Encamên lêgerînê
bex m buhar
bexçe n bahçe
bexçedar rd bahçeli
bexçenêr nd/nt bahçeci, bahçıvan (bahçeye bakmakla görevli kimse)
bexçenêrî m bahçıvanlık
bexçevan nd/nt 1. bahçeci 2. bahçeci, bahçıvan (bahçeye bakmakla görevli kimse)
bexçevanî m bahçecilik
bexçeyê ajalan nd hayvanat bahçesi
bexçeyê çayê nd çay bahçesi
bexçeyê gulan gül bahçesi
bexçeyê heywanan nd hayvanat bahçesi
bexçeyê hilawistî yê babîl Babilin asma bahçesi
bexçeyê malbatî aile bahçesi
bexçeyê mêweyan (an jî fêkiyan) meyve bahçesi
bexçeyê mindalan nd çocuk bahçesi
bexçeyê riwekan nebatat bahçesi
bexçeyê xêzanî aile bahçesi
bexçeyê zarokan nd çocuk bahçesi
bexçik (i) n küçük bahçe
bexçik (ii) m küçük bohça
bexda Bağdat (Irak’ın başkenti)
bexdadî ara bölme
m aralık, perde, bölme (iki yeri birbirinden ayıran bölme) * bexdadiya textîn tahta perde
bexdenoz bnr bekdenûs
bexdenûs maydanoz.
bot/m maydanoz (Petroselinum crispum)
bexêl rd cimri
bexêlî m 1. baca 2. şömine (bnr pixêrî)
bexêlî (i) m cimrilik
bexer rd yenik, mağlûp
bexer bûn yenilmek, mağlup olmak
bexer hesibandin yenik saymak
bexî rd 1. cimri 2. kıskanç
bexî bûn l/ngh cimrileşmek
bexîbûn m cimrileşme
bexikî m boğmaca
bexîl rd 1. kıskanç, günücü, hasetçi, hasut 2. kötü, alçak, habis 3. cimri
bexîl bûn l/ngh 1. kıskanmak, hasetlenmek, çekememek 2. cimrileşmek
bexîlbûn m 1. kıskanma, hasetlenme, çekememe 2. cimrileşme
bexîlî m 1. kıskançlık, haset, hasetlik, habislik, çekememezlik 2. cimrilik
bexîlî kirin 1) kıskanmak, çekememek, haset etmek 2) cimrilik etmek
bexîlok rd hasetli
bexîlokî h hasetlice
bexîltî bnr bexîlî
bexîtî m 1. cimrilik 2. kıskançlık
bexş m 1. af (bir suçu, bir kusuru veya bir hatayı bağışlama) 2. bağış, hibe
bexş bûn l/ngh 1. bağışlanmak 2. hibe edilmek
bexş kirin l/gh 1. bağışlamak 2. bağşetmek
hibe etmek
bexş xwastin af dilemek.
bexşan m 1. af, afetme (bir suçu, bir kusuru veya bir hatayı bağışlama 2. af, özür (mazur görme veya görülme)
bexşana xwe xwestin af dilemek, afını istemek, özür dilemek (yaptığı bir yanlışlıktan dolayı bağışlanmasını istemek)
bexşandî rd 1. bağışık, muaf 2. bj bağışık 3. rd mağfur, bağışlanmış, afedilmiş olan
bexşandîbûn m 1. bağışıklık, muafiyet 2. bj bağışıklık
bexşandîbûna bacê vergi muafiyeti
bexşandin bağışlamak, affetmek.
m 1. afetme, afeyleme, bağışlama 2. bağışlama, hibe etme, teberru 3. bağışlama (Tanrı esirgeme) 4. bahşetme
l/gh 1. afetmek, afeylemek, bağışlamak * bibexşînin afedersiniz * nebexşandin afetmemek 2. bağışlamak, hibe etmek, teberru etmek 3. bağışlamak (Tanrı esirgemek) 4. bahşetmek
bexşandina xwe xwestin af dilemek
bexşang bj/rd bağışık
bexşangî bj/m bağışıklık * sîstema bexşangiyê bağışıklık sistemi
bexşangînasî m bağışıklık bilimi
bexşayet m bağışlama
bexşbar rd 1. bağışlanabilir 2. muaf
bexşbarî m bağışıklık, muaflık
bexşbûn m 1. bağışlanma 2. hibe edilme
bexşbûyîn m 1. bağışlanış 2. hibe ediliş
bexşdar rd bağışlayıcı
bexşende rd/nd af edici, bağışlayıcı, bağışlayan
bexşendetî m af edicilik, bağışlayıcılık
bexşî m 1. af (bir suçu, bir kusuru veya bir hatayı bağışlama) 2. bağışıklık
bexşî bûn l/ngh bağışıklık kazanmak
bexşîbûn m bağışıklık kazanma
bexşîbûnî bağışıklık
bexşik bnr qul û bexşik
bexşîn m 1. afolunma, afedilme, bağışlanma 2. bağışlanma
l/ngh 1. afolunmak, afedilmek, bağışlanmak 2. bağışlanma
bexşîner rd/nd af edici, bağışlayıcı
bexşînerî m af edicilik, bağışlayıcılık
bexşîş bahşiş.
m bahşiş
bexşîş dan l/gh bahşiş vermek
bexşîşdan m bahşiş verme
bexşîşdayîn m bahşiş veriş
bexşker nd/nt 1. bağışlayıcı 2. bağışçı
m1. bağışlayıcılık 2. bağışçılık
bexşkirin m 1. bağışlama 2. bağşetme
bext n 1. baht, talih, şans 2. kader, alın yazısı, kötü talih 3. kısmet, nasip (kız veya kadın için; evlenme talihi) 4. uğur, kut 5. güven 6. karar (hava için; değişmez olma) * tu bextê hewayê nîn e havanın hiç kararı yok 7. sığınma * min xwe avêtiye bextê te sana sığınmışım 8. söz * soz û bext dan hev birbirine söz verdiler 9. vijdan 10. aman
bext dan l/gh söz vermek
söz vermek
bext dan (yekî) (birine) söz vermek
bext dan hev (birbirine) söz vermek, sözleşmek
bext jê re tune bûn güvenilmez olmak, sağı solu olmamak
bext lê dan şansı vurmak
bext nadim bi text sözü hiçbir şeyle değiştirmem
bext pê anîn l/bw güvenmek, güven duymak
-e güven duymak, güvennmek
bext pê bûn l/bw güvenmek, güven duymak
(an jî hatin) güven duymak, güven beslemek
bext pê hatin l/bw güvenilmek, güven duyulmak
bext pê nehatin l/bw güvenilmez olmak
1) güven duymamak 2) elle tutulacak tarafı (yanı) kalmamak
bext pê tune bûn güvenilmez olmak
bext tune güvenilmez (kimse)
bext û talihê (yekî) hatin girtin bahtı bağlı olmak talihi kapalı olmak
bext û tex söz(birbirine söz verme)
bextbaz nd/nt falcı
bextbazî m falcılık
bextbireş rd 1. talihsiz, şanssız 2. kara bahtlı, bahtı kara, bahtsız
bextbireşî m 1. talihsizlik, şanssızlık 2. kara bahtlılık, bahtsızlık
bextçak rd talihli
bextçê rd talihli, uğuru açık
bextdan m söz verme
bextdar rd 1. talihli, şanslı 2. uğurlu
bextê (yekê) girê dan kısmetini bağlamak
bextê (yekê) girtî bûn bahtı bağlı olmak, talihi kapalı olmak, bahtı kapalı olmak (evlenecek istekli çıkmamak (kız için)
bextê (yekê) rûniştin kısmetine mani olmak (evlenmesine engel olmak)
bextê (yekî) bi reş bûn 1) talihine küsmek 2) kısmeti bağlanmak
bextê (yekî) bi reş e yıldızı düşük
bextê (yekî) jê re yar be şansı yaver gitme
bextê (yekî) pê nehatin (birinden) sıdkı sıyrılmak
bextê (yekî) tune bûn kendine güven olunmaz biri
bextê bireş kör talih, kara yazı
bextê çê iyi şans
bextê dê cihêzê qîzê (ye) ananın bahtına ve kızın çehizine kalmış
bextê dijmin tune düşmana güven olunmaz
bextê kesîban ku hebûya cotê wan li çolê nedima fakirlerin şansı yok ki
bextê mirov bila hebe bila çavekî mirov tune be yeterki insanın şansı olsun
bextê reş kara baht
bextê reş timê xwedî ye kara yazı sahibinindir
bextê romê tune Osmanlıya güven olunmaz li ser
bextê xwe avêtin yalan yere yemin etmek veya şahitlik yapmak
bextê xwe dan (yekî) (birine) güven vermek
bextê xwe pê anîn güvenmek, güven duymak
bextê xwe pê neanîn -e güvenememek
bextê xwe xera kirin vijdansızlık yapmak
bexteberan ast/nd İkizler Burcu
bextek m kâbus, karabasan
bextekî h kazaran, tesadüfen
bextenok rd bahtlı
bextewar rd 1. şanslı, talihli 2. bahtiyar, mutlu, mesut
bextewar bûn l/ngh mutlanmak, mutlulanmak
mutlu olmak
bextewar kirin l/gh mutlandırmak, mutlulandırmak
mutlu etmek
bextewarbûn m mutlanma, mutlulanma
bextewarî m 1. şanslılık, talihlilik 2. mutluluk, bahtiyarlık
bextewarkirin m mutlandırma, mutlulandırma
bextewer rd 1. şanslı, talihli 2. bahtiyar, mutlu
bextfireh rd şanslı
bextiyar bnr bextyar
bextiyarî saadet, mutluluk.
bextname m antlaşma
bextnepak rd bahtsız, bedbaht
bextnepakî m bahtsızlık, bedbahtlık
bextparêz fel/rd kaderci
bextparêzî m kadercilik
bextreş rd 1. talihsiz 2. kara bahtlı, bahtsız 3. b hayır görmeyesin (ilenme sözü olarak)
bextreşî m 1. talihsizlik 2. kara bahtlılık, bahtsızlık 3. mec kaleşlik
bextreşîkirin l/gh kaleşlik yapmak
bextspî rd uğuru açık, şanslı
bexttemam rd dürüst, güvenilir
bexttemamî m dürüstlük, güvenilirlik
bextûbaran bnr mazîzerk
bextûr rd kötü talihli
bextvekirî rd uğuru açık, bahtı açık, talihli * bextvekirî ye uğru açık
bextwar bnr bextewar
bextxweş rd iyi bahtlı, güzel bahtlı
bextyar rd 1. şanslı, talihli 2. bahtiyar, mutlu, mesut
bextyar bûn l/gh mutlulanmak, mutlu olmak, mesut olmak
mutlu olmak, mesut olmak
bextyar kirin l/gh mutlulandırmak
mutlu etmek, mesut etmek
bextyarbûn m mutlu olma, mesut olma
bextyarbûyîn m mutlulanış, mutlu oluş
bextyarî m 1. şanslılık, talihlilik 2. bahtiyarlık, mutluluk, saadet
bextyarkirin m mutlulandırma
bexûd rd çirkin
bexûd bûn l/ngh çirkinleşmek
bexûdbûn m çirkinleşme
bexûdî m çirkinlik
bexçevan (navdêr, nêr) (navdêr, mê) xwedîyê bexçe, baxvan, rezvan
bexda Serenav,mê, paytextê Iraqê.
Herwiha: Bexa (bi soranî), Bexdad.
ji: Ji farisiya kevn ?? (bege-: xweda > beg) + date- (dayî) anku Xwedê-dayî, diyariya Xwedê. Li gor etîmolojiya gelêrî ji bax + dad anku baxê edaletê, warê dadperweriyê yan jî baxê dayî anku baxê diyarkirî tê lê ew ne bêjenasiya zanistî ye..
: bexdayî, bexdayîtî
bexdenoz (navdêr, mê) kerefs, mexdenoz, bexdûnis
bexdûnis (navdêr, mê) kerefs, bexdenoz, mexdenoz
bexêr û bêoxir bûn (biwêj) jê xirabî û nepakî hatin. mistoye berzan miroveki bexêr û bêoxir e. roja ku derkeve piş irûrov, ew roj reş dibe.
bexî (rengdêr) heqxwer, mafxwer, kesa/ê ku mafê kesekî din dixwe, kesa/ê ku heqê kesekî din dixwe, kesa/ê ku neheqiyê li kesekî din dike.
ji: ji erebî بغى (beẍî).
Bikaranîn: Lêker: bexî bûn, bexî kirin. Navdêr: bexîbûn, bexîkirin Rengdêr: bexîbûyî, bexîkirî
bexî bûn (lêker)(Binihêre:) bexî
bexî kirin (lêker)(Binihêre:) bexî
bexîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) bexî
bexîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) bexî
bexîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye bexî kirin
bexîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) bexî
bexîl çiriz, timakar
(rengdêr) zikreş, kumreş, çavnebar, hesûd, ziştkar, xebîs, xesîs, qesîs, dexes, tema, çilûz, çikûd, çikûs, çikot.
: bexîlî bexîlîtî bexîltî. .
Herwiha: pexîl
bexîlî (navdêr, mê) rewşa bexîlbûnê, xebîsî, çavnebarî, zikreşî, kumreşî, dexesî.
ji: bexîl + -î
bexirîn azirîn, :ev zaroke yê bexirî bixirîn
bexişandin (lêker)(navdêr, mê) (Binihêre:) bexşandin
bexişandin/dibexşîne/bibexşîne 1. efû kirin 2. dayîn 3. xelat kirin -dan bexişandin dan efûkirin
bexişîn (lêker)(navdêr, mê) (Binihêre:) bexşandin
bexş (navdêr, mê) diyarî, hediye, îkram, kerem, raberî, pêşkêşî, dan, dayîn, xelat, lêborîn, bexşîn, bexşandin.
Herwiha: bexiş.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: به‌خش.
Têkildar: pexş.
Bikaranîn: Lêker: bexş kirin Navdêr: bexşkirin Navdêr: bexşkirî.
ji: Ji Proto-hindûewropî bʰeh₂g- (pêşkêş kirin, diyarî kirin, dan), hevreha farisî بخش (bexş), parsî bxşh, pehlewî bexşy-, ʾpexşd-,. Herwiha hevreha bext, bac, bax, beg....
: bexşandin bexşandî bexşende bexşîn bexşîner bexşî bexşker
bexş biyayîş (Zazaki) bexş bûn
bexş bûn (lêker)(Binihêre:) bexş
bexş kerdiş (Zazaki) (navdêr)bexş kirin
bexş kirin (lêker)(Binihêre:) bexş
bexşan 1. efû 2. bexşîş, şabaş
efû, bexşîş, şabaş
bexşandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye bexşandin.
Bikaranîn: Navdêr: bexşandîbûn
bexşandî bûn (lêker)(Binihêre:) bexşandî
bexşandî kirin (lêker)(Binihêre:) bexşandî
bexşandîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) bexşandî
bexşandîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) bexşandî
bexşandîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye bexşandî kirin
bexşandîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) bexşandî
bexşandin (lêker)(navdêr, mê) lê borîn, efû kirin, lê negirtin, li qisûra kesekî/ê nenerîn: Min xeletî kir, li min bibexşînin. Xwedê gunehê me bibexşîne.Nivîsa qalind, gerdenaza kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: به‌خشاندن.
Herwiha: bexişandin, bexşîn, bexişîn. Tewîn: Lêker: -bexşîn-.
Bide ber: nexşandin.
ji: bexş + -andin.
Bikaranîn: Lêker: bexşandin xwestin. Navdêr: bexşandinxwestin.
: bexşandî, bexşîner, bexşînerî, bexşende, bexşendetî
bexşandin xwestin (lêker)(Binihêre:) bexşandin
bexşandinxwestin (navdêr, mê) (Binihêre:) bexşandin
bexşbar (rengdêr) bexşende, nerm.
ji: bexş +-bar
bexşbarî (navdêr, mê) bexşandîbûn, cudagirtîbûn, muafiyet, muaftî.
ji: bexşbar +-î
bexşber (navdêr, mê) dayende.
ji: bexş +-ber
bexşbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) bexş
bexşbûyî (rengdêr) (Binihêre:) bexş
bexşdar (rengdêr) helketinî.
ji: bexş +-dar
bexşdarkî (navdêr, mê) bi bexşdarî.
ji: bexşdar +-kî
bexşende (rengdêr) dilovan, dilnerm, mihrevan, piyar, birehm, rehîm, rehman, muşfîq, şefîq, hor.
Herwiha: bexşinde.
ji: bexşîn - -în + -ende.
: bexşendehî bexşendetî bexşendeyî
bexşendetî (navdêr, mê) rewşa bexşendebûnê.
ji: bexşende + -tî
bexşî (navdêr, mê) rewşa bexşbûnê, bexş, azadanî, amerzîş, efû.
ji: bexş + -î
bexşîn (lêker)(navdêr, mê) (Binihêre:) bexşandin
bexşîner (navdêr, mê) bexşende, efüker, lêbihur, lêborîner, efker, canbexş, efûker, rehman, rehîm.
ji: bexş +-îner
bexşîş (navdêr, mê) diyarî, xelat, hediye, tişta/ê kesek belaş dide kesek din ji ber dostaniyê yan biserketina kesa/ê wî tiştî werdigire, bertîl, rişwet.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: به‌خشیش.
ji: hevreha farisî بخشش (bexşiş), بخشش (bexşîden: bexşîn, dan, diyarî kirin), pehlewî bexşîşn, hemû ji bexş, ew jî ji Proto-hindûewropî..
Bikaranîn: Lêker: bexşîş kirin, bexşîş dan. Navdêr: bexşîşkirin, bexşîşdan Rengdêr: bexşîşkirî.
Têkildar: bexşandin.
: bexşîşî
bexşîş dan (lêker)(Binihêre:) bexşîş
bexşîş kirin (lêker)(Binihêre:) bexşîş
bexşişandin (navdêr, mê) bexşîşkirin
bexşîşdan (navdêr, mê) diyarîkirin, xelatdan, :zavayî bexşîşdan diholvanî
bexşîşî (navdêr, mê) rewşa bexşîşbûnê.
ji: bexşîş + -î
bexşîşkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye bexşîş kirin
bexşîşkirin (navdêr) xelatkirin
bexşiyan (Zazaki) Bexşiyan, navê gundekî ku bi Diyarbekirê ve girêdayî ye
bexşker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê bexş dike, bexşende, bêşker.
ji: bexş + -ker
bexşkirî (rengdêr) (Binihêre:) bexş
bexşkirin (navdêr)(Binihêre:) bexş
bexşkirinkî (navdêr, mê) bi bexşkirinî.
ji: bexşkirin +-kî
bext 1. talih 2. siûd *"çavê kor tuneye, lê bextê kor heye" -bext û miraz di çavan de man 1. ji hevalan man 2. negihiştin tu armancê
(navdêr, mê) çarenivîs, rojgar, şans, nesîb, qismet, siûd, talih, qeder, felek: Bextê wan reş e. (Ew bêşans in.), wijdan, zemîr, hesta qencî û xirabiyan, dilovanî, rehm, dilsojî: Ez xwe diavêjim ber bextê we. (Ez ji we tika/rica dikim.).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: به‌خت.
Bide ber: next rext sext text wext zext.
ji: hevreha farisî بخت (bext), pehlewî bext, avestayî bexte, sanskrîtî भक्ति (bhaktí: par, behr, beş, pişk) û भक्त (bhaktá: parvekirî, dabeşkirî) ji bej (parve kirin), hevreha √bhaj (belav kirin) sanskrîtî, hemû ji Proto-hindûewropî bʰeh₂g- yan bʰag- (belav kirin, parve kirin) ku herwiha serekaniya beş (1. par, pişk, behr 2. vekirî, jêkvekirî, jevvekirî), pişk û bac yên kurdî ye. բախտ (bext) ya ermenî ji zimanekî îranî hatiye deynkirin..
Bikaranîn: Lêker: bext kirin, bext dan. Navdêr: bextkirin, bextdan.
: bextbireş bextbireşî bextçak bextçakî bextçê bextçêyî bextewar bextewarî bextewer bextewerî bextfire bextfireyî bextiyar bextiyarî bextparêz bextparêzî bextreş bextreşî bextxweş bextxweşî bextyar bextyarî bêbext bêbextî bibext bextdar bextdarî xweşbext xweşbextane
bext dan (lêker)(Binihêre:) bext
bext jê re tune bûn (biwêj) baweri pê nebûn. jixwe remzî mirovekî wisa ye ku tu bext jê re tune ye.
bext keleha mêra ye gotina pêşiyan ne sond ne qesem û ne peyv tenê bext, bextê ku başiya mirovan dide nîşandayin.mirovên baş bextê xwe xeranake û xerabiyê nake .dema ku dibêjin filankeso mêr e, divê bextê wî rast be.
bext kerdiş (Zazaki) (navdêr)bext kirin, bi wî bawer kirin
bext kirin (lêker)(Binihêre:) bext
bext pê anîn (biwêj) bawerî pê anîn. min bext pê anî, malê xwe sipartiye, lê ew behext devket.
bext pê hatin (biwêj) pê bawer bûn. her kes beşik bext pê tîne ku rizgar karên wiha xerab nake.
bext pê nebûn (biwêj) bawerî pê nebûn. keça min tu çiqasî sefêk î, qet bext bi wî bedûm û bêbavî dibe? bextê (yekî) girê dan zewaca keç an jî xortekî asteng kirin. wê jinika cezû bi nivişt û fêlfistikan bextê keça min girê daye.
bext û îtîbar (Zazaki) bext û îtîbar
bextbaz (navdêr, mê) falbaz, faldar, falbêj, falavêj.
ji: bext +-baz
bextbazî (navdêr, mê) Bextbazî, lîstika li ser pare yan maliyetê ku dibe mirov ji dest bide yan jî yên dijberên xwe jê qezenc bike: qumar lîstin, qumar kirin, Bi şev û roj karê wî qumar e. Îslamê qumar heram kiriye..
Herwiha: qumar.
Bide ber: komar.
ji: bext + -bazî
bextbîn (navdêr, mê) lepbîn.
ji: bext +-bîn
bextçak (rengdêr) bi ens, bextyar.
Dijwate: bextreş
bextçê (rengdêr) bextçak
bextdan (navdêr, mê) mirov soza lêborînê bide yekî, lêborîn, azakirin, :heger tu bextê xwe bidî min ezê werim rayê
bextdar (rengdêr) bextyar
bextdarî (navdêr, mê) rewşa bextdarbûnê.
ji: bextdar + -î
bextê (talihê) xelkê reş e, lê yê min reş û beş e (biwêj) ji bo bêşansî û rewşa xerabtirîn tê gotin. ez ji qedera xwe ne razî me. ezbenî min di jiyana xwe de rojeke xweş nedît, bextê xelkê reş e, yê min reş û beş e.
bextê (yekî) vebûn (biwêj) şans vebûn, ji bo zewacê derfetên nû derketin. şikir bextê min vebûye, van rojan karê min baş e. hîvron hema hema ber bipîrbûnê ve bû ku di dawiyê de bextê wê jî vebû.
bextê dê cihîzê qîzê ye gotina pêşiyan bext (wîjdan)ê dê ku baş be ji xwe qîz wê bi yekî dilê xwe re bizewice.dema ku bi yekî dilê xwe re zewicî wêdemê jî ne hevce ye ku qîz ceyiz jî çêbike. dema dû baş be wê çeyizê qîza xwe baş çêbike. wekî ku mirov dikarekî de bixebite hostayê şagirt bi bext be û baş rê wî bide ji xwe ew jî dibe hosta.
bextê mêran şewitandin (biwêj) a rastî negotin. bêbextî kirin. kuro lawo mirov bextê mêran naşewitîne, tu çima wan qeneryên ku wî kirine jî nabêjî?
bextê reş tim ê xwedî ye gotina pêşiyan bext an wîjdan tim yê ku hildigire wekî din tu kesî têkildar nake. rastî an nerastî tim yê xwediyê xwe ye, li serkesekî din nayê hesêb.
bextê romê tune ye gotina pêşiyan wekî rastiya roman tuneye, wîjdanê wan tuneye, bawerî bi wan nayê. ev gotıneke dîrokî ye ku gelên enedolê pirzordestî ji destê roman dîtiye wê xuya dike.
bextê xwe reş kirin (biwêj) nankorî kirin, bêbextî kirin. li ser vê baweriyê bextê xwe reş mekîn. celadet bedirxan
bextê xwe xera kirin (biwêj) li soz û peymana xwe xwedî derneketin, xayînî û qeleşî kirin. ...mîna gotin û galgalên hecî silê ku bextê xwe xera kirs
bextê xwe xirab kirin Biwêj, bêbextî kirin, neheqî kirin, derew kirin.
ji wêjeyê: Arkeologên Israîlî didanek 400 hezar sal kevnare dît. Hinek dibêjin 400 hezar sal wextek pir dirêj e, hinek jî bi sê telaqên jinberdanê sûnd dixwin ku ew didan diranê Birahîm Xelîl pêxember e. Niha arkeologên israîlî li ser vî diranî ketine qirika hev û dê weledê xwe avêtiye. Em bi xwe bawerin ku ew diran diranê bapîrê Kurdan Îbrahîm Xelîl pêxember e. Tew ji xwe hinek jî bextê xwe xera dikin û dibêjin: Bi ellawekîl ev diran dişibe diranê Selaheddînê Eyyûbî û bi hev re şert û berberiyê dikin.
bextek (navdêr, mê) mêrdezime, milozim, motemoteke, xxewnereşk, teba, arixtek, gabûs, kabûs.
ji: bext +-ek
bextewar 1. bihuzûr 2. aram
bextewarî 1. bihuzûrî 2. aramdarî
bextewariya xwe pê anîn (biwêj) rewşa kesekî daxwaz kirin. ez jî bextewariya xwe bi wê demê tinim, lê mixabin êdî ew rewş bi dest min nakeve.
bextewer (rengdêr) bextiyar, dilşad, kamiran, şa, şad, dilşa, ferxende, şadîman, şadan, bisiûd, bişens, mesûd, dilxweş, kêfxweş, kesa/ê ku bextê wî xweş e û ji rewşa xwe razî, bikêf, bicoş, seîd.
Herwiha: bextewar.
ji: bext + -e- + -wer.
Bikaranîn: Lêker: bextewer bûn, bextewer kirin. Navdêr: bextewerbûn, bextewerkirin Rengdêr: bextewerbûyî, bextewerkirî.
: bextewerî bextewerîtî bextewertî
bextewer bûn (lêker)(Binihêre:) bextewer
bextewer kirin (lêker)(Binihêre:) bextewer
bextewerbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) bextewer
bextewerbûyî (rengdêr) (Binihêre:) bextewer
bextewerî (navdêr, mê) bextiyarî, dilşadî, dilxweşî, seadet, kamiranî, siûd, iqbal, bextewerbûn, rewşa bexteweran, bextiyarbûn, coş, kêf, kêfxweşî, dilxweşbûn, şans, xweşbextî, seîdbûn.
Herwiha: bextewarî bextewarîtî bextewartî bextewerîtî bextewertî.
ji: bextewer + -î
bextewerkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye bextewer kirin
bextewerkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) bextewer
bextiyar bextewar
(rengdêr) bextewer, dilşad, kamiran, şa, şad, dilşa, ferxende, şadîman, şadan, bisiûd, bişens, mesûd, dilxweş, kêfxweş, kesa/ê ku bextê wî xweş e û ji rewşa xwe razî, navek zelaman e, cureyekê gelê Lor ku bi zaravayê Bextiyarî diaxivin.
Herwiha: bextyar.
ji: bext + -i- + -yar, hevreha soranî به‌ختیار (bextiyar), farisî بختيار (bextiyar)..
Bikaranîn: Lêker: bextiyar bûn, bextiyar kirin. Navdêr: bextiyarbûn, bextiyarkirin Rengdêr: bextiyarbûyî, bextiyarkirî.
: bextiyarî bextiyarîtî bextiyartî
bextiyar bûn (lêker)(Binihêre:) bextiyar
bextiyar kirin (lêker)(Binihêre:) bextiyar
bextiyarbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) bextiyar
bextiyarbûyî (rengdêr) (Binihêre:) bextiyar
bextiyarî (navdêr, mê) bextewerî, dilşadî, dilxweşî, seadet, kamiranî, siûd, iqbal, bextiyarbûn, rewşa bextiyaran, devokek ji lûrî, ya ku zaravayek ji kurdî ye.
Herwiha: bextiyarîtî bextiyartî.
ji: bextiyar + -î
bextiyarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye bextiyar kirin
bextiyarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) bextiyar
bextkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye bext kirin
bextkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) bext
bextparêz (navdêr, mê) qederparêz, qederperest, fatalîst.
ji: bext +-parêz
bextparêzî (navdêr, mê) qederparêzî, qederperestî, fatalîzm.
ji: bext +-parêzî
bextreş 1. bêtalih 2. bêsiûd
(rengdêr) bêsiûd, bedbext, bênesîb, bêşens, bêtalih, bêkes, bêxwedî, miesif, bêqismet,xêrnedî, xemgîn, keserkûr, ne bextiyar, ne dilxweş, ne bextewer, kesa/ê ku ji rewşa xwe nerazî ye û loma bi berdewamî xemgîn e.
ji: bext + reş.
Bikaranîn: Lêker: bextreş bûn, bextreş kirin. Navdêr: bextreşbûn, bextreşkirin Rengdêr: bextreşbûyî, bextreşkirî.
: bextreşane bextreşî bextreşîtî bedreştî
bextreş bûn (lêker)mirov bê ens dibe çamek bi serê mirovî dihêt mirov di karekîa di keve
bextreş kirin (lêker)bela bi serî anîn, xwelî bi yekî werkirin
bextreşane (rengdêr) bi awayekî bextreş.
ji: bextreş + ane
bextreşbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) bextreş
bextreşbûyî (rengdêr) (Binihêre:) bextreş
bextreşî (navdêr, mê) bedbextî, bedbextî, bêsiûdî, bela, qeza, malwêranî, malkembaxî, bextreşbûn.
Herwiha: bextreşîtî bextreştî.
ji: bextreş + -î
bextreşkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye bextreş kirin
bextreşkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) bextreş
bextvekirî xwedî-siûd
(lêker)xwedî-siûd
bexçe (f.) garden
= baxçe
bexçevan (m.) gardener
bexda f. Baghdad
bexişandin to pardon
(qanûn) to pardon, to reprieve, to grant amnesty; (dîn) to have mercy
bexşang immune
bexşangî immunity
bexşende, bexşker gracious, mercful, forgiving
bexşîn to forgive, to excuse
bext m. luck.
bextiyar (adj.) happy
fortunate, happy.
bextiyarî (f.) happiness
f. good fortune, happiness
bextreş unfortunate
bextreşî unfortunateness
bexişandin schenken
spenden
bexşîn gönnen
schenken
verzeihen
bext Anteil
Ehre
Gesicht
Gewissen
Glück
Gunst
Schicksal
Vermögen
bextê kesekî birîn jds Schicksal entscheiden
jds Schicksal teilen
bextenîz Petersilie
bextewar froh
glücklich
zufrieden
bextewarî Glück
bextewer froh
glücklich
bextiyar bevorzugt
froh
glücklich
bextreş schlecht
unglücklich
Unglückliche/r
Unglücksbringer/in
widrig
bextreşî Unglück
bextvekirî glücklichs
bextyar beglückt
bevorzugt
froh
glücklich
bex m. puxur, helmûpuxur, helm, puxir, buxar, buxu n.
bexçe m. baxçe n.
bexçeyê ajalan n. baxçeyê heywanan, baxçeyê tersan n.
bexçeyê heywanan n. baxçeyê heywanan, baxçeyê tersan n.
bexçeyê sêvan n. baxçeyê sayan n.
bexçeyê tuyan n. baxçeyê tuyan n.
bexdenûs m. bot. maydanoz, baxdenos, meydenos, baxdinoz, bexdenos n.
bexî rd. çikot, bêxil, çikos, rîmrî, tame., çekos, çikod, çukis
bexil rd. bexil, xebîs
bexilî m. bexilîye, xebîsîye, bexilênî, xebîsênî m.
bexs m. hîbe, baxs, bexs n.
m. baxs, af, bexs, ef, bahs n.
bexsan m. mazeret, uzr, rerîvêrayis n.
bexsandî rd. efbîyaye, baxisnaye
bexsandin lg. hîbe kerdene, baxsnayene, bexsnayene
lg. ef kerdene, baxisnayene, efnayene, af kerdene, rîra vêrayene, bexsnayene
bexsbûna bacê n. muafiyetê bacî n.
bexsîn m. baxs, bexs, bahs n.
bexsîs m. sabaz, bexsîs, sabas, sebas, sabas n.
bext n. çarenûs, qeder, bext, sernivis, tale, azlan n.
n. sans, bext, tale, sihûd, felek n.
bext wergêrin lng. bext ragerayene
bextbires rd. bextsîya, bedbext
bextçê rd. bextyar, mesûd, zerefîraz, bextewar, zeresa
rd. sansin, bextyar, taleyin, sihûdin, sansyar
bextê res n. bexto sîya n.
bextebaran m. ast. textir m., bûrcêcêwîyan, cêwîbûrc/?.
bextewar rd. bextyar, mesûd, zerefîraz, bextewar, zeresa
bextewarî m. bextewarîye, zeresayîye, bextyarîye, sadîyîye, mesûdîye, zerefîrazîye, bextyarênî, mesûdênî, zerefîrazênî, seadet m.
bextî m. bedbextîye, bextsîyayîye, bextsîyayênî, bêmiradîye, nêsadîye, nêzeresayîye m.
bextiyar rd. bextyar, mesûd, zerefîraz, bextewar, zeresa
bextiyar bûn lng. zeresa bîyene, mesûd bîyene, zerefîraz bîyene, bextewar bîyene, bextyar bîyene, sa bîyene, sad bîyene
bextiyar kirin lg. . zerefîraz kerdene, mesûd kerdene, zeresa kerdene, bextewarnayene, sad kerdene, bextyar kerdene, sa kerdene
bextiyarbûn m. zerefîrazbîyayis, mesûdbîyayis, bextewarbîyayis, zeresabîyayis, sadbîyayis, sadbîyayis n.
bextiyarkirin m. zerefîrazkerdis, mesûcikerdis, bextewarnayis, zeresakerdis, sacikerdis, sakerdis n.
bextparêz m/n. çarenûsperest, qederrî, çarenûsrî, bextparêz, fatalîst n.
bextres rd. bextsîya, bedbext
bextresî m. bedbextîye, bextsîyayîye, bextsîyayênî, bêmîradîye, nêsadîye, nêzeresayîye m. *bext û îqbal bext û êxpal, sans û sihûd *bext û miraz bext û mirad *bext û text bext û text *bext û wîcdan bext û vîjdan/wîcdan
bextwer rd. sansin, bextyar, taleyin, sihûdin, sansyar
bextyar rd. sansin, bextyar, taleyin, sihûdin, sansyar
bextyarî m. bextewarîye, zeresayîye, bextyarîye, sadîyîye, mesûdîye, zerefîrazîye, bextyarênî, mesûdênî, zerefîrazênî, seadet m.
m. sansyarîye, bextyarîye, taleyinbîyayis, sansinbîyayis m.
bexdad Bağdat
bext uğurböceği
bext waştene iltica etmek
sığınmak (iltica etmek)
bextwaştiş iltica
sığınma (iltica)
bexa Bexda, serbajarê Iraqê
bexş diyarî, xelat
efû
bexşandin efû kirin, bexşandin
bexşende dilovan, mihrevan, camêr, merd, bexşende
bexşendeyî dilovanî, mihrevanî, camêrî, merdî, bexşendeyî
bext bext, şans, nesîb
bextewer bextbaş, binesîb
bextiyar dilşad, kêfxweş, bextiyar
bextreş bextreş, bênesîb