Encamên lêgerînê
berx zo/nt 1. kuzu 2. mec evlât 3. mec yiğit 4.b bebek (sevgi seslenişi olarak kullanılır)
berx anîn l/gh yavrulamak, kuzulamak
berx biraştin kuzu çevirmek
berx birîn m kuzu kırkma
l/gh kuzu kırkmak
berx li şîş xistin kuzu çevirmek
berxa min kuzum.
berxa min! kuzum! (kız için)
berxa sêwî ekti
berxane m ev önünde veya evler arasında ateş yakma ya da aş pişme yeri
berxane rast kirin açık havada aş pişirme yerinin düzenleyip aş pişirmeye başlamak
berxanîn m yavrulama, kuzulama
berxberdan m kuzuları serbet etme zamanı
berxbir m 1. koyun kırpma şenliği (23 Temmuzda, Rumî takvimine göre de 10 Temmuzda) 2. nd/nt kırkıcı
berxbirî m kırkıcılık
berxê bavê min yiğidim
berxê çê li ber kozê çê ye adam olacak çocuk boyunda belli olur
berxê çê li ber kozê diyar (an jî kifş) e adam olacak çocuk boyunda belli olur
berxê çirmaq sıska kuzu
berxê diya xwe anasının körpe kuzusu
berxê mala (yekî) ...nin yiğidi
berxê min! kuzum! (erkek için)
berxê nêr ji bo kêr yiğitler dar gün içindir, anlamında bir deyim
berxê şemze şubatta doğan kuzu
berxê xelkê ji mirov re nabe beran ’el oğluna bel bağlamamak lazım’ anlamında bir deyim
berxê! b kuzum! (kız için)
berxêr m verimli yoncalık tarla
berxercî m tüketim
berxevan bnr berxvan
berxik zo/nt kuzu, kuzucuk
berxik anîn l/gh kuzulamak
berxika min! kuzum! (kız için)
berxika sawa süt kuzusu
berxika sêwî ekti
berxikanîn m kuzulama
berxikê min! kuzum! (erkek için)
berxişk n çakıl taşı
berxo! b kuzum! (erkek için)
berxşo m 1. temmuz ayında koyun yıkama 2. kuzu yıkayıcısı
berxşotî m kuzu yıkayıcılığı
berxudar rd berhudar
berxudar bî! berhudar ol!
berxudarî m mutluluk
berxur nd/rd tüketici
berxurî m tüketicilik
berxurînî nd kayıntı (atıştırmaya, açlık bastırmaya yarayan yiyecek)
berxurk bj/m bir tür diş eti hastalığı
berxvan nd/nt kuzu çobanı
berxvanî m kuzu çobanlığı
berxwar nd/nt tüketici
berxwarî m tüketim, yoğaltım
berxwarin m tüketim, tüketme * civaka berxwarinê tüketim toplumu
berxwarîtî m tüketicilik
berxwedan m 1. direnme, direniş 2. dayanma
berxwedana birçîtiyê açlık grevi
berxwedanî m 1. direniş 2. dayanma, metanet
berxwedanî kirin direniş yapmak direniş göstermek
berxwedankar nd/nt direnişçi
berxwedankarî m direnişçilik
berxwedar rd berhudar
berxwedar bî teşekkür anlamında, Allah razı olsun.
berhudar ol
berxwedarî m mutluluk
berxwedêr nd/nt 1. direnişçi 2. rd dayanıklı, metanetli 3. direngen
berxwedêrî m 1. direnişçilik 2. dayanıklılık, metanetlilik 3. direngenlik
berxweketî rd 1. üzgün 2. arlanan, utanan
berxweneketî rd arlanmaz, utanmaz, pek pişkin kimse
berxwer nd/nt tüketici
berxwêr m büyük tarla
berxwerî m tüketicilik
berxwesekinî rd tecrübeli
berx (navdêr) mihên yan beranên temenê wan hê biçûk, peyvek şirîn bi taybetî dêbav li gel zarrokên xwe bi kar tînin: Negirî, berxê dayka xwe! Berxa min, ka were hemêza min!, navê mihan: sala yekêmîn: berx/berxik (Tirkî: kuzu), sala duêmîn: kavir/berindir (Tirkî: toklu), sala sisêmîn: hogeç (Tirkî: şişek), sala çarêmîn: maz/mazman (Tirkî: öveç)Bi zaravayên din, soranî: berx, Kirmaşanî: werk, feylî: werk, hewramî: were, zazakî: vara, verek, lekî: verk.
ji: Teorî 1: ji Proto-hindûewropî vərēn, vr̥rēn (berx, beran), hevreha بره (berrê: berx) ya farisî, उरण (úraṇa: beran; berx), գառն (gern: berx) ya ermenî, ἀρήν (arēn: berx) ya yûnaniya kevn, vervēx (
Herwiha: berbēx, verbēx: beranê xesandî > frensî brebis: mih), inglîziya kevn waru > inglîzî ware (berhemên firotinê) Teorî 2: Bi zimanê sûmerî ji bo beran/berx/berxik em dibêjin barĝal û barsal. Li nava hemû zimanên arî/iranî peyvên beran/berx/berxik tune ne, ji ber kû vê peyvên hatin ji zimanê sûmeran..
ji wêjeyê: Berxekem nerm û noll e, perwerdey herd û çoll e, Le yarî tund û toll e, xurêkey sipî û soll e, êsk sûk e û xencîl e, dûg şor e, û giwê kerrîl e , Ba baî naw malî, saz û sentûr û zîl e.
Bide ber: beran, berindir, beyindir, celeb, kerî, mih, mî, pez, pez, sewal, tewalBinere.
Herwiha: bizin, gîsk, karik, kavirr, nêrî, terş
berx an jî beranbûn, kifş bûn (biwêj) xurtbûn an jî ne xurtbûn kifşbûn. îro kî çi bibêje, vala ye, di wê roja pêçbirkê de kî berx e, kî heran e, wê kifş bibe.
berx anîn (lêker)(Binihêre:) berx
berx teslîmî gur kirin (biwêj) karê berevajî û pir bixeter kirin. ya ku wan kir jî maşelah tam tedbîr e ha (!), ma tu nabînî berx teslîmî gur kirine?
berxa ber çêlekê, mala sermiyan yek, ava bû gelek (biwêj) cihê ku lihevkirin û yekîtî lê hebe, bîn û bereketa wê jî zêde dibe. berxa ber çêlekê, mala sermiyan yek, ava bû gelek. di malbatê de ku lihevkirin û hizûr hebe, her tişt geştir dibe.
berxa li ber du makan bûn (biwêj) xwedî derfetên zêde bûn. helbet pişta wê nayê erdê, her kes dizane ku ew ew berxa li ber du makaû e
berxa li ber koze bûn (biwêj) ji bo yen ku nazik in û ji hela de û bavî ve zede tên parastin tê gotin. xaltiya min, keçi-ka xwe ya piçûk xistiye berxa ber koze, nahele jê biqete.
berxa li ber miye, wek berane beriye (biwêj) ku de hebe, zarok he baştir pêşve diçin û geş dibin. de di jiyana zarokan de pir giring e. lewma gotine: “berxa li ber miye, wek berane beriye.
berxanîn (navdêr, mê) (Binihêre:) berx
berxê çê li ber dê bellî ye gotina pêşiyan berx dema têne kozê, baş be an nebaş be, xurt be an qels be xuya dibe.herwiha xortên baş hê di mala xwe dexuya dibin .dîsa tê wateya ku xortên mêr di kozika şer de xuya dibin û hunerên xw wê demê didin xuyakirin.
berxê nêr ji bo kêr gotina pêşiyan berxê nêr ji ber ku zêdayî jê çê nabe tim yê firotina ji bo goşt e. mêr jî her tim ji bo şer û cengê ye her tim mirin ûkuştin li ser wan e. dîsa tê wateya ku berxê nêr ji bo karê zêdayî yê ye. mêrên baş jî divê bi kêrî tiştekî bê.
berxê xelkê di koza mirov de mezin nabe gotina pêşiyan berxê hinekî din dema di koza mirov de be her tim mirov ne yê xwe dibîne û baş lê miqate nabe.dîsa tê wateyaku çi mirov çi ajal ne li cîhê ku lê çêbûye be mezin nabe an her tim hişê wî li ser eslê wî ye.
berxîbet kirin (biwêj) bi neheqî yek tawambar kirin. ya rasti, gule zehf xebitî ku rodî berxibet bike, lê çi kir jî bi ser neket.
berxik berx
berxik anîn (lêker)(Binihêre:) berxik
berxikanîn (navdêr, mê) (Binihêre:) berxik
berxikkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye berxik kirin
berxikkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) berxik
berxistî pêşniyar
(lêker)pêşniyar
berxistin 1. eşkerekirin 2. hînkirin
(lêker)eşkerekirin , hînkirin
berxo serenav, nêr, navek zelaman e
berxudan (navdêr, mê) xebata bê rawestan, bergirî, berevanî ji dozek pîroz, berxwedan
berxudar (Zazaki) berxwedar, li hember tiştekî têkoşîn kirin, berxwedan
berxudar biyayîş (Zazaki) berxwedar bûn
berxudarbûn (navdêr, mê) jiyan ba bûn, jî dirêjbûn
berxudarey (Zazaki) berxwedarî
berxudarî (rengdêr) supasdarî
berxvan kesê ku berxan diçêrîne
kesê ku berxan diçêrîne
berxwarî (rengdêr) yê ko berê dahatî di xwe
berxwarin (navdêr, mê) xwarina sivik mîna orbe û giyayî mirov berî zadî di xwe
berxwedan (navdêr, mê) Ji ber sedemekê yan jî bo armancekê li ber hin sazî, dezgeh û pergalan serîrakirin, serhildan, Stûxwarnekirina li ber pergal, nîzamekê, îtaatnekirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: به‌رخوه‌دان.
ji: ber + xwe + dan.
: berxwedêr
serenav, nêr, navek zelaman e.
ji: berxwedan
berxwedanî (navdêr, mê) tirûşî, tehbdarî, metanet.
ji: berxwedan +-î
berxwedar jîdirêj
(rengdêr) binesîb, bextiyar, jîdirêj, emirdirêj: Berxwedar bî! (Mala te ava! Serfiraz bî! Xwedê bide te!).
Herwiha: berxudar.
Bide ber: berxweder.
ji: Formeka kurtkirî ji berxwerdar, jiari, hevreha farisî برخوردار (berxwerdar) ji برخوردن (berxwerden: jê feyde kirin) ji ber (berhem, deramet) خوردن (xwerden: xwarin).
Bikaranîn: Lêker: berxwedar bûn, berxwedar kirin. Navdêr: berxwedarbûn, berxwedarkirin Rengdêr: berxwedarbûyî, berxwedarkirî.
: berxwedarî
berxwedar bûn jîdirêj bûn
(lêker)jîdirêj bûn
berxwedar kirin (lêker)(Binihêre:) berxwedar
berxwedarbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) berxwedar
berxwedarbûyî (rengdêr) (Binihêre:) berxwedar
berxwedarî (navdêr, mê) rewşa berxwedarbûnê.
ji: berxwedar + -î
berxwedarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye berxwedar kirin
berxwedarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) berxwedar
berxweder (navdêr, mê) têkoşer, xebatker, serhilder, cehdder, hewlder, mihawileker
berxwedêr 1. mucahid 2. têkoşer
mucahid , têkoşer.
Bi zaravayên kurdî: Kurmancî: berxwedêr Zazakî: xoverdayêr (nêrî) , xoverdayêre (makî)
berxwedêrî (navdêr, mê) berhilîstîkerî.
ji: berxwedêr + -î
berxweketî (rengdêr) ji xwe cerimkirî, ji xwe fedîkirî, damayî
berxweketin (navdêr, mê) cerimkirin, ji xwe fedîkirin, daman, berxweketin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: به‌رخوه‌که‌تن
berxwêr (navdêr, mê) zevîya mezin, erdê çandinê
berxwer (navdêr, mê) mezaxêner, serfkar, mezêxer, birandox, bikarîner, serhişk, pale.
ji: ber +-xwer, berxwerin, berxwerandin
berxweraçûn (navdêr, mê) kesê hertim cilên xweşik li ber xwe dike û pûte bi rêkûpêkîya xwe dide, xwe peytkirin, :te çi guh lê bûye van rojan tu gelek di ber xwe ra di çî?
berxwerawestan (navdêr, mê) dema mirov ageh ji kiryar û gotinên xwe hebe û tu a îyan meke
berxwerawestayî (navdêr)mirovê xwe ji ne rindîyê bi parêze
berxwerî (navdêr, mê) mezêxerî, serfkarî, birandoxî.
ji: ber +-xwerî
berxweş (rengdêr) bertijî, bertije, teqrîben tijî.
: berxweşî
berxweşî (navdêr, mê) rewşa berxweşbûnê.
ji: berxweş + -î
berx (m.) lamb
lamb
berxewedanî easement
berxvan (n.) shepherd
berxwedan resistance
f. resistance
berx Lamm
berxik Lamm
berxwedan aushalten
Durchhalten
erdulden
stemmen
stützen
wehren
widersetzen, sich ~
Widerstand
berxwedar be danke
vielen Dank
berxwedêr starrköpfig
Widerständler
berxweketin beschämen
verlegen machen
berx m/n. zoo. vare, çixik, varek, vorek, çirxik, vere, verek n.
berx anîn lng. zayene, varek ardene
berx çêrandin lg. selx çerenayene
berx zayîn lng. selx zayene, malzayene
berxanîn m. zayis, varekardis n.
berxê min! b. varekê min, berxê min!
berxik m/n. zoo. vare, gxik, varek, vorek, çirxik, vere, verek n.
berxika sawa n. bizêka sawîye, bizêka verçiçi kîm.
berxistî m. teklîf, pêsnîyaz n.
m. verfîstis, mûsnayis n.
berxistin lg. rave dayene
lg. ver fîstene, vîri ardene, vîrî fîstene
lg. ver ra antene
berxudar rd. berxudar
berxudar bî b. berxudar bê!
berxur m/n. berwer, serfkar, mustehlîk, berwerdox n.
berxurînî n. verara, berwer n.
berxvan m/n. bizewan, berxwan n.
berxwarî m. îstîhlak, xeritnayis n.
berxwe ketin lng. . xover kewtene, kerbizikîyene. *bi ber xwe ketin re xo ver kewtene, bi xo ver kewtene
berxwedan m. tebat, dîyax, tehamûl, xoverdayis, tamûl n.
lg. . xoverdayene
m. xoverdayis n.
berxwedan xoverdayîş
berxwedanî m. xoverdayis, metanet, pêtîye, dîyaxkerdis, xirtîye n.
m. xoverdayîye, xoverdayênî m.
berxwedêr rd. xoverdayox, metanetin, dîyaxker, pêt, xirt
berxwedêrî m. xoverdayoxîye, dîyaxkerênî m.
berxweketin m. xoverkewtis, kerbizikîyayis n.
berxwêr n. hêgayo pîl, hêgayo yewpare n.
berxwesekinî rd. seregiran, kibar, xoverdevindete