Encamên lêgerînê
baca (ji paceyê, ango ji pencereyê tê) 1. kulek, dûkêş, rojing, kolmêşk, rojîn *şömi­ne bacası=kuleka bixêriyê 2. fame (qula ku di selep û lexeman de vedikin da ku hewa bide û bistîne)
pace, dûkêş, rojing.
(ji paceyê, ango ji pencereyê tê)
baca başı refika bixêriyê
baca kulağı milê bixêriyê
baca tomruğu tehtê kulekê
bacağı kadar pizikek, heye çar tilî, bi qasî bihost û nîvekî *bacak kadar çocuk=vî pizikê hanê
bacak 1. çîm, çîmik, çîp, çêq, çîq, çaq, çêx, pîjaq, paq, baq, pîjaq, kap, pêq, qor, pîq, qît, şek, teşk, taşk (ji bo ji ber navranê heta binê pê) 2. çîm, çîmik, çaqot (ji bo yên ajelan) 3. pê, ling *masanın bacağı=piyê maseyê 4. vale (di kaxizên îskambîlê de)
çîp, şeq, paq.
bacak bacak üstüne atmak pê avêtin ser pê, ling avêtin ser ling, çîmên xwe avêtin ser hev
bacak kadar Heye çar tilî. Bi qasî bihost û nîvekê. Qasî bihostekê. Pizikek.
bacak kadar boyu var türlü tür­lü huyu var tu li telê (wî) binêre, tu li kurm û tebîetê (wî) binêre (ji bo kesê biçûk ku kurm û xûyên cure cure hilaniye)
bacak kalemi gîtik, lûleqa stûr, hestiyê birçî (anatomî)
bacak yazı nivîsa gir û fesîh
bacakları kopmak piyên (yekî) jê de ketin, çîmê (yekî)jê weşîn, piyên (yekî) jê weşîn, ji piyên xwe de ketin, ji piyan de ketin, lingê (yekî) jê weşîn, lingê (yekî) jê de ketin (ji bo pir rehtbûnê)
Piyên (yekî) jê de ketin. Çîmê (yekî) jê weşîn. Ji piyan de ketin. Lingê (yekî) jê weşîn.
bacakları tutamamak piyên (yekî) (ew) ranegirtin, piyên (yekî) pê re nehatin, lingê (yekî) pê re nehatin
bacakları tutmamak Piyên (yekî) pê re nehatin. Lingên (yekî) ew negirtin.
bacaklarını uzatmak çîmên xwe dirêj ki­rin, ling (an jî piyhen) xwe dirêj kirin
bacaklı 1. biçîm, bipaq, biçîp, bipê, biçêq, bipîjaq 2. çîmdirêj, çîpdirêj
bacaklı yazı Nivîsa gir û fesîh.
bacaksız 1. bêçîm, bêçîp, bêpaq, bêçaq, bêpîjaq 2. bejnbihost, qambost, bejnkin 3. qanos (ji bo zarokên ku dest diavêjin kar û barê ne li gora jî û temenên xwe)
1. bêçîm, bêçîp, bêpaq, bêçaq, bêpîjaq 2. bejnbihost, qambost, bejnkin 3. qanos (ji bo zarokên ku dest diavêjin kar û barê ne li gora jî û temenên xwe) rd
bacanak hevling, hîwer, hevçeng, hevbûk, hevzava, bacenax
hevling.
hevling, hîwer, hevçeng, hevbûk, hevzava, bacenax n
bacanaklık hevlingî, hîwerî, hevçengî, hevbûkî, bacenaxî
hevlingî, hîwerî, hevçengî, hevbûkî, bacenaxî m
bacası tütmek dû ji kuleka (ye­kî) kişîn, dû di kuleka (yekî) de çûn, îdareya roj bi rojê kirin (ji bo malbateke ku bi zorekê debara xwe dike)
I) Îdareya roj bi rojê kirin. Debara (wî) baş bûn. II) Dû ji kuleka (yekî) kişîn. Dû di kuleka (yekî) de çûn.
bacası tütmez olmak I) Debara (wî) nebûn. II) Dû di kuleka (yekî) de nekişîn.
bacası tütmez ol­mak dû di kuleka (yekî) de neçûn, dû ji kuleka (yekî) nekişîn
bacı 1. et, hek, xûç (ji bo xwişka mezin) 2. xwişk, xweng, xweh, xûşk 3. qerwaşa pîr ku ji demeke zû ve di nav malê de xebitiye (ev nasnava hanê bi piranî ji bo qerwaşên reşik tê bikaranîn) 4. dayê (di terîqetan de jina şêx)
xwang, xwîşk, xweh.
1. et, hek, xûç (ji bo xwişka mezin) 2. xwişk, xweng, xweh, xûşk 3. qerwaşa pîr ku ji demeke zû ve di nav malê de xebitiye (ev nasnava hanê bi piranî ji bo qerwaşên reşik tê bikaranîn) 4. dayê (di terîqetan de jina şêx) m
bac m 1. vergi 2. salgın (para veya mal olarak toplanan geçici vergi)
bac (i) bnr haj û bac
bac avêtin ser (yekî) vergiye bağlamak, vergilendirmek, vergi koymak
bac danîn l/gh vergilemek
bac girtin (an jî stendin) vergi almak
bac jê hatin stendin (birinden) vergi alınmak
bac stendin l/gh vergi almak
baca ajalan (an jî heywanan) hayvan vergisi
baca bihayê komkirî katma değer vergisi
baca dahatê (an jî derametê) gelir vergisi
baca heywanan hayvan vergisi
baca rê nd ayakbastı, geçmelik, toprakbastı, yol harcı
baca ronîdarkirin û paqijkirinê temizlik ve aydınlatma vergisi
baca serbar ek vergi
baca yekser dolaysız vergi
bacan bot/n 1. patlıcan (Solanum melongena) 2. patlıcan (bu bitkinin ürünü) 3. domates (Hakkari gibi bazı bölgeler için)
bacanê biraştî nd közleme patlican
bacanê dagirtî nd karnıyarık
bacanê deştî bot/nd yabanî patlıcan
bacanê kebabî nd patlıcan kebabı
bacanê reş nd patlican
patlican
bacanê sor domates.
bnr bacansork
bacanreş bnr bacanreşk
bacanreşk bot/n patlıcan
bacansork bot/m 1. domates (Lycopersicon esculentum) 2. domates (bu bitkinin yenilen ürünü)
bacdanîn m vergileme
bacdar rd 1. vergili 2. nd vergi mükelefi
bacdar kirin l/gh vergilendirmek
bacdarî m vergilendirme
bacdarî kirin l/gh vergilendirmek
bacdarîkirin m vergilendirilme
bacdarkirin m vergilendirme
bacemok zo/m yarasa (Vespertilio)
bacenax n bacanak
bacenaxî m bacanaklık
bacerê m yol geçti parası, toprakbastı, geçmelik
bacgir nd/nt 1. vergici, vergi tahsildarı 2. salgıncı
bacgirî m 1. vergicilik 2. salgıncılık
bacî bir müzik makamı.
bacî (i) m şarkı, türkü
bacî (ii) m bacı, kız kardeş
bacîlok nd 1. çingene 2. dilenen çingene
bacstendin m vergi alma
bac 1. kamçûr 2. diravê ku ji welatiyan tê wergirtin û ji bo pêşniyarên neteweyî tê mezaxtin; xerac 3. xûgî -baca neyekser xeraca veşartî -baca yekser xeraca eşkere
(navdêr, mê) tar, bêş, bide, xerac, zerîbe, vêrgî, olam, pareyên ku her kes li gor rêjeya muçeyê xwe dide dewletê daku dewlet pê xizmetên giştî bi cih bîne.
Herwiha: baj.
Bikaranîn: Lêker: bac dan, bac kirin, bac standin, bac danîn. Navdêr: bacdan, bacwergirtin, backirin, bacstandin, bacdanîn Rengdêr: backirî.
ji: Ji Proto-hindûewropî bʰeh₂g- (belav kirin, parve kirin), hevreha beg, beş, bexş, pexş, pexşan û belkî pişk yên kurdî, baj ya pehlewî, باژ (baj)/باج (bac)/باج (bac)/پاژ, (paj), farisiya kevn ???? (baci-), avestayî bejet (belav kirin), sanskrîtî भजति (√bhec: belav kirin)....
: bêbac bêbacî bibac bibacî bacder bacderî bacgir bacgirî backer backerî bacstîn bacstînî bacwergir bacwergirî
bac dan (lêker)(Binihêre:) bac
bac danîn (lêker)(Binihêre:) bac
bac kirin (lêker)(Binihêre:) bac
bac lêxistin (Binihêre:) bac
bac wergirtin (lêker)(Binihêre:) bac
bacalanî (Zazaki) Bacalanî, navê devokek zaravaya Goranî ye
bacan (navdêr) bacansor yan bacanreş.
Herwiha: bacank, badcan, badcank, badincan, badincank, balcan.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: باجان.
ji: jisanskriti वातिगगम (vatige-geme: riweka ku bayî sax dike), hevreha farisî بادنجان (badencan). Patlıcan (bacanreşk) ya tirkî, باذنجان (el-badincan) ya û բադրիջան (badriǰan: bacanreşk) ya ermenî ji zimanên îranî ne. Bi rêya forma erebî peyv ketiye zimanên ewropî jî: aubergine ya inglîzî û frensî..
: bacanî, bacanreş, bacansor, Farisî بادلجان, بادنجان, Tirkî patlıcan, Farisî: گوجه فرنگی
bacana reş sewzeyek e û pijandî tê xwarin
bacana sor sewzeyek e û hem pijandî hem jî nepijî tê xwarin
firingî, temetos
bacanax (Zazaki) hevling, ew mêrên ku jinê wan xûşkê hev bin, hevbûk, hevçeng
bacanên sor (navdêr) pirrjimara bacanê sor
bacanî (navdêr, mê) rewşa bacanbûnê.
ji: bacan + -î
bacanreş (navdêr, mê) sebzeyek reş û dirêjok e (û bi gelemperî kelandî yan qelandî têt xwarin).
Herwiha: bacanreşik, bacanreşk, badincan, bacanê reş, balican, balîcan.
Bide ber: bacansor. Navê zanistî: Solanum melongena.
ji: bacan + reş.
: bacansorkî
bacansor (navdêr, mê) firingî, tomate, pamîdor, sorik,​ şamik, balîcanên sor, sebzeyek sor û girrovirr e (û bi gelemperî temetî mistek mirovan e; keçap jê têt çêkirin), şamik.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: باجانسۆر.
Herwiha: bacanê sor, bacansorik, bacansork.
Bide ber: bacanreş. Navê zanistî: Lycopersicon esculentum.
Bikaranîn: Mahmut Begik: Li gor herêman nav diguhure: Tomate (bi îngîlîzî ye), firingî, sorik,​ şamik, balîcanê sor an bacansork. Peyva şamik bêhtir li devera Sêweregê, ya sorik di nav koçeran de, ya firingî li herêma Silîva û bacansork an balîcanê sor li herêma Xerza, Behdîna û gelek herêmên din tê bikaranîn..
ji: bacan + sor.
: bacansorkî bacansorçin bacansorçinî bacansorçîn bacansorçînî bacansoristan bend
bacbar (rengdêr) berbac.
ji: bac +-bar
bacdan (navdêr, mê) (Binihêre:) bac
bacdanan (navdêr, mê) danana bacê liser mitêyî
bacdanîn (navdêr, mê) danîna bacê, bacdanan
bacdar (rengdêr) mizûr, bibac.
ji: bac +-dar
bacenax (navdêr, nêr) (tirkmancî) hevling, hevzava, hevçeng.
ji: jitirki bacanak ji bacı (xwişk) + -nak (ev -nak nediyar e ka ji çi ye lê naşibe -nak ya kurdî ya di peyvên wek tirsnak, xeternak û hwd.) Ji bilî Bakurê Kurdistanê bacenax yan formeke wek wê ji di nav kurdan de nayê bikaranîn. Bi kurdî hevling pirr berbelav tê bikaranîn lê hevzava, hevçeng jî hene.
bacenaxî (navdêr, mê) hevlingî, hîwerî, hevçengî, hevbûkî.
ji: bacenax +-î
bacgeh rêvebiriya bacê
rêvebiriya bacê
bacgir karmendê bacgehê
(navdêr, nêr) (navdêr, mê) kesê bacê werdigire, fermanbirê bacgehê, :birayê min bacgir li bacxanê
bacgirî (navdêr, mê) karê bacgiriyê.
ji: bacgir + -î
bacî 1. têkilî bacê (rengdêr) bêşî, têkilî bacê yan bacan: birryarên bacî (birryarên li ser bacdan û bacstandinê).
ji: bac + -î 2. stran, kilam (lêker)(navdêr, mê) stranên govendê.
ji wêjeyê: Li herêma Xerzan - Kurtalan (Misirc), Kozluk (Hezo), Baykan (Xana Hawêl) û herêma babosiyê ji stran û kilaman re -bacî- jî tê gotin.
bacî girotiş (Zazaki) wac girtin, qehir girtin
bacik bîber, filfil
back- . Înglîzî: pêşgir, pişt, li paş, berovajî, derew, sexte, qelp, nerast •mînak:backfriend.
: backend backfriend
backerî (navdêr, mê) rewşa backerbûnê.
ji: backer + -î
backirî (rengdêr) (Binihêre:) bac
backirin (navdêr)(Binihêre:) bac
bacnayene (Zazaki) (lêker) baecandin
bacnayîş (Zazaki) (navdêr)wac kirin, qehir kirin
bacnîyayene (Zazaki) (lêker) hatin baecandin
bacok (Zazaki) wacok, ew kesê ku xwe biwacîne
bacstandin (navdêr)(Binihêre:) bac
bacterio- . Înglîzî: pêşgir pêwendîdarî bakteriyan.
: bacteriocide bacteriocin bacteriogenic bacteriological bacteriologist bacteriology bacteriophage bacteriophagous bacteriophagy bacteriophobia bacterioplankton bacteriorhodopsin bacteriostat bacteriostatic
bacwergir (navdêr, nêr) (navdêr, mê) kes yan dezgeha berpirs bi wergirtina bacê
bacyayîş (Zazaki) (navdêr)wacîn, qehirîn
baccalaureate Bakalorya. Ayîna olî a ku li merasîmên mazuniyetê tê kirin.
baccarat Xumara Fransî a ku bi kaxizên îskambîlan tê lîstin, bakara.
baccate (bot.) Mîna fêkiya çîlekan û bigoşt û bêdendik. A ku fêkiyên wisa dide.
bacchanal Kesê perestinê ji bo xwedayê şarabê Bakûs dike. Kesê evîndarê keyfê. Kesê tim serxweş. Şahiya Bakûs, âlema ereqê. Aîdê Bakûs.
bacchanalia Şahiya Bakûs. Âlema ereqê, meclîsa ereqê.
bacchant Rahîbê Bakûs. Kesê tim û tim serxweş.
bacchante Rahîbeya Bakûs. Jina ku perstinê bo Bakûs dike. ina hez ereqê dike.
bacchic Aîdê Bakûs an jî ayînên wê. Şa, kêfxweş, ehlê keyfê. Serxweş.
bacchus Bakûs, xwedayê şarabê yê kevin yê yewnanan.
bacciferous (bot.) mîna tûfirengiyê. Ya ku fêkiya biçûk û bigoşt dide.
bacciform (bot.) mîna tûfirengiyê. Ya ku fêkiya biçûk û bigoşt dide.
baccilliform Di teşeya şivê de. Ji şivikên biçûk pêkhatî. (tib.) aîdê basîl(hinek bakterî), ya sedema wê basîl.
baccivorous (zool.) Ya ku fêkiyên mîna tûfirengiyê bigoşt û biçûk dixwe.
bach Jiyana bekaran jiyîn.
bachelor Mêrê bekar, mêrê nezewicî. Mezûnê fakulteya fen û edebiyatê. Şovalyeyê ciwan ku di bin ala kesekî din de xizmetê dike.
bachelor of arts degree Dîplomaya fakulteya wêjeyê.
bachelor of science degree Dîplomaya fakulteya fenê.
bachelor's button (bot.) Kulîlka pêxember.
bachelordom Bekarî.
bachelorhood Bekarî.
bachelorship Bekarî.
bacillus (tib.) bakteriyên teşeya şivikan de. Basîl.
back paş, şûn, şûnde

par
paş
paşve
pey
pişt
Piştgirî dan tiştekî, pişta tiştekî girtin, alîkarî kirin. alî girtin, ser tiştekê bi hev re şert girtin. Şûn ve ajıtin. Li piştê siwarbûn. Zivirîna aliyê dijê tavê.
paş, pişt
pişt
back and forth Ber bi p^ş û paş.
back country Warên dûr yê welêt. melbend. Cihên paş de mayî.
back down, back out Ji soza xwe vegerîn, jê vegerîn, texilîn.
back formation Peyva ku bi awayê şibandinê ji peyvekê ber bi paşve çûn, hatiye afirandin.
back issue Kovara kevin.
back number Rojnameya kevin. Kovara roja wê derbasbûyî. Tişt an jî kesê îtîbara xwe wenda kiriye.
back talk Bi awayekî kustexî bersiv dan. Bi awayekî kancî bersiv dan.
back taxes Deyna bacê.
back the oars, back water Ava sekinî, ava bêpêl.
back the sails Bawanan vekirin.
back to back Pişt li pişt. Li pey hev.
back up Şûnve ajotin. Piştgirî kirin. Pişt, şûnde. Marîpişt (hestiyê piştê) Di fotbolê de lîstikvanên parastinê.
back-scratcher Ê ku pişta mirov dixurîne. Kesê ron mirov dide
backache Êşa piştê. (tib.) Romatîzmaya piştê.
backbencher Endamê parlamentoyê.
backbite Li dû kesekî axaftina nebaş. Li paş yekî xeber dan, bêbextî û îftira kirin.
backbiter Kesê kurtûpist û li dû mirovan pir diaxive.
backboard Depikê piştê. Filûqeyan de depa ji bo awêneyê. Basketbolê de depika li pişta sepetê hatiye asêkirin.
backbone (anat.) Marîpişt, hestiyên piştê. Tişta ku ji aliyê xuyanî û vatiniyê ve dişibe maripiştê. Hêza karakterê, metanet.
backbreaking Ji aliyê bedenê ve westîner, a ku mirov diwestînne.
backchat (back-chat) Kustexî, kancî. Bersiva bi awayekî kustex.
backdoor Xef, ya ku bı dizîka tê kriin.
backdown Jê vegerîn. Dev jê berdan, xwe teslîm kirin.
backdrop Sehneyê de perdeya paş.
backed Yê ku pişta wî saxlem e, alîkarî standiye, hatiye parastin. Sendelî û tiştên wisa bi pişt. Ya ku cot hatiye raçandin.
backer Piştgirî, kesê ku alîkarî dike, ê ku alî digire. Pêşbaziyê de kesê ku ser hespekî pere razandiye.
backfire Şewatên daristanan da ew şewata ku li aliyê beramberê şewatê bi qestî tê derxistin ku şewat were vemirandin. Paşavêjî.
backgammon Lîstika tewlayê. lîstika tewlayê de têk birin, bi taybetî mars kirin.
background Rûerd, zemîn. Tahsîl û terbiyeyê kesekî ya paşerojê de.
backhand Lêxistina bi awayê ku pişta dest tê pêş. Destnivîsa ber b paş an jî li aliyê çepê paldayî. lewma, loma, ji lew re.
backhanded Lêxistina bi awayê ku pişta dest tê pêş. Kesê ne ji dil, nermetingî. A ku wateya dijber îma dike.
backhanded compliment xweşgotina(komplîmana) awayê rexneyê de.
backhouse Avdestxane û tualeta derveyî xaniyê.
backing Alîkarî, piştvanî. Erêkirin, pesend.
backlash Şûn de dehfkirin. Makîneyê de valahî. Li dijî nûbûnê berteka dij ya gel.
backlog Hêtûnê(ocax) de dara mezin ya ku mirov dêtîne paş. Tişta ku wezifeya piştgirî û yêdek tîne cih.
backpedal (back-pedal) Bisîkletê de pêlî frena lingî kirin. Gotina xwe paş ve kişandin. Gotina xwe guhertin.
backrest Ji bo piştê, berpal, pal pişt.
backroom Ya ku bi awayeke xef û dizikî tê kirin.
backsaw Cureyeke birekê ku pişta wê bi şivikeke madenî hatiye saxlemkirin û xwediyê diranên hûr e.
backscratch Hev ron kirin. Ronê li hev û din dan.
backseat driver (back-seat driver) Kesê tekilî bi tevgerên ajoker dibe. Kesê ku mudaxileyî karê ajoker dibe.
backset Asteng, nelirêtî. Nelirêbûna karekî. Karekî de hebûna pirsgirêkan. Herka berevajî.
backside Aliyê piştê. Qûna mirov an jî ajalan.
backslide Ketîn riyeke xerab. Ji riya rast dîsa ketin riya çep.
backslider Kesê ketiye riya nebaş. Kesê dîsa vegeriyaye riya xerab.
backspace Daktîloyê de paş ve çûn.
backstage Kulîs, mezelên(jûr) xwe şelandinê. Paş perdeyê. Li kulisê li paş perdeyê.
backstairs Merdîwana paş. Riya xef û veşartî. Ya ku bi dizîka tê kirin.
backup yêdek, yêdek standin
backward paş ve
backwards compatibility paşveahengî
bacteriolysis dirmkujî, bakterîkujî, bektriyakujî
bac tax
bac kirin to tax, to charge tax
bacandin (v) to tax; (n) taxation
bacanê sor tomato
bacdêr taxpayer
bacgir tax receiver
bacxapî tax evasion
bach cew
çem
gelî
backe dêm
gep
gup
backen patin
patin
pehtin
pêtin
gurçikên sûret
backenknochen hinarik
backpfeife sîle
sîlle
bac Abgabe
Gebühr
Steuer
Tribut
Zoll
bacana reş Aubergine
bacana sor Tomate
bacanê reş Aubergine
bacermok Fledermaus
bac m. bac n.
bac danîn lg. bac ronayene, bacnayene
bac û xerac n. bac û xerac n.
baca ajalan n. bacê heywanan, bacêtersan, qamçurê heywanan n.
baca dahatê n. bacê vartî, bacê warîdatî n.
baca rê n. rabac, bacê raye n.
bacan n. bot. balcane, balcana sîyaye, batdircane, bazitcune, batdircun, bazilcuna siyê, batdircana sîyaye, bazilcuna sêy m.
bacanê dagirtî n. balcana degirewtîye m., balcana zerepire m., vêreqilase m., qarniyarix n.
bacanê res n. bot. balcane, balcana sîyaye, baldircane, bazilcune, baldircun, bazilcuna sîyê, baldircana sîyaye, bazilcuna sêy m.
bacanêsor m. bot. lolike, domatêze, samike, firingî, balcana sure, tamatêze, bazilcuna sur, tomatêse, fronge, bazilcunêsuirî m.
bacanresk n. bot. balcane, balcana sîyaye, baldircane, bazilcune, batdircun, bazilcuna siyê, baldircana sîyaye, bazilcuna sêy m.
bacarê n. xercera, heqê raye, mesrefê raye, xercê raye, heqraye m.
bacdanîn m. bacronayis, bacnayis n.
bacdar rd. bacin, bacdar
bacdarî kirin lg. bacdarnayene, bac ra giredayene
bace m. lojine, pace m.
bacê bûn lng. baxs bîyene
bacê kirin lg. ef kerdene, baxisnayene, efnayene, af kerdene, cira vêrayene, bexsnayene
bacê rê n. rabac, bacê raye n.
bacê serbara /. baco serbar n.
bacêende rd. baxsnayox, afker, afnayox
bacêîn lng. baxsîyene, ef bîyene, bexs bîyene, af bîyene, bexsîyene
bacêîner rd. baxsnayox, afker, afnayox
bacgeh m. gumrîk, gumri g. n.
bacgir m/n. paykar, tahsîtdar, bacgîr, tasîldar n.
bacgirî m. paykarîye, tahsîldarîye, bacgîrîye, paykarênî, tahsîldarênî m.
bacût m. ana. culvîk, colvong n.
baca lojine (m), pixêrî (m), tifike (m)
baca ile birlikte ocak lojine (m), pixêrî (m)
bacak çaq (n), paqe (m), faq (n), pale (m), şeqe (m)
bacanak bacenax (n)
bacı waye (m), wayike (m); ware (m)
bacılık wayîye (m), wayî (m); warî (m), warîye (m)
bac bac, bêş, vêrgî
bace xwişka mezin, hemberî kek bo keçan
bacî xwişka mezin, hemberî kek bo keçan