Encamên lêgerînê
ateş 1. agir, ar *uygarlık ateşten doğmuş­tur=şaristanî ji agir çêbûye n 2. agir, ar (ji bo tiştê ku agir girtiye, heyberê ku ar pê ketiye) *ateş közü=sotikê agir n 3. agir, ar (cihê ku ji bo pijandin û germkirinê tê bi­karanîn) *yemeği ateşten indirdim=min xwarin ji ser agir danî n 4. agir (ji bo ber dana çekên teqîner) *top ateşi geceye kadar sürdü=agirkirina topan heya nîvê şevê dom kir n 5. pêsûs, şewat, agir (ji bo germa canê mirov) 6. coşdarî (mec) 7. agir n, talûke (mec) *kendinizi ateşe atıyorsunuz=hûn xwe diavêjin nav agir 8. sor rd agir bike! berde! (fermana ji bo teqandina çekan) Işk
1. agir, ar * uygarlık ateşten doğmuştur şaristanî ji agir çêbûyen 2. agir, ar (ji bo tiştê ku agir girtiye, heyberê ku ar pê ketiye) * ateş közü sotikê agirn 3. agir, ar (cihê ku ji bo pijandin û germkirinê tê bikaranîn) * yemeği ateşten indirdim min xwarin ji ser agir danîn 4. agir (ji bo berdana çekên teqîner) * top ateşi geceye kadar sürdü agirkirina topan heya nîvê şevê dom kirn 5. pêsûs, şewat, agir (ji bo germa canê mirov) 6. coşdarî (mec)m 7. agir n, talûkem (mec) * kendinizi ateşe atıyorsunuz hûn xwe diavêjin nav agir 8. sorrd
ateş olmayan yerden duman çıkmaz cihê ku agir lê tu­ne be dû jê hilnayê, agir nebe dûman der nayê, yê ku sîr nexwe bêhn jê nayê, heta ku mirov sîr nexwe bêhn ji devê mirov nayê
ateş açmak agir kirin (çek) berdan
agir kirin (çek) berdan
ateş almak 1) agir pê ketin, a gir girtin 2) teqîn, peqîn (ji bo çekan) 3) agir ketin (yekî) (mec) *ateş almaya mı gel­din?=tu hatî agir?
1) agir pê ketin, agir girtin 2) teqîn, peqîn (ji bo çekan) 3) agir ketin (yekî) (mec)
ateş almaya mı geldin? tu hatî agir?
ateş bacayı sarmak agir xweş bûn (ji bo nekariya rê libergirtina bûyerekê)
agir xweş bûn (ji bo nekariya rêlibergirtina bûyerekê) (birine)
ateş basmak soromoro bûn, mêjiyê (yekî) kelîn, kela (yekî) rabûn
soromoro bûn, mêjiyê (yekî) kelîn, kela (yekî) rabûn
ateş böceği gûstêrk, bisbisok, teysok, berqok, şevçira, agirê şevê (Lampyris noctiluca)m
gûstêrk, bisbisok, teysok, berqok, şevçira, agirê şevê (Lampyris noctiluca) m
bnr ateş böceği
ateş böcekleri famîleya gûstêrkan zo
famîleya gûstêrkan zo
ateş boyu xeta agir lşk
ateş çiçeği mercanok
mercanok bot/m
ateş çıkmak agir bi (cihekî) ketin, agir ketin cihekî, agir pê ketin
agir bi (cihekî) ketin, agir ketin cihekî, agir pê ketin
ateş düştüğü yeri yakar birîndar bi birîna xwe dizane
ateş düştüğü yeri ya­kar birîndar bi birîna xwe dizane
ateş etmek agir kirin, (gule) berdan
agir kirin, (gule) berdan
ateş gibi 1) eynî a gir e, sor e (ji bo tiştê pir germ) 2) agir e, eynî agirê sor e, eynî afat e (ji bo kesên jê hatî, bikêr û jîr)
1) eynî agir e, sor e (ji bo tiştê pir germ) 2) agir e, eynî agirê sor e, eynî afat e (ji bo kesên jêhatî, bikêr û jîr)
ateş gibi yanmak wekî agir kelîn, canê (yekî) sincirîn, canê (yekî) ke­lîn, wekî sotikê agir bûn *vücudu ateş gibi yanıyor=canê wî dikele, canê wî we kî sotikê agir e
wekî agir kelîn, canê (yekî) sincirîn, canê (yekî) kelîn, wekî sotikê agir bûn * vücudu ateş gibi yanıyor canê wî dikele, canê wî wekî sotikê agir e
ateş hattı (veya boyu) xeta a gir
xeta agir lşk
ateş kes bnr ateşkes
bnr ateşkes
ateş kesilmek 1) bûn xwê û ketin agir, bûn wekî agir, bûn wekî barûd, agir ji dev rijîn 2) bûn wekî a gir, bûn afat (ji bo kesê jêhatî yê ku zehfdixebite)
1) bûn xwê û ketin agir, bûn wekî agir, bûn wekî barûd, agir ji dev rijîn 2) bûn wekî agir, bûn afat (ji bo kesê jêhatî yê ku zehf dixebite)
ateş kesmek agir birîn, agir qut ki­rin, agir bestin, agir rawestandin
agir birîn, agir qut kirin, agir bestin, agir rawestandin
ateş közü temork, pereng, sotik
temork, pereng, sotik
ateş külü xwelîşork, arî, tiraf
xwelîşork, arî, tiraf
ateş küreği xerkendaz
xerkendaz
ateş olmayan yerden duman çıkmaz cihê ku agir lê tune be dû jê hilnayê, agir nebe dûman dernayê, yê ku sîr nexwe bêhn jê nayê, heta ku mirov sîr nexwe bêhn ji devê mirov nayê
ateş olsa cürmü kadar yer yakar bi ba­ran be erdê şil nake, pir pir bike li gorî ki­loya xwe wê bike
bi baran be erdê şil nake, pir pir bike li gorî kîloya xwe wê bike
ateş pahası (veya pahası­na) agirê sor e (ji bo pir buhabûna tiştekî)
agirê sor e (ji bo pir buhabûna tiştekî)
ateş pahasına agirê sor e (ji bo pir buhabûna tiştekî)
ateş parçası 1) parçeyekî agir e (ji bo kesên livdar, bikêr û jêhatî) 2) parçeyekî agir e, parçeyekî Ecem e (ji bo zarokên zehf ne rihet û netebitandî)
1) parçeyekî agir e (ji bo kesên livdar, bikêr û jêhatî) 2) parçeyekî agir e, parçeyekî Ecem e (ji bo zarokên zehf nerihet û netebitandî)
ateş püskürmek agir ji devê (yekî) rijîn (an jî pekîn), agir ji devê (yekî) çûn, agir ji devê (yekî) barîn, agir jê barîn, agir ji ber çûn, hêrsa (yekî) pê gir­tin
agir ji devê (yekî) rijîn (an jî pekîn), agir ji devê (yekî) çûn, agir ji devê (yekî) barîn, agir jê barîn, agir ji ber çûn, hêrsa (yekî) pê girtin (birine)
ateş püskürtmek (yek) dan ber telan, li cihê (yekî) şonik kutan
(yek) dan ber telan, li cihê (yekî) şonik kutan
ateş saçağı sarmak agir xweş bûn (ji bo nekariya rêlibergirtina bûyerekê) (birine)
ateş saçmak agir jê rijîn (ji bo kesê pir hêrsbûyî)
agir jê rijîn (ji bo kesê pir hêrsbûyî)
ateş tuğlası tûxleya agir
ateş tuğ­lası tûxleya agir
ateş vermek agir pê xistin, agir berdan (tiştekî)
agir pê xistin, agir berdan (tiştekî)
ateş yağdırmak 1) agir lê barandin, lê reşandin (ji bo li ser hev li yekî an jî tiştekî teqandina çekan) 2) re­şandin (yekî), (yek) hetikandin (ji derdorê xwe re gotina gotinên ne xweş)
1) agir lê barandin, lê reşandin (ji bo li ser hev li yekî an jî tiştekî teqandina çekan) 2) reşandin (yekî), (yek) hetikandin (ji derdorê xwe re gotina gotinên ne xweş) (kendinI)
ateş yoncası arguda bej (botanîk)
arguda bej bot/nd
ateş! agir bike! berde! (fermana ji bo teqandina çekan) lşk
ateşbaz agirbaz n
agirbaz n
ateşçi agirvan, agirker *gemi ateşçisi=agirkerê keştiyê n
agirvan, agirker * gemi ateşçisi agirkerê keştiyê n
ateşçilik agirvanî, agirkerî
agirvanî, agirkerî m
ateşe atmak (kendini) xwe avêtin (nav) agir
ateşe daya­naklı ji agir re tirûşa (tiştekî) heye
ateşe tut­mak 1) kirin ku tîn tê re çûn (ji bo hindik germkirinê) 2) dan ber guleyan, gule lê reşandin
ateşe vermek l)agir berdan (tişte­kî) 2) agir bi (yekî) xistin 3) (yek) kirin belayê
ateşe vurmak dan ser agir
ateşe vursan duman vermez destê (yekî) tije garis be dendikek jî jê nakeve (ji bo kesên pir çî kûs)
ateşgede agîrgeh, agîrgede m
agîrgeh, agîrgede m
ateşi başına vurmak 1) hêrsa (yekî) pê girtin 2) eşq bi (yekî) girtin
ateşi çıkmak (veya yükselmek) agirê (yekî) zêde bûn, agir jê rijîn, ketin tayê (ji bo zêdebûna pi­leya şewata kesê nexweş)
ateşi düşmek agirê (yekî) danîn (ji bo kesê nexweş)
ateşi uyandırmak agir geş kirin, agir xweş kirin
ateşie oynamak bi agir leyîstin (ji bo pêmijûlbû na karekî xeternak)
ateşin agirin, agirnak, çoşdar rd
agirîn, agirnak, çoşdar rd
ateşine yanmak di agirê (yekî) de şewitîn. bi agirê (yekî) şewitîn (ji bo zirarkirina ji rûyê yekî)
ateşini almak 1) agirê (yekî) daxistin *sirkeli bezi alnına koyun, ateşini alır=paçê bi sirke deynin ser eniya wê, dê agirê wê da xîne 2) agirê (yekî) pîvan (ji bo pîvana pi­leya germa canê yekî) 3) êşa.(yekî) kêm kirin
ateşkes agirbest, agirbiran, şerawestan, agirawestin m
agirbest, agirbiran, şerawestan, agirawestin m
ateşle barut bir yerde durmaz agir û barûd li ba hev nabin, agir û barûd li cem hev nabin, agir û pîşo li cem hev nabin
ateşleme 1. dadan, darandin, (agir) pêxistin 2. agir kirin, berdan, lêteqandin (ji bo te­qandina çekan)m
1. dadan, darandin, (agir) pêxistin 2. agir kirin, berdan, lêteqandin (ji bo teqandina çekan) m
ateşlemek 1. dadan, darandin, (agir) pê xis­tin 2. agir kirin, berdan, lê teqandin (ji bo teqandina çekan) 3. arandin, sor kirin, fîtik kirin, lê sor kirin *sende onu bize karşı ateşli­yorsun=tu jî wî li me sor dikî (mec)
1. dadan, darandin, (agir) pê xistin l/gh 2. agir kirin, berdan, lê teqandin (ji bo teqandina çekan) l/gh 3. arandin l/gh, sor kirin l/gh, fîtik kirin l/gh, lê sor kirin l/bw * sende onu bize karşı ateşliyorsun tu jî wî li me sor dikî (mec) l/gh
ateşlendirme geşkirin, lêarandin, lêsorkirin, fîtkirin, sorkirin, coşandin (mec)
geşkirin, lêarandin, lêsorkirin, fîtkirin, sorkirin, coşandin (mec) m
ateşlendirmek geş kirin, lê arandin, lê sor ki­rin, fît kirin, sor kirin, coşandin (mec)
geş kirin, lê arandin, lê sor kirin, fît kirin, sor kirin, coşandin (mec) l/gh
ateşlenmek 1. hatin dadan, hatin pêxistin, hatin darandin l/tb 2. sincirin, kelîn (ji bo zêdebûna germ û şewata canê mirov) 3. sor bûn, tûnd bûn, co şîn, zêde bûn, li hev sor bûn, li hev bûn agir *ağızdalaşı git­tikçe ateşlendi=devjenka wan her çû zêde bû, li hev bûn agir
1. hatin dadan, hatin pêxistin, hatin darandin l/tb 2. sincirîn, kelîn (ji bo zêdebûna germ û şewata canê mirov) l/ngh 3. sor bûn l/ngh, tûnd bûn l/ngh, coşîn l/ngh, zêde bûn l/ngh, li hev sor bûn l/bw, li hev bûn agir l/bw * ağızdalaşı gittikçe ateşlendi devjenka wan her çû zêde bû, li hev bûn agir
ateşler içinde di nav agir de ye (ji bo kesê nexweş ê ku canê wî pir dikele)
ateşletmek dan agirkirin, dan pêxistin l/lb
dan agirkirin, dan pêxistin l/lb
ateşleyici dariner, agirdêr nd
darîner, agirdêr nd
ateşli 1. agirnak, agirdar, agirmend, agirbar (ji bo kes an jî tiştê bi agir c) 2. coşdar, pi zot, agir, dilalav (ji bo kesên çalak û coş­dar) *ateşli bir delikanlı=xortekî pizot (mec) 3. şorik (kesê ku şehweta wî ya cin­sî zêde ye) (mec)
1. agirnak, agirdar, agirmend, agirbar (ji bo kes an jî tiştê bi agir e) 2. coşdar, pizot, agir, dilalav (ji bo kesên çalak û coşdar) * ateşli bir delikanlı xortekî pizot (mec) 3. şorik (kesê ku şehweta wî ya cinsî zêde ye) (mec)rd
ateşli silâh çeka agirker, çeka agirbar
ateşli silah çeka agirker, çeka agirbar
ateşlik agirdank, agirgeh
agirdank, agirgeh m
ateşlilik I. agirnakî, agirmendî, agirdarî 2. pizotî, dilalavî, agirbûn (mec) 3. şorikî (mec) m
1. agirnakî, agirmendî, agirdarî 2. pizotî, dilalavî, agirbûn (mec) 3. şorikî (mec) m
ateşperest agirperest, agirparêz rd
agirperest, agirparêz rd
ateşperestlik agirperestî, agirparêzî
agirperestî, agirparêzî m
ateşten gömlek kirasê ji hesin
ateş (navdêr, nêr) agir, şewat, nar, ar.
Herwiha: atêş.
Bide ber: artêş.
ji: Ji farisî.
ji wêjeyê: Bedel ateş ji ceger biryan im Lew perîşan im û pir êşan im Aşiqî nazik û mehbûban im ...(Melayê Cizîrî).
: bêateş bêateşî biateş biateşî ateşdar ateşdarî ateşdarîtî ateşdêr ateşdêrî ateşdêrîtî ateşdar ateşdarî ateşdarîtî ateşî ateşkuj ateşkujî ateşperêz atêşperêzî
ateşbazî (navdêr, mê) agirbazî.
ji: ateş +-bazî
ateşdar (rengdêr) biagir, bişewat, binar, biar.
ji: ateş + -dar.
: ateşdarî ateşdarîtî ateşdartî
ateşdarî (navdêr, mê) rewşa ateşdarbûnê.
ji: ateşdar + -î
ateşek (navdêr, nêr) agirok, agirê biçûk, agirdank, cihê agirî, kuçk, argûn, agirek, yek agir.
ji: ateş + -ek
ateşî (rengdêr) agirîn, agirî, agirane, wek agirî, mîna êgir, tûj, dijwar, tund
ateşk (navdêr, mê) firengî.
ji: ateş +-k
ateşkede (navdêr, mê) peristgeha zerdeştiyan.
ji: ateş + -kede
ateşparêz (Binihêre:) agirparêz.
ji: ateş + -parêz.
: ateşparêzî
ateşparêzî (Binihêre:) agirparêzî.
ji: ateşparêz -î
ateşperês (navdêr) agirperês, zerdeştî.
: ateşperist ateşperest
ateşperêsî (Binihêre:) agirperêsî.
ji: ateşperês -î
ateş adir (n)
ateş (hastalıkta) veş (n), şewat (n), adir (n)
ateş küreği arkozik (n), carut (n), astamî (m)
arkozik (n), carut (n), astamî (m)
ateş yakma adirwekerdiş (n), adirkerdiş (n)
ateş yakmak adir wekerdene, adir kerdene
ateşli hastalık nöbeti tewe (m)