Encamên lêgerînê
ar Ar, kurtebêja argonê kîm
(I) lat, ar (yekîneya mesaheyî ye ku nirxa wê sed metre çarçik e) (II) ar, şerm, fehêtayî
Ar, kurtebêja argonê kîm
ar, şerm, fêhêtayîm
ar (i) lat, ar (yekîneya mesaheyî ye ku nirxa wê sed metre çarçik e) m
ar damarı çatlamak (yekî) heyaya xwe avêtiye, perdeya rûçikê (yekî) qetîn, perdeya rûyê (yekî) qetîn, perdeya rû çirandin
Perdeya rû qetiyaye (çiriyaye). (Yekî) rûyê xwe kiriye çerm û xistiye pê. (Yekî) heyaya xwe li eniya xwe xistiye. (Yekî) heyaya xwe avêtiye.
ar damarı çatla­mak (yekî) heyaya xwe avêtiye, perdeya rûçikê (yekî) qetîn, perdeya rûyê (yekî) qetîn, perdeya rû çirandin
ar etmek şerm kirin, fedî kirin
ar etmek (etmemek) Şerm kirin. Fedî kirin.
ar namus tertemiz rûşûştî, bêşerm
rûşûştî, bêşerm
I) Perdeya rûyê (wî) qetiyaye. II) Namûs bûye bexdenûs.
ar ve hayâ perdesi yırtılmak şerm li rûyê (yekî) tune bûn, rûyê xwe şûştin, heyaya xwe avêtin, şerma xwe avêtin
ar ve haya perdesi yırtılmak ş erm li rûyê (yekî) tune bûn, rûyê xwe şûştin, heyaya xwe avêtin, şerma xwe avêtin
ar yılı değil, kâr yılı şerma xwe avêtin (ji bo berjewendiyên xwe)
ar yılı değil, kar yılı şerma xwe avêtin (ji bo berjewendiyên xwe)
ara 1. nav, navber, navbeyn, mabeyn (dû ring, mesafe) 2. nav, gav *o aralar orda değildik=wê navê em ne li wir bûn 3. nav, navber, neqeb (ji bo tekiliya kes an jî civa tan a bi hev re) *onunla aramız iyi değil=navbera min û wî ne xweş e *aramıza girme=mekeve neqeba me 4. nav (ji bo hundirên kes û heyberên bi komî) *ara­mızda yabancılar var=di nav me de biya nî hene 5. navber, bêhnvedan, vehes, vâ­sin, bêhnvedan, vewestan, etlahî *ara ve­relim=em bêhn vedin 6. gav, çax, wext, van çendan *o ara hastaydım=ez wê ga vê nexweş bûm 7. navber, haftaym (ji bo futbolê, navberdana piştî leytina 45 deqîqeyî, ji bo 15 deqîqeyan) sp 8. vehes, vâ­sin,
1. nav, navber, navbeyn, mabeyn (dûring, mesafe) 2. nav, gav * o aralar orda değildik wê navê em ne li wir bûn 3. nav, navber, neqeb (ji bo tekiliya kes an jî civatan a bi hev re) * onunla aramız iyi değil navbera min û wê ne xweş e * aramıza girme mekeve neqeba me 4. nav (ji bo hundirên kes û heyberên bi komî) * aramızda yabancılar var di nav me de biyanî hene 5. navber, bêhnvedan, vehes, vêsîn, bêhnvedan, vewestan, etlahî * ara verelim em bêhn vedin 6. gav, çax, wext, van çendan * o ara hastaydım ez wê gavê nexweş bûm 7. navber, haftaym (ji bo futbolê, navberdana piştî leytina 45 deqîqeyî, ji bo 15 deqîqeyan) sp 8. vehes, vêsîn, bêhndan (ji bo basketbol û voleybolê, di dema leyîstinê de bêhndana bi qasî deqîqeyekê) sp/m
ara açmak navbera (wan) xera kirin
navbera (wan) xera kirin
Dilmayî kirin nava wan. Nava wan xera kirin. (Ew) ji hev birin.
ara bozan gelac, ewan, fesad, mizir, muna fiq rd
gelac, ewan, fesad, mizir, munafiq rd
ara bozanlık bnr arabozanlık
gelacî, ewanî, fesadî, mizirî, munafiqî
gelacî, ewanî, fesadî, mizirî, munafiqî m
bnr arabozanlık
ara bozucu gelac, barbazoq, ewan, fesad, munafiq rd
gelac, barbazoq, ewan, fesad, munafiq rd
ara bozuculuk gelacî, barbazoqî, ewanî, fe­sadî, munafiqî
gelacî, barbazoqî, ewanî, fesadî, munafiqî m
ara bulma navbeynkarî
navbeynkarî m
ara bulmak nava (wan) çêkirin, (wan) li hev keys kirin, navbera (wan) xweş kirin, di nava (wan) de çûn û hatin
nava (wan) çêkirin, (wan) li hev keys kirin, navbera (wan) xweş kirin, di nava (wan) de çûn û hatin
Nava wan çêkirin. Ew li hev keys kirin. Navbera wan xweş kirin. Di nava wan de çûn û hatin.
ara bulucu navbeynkar, navber, navçîn
bnr arabulucu
navbeynkar, navber, navçîn nd/nt
bnr arabulucu
ara buluculuk navbeynkarî, navberî, navçînî
navbeynkarî, navberî, navçînîm
ara buluculuk etmek navbeynkarî kirin, navbe­rî kirin, navçînî kirin, navbijvanî kirin
navbeynkarî kirin, navberî kirin, navçînî kirin, navbijvanî kirin
ara cümle hevoka navber rz/nd
hevoka navber rz/nd
ara kapı deriyâ navberâ
deriyê navberê
ara kararı biryara navbeynê (hiq)
biryara navbeynêhiq
ara mal malâ navbeynê bz
malê navbeynê bz
ara nağme bnr ara nağme
ara seçim Hilbijartina navînâ
hilbijartina navînê
ara sıra (veya arada sırada) hin caran, hinde caran, carinan, car caran
hin caran, hinde caran, carinan, car caran
ara söz bnr ara söz
ara tümce bnr ara cümle
bnr ara cümle
ara vermek navber dan (tiştekî), atle dan (tiştekî), atleyî dan (tiş­tekî), vewestandin
navber dan (tiştekî), atle dan (tiştekî), atleyî dan (tiştekî), vewestandin
ara yerde di nav de, tâ de
di nav de, tê de
Di nav de. Tê de.
ara yön bereka navber, layê navber nd
bereka navber, layê navber nd
araba gerîde, siware, seyare, erebe, trembêl (ji bo her cure amyarên bi tekerlek, motordar û bêmotor ku li bejahiyê diçin) 2. erebe, siware (mêjera ku erebeyek hiltîne) *bir araba saman=erebeyek ka
1. gerîde, siware, seyare, erebe, trembêl (ji bo her cure amyarên bi tekerlek, motordar û bêmotor ku li bejahiyê diçin) 2. erebe, siware (mêjera ku erebeyek hiltîne) * bir araba saman erebeyek kam
araba devrilince yol gösteren çok olur piştî ku (tiştek) dibe hê rê nîşan didin
piştî ku (tiştek) dibe hê rê nîşan didin
araba dönmek li nava hev ketin, bûn kafîr­keratî, bûn şorbe, li nava hev qelibîn
araba kullanmak erebe ajotin
araba kullan­mak erebe ajotin
araba vapuru feribot
ferîbot
arabacı 1. ajo, ajoker (kesê ku erebeyê dia jo) 2. siwarefiroş, erebefiroş 3. siwaresaz, erebesaz (kesê ku erebeyan çêdike
1. ajo, ajoker (kesê ku erebeyê diajo) 2. siwarefiroş, erebefiroş 3. siwaresaz, erebesaz (kesê ku erebeyan çêdike nd/nt
arabacılık 1. ajokerî 2. siwarefiroşî, erebefiroşî 3. siwaresazî, erebesazî
1. ajokerî 2. siwarefiroşî, erebefiroşî 3. siwaresazî, erebesazî m
arabalı siwaredar, erebedar, bierebe, bisiware, xweyerebe rd
siwaredar, erebedar, bierebe, bisiware, xweyerebe rd
arabalık 1. erebegeh, garaj, xirac 2. mê jera ku erebeyekê tije dike *bir arabalık odun=erebeyek êzing
1. erebegeh, garaj, xirac m 2. mêjera ku erebeyekê tije dike * bir arabalık odun erebeyek êzing m
araban Ereban (Navçeyeke girêdayî Dîlokê)
di muzîka Tirkî de meqamek
di muzîka Tirkî de meqamek
araban kürdî meqameke muzîkê ye ku kêm ha­tiye bikaranîn
meqameke muzîkê ye ku kêm hatiye bikaranîn
arabanın ön tekerleği nereden geçerse art tekerleği de ordan geçer biçûk pêl rêça mezinên xwe dikin
arabanın ön tekerleği nereden geçerse art tekerleği de ordan geçer biçûk pêl rêça mezinên xwe dikin
arabanın tekerine taş koymak jê re manî derxistin
jê re manî derxistin
Ji (karekî, tiştekî) re manî derxistin. Astengî ji (karekî, tiştekî) re çêkirin.
arabasını düze çıkarmak ketin firehiyê, ji tengahiyê derketin, der­ketin firehiyê
ketin firehiyê, ji tengahiyê derketin, derketin firehiyê
arabesk 1. erebesk (tiştê ku ji usûla ereban e) *arabesk müzik=muzîka erebesk 2. erebesk (xeml û arastina girift) rd
1. erebesk (tiştê ku ji usûla ereban e) * arabesk müzik muzîka erebesk 2. erebesk (xeml û arastina girîft) rd
arabeskçi erebeskvan, hunermendê muzîka erebeskê
erebeskvan, hunermendê muzîka erebeskê nd/nt
arabî 1. Erebî (tiştê ku xweserî Ereban e) rd 2. Erebî, Erebkî, zimanê Erebî
1. Erebî (tiştê ku xweserî Ereban e) rd 2. Erebî, Erebkî, zimanê Erebî m
arabı gülmek (uyanmak) I) Kapê wî mîr hatin. II) Karê wî li rê bûn.
arabın gözü açıldı Sûravka xwe xwarin. Hişê (yekî) hatin serê (yekî).
arabist Erebîzan (zanyarê ku bi ziman û wêjeya Erebî re bilî dibe)
Erebîzan (zanyarê ku bi ziman û wêjeya Erebî re bilî dibe) nd/nt
araç 1. amraz, amûr, ambûr, navgîn, hacet (ji bo heybera ku ji hêza wê sûd tê wergir­tin) 2. navgîn, wesîte (ji bo tiştê ku di nav­bera tiş an jî kesan de pêwendiyê pêk tîne) 3. navgîn (tişt an jî kesê ku bi saya wê mi­rov digihîje mebestekê) 4. amyar, wesaît 5. navgîn (tiştê ku ji bo mirov bigihîje en camekê jê havil tê dîtin) (mec)
1. amraz, amûr, ambûr, navgîn, hacet (ji bo heybera ku ji hêza wê sûd tê wergirtin) 2. navgîn, wesîte (ji bo tiştê ku di navbera tiş an jî kesan de pêwendiyê pêk tîne) 3. navgîn (tişt an jî kesê ku bi saya wê mirov digihîje mebestekê) 4. amyar, wesaît 5. navgîn (tiştê ku ji bo mirov bigihîje encamekê jê havil tê dîtin) (mec) m
araç çubuğu Darika Amûran (Di komputergeriyê de)
araç gereç amûret nd
amûret nd
araççılık enstrumantalîzm fel/m
enstrumantalîzm fel/m
aracı 1. navbeynkar, navçîn, navbijvan, navincî, qasid 2. navbeynkar, navçîn (kesê ku di navbera hilbiriner û kirox de navbe riyê dike û jê kesb û qezencê bi dest dixe)
1. navbeynkar, navçîn, navbijvan, navincî, qasid 2. navbeynkar, navçîn (kesê ku di navbera hilbirîner û kirox de navberiyê dike û jê kesb û qezencê bi dest dixe) nd/nt
aracı koymak navbeynkar xistin navbera wan
navbeynkar xistin navbera wan
aracılığıyla bi riya (yekî), bi navberiya (ye­kî), bi destê (yekî) h
bi riya (yekî), bi navberiya (yekî), bi destê (yekî) h
aracılık navbeynkarî, navçînî, navbijvanî, navincîtî, qasidî
navbeynkarî, navçînî, navbijvanî, navincîtî, qasidî m
aracılık etmek navbeynkarî kirin
navbeynkarî kirin
araçlı amrazdar, biamraz, binavgîn, biwesîte rd
araçlı jimnastik bnr âletli jimnastik
bnr aletli jimnastik
araçlıa mrazdar, biamraz, binavgîn, biwesîte rd
araçsız bêamraz, bênavgîn, bêamûr, bêwesîte rd
bêamraz, bênavgîn, bêamûr, bêwesîte rd
araçsızlık bêamrazî, bênavgînî, bêamûrî, bêwesîtetî
bêamrazî, bênavgînî, bêamûrî, bêwesîtetî m
arada bir yek caran, carinan
yek caran, carinan
Car caran. Carinan.
arada çıkarmak pê re çâkirin, li bere çêkirin
pê re çêkirin, li berê çêkirin
Pê re çêkirin. Li berê çêkirin.
arada kalmak di navâ de man, tâ de man, di navbera wan de man, ji xwe re tâ de man
di navê de man, tê de man, di navbera wan de man, ji xwe re tê de man
Di navê de man. Tê de man. Di navbera wan de man.
arada kan bulaşığı olmak Xinamiyê hev bûn.
arada kaynamak kes li kesî nebûn xweyî
Kes li (kesî, tiştekî) nebûn xweyî.
arada kayna­mak kes li kesî nebûn xweyî dan di na­vâ de *aradan epey zaman geçmiş=di navâ de âpâ zeman çûye
arada sırada hin caran, hinde caran, carinan, car caran
aradan di navê de * aradan epey zaman geçmiş di navê de êpê zeman çûye
aradan çekilmek xwe ji navâ dan alî, ji nava (wan) vekişîn
xwe ji navê dan alî, ji nava (wan) vekişîn
Xwe ji navê dan alî. Ji navê vekişîn.
aradan çıkarmak ji destâ xwe derxistin, ji navâ derxistin *bu işi arada çıkarsam seninkine başlayacağım=eger ez vî karî ji destâ xwe derxim ez dâ dest bi yâ te bikim
ji destê xwe derxistin, ji navê derxistin * bu işi arada çıkarsam seninkine başlayacağım eger ez vî karî ji destê xwe derxim ez dê dest bi yê te bikim
Ji destê xwe derxistin. Ji navê derxistin.
aradan çıkmak ji navê derketin
ji navê derketin
aradan kaldırmak ji navê rakirin
aradan kal­dırmak ji navâ rakirin
araf Eraf (di navbera bihişt û dojehê de cihek) ol/m
E’raf (di navbera bihişt û dojehê de cihek) ol/m
arafat Erefat, Girê Erefayê nd
Erefat, Girê Erefayê nd
arafatta soyulmuş hacıya dönmek wekî hecacê ku li Erefayê bê şêlandin
arafatta soyul­muş hacıya dönmek wekî hecacê ku li Erefayê bê şêlandin
arafat’ta soyulmuş hacıya dönmek Bûn wekî hecacê ku li Erefayê bê şêlandin. Hemû mal û maldariya xwe winda kirin.
aragonit aragonît jeo/m
aragonît jeo/m
arajman duristkirin, sererastkirin, arajman (mûzîk)
duristkirin, sererastkirin, arajman mzk/m
arak 1. xwêdan, ereq 2. araq (cureyeke ara qê ye ku ji birine û levenê şekir tê bidest xistin) m
1. xwêdan, ereq 2. araq (cureyeke araqê ye ku ji birinc û levenê şekir tê bidestxistin) m
araka culbe (celebek şoqilên hebgir e)
culbe (celebek şoqilên hebgir e) bot/m
arakçı diz, dizek (argo) rd
diz, dizek (argo) rd
arakçılık dizî, dizektî (argo)
dizî, dizektî (argo) m
arakiye 1. kulehê ku derwêş didin serê xwe û ji tîftikê hatiye çêkirin 2. celebek zimeyê ye
1. kulehê ku derwêş didin serê xwe û ji tîftikê hatiye çêkirin 2. celebek zirneyê ye
araklama çirpandin, çelpandin, dizîn (argo)
çirpandin, çelpandin, dizîn (argo) m
araklamak çirpandin, çelpandin, dizîn (argo)
çirpandin, çelpandin, dizîn (argo) l/gh
aralama 1. likêlekxistin, (piçek) vekirin 2. firkkirin 3. peştikandin, dapeştikandin
1. likêlekxistin, (piçek) vekirin 2. firkkirin 3. peştikandin, dapeştikandin m
aralamak 1. (piçek) li kelek xistin, (pi­çek) vekirin *kapıyı araladım=min derî piçek li kêlek xist 2. firk kirin *şu sandayeleri aralayınız=wan sendeliyan firk bikin 3. peştikandin, dapeştikan­din
1. (piçek) li kêlek xistin l/bw, (piçek) vekirin l/gh * kapıyı araladım min derî piçek li kêlek xist 2. firk kirin * şu sandayeleri aralayınız wan sendeliyan firk bikin l/gh 3. peştikandin, dapeştikandin l/gh
aralanmak 1. li kêlek ketin l/b w, (piçek) vebûn 2. çûn, jê bi dûr ketin l/bw 3. firk bûn l/ngh
1. li kêlek ketin l/bw, (piçek) vebûn l/ngh 2. çûn l/ngh, jê bi dûr ketin l/bw 3. firk bûn l/ngh
araları açık olmak nava (wan) xera bûn, ji hev xeydan bûn, ji hev dilsar bûn, nava (wan) neman * aramız bozuk nava me nemaye
araları açık olmak (açılmak, bozulmak) Tayê wan ji hev qetîn. Nava wan xera bûn.
araları açılmak nava (wan) xera bûn, ji hev xeydan bûn, ji hev dilsar bûn, nava (wan) neman * aramız bozuk nava me nemaye
araları bozulmak nava (wan) xera bûn, ji hev xeydan bûn, ji hev dilsar bûn, nava (wan) neman * aramız bozuk nava me nemaye
araları iyi nava wan xweş e, navbera wan xweş e
araları iyi (hoş) olmak Nava wan xweş e. Tu dibê qey navoka hev birîne.
araları şekerrenk almak Tayê wan ji hev qetîn. Dostaniya (wan) xera bûn.
aralarına kara kedi girmek ji hev çûn, neletâ şeytan kete na­va wan, nava wan xera bûn
ji hev çûn, neletê şeytan kete nava wan, nava wan xera bûn
aralarında dağlar kadar fark var Ferqa wan wekî deşt û zozan e. Di nava wan de ji vir û heya çiyê ferq heye.
aralarında kan olmak Xwîniyên hev bûn.
aralarındaki buzlar erimek dilê (wan) li hev ronî dan, kîna nava (wan) hatin hilanîn
dilê (wan) li hev ronî dan, kîna nava (wan) hatin hilanîn
Dilê wan li hev ronî dan. Kîna nava wan hatin hilanîn.
aralarından dağlar kadar fark olmak di nav wan de wekî çiyayekî ferq hebûn, di nava wan de ji vir û çiyayekî ferq hebûn
aralarından dağ­lar kadar fark olmak di nav wan de we kî çiyayekî ferq hebûn, di nava wan de ji vir û çiyayekî ferq hebûn
aralarından kara kedi geçmek ji hev çûn, neletâ şeytan kete na­va wan, nava wan xera bûn
avreşî ketin navbera (wan), dilsarî ketin navbera (wan)
ji hev çûn, neletê şeytan kete nava wan, nava wan xera bûn
aralarından kara kedi geçmek (aralarına kara kedi girmek) Naletê şeytên kete nava wan. Avreşî ketin navbera (wan). Dilsarî ketin navbera (wan). Nava wan xera bûn. Tayê wan ji hev qetîn. Ji hev çûn.
aralarından su sızmamak kereke bi kurtan di nav (wan) de derbas nebûn, nava (wan) canêcanê bûn, bi serê hev sond xwarin, wekî nal û bizmar bûn
kereke bi kurtan di nav (wan) de derbas nebûn, nava (wan) canêcanê bûn, bi serê hev sond xwarin, wekî nal û bizmar bûn
Kerekî bikurtan jî di navbera wan re nebihurîn. Mû di nava wan re derbas nebûn. Bi serê hev sond xwarin. Wekî nal û bizmar bûn. Tu dibê qey navoka hev birîne.
aralarını açmak ji hev kirin, nava (wan) xera kirin *onlar aramızı aç­tılar=wan em ji hev kirin
ji hev kirin, nava (wan) xera kirin * onlar aramızı açtılar wan em ji hev kirin
Nava (wan) xera kirin. Dê û law ji hev kirin. (Ew) ji hev kirin.
aralarını bozmak ketin nava (wan), nava (wan) xera kirin
ketin nava (wan), nava (wan) xera kirin
Ketin nava wan. Nava wan xera kirin.
aralarını bulmak (wan) li hev keys kirin, (wan) li hev anîn
(wan) li hev keys kirin, (wan) li hev anîn
aralatmak li kêlek dan xistin, (piçek) dan vekirin l/lb
li kêlek dan xistin, (piçek) dan vekirin l/lb
arala­rında kan olmak (di navbera wan de) xwîn hebûn, mêr ji hev kuştin
aralık Başan (Navçeyeke girêdayî Qersê)
(I) 1. navber, dûrîng, mesafe *iki masa arasında bir metre aralık var=di nav her du maseyan de metreyek dûring heye 2. gav m, çax n, wext n *o aralık hastaydım=ez wê navê/gavê nexweş bûm 3. keys, firsend 4. navbir, koridor 5. pêgeh, qedemgeh, daşir 6. li ser piştê, li kêlek, nîvvekirî rd/h 7. navber (navbera di nav xêzên porteyê de) (mûzîk) 8. navber, es­pas (di çapgeriyê de, navbera di nav tîp an jî rêzan de) (II) berfenbar, berçile, kanûn, kanû na ewil (meha dawîn a salê ku 31 roj diki­şine) m
1. navber, dûrîng, mesafe * iki masa arasında bir metre aralık var di nav her du maseyan de metreyek dûring heyem 2. gav m, çax n, wextn * o aralık hastaydım ez wê navê/gavê nexweş bûm 3. keys, firsendm 4. navbir, korîdorm 5. pêgeh, qedemgeh, daşir 6. li ser piştê, li kêlek, nîvvekirî rd/h 7. navber (navbera di nav xêzên porteyê de) mzk/m 8. navber, espas (di çapgeriyê de, navbera di nav tîp an jî rêzan de)m
aralık (ii) berfenbar, berçile, kanûn, kanûna ewil (meha dawîn a salê ku 31 roj dikişîne) m
aralık bırakmak Navber dan.
aralık etmek li kêlek xistin, pi­çek vekirin
li kêlek xistin, piçek vekirin
aralık vermek navber dan (tiştekî)
navber dan (tiştekî)
aralıklı 1. firk, binavber (ji bo tiştên ku ne di hev de ne, dûrî hev in) rd 2. navberdar, binavber, biespas (di çapgeriyê de) *keli­meler aralıklı=peyv binavber in rd 3. bi­navber, bietlayî, biatlebûn fız/rd
1. firk, binavber (ji bo tiştên ku ne di hev de ne, dûrî hev in) rd 2. navberdar, binavber, biespas (di çapgeriyê de) * kelimeler aralıklı peyv binavber in rd 3. binavber, bietlayî, biatlebûn fiz/rd
aralıksız 1. bênavber, gur, di hev de 2. bêatlebûn, bêatlehî, bênavber rd/h
1. bênavber, gur, di hev de 2. bêatlebûn, bêatlehî, bênavber rd/h
aralıkta di navberê de *aralıkta bu işler de çıksın=di navberê de ev kar jî bila çêbibin
di navberê de * aralıkta bu işler de çıksın di navberê de ev kar jî bila çêbibin
arama 1. geriyan 2. pêgeran, lêgerîn 3. sehî, saxtî, sekirin, sehkirin, oxilme hiq/m
1. geriyan 2. pêgeran, lêgerîn 3. sehî, saxtî, sekirin, sehkirin, oxilme hiq/m
arama emri 1) fermana sekirinê 2) fermana lêgerînê
1) fermana sekirinê 2) fermana lêgerînê
arama kararı biryara sekirinê
biryara sekirinê
arama motoru motora lêgerînê
arama tarama 1) sehî kirin, saxtî kirin, oxilme kirin 2) lêgerîn û sekilîn, sekilîn û ji navê rakirina mayînên deryayê
1) sehî kirin, saxtî kirin, oxilme kirin 2) lêgerîn û sekirin, sekirin û ji navê rakirina mayînên deryayê
arama yapmak sekirin, sehî kirin, saxtî kirin, oxilme kirin
se kirin, sehî kirin, saxtî kirin, oxilme kirin
aramak 1. gerîn, lê gerîn *dükkanın için­de gözleriyle bir şeyler aradı=li hundirê dikanê bi çavan li tiştan geriya l/ngh 2. gerîn, lê gerîn (li dû tiştekî bûn) *fabri­kada üretimi artırmak için yeni yöntem arıyorlar=ji bo ku li fabrîkayê helberinê zêde bikin li azîneke nû digerin l/ngh 3. se kirin, seh kirin, saxtî kirin, oxilme kirin *adamın ceplerini aradı=berikên mêrik se kirin 4. pirsîn, pirs kirin, lê pirsîn (serî lê dan, ziyaret kirin) *bir düştün mü kimse seni aramaz=ku tu ketî kes li te napirse 5. gerîn, lê gerîn (bi bîr anîn, bibîranîna yekî) *seni çok arı­yorum, arkadaş=ez pir li te digerim, hevalo 6. bi dû ketin, bi pey ketin) *ben böyle şeyleri aramam=ez bi pey tiş tên wiha nakevim *arama=jê hêvî neke, jê guman neke: bizde para pul ara­ma=pol û pere ji me hêvî meke
aramak taramak (veya arayıp taramak) li hev xistin, ser û binê hev kirin, berî nava hev dan
li hev xistin, ser û binê hev kirin, berî nava hev dan
aramakla bulunmaz Bi gerê bi dest neketin.
aramakla bu­lunmaz bi gerê nabe, bi gerê bi dest nakeve
aranılmak 1. lê hatin gerîn, hatin sekirin 2. behs hatin kirin *arkadaş arasında böy­le şeyler aranılır mı?=di nav hevalan de behsa tiştên wisa tê kirin l/tb
1. lê hatin gerîn, hatin sekirin 2. behs hatin kirin * arkadaş arasında böyle şeyler aranılır mı? di nav hevalan de behsa tiştên wisa tê kirin l/tb
aranmak 1. lê hatin gerîn, hatin sekirin *bir şey aranmadan bulunmaz=tiştek he ya ku lê neyê gerîn nayê dîtin l/tb 2. hatin xwestin *bu çok aranan bir kitap=ev pirtûkek e ku pir tê xwestin l/tb 3. kurmê (tiştekî) hatin mirov *bu günlerde soba aranıyor=van rojan kurmê sobayê tê mi­rov 4. li ser xwe gerîn, xwe se kirin 5. nehatin xwestin, şert danîn *işe girmek için yaş şartı aranmıyor=ji bo ketina kar emr nayê xwestin 6. xwe anîn lêxistinê, ji lêxistinê re xurîn *sen aranıyorsun âdeta=te xwe tam aniye lêxistinê
1. lê hatin gerîn, hatin sekirin * bir şey aranmadan bulunmaz tiştek heya ku lê neyê gerîn nayê dîtin l/tb 2. hatin xwestin * bu çok aranan bir kitap ev pirtûkek e ku pir tê xwestin l/tb 3. kurmê (tiştekî) hatin mirov * bu günlerde soba aranıyor van rojan kurmê sobayê tê mirov l/bw 4. li ser xwe gerîn, xwe se kirin l/bw 5. nehatin xwestin, şert danîn * işe girmek için yaş şartı aranmıyor ji bo ketina kar emr nayê xwestin l/gh 6. xwe anîn lêxistinê, ji lêxistinê re xurîn * sen aranıyorsun adeta te xwe tam aniye lêxistinê l/bw
I) Xwe anîn lêxistinê. II) (Kesek) hatin lêgerîn. (ji aliyê kesên din ve)
arap 1. Ereb nd 2.Ereb (tiştê ku xweserî Ereban e) rd 3. (bi a'ya biçûk) ereb, reşik, zencî rd 4. (kesê) reş, esmer rd 5. ereb, ne­gatif *negatif film=fîlmê ereb rd
1. Erebnd 2.Ereb (tiştê ku xweserî Ereban e)rd 3. (bi a’ya biçûk) ereb, reşik, zencîrd 4. (kesê) reş, esmerrd 5. ereb, negatîf * negatif film fîlmê erebrd
arap araba yüzün karadır demiş Keçelo navê min li te, kumê min li serê te. Şeko navê xwe li hevalê xwe ko. Navê min li te, qotik li serê te. Mirîşkê hêk kir, navê xwe li xelkê kir.
arap damarlı Intok. Riknok.
arap dilini çıkarmış gibi Sorê geş û birqok.
arap gibi tevlihev, linavhevketî
arap gibi olmak reş bûn wekî qitran, qemer bûn
reş bûn wekî qitran, qemer bûn
Reş bûn. Bûn wekî qîr û qitran. Qemer bûn.
arap olayım bi awayekî henekî ji bo ku mirov ê li hemberî xwe bide bawer kirin tê gotin
bi awayekî henekî ji bo ku mirov ê li hemberî xwe bide bawer kirin tê gotin
arap sabunu sabûna reş, sabûna kizwanan, ereb sabûn nd
sabûna reş, sabûna kizwanan, ereb sabûn nd
arap saçı kafîrkeratî, linavhevketî, rewşa tevlihev
kafirkeratî, linavhevketî, rewşa tevlihev
bnr arap saçı
arap saçı gibi tevlihev, linavhevketî
arap saçına dönmek li nava hev ketin, bûn kafirkeratî, bûn şorbe, li nava hev qelibîn
Bûn girara gavanan. Bûn girara qereçiyan. Bûn gola gamêşan. Li nav hev ketin. Bûn kafir keratî. Bûn şorbe. Li nav hev qelibîn.
arap sümbülü (=müskürüm, üzüm sümbülü, titrek çiçek) sosin; muscari
arap uyandı (veya arabın gözü açıldı) sûravka xwe xwarin, hişê (yekî) hatin serê (yekî)
sûravka xwe xwarin, hişê (yekî) hatin serê (yekî)
arapça 1. Erebî, Erebkî, bi Erebî (zimanê Erebî) 2. Erebî (ji bo tiştê ku xweserî zi manê Erebî ye) *Arapça kitap=pirtûka Erebî rd
1. Erebî, Erebkî, bi Erebî (zimanê Erebî) m 2. Erebî (ji bo tiştê ku xweserî zimanê Erebî ye) * Arapça kitap pirtûka Erebî rd
arapın gözü açıldı sûravka xwe xwarin, hişê (yekî) hatin serê (yekî)
arapkir Erebgir (Navçeyeke girêdayî Meletiyê)
araplaşmak Ereb bûn
Ereb bûn l/ngh
araplaştırmak Ereb kirin
Ereb kirin l/gh
araplık Erebtî m
Erebtî m
arasat Eresat (li gorî baweriya misilmana cihê ku roja qiyametê wê mirî lê bicivin hev) m
Eresat (li gorî baweriya misilmana cihê ku roja qiyametê wê mirî lê bicivin hev) m
arası (veya araları) açılmak (araları açık olmak veya araları bozulmak) nava (wan) xera bûn, ji hev xeydan bûn, ji hev dilsar bûn, nava (wan) neman *aramız bozuk=nava me nemaye *araarı iy=nava wan xweş e, navbera wan xweş e
arası açık olmak nava (wan) xera bûn, ji hev xeydan bûn, ji hev dilsar bûn, nava (wan) neman * aramız bozuk nava me nemaye
arası açılmak nava (wan) xera bûn, ji hev xeydan bûn, ji hev dilsar bûn, nava (wan) neman * aramız bozuk nava me nemaye
arası bozulmak nava (wan) xera bûn, ji hev xeydan bûn, ji hev dilsar bûn, nava (wan) neman * aramız bozuk nava me nemaye
arası geçmeden bi derengî neketin, di germê de, germegerm
bi derengî neketin, di germê de, germegerm (bir şeyle)
Di germê de. Germegerm. Bi derengî neketin.
arası hoş (iyi) olmamak Ji hev ne xweş bûn. Ne li hev bûn. Nava wan ne xweş bûn. Tayê wan ji hev qetîn.
arası hoş olmamak ji hev ne xweş bûn, nava (wî) û (yekî) tune bûn, nava wî û (yekî) ne xweş bûn
arası iyi olmak ji hev ne xweş bûn, nava (wî) û (yekî) tune bûn, nava wî û (yekî) ne xweş bûn
arası olmamak nava wan tune bûn, ji hev xeydan bûn
arası soğumak Dem di ser re derbas bûn. Bûyerek kevn bûn.
arası so­ğumak zeman di ser (bûyerekê) derbas bûn, (bûyerek) sar bûn, (bûyerek) kevn bûn
arasına (aralarına karışmak) Ketin nava wan.
arasına (veya aralarına) karışmak gihîştin (wan), hatin nava (wan), ketin nav (wan)
arasını düzeltmek Navbera (wan) xweş kirin.
arasıra car caran, carinan, hin caran
car caran, carinan, hin caran h
araşit zirfistiq, pişte
zirfistiq, pişte bot/m
arasız bêetlayî, bêatlbûn, bênavber rd
bêetlayî, bêatlebûn, bênavber rd
arasta arasta (li çarçiyan beşa esnafen ku eynî karî dikin)
arasta (li çarçiyan beşa esnafên ku eynî karî dikin) m
araştırı lêgerîn, pêgeran
lêgerîn, pêgeran m
araştırıcı 1. lêgerîner, lêkolîner, lêkoler, lê ger, vekolîner 2. meraqker, meraq dar (mec) *araştırıcı gözlerle baktı=bi çavên meraqker nihêrt rd
1. lêgerîner, lêkolîner, lêkoler, lêger, vekolîner nd/nt 2. meraqker, meraqdar (mec) * araştırıcı gözlerle baktı bi çavên meraqker nihêrt rd
araştırıcılık lêgerî, lêgerînerî, lêkolînerî, lêkolerî, lêgerî, vekolînerî
lêgerî, lêgerînerî, lêkolînerî, lêkolerî, lêgerî, vekolînerî m
araştırılmak 1. lê hatin nihêrtin 2. lê hatin geran, lê hatin kolandin, hatin vekolandin l/tb
1. lê hatin nihêrtin 2. lê hatin geran, lê hatin kolandin, hatin vekolandin l/tb
araştırma pêşlêgerîn m
1. lêgerîn, lêgeran, pêgeran, ger cust 2. lêgerîn, lêkolan, vekolan (ji bo me bestên zanistî)
1. lêgerîn, lêgeran, pêgeran, gercust 2. lêgerîn, lêkolan, vekolan (ji bo mebestên zanistî)m
araştırma filmi fîlmê lêgerînî, fîlmê lêkolînî sn
fîlmê lêgerînî, fîlmê lêkolînî sn
araştırma görevlisi erkedarê lêgerînê
erkedarê lêgerînê nd/nt
araştırmacı lêgerîner, lêkolîner, vekolîner
lêgerîner, lêkolîner, vekolîner nd/nt
araştırmacılık lêgerînerî, lêkolînerî, veko­lînerî m
lêgerînerî, lêkolînerî, vekolînerî m
araştırmak 1. lê nihêrtin, lê nêrîn *odayı iyice araştırdım, ama aradığımı bula­madım=min têr baş li odeyê nêrî, lê tiştê ku ez lê diğerim min ew nedît 2. lê gerîn, lê pirsîn (lêgerîna ji bo e seyîkirina tiştekî) 3. lê gerîn, lê kolîn l/gh, lê kolandin, vekolandin, gercust kirin, gerderî kirin *dili bilimsel yoldan araştırmak lazım=pê wist e ku ji aliyê zanistî ve li ziman bê ve­kolandin
1. lê nihêrtin, lê nêrîn * odayı iyice araştırdım, ama aradığımı bulamadım min têr baş li odeyê nêrî, lê tiştê ku ez lê digerîm min ew nedît l/gh 2. lê gerîn l/ngh, lê pirsîn l/gh (lêgerîna ji bo eseyîkirina tiştekî) 3. lê gerînl/ngh, lê kolînl/gh, lê kolandinl/gh, vekolandin l/gh, gercust kirin l/gh, gerderî kirin l/gh * dili bilimsel yoldan araştırmak lazım pêwist e ku ji aliyê zanistî ve li ziman bê vekolandin l/ngh
araştırman lêger, lêgerîner, lêkolîner, veko­lîner
lêger, lêgerîner, lêkolîner, vekolîner nd/nt
aratmak 1. dan gerandin l/lb 2. xwezî pê a nîn, xwezî pê bûn, bi bîr xistin *bana o günleri aratıyorsun=tu dikî ku ez xwezî bi wan rojan bînim
1. dan gerandin l/lb 2. xwezî pê anîn, xwezî pê bûn, bi bîr xistin * bana o günleri aratıyorsun tu dikî ku ez xwezî bi wan rojan bînim l/bw * (eskisinI)
araya (laf) lakırdı karışmak Gotin ketin navê.
araya almak kirin nava xwe, xistin nava xwe
Kirin nava xwe. Xistin nava xwe.
araya birini koymak (Yek) kirin navê. (Yek) xistin navê.
araya girmek 1) ketin nav/navbe ra (wan) *karı kocanın arasına girdiler=ketin nava jin û mêr 2) ketin nav/navbera (wan) *araya girip küskünleri barıştır­dılar=ketin navbera wan û xeydanan li hev aş kirin 3) ketin navê *bayram araya girdi, işinizi bitiremedim=cejn kete navê, min karê we neqedand
I) Ketin navbera wan. (ji bo lihevanîna jin û mêr) II) Ketin navbera wan. Navçîtî kirin. (ji bo lihevanîna xeyîdiyan) III) Ketin navê. (ji bo cejn û tiştên din)
araya gitmek di nav de çûn, ji kîsî bavê xwe çûn
Di nav de çûn. Ji kîsê bavê xwe çûn. Li ber tirên keran çûn.
araya koymak (yek) kirin navê, (yek) xistin dewrê, (yek) xistin navê
araya soğukluk girmek dilsarî ketin nava (wan)
Dilsarî ketin nava wan.
araya vermek Dan navê.
araya ver­mek dan navê
arayı açmak mesafe kirin nava xwe, mesafe xistin nava xwe
Mesafe kirin navê.
arayı düzeltmek (doğrultmak) I) Li hev bi keys kirin. II) Navber xweş kirin.
arayı dü­zeltmek li hev bi keys kirin
arayı soğutmak Ji hev sar bûn. Dilsarî ketin nava wan.
arayı soğut­mak ji hev sar bûn, dilsarî ketin nava (wan), ji hev çûn
arayı yapmak 1) nava (wan) çêkirin, nava (wan) xweş kirin, (wan) li hev anîn 2) nava xwe û (yekî) çe­kilin, nava xwe û (yekî) xweş kirin
Nava wan çêkirin. Nava wan xweş kirin.
arayıcı 1. lêger, sehger *altın arayıcısı=lê gerê zêr 2. sehker, kontrolker *gümrük arayıcısı=sehkerê gumrikê
1. lêger, sehger * altın arayıcısı lêgerê zêr 2. sehker, kontrolker * gümrük arayıcısı sehkerê gumrikê nd/nt
arayıp da bulamamak (yek) jî jixwe li tiştekî wiha digeriya
arayıp soranı bulunmamak (veya olmamak) kes û kû sê (yekî) tune bûn, bêkes û kûs, bêkes û bêxweyî, bêxwey û xwedan: arayıp soranı olmayan bir hasta=nexweşekî bêkes û kûs
arayıp soranı olmamak (bulunmamak) Kes û kûsê (yekî) tune bûn. Bêkesûkûs. Bêkes û xweyî. Bêxwey û xwedan.
arayıp sormak li halê (yekî) pirsîn, bi ser (yekî) de çûn, lê bûn xweyî
arayıp sormak (sormamak) Li hal û hewalê (yekî) pirsîn. Bi ser (yekî) de çûn. Li (yekî) bûn xweyî.
arayıp taramak li hev xistin, ser û binê hev kirin, berî nava hev dan
Ser û binî hev kirin. Li hev xistin. Berî nava hev dan.
arayış ger, geran, lêgeran, pêgeran (karê û awayê gerînê)
ger, geran, lêgeran, pêgeran (karê û awayê gerînê) m
arayüz Navrû (Di komputergeriyê de)
araz 1. şan, nîşan, nîşanî, elamet 2. şan, sep tom *bu hastalığın arazı=şanên vê nex weşînê bj 3. araz fel/m
1. şan, nîşan, nîşanî, elamet 2. şan, septom * bu hastalığın arazı şanên vê nexweşînê bj 3. araz fel/m
arazbar di muzîka Tirkî de meqamek mzk
di muzîka Tirkî de meqamek mzk
arazbar buselik di muzîka tirkî de meqameke hevgirtî mzk
di muzîka Tirkî de meqameke hevgirtî mzk
arazi xak m, ax m, erd m, ebr m, arazî n
xak m, ax m, erd m, ebr m, arazîn
arazi açmak kirin zevî
arazi aç­mak kirin zevî
arazi olma xetêl, varî
xetêl, varî
arazi olmak xetêl bûn, varî bûn
xetêl bûn, varî bûn
Xetêl bûn. Varî bûn.
araziye uymak întibaqî (cihekî) bûn, lê hatin
întibaqî (cihekî) bûn, lê hatin
I) Întîbaqî cihekî bûn. Xwe lê anîn. II) Xetêl bûn. Varî bûn.
araziyi bilen ebrnas
ebrnas
arbede xirecir, xirexir, qirecir, bihevketin, şemate m
xirecir, xirexir, qirecir, bihevketin, şemate m
arda 1. nîşan (kelemê ku ji bo nîşanê di erdê de hatiye kutandin) 2. peyrew
1. nîşan (kelemê ku ji bo nîşanê di erdê de hatiye kutandin) m 2. peyrew nd/nt
ardahan Erdexan (Navçeyeke girêdayî Qersê)
ardak şemsî, şewibî, şeridî, dara şemsî, ardik rd
şemsî, şewibî, şeridî, dara şemsî, ardik rd
ardaklamak şewibandin, şeridandin, şemsî kirin
şewibandin, şeridandin, şemsî kirin l/gh
ardaklanmak şewibîn, şeridîn, şemsî bûn
şewibîn, şeridîn, şemsî bûn l/ngh
ardı arası kesilmemek atle nekirin, atlebûn tune bûn, venekirin *bir kaç gündür yağmurun ardı arası kesilmedi=ev çend roj in ku baranê venekiriye
Atle nekirin. Misêwa. Atlebûn tune bûn. Tim û tim. Bi berdewamî. Her û her.
ardı ardına li ser hev, li dû hev *ardı ardına bir sürü şi­kâyet sıraladı=li ser hev gelek giliyan go­tin
li ser hev, li dû hev * ardı ardına bir sürü şikayet sıraladı li ser hev gelek giliyan gotin
ardı kesilmek paşî lê hatin, paşepaşa (tiştekî) bûn
paşî lê hatin, paşepaşa (tiştekî) bûn
Paşî lê hatin. Paşepaşa (tiştekî) bûn.
ardı sıra li dû, li pey
li dû, li pey (bir kişinin, bir işin)
Li pey. Li dû.
ardıç kuşu boqije (zoolojî)
rakıcı cîn
merx, hevrêz, hevrist, hêrvist, qaç bot/m
merx, hevrêz, hevrist, hêrvist, qaç bot/m
ardıç kuşu boqije zo/m
ardıç rakıcı cîn m
ardıl peyrew, paşhatî, peyhatî, xelef rd
peyrew, paşhatî, peyhatî, xelef rd
ardıllık peyrewî, paşhatîbûn, peyhatîbûn, xelefî m
peyrewî, paşhatîbûn, peyhatîbûn, xelefî m
ardılmak 1. xwe kureve kirin (yekî) l/bw, xwe avêtin pişta (yekî) 2. raselitîn (yekî) l/ngh, pêşkarî (yekî) bûn, museletî (ye­kî) bûn l/bw 3. bela xwe tê dan l/bw , bela xwe di (yekî) dan l/bw, berisîn (yekî) l/ng
1. xwe kureve kirin (yekî) l/bw, xwe avêtin pişta (yekî) 2. raselitîn (yekî) l/ngh, pêşkarî (yekî) bûn l/bw, museletî (yekî) bûn l/bw 3. bela xwe tê dan l/bw , bela xwe di (yekî) dan l/bw, berisîn (yekî) l/ng
ardın ardın paşpê, berepaşkî, paşpêkî h
paşpê, berepaşkî, paşpêkî h
ardına düşmek bi dû (yekî, tiştekî) ketin, bi pey (yekî, tiştekî) ketin, li dû/pey (tiştekî, kesekî) bûn
Ketin pey (tiştekî). Bi dû (yekî) ketin. Ketin pey (yekî).
ardına düş­mek bi dû (yekî, tiştekî) ketin, bi pey (ye­kî, tiştekî) ketin, li dû/pey (tiştekî, kesekî) bûn
ardına kadar açık li ser piştê *kapı­mız sana her zaman ardına kadar=açık deriyê me ji te re tim li ser piştê ye
li ser piştê * kapımız sana her zaman ardına kadar açık deriyê me ji te re tim li ser piştê ye
Li ser piştê.
ardınca di pey de, pişt re, bi dû re
pişt re, bi dû re, di pey de h
pişt re, bi dû re, di pey de h
di pey de, pişt re, bi dû re
Di pey de. Pişt re. Bi dû re.
ardında yüz köpek havlayan kurt, kurt sayılmaz serê ku serî jê nebehicin bila ew serî qet tune be
serê ku serî jê nebehicin bila ew serî qet tune be
ardından (arkasından) atlı kovalamak Decal li pey (yekî) bûn. Keran pê li gunê (wî) kirine. Bûn wekî şêxê pê li bizotê kirî. Tu dibê qey cot û cobar li benda (wî) ne. Ma hêkên te li malê sar dibûn? Wekî şorbe (yekî) li malê sar bûn.
ardından (arkasından) sapan taşı yetişememek Bûn wekî şêxê pê li bizotê kirî. Wekî guleya tifingê bûn. Wekî keran pê li gunê wî kirine. Tu yê bibêjî hêka (wî) li malê sar bûye. Tu yê bibêjî qey cot û cobar li benda (wî) ne.
ardından atlı kovalamak kulê dan ser (yekî) (Decal li dû/pey (yekî) bûn * nedir bu telaşın, sanki arkanda atlı kovalıyor? ev çî leza te ye, tu dibêjî qey Decal li dû te ye
ardından atlı kova­lamak kulê dan ser (yekî) (Decal li dû/pey (yekî) bûn *nedir bu telâşın, san­ki arkanda atlı kovalıyor?=ev çî leza te ye, tu dibêjî qey Decal li dû te ye
ardından gelmek li pey hatin
li pey hatin
ardından sapan taşı yetişmez wekî guleya devê tivingê ye (ji bo kesê ku zû gavan radihêle)
Wekî guleya devê tifingê ye. Keran pê li gunê (wî) kirine. (ji bo kesê ku zû dimeşe)
ardından sapan taşı ye­tişmez wekî guleya devê tivingê ye (ji bo kesê ku zû gavan radihêle)
ardını (peşini) bırakmamak Dûvika (yekî) bernedan. Ji dû (yekî) neqetîn. Ji pey (yekî) neqetîn. Ji pey qûna (yekî) neqetîn
ardını almak (getirmek) Dawî lê anîn. Paşî lê anîn. Birin serî. Sergihayî kirin.
ardını almak (veya getirmek) dawî lê anîn, paşî lê anîn, birin serî, sergihayî kirin
ardını bırakmamak dûvika (yekî) bernedan, ji dû neqetîn, ji pey (yekî) neqetîn
ardını bırak­mamak dûvika (yekî) bernedan, ji dû ne qetîn, ji pey (yekî) neqetîn
ardını boşlamak Dev ji qûna (yekî, tiştekî) berdan. Dûvika (yekî) berdan. Hew li dû qûna (yekî, tiştekî) ketin.
ardını kesmek pêşiya (tiştekî) girtin, pêşî jê stendin, pa­şiya (tiştekî) neqedîn
pêşiya (tiştekî) girtin, pêşî jê stendin, paşiya (tiştekî) neqedîn
Pêşiya (tiştekî) girtin. Pêşî jê stendin. Paşiya (tiştekî) neqedîn.
ardışık gelbaze, rhezîn, rêzda, li dû hev rd
gelbaze, rhezîn, rêzda, li dû hevrd
ardışık sayılar jimarnavên rêzîn, jimarên rêzda mat
jimarnavên rêzîn, jimarên rêzda mat
ardışıklık gelbazetî, lidûvhevtî
gelbazetî, lidûvhevtî m
ardiye 1. embar, depo, antrepo (ji bo malên ticarî) 2. erdiye (heqê ku ji malên ticarî tê stendin) m
1. embar, depo, antrepo (ji bo malên ticarî) 2. erdiye (heqê ku ji malên ticarî tê stendin) m
ardiyeci I. kesê ku embar, depo, antrepo di­de şixulandin 2. erkedarê embarê, depoyê
1. kesê ku embar, depo, antrepo dide şixulandin 2. erkedarê embarê, depoyê nd/nt
arduaz kevirê şemetok nd
kevirê şemetok nd
arena 1. hewgeşt, arena 2. qada siyasetê m
1. hewgeşt, arena 2. qada siyasetê m
areometre şilepîv, aerometre m
şilepîv, aerometre m
arg oargo (ji bo gotin û biwêjên taybet ku ji aliyê civat an jî kesên serserî ve tên bikaranîn)m
argaç avo, ridê (di dezgehê tevnê de benê berwarkî)
avo, ridê (di dezgehê tevnê de benê berwarkî) m
argaçlamak avo tê re kirin, ridê kirin l/gh
avo tê re kirin l/bw, ridê kirin l/gh
argali celebek miha kovî (Ovis ammon) zo
celebek miha kovî (Ovis ammon) zo
arganot arganot, ajaleke ku dişibe ahtapotê (Argonauta argo) (zoolojî)
arganot, ajaleke ku dişibe ahtapotê (Argonauta argo) zo/m
argın 1. westiyayî, westandî, reht, betilî, betilandî, bêtehb, jar 2. bêkêr rd
1. westiyayî, westandî, reht, betilî, betilandî, bêtehb, jar 2. bêkêr rd
argınlık 1. westiyayîbûn, westandîbûn, rehtbûn, betilîbûn, betilandîbûn, bêtehbî, jarî 2. bêkêrî
1. westiyayîbûn, westandîbûn, rehtbûn, betilîbûn, betilandîbûn, bêtehbî, jarî 2. bêkêrî m
argıt 1. gelî n, zixur n, derbend 2. textikê ku bi dafika darîn ve hatiye girêdan, ji bo girtina kewan
1. gelî n, zixur n, derbend m 2. textikê ku bi dafika darîn ve hatiye girêdan, ji bo girtina kewan
argo argo (ji bo gotin û biwêjên taybet ku ji aliyê civat an jî kesên serserî ve tên bika­ranîn)
argo dili zimanê argo
zimanê argo
argon argon, elementeke ku nimroya wê ya atomê 18, giraniya wê ya atomî 39,9, û di hewayê de %1 tê dîtin ku ne reng, ne çêj û ne jî bêhna wê heye. Kurtebêjeya wê Ar ye kim/m
argon, elementeke ku nimroya wê ya atomê 18, giraniya wê ya atomî 39,9, û di hewayê de %1 tê dîtin ku ne reng, ne çêj û ne jî bêhna wê heye. Kurtebêjeya wê Ar ye kîm/m
arguvan Erxevan (Navçeyeke girêdayî Meletiyê)
arî 1. Arî, gelê Arî nd 2. Arî (tiştê ku xwe serî vî gelî ye) rd
arı (I) 1. pak, paqij 2. xwerû, saf, cincilî, xalis 3. bêguneh rd (II) 1. mêş, moz, mêşhingiv, heng, moza hingiv (Apis mellifica) (zoolojî)
1. pak, paqij 2. xwerû, saf, cincilî, xalis 3. bêgunehrd
1. mêş, moz, mêşhingiv, heng, moza hingiv (Apis mellifica) zo/m
ari 1. Arî, gelê Arînd 2. Arî (tiştê ku xweserî vî gelî ye)rd
arı bal alacak çiçeği bilir (filan kes) derba nişterê ye
(filan kes) derba nişterê ye
arı beyi şaheng, axayê mêşan, diya mêşan, make nd
şaheng, axayê mêşan, diya mêşan, make nd
arı dalağı şanê hingiv, nanika hingiv, kilora hingiv
şanê hingiv, nanika hingiv, kilora hingiv
arî dili zimanê Arî, zima nê koma HindoÎranî
ari dili zimanê Arî, zimanê koma Hindo-Îranî
ari etmek şerm kirin, fedî kirin
arı gibi (kesê) çibik, jêhatî, çeleng, merkemotê kulê
(kesê) çibik, jêhatî, çeleng, merkemotê kulê
Mîna gizikê dizivire. Beranê qemer. Merkemotê kulê.
arı gibi sokmak gotinên ne xweş ji (yekî) re gotin
gotinên ne xweş ji (yekî) re gotin
arı kil xweliya qewaq nd
xweliya qewaq nd
bnr arı kil
arı kovanı kewar, kewara mêşan, gurbe, pilûre, xêlêfk
kewar, kewara mêşan, gurbe, pilûre, xêlêfk
arı kovanı gibi işlemek (cihek) wekî mêşan zehî dan, ximexima (cihekî) bûn
Ximexima (cihekî) bûn. (Cihek) wekî mêşan zehî dan. (Cihek) wekî lana kurmoriyan e.
arı ko­vanı gibi işlemek (cihek) wekî mêşan zehîdan, ximexima (cihekî) bûn
arı kuşu şalûl (Merops apiaster) (zoolojî)
şalûl (Merops apiaster) zo/m
arı kuşugiller famîleya şalûlan zo/nd
famîleya şalûlan zo/nd
arı satmış namusu kiraya vermiş Şerm û heyaya (yekî) şikiyaye. Perdeya rûyê (yekî) qetiyaye. Ne şerm e, ne heya ye.
arı sili têr paqij
têr paqij
Pik î pak. Têr paqij.
arı su ava xwerû, ava sade, ava safî, ava xalî
arı sütü şîrê mêşê nd
şîrê mêşê nd
arı yılı değil kâr yılı Şerma xwe avêtin. (ji bo berjewendiya xwe)
arı yuvası kulmoz m
kulmoz m
aria arya (mûzîk)
arya mzk/m
arıcı mêşvan, mêşok (kesê ku mêşan xwedî dike)
mêşvan, mêşok (kesê ku mêşan xwedî dike) nd/nt
arıcılık mêşvanî, mêşokî
mêşvanî, mêşokî m
arif têgiştî, fehmber, fehma, zana rd
têgiştî, fehmber, fehma, zanard
arif olan anlar ê ku zana be fehm dike
ê ku zana be fehm dike
Ê ku zana be, fêm dike.
arif olan anlasın ê ku zana be fehm dike
arifane 1. fehmakî, zanakî 2. civîna ku xu rekên wê bi pişkdarî hatiye temîn kirin
1. fehmakî, zanakî 2. civîna ku xurekên wê bi pişkdarî hatiye temîn kirin
arifane ile bi pişkdarî, bi şirîkayî
bi pişkdarî, bi şirîkayî
arife roja beriyê, erefe
roja beriyê, erefem
arife günü roja erefe
roja erefê
arık (I) I. cih, cihok, cok, erx 2. mişar (II) reqele, lewaz, çemlaq, îzband rd
arık (i) 1. cih, cihok, cok, erx 2. mişar m
arık (ii) reqele, lewaz, çemlaq, îzband rd
arık altından tarla bağışlamak I) Ji bo berjewendiya (wî), soz û bext dan (yekî). II) Ji bo berjewendiya (wî), bi dizîka û di binî re, rê li ber (yekî) xistin.
arıkçı cihvedêr (kesê ku erxan vedide, cihan çêdike)
cihvedêr (kesê ku erxan vedide, cihan çêdike) nd/nt
arıklamak lewaz bûn, çemlaqî bûn
lewaz bûn, çemlaqî bûn l/ngh
arıklaşmak lewaz bûn, çemlaqî biml/ngh
lewaz bûn, çemlaqî bûnl/ngh
arıklatmak lewaz kirin, çemlaqî kirin
lewaz kirin, çemlaqî kirin l/gh
arıklık lewazî, çemlaqî
lewazî, çemlaqî m
arılama bêrîkirin m
arılamak (jê) bêrî kirin
(jê) bêrî kirin l/gh
arılar famîleya mêşan, famîleya vizikan zo/nd
famîleya mêşan, famîleya vizikan zo/nd
arılaşma xwerûbûn, safbûn, zelîn, zelilîn
xwerûbûn, safbûn, zelîn, zelilîn m
arılaşmak xwerû bûn, safbûn, zelîn, zelilîn
xwerû bûn, saf bûn, zelîn, zelilîn l/ngh
arılaştırma xwerû kirin, saf kirin, zelandin, zelilandin m
arılaştırmak xwerû kirin, saf kirin, zelan­din, zelilandin
xwerû kirin, saf kirin, zelandin, zelilandin l/gh
arılık (I) 1. pakî, paqijî 2. xwerûtî, safbûn, zelalî 3. bêgunehî (II) dinbaşk, mêşevank, mêşîldank, cihê kewaran, cihê mêşan (cihê ku kewa ran mêşan lê datînin)
arılık (i) 1. pakî, paqijî 2. xwerûtî, safbûn, zelalî 3. bêgunehî m
arılık (ii) dinbaşk, mêşevank, mêşîldank, cihê kewaran, cihê mêşan (cihê ku kewaran mêşan lê datînin) m
arına dokunmak li telê (yekî) ketin, li zora (yekî) çûn
Li telê (yekî) ketin. Li zora (yekî) çûn.
arına dokun­mak li telê (yekî) ketin, li zora (yekî) çûn
arına gitmek (Tiştek) ew dan şermiyê.
arındırmak 1. dan paqijkirin, dan pakkirin 2. dan zelandin, dan zelilandin l/lb
1. dan paqijkirin, dan pakkirin 2. dan zelandin, dan zelilandin l/lb
arının dikenini görüp balından el çekmek Çavên zer di deriyê de dîtin û jê qerîn. (xetereya (tiştekî, karekî) dîtin û dev ji nehf û sûdeya ku jê bê berdan)
arının yuvasına (kovanına) kazık (çöp) dürtmek I) Pêlî mala cinan kirin. Bela bi ser xwe de anîn. II) Tiliya xwe kirin kulmozê. Lana mozeqirtikan derkirin.
arının yuvasına çöp dürtmek lana mozeqirtikan derkirin
arının yuvasına kazık dürtmek lana mozeqirtikan derkirin
arınma 1. pakbûn, paqijbûn 2. weşîn (ji gunehan weşîn) fel 3. xwerû bûn, zelilîn, zelîn, cincilîn, xalîbûn
1. pakbûn, paqijbûn m 2. weşîn (ji gunehan weşîn) fel 3. xwerû bûn, zelilîn, zelîn, cincilîn, xalîbûn m
arınmak 1. pak bûn, paqij bûn 2. weşîn, xwe ji gunehan weşandin 3. xwerû bûn, zelilîn, zelîn, cincilîn, xalî bûn
1. pak bûn, paqij bûn 2. weşîn, xwe ji gunehan weşandin 3. xwerû bûn, zelilîn, zelîn, cincilîn, xalî bûn l/ngh
arioso arioso (mûzîk)
arioso mzk/m
arış (I) zirîh (pîvana ji enîşkê heta sarê tili yan) m (II) sidê, hevde (ji bo tevnê) (II) tîrika erebeyê nd
arış (i) zirîh (pîvana ji enîşkê heta sarê tiliyan) m
arış (ii) sidê, hevde (ji bo tevnê) m
tîrika erebeyê nd
aristocu Arîstowî, Arîstoparêz
Arîstowî, Arîstoparêz nd/nt
aristoculuk Arîstowîtî, Arîstoparêzî
Arîstowîtî, Arîstoparêzî m
aristokrasi 1. zadeganî, aristokrasî (rêvebe riya di destê çîna zadeganan de) 2. zadeganî, aristokrasi, çîna zadeganan
aristokrasî 1. zadeganî, arîstokrasî (rêveberiya di destê çîna zadeganan de) 2. zadeganî, arîstokrasî, çîna zadeganan m
aristokrat 1. aristokrat, arîstokrasîparêz 2. zadegan, esîl rd/nd
1. arîstokrat, arîstokrasîparêz 2. zadegan, esîl rd/nd
aristokratik arîstokratîk rd
arîstokratîk rd
aristokratlık arîstokratî, zadeganî
arîstokratî, zadeganî m
aristotelesçi Arîstowî, Arîstoparêz
Arîstowî, Arîstoparêz nd/nt
aristotelesçilik Arîstowîtî, Arîstoparêzî
Arîstowîtî, Arîstoparêzî m
arıtıcı 1. xwerûker, safker rd 2. pakker, deterjan m
1. xwerûker, safker rd 2. pakker, deterjan m
arıtım daweran, parzan, palan (safkirina petrol, rûn û hwd.)
daweran, parzan, palan (safkirina petrol, rûn û hwd.) m
arıtma dawerîn, parzîn, palîn, safkirin, rafînaj m
dawerîn, parzîn, palîn, safkirin, rafînaj m
arıtma evi dawergeh, parzîngeh, safgeh, ra­finerî m
dawergeh, parzîngeh, safgeh, rafînerî m
arıtmak 1. pak kirin, paqij kirin 2. parzi nandin, palandin, saf kirin, xwerû kirin, cincilandin
1. pak kirin, paqij kirin 2. parzinandin, palandin, saf kirin, xwerû kirin, cincilandin l/gh
aritmetik 1. arîtmetîk 2. arîtmetîk (tiştê ku xweserî arîtmetîkê ye) rd
1. arîtmetîkm 2. arîtmetîk (tiştê ku xweserî arîtmetîkê ye)rd
aritmetik dizi rêza a rîtmetîk (wekî 1,3,5, 7, 9...) mat
rêza arîtmetîk (wekî 1, 3, 5, 7, 9...) mat
aritmetik işlem kirariya arîtmetîk mat
kirariya arîtmetîk mat
aritmetiksel aritmetîkî rd
arîtmetiksel arîtmetîkî rd
aritmi arîtmî (bêpergalî û newekheviya hilavêtina dil)
arîtmî (bêpergalî û newekheviya hilavêtina dil) m
aritmik nerîtmîk, bêpergal rd
nerîtmîk, bêpergal rd
arız lêpeydebûn
lêpeydebûnm
arız olmak lê peyde bûn, lê çêbûn *bu dertler ondan arız oldu=ev dert paşê lê peyde bûn
lê peyde bûn, lê çêbûn * bu dertler ondan arız oldu ev dert paşê lê peyde bûn
ariza name an jî daxwaznameya ku ji meqamekî bilind re tê pêşkêşkirin
name an jî daxwaznameya ku ji meqamekî bilind re tê pêşkêşkirin
arıza 1. arîze (hemû şeklên rûyê erdê) 2. gospe, arîze 3. arîze (navê pişkdar ê be­mol û diyezê) (mûzîk)
1. arîze (hemû şeklên rûyê erdê) 2. gospe, arîze 3. arîze (navê pişkdar ê bemol û diyezê) mzk/m
arıza yapmak arîze ki­rin, xera bûn, teribîn
arîze kirin, xera bûn, teribîn
arızalanmak teribîn, xera bûn, arîze kirin, gospe kirin
teribîn l/ngh, xera bûn l/ngh, arîze kirin l/gh, gospe kirin l/gh
arızalı 1. erda ne rast, biçal û mitik 2. terabe, xerabe, arîzedar, arîzekirî, nesaz rd
1. erda ne rast, biçal û mitik 2. terabe, xerabe, arîzedar, arîzekirî, nesaz rd
arızasız 1. erda rast, ya bêçal û mitik 2. saz, bêarîze rd
1. erda rast, ya bêçal û mitik 2. saz, bêarîze rd
arjantinli Arjantînî rd
Arjantînî rd
ark cih, cihok, cok, cew, kend, erx
cih, cihok, cok, cew, kend, erx m
arka 1. paş (dijraberê pêş) *evin arkası=paş xanî 2. pişt *çocuğun arkası ağırıyor=pişta zarok diêşe 3. dawî, dûmahîk (be­şa ku maye) *masalın arkası=dawiya xe beroşkê 4. dûv, dû, paşî, pey, par 5. pişt (tiştê ku gava mirov rûdine pişta xwe didê) *sandalyenin arkası=pişta sendeli yeyê 6. navmil, beden, gewde (ji bo miro van) *arkasındaki elbiseler pek eskiydi=kincên ku li navmilê wî bûn êpê kevn bûn 7. pişt, paş rd *evin arka bahçesi=bexçeyê li pişt xanî 8. pişt, piştevan (mec)
1. paş (dijraberê pêş) * evin arkası paş xanîm 2. pişt * çocuğun arkası ağırıyor pişta zarok diêşem 3. dawî, dûmahîk (beşa ku maye) * masalın arkası dawiya xeberoşkêm 4. dûv, dû, paşî, pey, parm 5. pişt (tiştê ku gava mirov rûdine pişta xwe didê) * sandalyenin arkası pişta sendeliyeyê 6. navmil, beden, gewde (ji bo mirovan) * arkasındaki elbiseler pek eskiydi kincên ku li navmilê wî bûn êpê kevn bûnm 7. pişt, paşrd * evin arka bahçesi bexçeyê li pişt xanî 8. pişt, piştevan (mec) nd/nt
arka arka berepaş, paşpê ya li dûv hev, li pey hev, şelîpan
berepaş, paşpê
arka arkaya li dûv hev, li pey hev, şelîpan
arka arkaya vermek dan dûv hev, dan pey hev
arka bulmak ji xwe re pişt dîtin, ji xwe re piştevan dîtin
ji xwe re pişt dîtin, ji xwe re piştevan dîtin
Ji xwe re pişt dîtin.
arka çevirmek pişta xwe dan (yekî), berê xwe jê guhastin, xwe lê dananîn
Pişta xwe dan (yekî). Xwe lê dananîn. Berê xwe jê guhastin.
arka çıkan pişt da
piştda
arka çıkmak jê re bûn pişt, avêtin pişta (yekî), piştevaniya (yekî) kirin, piştgiriya (yekî) kirin, pişt dan (yekî), xwe dan pişta (yekî)
jê re bûn pişt, avêtin pişta (yekî), piştevaniya (yekî) kirin, piştgiriya (yekî) kirin, pişt dan (yekî), xwe dan pişta (yekî)
Jê re bûn pişt. Avêtin pişta (yekî). Piştgiriya (yekî) kirin. Pişt dan (yekî).
arka kafa kemiği hestiyê patikê ant
hestiyê patikê ant
arka kapıdan çıkmak bi serneketinî ji dibistanê veqetîn
bi serneketinî ji dibistanê veqetîn
arka müziği muzîka li pişt, muzî­ka fonê
muzîka lipişt, muzîka fonê
arka olmak jê re bûn pişt, jê re bûn qewet
jê re bûn pişt, jê re bûn qewet
arka plânda 1) li paş 2) negirîng
arka planda 1) li paş 2) negirîng
arka planda olmak li paş bûn
arka sokak kuçeya paş, kuçeya di pileya duduyan de ye û li şahrêyê vedibe
arka so­kak kuçeya paş, kuçeya di pileya dudu yan de ye û li şahrêyê vedibe
arka üstü li ser piştê, serpiştkî
li ser piştê, serpiştkî
arka vermek pişt dan (yekî), avêtin pişta (yekî) (birinI)
arka ver­mek pişt dan (yekî), avêtin pişta (yekî)
arka yere gelmemek pişta (yekî) da­nanîn erdê, pişta (yekî) saxlem bûn, pişta (yekî) nehatin danîn
arkaç 1. hewş 2. guher (li çiyê devera ku heywan lê dikin mexelê)
1. hewş 2. guher (li çiyê devera ku heywan lê dikin mexelê) m
arkada bırakmak 1) (tiştek) li dû xwe hiştin, ji (tiştekî) bi dûr ketin 2) li pey xwe hiştin, li dû xwe hiştin (ji bo demê) *uyandığımızda günün üçte birini arka da bırakmıştık0gava em hişyar bûn, me ji sisiyan yekê rojê li dû xwe hiştibû 3) li pey xwe hiştin, li dû xwe hiştin (li gorî ke sê mirî, li dinyayê hiştin) *üç evlâdını arkada bırakıp göçüp gitti=sê zariyên xwe li dû xwe hiştin, koç kir û çû
ji (yekî) bihurîn, ji (yekî) derbas kirin, ji (yekî) bihartin
I) (Tiştek) li dû xwe hiştin. Ji tiştekî bi dûr ketin. II) Li pey xwe hiştin. Li dû xwe hiştin. (ji bo demê)
arkada bırakmak (birini) Ji (yekî) bihurîn. Ji (yekî) derbas kirin.
arkada kalmak 1) li paş man, li peyman 2) li paş man, li dû man (bi pêş ve neçûn, jê nebihurîn)
arkada ka­lanlar (veya arkadakiler) ên li dû mayî
arkadan paşpenî *arkasından onu övdü=paşpenî wê pesnê wê dan
arkadan arkaya di bin re, di binî de, paş penî *arkadan arkaya hakkımızda bir şeyler söylüyordu=di binî de di heqê me de tiştin digotin
arkadan söylemek paşpenî ji (yekî) qise kirin, paşpenî jê xeber dan, paşgotiniya (yekî) kirin, xeyba (yekî) ki­rin
Paşpaniya (yekî) kirin. (Yek) avêtin ser cilika xerab. Paşgotiniya (yekî) kirin. Xeyba (yekî) kirin. Cilika xerab xistin binê (yekî). Gelaciya (yekî) kirin.
arkadan vurmak bi binî de pê vedan, bi dostanî pê vedan, bi dostanî pê re kirin (mec)
Di binî de pê ve dan. Bi dostanî pê ve dan. Bi dostanî pê re kirin.
arkadan yırtmaçlı dêlçirandî
arkadaş 1. heval, hogir, embaz 2. hempa
1. heval, hogir, embaz 2. hempa nd/nt
arkadaş canlısı miriyê hevalê xwe
miriyê hevalê xwe
Miriyê hevalê xwe.
arkadaş değil arka taşı hevalê zerarok (hevalê ku zirara wî heye kara wî ji hevalê wî re tune ye)
arkadaş değil arka taşı hevalê zerarok (hevalê ku zirara wî heye kara wî ji hevalê wî re tune ye)
Hevaltiya quling û rovî ye. Hevalê zirarok (xisarok).
arkadaş olmak bûn heval, bûn hogir
bûn heval, bûn hogir
arkadaşça hevalane, hevalkî, hogirkî, bi hevalkî h
hevalane, hevalkî, hogirkî, bi hevalkî h
arkadaşçık hevalok
hevalok nd/nt
arkadaşlık hevaltî, hogirtî
hevaltî, hogirtîm
arkadaşlık etmek 1) he valtî kirin (hevaltiya di karekî de) 2) he­valtî kirin, hogirtî kirin (ji bo pevrebûnê)
1) hevaltî kirin (hevaltiya di karekî de) 2) hevaltî kirin, hogirtî kirin (ji bo pevrebûnê)
arkaik 1. arkaik (gotin û berhema kevnare bûyî) 2. arkîk (di hunerê ci wan de tiştê ji serdema klasîk maye) rd
1. arkaîk (gotin û berhema kevnarebûyî) 2. arkîk (di hunerê ciwan de tiştê ji serdema klasîk maye) rd
arkaizm 1. arkaîzm (gotin û biwêjên ku ji zimanê devkî û niviskî ketine) wj/m 2. ar­kaîzm (taybetî û teşeya avahiyeke kevn ku ji serdemeke kevn maye)
1. arkaîzm (gotin û biwêjên ku ji zimanê devkî û niviskî ketine) wj/m 2. arkaîzm (taybetî û teşeya avahiyeke kevn ku ji serdemeke kevn maye) m
arkalama piştvanî, piştevanî, piştvanekî
piştvanî, piştevanî, piştvanekî m
arkalamak 1. avêtin pişt xwe 2. piştvanî ki­rin, piştgirî kirin
1. avêtin pişt xwe 2. piştvanî kirin, piştgirî kirin l/gh
arkalanmak hatin piştvanîkirin, hatin piştgirikirin l/tb
hatin piştvanîkirin, hatin piştgirîkirin l/tb
arkalı bipişt, bipiştvanek, bipiştmêrî rd
bipişt, bipiştvanek, bipiştmêrî rd
arkalık 1. xirqeyeya milqol 2. berpal, pal pişt (cihê ku mirov pişta xwe dispêrê) 3. bermil, bermilê hemalan
1. xirqeyeya milqol 2. berpal, palpişt (cihê ku mirov pişta xwe dispêrê) 3. bermil, bermilê hemalan m
arkalıklı bipalpişt, biberpal rd
bipalpişt, biberpal rd
arkalıksız bêpalpişt, bêberpal rd
bêpalpişt, bêberpal rd
arkaplan Rûerd (Di komputergeriyê de ji bo wêne an jî rengê di binê tiştekî de. êRengê rûyê erdê, wêneya rûyê erdê an jî wêneya sermaseya komputerm)
arkası (sırtı) yere gelmemek Pişta (yekî) dananîn erdê. Pişta (yekî) nehatin danîn. Pişta (yekî) saxlem bûn.
arkası alınmak Dawî lê anîn.
arkası alın­mak dawî lê anîn
arkası gelmek serî ketin (tiştekî)
(Tiştekî) serî ketin. Dawiya (tiştekî) hatin.
arkası kesilmek bi dawî bûn, dawiya (tiştekî) hatin, xeritîn
Dawiya (tiştekî) hatin. Bi dawî bûn.
arkası mihrapta olmak Pişta (wî) xurt bûn.
arkası olmamak Pişta (yekî) tune bûn. Piştevanê (yekî) tune bûn.
arkası ol­mamak pişta (yekî) tune bûn, piştevanê (yekî) tune bûn
arkası pek piş­ta (yekî) qewî ye, pişta (yekî) saxlem e
arkası pek (kavi) Pişta (yekî) qewî ye. Pişta (yekî) saxlem e.
arkası sıra li pey, li dû *neden ar­kamız sıra geldiler anlayamadım?=min fêm nekir ku çima li dû me hatin?
arkası yufka 1) gava ku xwarineke xweş tê xwarin, ji bo tunebûna xwarineke din tê gotin 2) li hemberî ser mayê xwe baş nenixumandin
arkasına almak I) Avêtin pişta xwe. Hilgirtin. II) (Yek) gihandin xwe. Dan dû xwe.
arkasına al­mak 1) avêtin pişta xwe, hilgirtin 2) (yek) gihandin xwe, (yek) dan dû xwe
arkasına bakmadan gitmek li pey xwe nenihêrtin û çûn, li dû xwe mezê nekirin û çûn, li dû xwe nebûn xweyî
arkasına bakmadan gitmek (kaçmak) Gotin lingo bi qurban. Panî li pê dan. Li dû xwe nebûn xweyî. Gotin lingo tu bi qurbana seriyo bî. Li pey xwe nenihêrtin û çûn.
arkasına düşmek bi dû (yekî, tiştekî) ketin, bi pey (yekî, tiştekî) ketin, li dû/pey (tiştekî, kesekî) bûn
arkasına düşmek (takılmak) I) Ji dû (yekî) neqetîn. Ji pey (yekî) neqetîn. II) Bi qûna (tiştekî) girtin.
arkasına düş­mek (veya takılmak) 1) bi qûna (tiştekî) girtin 2) ji dû (yekî) neqetîn, ji pey (yekî) neqetîn
arkasında dolaşmak (veya gezmek) li dû (yekî) gerîn, li dora (yekî) çûn û ha­tin
arkasında dolaşmak (gezmek) Li dora (yekî) çûn û hatin. Li dû (yekî) gerîn.
arkasında yumurta küfesi yok ya I) Qey (yek) dîzik e, bipelişe. II) Qîble jê re tune ye. Wekî nanê sêlê ye. Qeys û qaba (wî) tune ye. III) Qey wê ezraîl ruhê (yekî) bistîne!
arkasında yumurta küfe­si yok ya! qey Ezraîl wê ruhê (yekî) bistî­ne!
arkasından atlı kovalamak kulê dan ser (yekî) (Decal li dû/pey (yekî) bûn * nedir bu telaşın, sanki arkandan atlı kovalıyor? ev çî leza te ye, tu dibêjî qey Decal li dû te ye
arkasından koşmak I) Li dû (yekî) çûn û hatin. Bi dora (yekî) ketin. II) Li dora (yekî) dan çeqlebaskan. Li dora (yekî) çûn û hatin.
arkasından sürüklemek Dan dû xwe. Bi dû xwe re kaş kirin.
arkasından teneke çalmak Li pey (yekî) hûhû kirin. Huryohuryo lê daxistin. Lê fîkandin.
arkasını getirememek paşiyê pê anîn, nebirin serî
arkasını (birine) dayamak (vermek) Pişta xwe dan (yekî). Bi pişta (yekî) bizivîn. Bi pişta (yekî) kirin. Bi pişta (yekî) rast bûn.
arkasını (peşini) bırakmak Dev jê berdan. Ji pey şopê qetîn.
arkasını almak Birin serî. Sergihayî kirin.
arkasını al­mak birin serî, sergihayî kirin
arkasını bırakmak dev jê ber dan, ji pey şopê qetîn
arkasını dayamak pişta xwe dan (yekî), bi (yekî) bizivîn, bi pişta (yekî) bizivîn, bi pişta (yekî) kirin, pişt bi (yekî) rast bûn
arkasını getirememek Nebirin serî. Paşiyê pê neanîn.
arkasını sıvamak Pişta (yekî) mist dan.
arkasını sıva­mak pişta (yekî) mist dan
arkasını vermek pişta xwe dan (yekî)
pişta xwe dan (tiştekî) *arkasını ateşe vermiş=pişta xwe daye agir
arkasın­dan koşmak 1) li dû (yekî) çûn û hatin, bi dora (yekî) ketin 2) li dora (yekî) dan çeq lebaskan, li dora (yekî) çûn û hatin
arkasın­dan sürüklemek dan dû xwe, bi dû xwe re kaş kirin, li pey xwe kişandin
arkasız 1. bêpalpişt, bêberpal 2. bêpişt, bêpiştvanek (mec) rd
1. bêpalpişt, bêberpal 2. bêpişt, bêpiştvanek (mec) rd
arkaya bırakmak (veya koymak) ji par re avêtin, avêtin paş, li paş xistin
arkaya bırakmak (koymak) Ji par re avêtin. Li paş xistin. Taloq kirin. Avêtin paş. Taloq dan.
arkaya kalmak li pa şiyê man, ji par re hatin, ji par re man
Ji par re man. Li paşiyê man. Ji par re hatin.
arkaya vermek dan dûv hev, dan pey hev
arkeolog bastannas, şûnwarnas, arkeolog
bastannas, şûnwarnas, arkeolog nd/nt
arkeoloji bastannasî, şûnwamasî, arkeolojî
bastannasî, şûnwarnasî, arkeolojî m
arkeolojik bastannasiyî, arkeolojîk rd
bastannasiyî, arkeolojîk rd
arkıt çilmêre m
çilmêre m
arktik arktîk (tiştê ku bi cemsera bakur ve têkildar e) rd
arktîk (tiştê ku bi cemsera bakur ve têkildar e) rd
arlanma şermkirin, fedîkirin, eybkirin
şermkirin, fedîkirin, eybkirin m
arlanmak şerm kirin, fedî kirin, eyb kirin
şerm kirin, fedî kirin, eyb kirin l/gh
arlanmaz berxweneketî, şermnekir, bêşerm, bêfedî, bêar rd
berxweneketî, şermnekir, bêşerm, bêfedî, bêar rd
arlı şermker, şermîn, bişerm, bifedî rd
şermker, şermîn, bişerm, bifedîrd
arlı arından, huysuz huyundan vazgeçmez kurmê şîrî heta pîrî
arlı arlarından, huysuz huyundan vazgeçmez kurmê şîrî heta pîrî
arma 1. nîşan, arma (ji nîşanên dewlet, xanedan, bajar û hwd.) 2. arma (hemû taxi men ku ji bo birêveçûna keştiyê xizmetê dikin, mîna direk, xelat, bend û tiştên wi­sa) der/m
1. nîşan, arma (ji nîşanên dewlet, xanedan, bajar û hwd.) 2. arma (hemû taximên ku ji bo birêveçûna keştiyê xizmetê dikin, mîna dîrek, xelat, bend û tiştên wisa) der/m
arma budatmak ba birin (a armayê) der
arma donatmak arma bi cih kirin der
arma bi cih kirin der
arma soymak arma danîn, arma jê kirin der
arma danîn, arma jê kirin der
arma uçurmak (veya budatmak) ba bi­rin (a armayê) der
ba birin (a armayê) der
armada stol m
stol m
armador armador (ostayê ku armayên keştiyê sererast dike) n
armador (ostayê ku armayên keştiyê sererast dike) n
armağan 1. xelat m, diyarî m, hediye n, pe rû 2. xelat *nobel armağanı=xelata nobelê 3. xelat (berhema zanistî ya ji bo bibîranîna zanyarekî ku di warekî zanistê de xebatên hêja kirin) 4. şabaş, perû (mec)
1. xelat m, diyarî m, hediye n, perûm 2. xelat * nobel armağanı xelata nobelêm 3. xelat (berhema zanistî ya ji bo bibîranîna zanyarekî ku di warekî zanistê de xebatên hêja kirin) 4. şabaş, perû (mec)m
armağan etmek diyarî kirin, diyarî (yekî) kirin, xelat kirin
diyarî kirin, diyarî (yekî) kirin, xelat kirin
armatör armatör (xwediyê keştiya bazirganî)
armator (xwediyê keştiya bazirganî) nd/nt
armatörlük 1. armatorî 2. armatorî (şixulîne riya keştiyan, dan xebitandina keştiyan)
1. armatorî 2. armatorî (şixulîneriya keştiyan, dan xebitandina keştiyan) m
armoni armonî, harmonî (mûzîk)
armonî, harmonî mzk/m
armoni orkestrası orkestraya armoniyê
armoni orkestra­sı orkestraya armoniyê
armonik armonîk rd
armonîk rd
armonika 1. armonika 2. akordeon (mûzîk)
1. armonîka 2. akordeon mzk/m
armudî armûdî (tiştê ku di şeklê armûdê de ye) rd
armûdî (tiştê ku di şeklê armûdê de ye) rd
armudiye zêrê ku di şeklê armûdê de ye û ji bo nezerê tê pêvekirin
zêrê ku di şeklê armûdê de ye û ji bo nezerê tê pêvekirin
armudun iyisini ayılar yer petêxa zer para kûsiyan e
armudun sapı var üzümün çöpü var demek Eyb anîn ser her tiştî. Lome anîn ser her tiştî. Goşt bêhestî tune bûn.
armut 1. hermî, darhirmî (Pirus Communis) 2. hermî, karçik, girsik 3. kere gêj, xirexavî, bale (argo)
herme, karçik; pyrus communis
top goga çermîn a di şeklê hirmiyê de ku boksor pê antreman dikin
kabağı kundirê stûreq bot/nd
1. hermî, darhirmî (Pirus Communis) bot/m 2. hermî, karçik, girsikm 3. keregêj, xirexavî, bale (argo)
armut gibi fehmkor, bêfehm
fehmkor, bêfehm
Keregêj. Xirexavî. Famkor. Bêfehm.
armut kabağı kundirê stûreq (botanîk)
armut piş ağzıma düş Xwediyê xwarina haziro. Tirala bin dara xurmê tu dibêjî hema bila ji kulekê de bê bikeve devê min. Kesranê bin dara xurmê.
armut piş ağzıma düş! tu dibêjî hema bila ji kulekê de bê bikeve devê min
tu dibêjî hema bila ji kulekê de bê bikeve devê min
armut top goga çermîn a di şeklê hirmiyê de ku boksor pê antreman dikin
armutun iyisini ayılar yer petêxa zer para kûsiyan, jina çê jina mêrê xerab e
petêxa zer para kûsiyan e, jina çê jina mêrê xerab e
armutun sapı var, kirazın çöpü var demek goşt bê hestî tune bûn, eyb anîn ser her tiştî
armutun sapı var, üzümün çöpü var demek goşt bê hestî tune bûn, eyb anîn ser her tiştî
goşt bê hestî tune bûn, eyb anîn ser her tiştî
armuz derz (valahiya ku di kêleka texteyên keştiyan de tê pê)
derz (valahiya ku di kêleka texteyên keştiyan de tê pê) m
arnavut 1. Amewid, Alban (kesêji gelê Ar nawid) 2. Arnawid (tiştê ku xweserî Amawidan e) rd
cigeri kezeba sorkirî (cîgera ku di taweyê de tê sorkirin) nd
biberi îsota sor a tûj nd
1. Arnewid, Alban (kesê ji gelê Arnawid) nd/nt 2. Arnawid (tiştê ku xweserî Arnawidan e) rd
arnavut biberi îsota sor a tûj nd
arnavut ciğeri kezeba sorkirî (cîgera ku di taweyê de tê sorkirin) nd
arnavut darısı gewşîr (botanîk)
gewşîr bot/nd
arnavut kaldırımı peyariya berkin (peya rêya ku bi kwvirên gir û hûr û bi awayekî serobero hatiye çêkirin) nd
peyariya berkirî (peyarêya ku bi kevirên gir û hûr û bi awayekî serobero hatiye çêkirin) nd
arnavutça Arnewidî, Arnawidkî
Arnewidî, Arnawidkî m
arnavutlaşmak Arnawid bûn
Arnawid bûn l/ngh
arnavutluk Arnewidîstan, Albaniya
Arnewidistan, Albaniya m
arnika gulepijmin aroma bêhna xweş, aroma nı
gulepijmîn bot/m
aroma bêhna xweş, aroma m
aromatik bêhnxweş rd
bêhnxweş rd
arp bnr harp (II)
bnr harp (II)
arpa 1. ceh (Hordeum vulgare) bot/n 2. ceh (teneyên vê riwekc) n
ceh; hordeum
suyu bîra m
1. ceh (Hordeum vulgare) bot/n 2. ceh (teneyên vê riwekê)n (bir)
arpa boyu kadar gitmek bi qandî serê derziyê neçûn
arpa boyu (kadar) gitmek Bi qasî serê derziyê çûn.
arpa boyu kadar gitmek bi qandî serê derziyê neçûn
arpa ekmeği nanê cehîn
arpa ektim darı çıktı me genim avêt me ceh hilanî, me lolo kir lêlê hat
me genim avêt me ceh hilanî, me lolo kir lêlê hat
Me lolo kir lêlê hat. Me genim danî ceh hilanî.
arpa ek­meği nanê cehîn
arpa kumrusu gibi düşünmek wekî diya bûka bêcihêz ketin mitaleyan
arpa şehriye şihîreya kundirokî
şihîreya kundirokî
arpa soğanı kixs, kixse, kixsik, fîsqe
arpa suyu bîra
arpaçay Zarûşad (Navçeyeke girêdayî Qersê)
arpacı 1. cchfiroş 2. cehkir, bikirê ceh
1. cehfiroş 2. cehkir, bikirê ceh nd/nt
arpacı kumrusu gibi düşünmek wekî diya bûka bêcihêz ketin mitaleyan
Wekî diya bûka bêcihêz ketin mitaleyan.
arpacık 1. bûkik, bênav, bitik (pizrika ku di keviya palika çav de dertê) 2. livik, niçik (li vika çek û sîlehan) 3. şihîreyê di şeklê ceh de (II) gezik, gazik, niçik, morik *tü­feğin arpacığı niçika tivingê
1. bûkik, bênav, bîtik (pizrika ku di keviya palika çav de dertê) 2. livik, niçik (livika çek û sîlehan) 3. şihîreyê di şeklê ceh dem
arpacık (ii) gezik, gazik, niçik, morîk * tüfeğin arpacığı niçika tivingê m
arpacık soğanı kixs, kixse, kixsik, fisqe m
arpacılık cehfiroşî
cehfiroşî m
arpağan cehdasî, cehê derewin
cehdasî, cehê derewîn bot/m
arpalama 1. nexweşîneke ku di piyên hes­pan de çê dibe û hesp ji berê nikarin bi hê sanî bi rê de herîn 2. bi ceh ketin, bi êm ketin (perçifîna ku ji ber zêdexwarina ceh diqewime)
1. nexweşîneke ku di piyên hespan de çê dibe û hesp ji berê nikarin bi hêsanî bi rê de herin 2. bi ceh ketin, bi êm ketin (perçifîna ku ji ber zêdexwarina ceh diqewime) m
arpalık 1. zeviya ceh 2. kewara ceh, cehê ku ceh lê tê danîn 3. inab (nîşana ku jiyê hey­wan dide nîşan) 4. pere, xurike, kelepûr (kincên ku meh bi meh didin erkedarên olî mîna miftiyan) 5. tehsîsata ku didan dê, xwişk, keçên padîşahan 6. kes an jî cihê ku jê havilê bêbergîdan tê bidestxistin, arpalix (mec)
1. zeviya ceh 2. kewara ceh, cehê ku ceh lê tê danîn 3. inab (nîşana ku jiyê heywan dide nîşan) 4. pere, xurike, kelepûr (kincên ku meh bi meh didin erkedarên olî mîna miftiyan) 5. tehsîsata ku didan dê, xwişk, keçên padîşahan 6. kes an jî cihê ku jê havilê bêbergîdan tê bidestxistin, arpalix (mec)m
arpalık yapmak bi awayekî dom dar ji cihekê berjewendî bi dest xistin
bi awayekî domdar ji cihekê berjewendî bi dest xistin
(Cihek) kirin wek xana bavê xwe. Bi awayekî domdar ji (cihekî) berjewendî bi dest xistin.
arpası az gelmek I) Lêdana ku xwar hindik bûn. II) Hindik ceza lê hatin birîn.
arpası çok gelmek tor û bor bûn, hêç bûn
tor û bor bûn, hêç bûn
Tor û bor bûn. Hêç bûn.
arpej arpej (mûzîk)
arpej mzk/m
arş (I) erş (li gorî baweriya ola îslamê qata herî jor a asîman) n (II) bimeş, marş (li leşkerîyê fermana meşê) b
arş (i) erş (li gorî baweriya ola Îslamê qata herî jor a asîman) n
arş (ii) bimeş, marş (li leşkeriyê fermana meşê) b
arsa erse, pag m
erse, pag m
arşe 1. arşe, jiya kemane 2. arşe (yaya hesina ku ber bi jor ve cereyanê dide amyarên
1. arşe, jiya kemanê 2. arşe (yaya hesina ku ber bi jor ve cereyanê dide amyarên mîna tren, troleybus, tramweyê) m
arsenik arsenîk, zemîx, elementeke ku nimroya wê ya atomê 33, giraniya wê ya atomî 74,91, siftiya wê 5,7 û di 450° C'yî de sib lîme dibe û kurtebêjeya wê As ye kîm/m arsıulusal
arsenîk, zernîx, elementeke ku nimroya wê ya atomê 33, giraniya wê ya atomî 74,91, siftiya wê 5,7 û di 450¼ C’yî de siblîme dibe û kurtebêjeya wê As ye kîm/m
arşidük nasnavê prensên ku ji malbata împaratoriya Awisturyayê bûn
nasnavê prensên ku ji malbata împaratoriya Awisturyayê bûn
arşın gaz, arşin (pîvanek e ku 68 cm ye)
gaz, arşin (pîvanek e ku 68 cm ye)m * Haleb orda ise
arşın burada Şam dûr e qey mişar jî dûr e
arşınlama 1. gazkirin, arşinkirin 2. erdpî van m
1. gazkirin, arşinkirin 2. erdpîvan m
arşınlamak 1. gaz kirin, arşin kirin 2. erdpîvan (gera bêmebest û armanc)
1. gaz kirin, arşin kirin 2. erd pîvan (gera bêmebest û armanc) l/gh
arşınları açmak Bi gavên mezin meşîn.
arsıulusal navneteweyî rd
arşiv arşîv, belgedank
arşîv, belgedank m
arşivci arşîvvan, arşîvger
arşîvvan, arşîvger nd/nt
arşivleme arşîvkirin
arşîvkirin m
arşivlemek arşîv kirin
arşîv kirin l/gh
arsız 1. kanc, bêşerm, bêfedî, bêar *arsız çocuk=zarokê bêşerm 2. çavbirçî 3. bêar (ji bo riwekên ku pir zû zêde dibe) rd/nd
1. kanc, bêşerm, bêfedî, bêar * arsız çocuk zarokê bêşerm 2. çavbirçî 3. bêar (ji bo riwekên ku pir zû zêde dibe) rd/nd
arsiz arsiz bi awayekî bêşerm û fedî
arsız arsız bi awayekî bêşerm û fedî
arsızlanmak kanc bûn, bêşerm bûn l/ngh, bêarî kirin
kanc bûn l/ngh, bêşerm bûn l/ngh, bêarî kirin l/gh
arsızlaşmak kanc bûn, bêşerm bûn, bêar bûn
kanc bûn l/ngh, bêşerm bûn, bêar bûn l/ngh
arsızlık kancî, bêşermî, bêarî
kancî, bêşermî, bêarîm
arsızlık etmek bê şermî kirin
bêşermî krin
arslan şêr zo/nt
şêr zo/nt
art 1. pişt, paşî, paş, par, dû, dûv, pey 2. rûyê tiştekî yê din nd/rd
1. pişt, paşî, paş, par, dû, dûv, pey 2. rûyê tiştekî yê din nd/rd
art arda li pey hev, li dû hev, peyapey
li pey hev, li dû hev, peyapey
art arda teker tekere paşî (te­kere paşî yê ku bisîkletê dide ajotin)
art avurt paş gep ant
art avurt ünsüzü dengdara paş-esmandevî rz
art bölge paşeherêm, hînterland
paşeherêm, hînterland m
art çıkışlı paşderkî rz
art çıkışlı yüksek bilinda paşderkî rz
art damak paşesmandev, paşpanika dev
paş-esmandev, paşpanika dev ant
art damak ünsüzü dengdara paş-esmandevî rz
art damaksıl paşesmandevî rz/rd
paş-esmandevî rz/rd
art düşünce esil niyet
art edat paşdaçek rz/m
paşdaçek rz/m
art elden di ker de, di bin re
art eteğinde namaz kıl li ser dawa (yekî) nimêj dibe
li ser dawa (yekî) nimêj dibe
art eteğinde namaz kılınmak (Yek) di nimêj û taeta xwe de ye. (Yek) kesekî qenc û dilpak e.
art kafa patik artma zêdebûn, buhabûn
patik m
art niyet fikra xerab nd
fikra xerab nd
esil niyet
art ses paşkî rz/m
paşkî rz/m
art teker tekerê paşî (tekerê paşî yê ku bisîkletê dide ajotin)
art ünsüzü dengdara paşesmandevî rz
dengdara paşesmandevî rz
art zamanlı dil bilimi zimannasiya diyakronik rz
diyakronik rd
diyakronîkrd
art zamanlı dil bilimi zimannasiya diyakronîk rz
art zamanlılık diyakronî aruz erûz wj/m
diyakronî m
arta kalmak li paş man, veman, li pey man
li paş man, veman, li pey man
artağan 1. bêrdar, bixêr û bêr, bibereket 2. bi xêr û bêr, bibereket (tiştê ku zêde dibe) rd
1. bêrdar, bixêr û bêr, bibereket 2. bixêr û bêr, bibereket (tiştê ku zêde dibe) rd
artağanlı bêrdarî, bereket
bêrdarî, bereket m
artçı 1. paşing, paşbir, paşîvan, paşmêr, dimdar lşk/n 2. dûajo, paşhatî (tevger an jî hunermendê ku rêbazeke raborî berde wam dike) rd
1. paşing, paşbir, paşîvan, paşmêr, dimdar lşk/n 2. dûajo, paşhatî (tevger an jî hunermendê ku rêbazeke raborî berdewam dike) rd
artçıl peyhate *artçıl deprem=hejeka pey hate m
peyhate * artçıl deprem hejeka peyhate m
artçılık paşingî, paşbirî, paşîvanî, paşmêrî lşk/m
paşingî, paşbirî, paşîvanî, paşmêrî lşk/m
arter 1. damara xwînber ant. 2. riya ku çûnehata wê pir e (mec)
1. damara xwînber ant 2. riya ku çûnehata wê pir e (mec) m
artezyen artezyen, bîra artezyenê
artezyen, bîra artezyenê m
artı 1. zêdek (+) mat/m 2. zêdek, pozîtîf (hejmara ku ji sifîrê mezintir e û li berê nîşana (+) heye (fzk/mat) rd
1. zêdek (+) mat/m 2. zêdek, pozîtîf (hejmara ku ji sifirê mezintir e û li berê nîşana (+) heye (fzk/mat)rd
artı arası kesilmemek atle nekirin, atlebûn tune bûn, venekirin * bir kaç gündür yağmurun ardı arası kesilmedi ev çend roj in ku baranê venekiriye
artı sayı jimara zêdek, jimara pozîtîf
jimara zêdek, jimara pozîtîf
artı uç pozikê pozîtîf, anot kîm/m
pozikê pozîtîf, anot kîm/m
artık (I) 1. bermayî, jibermayî *artık ye­mek=xwarina bermayî n 2. bermayî n, *yemek artığı=bermayê xwarinê, avriyên xwarinê 3. ber­mayî (jêmayê tiştekî ku hatiye xerckirin) n 4. zêde (II) êdî, indî, êdin, eydî, hew, nema *artık gelmez=êdî nayê, nema tê
artık (i) 1. bermayî, jibermayî * artık yemek xwarina bermayî n 2. bermayî n, avrî m (xwarina mayî) * yemek artığı bermayê xwarinê, avriyên xwarinê m 3. bermayî (jêmayê tiştekî ku hatiye xerckirin) n 4. zêde * artık mal malê zêde rd
artık (ii) êdî, indî, êdin, eydî, hew, nema * artık gelmez êdî nayê, nema tê h
artık değer zêdebarî, serbar ab/m
zêdebarî, serbar ab/m
artık emek keda zêde ab/nd
keda zêde ab/nd
artık gün roja zedê (ji çar salan ku rojek li meha reşemiyê/sibatê zêde dibe û dibe 29 roj) nd
roja zêdê (ji çar salan ku rojek li meha reşemiyê/sibatê zêde dibe û dibe 29 roj) nd
artık mal malê zêde rd
artık yıl sala zêde (ji çar salan carekê sala ku 366 roj dikişîne)
sala zêde (ji çar salan carekê sala ku 366 roj dikişîne) nd
Gibîse. Sala zêde.
artıklamak bermayî hiştin (ji xwarinê)
bermayî hiştin (ji xwarinê) l/gh
artılgan sıfat rengdêra zêdedar rz/nd
rengdêra zêdedar rz/nd
artım zêdebayî, pirbûnî m
zêdebayî, pirbûnî m
artımlı 1. pêketî, zêdekirî *artımlı pirinç=birincê pêketî rd
1. pêketî, zêdekirî * artımlı pirinç birincê pêketî rd
artın katyon kîm/m
katyon kîm/m
artırıcı zêdeker rd
zêdeker rd
artırılmak hatin zêdekirin l/tb
hatin zêdekirin l/tb
artırım danehev, tasarûf
danehev, tasarûf m
artırma 1. danhev 2. zêdekirin, tesarûfkirin 3. zêdekirin, buhakirin (li serê zêdekirin)
1. danhev 2. zêdekirin, tesarûfkirin 3. zêdekirin, buhakirin (li serê zêdekirin) m
artırmak 1. zêde kirin, pir kirin, dan hev 2. buha kirin, li ser (yekî) zêde kirin, lê zêde kirin *fiyatı artı­rıp malı aldı=fiyet li ser me zêde kir û mal kirî *kirayı artırdı kirê=li me zêde kirî 3. dest lê girtin l/b w, tesarûfkirin 4. zêde kirin, pê de çûn *sen edep­sizliği adamakıllı artırdın=te bêedebiya xwe heycar zêde kir
1. zêde kirin, pir kirin, dan hev l/gh 2. buha kirin l/gh, li ser (yekî) zêde kirin l/bw, lê zêde kirin l/bw * fiyatı artırıp malı aldı fiyet li ser me zêde kir û mal kirî * kirayı artırdı kirê li me zêde kiri 3. dest lê girtin l/bw, tesarûf kirin l/gh 4. zêde kirin l/gh, pê de çûn l/bw * sen edepsizliği adamakıllı artırdın te bêedebiya xwe heycar zêde kir
artış zêdebûyîn, pirbûyîn
zêdebûyîn, pirbûyîn m
artist 1. hunermend, artîst (ji bo kesê ku wa rekî hunerên ciwan ji xwe re kiriye pîşe) 2. artîst (kesê ku li cihê heng û bezmê pêş daniyê dike)
1. hunermend, artîst (ji bo kesê ku warekî hunerên ciwan ji xwe re kiriye pîşe) 2. artîst (kesê ku li cihê heng û bezmê pêşdaniyê dike) nd/nt
artist gibi (kesê) bi bejn û bal, bedew û lihevhatî, eynî artîst e
(kesê) bi bejn û bal, bedew û lihevhatî, eynî artîst e
artistik hunerane, artîstîk rd
hunerane, artîstîk rd
artistlik 1. hunermendîtî 2. artîstî
1. hunermendîtî 2. artîstî m
artma zêdebûn, buhabûn m
artmak (I) heqîba mezin nd (II) 1. zêde bûn, pir bûn 2. zêde man, ji ber man, jê zêde man *yemek arttı=xwarin zêde ma, xwarin ji ber ma 3. (fiyet) zêde bûn, buha bûn, rabûn, hatin serê *malın değeri artmış mı?=pere hati­ye ser mal? *arsanın fiyatı artı=buhayê erseyê zêde bû
artmak (i) heqîba mezin nd
artmak (ii) 1. zêde bûn, pir bûn 2. zêde man, ji ber man, jê zêde man * yemek arttı xwarin zêde ma, xwarin ji ber ma 3. (fiyet) zêde bûn, buha bûn, rabûn, hatin serê * malın değeri artmışmı? pere hatiye ser mal? * arsanın fiyatı artı buhayê erseyê zêde bû
aruz erûz wj/m
aryanizm Aryanîzm (mezhebeke filehî ku di sedsala IV de ji hêla keşe Arius ve ha­tiye avakirin û xwedantiya ısa red dike)
Aryanîzm (mezhebeke filehî ku di sedsala IV. de ji hêla keşe Arius ve hatiye avakirin û xwedantiya Îsa red dike) m
arz (I) 1. pêşkêşî, derpêş, berpêyî 2. ragihandin, vegotin (ji bo meqamekî bilind)m (II) ber, berayî, fırehî (III) zemîn, rûzemîn, erd, rûyê erdê arzanî berkî, beraykî rd
1. pêşkêşî, derpêş, berpêyî 2. ragihandin, vegotin (ji bo meqamekî bilind)m
arz (ii) ber n, berayî m, firehî m
arz (iii) zemîn, rûzemîn, erd, rûyê erdê m
arz etmek 1) pêşkêş kirin, derpêş kirin, qedimandin 2) bi giramî ragihandin, dan za­nîn, erz kirin
1) pêşkêş kirin, derpêş kirin, qedimandin 2) bi giramî ragihandin, dan zanîn, erz kirin
arz ve talep pêşkêşî û daxwazî, erz û telep
pêşkêşî û daxwazî, erz û telep
arzanî berkî, beraykî rd
arziyat erdnasî, jeoloji
erdnasî, jeolojî m
arzu 1. arezû, arzû, xwestin, kam 2. hewes, dilxwazî
1. arezû, arzû, xwestin, kam 2. hewes, dilxwazîm
arzu duymak dil xwestin, arzû kirin
dil xwestin, arzû kirin
arzu etmek arzû kirin, dil kirin
arzû kirin, dil kirin
arzuhal daxwazname, erzûhal
daxwazname, erzûhalm
arzuhal gibi (ve­ya kadar) wekî erzûhalê (ji bo pir dirêji ya tiştekî)
arzuhal gibi wekî erzûhalê (ji bo pir dirêjiya tiştekî)
arzuhal kadar wekî erzûhalê (ji bo pir dirêjiya tiştekî)
arzuhalci daxwaznamenivîs
arzuhalcı daxwaznamenivîs nd/nt
arzuhalcilik daxwaznamenivîsî
arzuhalcılık daxwaznamenivîsî m
arzulama arzûkirin, dilxwestin
arzûkirin, dilxwestin m
arzulamak arzû kirin, dilê (yekî) xwes­tin
arzû kirin l/gh, dilê (yekî) xwestin l/bw
arzulu arzûdar, arzûmend, lavakar, minêkar, xwezdar rd
arzûdar, arzûmend, lavakar, minêkar, xwezdar rd
ar 1.ateş. 2.ar, haya.
kîm Ar (argon’un kısaltması)
rd 1. keskin, acı, zehir zemberek, çok sert (içecek ve yiyecekler için) * sirkeyeke ar keskin sirke * meya ar sert şarab 2. keskin, yoğun, ağır (koku için; boğucu) * bêhneke ar ağır bir koku
n un * arê me nemabû unumuz bitmişti
n 1. ateş, od 2. ateş (tutuşmuş olan cisim) 3. ateş (ısıtma veya pişirme için kullanılan yer veya araç) 4. ateş (vücut ısısı) 5. ateş (tehlike, felâket) * hûn xwe diavêjin nav ar kendinizi ateşe atıyorsunuz 6. ocak şenliği
m ar, ut, haya, utanç duyma
bi konê (an jî kevnê) te bikeve evin barkın yansın, ateşlere gelesin
ar (iv) m ar (yüzey ölçü birimi)
ar bûn l/ngh 1. keskinleşmek 2. yoğunlaşmak (koku için)
keskinleşmek
ar dadan l/gh ateş yakmak
ateş yakmak
ar kirin keskinleştirmek
ateş yakmak
ar kirin (i) l/gh 1. keskinleştirmek 2. yoğunlaştırmak
ar kirin (ii) l/gh ateş yakmak
ar û civ telâş
ar û dû yakacak
ar û vij hararetli telâş
ara (yekî) tune bûn uslanmak nedir bilmemek
ara cûnê li devê qûnê hem kaçar hem davul çalar (çekindiği işi yapmaktan vaz geçmez)
araban kurdî mzk araban Kürdî (müzik makamı)
arabesk mzk 1. arabesk 2. as girişik bezeme, arabesk
arabeskî mzk/m arabesklik
arag rd yavaş hareket eden, tembel
aragonît jeo/m aragonit
arajman mzk/m arajman
aram rd 1. sakin (durgun, dingin, hareket etmeyen) 2. sükûnetli 3. huzurlu 4. istikrarlı
aram bûn huzur bulmak, sakinleşmek.
l/ngh 1. sakinleşmek 2. yatışmak 3. sükûn bulmak 4. dinginleşmek, limanlaşmak
1) sakinleşmek, sakin olmak, sakin duruma gelmek 2) yatışmak 3) sükûn bulmak 4. dinginleşmek
aram girtin l/gh sakinleşmek
sakinleşmek
aram kirin l/gh sakinleştirmek
arambexş huzur veren.
nd/nt huzur verici, huzur veren
arambexşî m huzur vericilik, huzur verme
arambûn m 1. sakinleşme 2. yatışma 3. sükûn bulma 4. dinginleşme, limanlaşma
arambûyî rd 1. sakinleşmiş 2. yatışmış 3. sükûn bulmuş 4. dinginleşmiş
aramdar huzur verici, sakinleştirici, müsekkin.
rd sakin, müsekin, teskin edici
aramdarî m sakinlik
aramgeh m dinlenme salonu
aramgirtî rd sakinleşmiş olan
aramgirtin m sakinleşme
aramî m 1. sakinlik, sükûnet 2. durgunluk, dinginlik 3. huzur * aramiya herêmê têk nebin bölgenin huzurunu bozmayın 4. istikrar, kararlılık
aramîdar rd istikrarlı, kararlı
aramîdarî m istikrarlılık, kararlılık
aramîya kar û xebatê çalışma huzuru
aramkêş rd istikrar isteyen, huzur isteyen
aramkirin m sakinleştirme
aramoş rd sakin (huysuzluğu, rahatsızlığı azalmış veya geçmiş olan)
aramoş bûn l/ngh sakinleşmek, yatışmak (coşku, sinir, korku için; etkisi azalmak)
aramoş kirin l/gh sakinleştirmek, yatıştırmak
aramoşbûn m yatışma, sakinleşme (coşku, sinir, korku için; etkisi azalma)
aramoşbûyîn m yatışma, sakinleşme
aramoşkirin m sakinleştirme, yatıştırma
aramparêzî fel/m dingincilik
aramwer rd sakin, soğukkanlı
aramwerî m sakinlik, soğukkanlılık
aramxane m huzur evi
aran (i) biy/m 1. uyarım, tembih 2. ayartı
aran (ii) m 1. ova, sıcak ova 2. yayla 3. çöl, ıssız, tenha
aran (iii) m sızı, incitme
aranbar rd uyarılgan
aranbarî m uyarılganlık
arandar rd/nt kışkırtıcı, provakatör
arandarî m kışkırtıcılık, provakötürlük
arandî (i) biy/rd uyarılmış
arandî (ii) rd sızlatılmış
arandî (iii) rd 1. kışkırtılmış 2. tahrik edilmiş 3. ayartılmış olan
arandin (i) biy/m uyarma
biy l/gh uyarmak, tembih etmek
arandin (ii) m sızlatma, incitme
l/gh sızlatmak, incitmek
arandin (iii) m 1. kışkırtma, kışkırtış, tahrik etme 2. tahrik etme (cinsel duygularını artırma) 3. ayartma, baştan çıkarma
l/gh 1. kışkırtmak, tahrik etmek, ateşlemek 2. tahrik etmek (cinsel duygularını artırmak) 3. ayartmak, baştan çıkarmak
arane rd kartaloş, kartaloz
aranje mzk/m aranje, düzenleme
aranje kirin l/gh aranje etmek, düzenlemek
aranjekirî m aranjeli, düzenlenmiş olan
aranjekirin m aranje etme, düzenleme
araq rakı.
araq (i) m rakı
araq (ii) m ter
araq dan l/gh terlemek
araqdan m terleme
araqdayî rd terli
araqdayîn m terleniş
araqfiroş nd/nt rakıcı (rakı satıcısı)
araqfiroşî m rakıcılık
araqgeh m meyhane
araqgêr n saki (içki toplantılarında içki dağıtan kimse)
araqgêrî m sakilik
araqî bot/m bir tütün cinsi
araqker nd/nt rakıcı (rakı imalatçısı)
araqkerî m rakıcılık
araqvexwer nd/nt 1. rakıcı, rakı içicisi 2. içkici
araqvexwerî m 1. rakı içiciliği 2. içkicilik
araqxur nd/nt 1. içkici 2. ayyaş, alkolik
araqxurî m 1. içkicilik, rakı içiciliği 2. ayyaşlık
ararot mama.
m mama
arase m pazar yeri
arasîte rd süslü, süslenmiş
arask donatı, teçhizat.
arasta m arasta (çarşıda aynı işi yapan esnafların bulunduğu bölüm)
araste rd 1. donatma 2. temiz, pak
m 1. yönelim, yöneltim 2. yönelme 3. güdüm
araste Araste
araste bûn 1) donanmak 2) temiz veya pak olmak
araste bûn (i) l/ngh 1. yönelmek 2. güdümlenmek
araste bûn (ii) l/ngh donanmak
araste kirin donatmak
araste kirin doğrultmak, yöneltmek
araste kirin (i) l/gh 1. doğrultmak, yöneltmek 2. yönlendirmek 3. güdümlemek
arastebûn (i) m 1. yönelme 2. güdümlenme 3. güdümlülük
arastebûn (ii) m donanma
arastebûyî (i) rd 1. yönelik, dönük, yönelmiş 2. güdümlenmiş olan
arastebûyî (ii) rd donatımlı, donatılmış
arastebûyîn (i) m 1. yöneliş 2. güdümleniş
arastebûyîn (ii) m donanma
arastek m projektör, gösterici
m donatı, donatma
arasteker nt/nt 1. yöneltici 2. yönlendirici
arastekerî m 1. yönelticilik 2. yönlendiricilik
arastekirî (i) rd 1. yönelik, yöneltilmiş, doğrultmuş 2. yönlendirilmiş 3. güdümlü * fişeka arastekirî güdümlü mermi 2. mec güdümlü * aboriya arastekirî güdümlü ekonomi
arastekirî (ii) rd donatımlı, donatılmış olan
arastekirin (i) m 1. doğrultma, yöneltme 2. yönlendirme 3. güdümleme
arasteyî rd yönelik
arasteyî (...) kirin geze almak (tüfeği hedefe doğrultmak)
arasteyî (tiştekî) bûn (mec) yönelmek * tawanbarî arasteyî min bûn suçlamalar bana yöneldi
arasteyîbûn m yönelme
l/ngh yönelmek
arastî rd 1. donatık, donatımlı, donanmış 2. bezeli, bezenik, bezekli, bezemeli, süslü
arastin m 1. donatma, donama, donatım 2. bezeme, süsleme, süs, bezekleme
l/gh 1. donatmak, donamak, teçhiz etmek 2. bezemek, süslemek, bezeklemek
arastinî rd tezyinî, bezemeyle, süslemeyle ilgili
arav bulaşık suyu.
m saye (koruma, yardım) * ez bi arava te hatim vir senin sayende ben buraya geldim
arav (i) m 1. boğada, küllü su (küllü çamaşır yıkama suyu) 2. atık su
arav (ii) rd 1. artık 2. atık su
arav (iv) m lav * ji devê tendûrekê agir û arav dertê volkanın ağzından ateş ve lav çıkıyor
aravî (bu, şu, o) sayede
aravî (i) rd bulanık
aravî (ii) nd sayesinde
aravtarav rd didik didik
aravtarav bûn l/ngh didik didik olmak
aravtarav kirin l/gh didik didik etmek, altını üstüne getirmek, bakmadık yer bırakmamak
aravtaravbûn m didik didik olma
aravtaravbûyî rd didik didik olmuş, altını üstüne getirilmiş olan
aravtaravkirî rd didik didik edilmiş
aravtaravkirin m didik didik etme, altını üstüne getirme, bakmadık yer bırakmama
aravtin m süzme
l/gh süzmek
arawak rd durgun, dingin
araz fel/m ilinek
arazî (i) fel/rd ilineksel
arazî (ii) n 1. arazi 2. jeol yerey
arbeşk jeo/nd 1. çakmak taşı 2. düven dişi
arbing bnr hevring
arbûn m 1. keskinleşme 2. keskinlik, sertlik 3. yoğunlaşma (koku için)
arbûnî m keskinlik * arbûniya sirkeyê qirika min şewitand sirkenin keskinliği genzimi yaktı
arbûyî rd keskinleşmiş
arc bot/m bambu (Bambusa vulgaris)
arçal rd yaramaz
arçalî rd yaramazlık
arçalî kirin yaramazlık etmek (veya yapmak)
ard m un
ard pê werkirin l/bw unlamak
unlamak
ard tê gerîn l/bw unlanmak
unlanmak
ardadan m ateş yakma
ardam m bir karasaban parçası
ardçunik m ekmek açmada kullanılan un
arde n korkuluk (merdiven korkuluğu)
ardê birinc pirinç unu
ardê cehînî 1) bitmek bilmeyen 2) kalitesiz
ardel rd kapı bekçisi
ardelîng m un oluğu
ardemişar m talaş (testere ile biçilen şeylerden dökülen kırıntılar)
arderûn bnr mertoxe
ardewsk m bir hamurlu tatlı
ardexwê m hayvanlara verilen un tuz karışımı yem
ardfiroş nd/nt uncu (un satan)
ardfiroşî nd/nt unculuk (un satma işi)
ardî m kök
ardîdank m küllük
ardik (i) n irmik
ardik (ii) m 1. talaş (testere ile biçilen şeylerden dökülen kırıntılar) 2. rd ardak (içten çürümeye yüz tutmuş ağaç)
ardîlosk m irmik ve pekmezden yapılan helva
ardim m 1. yardım 2. yardım (bağış, iane)
ardim dan yardım vermek, yardımda bulunmak
ardim dan (yekî) birine yardım vermek, yardımda bulunmak
ardim kirin yardım etmek (veya yapmak)
ardimker nd/nt yardımcı
ardimkerî m yardımcılık
ardimsk m bir yemek adı
ardîn rd 1. unlu 2. undan, un gibi
ardîya (yekî) danîn kökünü kurutmak/kazımak
ardiye m kiler
ardkir nd/nt uncu (un alan)
ardkirî m unculuk (un alma işi)
ardmalik m değirmenci süpürgesi
ardpêwerkirin m unlama
ardpîçk m bir tür un helvası
ardtêgerîn m unlanma
ardû katı yakıt.
nd 1. yakacak 2. tutuşturucu yakacak
ardûk nd yakacak
ardûn m bir tür yemek
ardûvaz jeo/m kayağan taş
ardvan nd/nt uncu
ardxavk m 1. eleğin üstünde biriken un 2. unu kızgın yağdan kızartılarak yapılan bir yemek, bazen ceviz de katılır
arê çel çocuk doğduktan sonra 40 gün boyunca evden ateş çıkarılmaz; eğer o esnada ateş verilirse çocuğun azgın olacağına inanılır. Çocuğun kırkı çıktıktan sonra "arê çel" olayı biter.
arê xwe bêjing kiriye, kapeka xwe rêtiye ununu elemiş, eleğini asmış
arê zêran jê çêdibe 1) altın babası olmak 2) altın kesmek, para kesmek, para basmak (çok zengin olmak veya para kazanır olmak)
arena arena
m arena
arênc m beze (hastalıklardan dolayı koltuk altlarında ve etek yerinde çıkan beze)
areng bnr soring
areometre m sareometer, sıvıölçer
arêşe m 1. sorun 2. karışıklık
arestekirin (ii) m donatma
l/gh donatmak
arêx m özek ağacı
arezû m 1. istek, arzu, temeni 2. psî istek, arzu (belirli bir ihtiyacı karşılayacağı düşünülen nesne veya duruma karşı duyulan özlem)
arezû kirin l/gh 1. istemek, arzulamak, istek duymak 2. mec arzulamak, çıldırmak * ji bo ku wêneyê we çêbike, pir arezû dike resminizi yapmak için çıldırıyor
temenni etmek
arezûdar rd istekli, arzulu
arezûdar bûn l/ngh isteklenmek
arezûdar kirin l/gh isteklendirmek
arezûdarbûn m isteklenme
arezûdarbûnî m isteklenme, istekleniş
arezûdarî m isteklilik
arezûdarkirin m isteklendirme
arezûkirî rd arzulanmış, istek duyulmuş olan
arezûkirin m 1. isteme, arzulama, istek duyma 2. mec arzulama, çıldırma
arezûmend rd istekli
arezûmend bûn l/ngh isteklenmek
arezûmend kirin l/gh isteklendirmek
arezûmendbûn m isteklenme
arezûmendbûnî m istekleniş
arezûmendî m isteklilik
arezûmendkirin m isteklendirme
arfirk m yal
arga m akçadağ
arganot zo/m arganot (Argonauta argo)
argind m şömine
argo m argo
argon ateş rengi.
argon (i) nd ateş rengi
argon (ii) kîm/m argon (kısaltması Ar)
argud zo/m yonca (Trifolium)
arguda bej bot/nd ateş yoncası
arguherî m dinlenmeden sonra haraket ettirmek, sidik ve dışkısını ettirmek maksadıyla ve tekrar yatırılmak üzere sürünün gezdirilmesi
argûn m 1. ocak, (ateş yakılan çukur) 2. ateş rengi 3. şömine
argûna (yekî) tefandin (temartin an jî vemirandin) ocağını sündürmek, soyunu kurutmak
argûr m meşale
argûşk bademcik.
ant/n bademcik
argûşk (i) ant/m 1. çene 2. çene kemiğinin art kenarı 3. alt çene kemğinin üst çene kemiğiyle birleştiği yer 4. çene, tutaç, tutacak * argûşkê gazê kelpeten çenesi
argûşka (yekî) ketin bademcik hastalığına yakalanmak
arhan m şiddetli sancı
arhandin bnr arihandin
arhane m dişi deve
arî 1.kül. 2.yardım. 3.Hint-Avrupa’lı.
nd 1. Arî 2. rd Arî (Arîlere özgü olan)
rd ari, öz, saf (katıksız)
arî (i) bnr alî (II)
arî (ii) m 1. kül, ateş külü 2. sönmüş ateş külü
arî (iii) m bir tür üzüm hastalığı
arî bûn l/ngh özleşmek, saflaşmak
arî kirin özleştirmek
arî kirin (i) l/gh özleştirmek
arî kirin (ii) bnr alî kirin
arîbûn m özleşme, saflaşma
arîdank m küllük
arif rd arif, varışlı
arifte rd işe yaramaz, çaptan düşmüş
arîfte rd çaptan düşmüş
arîftetî m çaptan düşme
arîg m nezle
arîgeh m ateşgede
arih m 1. sızı, acı 2. ceza
arihan m sızlama, sancıma
arihandî rd sızlatılmış
arihandin acıtmak, ağrıtmak.
m 1. sızlatma, sancıtma 2. sızlatma (çok ağlatmak 3. kızıştırma 4. ıstırap verme
l/gh 1. sızlatmak, sancıtmak 2. sızlatmak (çok ağlatmak 3. kızıştırmak 4. ıstırap vermek
arihîn mg 1. sızlama, sızlayış, sancıma 2. sızlama, sızlayış (çok ağlama)
l/ng 1. sızlamak, sancımak 2. sızlamak (çok ağlamak)
arihseza rd cezaya mustahak olan
arihsezatî m cezaya mustahak olma
arîk m 1. tavan 2. damak
arik m 1. damak 2. tavan
arik (i) m unlu içli köfte
arika dev a jêrîn ant/nd alt damak
arîka kesîban dûyîn nagire fakirlerin yakası bir araya gelmez
arîkar asistan, yardımcı.
bnr alîkar
arîkarî yardım.
bnr alîkarî
arîkarî kirin yardım etmek.
arîkarîxwaz yardımsever.
arikî rz/rd damaksı, damaksıl
arikî bûn l/ngh damaksıllaşmak
arikî kirin l/gh damaksıllaştırmak
arikîbûn rz/m damaksıllaşma
arikîbûyî rz/rd damaksıllaşmış
arikîkirin m damaksıllaştırma
arîkirin m özleştirme
arîle rd kadınsı (kadın davranışlı, kadına benzer erkek)
arîletî m kadınsılık
ariman m dinlenme
arimandî rd 1. dinlendirilmiş 2. sakinleştirilmiş, yatıştırılmış
arimandin m 1. dinlendirme 2. sakinleştirme, yatıştırma
l/gh 1. dinlendirmek 2. sakinleştirmek, yatıştırmak
arimî rd 1.dinlenmiş, istirahat etmiş olan 2. sakinleşmiş, yatışmış
arimîn m 1. dinlenme 2. sakinleşme, yatışma
l/ngh 1. dinlenmek 2. sakinleşmek, yatışmak
arîn m 1. sızlama, sızlayış, sancıma 2. sızlama (çok ağlama) 3. incinme
l/ng 1. sızlamak, sancımak 2. sızlamak (çok ağlamak) * zarok pir ariyaye çocuk çok sızlamış 3. yanmak, incinmek * heta dil neare stêr nabare yürek yanmayana dek göz yaşı dökülmez
arinc m 1. sızı 2. apse
arincak bot/m fındık büyüklüğündeki yumrusu yenilen bir bitki
arîner biy/rd uyarıcı
aring koyun ve keçilerin genel adı.
arîng bot/m katır tırnağı (Genista scoparia)
aring (i) bnr arûng
aring (ii) m kül, ateş külü
aring (iii) m bir tür hayvan hastalığı
aring (iv) m bir tür sepi
aringî (i) rd toprak tadında, tadı bozulmuş olan
aringî (ii) rd ‘aring’ hastalığına yakalanmış olan hayvan
arînîjad nd/rd Arı ırkından olan
arînok (i) rd sızıcı
arînok (ii) m lapa
arioso mzk/m arioso
arîş m anlam
arisandin m sıkma
l/gh sıkmak (basınçla yağını, suyunu, sıvısını çıkarıp akıtmak)
arîşe m 1. sorun, mesele, problem 2. sorun, mesele (güç iş)
arîşen manevi, maneviyat, moral.
m moral
arîşetî m şantaj
arîşetî lê kirin (birine) şantaj yapmak
arîşeyî rd sorunsal
arişî rd manevî
arişt m 1. ilâç 2. talk gibi kullanılan külün altındaki toprak
arişte m sıcak kompres yapmak için haşlanmiş ince bulgur; halk arasında diş ağrısı, romatizmal ağrı ve benzer rahatsızlıklarda kullanılır
arîşte rd çetin, zahmet
aristek m mertek aralığı
arîstokrasî sos/m 1. aristokrasi, soylu erki (aristokratların yönetimi) 2. aristokrasi (soylular sınıfı)
arîstokrasîparêz rd/nd aristokrat (aristokrasi yanlısı)
arîstokrasîparêzî m aristokratlık
arîstokrat rd/nd aristokrat (aristokrasi yanlısı)
arîstokratî m aristokratlık
arîstokratîk rd aristokratik
arîstoparêz nd/nt Aristocu, Aristotelesçi
arîstoparêzî m Aristoculuk, Aristotelesçilik
arîstotelestî m Aristotelescilik, peripatetîzm, gezimcilik
arîstowî nd/nt Aristocu, Aristotelesçi
arîstowîtî m Aristoculuk, Aristotelesçilik
arîtandî rd kemirilmiş
aritandin m 1. kemirme 2. sıyırma
l/gh 1. kemirmek 2. sıyırmak (kazıyarak, silerek üzerinde veya içinde hiçbir şey bırakmamak)
arîtandin m kemirme, kemiriş
l/gh kemirmek
aritî rd 1. kemirik 2. sıyırık, sıyrılmış
arîtî (i) m arılık, saflık
arîtî (ii) m keskinlik (acılık, sertlik, sıvı şeyler ve koku için)
aritîn m 1. sıyrılma 2. kemirilme
l/ngh 1. sıyrılmak 2. kemirilmek
arîtmetîk m 1. aritmetik 2. rd aritmetik (bu bilimle ilgili)
arîtmetîkî rd arîtmetiksel
arîtmî m aritmi
arîtmîk rd aritmik
arîxen emin.
arîxen bûn emin olmak.
arixtek m kâbus, karabasan
ariyayî rd sızlanmış
arîze m arıza, aksama
arîze dan l/gh arızalanmak
arîze kirin l/gh arızalanmak
arıza yapmak
arîzedan m arızalanma
arîzedar rd arızalı
arîzedayî rd arızalı, arızalanmış olan
arîzedayîn m arızalanış
arîzekirî rd arızalı
arîzekirin m arızalanma
arizî rd 1. özel, şahsî, kişiye özel (bir kişiyi ilgilendiren veya kişiye ait olan) * nameya arizî özel mektup 2. özel (resmî karşıtı) * mulkê arizî özel mülk 3. şahsi mal, mülk
arizî bûn l/ngh özelleşmek
arizî kirin l/gh özelleştirmek
arizîbûn m özelleşme
arizîkirin m özelleştirme
arîziman n 1. ari dil 2. rd irani dilli, ari dilinden olan
arizû m arzu
arjantînî rd Arjantinli
arjing n çırpı
arkaîk rd 1. arkaik (eskimiş söz veya eser) 2. arkaik (güzel sanatlarda klâsik çağ öncesinden kalmış)
arkaîzm wj/m 1. arkaizm 2. arkaizm (kullanıldığı çağdan daha eski bir çağdan kalan bir biçimin, bir yapının özeliği)
arkeolog nd/nt arkeolog, kazı bilimci
arkeolojî m arkeoloji, kazı bilimi
arkeolojîk rd arkeolojik, kazı bilimsel
arketîp Kök örnek
arkirî rd keskinleştirilmiş
arkirin m 1. keskinleştirme 2. yoğunlaştırma
arkolk m 1. ölçer, süngü (ateşi karıştırmada kulanılan çubuk) 2. tandır değneği
arkolk tev dan 1) süngülemek 2) sopayla közü karıştırmak
arktîk rd arktik (kuzey kutupla ilgili)
arma m arma
arma bi cih kirin der arma donatmak
arma danîn der arma soymak
arma jê kirin der arma soymak
armador n armador
armanc m 1. nişangâh, hedef (nişan alınacak yer) 2. amaç, erek, gaye, maksat 3. sp kale
armanc kirin l/gh amaçlamak, hedeflemek
armancdar rd amaçlı, gayeli
armancdarî m amaçlılık
armancî rd ereksel
armancîtî fel/m ereklilik
armanckî rd maksatça
armanckirî rd amaçlanmış olan
armanckirin m amaçlama, hedefleme
armancnêr nd/nt hedefçi
armancparêz nd/nt kaleci
armancparêzî m kalecilik
armanczan nd/nt 1. erekçi 2. erekbilimci, teleolog
armanczanî m 1. erekçilik 2. erekbilim, teleoloji
armator nd/nt armatör
armatorî m armatörlük
armatûr der/m armatur
armişt m kül, ateş külü
armonî mzk/m armoni, harmonî
armonîk rd armonik
armonîka mzk/m armonika
armonîkajen nd/nt mızıkacı
armûde m bir armüt cinsi
armûdî rd armudî
armûş n ipek
armûşk m posa
arnawid nd/nt 1. Arnavut 2. rd Arnavut (Arnavutlara özgü)
arnawidbûn m Arnavutlaşma
arnawidî m Arnavutça
arnawidistan m Arnavutluk
arnawidkî m 1. Arnavutça 2. rd/h Arnavutlara özgü veya yaraşır biçimde
aro m salatalık
arode tembel
arode (i) n kazgıç
arode (ii) rd 1. başıboş, şımarık, söz dinlemez ve çok gezen kız veya kadın 2. asalak, aylak (başkalarının sırtında geçinen kimse) 3. tembel
arode bûn l/ngh tembelleşmek
arode kirin l/gh tembelleştirmek
arodebûn m tembelleşme
arodebûyî rd tembelleşmiş olan
arodebûyîn m tembelleşme
arodekirî rd tembelleştirilmiş olan
arodekirin m tembelleştirme
arodetî m 1. asalaklık, aylaklık 2. başıboşluk, şımarıklık 3. tembellik
arodetî kirin tembellik etmek
arok m bir tür köfte
arokî h keskince (içecekler için)
aroma m aroma
aroq m bir tür yemek
arot m kıvamına gelmemiş kömür
arpalix m arpalık (karşılıksız yarar sağlanan yer veya kimse)
arparêz nd/nt ateşperest
arparêzî m ateşperestlik
arpêçk bnr mertoxe
arpej mzk/m arpej
arpêj bnr aşpêj
arpejk rd atik, çevik
arpêşk m çakmak taşı
arpîv nd un ölçen
arq m öğürme
arqîn m öğürme
l/ngh öğürmek
arşe m arşe (keman yayı)
arsenîk (i) bot/m sıçan otu
arsenîk (ii) kîm/m arsenik (kısaltması As)
arsim bj/m nezle, ingin, dumağı bi
arsim (i) n koruk
arsimê ketin nezleye yakalanmak
arsimî rd 1. nezleli, nezle olmuş olan 2. inginlik
arsimî bûn l/ngh nezle olmak
arsimîbûn m nezle olma
arşin m arşın (68 cm ye eşit uzunluk ölçüsü)
arşin kirin l/gh arşınlamak
arşinkirin m arşınlama
arşîv m arşiv
arşîv kirin l/gh arşivlemek
arşîvger bnr arşîvkar
arşîvkar nd/nt arşivci
arşîvkarî m arşivcilik
arşîvker nd/nt arşivleyici
arşîvkerî m arşivleyicilik
arşîvkirî m arşivli, arşivlenmiş olan
arşîvkirin m arşivleme
arşîvvan nd/nt arşivci
arsûk n erzak, gıda
artêş m 1. ordu(bir devletin silâlı kuvvetlerin tümü) 2. ordu (bu topluluğun başlıca bölümlerinden her biri)
artêşa rêzikî düzenli ordu
artêşa sor nd Kızılordu
artêşparêz nd/rd militarist
artêşparêzî m militarizm
artêşxane orduevi.
artêşxerab rd ordubozan
artezyen m artezyen
artilandin m takılmasına neden olma
l/gh takılmasına neden olmak
artilî rd takılı, takılıp kalmış olan
artilîn m takılma (bir yere ilişip kalma)
l/ngh takılmak (bir yere ilişip veya dokunup kalmak)
artîşok enginar.
bot/m 1. enginar (Cynara scolymus) 2. enginar (bu bitkinin ürünü) m
artîst nd/nt 1. artist 2. artist (eğlence yerlerinde gösteri yapan kimse)
artîstî m artistlik
artîstîk rd artistik
arû salatalık.
m hiyar, salatalık
arûf bot/m 1. hıyar (Cucumis sativus) 2. hıyar (bu bitkinin ürünü)
arûg bnr arîk
arûk m bulgurlu köfte
arûng erik.
bot/m 1. kayısı, mışmış (Prunus armeniaca) 2. kayısı, mışmış (bu bitkinin meyvesi)
arûngfiroş nd/t kaysıcı (kayısı satan)
arûngfiroşî m kaysıcılık
arûnî rd 1. huysuz 2. yaramaz, azgın (çocuk)
arûnî bûn l/gh 1. huysuzlaşmak, huysuzlanmak 2. azmak, şımarmak
huysuz olmak
arûnî kirin l/gh 1. huysuzlaştırmak 2. azdırmak, şımartmak
arûnîbûn m 1. huysuzlaşma, huysuzlanma 2. azma, şımarma
arûnîbûyî rd 1. huysuzlaşmış 2. azmış, şımarmış
arûnîbûyîn m 1. huysuzlaşma, huysuzlanış 2. azma, şımarma
arûnîkirî rd 1. huysuzlaştırılmış 2. azdırılmış, sımartılmış olan
arûnîkirin m 1. huysuzlaştırma 2. azdırma, şımartma
arûnîtî m 1. huysuzluk 2. azgınlık (çocuklar için)
arûnîtî kirin huysuzluk etmek
arut m kömür haline gelmiş odun
arvan un, kışlık erzak.
m 1. un 2. unluk buğday
arvan pê werkirin unlamak, un serpmek
arvan tê gerîn unlanmak
arvanê gir nd kalın un, uğra
arvanê gircomî nd razmol
arvanê roja teng kara gün dostu
arvanê sala teng kara gün dostu
arvanê xwe li aş kirin boş konuşmak
arvanekî kêm yekî zêde fark etmez, takmaz
arvanok n un
arvemêr nd/nt itfaiyeci
arvemêrî m itfaiyecilik
arwan, arwane m dişi deve
arwende m ocak, soy
arxafik bnr arxavk
arxav m un, yağ ve şekerin birlikte kızartılmasıyla yapılan bir tatlı
arxavk m 1. omlet, kaykana 2. meyane (doğum yapmış hayvanlara verilen bir yem olup bulgur ya da yarma ununa sıcak su karıştırarak hazırlanılır) 3. bnr mertoxe
arxayîn rd 1. sakin 2. müsterih, rahat, endişeli olmayan
arxayîn bûn müsterih olmak * arxayîn be, ez tiştek nakim müsterih ol, bir şey yapmam
arxetk m kabus
arxeyan rd gamsız, halinden memnun
arxîpel nd takım adalar
arya mzk/m aria
aryan Hint-Avrupalı.
aryanîzm m Aryanizm
arzeba m mevsim rüzgârı
arzel m çardak
arzêl (i) rz gevşek (sıkı veya gergin olmayan) * werîsê arzêl gevşek urgan
arzêl (ii) m 1. çardak (tarla bahçe gibi yerlerde ağaç dallarından örülmüş barınak) 2. çardak (asma gibi bitkilerindallarına sardırmak için direklerle yapılmış yer) 3. çardak, kameriye
arzêl bûn l/ngh (sertlik ve gerginliği bozulmak)
arzêl kirin l/gh gevşetmek
arzêlbûn m gevşeme
arzêlbûyîn m gevşeyiş
arzêlkirin m gevşetme
arzêlokî rd gevşekçe
arzing çırpı.
arzing (i) m çene
arzing (ii) m şehvet
arzingdar rd şehvetli
arzingî rd şehvanî
arzingî bûn l/ngh kösnülmek
arzingîbûn m kösnülme
arzingîtî kösnüllük, şehvaniyet
arzname m dilekçe
arzû m arzu, istek, isteme
arzû kirin l/gh arzulamak, dilemek
arzu duymak, arzu etmek
arzûdar rd arzulu
arzûhal m arzuhal, dilekçe
arzûkirî rd arzulanmış olan
arzûkirin m arzulama, dileme
arzûmend rd 1. arzulu, istekli 2. heveskâr, hevesli
arzûmendî m 1. isteklilik 2. heveskârlık
arzûxwaz rd 1. arzulu, istekli 2. heveskâr, hevesli
arzûxwazî m 1. isteklilik 2. heveskârlık
ar 1. danê hêrayî (navdêr, nêr) toza spî yan gewr ya ku hevîrê nanî jê têt çêkirin, dexlûdanê ku nan jê tê çêkirin (bi taybetî yê ku bi aşî yan destarrî hatiye hêran anku hûr-hûrkirin).
Herwiha: ard, arvan.
ji: Proto-hindûewropî: el- (hêran) Proto-aryayî: ar- (hêran) Avestayî: ar- (hêran) Middle Persian: ār- (hêran) Hotenî: ārr- (hêran) Sogdî: rd (kerayê ari), rdrnk (arî) hoker, rd (ar) Farisî: ārd (ar) Eslê vê peyvê ne farisî ye.Kurdî: hēr- (hêran), ārd (ar), belûçî: ārt (ar), sîvendî: ārde (ar) Hewramî: hār- (hêran), ārdi (ar)... , (Zazakî: ārd) ir Sanskrîtî: ātā (ar) Yewnanî: aleo (hêran) Ermenî: alam (hêran)...Çavkanî: Cheung p.166 Pokorny: 28 f. Hevreh: hêran.
: bêar, bêarî, bêarîtî, bêartî, biar, biarî, biarîtî, biartî, ardar, ardarî, ardarîtî, ardartî, ardêr, ardêrî, ardêrîtî, ardêrtî, arî
ar bi cilên (yekî) ketin (biwêj) ziyan dîtin, gelekî aciz bûn. ji wê bûyerê şûn de agir bi cilên osê jî ket, mala xwe bar kir û ji vî welatî çû.
ar bûn (lêker) no bûn, giran bûn.
ji: ar + bûn
ar ji kesê nezan re bar e gotina pêşiyan ar, tê wateya heya an namûs û fedîyê, ji ber wê yekê ev gotin jî tê wateya ku mirovên nezan nizane namûs çiyean fedî çiye û li kîjan deverê xuya dibe.
ar kerdiş (Zazaki) (navdêr)ar kirin, şerm kirin, fedî kirin
ar kirin (lêker)(Binihêre:) ar
ar û pelûr e,xwedî qebûl e (biwêj) baş an jî xerab çi dibe bila bibe, malê min e, ez dipejirînim. apo, çi ye tu hema qala kêmasiyên jina min dikî? ar pel fir e, xûy qebûl e.
ara (navdêr) navber, navbeyn: Min dixast ku ew hinekî zutir ji wanê din bireve û areyê veke, lê ewê wusa nekir Ji http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid2200&artikel5618964.
Herwiha: are.
ji: Ji Tirkî: araKurdî (Soranî) (navdêr) meydan, hol, orte: Le ara da (li holê, li meydanê, li ortê) Tirkî: (navdêr) nav , navber , navbeyn , mabeyn, mavîn, gav: o aralar orda değildikwê navê em ne li wir bûn, neqeb : onunla aramız iyi değilnavbera min û wî ne xweş e : aramıza girmemekeve neqeba me, nav: ara­mızda yabancılar vardi nav me de biya nî hene, bêhnvedan , vehes , vâ­sin , vewestan , etlahî, navbirî: ara ve­relimem bêhn vedin, gav , çax , wext , van çendan: o ara hastaydımez wê ga vê nexweş bûm, haftaym sp
arabesk (navdêr, mê) cûnek muzîkê ye (bi taybetî erebî ye).
Herwiha: erebesk.
ji wêjeyê: Ji bilî dezenformasyonê, arabeskbûn û xitimînek jî heye... Mixabin ku berhemên arabesk jê difûre, zêdetir eleqe dibînin, li hêla din albûmên baş, xweser û biqelîte ji eleqeyê bêpar in û nayên firotin...(hunermend Ayfer Duztaş di hevpeyivînekê de li gel Salihê Kevirbirî, Netkurd.com, 7/2008).
: arebeskî
arabîzasyon (lêker)(navdêr, mê) erebandin, erebkirin
arad (rengdêr) telew, kesa/ê ku pirr seksê dixwaze, rewşa car-carî ya ku mirov pirr dixwaze seksê bike.
: aradî girr û arad
arada (Zazaki) aradî, kesê ku xwarina serê sibê naxwarî ye
arada barada (Zazaki) aradî baradî
aradî (Zazaki) aradî, xwarina serê sibê, xûrinî, sertaştê
aradî kerdiş (Zazaki) (navdêr)aratî kirin, xûrinî kirin
aradî ra biyayîş (Zazaki) aradî nekirî, xûrinî nekirî
aragonî (navdêr) kesa/ê ji herêma Aragonê ya Spanyayê(navdêr, mê) zimanek romî ye ji bal hin kesên devera Aragonê ve têt peyivîn.
ji: Aragon + -î.
: aragonîtî
aragonîtî (navdêr, mê) rewşa aragonîbûnê.
ji: aragonî + -tî
aram bûn (lêker)(Binihêre:) aram.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئارام بوون
aram dan (lêker)(Binihêre:) aram
aram kirin (lêker)(Binihêre:) aram.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئارام کرن
aramane (rengdêr) bi awayekî aram.
ji: aram + -ane
arambar (rengdêr) rakêşanbar, qayilbar.
ji: aram +-bar
arambexş (rengdêr) aramker, tenaker, aştker.
ji: aram + -bexş.
: arambexşane aramebexşî
arambexşane (rengdêr) bi awayekî arambexş.
ji: arambexş + -ane
arambexşîn (navdêr, mê) aramdan
arambûn (navdêr, mê) tenabûn, hawîşbûn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئارامبوون
arambûyî (rengdêr) (Binihêre:) aram
aramdan (navdêr, mê) yê ko aramê dide
aramdar (rengdêr) aramker.
ji: aram +-dar
aramder (navdêr, nêr) (navdêr, mê) arambexş, aramgeh (n l mê) cihê tenahî û aramîyê pitir ji bo gor û goristanan bikar tê , :aramgeha wî ya dawîyê ang, :goristana lê hatî veşarin
aramî 1. arambûn (navdêr, mê) rehetî, tenahî, hêminî, hêwirî, istiqrar, hedan, sebirdarî, bênfirehî, asayî, hêsayî, rewşa aram, ne şerr yan qerebalix yan nerehetî.
Herwiha: aramîtî aramtî.
ji: aram + -î
aramî bi dest xistin (biwêj) rehet bûn. piştî pêncî salî ilinek arumî bi clest xist, /e wê deme jî ciwanî jê dûr ketibû.
aramîdar (rengdêr) biîstikrar, hedar.
ji: aramî +-dar
aramîdarî (navdêr, mê) sitewîlî, aramî, îstikrarî.
ji: aramî +-darî
aramîxwaz (rengdêr) (navdêr, mê) aştîxwaz, tenahîxwaz, hêwirîxwaz, hêminîxwaz
aramker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) arambexş, tenaker, aştker, ya/ê aram dike.
ji: aram + -ker
aramkerî (navdêr, mê) rewşa aramkerbûnê.
ji: aramker + -î
aramkî (navdêr, mê) bi aramî, bi peşedirêjî.
ji: aram +-kî
aramkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye aram kirin
aramkirin (navdêr) tenakirin, hawîşkirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئارامکرن
aramparêzî (navdêr, mê) hêmînparêzî.
ji: aram +-parêzî
aramxane (rengdêr) cihê aramîyê nemaze jibo pîran
aran 1. deverên hênik (navdêr, mê) zozan, deşt, berî, mexer, zêlat, best, kurtik.
ji: Ji proto-mezopotamî: Bi zimanê baskî em dibêjin haran , wekê bi zimanê kurdî em dibéjin aran .Herweha bi zimanê sûmerî em dibêjin arali ji bo erd-cihan-zozan-zemin. 2. hatin arandin Binêre: arîn
arandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye arandin
arandin (lêker)(navdêr, mê) zûrandin, nerehet kirin, bêhedan kirin, nearam kirin, azirandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئاراندن.
Bide ber: alandin, şarandin. Tewîn: Lêker: -arîn-.
Têkildar: arîn.
ji: ar (agir) + -andin yan jî hevreha azar, soranî ئازار (azar), farisî آزار (azar), pehlewî azerten, azar-, avestayî zer-, jiari.
: arandî, arîner, arînerî, arîninde, arînindehî, arînindetî, arînindeyî, arînk
arandinî (navdêr, mê) gurîdar, handar, kulbûnî, sorbûnî.
ji: arandin +-î
arandinkî (navdêr, mê) bi arandinî.
ji: arandin +-kî
arane (rengdêr) qert bûye.
ji: ar +-ane
aranekî (navdêr, mê) bi aranî.
ji: arane +-kî
aranje (rengdêr) amade, hazir.
Bikaranîn: Lêker: aranje bûn aranje kirin Navdêr: aranjebûn aranjekirin Rengdêr: aranjebûyî aranjekirî.
ji: Ji frensî arrangé.
ji wêjeyê: Hemû stranên wî jî ji aliyê Merdên ve hatine aranjekirin. Lê belê pirsgirêka vê albumê jî bêtir di nava van stranan re diyar dibin ku ew jî nêviyê albumê ye, ji ber ku di albumê de duwazdeh stran hene.(Ibrahîm Seydo Aydogan: Çar Newa û laboratuara wê, Amude.de, 2/2007).
: aranjer aranjeker
aranje bûn (lêker)(Binihêre:) aranje
aranje kirin (lêker)(Binihêre:) aranje
aranjebûn (navdêr)(Binihêre:) aranje
aranjebûyî (rengdêr) (Binihêre:) aranje
aranjeker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê aranje dike.
ji: aranje + -ker
aranjekirî (rengdêr) (Binihêre:) aranje
aranjekirin (navdêr)(Binihêre:) aranje
aranjor (navdêr) amadekar, berhevker, birêkxer, hazirker, organîzeker, organîzator, sazmankar.
ji wêjeyê: Yekbûn piştî ji koma Çiya veqetiya albumên solo Civak û Nîrwana nuha jî albuma xwe ya bi navê “KEJÊ” derxist. Album ji alî Metropol Muzik ve derketiye. Yekbûn di albuma xwe de dozdeh stran xwendiye; ku ji wan deh stran bi Kurdî û du stran jî bi Tirkî ne. Aranjoriya albumê Yekbûn, Naîl Yurtsever û Aytekîn G. Ataç hildaye ser xwe.(Netkurd.com, 8/2007).
ji: Ji frensî arrangeur ji arranger.
: aranjorî aranjorîtî aranjortî
aranjorî (navdêr, mê) rewşa aranjorbûnê.
ji: aranjor + -î
aranker (navdêr, mê) hêrskirin, tevdan, fêlker, şaranker, hêrsker.
ji: aran +-ker
araq dayene (Zazaki) xwê dan, xwêdan dan
araqxwur navdêr, kesê/a ku araqê pirr vedixwe,alkolîk
ararat serenav, nêr, Agirî, bilindtirîn çiyayê Kurdistanê.
Herwiha: Erarat, Grîdax, Çiyayê Agirî.
: araratî
ararot xwarina zarokên viringî; epik
aras serenav, nêr, navek zelaman e
araste (rengdêr) pêşkêş, raber, berçav, diyar, xuya, eşkere, zelal, raber, rapêş, nîşandayî, berpêş, hizûr, pêşber.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئاراسته.
Dijwate: nehînî, veşartî, dizîkî.
Bikaranîn: Lêker: araste kirin: dan, araste kirin, araste bûn. Navdêr: arastekirin, arastebûn Rengdêr: arastekirî, arastebûyî.
ji: Bi rêya soranî ئاراسته (araste) ji farisî آراسته (arastê) ji lêkera آراستن (arasten: xemilandin, nexşandin, raber kirin).
: arasteker, arastekerî
araste bûn (lêker)(Binihêre:) araste
araste kirin (lêker)(Binihêre:) araste.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئاراسته‌ کرن
arastebûn (navdêr, mê) (Binihêre:) araste
arastebûyî (rengdêr) (Binihêre:) araste
arastedar (rengdêr) tibab.
ji: araste +-dar
arasteker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê araste dike.
ji: araste + -ker
arastekerî (navdêr, mê) rewşa arastekerbûnê.
ji: arasteker + -î
arastekirî (rengdêr) (Binihêre:) araste
arasteyî (navdêr, mê) rapêşîn, pêşkêşkirin, nîşandan, raberî, berpêşkirin
arastî xemilandî çîç.
Bikaranîn: Lêker: arastî bûn. Navdêr: arastîbûn
arastî bûn (lêker)(Binihêre:) arastî
arastîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) arastî
arastîgotin (Binihêre:) a rastî
arastin (lêker)(navdêr, mê) xemilandin, nexşandin, nitirandin, nikirandin, techiz kirin, xemildar kirin, bixeml kirin, rengîn kirin, geş kirin, xweşik kirin, bedew kirin, spehî kirin, şn kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئاراستن.
Herwiha: xemlandin. Tewîn: Lêker: -arês-.
Têkildar: araste.
Bide ber: techiz.
ji: arês + -arast.
: araste arastî
arastinî (navdêr, mê) xemlî.
ji: arastin +-î
arav (navdêr, mê) çirîskên agirî.
Herwiha: alav.
: aravî
araw (Zazaki) arav, ev ava ku kinc têda bête şuştun û gemar bibe;, Îşligê Dînoy zî bidê ma yê araw de bikê:Îşligê Dîno jî bidin em wî bi aravê da bikin
arayîş (navdêr, mê) xemilandin, ciwankarî, kemilandin, ciwankirin, xweşikkirin, delalkirin.
Herwiha: arayiş.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئاراییش/ئارایش.
ji: Bi rêya soranî ئاراییش (arayîş) ji farisî آرایش (arayiş) ji -ara- ku rehê dema niha ji lêkera آراستن (arasten: xemilandin) e + -îş.
: arayîşker
arayîşker Nav, nêtar, kesekî ku karê wî xemilandina tiştan e.
ji: arayîş + -ker
arbede (navdêr, mê) pevçûn, xirrecirr, şemate, lêkketin, lihevketin, lihevxistin.
ji wêjeyê: Piştî xirecirê di navbera herdu alîyan de arbede derket, hinek brîndar bûn û qederê 10 kesan jî hatin girtin.(Lotikxane.com, 3/2007)
arbêj (navdêr, mê) bêjing
arbêş (Zazaki) kerguh
arbeşk (navdêr, nêr) heste, çeqmaq, beriste, restem, hestem, Navê kevirekîye ku li dora çeman tê dîtin. Kevirekî sor-kehveyî ye û wek mermera hişk û serte. Berî ku xarên (bi Tirkî gülle) cîncoq derkevin ji van kevirên hişk û sert, zaroka bi alîkariya qaliba ji xwe ra xar çêdikirin.
Herwiha: agirbeşk.
ji wêjeyê: çend arbeşk di berîka xwe digerînimçend qurnefîlji bo rê hevrîşim, ji bo xewê heyvênji bo dilê wemin peyvên şilfîtazîmîna sondeke reş anîn(Murathan Mungan: Min ji bîr nekir, werger: Lal Laleş & Îrfan Amîda, Xwejen.blogspot.com, 9/2007).
ji: ar (agir) + beş + -k
arbijî (navdêr, nêr) ajalek xwîn dimije.
Hevwate: tizirûg, zêlû, zûrî
arbirûsk agirÊ birÛskÊ
arbûd (Zazaki) ket, cûrekî giya.bn. sewere
arbûn (navdêr, mê) nobûn, tûjbûn (mec), notî, arîtî, sirtbûn.
ji: ar +bûn
arçeng (navdêr, mê) cihê yekgirtina hestûyê lama ser û binî ya mirov û giyandaran
ard (navdêr, nêr) ar, toza hevîr jê têt çêkirin.
ji: Bi pehlewî ārd bû, bi soranî, kelhûrî, hewramî û zazaki ard e, kurmancî dyê dike winda.
ard ra (Zazaki) erdê ve, tiştê ku bi axê va zeliqî be
ard ra dayîş (Zazaki) erdê ve raxistin
ard ra gêrayîş (Zazaki) erdê ve gerîn
ard ra kiranciyayîş (Zazaki) erdê ve hatin kişandin
ard ra kirantiş (Zazaki) erdê ve kişandin
ard şanayîş (Zazaki) erdê ve sipartin
ard û asmên (Zazaki) erd û ezman
ardane Golikên ku ji şîr hatine kirin, êdî şîr naxwin
ardank (navdêr, mê) menqel, agirdank, mantêz, perengî, pizotdank, pizotî, sotikî
arde (Zazaki) yê hatîye anîn, ew tiştê ku anîne
ardê cehinî (biwêj) bêdawî bûn, bêkalîte û bênirx bûn. tu nekeve tatêlê, ew arde cehinî ye. ew ardê cehinî ka wê çiqasî berdewam bike?
ardekê agir bûn (biwêj) bûn mehne û hinceta bûyereke, ji bo berjewendiyên hinekan ziyan dîtin jixwe li hev û din mehneyan digerin, ez jî ji xwe re ıcirhn ardekê agir. evdo û xidir pereyên jinikê xwarin, ji xwe re kêf kirin, ez jî bûm ardekê agirê wan.
ardelîn di aşan de kulfika ku ard tê re dirije
ardene (Zazaki) (lêker). Bi kurmancî: anîn, înan. Bi soranî: hêlan, awirdin
ardik (navdêr, mê) bindan, hûrik
ardim (Zazaki) (navdêr) alîkarî, harîkarî, yarmetî.
ji: Ji tirkî yardım.
Bikaranîn: Lêker: ardim kirin. Navdêr: ardimkirin Rengdêr: ardimkirî
ardim kirin (lêker)(Binihêre:) ardim
ardim xwestin (lêker)(Binihêre:) ardim
ardimker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê ardim dike, alîkar.
ji: ardim + -ker
ardimkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ardim kirin
ardimkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ardim
ardîn (lêker)biard, biarvan.
ji: ard +-în
ardin (Zazaki) bi arvan, ew tiştê ku arvan lêbibe. : Çewalê me bi arvan e
ardiş (Zazaki) anîn, hanîn.: Bi xwe ra anîn
ardiş ca (Zazaki) anîn cî, pêkanîna tiştê ku pêdiviya, bicîanîn
ardiş dinya (Zazaki) anîn dinê, afirandîn, anîn meydan, amade kirin, zayîn
ardiş fekî ver (Zazaki) anîn berdev, hazir kirin, amade kirin
ardiş pê (Zazaki) lihevanîn, Du alîyên ku beramberê hev bibin û bi hev ra xweş nebin navbera wan çêkirin, Serê du tişten bi hev gihandin, hev gihandin
ardiş teber (Zazaki) anîn derva
ardiş ver (Zazaki) anîn ber
ardiş war (Zazaki) anîn jêr, anîn xwarê
ardiş zerre (Zazaki) anîn hindir
ardo ronayîş (Zazaki) danîn erdê
ardole (navdêr, nêr) arxavk, mirtoxe, xwarinek e ku ji arî û avê û rûnî şekirê tê çêkirin, pelûl, rûnî.
Herwiha: ardale arddale arddole ardhale arhale
ardû (navdêr, mê) sotemenî, şewate, şewatek, mazot, mehrukat, tiştên bo hilkirina agir pêwîst wek dar û êzing û benzîn û gaz û hwd, enerjî, hiz, vejen, wize.
ji wêjeyê: Divê ardûya navokî li hundirê Îranê da dabîn bibe(sernavê nûçeyekê di Irib.com de, 9/2006).
: ardûyî
ardûyî (navdêr, mê) rewşa ardûbûnê.
ji: ardû + -yî
are 1. xemilandî, xemildar. Binêre; birr(rengdêr) xemilandî, xemildar, bixeml, zimanşirîn 2. birrek, mişar. Binêre; birr(navdêr, mê) birrek, mişar, ere 3. navber. Binêre; araKurdî (Zazaki) aş. Înglîzî: Tewandî. Xwendin: ar, (tu) î, (tu) yî: You are my friend. (Tu hevala/ê min î.), (em) in: We are friends. (Em heval in.), (hûn) in: How many are you? (Hûn çend kes in?), (ew) in: They are English. (Ew inglîz in.).
ji: be
arê 1. berhev, amade, kom (rengdêr) peyv, terîm, bêje, biwêj, fraz, gotin, hevok, paragraf.
ji wêjeyê: Herçendî di beşa “Osman Esad Efendî Kam o?” de kovara Hawar, hejmar 23 û hindek kitêbên tirkî ku navê wan bo dimilkî hatîye wergerandin, wek referans didine nîşan ... jî lêbelê tu agahîyek nadin ku gelo wan ev berhema hanê ji ber nusxeya ku Celadet Bedirxanî çap kirîye hildane yan ji dereke din arê kirine (berhev kirine).(Roşan Lezgîn: Îxtîraseke Bêfesal, Amidakurd.com, 9/2007) 2. ji ar. Binêre;, ar(rengdêr) aş.
Herwiha: •are •ayre
arê bî (Zazaki) berhev bû, berhev bûyina tiştê belav
arê biyayîş (Zazaki) berhev bûyin, hatin berhev. Kom
arê dayene (Zazaki) berhev kirin, civandin
arê hûr di hewana xwe de dîtin (biwêj) bitrî bûn. hecî kerem pişti ku bû qoricî, tu dibêjî arê hûr di hewana xwe de dîtiye, ji bilî leşkeran bi ser her kesî de dike hurtehurt.
arê kerdene (Zazaki) berhev kirin, civandin
arê kerdiş (Zazaki) (navdêr)berhev kirin, serhev civandin
arê kewan e, risqê betan e (biwêj) her tişt li gorî rewş û reçiken xwe encam digire. ma te çi jê hêvî dikir? tu jî dizanî arê kewan e, risqê betan e.
arê kewarê risqê biharê (biwêj) heke tu di demê de tedbira xwe bibînî, tu nakevî nav tengasiyan. arê kewarê risqê biharê. ma ev kewara tijî ji bo kîjan rojêye?
arê xwe bêtin, kapeka xwe rêtin (biwêj) karê xwe ji zû de qedandin, ji zû de zewicîn. dev ji min berde dayê, min arê xwe petiye, kapeka xwe rêtiye.
arê zêran pê çêbûn (biwêj) pir dewlemend bûn. şex xalid ne hevalê wan dewlemendên din e. maşelah wisan e ku arê zêran pê gêdibe.
areç (Zazaki) xwêdan, dema xebitînê ava bi xwê yaku ji çerm dertê
arêkerdox (Zazaki) (navdêr) amadeker, hazirker, daner, berhevker.
Têkildar: arêkerdiş, arê kerdene.
ji: arê + kerdox, -e
arêkerdoxê (Zazaki) berhevkarî, îşê berhevkirinê
aren (navdêr, mê) ejnû, enîşk, arinc, navbera zendê û çengilî (ew pişk ya teqrîben li nîva destî ji milî ta tilan ya ku diçeme anku ditewe).
Herwiha: arenc arinc arin
arena (navdêr, mê) meydan, gorrepan, com, gom, zom, sahe, qad, rastgeh.
Herwiha: arêna.
: arenayî
arenayî (navdêr, mê) rewşa arenabûnê.
ji: arena + -yî
areş (navdêr, mê) mebest, merem, mexsed.
Herwiha: ariş
aresêçî kirin nav (biwêj) di navbera kes û tiştan de cudayetî kirin. amojina min tim aressçiye dike nav wan xwarziyên xwe.
areze (Zazaki) diyar, kifş, xuya
arêze (Zazaki) vekirî, aşkera
areze kerdene (Zazaki) diyar kirin, xuya kirin
arezû (navdêr, mê) hewes, meyl, bij, dilbijî, mereq, balkêşî, baldarî, daxwaz, xwestek, xwezî, hêvî, hez, hezkirin, viyan, işteh, miciz, mijaj, mad, mehd, bijîn, dilçûnê, rexbet, temenî, iştiyak, iqbal, umêd, xwestin, dilxwazî, enteres, balkêşbûn, îşteh, mirûz, awat, gêwl.
Herwiha: arzû.
Bikaranîn: Lêker: arezû kirin. Navdêr: arezûkirin.
ji: jiari, hevreha din ya kurmancî bij/ bijîn/bijandin, soranî ئاره‌زوو (arezû), farisî آرزو, pehlewî arjok/averjok, parsî awerjok, pazendî arzû, sogdî abrexş-, avestayî birij....
: arezûdar arezûdarî arezûmend arezûmendî arezûyî
arezû kirin (lêker)(Binihêre:) arezû
arezûdar (rengdêr) dilxwaz, minêkar, bidil, xwezkar, xwezîkar, arezûmend, hewesdar, xwezyar, xwazyar, xwezîyar, xwestekar, miştaq, kesa/ê ku dixwaze tiştekî bike, kesa/ê ku ne ji bêdilî yan neçarî tiştekî dike, hewedar, xwekar, xwastekar, xwezîker.
Bikaranîn: Lêker: arezûdar kirin. Navdêr: arezûdarkirin Rengdêr: arezûdarkirî
arezûdar kirin (lêker)(Binihêre:) arezûdar
arezûdarî (navdêr, mê) rewşa arezûdarbûnê.
ji: arezûdar + -î
arezûdarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye arezûdar kirin
arezûdarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) arezûdar
arezûkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye arezû kirin
arezûkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) arezû
arezûmend (rengdêr) dilxwaz, minêkar, bidil, xwezkar, xwezîkar, hewesdar, arezûdar, xwezyar, xwazyar, xwezîyar, xwestekar, miştaq, kesa/ê ku dixwaze tiştekî bike, kesa/ê ku ne ji bêdilî yan neçarî tiştekî dike, hewedar, xwekar, xwastekar, xwezîker
arezûmendî (navdêr, mê) dilxwazî, heweskarî.
ji: arezû +-mendî
arezûyî (navdêr, mê) rewşa arezûbûnê, amadehî.
ji: arezû + -yî
arga (Zazaki) Arga, navê gundekî ku bi Semsûrê ve girêdayî ye
argeh (navdêr, mê) kuçk, argûn, agirgeh, sope, kiwang, cihê ku agir tê de tê hilkirin.
Herwiha: agirge agirgeh agirgih arge argih
argo (navdêr, nêr) bêje û biwêjên ku komek taybet bi kar tîne û ne zimanê giştî yê ti miletî ye, bêje yan biwêjên ku bi gelemperî nayên têgihiştin yan jî bikaranîna wan tabû ye.
Herwiha: jargon.
Bide ber: argon.
ji wêjeyê: Wek ferhengên peyvan, ên biwêjan, ên gotinên pêşiyan ên argo û di her mijarî de ferhengên curbe cur hene.(Amed Tîgrîs: Em çima di şevederiyê de mane?, Amidakurd.com, 12/2006).
: argoyî
argon (navdêr)argon; elementeke kîmyayî ye ku hejmara wê ya atomîk 18 û sembola wî Ar.
ji: •ji yunanîya kevin,. Anagram: •goran
argonî (navdêr, mê) agirîn.
ji: argon +-î
argoyî (navdêr, mê) rewşa argobûnê.
ji: argo + -yî
argument (navdêr, mê) delîl, belge, palpişt, govayî.
Herwiha: argûment
argûn (navdêr, mê) sope, ocax, tifik, bixêrî, bixêrîk şomine, cihê agir tê de tê hilkirin di xanî ve (bi taybetî ya di dîwarî re), kuçkNêzîk, kuçk.
Herwiha: argin.
Bikaranîn: argûn dadan, argûn hilkirin, argûn reş kirin, argûn temirandin, argûn temirîn, argûn vemirandin, argûn vemirîn, li ber argûnê germ kirin, li ber argûnê zuha kirin, xwe dan ber argûnê
argûn dadan (lêker)(Binihêre:) argûn
argûndadan (navdêr, mê) (Binihêre:) argûn
argûr (navdêr, mê) xetîre, çirax, mêlede, meşal, meşxel, meşal, meşale, meşale, bizot, darikê agir bi serî ve yê mirov di dest xwe de digerrîne daku ronahiyê bide, pêtal, yelmûm, sûk, gûrnewt.
Bide ber: çira, find, şemal.
ji: Bi zimanê sûmerî ji bona peyva argûr em dibêjin iziĝar
argûş (Zazaki) kerguh
argûşk (navdêr, mê) çene,çen, erzînk, alûşk, zenî, lam, lemtor, erçen, çenik, hestiyê navbera devî û gerdenê, erzîn, çenake, çenawe, çinage, laçank, arzen, arzenî, erzen.
Herwiha: algûşk, alîgûşk, elgûşk, ergûşk
arî 1. îranî (navdêr, mê) a)Navê hîma Kurd û Farisan.b) Kurdî, Kurd, Farisî, Faris û henek gelên din yên zimanê wan nîzikê Kurdî û Farisî.
Herwiha: aran aranî arîan arîyan aryan aryanî eran îran.
Têkildar: Îran îranî.
: arînî, arîtî
arî bûn (lêker)(Binihêre:) arî
arî kirin (lêker)(Binihêre:) arî
arîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) arî
arîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) arî
arîdank (navdêr, mê) xwelîdank, cîyê ku arîya sobeyê lê dihê rijandin.Zarok li nava arîdankê dileyizin..
arif (navdêr) arif: fehma, têgihiştî, zana, hişmend, şareza, pispor, xwedî-irfan(navdêr, nêr) Arif: navek zelaman e.
Herwiha: arif arîf arîf.
ji wêjeyê: Arif û fîlosof herduk jî li dû peydakirina heqîqet û rastiyê de ne, herduk li heqîqetê digerin. Lê cudayiya wan li çawaniya belgevehênan û şîweyta peydakirina rastiyê de ye. Fîlosof dixwaze bi rêka hiş û jîrbûna xwe û belgevehinana mentiqî rastiyê peyda bike, lê arif dixwaze li rêka evîn û evîndariyê rastiyê peydabike û bighîje heqîqetê?(Perwîz Cîhanî: Irfan di Mem û Zîna Ehmedê Xanî de).
: arifî arifîtî ariftî
arîfe (navdêr, mê) erefat, rojber, roja berî cejnê, êvara cejnê.
ji: Ji erebî
arifî (navdêr, mê) rewşa arifbûnê, biaqilî, zanatî, bîrbirî.
ji: arif + -î
arihandin (lêker) êşandin, arizî kirin, azirandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئارهاندن
arîk (navdêr, mê) Beşê jor yê avahiyekê yan ciyekî girtî ku rast û dûze û parallelî erdê ye. Dijwateya zemîn, Jora dev ku di navbera valahiya dev û valahiya poz deye. Ji de başan pêk tê: 1-arîka nerm ku ji goşte û arîka hişk ku bi hestiye, aristax.
ji: Bi lazî (zimanê Lazan) ji bo arîk em dibêjin çeri , bi dimilî (devoka Dêrsimê) em dibêjin çêrang. classwikitable- ! kurmanjî !! arîk- lazî çeri- dimilî çêrang
arik (navdêr, mê) arê ji mişarkirina daran peyda dibe arê genim nok piskêt, toz û htd
arîka tenûran, serê pismaman û gir û hûran (biwêj) heke rewşa kesekî di hêla aborî de baş be, kêr digihîje lêzim û hawirdora wî jî. arîka tenûran, serê pismaman û gir û hûran. ku ew bibe endazyar helbet wê ji me re jî tiştekî bike.
arîkaran (Zazaki) Arîkaran, navê gundekî ku bi Besnîya Semsûrê ve girêdayî ye
arîkarîkirin (navdêr) alîkarîkirin
arîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye arî kirin
arîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) arî
arîme kurdî (hewramî?) (navdêr, mê) henek, qerf, yarî, tinazî, tirrane
arimgeh (navdêr, mê) cihê bênvedanê, cihê vehesînê, mexel, ebedîgeh, gorr, mezar, qebir, tirb, merqed.
Herwiha: aramgeh.
ji wêjeyê: Maryya delal, dema hest bi bextreşî û xemgîniyê dikim, nameyên te dixwînim. Dema giyana min bi kul û kovanan dagirtî ye, du-sê nameyan ji sandoqikekê dertînim û wan dîsan dixwînim. Ew ezîtiya min a rastîn tînin bîra min. Ew ji min re dibin piştevan ji bo ku hilbikevim raserî wan tiştan ên ku di jiyanê de ne berz û ne bedew in. Jixwe rast e, Maryya delal, ku divê her kesî ji me arimgeh û hedingehek li derekê hebe. Arimgeha min daristanokek bedew e ku li navê ji hebûna te agadar im.(Xelîl Cibran: Çend Name, wergerrandin: Husein Muhammed, Kovara Mehname, hj. 29, 6/2002).
ji: arimîn - -în + -geh
arimîn (lêker)(navdêr, mê) aram bûn, vehedan, hêwirîn, hêminîn, vehesîn, hêwir bûn, hêmin bûn, rehet bûn, tebitîn, tena, bên vedan, sekinîn, êwirîn, aram, aşt, rehet, hêmin, nelivîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئارمین. Tewîn: Lêker: -arim-.
Têkildar: arimandin.
ji: aram + -în.
: arimiyayî, arimî
arîn 1. nerehet bûn (lêker)(navdêr, mê) zûrîn, nerehet bûn, bêhedan bûn, nearam bûn.
Herwiha: aran arhan arhîn arihan arihîn ariyan arîyan aryan.
Bide ber: alîn şarîn. Tewîn: Lêker: -ar-.
Têkildar: arandin.
ji: ar (agir) + -în.
: ariyayî arî arinde arindehî arindetî arindeyî arok aroke arokî 2. ji agirî (rengdêr) (Binihêre:) agirîn 3. dengê bizinan (lêker)(navdêr, mê) (Binihêre:) arrîn 4. ji arî (rengdêr) (Binihêre:) arî
arînejad (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ji nejadî arî, :gelê kud arînejade
arînge (Zazaki) Wate
arînok (navdêr, mê) nokên hûrkirî, nokên şikestî
ariq (Zazaki) (rengdêr). Bi kurmancî: xwêdan
ariş kurdî(navdêr, mê) mebest, merem, mexsed.
Herwiha: areşKurdî (Zazaki) genimê aşê, zadê ku bibe nan
arîş (navdêr, mê) awiz, jîrî, hiş, hişmendî, aqil, zeka, hoş
aris (Zazaki) vêsan, mola, rawestan, bihnvedan
arîşe (navdêr, mê) kêşe, girift, tengeje, alozî, pirsgirêk, gelş, gelemşe, problem, mişkîle, krîz, qeyran, dîlema, pirs, doz, bela, nexweşî, qerqeşe, geremol, kompleks, şêlûbêlî, xileport, xirtoçe, tevlihevî, mişeweş, qalmeqalm, alozbûn, dubendî, nakokî, buhran, mesele, asteng, nelihevî.
Herwiha: arêşe awêşe awîşe.
Bide ber: çare çareserî.
: arîşedar arîşedarî arîşeyî
arîşedar (rengdêr) bikêşe, bigirift, bitengeje, bialozî, bipirsgirêk, bigelş, bigelemşe, biproblem, bimişkîle, bikrîz, biqeyran, bidîlema, bipirs, bidoz, bibela, binexweşî.
ji: arîşe + -dar.
: arîşedarî arîşedarîtî arîşedartî
arîşedarî (navdêr, mê) rewşa arîşedarbûnê.
ji: arîşedar + -î
arîşen (navdêr) rewşa derûnî, moral
arîşeyî (navdêr, mê) rewşa arîşebûnê, kêşeyî.
ji: arîşe + -yî
arişî (rengdêr) manewî, ruhî, canî, giyanî, exlaqî, moralî, psîkolojî, sincî
arisîyayene (Zazaki) (lêker) vehesîn
arisnayene (Zazaki) (lêker) vehêsandin
arisnayîş (Zazaki) (navdêr)vêsandin, vewestin, bihnvedan
arisnîyayene (Zazaki) (lêker) hatin vehêsandin
aristî (rengdêr) ya/yê ku hatiye aristin
aristin (lêker)(navdêr) terkexemî kirin, xemsarî kirin, sersarî kirin, piştguh kirin, xem jê nexwarin, hêlan, terk kirin, terikandin. Tewîn: Lêker: -arês-
aristo (navdêr, nêr) Aristoteles, fîlosofekî navdar yê yûnanî yê kevnar.
Herwiha: Arîsto Eristo.
arîstokrasî (navdêr, mê) zadeganî, malmezinî, esalet, necadet, esilzadetî, hêz û desthilata arîstokratan, torinî, necabet.
Herwiha: arîstokratî.
Têkildar: arîstokrat.
Bide ber: hiyerarşî olîgarşî plutokrasî.
ji wêjeyê: Di hilbijartinên giştî yên 2010’an de ji pêncî û neh kursiyên Skoçyayê di parlementoya Brîtanyayê de bi tenê yek kete destê namzetekî muhafizekar. Di her hal û karî de û bi desteka partiya hindikahî Demokratên Lîberal, hikumeteke koalîsyonê ya ku muhafizekar wê bi rê ve dibin, nuha li Westminsterê ye. Temenê serokên herdu partiyan jî hema hema weke hev e, herdu jî kêm û zêde bi heman rengî li dibistanên lipêşgirtî yên çîna birêveber perwerde bûn, yek jê ji dûr ve pismamekî melîke Elisabeth II. ye, ya din, peywendiyên wî bi arîstokrasiya împeretoriya Rûsyayê re hene: van hemûyan bi hev re divê kiribe ku herdu nêzî hev bibin.
: arîstokratîk
arîstokrat (rengdêr) (navdêr) malmezin, esilzade, xanedan, sergewer, zadegan, tovrind, kesa/ê ji malbatek zengîn yan navdar, endama/ê çîna bilind yan serdest ya civakê, kesa/ê ku bawer dike ku divê deshilat di destên kesên bijare de be, ne di destê hemû gel yan jî tenê kesekî de be , hêja, jêhatî, berketî.
ji wêjeyê: Arîstokratên Kurd: Torin(navê pirtûkek Rohat Alakom, sala 2003).
Têkildar: arîstokrasî.
ji: Ji yewnanî arîstos (bijare, baştirîn) + kratos (hêz, desthilat).
Bikaranîn: Lêker: arîstokrat bûn, arîstokrat kirin. Navdêr: arîstokratbûn, arîstokratkirin Rengdêr: arîstokratbûyî, arîstokratkirî.
: arîstokratane arîstokratî arîstokratîk
arîstokrat bûn (lêker)(Binihêre:) arîstokrat
arîstokrat kirin (lêker)(Binihêre:) arîstokrat
arîstokratane (rengdêr) bi awayekî arîstokrat.
ji: arîstokrat + ane
arîstokratbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) arîstokrat
arîstokratbûyî (rengdêr) (Binihêre:) arîstokrat
arîstokratkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye arîstokrat kirin
arîstokratkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) arîstokrat
aristoteles (navdêr, nêr) Aristo, fîlosofekî navdar yê yûnanî yê kevnar.
Herwiha: Arîstotêlês.
arisyayîş (Zazaki) (navdêr)vêsanîn, bihn vedayin
arîtî (navdêr, mê) rewşa arîbûnê, notî, asanî, sadeyî, sivikî, besîtî, xwerûtî, safîtî, sadetî.
ji: arî + -tî
aritî (navdêr, mê) paqijî, xwerutî, safîtî, xwerûtî.
ji: ar +-itî
arîtmetîk (navdêr, mê) jimartinnasî, jimartin, hejmartin, hesibandin, hesab, hesabkirin (kêmkirin, zêdekirin, carkirin, parvekirin).
Bide ber: elcebra, jeometrî.
ji: Bi rêya frensî înî W ji yewnaniya kevn ἀριθμητική (τέχνη) (hunera) jimartin(ê) ji ἀριθμός arîsmos (jimar, hejmar).
: arîtmetîkî
arîtmetîkî (navdêr, mê) rewşa arîtmetîkbûnê.
ji: arîtmetîk + -î
arixte (rengdêr) (navdêr) kabûs
arîyan 1. nearam bûn, arîn 2. pirrjimariya arî, arî
ariye (Zazaki) (navdêr) aş
ariz (navdêr, mê) indivîd, takekes, mirov, nefer, ferd, şexs, kes
ariza biyayîş (Zazaki) xirabe bûyin, ariza bûyin
ariza dayîş (Zazaki) ariza dayin
ariza kirin (lêker)(Binihêre:) ariza
arizakirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ariza kirin
arizakirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ariza
arizayin (Zazaki) ariza bûyî
arizî (rengdêr) şexsî, ferdî, kesîn, prîvat, personal, întîm, ne gelemperî, ne giştî, ne amî, tişta/ê kesekî yan çend kesan lê ne ya hemû xelkê.
Bide ber: alizî.
ji wêjeyê: Nabe ku tukes bibe amanca têkilbûnên kêfî yên nav jiyana wî ya arizî, malbata wî, mala wî an nameyên wî, an ziyangihandina şeref û şana wî. Herkes xwediyêmafê parastina qanûn e li hemberî têkilbûn û ziyangihanên wilo..
Bikaranîn: Lêker: arizî bûn, arizî kirin. Navdêr: arizîbûn, arizîkirin Rengdêr: arizîbûyî, arizîkirî.
: arizînî, arizîtî
arizî bûn (lêker)(Binihêre:) arizî.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئارزی بوون
arizî kirin (lêker)(Binihêre:) arizî.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئارزی کرن
arizîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) arizî.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئارزیبوون
arizîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) arizî
arizîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye arizî kirin
arizîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) arizî.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئارزیکرن
arizîtî (navdêr, mê) rewşa arizîbûnê.
ji: arizî +
arjentîna Serenav,mê, welatek e li parzemîna Emerîkaya Başûr û paytextê wê Buenos Aires e.
Herwiha: Arjantîn, Arjantîna, Arjentîn, Erjantîn, Erjantîna, Erjentîn, Erjentîna.
ji: Bi rêya frensî Argentine yan inglîzî Argentina ji spanî Argentina ji latînî argentum anku diravê (asinî).
: arjentînayî, arjentînî, arjentînayîtî, arjentînîtî
arjing bêjînk, armanc (nx mê) nîşan mebest kêla venay bo lêdanda beran yan tivengan pilan navê xort û keçane, :armanca me serketina gelê meye , :bi xebatê dê gehîn armanca xwe
arkadî (navdêr) rûniştvana/ê herêma Arkadyayê, zaravayek kevn ya zimanê yewnanî bû
arkeolog (navdêr) şûnwarnas, asarnas, pisporên arkeolojiyê, lêkolerên arkeolojiyê, kesên ku karê wan arkeolojî ye.
Herwiha: arkeologîst, arkeolojîst.
Têkildar: arkeolojî, arkeolojîk.
Bide ber: jeolog.
ji: Bi rêya frensî archéologue ji yewnaniya kevn: arkeo- + -log
arkeolojî (navdêr, mê) şûnwarnasî, asarnasî, vekolîna dîrokê bi rêya tiştên ku ji serdemên berê mane û bin-ax bûne û paşî hatine vedîtin û hilkolan, karê arkeologan.
Herwiha: arkeologî.
Têkildar: arkeolog arkeolojîk.
Bide ber: jeolojî.
ji: Bi rêya frensî archéologie ji yewnaniya kevn ἀρχαιολογία ji ἀρχαῖος (kevnarem, kevn) + λόγος (lêkolîn)
arkeolojîk (navdêr, mê) bastannasiyî.
ji: arkeolojî +-k
arkeolo­jî (navdêr, mê) kevnarnasî, bastannasî.
ji: arkeolo­j +-î
arkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ar
arkîsk (navdêr, mê) kêzikek.
Hevwate: çirçirk, sîsirk.
Têkildar: kulî
arkîtektor (navdêr, mê) mîmar, avaker, damezrîner
arkolk tevdan (biwêj) bi karên ne pak û ne xêr re mijûl bûn. heyran çi karê te pê ketiye, tu arkolkê tev didî? arode arode gerîn
arktîk (navdêr, mê) gelek sar.
ji: arktî +-k
(navdêr) Qutuba Bakûr
arm (navdêr) logo, sembol, amblem.
Herwiha: arme.
ji wêjeyê: Armê YNKDê Yekîtiya Nivîskarrên Kurd, Dihok(Kulturname.com, 8/2009).
ji: Bi rêya frensî arme ji latînî arma (esker, leşker)Înglîzî (navdêr) Xwendin: /arm/, zend, dest, çek, sîleh
armada (navdêr, mê) hêzên deryayî (bi taybetî yên Spanyayên yên berê; niha herwiha ji komfirrokeyên cengê re jî tê gotin).
ji: Ji spanî.
: armadayîÎnglîzî (navdêr) keştiyên şerî Tirkî: (navdêr) stol
armadayî (navdêr, mê) rewşa armadabûnê.
ji: armada + -yî
armagedon (navdêr, mê) ûrmiyan, axirzeman.
Herwiha: Armageddon Harmagedon Hamageddon.
ji wêjeyê: Li gor cîwanokên İsewiyên protestan ‘Armageddon’ şerê dawîn yê navbera xristiyan û muslumana ye. Heman bawerî di nav muslumanan de jî wek hatina Mehdî û şerê wî bi Yecûc û Mecûc re tê îfadekirin. Li gor fundamentalîstên protestan ji bo ku Îsa Mesîh careke din were jiyanê divê di navbera xristiyan û muslumanan de şerê nihayî yanê ‘Armageddon’ biqewime.(Faysal Dağlı: Şerê Armageddon li rê ye, Lemonde-kurdi.com, 2010)
armanc (navdêr, mê) hedef, mebest, garaz, merem, mexsed, qesd, daxwaz doz, xwestek, dawa, tişta/ê mirov dixwaze bi dest bixe yan xwe bigihîniyê, niyet, daxwaz, bayist, doz, hêvî.
Bikaranîn: Lêker: armanc kirin, armanc girtin, armanc hebûn. Navdêr: armanckirin, armancgirtin, armanchebûn Rengdêr: armanckirî.
Herwiha: amanc, ermanc, emanc.
Bide ber: îrade, vîn.
ji: herwiha amanc, hevreha soranî ئامانج (amanc), farisî آماج (amac) û tirkî amaç. Nayê zanîn ka tirkî ew jiari yan jî kurdî û farisî ew jitirki wergirtiye..
: bêarmanc, bêarmancî, bêarmancîtî, bêarmanctî, biarmanc, biarmancî, biarmancîtî, biarmanctî, armancî, armancdar, armancdarî, armancdarîtî, armancdartî
armanc girtin (lêker)(Binihêre:) armanc
armanc hebûn (lêker)(Binihêre:) armanc
armanc kirin (lêker)(Binihêre:) armanc
armancanê (navdêr, mê) hedefanê, nîşananê, pêşbirka armancgirtinê û tîr- yan fîşekavêtinê daku bêt zanîn ka kî segvantir e.
Herwiha: amancanê.
Herwiha: armanc + -anê
armancdar (rengdêr) bihedef, bimebest, bigaraz, bimerem, bimexsed, biqesd, bixwestek, bidawa.
ji: armanc + -dar.
: armancdarî armancdarîtî armancdartî
armancdarî (navdêr, mê) rewşa armancdarbûnê.
ji: armancdar + -î
armancgirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) armanc
armanchebûn (navdêr, mê) (Binihêre:) armanc
armancî (navdêr, mê) rewşa armancbûnê.
ji: armanc + -î
armanckî (navdêr, mê) bi armancî.
ji: armanc +-kî
armanckirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye armanc kirin
armanckirin (navdêr, mê) (Binihêre:) armanc
armanczan (navdêr, nêr) zanyarek ku li ser armanczanî xebat dike.
: armanczanî, Alm.: Teleologe mê
armanczanî (navdêr, mê) zanista etîkî ku taybetbûn û giringtîya armancê berê her tiştê fêr dike.
: armanc, armanczanî
armaxan (navdêr, mê) xelat, diyarî.
Herwiha: armûxan
armeîtî serenav, nêr, (di zerdeştiyê de) firîşteyê/xwedawendê evînê.
Herwiha: Armeytî
armîş armûş
armişt (navdêr, mê) tiraf, xwelî, poşing
armonî (navdêr, mê) aheng, lihevhatin, lihevkirin, guncavî, xweşlihevkirin, ne dijberî hev bûn.
Herwiha: harmonî.
ji: Ji latînî harmonia.
: armonîk armonîka armonîze bûn armonîzebûn armonîzebûyî armonîzekar armonîzeker armonîze kirin armonîzekirin armonîzekirî
armûş (navdêr, nêr) hevrîşim, averês, herîr, îpek, sindis.
Herwiha: abrîşim avrîşim awrîşim armîş ebrîşim ewrîşim hawrîşim hewrîşim.
: armûşî
armûşîn (lêker)hevrîşimîn, herîrîn.
ji: armûş +-în
armûşk (navdêr, mê) cehf, çanç, helf, pop, simarte.
ji: armûş +-k
arnawid (Zazaki) arnawid, navê milletkî ye
arnuş (Zazaki) Arnuş, navê gundekî ku bi Sincika Semsûrê ve girêdayî ye
arode (rengdêr) tiral, tembel, bêxîret, kislan, teral, terale, têral, têrale, tirale, kesa/ê nikare yan naxwaze tiştekê/î bike tevî ku ew tişt ne dijwar e jî, leşgiran, zexel, moris, destgiran, qûngiran, gewende, kasûlî.
Bikaranîn: Lêker: arode bûn, arode kirin. Navdêr: arodebûn, arodekirin Rengdêr: arodebûyî, arodekirî.
Dijwate: zîrek çeleng fêris çalak.
: arodetî arodeyî
arode bûn (lêker)(Binihêre:) arode
arode kirin (lêker)(Binihêre:) arode
arodebûn (navdêr, mê) (Binihêre:) arode
arodebûyî (rengdêr) (Binihêre:) arode
arodekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye arode kirin
arodekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) arode
arodetî (navdêr, mê) rewşa arodebûnê, awaretî, selexanetî, kelkûtî, betaltî, tirralî, zexelî, tembelî, kislanî, şirrî, arodebûn, bêxîretî, miftexwerî, loqekî, mişexurî, kurtêlxurî, gêjikî, kestepestetî, tiralî, keslanî, kasûlîtî, dûvhejî.
ji: arode + -î
arogan (rengdêr) qurre, nefsmezin, pozbilind, difinbilind, kuşpene, xurr, xwirr, ne nefsbiçûk, kesa/ê ku xwe zêde mezin yan giring dihesibîne, qebe, mexrûr, bixurûr, kepîbilind.
Herwiha: arogant.
ji: Bi rêya frensî arrogant ji latînî arrogans ji arrogo ji arrogare.
: aroganane aroganî aroganîtî arogans arogantî
aroganane (rengdêr) bi awayekî arogan.
ji: arogan + -ane
aroganî (navdêr, mê) rewşa aroganbûnê.
ji: arogan + -î
arom (navdêr, mê) biharat
aromanî (navdêr, mê) zimanê aromanan, zimanek romî ye û li Balkanan tê peyivîn.
ji: aroman + -î.
: aromanîtî
aromanîtî (navdêr, mê) rewşa aromanîbûnê.
ji: aromanî + -tî
arone (rengdêr) sil, siloke, xeyidî, tûre.
: aronetî aroneyî
aronetî (navdêr, mê) rewşa aronebûnê.
ji: arone + -tî
aroş (Zazaki) kevroşk, navê cûrekî heywan e, kergu
arp (navdêr, mê) amûrek muzîkê ya têldar e.
Herwiha: harp.
ji wêjeyê: Piştî ku min unîversîte temam kir, ez zewicîm, min dest bi kar kir, zarokê min çêbû. Piştre ez ji hevjînê xwe veqetîyam. Piştî hevveqetandinê min di sala 1993-an de dîsa dest bi muzîkê kir. Vê carê min dest bi arpê kir. Ez hînî lêxistina arpê bûm. Bi vî hawî jî min arp anî nav muzîka kurdî. Bi arpê min li muzîka kurdî xist û stiranên bi kurdî gotin..
ji: Bi rêya frensî harpe ji latînî harpa ji zimanek cermenî (bb. inglîziya kevn hearpe, elmaniya kevn harpha, harfe).
: arpî, arpîst bend
arparêz (Binihêre:) agirparêz.
ji: ar + -parêz.
: arparêzî
arparêzî (Binihêre:) agirparêzî.
ji: arparêz -î
arperês (Binihêre:) agirperês.
ji: ar + -perês.
: arperêsî
arperêsî (Binihêre:) agirperêsî.
ji: arperês -î
arperest (Binihêre:) agirperist.
ji: ar + -perest.
: arperestî
arperestî (Binihêre:) agirperistî.
ji: arperest -î
arperist (Binihêre:) agirperist.
ji: ar + -perist.
: arperistî
arperistî (Binihêre:) agirperistî.
ji: arperist -î
arpêxistin (navdêr, mê) vêxistin, agirpêxistin.
ji: ar +pêxistin
arpî (navdêr, mê) rewşa arpbûnê.
ji: arp + -î
arpîcî (navdêr, mê) sîlehek e ku bi destan tê hilgirtin û ji ser milî tê avêtin û guleyên wê gir in û bi taybetî dijî panzeran tên bikaranîn.
Herwiha: arpîc arpêc.
ji: Ji inglîzî RPG (kurteya rocket propelled grenade) ji rusî РПГ (kurteya реактивный/ручной противотанковый гранатомёт, roketavêjka dijî tankan)
arqilîyayene (Zazaki) (lêker) vearqilîn
arqilnayene (Zazaki) (lêker) vearqilandin
arqilnîyayene (Zazaki) (lêker) hatin vearqilandin
arr kerdiş (Zazaki) (navdêr)arr kirin, heyret kirin
arreqnayîş (Zazaki) dan xwêdan
arreqyayîş (Zazaki) (navdêr)xwêdan dayin
arrîn (lêker)(navdêr, mê) dengê bizinan (kirin), dengê wek yê bizinan (kirin), girîn, qajîn, qîrrîn.
Herwiha: arrîn arîn arîn.
Bide ber: barrîn borrîn orrîn lûrîn qajîn.
ji: arr + -în.
: arrok arrokî
arrincî (Zazaki) qeraş, hurê arvanan ku wek tozê ye
arrincî kerdiş (Zazaki) (navdêr)qeraş kirin
arrincî mendiş (Zazaki) mîna qeraş, tiştê ku wek qeraş hûr be
arsenal (navdêr, mê) tîmeke futbolê ya inglîz e.
ji wêjeyê: Mesût Ozîl li Arsenalê ye..
ji: arsenal. Almanî: Nav, nêtar, arsenal, cebilxane
arsenîk (navdêr, mê) zirnî, zemîx, zirnîx, madeyek bijehr e.
arsî (Zazaki) siya aşê
arsim (navdêr, mê) persîv, zekem, nezle, bapêş, înfluenza, grîp, sarma, nesaxiya ji sarmayê, sitam.
: arsîm
arsimî (navdêr, mê) zekemî, bapêşî, helametî, parsimî, bahorî.
ji: arsim +-î
arsimî bûn (lêker) bapêşî bûn, bahorî bûn, şorikî bûn, stamî bûn.
ji: arsimî + bûn
arşîpel (navdêr, mê) komgirav, koma giravên nêzî hev, giravistan
arşîv (navdêr, mê) cihê ku kovar û rojname û wêne û berhemên din tê de tên parastin, materyalê ku tê parastin.
Herwiha: erşîv.
ji: Ji yewnanî.
Bikaranîn: Lêker: arşîv kirin. Navdêr: arşîvkirin Rengdêr: arşîvkirî.
: arşîvî arşîvkar arşîvkarî arşîvker arşîvvan arşîvvanî
arşîv kirin (lêker)(Binihêre:) arşîv
arşîvger (navdêr, mê) arşîvvan.
ji: arşîv +-ger
arşîvî (navdêr, mê) rewşa arşîvbûnê.
ji: arşîv + -î
arşîvkar (navdêr, mê) arşîvker, arşîvvan.
ji: arşîv +-kar
arşîvkarî (navdêr, mê) rewşa arşîvkarbûnê.
ji: arşîvkar + -î
arşîvker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê arşîv dike, arşîvkar, arşîvvan.
ji: arşîv + -ker
arşîvkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye arşîv kirin
arşîvkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) arşîv
arşîvvan (navdêr, mê) arşîvger.
ji: arşîv +-van
arşîvvanî (navdêr, mê) karê arşîvvanan.
ji: arşîvvan + -î
art (navdêr, mê) huner.
Bikaranîn: Lêker: art bûn, art kirin. Navdêr: artbûn, artkirin Rengdêr: artbûyî, artkirî
art bûn (lêker)(Binihêre:) art
art kirin (lêker)(Binihêre:) art
artbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) art
artbûyî (rengdêr) (Binihêre:) art
artêş (navdêr, mê) leşker, cêş, ordî, sipa, koma eskeran, hemû eskerên dewletekê, komek gelek mezin ya mirov yan tiştejî: Artêşek mêşan li ser kelexê mirî kom bûbû..
Herwiha: arteş.
Bide ber: asayîşBinere.
Herwiha: ateş, atêş.
: artêşa bejahiyê, artêşî, artêşgeh, artêşperist, artêşperistî, artêşyar, artêşyarî
artêşî (rengdêr) leşkerî, eskerî, serbazî, çekdarî, cêşî, milîtarî.
ji: artêş + -î
artêşparêz (navdêr, mê) serbazgir, milîtarîst, serbazgirî, milîtarîzm.
ji: artêş +-parêz
artîkel (navdêr) bend, madde (yên qanûn û peymanan), nivîsar, miqale, peyvik, peyvên neserbixwe yên ku peyvên din diyar dikin, pirt, pirtik
artîşok (navdêr, mê) nînokên bûkê, xirşûf, enginar, kerengê firengî, riwekek xwerbar e.
Herwiha: artişo, artîşo, artişok.
ji: ji frensî artichaut yan ji inglizî artichoke ji lombardî articiocco ji erebî القرشوف (el-qerşûf) ji خرشوف (xurşûf). Navê zanistî: Cynara scolymus
artîst (navdêr) hunermend.
ji: Ji frensî artiste yan inglîzî artist ji art + -iste/-ist ji latînî ars (huner).
: artîstî artîstîk
artîstî (navdêr, mê) rewşa artîstbûnê.
ji: artîst + -î
artîstîk (navdêr, mê) hunerane.
ji: artîstî +-k
artkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye art kirin
artkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) art
artoş (navdêr, mê) meyxaneyên ku muzîka zindî lê heye û stranbêj lê distrin.
Bide ber: artêş.
ji wêjeyê: Niha tu dê bibêjî “weyla min di devê te de mîsto, îcar artoş çi ye” ez dizanim. Artoş yanî “Turku bar” lê, “stran bar” ha, te fêhm kir?(Lotikxane.com, 9/2009)
arûdu (Zazaki) arûdu, agir û ewan tiştên ku du agir tên
arûg (Zazaki) êrûg, lat. prunus, şêlare, zerdele
arvan (navdêr, nêr) ar, toza ku hevîr jê tê çêkirin, aşvan, qerraş, kesê ku genimî dike ar.
Herwiha: ardvan.
ji: ar + -van.
: arvanî, arvanîtî, arvantî
arvanê (yekî) qedîn (biwêj) mirin. lawo, tu hesabê xwe çewt meke, hela hê şikir ji xwedê re arvanê min neqediyaye.
arvanê sala teng bûn (biwêj) dostên rojên reş bûn, debara demên dijwar bûn. şêxmûs arvanê salên xerab e. em çi zanin li pêşiya me rojên çawa hene, ji bo wê ew arvanê salci me ya teng e.
arvanê xwe li êş kirin (biwêj) vala û pûç axaftin ma him osê nas nakin? heta ku arvanê xwe li êş heke nikare bisekine.
arvanî (navdêr, mê) rewşa arvanbûnê.
ji: arvan + -î
arwana (Zazaki) (navdêr) hêştir, deve
arwançî (Zazaki) aşvan, ew kesê ku li ber aşêdimîne
arwanciyeye (Zazaki) aşvanî, îşê aşvanîyê
arwêş (Zazaki) (navdêr, nêr) kîroşk, xirrnîfk, kêvroşk
arxavk (navdêr, nêr) pelûl, pelûk, pelûr, mirtoxe, ardole, ardale, xwarinek e ku ji arî, rûnî, avê û xwê tê amadekiri, pelî.
Herwiha: arxafik arxafk arxavik.
ji: ar + xav + -k
arxayîn (rengdêr) dilrihet, dilasan, dilaram, aram, asûde
arxayîn bûn (lêker) firiqet bûn, dilrihet bûn.
ji: arxayîn + bûn
arya (navdêr, mê) awaz, melodî, newa, selîqe, beste, dengê muzîk û strananBi taybetî di operayê de dê gotin.
Herwiha: ariya.
: aryayî.
ji: jiitaliaria Almanî Arie, Melodie, Înglîzî aria, melody, Tirkî aria, melodi, Almanî Arie, Melodie, Înglîzî aria, melody, Tirkî aria, melodi
aryal (navdêr, mê) parabol, antên, satelît, sêl
aryayî (navdêr, mê) rewşa aryabûnê.
ji: arya + -yî
arye (Zazaki) aş, cihê ku genim tê hêrandin û dibe arvan
arz û eyal (Zazaki) zar û zêç
arzen (navdêr, mê) erzînk, çene, argûşk, alûşk, zenî, lam, lemtor, erçen, çenik, erzîn, çenake, çenawe, çinage, laçank, hestiyê navbera devî û gerdenê, erzen.
Herwiha: erzing erzink erzîng
arzenî (navdêr, mê) çene, erzînk, çen, argûşk, alûşk, zenî, lam, lemtor, erçen, çenik, hestî
arzî (navdêr)(navdêr, nêr) (navdêr, mê) milk.
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: Kurmancî: Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
arab ereb, erebîstanî, hespê ereban
arabesque arabesk, xemla bi kulîlk û pelçim
arabia erebîstan
arabian ereb, erebîstanî, aîdê erebîstanê
arabian kite cureyekê kulemaran e ku li deverên germ dijîn, (zool.) Milvus arabicus
arabian sea behra ummanê
arabic zimanê erebî
arabic league yekitiya ereban
arabist zanyarê ziman û wêjeya ereban
arable dikare were çandin û xebitandin
araby (helbest) erebîstan
arachnida di ajalan de beşa pîrevok û dûpişkan
arachnidan ajala ji beşa pîrevok û dûpişkan
arachnoid mîna torê, yek ji xavikên mejiyê mirovan
aral sea behra aral
aramaic aîdê Aram an jî Suriya kevin, zimanê aramî
ararat çiyayê ararat, çiyayê agirî
arare pîvana mezinahiya erdekê
arbalest di demên berê de cureyeke kevanê ku kêrî avêtina tîran tê
arbiter hakem, di navbera du aliyan de kesê ku xwediyê mafê gotina dawîn e
arbitrage bi alîkariya hakemekê çareserkirina meseleyekê, di borsayê de standina tahvilekê û fdi borsayeke din de firotina bi bihayeke mezintir
arbitral decision biryara dadwerî
arbitrament rayeya biryardayînê, mafê biryardayînê, biryar
arbitrariness tevgera keyfî
arbitrary keyfî
arbitrate weke hakem guhdar kirin û biryar dan, biryar dan
arbitration weke hakem çareser kirin
bi hakemtiya seyem kesî problem hel kirin.
"İnisiyatifa Azadî suggested third party arbitration for the resolution of Kurdistan in Turkey"
arbor arbor, çardax, mîl
arboreal aîdê darê, weke darê, ê ku di daran da dijî û digere
arboreous mîna darê
arborescence bûna weke darê, şêweya darê
arborescent ji aliyê mezinahî û şêweyê ve bûna weke darê
arboretum qada ku bi mebestên zanistî dar lê tên gihandin
arboriculture gihandina dar û terhikan (fîdan, şax, birale)
arboriform di şêweyê darê de
arborization şêweya mîna darê ku di maden û fosîlan de tê dîtin
arbour arbor
arbutus Kulîlka Arbutus unedo
arc di şêweya kevanê de, qews, kevane
arcadia di yewnenîstana kevin de cihê ku tê gotin ku tê de nijadeke bextiyar û sade dijiya, mîna bihûştê, sakîn, sade, pastoral
arcane xef, veşartî, ê ku divê ji aliyê herkesî ve neyê zanîn
arcanum raz, sir, dermanê bihêz û taybetiyên wê nayê zanîn
arch kurteya archaic, archaism, architect, binaz, nazdar, serî, herî mezin
archaeology arkeolojî
archaic qedîm, kevin, kevnare, ê ku êdî nayê bikaranîn
archaism peyv û gotina ku êdî nayê bikaranîn
archangel melayketa sereke, ferîşteya serok
archbishop serpîskopos
archbishopric qad an jî maqama serpîskoposiyê
archdiocese cihê ku di bin desthilatdariya serpîskopos de ye
archenemy dijminê mezin, neyarê sereke, şeytan
archeological derbarê arkeolojiyê de
archeologist arkeolog
archeology arkeolojî
archer tîrvan, ê ku tîr diavêje
archery tîrvanî
archetype mînake ewil, modela resen an jî mînak
archfiend şeytan
archimandrite keşeyê ku yek an jî zêdetir keşîşxaneyan bi rê ve dibe, keşeyê mezin
archimedean derbarê mamatîkvan Arşîmed de
archipelago behra giravan, behra egeyê, behra ku tê de gelek giravên biçûk û mezin hene, giravên kombûyî
architect mîmar
architectonic aîdê mîmariyê, ji aliyê teknîkê ve weke mîmar, (zanistî û hwd.) a ku zagonên organîzasyona pergalekê nîşan dide
architecture mîmarî, avahîsazî
archive arşîv
arşîv
archly bi awayeke nazdar
archness nazdarbûn
archon di Atînaya kevin de ji Neh Dadgeran yek, hikumdar
archpriest serkeşe, keşeyê mezin
arctic arktîk, ê ku aîdê qutuba bakur, gelek sar
arctic circle çembera qutuba bakurê
arctic current pêla ji behra qeşayê ya bakurê tê
arctic ocean behra qeşayê ya bakur
arcturus arkturus
arcuate qews, kevane, bitewang, xwar, xwar kirin
ardent bihewl, hewldar, peroş
ardently peroş, bihewldan, bi dilxwazî
ardor peroş, hewl, agir
arduous dijwar, zor, zehmet, ê ku hewldanê dixwaze
arduously bi hewldan, bi dijwarî
are qertafa şûna "
î
are you sure you want bi rastî jî tu dixwazî?
area qad, war
aqar
herem
pêgeh
war
qad
herêm, qad
qad
areaway têketina mexzenekê (jêrzamîn), derbasgeh
areca çend cureyên dara qespan, çend cureyên dara xurmeyan
arena arena, meydana lîstikê, qada berxwedanê
arenaceous bixîz, mîna xîzê, mîna sîlakê (qûmê)
arent kurteya "
areola çembera bireng a li derdora serê çiçikê
areopagite endamê parlementoya Aeropagus
areopagus di Atînaya kevin de gireke nêzikî Akropolê, parlementoya dadê (hiquqê) a li wê girê
arete derbasgeha asê û teng a ku ji spêda çiyayekê ber bi yeke din ve dirêj dibe
argaeus Çiyayê Erciyesê
argali miheke kûvî ku xwediyê qiloçê(stro) weke helezonê
argent zîv, bi rengê zîvê, spî, ronak
argentina Arjantîn, Arjantînî
argil begre, kîl
argillaceous mîna begreyê, mîna kîlê, bikîl
arglentiferous a ku tê de zîv heye
argon argon
argosy keştiya mezin, taybetî keştiyê berê yên mezin ên bazirganiyê
argot zimanê ku ji aliyê beşeke taybet ve tê bikaranîn, bi taybetî zimanê ku di nava diz û pêxasan de weke parola tê bikaranîn
argue nîqaş kirin, gûftugo kirin, îspat kirin, delîl nîşan dan, parastin
pêvçûn kirin
argument nîqaş, gûftûgo, delîl û babetên ku ji bo qanîkirinê (îqnakirinê) tê bikaranîn, kurteya fikrên pirtûkekê, darizandin, ê ku dijberiyê vedibêje, dikare were nîqaşkirin
guhêr
argumental nîqaş, aîdê nîşandana delîlê
argumentation nîqaş, gûftugo.
argumentative nîqaşker, gengeşîker
argumentumadhominem Ji bo peyiyandin û parastina fikrên xwe, bikaranîna tevger û fikrên kesê dijber
argus kurê Zeus ê sedçavî, kesê çavekirî
arguseyed kesê hişyar, kesê çavekirî
arid ziwa, tişta ziwa, ji ber tavê kelişîn, qerac, bêtam, tisî
ziwa
aridity qeracî, qeracbûn
aridness qeracî, qeracbûn
aries remildanka beran, koma stêran a Beran
aright bi awayeke rast, bêçewtî
aril xavika (zar) ku li çepera hinek tovan de tê dîtin
arioso (di mûzîkê de) bi şêweya aryayê
arise rabûn, ji ciyê xwe rabûn, derketina holê
rabûn
aristocracy arîstokrasî, arîstokratbûn
aristocrat arîstokrat, esîlzade, kesê kubar, kesê ji çîna serdest, aligirê arîstokrasiyê
aristocratic derbarê arîstokrasiyê de, esîl, pir kubar
aristocratically bi awayeke arîstokrat
aristotelian aîdê feylezofê yewnan Arîsto de, aligirê hîpotezên Arîsto
aristotelianism Arîstoîzm
aristotelic aîdê feylezofiya Arîsto
aristotle Arîsto
arithmetic arîtmetîk, hesab, zanista hesabê
arithmetical derbarê arîtmetîkê de
arithmetically bi riya arîtmetîkê
arithmetician arîtmetîkvan
ark sindoq, qûtîk, Keştiya Nuh
ark of the covenant sindoqa ku tê de tabletên ku li ser wan deh ferman hatine nivîsandin hene
arm Çekdar kirin, ji bo şerê amade kirin, çek, beşeke hêzên leşkerî
bask
mil

çeng
armada hêzên parastinê, hêzên parastinê ya îspanya'yê ê ku di 1588'an de êrişê
armadillo ajaleke cureya gumgumokan e ku li amkerikaya başûr diji û xwediyê qalikêkê wekî zirhê ye
armageddon wextê kiymetê meydana şerê nav artêşên baş û xerab de derketî hatî çêkirin,mehşer,şerê mîrîn û xilasbunê
armament çekdar kirin, arastin, arastek, teçhîzat
armamentarium hemû amûr û rêbazên tedawiyê
armature zirh, zirhên ajal û nebatan (riwek)
armband bazbend
armed çekdar
çekdar
armed forces hêzên çekdarî
armenia ermenîstan, ermenkî
armiger çekdarê şovalyeyê
armillary ê ku xelek xelek, weke bazin an jî aîdê bazin
armistice agirbest mûtareke
armor plate lewhaya bi zirh
armor-bearer çekdar
armor-piercing zirh qul dike
armored car erebeya bi zirh
armorer kesê ku çek û zirh çêdike, tamîr dike
armorial aîdê nîşaneya xanedaniyê, çek
armory cebilxane, depoya çekan
armour bnr. armor, zirh, çek
arms çek, cebilxane, serhildayî, teslîm bûn
army artêşa bejayî, artêş
arteş
army commander orgeneral
army commander orgeneral
army of occupation artêşa dagirkeriyê.
army worm cureyeke tirtûlan ku weke keriyekê dimeşe û her tiştî dixwe û xelas dike
arnica arnîka, titina çiyê (bot.)
arnica montana (botanîk), dermanê ku ji vê nebatê tê peydakirin
aroma bêhn, bêhna xweş
aromatic bêhnxweş, weke biharet bêhn dide
aromatize bibêhn kirin, bêhna biharetê dayîn
around derdor,li derdora tiştekî,nêzikê tiştekî,borandin, Li derdorê, nêz, li hawîrdor, li ciwarê, li çar aliyê, li wir, li vir
arousal Şiyarkirin, zindîkirin
arouse Şiyar kirin, rakirin, tehrîk kirin,tevgerandin. Şiyar bûn, zindî bûn, dest bi tevgerê kirin, çavê xwe vekirin
arpeggio Di mûzîkê de notayan bi lez û kurt kurt lêdan, tevahiya notên ku bi vî awayî tên lêdan, arpej.
arquebus Tifingeke bi çakmaq ku berê dihat bikaranîn
arr (kurte.) arranged, arrival, arrived.
arrack araq, raqî.
arraign Gazîkirina dadgehê û ji bo sûcekê tawanbar kirin, jê re kêmasî dîtin
arraigning Di dadgehê de weke fermî tawanbarkirina bersûc, qisûr an jî kêmasî lê barkirin
arraignment Di dadgehê de weke fermî tawanbarkirina bersûc, qisûr an jî kêmasî lê barkirin
arrange Sererast kirin, tertîp kirin, biduzen kirin, rêz kirin. Di mijarekê de li hev kirin, biryar girtin, plan kirin. Tîmar kirin, îslah kirin, berteraf kirin, ji ber derxistin, tune kirin. Amadekarî kirin, amade kirin. (mûz.) aranjman kirin
rêzkirin
sererastkirin
arrangement Nîzam, duzen, tertîp, rêzkirin. Amadekarî. Hevpeyman. Tişta tertîpkirî (mûz.) aranjman.
arrant Gelek xerab, kesê xwediyê navdariyeke neçê, ê ku neba? tê naskirin.
arrantly Bi awayeke neçê, bi awayeke xerab. Ji serî heta binî
arras Xalîçeya bi nexş a li ber deriyan an jî ji bo dîwaran. Nexşa xalîçeyan.
array Cî, rêz, tertîp, nîzam. Artêş, leşkerî. Gengaşî, tentene, wurşe, şaşaa. Cil û bera muhteşem, cileke mirês. Rêz kirin, sererast kirin. Cîl lê kirin, xemilandin.
rêze
arrayal Rêz kirin, tertîp kirin. Cîlan lê kirin, xemilandin.
arrear Beşa paş. Li paş mayîn. Deynê ku nehatiye dan.
arrearage Li paş mayîn. Bermahiya deynê ku nehatiye dayîn.
arrest Girtin, heps kirin. Sekinandin, rawestandin. Birîn, jê kirin.
binçavkirin
binçavî
rawestandin
sekinandin
arribrepensee Fikra nebaş, niyeta xef an jî xerab, xêrnexwaz
arrival Hatin, gihiştin. Kesê tê.
arrive Hatin, gihiştin.
gihan
arrogance Pozbilindî, quretî, nefs mezin, xurûr. Xwe nezanîn, kustex, bêperdaq
arrogant Pozbilind, nefs mezin. Kustex.
arrogantly Bi pozbilindî, bi kustexî.
arrogate Îdîa kirin, îdîaya ne mafdar, bêyî mafdarbûnê îdîa kirin an jî pejirandin û qebûl kirin.
arrogation Îdîaya ne mafdar.
arrow Tîr.
arrowhead Serê tîrê.
arrowroot ararot.
arrowy Mîna tîrê. Bi lez, lezgîn. Bi tîran tije
arroyo Newala ziwa.
arson agirberdêrî.
art huner
hûner
article gotar
gotar
bend, gotar 2. fiqre, pişk, dabaş 3. heyber.
gotar
gotar
artificial çêkirî, sûnî
artificial intelligence zîrekiya çêkirî
artificial neural network tora demarî ya çêkirî
artist hûnermend
artistry hunermendî 2. mijûlbûna bi hunerên ciwan ve.
aram peaceful
aramî peace
arandin (vt), arîn (vi) to itch, to smart, to sting
ardû m. fuel
argûn fireplace
arî (dial. var.) help
arîşe crisis
arizî private
arizî kirin to privatize
arizîkirin privatization
armanc f. aim, goal
armanc, amanc aim, goal, purpose, objective
armûş m. a sheaf of grain
armûxan m. gift
arnawid Albanian
arşîv f. archive
artêş f. army
arûk m. ceiling
arvan flour
arxayîn confident
araber ereb
araber- kihêl
arabisch erebî
arabisches vollblutpferd hespa kihêl
arbeit kar
karûbar
ked
kedkar
şixul
şul
xebat
xevat
arbeit/beruf kar
xebat
arbeiten hewldan
kar kirin
karkirin
lêxebitîn
şixulîn
şuxulandin
xebatkirin
xebitîn
arbeiter rencber
rênçber
arbeiter/in karker
karker
xebatkar
arbeitnehmer karker
xebatkar
arbeitsgruppe zibal
zibare
arbeitslos betal
bêkar
arbeitspflicht olam
arbeitstrupp zibal
zibare
archaisch kevnar
architekt/in mîmar
arg yaman
yeman
arglos dilpak
argwohn şik
argwöhnisch zikreş
arm belangaz
belengaz
bêçare
bireş
desteng
ebdal
evdal
feqîr
fiqare
gune
guneh
jar
kukim
kukum
lat
neçar
reben
stûxwar
şerpeze
xizan
bas
basik
bask
çemel
çeng
çeng
çepil
geda
hejar
mil
pel
perwaz

pîl
qanad
armband bazin
xelek
armee artêş
esker
olk
ordî
ordu
armenien Ermenistan
armer kesîb
kokim
kukim
armer teufel kesîb
armreif bazin
xelek
armreifen bazin
armselig sefîl
xezan
armut belengazî
bêçaretî
destengî
feqîrî
arrangieren rê rast kirin
rêzkirin
arrogant jixwerazî
qure
arsch qûn
arsch voll scheiße qûn bi gûh
arsenal cebilxane
cebirxane
art awa
awa
babet
celeb
cins
cure
cûre
hawe
qeyd
şikl
teher
uslub
uslûb
ûslib
zayend
art und weise awa
awa
awa
hawak
hawayek
hawe
lewz
tehr
uslub
uslûb
ûslib
artigkeit edeb
artikel gotar
artist artêst
artîst
arznei derman
arzt/ärztin doxtor
hekîm
textor
ar Feuer
aram friedlich
Geduld
geduldig
leise
ruhig
still
aramdar beruhigend
aramî ruhe
Ruhe
Stille
arastekirin dirigieren
ard Mehl
ardelîn Mehlloch
ardû Brennstoff
argûn Ofen
argûsk Mandeln
arî Asche
arîk Fußboden
arîkar Assistent
Helfer
arîkarî Hilfe
arîkarîkirin helfen
unterstützen
arîse Problem
ariza Panne
arkolk Zange
armanc Ziel
Zielscheibe
Zweck
armanc [mê] Absicht
aro Gurke
arsîm Schnupfen
arta schon
artêş Armee
Heer
artêst Artist
Künstler
Schauspieler
artîst Artist
Künstler
Schauspieler
arû Gurke
arvan Mehl
Mehlsack
arxalix ärmelloses kurzes Hemd
warme Hausjacke
arxayin ruhig
sorglos
unbekümmert
arxayîn ahnungslos
gelassen
ruhig
still
arxayîn kirin abregen, sich ~
beruhigen, sich ~
ar kerdene ar kirin, şerm kirin.
ar m. adir, adîl.
m. ar (pêm de) n.
m. ardî, ard zh.
m. mat. ar n.
m. ar, serm, heya, xeya n.
ar û heya n. ar û heya n.
aram rd. gi m., tebite, bêpeng, vindete, tebete
aram bûn lng. tebetîyene, gims bîyene, ker bîyene, bêpeng bîyene
aram kirin lg. tebetnayene, tebatnayene
aramgeh m. arasgeh, arasca n.
aramî m. îstikrar n., biredarîye m., qerardarîye m.
aramîdar rd. îstikrarin, biredarin
aramos kirin lg. keleserd kerdene, kelegims kerdene, keregims kerdene
aramosker rd. keleserdker, kelegimsker, keregimsker
aramoskirin m. kelesercikerdis, kelegimskerdis, keregimskerdis n.
aramxane m. hûzûrxane, kokimxane n.
aran m. deste, deste m.
n. ware, zozan, zuezun n.
m. ziqit, çîk, tewe, tîre n.
arandin lg. ziqitnayene, çîk dayene, tewe kerdene, tîrenayene
m. ziqitnayis, çîkdayis, tewekerdis, tîrenayis n.
araq m. reqî, ereqî m.
araqgêr n. meyger, saqî n.
araqxur rd. simitox, col, eyas
araqxurî m. colîye, eyasîye, colênî, eyasênî m.
araste kirin lg. re riçarnayene, ver re cikerdene, tewrih kerdene
arastekirin m. reciçarnayis, verrecikerdis, tewrihkerdis n.
arastî rd. tîtikin, gulgulin
arastin lg. tîtiknayene, nejirnayene, xemelnayene, niqirnayene, nijirnayene
m. tîtiknayis, nejirnayis, xemelnayis, niqirnayis n.
arav m. aravî, arawî m.
rd. saye
arayist n. zîwer, xisr, zêwer, zînet, zîber, nesir n.
arbêj m. moxile, zivyele, êlege, ardvîje, moxle m.
arbesk kemera çaqmaqî, sîya çaqmaqî, adirgebere, bera çaqmaqî n.
arbîjî m. zoo. tuzrug, zelî, duzrig, tuzrig, zîlî, tizrug, duzirik n.
arc m. bot. hezarrenge, hezarene m.
arçen m. ana.cinîg, cên lg. , nustek n.
ard m. ardî, ard zh,
ard pê werkirin ardin kerdene, ardinnayene kr.
arde n. cax, caxleme n.
ardfiros m/n. ardrotox n.
ardfirosî m. ardrotoxîye, ardrotoxênî m.
ardik rd. ardik, dara ke zere ra bena puç
ardîn rd. ardên
ardpêwerkirin m. ardinkerdis, ardinnayis n.
ardû n. ardu, vês, sewat, arûdu n.
ardûk n. ardu, vês, sewat, arûdu n.
arena m. rirgeh n., arena m.
areometre m. areometre, awinpêmê m.
arestek n. techîzat, terizat n.
arêx m. balîsna erebaneyî m.
arezû m. psk. arzû, waz n.
m. nega m., arzû n., wastis n., waz n., niyaz n., dîlege m., rexbet n., merem n.
arezûdar bûn lng. arzûdar bîyene, zerewaz bîyene, wazdar bîyene, negadar bîyene, teswîq bîyene
arezûdar kirin lg. arzûdar kerdene, wazdarnayene, negadar kerdene, teswîq kerdene
arezûdarbûn m. arzûdarbîyayis, zerewazbîyayis, wazdarbîyayis, negadarbîyayis, teswîqbîyayis n.
arezûdarkirin m. arzûdarkerdis, wazdarnayis, negadarkerdis, teswîqkerdis n.
arezûmend bûn lng. arzûdar bîyene, zerewaz bîyene, wazdar bîyene, negadar bîyene, teswîq bîyene
arezûmend kirin lg. arzûdar kerdene, wazdarnayene, negadar kerdene, teswîq kerdene
arezûmendbûn m. rzûdarbîyayis, zerewazbîyayis, wazdarbîyayis, negadarbîyayis, teswîqbîyayis n.
arezûmendkirin m. arzûdarkerdis, wazdarnayis, negadarkerdis, teswîqkerdis n. *hatin arezûkirin ltb. arzû kerîyene, ameyene wastene
arfîrk m. sorike, malêzî m.
argo m. argo n. *zimanê argo n. ziwanê argoyî n.
argon m. kîm. argon n.
rd. portekalgon, portekalî, adirgon, alawinî, rengê porteqale
argude m. bot. argude, wenca, onca, arguide, unca, argud m.
argûn m. kurane, adirgane, kuçlane, tifaye, adirca, adirgun, adilgin m.
m. lojine, tifike, pixêrî, rojine, lorine, lozine m.
argûsk m. ana. çene, çenike, çenge m.
n. vamikî, alukî, bilbancikî, nekî, çijeyê xazmikî, aloqîz n.
arhane m. arwana,deva m.
arî n. arî, aryen n.
rd. sade, pak, safî
m. tiramî., tirafe, terafe, tiranî, tramî., turam m.
m. yarmetîye, yardim, ardim m.
arî bûn lng. . sade bîyene, safî bîyene, xorî bîyene
arî kirin m. arestekerdis, arezekerdis, sadekerdis, tesfîye n.
arîdank m. weledange, weledane m.
arîg m. tip. harsi m., harige, nezle, salim, seqem, harîge m.
arih m. ziqit, çîk, tewe, tîre n.
arihandin lg. dejnayene, ziqitnayene, henrirnayene, dajnayene, decnayene
m. dejnayis, henrirnayis, dajnayis, decnayis n.
arihin lg. . ziqitnayene, çîk dayene, tewe kerdene, tîrenayene
m. ziqitnayis, çîkdayis, tewekerdis, tîrenayis n.
arîk m. kozmag, serke, banastun, buniste n.
arik m. ana. xozrig, asmênê fekî, asmaqê fekî, zimarik, azmînek, azmênê fekî n.
arika dev a jêrin n. xozrigo cêrên, zimariko cêrên, asmênê fekî yo binên n.
arîkar rd. yawer, yarmetkar, yardimkar, destyar, ardimker, ardimcî
m/n. yawer, yarmetkar, yardimkar, destyar, ardimker, ardimcî n.
arîkar bûn lng. . yarmetkar bîyene, yawer bîyene, yardimkar bîyene
arîkarbûn m. yarmetkarbîyayis, yawerbîyayis n.
arîkarî m. yarmetîye, yardim, ardim m.
m. yarmetkarîye, yawerîye, yardimkarênî, ardimcîyênî, yardimkerîye m.
arîkarî kirin lg. yarmetîye kerdene, yardim kerdene
arîle rd. wakemêrk
arimandin lg. . raarasnayene, aresnayene, arisnayene, raorosnayene
m. raarasnayis, aresnayis n.
arimîn m. raarasîyayis, bîhnedayis, arisîyayis n.
lng. . raarasîyene, bîhne dayene, aresîyene, raorosîyene, raorosîyene, arisîyene
arîn lg. ziqitnayene, çîk dayene, tewe kerdene, tîrenayene
m. ziqitnayis, çîkdayis, tewekerdis, tîrenayis n.
arinc m. kêm, apse n.
m. ziqit, çîk, tewe, tîre n.
aring n. pes, malo hurdîz n.
m. wele m.
arîng m. bot. zergulî m.
arinîn lg. ziqitnayene, çîk dayene, tewe kerdene, tîrenayene
arîse m. made, moral, mûrûz, miruz n.
m. perse, alange, problem, persgire, mesele, aloz m.
arisî rd. manewî, royî
arist m. darû, derman, îlac, dermun n.
arîstokrasî m. arîstokrasîye, arîstokrasênî m.
aristokrat rd. arîstokrat
aristokratî m. arîstokratîye, arîstokratênî, zadeganîye m.
aristokratîk rd. arîstokratîk
aritmetik m. mat. arîtmetîk n.
arîtmetik m. arîtmetîk n.
arîtmetikî rd. arîtmetîkî, arîtmetîkên
arixtek m. hêlike, kapose, kapuese, elke, kapues m.
ariza m. ariza m.
arîze m. arize, ariza m.
arîze kirin m. xirabbîyayis, arizakerdis n.
lg. xirab bîyene, ariza kerdene
arîzedar rd. xirabe, arizayin
arizî rd. arzî, arizî
arizî bûn lng. . arzî bîyene, arzîyene
arizî kirin lg. arzî kerdene, arzînayene
arizîbûn m. arzîbîyayis, arzîyayis n.
arizîkirin m. arzîkerdis, arzînayis n.
arkeolog m/n. arkeolog n.
arkeolojî m. arkeologî, arkeolojî n.
arkeolojîk rd. arkeolojîk
arkeolox m/n. arkeolog n.
arkork m. arkozik, carut, asta m., pistî, carit n.
armanc m. amance, xaye, amace, mexsed, hedefe m.
armanc kirin lg. amanc kerdene, mexsed kerdene, xaye kerdene, amac kerdene
armûs m. gusle, qirfik, gosle, guesle n.
arnawûd m/n. arnawid, alban n.
arnêsk n. hetan de hacetêyo
arnewid m/n. arnawid, alban n.
arnewidistan m. arnawidistan, albanya, albanistan n.
aro vingo n. aloving, „kirmanckî de seba embazweçînîtîsê kayî nîya vajîno: „hê gogo, gilêr gogo, daxançî derman daçî, alo vingo pêkeleng o, mastê mîyan ser sênîyan, cila here teqle bîya. n.
arode rd. tiral, tenbel, tembel
arqilîn lng. . telpekî bîyene, telpekîyene, telepekî bîyene
m. telpekîbîyayis, telpekîyayis, telepekîbîyayis n.
arsenîk m. kîm. zirnix n.
arsim m. tip. harsi m., harige, nezle, salim, seqem, harîge m. *bi arsimê ketin lng. . bi harsime kewtene, bi harige kewtene
arsimî rd. harsimin, harigin
arsimî bûn lng. . harsime bîyene, harige bîyene, salim bîyene
arsin m. arsin n.
arsîv m. arsîv, belgedang n.
arsîv kirin lg. arsîv kerdene, arsîvnayene
arsîvger m/n. arsîvcî, belgedangcî, arsîvwan n.
arsîvkirin m. arsîvnayis, arsîvkerdis n.
arsîvvan m/n. arsîvcî, belgedangcî, arsîvwan n.
artês m. or dîn., artêse m.
artêsgeh m. artêsgeh, ordîgeh n.
artêsparêz rd. mîlîtarîst, ordîparêz
artêsparêzî m. mîlîtarîz m., ordîparêzîye, artêsparêzîye, ordîparêzênî m.
artîkel artîkel n.
artilîn lng. . pakewtene, re cikewtene, aleqîyene
artîsok m. bot. engînare, angînar m.
artîst m/n. pêsekar, senatkar, senatcî, artîst n.
artîstî m. artîstîye, artîstênî m.
artîstîk rd. pêsekarên, artîstîk
arû m. bot. xiyar, xeyar n.
arûf m. bot. xiyar, xeyar n.
arûnî rd. bêxuy, xuynêpak, bêxuyset, serkês
arûz m. ede. arûze m.
arvan n. avran, awran n.
arvane m. zoo. arwana, deva m.
arxayîn rd. zerehîra, asûde, zereasan, rehet, zererehet, bîhnhîra
arxayîn bûn lng. . asûde bîyene, zerehîra bîyene, zereasan bîyene, bîhnhîra bîyene
arzêl rd. sist, xav, rexdek, xirb, pilt, geves, sistpist, geves, gewsek, leq
arzêl bûn lng. . sist bîyene, xav bîyene, rexdek bîyene, xirb bîyene, pilt bîyene, geves bîyene
m. sistbîyayis, xavbîyayis, rexdekbîyayis, xirbbîyayis, piltbîyayis, gevesbîyayis, sistpistbîyayis n.
arzêl kirin tg. sist kerdene, xav kerdene, rexdek kerdene, xirb kerdene, geves kerdene, pilt kerdene, sistpist kerdene, sistnayene, xavnayene, rexdeknayene
arzêlkirin m. sistkerdis, xavkerdis, rexdekkerdis, xirbkerdis, geveskerdis, piltkerdis, sistpistkerdis, sistnayis, xavnayis, rexdeknayis n. *hatin arzêlkirin ltb. sist kerîyene, xav kerîyene, xirb kerîyene, rexdek kerîyene, ameyene sistkerdene, ameyene xavkerdene
arzname m. neganame., arzûname., wazname., arzûhale, îstida m.
arzû m. nega m.f arzû n., wastis n., waz n., niyaz n.t dîlege m., rexbet n., merem n.
arzû kirin lg. nega kerdene, arzû kerdene, zerî kerdene, wastene
arzûdar rd. arzûdar, wazdar, arzuyin, heweskar, wastox, hewesin, wazin
arzûhal m. neganame., arzûname., wazname., arzûhale, îstida m.
arzûkirin m. arzûkerdis, negakerdis, zerîkerdis, wastis n.
arzûmend rd. arzûdar, wazdar, arzûyin, heweskar, wastox, hewesin, wazin
arzûmendî rd. arzûdarîye, wazdarîye, heweskarîye, wastoxîye, heweskarênî, wazdarênî
ar (n) ar (mat)
(n) bakınız: erd (n)
ara (vr) bakınız: ra (vr)
aç karınla olan (sabahleyin henüz bir şey yememiş olan) Ez hema zî ara ya. (Hâlâ aç karınlayım.)
(m) bakınız: arayî (m)
ara ci şîkayene bakınız: ra ... şîkîyayene
ara xo kerdene bakınız: arayîya xo kerdene
arabîyayîş (n) aç karınla olma
aracişîkayîs (n) bakınız: ra ... şîkîyayîş
aradîni (m) bakınız: arayî (m)
aradîni kardene bakınız: arayîya xo kerdene
arahî (m) bakınız: arayî (m)
araq (m) bakınız: reqî (m)
(n) bakınız: ereq (n)
araq dayene bakınız: ereq dayene
araq estene bakınız: ereq eştene
araq rokerdene bakınız: ereq rokerdene
araq vetene bakınız: ereq vetene
araqîyayene bakınız: ereqîyayene
araqnayene bakınız: ereqnayene
araqwer -e, bakınız: reqîwer
arasa (m) bakınız: ersa (m)
aratîne (m) bakınız: arayî (m)
arav -e, bakınız: ereb
aravîstan (n) bakınız: Erebîstan (n)
aravkî (m) bakınız: erebkî (m)
araye (m) bakınız: arayî (m)
arayî (m) 1)kahvaltı (sabah yemeği) 2)aç karınla olma durumu
arayîya xo kerdene 1)kahvaltı etmek (sabah yemeği yemek) 2)kahvaltı öncesi birşey(ler) yemek To arayîya xo kerde? (1-Kahvaltı ettin mi?/Sabah yemeği yedin mi? 2-Kahvaltı öncesi birşey/birşeyler yedin mi?)
arayîya xo şikitene kahvaltı öncesi birşey(ler) yemek To arayîya xo şikite? (Kahvaltı öncesi birşey/birşeyler yedin mi?)
arazî (m) bakınız: erazî (m)
arbançî -ye, bakınız: arêwan -e,
arbêş (n) bakınız: hargûş (n)
arbêzi (m) bakınız: arozî (m)
arbîş (n) bakınız: hargûş (n)
arçarnayîş (n) bakınız: açarnayîş (n)
arcaya (m) bakınız: erjaya (m)
arcaye (e) bakınız: erjaye (n)
arcel (n) bakınız: ecel (n)
arcelê ... ameyene bakınız: ecelê ... ameyene
arcelê ... omeyene bakınız: ecelê ... ameyene
arci (m) bakınız: erje (m)
arcîc (n) bakınız: erjîj (n)
arcîyaya (m) bakınız: erjaya (m)
arcîyaye (n) bakınız: erjaye (n)
arcon -i, bakınız: erjan
arconey (m) bakınız: erjanîye (m)
arcûn -i, bakınız: erjan
arcûney (m) bakınız: erjanîye (m)
ard (n) bakınız: erd (n)
ardene 1)getirmek 2)(bazı hayvanlar için) doğurmak
ardene cîhan doğurmak, cihana getirmek
ardene dinya doğurmak, dünyaya getirmek
ardene pêser toplamak ardene pîyeser. bakınız: ardene pêser
ardene ra xo vîr bakınız: ardene vîrê xo
ardene vîrê xo anımsamak, hatırlamak; anmak
ardene warye bakınız: ware ardene
ardene werte bakınız: ware ardene
ardene xo vîr bakınız: ardene vîrê xo
ardene xo vîrî bakınız: ardene vîrê xo
ardene yew ca toplamak
ardî (zh) un
ardî kerdene öğütmek
ardîkerdiş (n) öğütme
ardim yardım
(n) yardım
ardim kerdene yardım etmek
yardım etmek
ardimkar -e, asistan
ardimkerdox yardımcı
-e, yardımcı
ardimkerdoxa rektore/î (m) rektör yardımcısı
ardimkerdoxê rektore/î (n) rektör yardımcısı
ardîş (m) bakınız: erdîşe (m)
ardiş (n) getirme
ardişpêser (n) toplama
ardişpîser (n) bakınız: ardişpêser (n)
ardişpîyeser (n) bakınız: ardişpêser (n)
ardişvîrêxo anma
ardişyewca (n) toplama
ardîya (m) bakınız: erdîya (m)
ardose (m) bakınız: herdose (m)
ardosi (m) bakınız: herdose (m)
ardû (n) yakıt (odun vb. içi (n)
arê (n) değirmen
are (n) ara
(n) bakınız: arê (n)
(m) bakınız: arre (m)
arê bîyene derlenmek, toplanmak
arê dayene toplamak
arê dayêne bakınız: arê dayene
arê dîyayene toplanmak
arê kerdene derlemek
derlemek, toplamak
areba (m) bakınız: erebe (n)
arebe (n) bakınız: erebe (n)
arebeyê gayî (n) bakınız: erebeyê gayan (n)
arêbîyayîş (n) derlenme, toplanma
arêdayîş (n) toplama
arêdîyayîş (n) toplanma
arêker (n) (TE) derleyici
arêkerda (m) derleme
arêkerde derleme
(n) derleme
arêkerdiş derleme
(n) (TE) derleme, toplama
arêkerdîye (m) derleme
arêkerdox derliyen
-e, derleyen
areometre (n) sıvıölçer, areometre
areq (n) bakınız: ereq (n)
areq dayene bakınız: ereq dayene
areq eştene bakınız: ereq eştene
areq ruekerdene bakınız: ereq rokerdene
areq vetene bakınız: ereq vetene
areqîyayene bakınız: ereqîyayene
areqnayene bakınız: ereqnayene
arev -e, bakınız: ereb
areva (m) bakınız: erebe (n)
arevîstan (n) bakınız: Erebîstan (n)
arevkî (m) bakınız: erebkî (m)
arêwan -e, değirmenci
arêwûn (n) bakınız: arêwan -e,
areye (n) bakınız: arê (n)
arêye (n) bakınız: arê (n)
areyî (m) bakınız: arayî (m)
areyîya xo kerdene bakınız: arayîya xo kerdene
areyîya xo şikitene bakınız: arayîya xo şikitene
argoş (n) bakınız: hargûş
argud (m) bakınız: argude (m)
argude (m) yonca
argueş (n) bakınız: hargûş
arguid (m) bakınız: argude (m)
arguide (m) bakınız: argude (m)
argûş (n) bakınız: hargûş
arguweş (n) bakınız: hargûş (n)
arguwez (m) bakınız: arozî (m)
ari (m) bakınız: arre (m)
arî (m) bakınız: arayî (m)
(n) bakınız: arê (n)
arî bîyene bakınız: arê bîyene
arî dayene bakınız: arê dayene
arî dîyayene bakınız: arê dîyayene
arî kerdene bakınız: arê kerdene
arîbîyayîş (n) bakınız: arêbîyayîş (n)
arîdayîş (n) bakınız: arêdayîş (n)
arîdîyayîş (n) bakınız: arêdîyayîş (n)
arige (m) bakınız: arre (m)
arîker (n) bakınız: arêker (n) (TE)
arîkerda (m) bakınız: arêkerda (m)
arîkerde (n) bakınız: arêkerde (n)
arîkerdiş (n) bakınız: arêkerdiş (n) (TE)
ariq (n) bakınız: ereq (n)
ariq dayene bakınız: ereq dayene
ariq eştene bakınız: ereq eştene
ariq rokerdene bakınız: ereq rokerdene
ariq vetene bakınız: ereq vetene
ariqîyayene bakınız: ereqîyayene
ariqnayene bakınız: ereqnayene
ariqyayene bakınız: ereqîyayene
ariş (n) ekmeklik tahıl veya un
arîstokrasî aristokrasi
(n) aristokrasi
arîstokrat aristokrat
-e, aristokrat
arîtmetîk aritmetik
(n) aritmetik (mat)
arîvûn -e, bakınız: arêwan
arîwan (n) bakınız: arêwan
arîweş (n) bakınız: hargûş
arîya xwi kerdene bakınız: arayîya xo kerdene
arîya xwi şikitene bakınız: arayîya xo şikitene
arîye (n) bakınız: arê (n)
arîyedayîş (n) bakınız: arêdayîş (n)
arîyekerdiş (n) bakınız: arêkerdiş (n)
ariza (m) bakınız: arize (n)
arize (n) arıza
(m) bakınız: arize (n)
arizî hususi
özel
-ye, özel, hususi
arjantîn Arjantin
Arjantin
arkeolog -e, arkeolog
arkeolojî (n) arkeoloji
arko -ye, inatçı, inat
arkoy (m) bakınız: arkoye (m)
arkoyê (m) bakınız: arkoyî (m), arkoyîye (m)
arkoyey (m) bakınız: arkoyî (m), arkoyîye (m)
arkoyî (m) inatçılık
arkoyîye (m) inatçılık
arkozik (n) ateş küreği
armator -e, armatör
armenî -ye, Ermeni
armenîkî (m) Ermenice
armenîstan Ermenistan
(n) Ermenistan
arminî -ye, bakınız: armenî -ye,
arminîkî (m) bakınız: armenîkî (m)
arn (m) bakınız: arre (m)
arnawid -e, bakınız: arnawud -e,
arnawud -e, Arnavut
arnawudîstan Arnavutluk
(n) Arnavutluk
aroş (n) bakınız: hargûş -e,
arozî (m) çuvalın ağzını dikmek, çarık ve çorap bağlamak vb. için kullanılan kıldan yapılma ip
arre (m) yemlik (hayvanlara yem verilen yer)
arri (m) bakınız: arre (m)
arriş (n) bakınız: ariş (n)
arsa (m) bakınız: ersa (m)
arsim (m) bakınız: harsime (m)
arşîv (n) arşiv
arşîvkar -e, arşivci
artîkel artikel
(n) artikel
artîst -e, artist
arûş (n) bakınız: hargûş -e,
arûzi (m) bakınız: arozî (m)
arûzik (n) sıcak mevsimlerde suda cırlak bir ses çıkaran bir su hayvanı
arûziki (m) bakınız: arûzik (n)
arvonçî (n) bakınız: arêwan (n)
arwana deve
(m) dişi deve
arwançî -ye, bakınız: arêwan -e,
arweş -i, bakınız: hargûş -e,
arwêş -i, bakınız: hargûş -e,
arwêz (m) bakınız: arozî (m)
arwûn (n) bakınız: arêwan (n)
arwûncî (n) bakınız: arêwan (n)
arwûnçî (n) bakınız: arêwan (n)
arye (n) bakınız: arê (n)
aryebîyayîş (n) bakınız: arêbîyayîş (n)
aryedayîş (n) bakınız: arêdayîş (n)
aryedîyayîş (n) bakınız: arêdîyayîş (n)
aryekerda (m) bakınız: arêkerda (m)
aryekerde (n) bakınız: arêkerde (n)
aryekerdi (n) bakınız: arêkerde (n)
aryekerdiş (n) bakınız: arêkerdiş (n)
aryekerdox (n) bakınız: arêkerdox (n)
arz kerdene bakınız: erz kerdene
arzele (n) bakınız: herzale (n)
arzêle (n) yere çakılı kazıklar üzerine dizili direklerin üstüne istif edilmiş yaprak veya ot yığını
(n) bakınız: herzale (n)
arzkerdiş (n) bakınız: erzkerdiş (n)
ar ar (n) (mat)
ara 1)mîyan (n) İki köyün arasında bir dağ vardı. (Mîyanê di dewan de koyê bi.) 2)mabên (n) Zerweş ile Roşan’ın arası iyidir. (Mabênê Zerweş û Roşanî weş o.) 3)beyntar (n) 4)nêmante (n) 5)are (n) 6)orte (n)
ara sıra ge-ge, ge-gane, rey-rey
ara vermek mabên dayene
ara yönler hetê mîyanênî (zh), cîhetê mîyanênî (zh)
araba erebe (n)
aracı mîyançî, -ye; mabênçî, -ye
arada sırada b. ara sıra
aradaki 1)mîyanên, -e 2)beyntarî, -ye
aralık kanûne (m)
aramak gêrayêne (TE) Ara! (Bigêre!) (TE)
araştırma cigêrayîş (n)
araştırmacı cigêrayox, -e
araştırmak cigêrayene
arazi erazî (m)
arazi hukuku huqûqê erazî (n)
ardından dima, dime, dima ra, dime ra, ra dima, ra dime, ra pey, ra tepîya
ardiye erdîya (m), depo (n)
arı (bal arısı) hinge (m), mêsa hingimênî (m)
arı kovanının konduğu yer mêşedîn (n), ballix (n)
arık xete (m), mişare (m)
aristokrasi arîstokrasî (n)
aristokrat arîstokrat, -e
aritmetik arîtmetîk (n)
aritmetik dizi rêza arîtmetîkî (m)
rêza arîtmetîkî (m) (mat)
aritmetik işlemi kirarîya arîtmetîkî (m)
kirarîya arîtmetîkî (m), operasyonê arîtmetîkî (n)
ark vaye (m), cuwa (m)
arka pey (nm, m), peynî (m), peynîye (m)
arka arka gitmek b. geri geri gitmek
arka arkaya pêdima, pêdime, pêpey ra, têpey ra, têpey de
arkadaki peyên, -e
arkadan pey ra
arkadaş heval, -e; embaz, -e
arkadaşlık hevalîye (m), embazîye (m)
arkasında pey ... de
arkasından dima, dime, pey ra, pey ... ra
arkların kesiştiği yer gavar (n)
armut hirmo(hirmiyêr); pyrus communis
murîye (m)
armut ağacı murîyêre (m)
arpa cew; hordeum
cew (n)
arpacık veyveke (m), buke (m)
arpacık soğanı kixsa (m)
art pey (nm & s, n), peynî (m), peynîye (m)
art arda pêdima, pêdime, pêpey ra, têpey ra, têpey de, têdima
artan vêşîmende (n) (mat)
artedat peyedat (n)
artı zêdek (n) (mat)
artı işareti nîşanê zêdekî (n)
artık yıl serra derge (m)
artık-I 1)êdî, hinî2)de 3)daha Artık söyle. (Êdî/hinî/de vaje.)
artık-II (yiyecek veya içecek artığı) piştwerdî (m)
artikel artîkel (n)
artış vêşîbîyayîş (n) (mat)
arzuhal waştişname (n), erzuhal (n)
ara le ara da li holê, li meydanê, li ber dest, berdest
araste pêşkêşî, raberî, pêşberî
ard ar, ard
(agir) agir
areq xuh, xwêdan
arezû daxwaz, xwestek, hêvî
armûş hevrîşm
aram тихий, тихая, тихое
arbo dar. la arbo de vivo dara jiyanê
dar
arto huner