Encamên lêgerînê
apacı tiptûj, nipno rd
tiptûj, nipno rd
apaçık 1. xipxuya, dipdiyar, aşkere 2. çîksayî, şîrsayî (ji bo hewayê) rd
1. xipxuya, dipdiyar, aşkere 2. çîk sayî, şîr sayî (ji bo hewayê) rd
apaçıklık xipxuyatî, dipdiyarî, aşkerayî, aşkeratî m
xipxuyatî, dipdiyarî, aşkerayî, aşkeratî m
apak têrpaqij, têrpak rd
têrpaqij, têrpakrd
apak olmak spîçolkî bûn
spîçolkî bûn
apalak gone, goncik, sicihî (ji bo zarokê li hembêzê an jî li ber pêsîrê) rd
gonc, goncik, sicihî (ji bo zarokê li hembêzê an jî li ber pêsîrê) rd
apandis rûviya zêde, rodiya zêde, rêviya zêde, rivîka kore, apandîs ant/m
rûviya zêde, rodiya zêde, rêviya zêde, rivîka kore, apandîs ant/m
apandisit apandisît (kêmgirtina rûviya zêde) m
apandîsît (kêmgirtina rûviya zêde) m
apansız ji xaftila, ji nişka ve h
apansız, apansızın ji xaftila, ji nişka ve h
apar topar zûzûka, bi lez û bez, hanhanka h
zûzûka, bi lez û bez, hanhanka h
apar topar edip götürmek Zûzika birin. Bi lez û bez birin. Hanhanka.
aparatif qinotî m
qinotî m
aparmak 1. birin, dan ber xwe û birin l/b w, bi xwe re birin, pê de çûn *su onu apardı=av da ber xwe û bir (an jî ew bi avê de çû) 2. dizîn (argo)
1. birin l/gh, dan ber xwe û birin l/bw, bi xwe re birin l/bw, pê de çûn l/bw * su onu apardı av da ber xwe û bir (an jî ew bi avê de çû) 2. dizîn (argo) l/gh
apartman apartman
apartman m
apaş ebeboz, serserî n
ebeboz, serserî n
apaydın ripronî, ripîronî, têrronî rd
ripronî, ripîronî, têrronî rd
apaydınlık ripronîbûn, ripîronîtî, têrronîbûn m
ripronîbûn, ripîronîtî, têrronîbûn m
apayrı cipcihê, cipcuda, cipîcihê, nejihev rd
cipcihê, cipcuda, cipîcihê, nejihev rd
apaz 1. mist, kef 2. kulm, mist, çeng, lep, gemş *bir apaz buğday=çengek genim, mistek genim
1. mist, kef 2. kulm, mist, çeng, lep, gemş * bir apaz buğday çengek genim, mistek genim m
apazlamak 1. çeng lê xistin, mist lê xistin 2. bi bayê tijebûna xêliya keştiyê 3. bi bayê çûn (a keştiyê)
1. çeng lê xistin, mist lê xistin 2. bi bayê tijebûna xêliya keştiyê 3. bi bayê çûn (a keştiyê) l/bw
aperitif aparîtîf (vexurika ku beriya xwarinê ji bo ku îştehê veke tê vexwarin)
aparîtîf (vexurika ku beriya xwarinê ji bo ku îştehê veke tê vexwarin) m
apiko 1. apiko (amadebûna hilanîna lengere keştiyê) 2. amade, li tetikan bûn (argo) rd 3. şoret, lihev *apiko bir genç gelir=xor tekî lihev tê rd
1. apîko (amadebûna hilanîna lengerê keştiyê) 2. amade, li tetikan bûn (argo) rd 3. şoret, lihev * apiko bir genç gelir xortekî lihev tê rd
apiko beklemek Amade bûn. Li tetikan bûn. (ji bo kirina karekî)
apış faq, keş, berran, şeq *apışını açtı=faqê xwe fireh kir n
faq, keş, berran, şeq * apışını açtı faqê xwe fireh kirn
apış arası navran, navçeq, navpaq, navşeq
navran, navçeq, navpaq, navşeq m
apışak 1. vajîvajî (kesê ku çîmên xwe ji hev vedike û wisa vajîvajî bi rê de diçe) rd 2. vajîvajî (meşîna vajîvajî)
1. vajîvajî (kesê ku çîmên xwe ji hev vedike û wisa vajîvajî bi rê de diçe) rd 2. vajîvajî (meşîna vajîvajî) m
apışık 1. westiyayî, betilî, bêtehb, şaşwaz 2. betilî, rehtbûyî (heywana ku reht bûye û tenya xwe xistiye nav ranên xwe) rd
1. westiyayî, betilî, mendî, bêtehb, şaşwaz 2. betilî, rehtbûyî (heywana ku reht bûye û teriya xwe xistiye nav ranên xwe) rd
apışıp kalmak Şaşwaz bûn. Di cih de man şaş. Behitîn. Şaşmî bûn.
apışlık navran, navrana şal
navran, navrana şal m
apışmak 1. mexel hatin, hafîn, westîn, beti­lîn (ji bo ajelên ku ji rehtbûnan xwe diavâjin erde) 2. çok dan, tûtandin, tot bûn, li ser çokan rûniştin 3. şaşwaz bûn, şaşmî bûn, behitîn (mec)
1. mexel hatin, hafîn, westîn, betilîn (ji bo ajelên ku ji rehtbûnan xwe diavêjin erdê) l/ngh 2. çok dan l/gh, tûtandin l/gh , tot bûn l/ngh, li ser çokan rûniştin l/bw 3. şaşwaz bûn, şaşmî bûn, behitîn (mec) l/ngh
apıştırmak 1. hafandin, westandin, betilandin, ji hal xistin (ji bo aje­lan) 2. cot lenger avêtina keştiyê der
1. hafandin l/gh, westandin l/gh, betilandin l/gh, ji hal xistin l/bw (ji bo ajelan) 2. cot lenger avêtina keştiyê der
aplik findanka dîwêr, lembaya diwêr
findanka dîwêr, lembaya diwêr
aplikasyon 1. sepan, çespan, tetbîk, pêkanî 2. aplikasyon (xemla ku bi qumaşek li ser qumaşekî an jî dantelek li ser qumaşekî tê dirûtin û wisa tê çêkirin) 3. aplikasyon (li gorî xarîteya di dest de, bi qazoxan diyar kirina parseleke arazi)
1. sepan, çespan, tetbîk, pêkanî 2. aplîkasyon (xemla ku bi qumaşek li ser qumaşekî an jî dantelek li ser qumaşekî tê dirûtin û wisa tê çêkirin) 3. aplîkasyon (li gorî xarîteya di dest de, bi qazoxan diyarkirina parseleke arazî) m
aplike aplîke (nexş û nimûşên ku ji qumaşe kî hatiye jêkirin û bi qumaşekî din ve ha­tiye danîn)
aplîke (nexş û nimûşên ku ji qumaşekî hatiye jêkirin û bi qumaşekî din ve hatiye danîn) m
apokaliptik (nivîs an jî gotina) nefesîh, nefehmbar, girtî rd
(nivîs an jî gotina) nefesîh, nefehmbar, girtî rd
apokrif (nivîs an jî gotina) pênebawer, pê neewle rd
(nivîs an jî gotina) pênebawer, pêneewle rd
apolet 1. apolet *subayın apoletleri=apole­tin efser 2. apolet (parçeyê ku mîna xeml li ser girmilkan tê xistin)
1. apolet * subayın apoletleri apoletên efser 2. apolet (parçeyê ku mîna xeml li ser girmilkan tê xistin)m
apoletleri sökülmek rütbe jê kirin, ji peywirê avêtin
apoletleri sükülmek rutbe jê kirin, ji peywirê avêtin
apolitik apolîtîk, nepolîtîk rd
apolîtîk, nepolîtîk rd
apoşi cureyek tora ku ji têlan hatiye çêkirin, devê wê mîna çember e û di teşeyê torbe de ye
cureyek tora ku ji telan hatiye çêkirin, devê wê mîna çember e û di teşeyê torbe de ye
aposteriori aposterîorî (agahiya ku di enca­ma ezmûnê de derketiye rastê) h
aposterîorî (agahiya ku di encama ezmûnê de derketiye rastê) h
apostrof apostrof, kirtên
apostrof, kirtên m
apotr alîkar, hewarî, muhafiz
alîkar, hewarî, muhafiz nd/nt
appassionato appassionato (dide nîşan ku wê parçe bi awayekî çoşdar bê jendin) mzk/h
appassîonato (dide nîşan ku wê parçe bi awayekî çoşdar bê jendin) mzk/h
apraksi apraksî, windabûna fonksiyonê
apraksî, windabûna fonksiyonê m
apre 1. apre (cîlakirina/pardaxkirina çerm an jî qumaş) 2. apre (madeya ku karê ra çandinê de tê bikaranîn)
1. apre (cîlakirina/pardaxkirina çerm an jî qumaş) 2. apre (madeya ku karê raçandinê de tê bikaranîn) m
apreleme aprekirin, cîlakirin, pardaxkirin
aprekirin, cîlakirin, pardaxkirin m
aprelemek apre kirin, cila kirin, pardax ki­rin
apre kirin, cîla kirin, pardax kirin l/gh
apreli aprekirî rd
aprekirî rd
apresiz aprenekirî rd
aprenekirî rd
apriori apriorî (agahiya ku di encama ez mûnekê de nehatiye bidestxistin, bi riya a qil hatiye dîtin) h
aprîorî (agahiya ku di encama ezmûnekê de nehatiye bidestxistin, bi riya aqil hatiye dîtin) h
apse arinc, kêmgirtin, kînor, kinêr
arinc, kêmgirtin, kînor, kinêr m
apsis apsis mat/m
apsîs mat/m
aptal 1. debeng, bale, gewc, fodil, bomik, çopik, xêt, xêtik, xêv, xêvik, xirexavî, ev dal, koz, bûdela rd 2. bûdela, evdal, xêt, xêv, keregêj (ji bo denglêkirina ji bo ya bi çûkkirdinê) *aptal, senin yerini açıkça söyledim ben=xêtê min cihê te bi aşkera yî ji te re got b
1. debeng, bale, gewc, fodil, bomik, çopik, xêt, xêtik, xêv, xêvik, xirexavî, evdal, koz, bûdelard 2. bûdela, evdal, xêt, xêv, keregêj (ji bo denglêkirina ji bo ya biçûkkirdinê) * aptal, senin yerini açıkça söyledim ben xêtê min cihê te bi aşkerayî ji te re gotb
aptal aptal bi xêtokî, bi xirexavî, evdalokî
bi xêtokî, bi xirexavî, evdalokî
aptal olmak xêvokî bûn, xirexavî bûn, bûdelayî bûn, evdalokî bûn, bomikî bûn
xêvokî bûn, xirexavî bûn, bûdelayî bûn, evdalokî bûn, bomikî bûn
aptal yerine konmak (koymak) (Yek) kirin şûna evdalan. (Yek) kirin şûna keran. (Yek) kirin şûna xêvoyan.
aptal yerine koymak (veya konulmak) (yek) kirin şûna evdalan, (yek) kirin şûna bûdelayan, (yek) kirin şûna xirexavan
(yek) kirin şûna evdalan, (yek) kirin şûna bûdelayan, (yek) kirin şûna xirexavan
aptalca 1. xirexavokî, xêvokî, xêtikî, kere gêjkî, evdalokî, bûdelayî rd 2. evdalane, bûdelane, evdalkî h
1. xirexavokî, xêvokî, xêtikî, keregêjkî, evdalokî, bûdelayî rd 2. evdalane, bûdelane, evdalkî h
aptalcasına evdalane, bûdelane, ehmeqane, evdalkî h
evdalane, bûdelane, ehmeqane, evdalkî h
aptallaşmak xêvokî bûn, xirexavî bûn, bû­delayî bûn, evdalokî bûn, keregêjî bûn, bomikî bûn
xêvokî bûn, xirexavî bûn, bûdelayî bûn, evdalokî bûn, keregêjî bûn, bomikî bûn l/ngh
aptallaştırmak xêtikî kirin, xêvokî kirin, keregêjî kirin, xirexavî kirin, evdalokî ki­rin, bûdelayî kirin
aptallaştırmak xêtikî kirin, xêvokî kirin, keregêjî kirin, xirexavî kirin, evdalokî kirin, bûdelayî kirin l/gh xêtikî kirin, xêvokî kirin, keregêjî kirin, xirexavî kirin, evdalokî kirin, bûdelayî kirin l/gh
aptallığa vurmak xwe li keregâji yê danîn, xwe li evdaliyê danîn, xwe li xêvoktiyê danîn, xwe li xirexavtiyê danîn, xwe li bomiktiyê danîn
Xwe li evdaliyê danîn. Xwe li keregêjiyê danîn. Xwe li xêvotiyê danîn. Xwe li bomiktiyê danîn.
aptallık bûdelayî, debengî, baletî, gewcî, fodilî, bomiktî, çopikî, xêtî, xêtikî, xêvtî, xêviktî, xirexavtî, evdaltî, ehmeqtî
aptallık etmek bûdelayî kirin, debangî kirin, baletî kirin, fodilî kirin, bomiktî kirin, çopikî kirin, xêtî kirin, xêtikî kirin, xêvtî kirin, xêviktî kirin, xirexavtî kirin, evdaltî kirin, ehmeqtî kirin
aptallık et­mek bûdelayî kirin, debangî kirin, baletî kirin, fodilî kirin, bomiktî kirin, çopikî ki­rin, xêtî kirin, xêtikî kirin, xêvtî kirin, xâviktî kirin, xirexavtî kirin, evdaltî kirin, ehmeqtî kirin
aptallıka vurmak xwe li keregêjiyê danîn, xwe li evdaliyê danîn, xwe li xêvoktiyê danîn, xwe li xirexavtiyê danîn, xwe li bomiktiyê danîn
aptes 1. destnimêj, tahret (ji bo nimêjkirinê) 2. destav, avrêj (ji bo mîzkirin û valakirina rûviya stûr)
1. destnimêj, tahret (ji bo nimêjkirinê) 2. destav, avrêj (ji bo mîzkirin û valakirina rûviya stûr)m
aptes almak destnimêj girtin, tahret girtin
destnimêj girtin, tahret girtin
aptes bozan bnr aptesbozan
bnr aptesbozan
aptes bozmak derketin destavê, çûn destavê, avek rêtin, destnimêja xwe şikandin
derketin destavê, çûn destavê, avek rêtin, destnimêja xwe şikandin
Çûn destavê. Derketin destavê.
aptes bozulmak Destnimêja (yekî) şikestin. Destnimêja (yekî) betal bûn.
aptes tazelemek destnimêja xwe nû kirin
Destnimêja xwe nû kirin.
aptes taze­lemek destnimêja xwe nû kirin
aptesbozan kurmikê panik, tenya (zoolojî)
kurmikê panik, tenya zo/m
apteshane daşir, destavxane, pêgeh, qedemgeh m
daşir, destavxane, pêgeh, qedemgeh m
aptesi bozulmak destnimêja (yekî) şikestin, destnimêja (yekî) betal bûn
aptesi bozul­mak destnimêja (yekî) şikestin, destnimâja (yekî) betal bûn
aptesi gelmek (veya ol­mak) destava (yekî) hatin, destava (yekî) teng bûn
destava (yekî) hatin, destava (yekî) teng bûn
aptesi gelmek (olmak) Destava (yekî) hatin.
aptesi kaçmak destava (yekî) neha tin (mec)
destava (yekî) nehatin (mec)
aptesi olmak destava (yekî) hatin, destava (yekî) teng bûn
aptesinde namazında hişê (yekî) li nimêj û destmêja (yekî) ye
hişê (yekî) li nimêj û destmêja (yekî) ye (birinin)
aptesinden şüphesi olmamak Bi xwe bawer bûn. Ji xwe bawer bûn.
aptesini (birinin) vermek I) Gotinên giran ji (yekî) re gotin. II) Destav li (yekî) teng kirin.
aptesini vermek destav lê teng kirin
destav lê teng kirin
aptesli bidestnimêj, bitaret rd
bidestnimêj, bitaret rd
apteslik 1. destnimêjgeh (devera ku dikare lê destnimêj bê girtin) 2. kinceke bimil ku dişibe xirqayê û dema destnimêjgirtinê tê wergirtin 3. tiştê ku bi kêrî destnimêjgirtî nê tê m
1. destnimêjgeh (devera ku dikare lê destnimêj bê girtin) 2. kinceke bimil ku dişibe xirqayê û dema destnimêjgirtinê tê wergirtin 3. tiştê ku bi kêrî destnimêjgirtinê tê m
aptessiz bêdestnimêj, bêtaret rd
bêdestnimêj, bêtaret rd
aptessiz yere basmamak ji riya Xwedê derneketin
Eniya (yekî) bi erdê ve man. Ji riya Xwedê derneketin.
aptessiz yere bas­mamak ji riya Xwedê derneketin
apul apul teplorkî *bu çocuk apul apul gi­diyor=ev zarok teplorkî bi rê de diçe h
teplorkî * bu çocuk apul apul gidiyor ev zarok teplorkî bi rê de diçe h
ap amca.
n amca
apa (i) amca (çocuk dilinde)
apa (ii) m bibi, hala
apan nd amcagiller
apandîs ant/m apandis
apandîsît m apandisit
apanî m amcalık
apanî kirin amcalık etmek
apantî m amcalık
apantî kirin amcalık etmek
apar m en ince delikli kalbur
apartman m apartman
apê nehelal üvey amca
aperîtîf m aperitif, açar
apik (i) n 1. amca, amcacık 2. argo sakallı yaşlı için
apik (ii) m bilmece
apik (iii) m kıl sicimden yapılma ceket (rhisten)
apilka m yün yumağı
apincî n kürk
apîtî m amcalık
apîtî kirin amcalık etmek
aplîkasyon m aplikasyon
aplîke m aplike
apo nd 1. amca (amcaya seslenirken) 2. amca (yaşlı erkeklere saygı için kullanılan seslenme sözü) 3. amca (teklifsiz konuşmalarda)
apolet m 1. apolet, omuzluk * apoletên efser subayın apoletleri 2. apolet (giysilerin kollarına süs olarak takılan parça)
apolîtîk rd apolitik
apor (i) m musibet
apor (ii) rd kalabalık (sayıca çok)
apor bûn l/ngh kalabalıklaşmak
apor kirin l/gh kalabalık etmek
aporbûn m kalabalıklaşma
apore (i) m 1. kalabalık 2. izdiham
apore (ii) rd şoke olmuş olan, paniğe kapılmış olan
apore (iii) rd sapık
apore bûn l/ngh sapıklaşmak
aporebûn m sapıklaşma
aporekî h sapıkça
aporetî m sapıklık
aporî m kalabalık
aporîya daborînê trafik yoğunluğu
aporkirin m kalabalık etmek
aposterîorî fel/rd aposteriori, sonsal
apostrof m apostrof
appassîonato mzk/h appassionato
apraksî bj/m apraksi, fonksiyon yitimi
aprax m sarma yemeği
aprax çêkirin sarma yapmak
apre m apre
apre kirin l/gh aprelemek
aprekirî rd apreli
aprekirin m apreleme
aprenekirî rd apresiz
aprîorî fel/rd apriori, önsel, ilksel
aprîorîtî m apriorilik, önsellik, ilksellik
apsîs mat/m apsis
apter rd deli
apterî m delilik
apterîks zo/m apterîks, kivi (apteryx australis)
ap (navdêr, nêr) birayê babê kesekî/ê.
Herwiha: am.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئاپ.
Hevwate: mam.
Bide ber: met, xal, xalet, xaltî.
ji: jitirki, kurtkirina abê ji ağabey (birayê mezin) yan jî hevreha amca (mam, ap bi tirkiya nû) ji tirkiya navîn abıca/abuca (mam, ap, birayê babê kesekî) ji tirkiya kevn apa (bab, bav) + eçe (kek, birayê mezin). Bi heman awayî am (di hin devokên kurmancî de bi maneya mam, ap) jî ji tirkî amca (mam, ap) e yan jî ji erebî عم (emm: mam) e. Bo hin nimûneyên din jî ku e ya erebî li destpêka peyvê di kurdî de dibe a binere alif û aqil. Ihtimala ku ap ji tirkî ye dîsa ji ber wê jî mezin e ku ew di zaravayên din başûrî yên kurdî (soranî, feylî, hewramî....) de û di zimanên din yên îranî de nîne. Bo guherîna M > B bide ber misilman > bisirman û bo B > P jî bide ber belg > pelg > pel..
: keçap, kurrap.
Bi zaravayên kurdî: hewramî: kurmancî: ap,am, mam soranî: mam zazakî: dat
apa (navdêr, mê) met, metik.
ji: ap + -a
apaçî (navdêr) komek gelên hindiyaniyên rojavaya Amerîkayê ne, zimanên wan gelan
apanî (navdêr, mê) apîtî, apantî, mamitî.
ji: ap +-anî
aparat (navdêr, mê) cihaz, makîne, amûr, alet, alav, hacet, halet, jenerator.
ji wêjeyê: Dewlet tam wekî aparatek ya hemî xerabiyan li ser kar e. Xerabî ji her aliyên wê diherikin. Wan xerabiyan yêkdest herder vegirtine. Mirov şaş û matmayî dimîne, ti siyasetek ya li himberî van xerabiyan nîne, siyaseta ko dibin kirasê opozîsyonê de tê kirin; derfet, tîrbûn û kûrbûna “qudreta” xerabiyên dewletê zêde dike..
ji: Ji latînî apparatus.
: aparatî
aparatî (navdêr, mê) rewşa aparatbûnê.
ji: aparat + -î
apartayd (navdêr, mê) awartin, ferqûcudahî, cudaparêzî, nijadperistî, segregasyon, dîskrîmînasyon (bi taybetî berê ji hev cudakirina mirovên reş û spî li Efrîqaya Başûr).
ji wêjeyê: Bi liberçavgirtina vê çendê ku Îran welateke pirnetewe û pirzimanî ye ku ji neteweyên Azerî, Kurd, Fars, Ereb, Belûç, Turkmen û yên din pêk hatiye, bi agahdarbûn ji vê çendê ku yek ji sê a welat anku gelê Fars ji sala 1925’an virde desthilata welat bidestve girtiye û di encama vê desthilatdariyê de, Îran îro tevî awayên apartayd û cudahîdananên çandî û zimanî rû bi rû bûye.(Daxuyaniya Hevbeş Ya Kongireya Neteweyên Îrana Federal Bi Nûneratiya Gelên Kurd, Erebên Ehwazê, Azerbaycanî Û Belûç Di Rêxistina Gel Û Neteweyên Bênûner (UNPO) De, Kurdistanmedia.com, jêwergirtin: 7/2009).
ji: Bi rêya inglîzî yan frensî ji ji afrîkansî apartheid (cudahî, cudakirin) ji holendî apart (cuda) ji frensî àpart (cuda) + -heid ya holendî.
: apartaydane apartaydî apartaydîtî apartaydtî
apartaydane (rengdêr) bi awayekî apartayd.
ji: apartayd + -ane
apartaydî (navdêr, mê) rewşa apartaydbûnê.
ji: apartayd + -î
aparteîd (navdêr, mê) siyaseta cudakirina nijadên mirovan ji hev (bi taybetî salên 1948 ta 1990 li Afrîkaya Başûr), nijadperistî, rasîzm, şovenîzm, segregasyon, apartayd.
ji: Ji afrîkansî apartheid (cudahî) ji apart + -heid.
: aparteîdî
aparteîdî (navdêr, mê) rewşa aparteîdbûnê.
ji: aparteîd + -î
apartman (navdêr, mê) loşman, şuqe, avahiyên bilind û çendtebeqî.
ji: Ji frensî apartement
apatîk (rengdêr) bêhest, terkexem, bêmereq, kesa/ê mereqê ji ti tiştî nake.
ji wêjeyê: Niha em li dinyayê bi tek-tenê ne. Ez û Sala. Her çiqas Sala çend sal mezintir be jî, ji me hemûyan şermoketir bû. Lê belê ez nizanim. Belkî jî tenê şermayetî nîn bû. Ez bawer dikim ku mirina dê û bavan ew di nav rewşeke zorê de hîştibû. Ew wiha wek apatîkan bêhêz ketibû.(kesek bi navê Silêman anku Alexander Knutas li gor Rohat Alakom, Netkurd.com, 2/2008).
ji: Bi rêya frensî apathique ji apatî ji yewnaniya kevn ἀπάθεια (bêhestî) ji ἀ- (bê-; ne-) + πάθος (hest).
: apatîkane apatîkî apatîkîtî apatîktî
apatîkane (rengdêr) bi awayekî apatîk.
ji: apatîk + -ane
apatîkî (navdêr, mê) rewşa apatîkbûnê.
ji: apatîk + -î
ape (navdêr, mê) (di Avestayê de) firîşteya yan xwedawenda zêrevana avê.
Bide ber: apê
ape faris, ha li vir ha li ber garis (biwêj) tu derk û cudatî tune. ji bo keleş derk nîn e, ape faris, ha li vir ha li ber garis.
apê faris, niha tu nemirî tu ye bêyî nav garis (biwêj) rojeke tu ye hewcedarî mm bibî. ape faris, tu nemirî, niha tu ye beyî nav garis. tu wisa bêminetiyan bike, xwedê ji min û te re jî kerîm e.
apê faris, tu hatî ber garis, ez ê te bikim du tir û du fis Biwêj, Bi wateya ku ezê derd û belayan bînim serê te û ezê te li gotin û kiryarên te poşman bikim.
ji wêjeyê: Piştî ku serokwezîrê Komara Tirkiye yê fermana kuştina Kurda bi şêweyek sergirtî anî ziman Kurdekî ev nivîsand: Kero Erdo (Recep Tayyip Erdoğan) dê tu bedela vê axaftinên xwe bidî.. Tu bisekine.. Digot Apê faris, tu hatî ber gêris, ez ê te bikim du tir û du fis.. Cê qaytê serwezîrê paşayê xwe, li hember onbaşîyan dibe pisîng, tê xwepêşandarên Kurd re qebedayîtîyê dike!!Bide ber, Tir jê berdan, Tir ji yekî/ê berdan
ape merdan, kerî surî tev berdan, di dest de maye xeberdan (biwêj) hemû mal û milk winda kiriye, tene bi bîranen wan xwe dixapîne. ape merdan, kerî surî tev berdan, di dest de may e xeberdan. jixwe her tişt belav kiriye, tene qala biranînen xwe dike. ape sorvirçî, ji deste wî gurî derket kete deste wî hirçî.
ape xidir e, her roj li vir e (biwêj) her dem heman tişt kirin. ma ew tiştekî cuda dike? apê xidir e, her roj li vir e.
apey (Zazaki) paş-paşve, Şûn da, şûn ve
apey biyeyîş (Zazaki) paşve bûn, pêşberê pêşteçûnê
apey dayiş (Zazaki) paşve dayin, şunde dayin
apey girotiş (Zazaki) paşve girtin, şunda girtin
apeyser (Zazaki) paş ve, Ber bi paş ve
apeyser ameyîş (Zazaki) (navdêr) paşve hatin, paşda vegerîn
apeyser dayîş (Zazaki) paşve dayin, paşda dayin
apeyser girotiş (Zazaki) paşda girtin
apeyser kewtiş (Zazaki) (navdêr) paşda ketin
apeyser şiyayîş (Zazaki) paşda çûyin, paş ve çûyin, vegerîn
apeyser tadayîş (Zazaki) paş ve zîvirandin
apik (navdêr, mê) mamik, meselok, tiştonek, mam, ap, emî.
ji: ap +-ik
apîtî (navdêr, mê) apanî, apantî, mamitî.
ji: ap +-îtî
apîtî kirin (lêker) mamîtî kirin.
ji: apîtî + kirin
apo (navdêr, nêr) forma bangkirinê ye ji peyva ap: Amo, tu çawan î?, forma şirînkirinê ye ji peyva ap: Amo dê çîrrokekê ji me re bibêje. bernavê serokê PKKê Abdullah Öcalanî.
Hevwate: amo, mamo.
Bide ber: xalo.
ji: ap + o
apo kal e, lê galegal e (biwêj) belê kal e, lê hêj ji jir û bimerffet e. hûn li rûyê wî ye spi û qerpalên wî yên rizyayi menêrin, apo kal e, lê galegal e.
apo ne gêj e, tiştan dizane (dibîne), nabêje (biwêj) divê biryar wekî xuyangê neyên dayin, gimki carinan di bin hinek xuyangan de tiştên pir berevaji der ten. erê lawo hûn tinazên xwe bi min bikin. apo ne gêj e lê tiştan dibine, nabêje.
apo tu pişta xwe bidê ber dîwêr hela min pere stendin (biwêj) li karê ne têkûz tê bikaranîn. karê ku cindo û birayê kiribûn ji hema ew bû ku digot, apo tu pişta xwe bidê ber dîwêr, heta min pere stendin.
apocî (navdêr) peyrewên Abdullah Öcalanê serokê PKKê, Di dema avabûna PKKê de ji van kesan re digotin telebe.
Herwiha: apocî apogir apoperist apoyî. Nêzîk: PKKyî.
ji: Apo + -cî.
: apocîtî
apocîtî (navdêr, mê) rewşa apocîbûnê.
ji: apocî + -tî
apoftem (navdêr, mê) wecîze, pend, aforîzm, pend, şîret, aforîzm, maksîm, aforîzm, aforîzm, lakonîk, epîtaf, adaj
apolet (navdêr, mê) sermilk, qirmilk, necme, stêrkên unîformayan yên li ser milan.
Herwiha: epolet.
ji wêjeyê: Sal duhezar û x, mexlûqek mejî di çerxa paleolîtîk de, ew bi xwe navûdeng bi postalên postmodern, bi apolet û bi unîformayê bi bêqusuriyeka dema modern hatiye çêkirin, di bin birqîya objektîfên bi huner de, bi îhtîşameka telejenîk, bi tîhniya mirovê di beriyê de rêlêwindabûyî, tasa xwînê bi remza alayê, bi noşa ab-i heyatê raberî dinê dikir û bi dilsojiyeka serdest digot “rûmet û şiyanên me hemû di vê tasê de ye, hêza xweragirtina me jî tenê ew e”.(Mihemed Evdila: Sal duhezar û x, Nefel.com, 1/2008).
ji: Ji frensî épaulette
apolîtîk (rengdêr) ne-siyasî, siyaset tê de ne, ji polîtîkayê bêpar.
Dijwate: polîtîk ramyarî siyasî.
ji wêjeyê: Gerr û gotareke apolîtîk(Sernavê nivîsarek Hasan Kaya, Netkurd.com, 1/2006).
ji: a- + polîtîk.
: apolîtîkî
apolîtîkî (navdêr, mê) rewşa apolîtîkbûnê.
ji: apolîtîk + -î
apore (navdêr, mê) bela, bobelat, pete, heşîmet, heşir, karesat, katastrof.
Bikaranîn: Lêker: apore bûn, apore kirin. Navdêr: aporebûn, aporekirin Rengdêr: aporebûyî, aporekirî
apore bûn (lêker)(Binihêre:) apore
apore kirin (lêker)(Binihêre:) apore
aporebûn (navdêr, mê) (Binihêre:) apore
aporebûyî (rengdêr) (Binihêre:) apore
aporekî (navdêr, mê) gumrahkî, bi pilûçî, rêşaşkî, rêşaşane, jirêketane.
ji: apore +-kî
aporekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye apore kirin
aporekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) apore
aporetî (navdêr, mê) gumrahî, pilûçî, raşehitîbûn, rêşaşî, jirêketîbûn.
ji: apore +-tî
apoza (navdêr, nêr) zarokên apekî.
Bide ber: mixalet.
ji: apo + -za
aprax (navdêr, mê) dolme, goşt û girara ku di nav pelê mêwan yan yên kelemî re hatiye pêçandin.
Herwiha: aprex eprax eprex iprax iprex îprax îprex pel.
Bide ber: kutilk.
ji wêjeyê: Hinek kevanî yên mala hêja berî roja îdê û hinek jî roja îdê serê sibê zû radibûn dest bi amedekirna xwarin(kutilk, pîçik, nanê sêlê, aprax, savar, tirşik, birinç û whd.ê) û vexwarinên ji gelek tahman dikirin.(Kemal Tolan: Giringiya rojîgirtinê û hinek cejnên me êzidiyan, Avestakurd.net, 9/2006).
ji: jitirki yaprak (pel, belg). Hin nimûneyên din yên ku di kurdî de y ya destpêkê ji peyvên ji tirkî deynkirî dikeve ev in: ol (ji tirkî yol rê), erpîze (ji tirkî yelpaze) û hêwaş (di soranî de bi maneya hêdî, hêdîka ji yavaş ya tirkî)..
: apraxçêker apraxî apraxpêç apraxpêçî
aprax çêkirin (lêker) pel çêkirin.
ji: aprax + çêkirin
apraxî (navdêr, mê) rewşa apraxbûnê.
ji: aprax + -î
apron (navdêr, mê) rêya ku firroke pê ve diajo heta ku radibe hewa yan jî lê piştî dadanê anku niştinê pê ve diajo heta ku disekine.
ji wêjeyê: Ev balafirgeha niha ya Diyarbekirê dê bê berfirehkirin û avahiyeke nû ya balafirgehê dê bê çêkirin. Têketin dê di ser riya Ruhayê de be. Ji bo ko seferên navneteweyî çêbibin, dê aproneke mezin bê çêkirin. Têkiliya wê ya bi qada leşkerî re dê pir bê kêmkirin. Ev ê bikaribe demeke dirêj ji pêdiviya Diyarbekirê re bibe bersiv. Ger 20-30 sal şûnde pêdivî hebe, mirov dikare balafirgeheke mezin ava bike..
ji: Ji inglîzî
aptî (navdêr, mê) mamtî.
ji: ap +-tî
apart li aliyeke cuda, li aliyekê, bi awayeke serbixwe, parçe parçe, cuda, cihê
apartment qata apartmanê
apathetic bê hest, xemsar, bêxem
apathy bêxemî, xemsarî
ape meymûn, teqlîtker, teklît kirin, lasayî
apex spêd, cihê herî bilind, lûtke, kopel
lûtke
serî
apiary gurbik, gurb (cihê mêşan), kewar, kewarê mêşan
apiece li ser her parçeyê, her yek, ji her yekê re
aplomb baweriya jixwe, jixwebawerî
apologetic ê ku lêborînê dixwaze, ê ku bexşandinê dixwaze
apologetically bi awayê lêborînxwestinê, bi awayê xwestina bexşandinê
apologia berevanî, parêzname
berevanî
parêzname
apologist berevan
apologize lêborîn xwestin, bexşandinê xwestin
apology bafik, mazeret
apoplexy felç, falinc
apostate xaîn, ji dîn derketî
apostrophe dabir
app App kurteya peyva Applicationa Îngilîzî ye.
app. sepan
appaled apore
qutifî
appall tirsandin, toqandin, bizdandin
apparatus amûr, lebat, organ, rêxistin
alav
amûr
rist
apparel cil
apparent diyar
vekirî
apparition xeyalet, pêşû, sipêle
appeal tika kirin, serî lê dan, xweş hatin, lava, dilkêş, beraat
appealing xweş, dilkêş
appear xuyanîbûn, hatin dîtin, derketina holê
appearance xuyanî, mirês, xuyaniya ji derve, dîtina ji derve, derketina holê, peyda bûn
sûret
appeared xwiya bû
appease haş kirin, tatmîn kirin, têr kirin
appeasemenet tawîz, pêveberdan
append lê zêde kirin
appendectomy ameliyata apandîsê, jê derxistina apandîsê
appendicitis apandîsît, îltîhaba apendîksê
appendix apandîs
rûviya zêde
appetite daxwaz, xwestek, bah, şehwet
appetizer çerez, meze
appetizing bijîvekir, ê ku bijî (îştah) vedike
appintee kesê ku hatiye paywirdarkirin
applalling tirsnak, erjeng
applaud çepik lê xistin, takdîr kirin, pîroz kirin, ecibandin
applause çepik
apple sêv
Sêv.
apple of one's eye reşikê çavê kesekê, bîbik
apple polish çaplûsî kirin, lêbokî kirin, melaqî kirin
applesauce şêweya sêvê a perçiqandî, gotinê vala, gotinê bêvac, gotinê tewş
appliance amûr
applicable dikare were sepandin, dikare were bicîanîn
guncaw
applicant namzet, kesê ku serî lê daye, berendam
berendam
application daxwazname, serîlêdan, sepan (weke bername)
kiryar
melhem
applied bi sepandin, bi pratîk, hatiye sepandin, hatiye ceribandin
apply sepandin, bi cî anîn, aîdbûn, serî lê dan, xwe jê re nezirkirin, sepandin, bicîanîna guhertinan
sepandin
pêk anîn
appnedix apendîks, îlawe, pêvek
appoint peywirdar kirin
appointment peywirdarkirin, rendewû
apposite guncaw
appraise jê re biha pîvan
appreciable dikare were texmînkirin
appreciate takdîr kirin, jê qawîl bûn, ecibandin, zanîna nirxê
appreciation nirxandin, takdîr
appreciative takdîrkar
apprehend xem kirin, têgihiştin, fêhm kirin
fehmkirin
fêmkirin
têgihiştin
apprehensible dikare were fêhmkirin
apprehension girtin, ragirtin (ji bo girtina ji aliyê polîsan û hwd.), aqil, hiş, tirs, xem xof
aqil
tirs
xof
apprehensive bi tirs, bifikare, biendîşe
apprentice şagirt, weke şagirt dayîne ber destê hoste
appriseapprize agahî dayîn, agahdar kirin, bihayê wê pîvan
apprizement bihayê (tiştekê) pîvan
approach nêzik kirin, anîna nêzik, serî lê dan, dest bi kar kirin, destpêk
approachable dikare were serî lêdan, dikare lê were nêzikbûn
approbate weke fermî erê kirin, piştrast kirin
approbation ecibandin, piştrast kirin
appropriable dikare were îstimlaqkirin
appropriate guncan, musaîd, lêhatî, standin, kirina malê xwe, terxandin(tahsîs kirin), terxan kirin
guncaw
appropriately bi awayeke musaîd, bi awayeke guncan
appropriation terxandin, tahsîskirin, veqetandin
approval guncan dîtin, erê kirin, qawîl bûn
approve guncan dîtin, erê kirin, ecibandin, ceribandin
erêkirin
pesendkirin
approvingly bi awayê ecibandinê, bi awayê erêkirinê
approx kurteya approximate
approximate hema bêje, kêm zêde, bi texmînî, nêzik kirin, nêzikbûn
approximation texmîn
appurtenance kes an jî tişta girêdayî, îlawe, pêvek, lê zêdekirin
appurtenant girêdayî, aîd
apr kurteya april (nîsan)
apraxia apraksî, wendakirina fonksiyonê (weke nexweşiyek mînak nekarîna derxistina sîgareyek û vêxistina wê)
apricot mişmiş, qeysî (di botanîkê de Prunus armeniaca)
april nîsan
april fool kesê ku di yekê nîsanê de tê xapandin
apriori pêşînî
apron kirasê çiyayên qeşahiyê, devikên parêzer ên li ser makîneyan, qada beton a li pêşiya hangarê, beşa pêş a dîka şanoyê, pêşmalk, bervank, berkoşk
aproned bipêşmalk, bibervank
apropos tişta di wextê de, tişta di cî de, guncan, (ji bo gotin û fikrekê) di vê navberê de...
apse di avahiyekê de, taybetî di dêrekê de beşa derketî a bi şêweya çembereke nîv
apsis noqteyên herî dûr û herî nêzikê navenda hêza kişandina erdê, spêdên elîpsê, bnr: apse
apt di wê meylê de, ê ku zû têdigihişe, zîrek, fêhmdar, guncan, di cî de
guncaw
apt to believe di meyla bawerkirinê de, ji bawerkirinê re amade
aptera kêzikên bê per, Apterygota
apteryx apterîks
aptitude karîn, jîrîtî, behreî qabiliyet
aptly bi awayeke guncan, di cî de
aptness guncanbûn, bûna di cî de
ap uncle
uncle
m. paternal uncle
apfel sêv
apostroph dabir
apotheke dermanxane
dermanxane
apotheker dermanfiroş
appell sebir
sewir
appetit mad
med
made
appetitlich made
mede
applaudieren çebilk lêxistin
çepik lêxistin
çepiklêdan
li çepikan xistin
applaus çepik
aprikose mişmiş
mişmiş
muşmiş
qeysî
qeysî
zerdelû
april Avrêl
Nîsan
april (fünfter monat des syrischen kalenders) nîsan
ap Onkel
Onkel (Bruder des Vaters)
apartman Hochhaus
Wohnblock
aprîkos Marille
ap n. dat, ap, ded, det n.
ap a m. date, dede, e m., emike, amike, am, aem m.
ap û birazî n. dat û biraza, ap û biraza, ded û biraza n.
apan n. datan, dedan, apan, keyeyê datan, çêyê apan n.
apandîs m. ana. apandîs n., roqla kore m., apandês n., loqla kore m.
apandîsît m. ana. apandîs n., roqla kore m., apandês n., loqla kore m. apartman m. apartman n.
apik n. dat, ded, ap, det n.
apilk m. ginda, buiyele, gîlêndike, gindêlike, bulel m.
apincî n. apincî, kurk, arpince, kurke n.
apitî m. datîye, dedîye, apîye, datênî, apênî m.
apitî kirin lg. . datîye kerdene, apîye kerdene, datênî kerdene
apo b. dato, dedo, apo!
apolet m. apolet, dose n.
apolîtîk rd. apolîtîk, nêpolîtîk
apore rd. xerifîye, nênormal, sapiq, anormal
apore bûn lng. xerifîye bîyene, sapiq bîyene
lng. soke bîyene, sasmat bîyene
apore kirin lg. soke kerdene, sasmat kerdene, sokenayene
aporetî m. xerifîyîye, nênormalîye, sapiqîye m.
apsîs m. mat. apsîs n.
apter rd. xînt, xêx, delu
apterî m. xîntîye, xêxîye, xîntênî, xêxênî m.
apandisit apandîsît (n)
apartman apartman (n)
apış arası kılları ramî (zh), tuk (n), berzik (n), keşî (zh)
apışlık pêşe (m), keşe (m), pisa (m), piseke (m), navran (n)
apolet (subay giysisinde) apolet (n)
apre apre (n)
apre vermek apre dayene
apse b. çıban
aptes destmaj (n), ondaz (n)
apteshane b. yüznumara
apter dîn, şêt, delodîn
aparta veqetî
cihê
cuda
apenaŭ hew, encax qasî. mi restos apenaŭ tri tagojn ez hew sê rojan mam
hew
encax
aperi xwiya bûn, diyar bûn. la negxo aperas sur la montoj berf li ser çiya xwiya dibe
xuya bûn
diyar bûn
aprilo avrêl, nîsan. komenco Aprila, trompo facila destpêka nîsanê, xapînoka hêsanê
avrêl
nîsan
apud li kêleka (tiştî/yekî), li cem (tiştî/yekî). li sidas apud la tablo ew li kêleka masê disekine
nêz
nêzîk
rex
tenişt
kêlek