik tê de nîne ku.
beyond reach, out of reach ya ku kes nikare bigihiye an xwe bigihîniyê, ya ku kes nikare serderî bibe.
beyond reclaim yê ku çênabe, yê ku jê nabe zilam, yê ku nasehile.
beyaban (f.) desert
beyanî (f.) morning
morning
beyar (adj.) waste, barren (land)
beybûn f. camomile
beyhude (adj.) in vain, useless
beytik (n.) sparrow
beyaban ruhige Ort
Wüste
beyan augenfällig
Darlegung
deutlich
Erklärung
ersichtlich
klar
offensichtlich
beyan bûn ahnen
andeuten, sich ~
zeigen, sich ~
beyan kirin erklären
erläutern
beyanî Ausländer
Entfremdeter
fremd
Morgen
morgen zeit
beyanîbaş gute morgen
guten Morgen
beybûn Margerite
beyt Doppelvers aus zwei misra
Gedicht
beytar Schmied
Stallknecht
Tierarzt
bey n. beg n.
m. beye m., besmane m.f kaparo n., bih m.f biyh m.
m. zoo. beye, bûzêzî, gazûz, susk, gûziz, bizûz, sus m.
beyaban m. çolistan n., berîye m.f sehra m.f çole m.
beyabanbûn m. berîbîyayis, çolbîyayis, sehrabîyayis n.
beyan m. vatis, beyan, eyan, negar, dazanayis n.
beyan bûn in g. negar bîyene, eyan bîyene, beyan bîyene
beyanat m. beyanate, dazane, dazanîye m.
beyanat dan lg. . beyanate dayene, dazane dayene
beyanî m. sipêder, sipêde, dosere, serê sodirî, sefeq, fedr, serê sewdirî, serê siway n.
beyanî bas sodir wes, sibe xêr, sodir bixêr
beyanî kirin lg. . sodir kerdene, siba kerdene, sodirnayene
beyanîkirin m. sodirkerdis, sibakerdis, sodirnayis n.
beyanîyan rd. sodiranan, sodiraneyan
beyanname m. beyanname. haydarname. dazanname m.
beyar rd. bor, gort, bîyare, beyare, beyar, bayîr
beyat rd. kartu, beytutî, kartî
beybûn m. bot. kekevas, vaso perkin, kekvile, vasê kekan, vilika cenet cahnimî n.
beybûnok m. bot. kekevas, vaso perkin, kekvile, vasê kekan, vilika cenet cahnimî n.
beyenat m. beyanate, dazane, dazanîye m.
beyh dan lg. . beye dayene
beyhûde rd. bêhûde, nefîle, bêxûde, beyhûde
beyîk n. zoo. kermê mêweyan, kerm n.
beyît m. ede. beyte, keyeke, malike m.
beyn m. mîyan, mabeyn, atile, orte, mabên, beyntar, mavên, binate, werte, benate, mayven, mîyon n.
beynutî m. tip. jano xirab, werem, tuberkuloz, jano tenik n.
beyreq m. beyraqe m.
beyreqdar n. beyraqdar n.
beyreqdarî m. beyraqdarîye, beyraqdarênî m.
beysbol m. sp. beysbole m.
beysûs m. fer n.f rosna m.f rosna çimî m.f rostîya çimî m.
beyt m. dêyre, îlahîye, beyte, dêyse m.
m. ede. beyte, keyeke, malike m.
beytar m/n. beytar, veterîner n.
beytarî m. beytarîye, veterînerîye, beytarênî, veterînerênî m.
beytik m. zoo. çûçîka gewendîye, mîlçika dewe m.
beytû rd. sist, xav, rexdek, xirb, pilt, geves, sistpist, geves, gewsek, leq
beytûte rd. bêpîr, pespaye, sitheram, bêsit, amênbozix, bêesl
beyv m. vame., bade m., vome., vume m.
beyvok n. ana. vamikî, alukî, bilbanrikî, nekî, çijeyêxazmikî, aloqîz n.
beyraqe bayrak
beyrûd Beyrut
beyta destpêkerdişî başlangıç beyti
beyta peyene son beyit
beyte beyit
beyan beyan (n), vatiş (n)
beyan etme beyankerdiş (n), dayîşzanayîş (n), vatiş (n)
beyan etmek beyan kerdene, dayene zanayene, vatene
beyanat beyanat (n)
beyaz sipî, -ye; sîs, -e
beyaz renkli bez kirbas (n), çiftexas (n), hind (n)
beygir bergîr (n)
beyin mezg (n)
beyit beyte (m)
beyan spêde, elind, berbang, şefeq
daxwiyanî, ragihandin, îlan
beyanî spêde, sibe, serê sibê, sihar
beyanname daxwiyanî, îlan
beyar beyar, erdê ziha / hişk
beyax ala, perçem, beyrax
beyaz destnivîs
dîwan
beyçel stewr, jina zarok nabin
beydax ala, perçem, beyrax
beydest bêdest, bêdestûdar, bêdesthilat, bêhêz
beynet pêbawerî, emînî, sadiqî, bawerîpêanîn
beynetdar pêbawer, sadiq, emîn