Encamên lêgerînê
am Am, kurtebêja Amerikanyûmê kim
quz n
quz n
Am, kurtebêja Amerîkanyûmê kîm
ama 1. lê, lê belê, ema, hema, belam, feqet *yemek az, ama lezetli=xwarin hindik e, lê bitehm e 2. lê, lêbelê, ema, hema, be­lam (ji bo îfadeyên bimerc an jî hişyarki rinê) *yarın geleceğim diyorsunuz, ama ben evde bulunmayacağım=hûn dibêjin ku ez dê sibehê werim, lê ez dê ne li malê bim 3. lê, lê bele, ema, belam (hevoka se demê bi hevoka din ve girê dide) *ben bu işe karıştım, ama pişmanım=ez têkilî vî karî bûm, lê belê poşman im 4. lê, lê bele, ema (ji bo ku darazekê an jî fermanekê xurtir bike tê bikaranîn) *güzel, ama gü­zel bir söz söyledi=xweş, lê gotineke xweş got 5. lê, ema (carinan ji bo ku bal bê ki­şandin, li dawiyeya hevokê tê bikaranîn) *bu söz söylenmez ama!=ev gotin nayê go­tin lê! 6. hema, lê *ama güzel şey=hema tiştekî xweş e ha!
kor, nebîna rd
1. lê, lê belê, ema, hema, belam, feqet * yemek az, ama lezetli xwarin hindik e, lê bitehm e 2. lê, lêbelê, ema, hema, belam (ji bo îfadeyên bimerc an jî hişyarkirinê) * yarın geleceğim diyorsunuz, ama ben evde bulunmayacağım hûn dibêjin ku ez dê sibehê werim, lê ez dê ne li malê bim 3. lê, lê belê, ema, belam (hevoka sedemê bi hevoka din ve girê dide) * ben bu işe karıştım, ama pişmanım ez têkilî vî karî bûm, lê belê poşman im 4. lê, lê belê, ema (ji bo ku darazekê an jî fermanekê xurtir bike tê bikaranîn) * güzel, ama güzel bir söz söyledi xweş, lê gotineke xweş got 5. lê, ema (carinan ji bo ku bal bê kişandin, li dawiyeya hevokê tê bikaranîn) * bu söz söylenmez ama! ev gotin nayê gotin lê! 6. hema, lê * ama güzel şey hema tiştekî xweş e ha! g
ama ne 1) çi xweş *ama ne film!=çi fîlmekî xweş! 2) çi ecêb *ama ne kılık=çi qiyafetekî ecêb
1) çi xweş * ama ne film! çi fîlmekî xweş! 2) çi ecêb * ama ne kılık çi qiyafetekî ecêb
amabile amabile (dide nîşan ku parçeyeke muzîkê wê xweşik û şîrîn bê jendin) mzk/h
amabîle (dide nîşan ku parçeyeke muzîkê wê xweşik û şîrîn bê jendin) mzk/h
amaç 1. mebest, mexsed 2. mebest, xaye 3. armanc, amaç, hedef
1. mebest, mexsed 2. mebest, xaye 3. armanc, amac, hedefm
amaç edinmek ji xwe re kirin armanc, ji xwe re kirin mexsed, ji xwe re kirin mebest
ji xwe re kirin armanc, ji xwe re kirin mexsed, ji xwe re kirin mebest
amaç gütmek kirin me­best, kirin mexsed
kirin mebest, kirin mexsed
amacına ulaşmak bi mira dê (mirazê) xwe şad bûn
amaçına ulaşmak bi miradê (mirazê) xwe şad bûn
amaçlama armanckirin, mebestkirin, mexsedkirin m
armanckirin, mebestkirin, mexsedkirin m
amaçlamak kirin armanc, kirin mebest, ki­rin mexsed
kirin armanc, kirin mebest, kirin mexsed l/gh
amaçlanmak hatin armanckirin, hatin me­bestkirin, hatin mexsedkirin l/tb
hatin armanckirin, hatin mebestkirin, hatin mexsedkirin l/tb
amaçlı mebestdar, armanedar, biarmanc, bimebest, bimexsed, bixaye, xayedar rd
mebestdar, armancdar, biarmanc, bimebest, bimexsed, bixaye, xayedar rd
amaçlılık mebestdarî, armanedarî, bimexsedî, xayedarî
mebestdarî, armancdarî, bimexsedî, xayedarî m
amaçsız bêmebest, bêarmanc, bêmexsed, bêxaye rd
bêmebest, bêarmanc, bêmexsed, bêxaye rd
amaçsızlık bêmebestî, bêarmancî, bêmexsedî, bêxayetî
bêmebestî, bêarmancî, bêmexsedî, bêxayetî m
amade amade, hazir rd
amade, hazir rd
amal (piraniya emel e) kar, emel n
(piraniya emel e) kar, emel n
amalık korîtî, nebînayî m
aman 1. eman (alikarî xwestinê dide nişan) *aman Allahım=eman Xwedawo 2. eman, tobe (xwestina efûkirinê dide nîşan) *aman, bir daha yapmam tobe,=ez care­ke din nakim 3. eman, gidî, heyra, çi dibe, (ricakirinê dide nîşan) *aman, öyle söy­lemeyin=eman, wisa mebêjin 4. eman, heyra, gidî (acizbûn û hêrsbûnê dide nî­şan) *aman bırakın beni=heyra min her­din 5. binê (ji bo balkişandinê) *aman çocuğa iyi bak=binê, baş li zarokê binêrî 6. eman (ecibandinê dide nîşan) *aman ne güzel şey=eman çi tiştekî xweşik e 7. eman, wax (heyirînê, metelbûnê dide nî­şan) *aman, öyle sözler söyledi ki dona­kaldım=eman, gotinên welê gote min ku ez mit mam b
1. eman (alîkarî xwestinê dide nîşan) * aman Allahım eman Xwedawo 2. eman, tobe (xwestina efûkirinê dide nîşan) * aman, bir daha yapmam tobe, ez careke din nakim 3. eman, gidî, heyra, çi dibe, (ricakirinê dide nîşan) * aman, öyle söylemeyin eman, wisa mebêjin 4. eman, heyra, gidî (acizbûn û hêrsbûnê dide nîşan) * aman bırakın beni heyra min berdin 5. binê (ji bo balkişandinê) * aman çocuğa iyi bak binê, baş li zarokê binêrî 6. eman (ecibandinê dide nîşan) * aman ne güzel şey eman çi tiştekî xweşik e 7. eman, wax (heyirînê, metelbûnê dide nîşan) * aman, öyle sözler söyledi ki donakaldım eman, gotinên welê gote min ku ez mit mamb
aman allah eman Xwedêyo
eman Xwedêyo
aman bulmak filitîn, xelas bûn, reha bûn, rizgar bûn
filitîn, xelas bûn, reha bûn, rizgar bûn
aman dedirtmek (veya ~a getirmek) anîn emanê *galiba bu sene soğuklar amana getirecek=ez dibêjim qey serma isal wê me bîne emanê
aman dedirtmek (veya amana getirmek) anîn emanê * galiba bu sene soğuklar amana getirecek ez dibêjim qey serma îsal wê me bîne emanê
aman derim! nebî, nebî nebî, nebî ha! *evi satacakmışsın, aman derim=nebî, tu malê bifiroşî
nebî, nebî nebî, nebî ha! * evi satacakmışsın, aman derim nebî, tu malê bifiroşî
aman dilemek eman xwestin
eman xwestin
aman vermek (yek) efû kirin, serbest berdan
(yek) efû kirin, serbest berdan
aman vermemek 1) bêhn nedan (yekî), hizûr nedan (yekî) *sivrisi­nekler gece gündüz bize aman vermi­yordu=kermêşan şev û roj bêhn nedidan me 2) efû nekirin, nebexişandin
1) bêhn nedan (yekî), hizûr nedan (yekî) * sivrisinekler gece gündüz bize aman vermiyordu kermêşan şev û roj bêhn nedidan me 2) efû nekirin, nebexişandin
aman yeman eman deman
eman deman
amana gelmek hatin emanê
hatin emanê
amanın gidî, wey, eman b
gidî, wey, eman b
amansız stemkar, zalim, xedar rd
stemkar, zalim, xedarrd
amansız hastalık şêrpençe, kansêr
şêrpençe, kansêr
amansızca stemkarane, bi stemkarî, bi xedarî, bi zalimî h
stemkarane, bi stemkarî, bi xedarî, bi zalimî h
aması maması yok! virde wêde tune! (bir şeyin)
aması mama­sı yok! virde wêde tune!
aması var tiştek tê de heye
tiştek tê de heye
amasyanın bardağı, biri olma­sa biri daha bi ber mekeve, ew nebû ye­ke din
amatör amatör, hewesdar rd/nt
amator, hewesdar rd/nt
amatörlük amatorî m
amatorî m
amazon 1. amazon (jina şerker ku berê bi mêran re di şer de cih digirtin) 2. jina siwarî m
1. amazon (jina şerker ku berê bi mêran re di şer de cih digirtin) 2. jina siwarî m
ambalaj ambelaj
ambelajm
ambalaj yapmak ambelaj ki­rin
ambelaj kirin
ambalajcı ambelajker
ambelajker nd/nt
ambalajlama ambelajkirin
ambelajkirin m
ambalajlamak ambelaj kirin
ambelaj kirin l/gh
ambale etmek 1. ji hal xistin, mandî kirin 2. neşixulîna otomobile ji ber gazdana zêde
1. ji hal xistin, mandî kirin 2. neşixulîna otomobîlê ji ber gazdana zêde l/bw
ambale olmak ji hal de ketin l/bw
ji hal de ketin l/bw
ambar 1. embar (cihê ku tenê zad lê tê hila­nîn) 2. kuling, kîler, kogeh, embar (cihê ku xurek û eşya lê tê hilanîn) 3. embar (ci hê ku di keştiyê ji bo bar hatiye terxankirin) 4. embar (dezgehê ku barkişandin û birine ji xwe re kiriye kar) 5. mîkap (pîva na ji bo qûm û xîçên avahiyan pê tê pîvan ku her aliyê wê 75 cm ye) 6. embar (deve ra ku lê zad pir tê hilberandin) *tahıl am­barımız Konya=Qonya, embara me ya zad e (mec)
1. embar (cihê ku tenê zad lê tê hilanîn) 2. kuling, kîler, kogeh, embar (cihê ku xurek û eşya lê tê hilanîn) 3. embar (cihê ku di keştiyê ji bo bar hatiye terxankirin) 4. embar (dezgehê ku barkişandin û birinê ji xwe re kiriye kar) 5. mîkap (pîvana ji bo qûm û xîçên avahiyan pê tê pîvan ku her aliyê wê 75 cm ye) 6. embar (devera ku lê zad pir tê hilberandin) * tahıl ambarımız Konya Qonya, embara me ya zad e (mec) m
ambarcı embarvan (karmendê ku li embarê dinêre)
embarvan (karmendê ku li embarê dinêre) nd/nt
ambarcılık embarvanî
embarvanî m
ambargo 1. ambargo (fermana dewletekê ya ji bo qedexekiran çûna keştiyan ji ben derên wê) 2. ambargo (qedexetiya li ser gerîna serbest a malekî) *silah ambargo­su=ambargoya çekan
1. ambargo (fermana dewletekê ya ji bo qedexekiran çûna keştiyan ji benderên wê) 2. ambargo (qedexetiya li ser gerîna serbest a malekî) * silah ambargosu ambargoya çekanm
ambargo koymak 1) am­bargo danîn ser (tiştekî) (ji bo qedexekirî na çûna keştiyan ji benderê) 2) ambargo danîn ser (tiştekî) *silahlara ambargo koymak istiyorlar=dixwazin ambargo bi dine ser çekan (ji bo astengkirina gerîna serbest a malekî 3) desteser kirin (a male­kî) ambargoyuyu kaldırmak=ambargo hilanîn, am­bargo rakirin
1) ambargo danîn ser (tiştekî) (ji bo qedexekirina çûna keştiyan ji benderê) 2) ambargo danîn ser (tiştekî) * silahlara ambargo koymak istiyorlar dixwazin ambargo bidine ser çekan (ji bo astengkirina gerîna serbest a malekî 3) desteser kirin (a malekî)
ambargoyu kaldırmak ambargo hilanîn, ambargo rakirin
amber 1. ember (madeya ku ji zikê masiyê bi navê ember tê derxistin, ku bêhndar û gewr e) 2. ember (navê giştî yên madeyên bêhnxweş)
1. ember (madeya ku ji zikê masiyê bi navê ember tê derxistin, ku bêhndar û gewr e) 2. ember (navê giştî yên madeyên bêhnxweş) m
amber ağacı bîcad, dara bîcadê (Geumur bonum)
bîcad, dara bîcadê (Geum urbonum) bot/m
amber çiçeği kulîlka bîcadê (botanîk)
kulîlka bîcadê bot/nd
amberbaris zerêşk (Berberis vulgaris)
zerêşk (Berberis vulgaris) bot/m
amberbu cureyek birinc e ku gava tê pehtin bêhneke xweş jê difûre û hebên wê gir in
cureyek birinc e ku gava tê pehtin bêhneke xweş jê difûre û hebên wê gir in
amblem diyardek, nîşandek, amblem
diyardek, nîşandek, amblem m
amboli ambolî bj/m
ambolî bj/m
ambülans ambulans, erebeya canxelas
ambulans, erebeya canxelas m
amca 1. mam, ap, apik, emî (ji bo birayê ba vê) 2. apo, mamo (ji bo denglêkirina li ke sên kal ji bo giramiyê) n RAST E, APÊ SİMKO, EZ NE Jİ EŞÎRA WE ME, EZ NE ÇİYAYÎ Û NE JÎ DEŞTÎ ME (LABÎRENTA CÎNAN-HESENÊ METÊ) = DOĞRUDUR SİMKO AMCA, BEN SİZİN AŞİRETTEN DEĞİLİM, BEN NE DAĞLI NE DE OVALIYIM
1. mam, ap, apik, emî (ji bo birayê bavê) 2. apo, mamo (ji bo denglêkirina li kesên kal ji bo giramiyê)n
amcaamla dayım hepsinden aldım payım tê de tune par e ez bikimê kul û jehr e
amcagiller apan, mala apan nd
apan, mala apan nd
amcalık apîtî, apanî, apantî, mamitî
apîtî, apanî, apantî, mamîtîm
amcalık etmek apîtî kirin, mamîtî kirin
amcalık et­mek apîtî kirin, mamîtî kirin
amcamla dayım hepsinden aldım payım tê de tune par e ez bikimê kul û jehr e
amcazade 1. pismam, kurap, kurmam (ji bo zariyên kurîn ê apê) n 2. keçmam, dotmam, qîzap, keçap (ji bo zariyên keçîn ê apê) 3; mamza, mamzade (zarokên ji mamê mirov)
1. pismam, kurap, kurmam (ji bo zariyên kurîn ê apê) n 2. keçmam, dotmam, qîzap, keçap (ji bo zariyên keçîn ê apê) m 3. mamza, mamzade (zarokên ji mamê mirov) nd/nt
amel 1. kir m, kirin m, kiryar n, pusul m, emel n 2. emel (kirinên ji bo pêkanîna fer manên olî) n 3. emel, vîrik, vîjik, fîre, belefire (mec)
1. kir m, kirin m, kiryar n, pusul m, emel n 2. emel (kirinên ji bo pêkanîna fermanên olî) n 3. emel, vîrik, vîjik, fîre, belefire (mec) m
amele (piraniya emel e) karker, emele, kedkar
(piraniya emel e) karker, emele, kedkar nd/nt
amelelik karkerî, emeletî, kedkarî
karkerî, emeletî, kedkarî m
amelî 1. kardarî, karvanî, emelî, pratîk rd 2. ji aliye kar ve, emelî rd 3. kurterê, kurtasî *amelî bir çare=çareyeke kurterê rd 4. kardarî, karvanî, tatbîqî fel/rd
1. kardarî, karvanî, emelî, pratîk rd 2. ji aliyê kar ve, emelî rd 3. kurterê, kurtasî * amelî bir çare çareyeke kurterê rd 4. kardarî, karvanî, tatbîqî fel/rd
amelimanda jikarketî rd
jikarketî rd
ameliyat 1. niştergerî, nişdarî, emeliyat, operasyon *hastayı ameliyat ettiler=nexweş emeliyet kirin 2. (piraniya) kar n, şol n, çalakî
1. niştergerî, nişdarî, emeliyat, operasyon * hastayı ameliyat ettiler nexweş emeliyet kirin m 2. (piraniya) kar n, şol n, çalakî m
ameliyathane emeliyatxane
emeliyatxane m
ameliyatlı emeliyatkirî, emeliyatbûyî, biemeliyat rd
emeliyatkirî, emeliyatbûyî, biemeliyat rd
ameliye emel, kar û bar *petrol arama ameliyesi=karê gcrana petrole
emel, kar û bar * petrol arama ameliyesi karê gerana petrolê m
amenna me bawerî (an jî îman) pê aniye, amena b
me bawerî (an jî îman) pê aniye, amena b
amerikalı Amerikayî, Amerikî (kesê ji gelê Dewletên Yekbûyî yên Amerikayê) rd/nd
Amerîkayî, Amerîkî (kesê ji gelê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê) rd/nd
amerikan 1. Amerikayî, Amerikî, Ameri­kan, Amerikanî (kesê ji gelê Dewletên Yekbûyî yên Amerikayê) *Amerikan ya­zarı=nivîskarê Amerikî nd 2. Amerikayî, Amerikî, Amerikan, Amerikanî (tiştê ku xweserî Amerikayê ye) *Amerikan malı=malê Amerikan rd *Amerikan bezi=cawê amerkan, çapan, doq
emirkan (cawê ji pembû) m
1. Amerîkayî, Amerîkî, Amerîkan, Amerîkanî (kesê ji gelê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê) * Amerikan yazarı nivîskarê Amerîkînd 2. Amerîkayî, Amerîkî, Amerîkan, Amerîkanî (tiştê ku xweserî Amerîkayê ye) * Amerikan malı malê Amerîkanrd
amerikan bar bara Amerîkan
amerikan bezi cawê amerkan, çapan, doq m
amerikanca Amerikankî (devoka Ingilîzkî ya li Amerîkayê tê axaftin)
Amerîkankî (devoka Îngilîzkî ya li Amerîkayê tê axaftin) m
amerikanist Amerikanîst (zanyarê ku bi dîrok û çanda Amerikayê bilî dibe)
Amerîkanîst (zanyarê ku bi dîrok û çanda Amerîkayê bilî dibe) nd/nt
amerikyum amerikyum, elementeke ku nimroya wê ya atomê 95 e û bi awayekî çêkirî ji aktînîtan tê bidestxistin; kurtebêja wê Am ye kîm/m
amerîkyûm, elementeke ku nimroya wê ya atomê 95 e û bi awayekî çêkirî ji aktînîtan tê bidestxistin; kurtebêja wê Am ye kîm/m
ametal ametal (elementên ne metal, mîna klor, fosfor û oksijene) nd
ametal (elementên ne metal, mîna klor, fosfor û oksîjenê) nd
ametist yaqûta mor, yaqûta binevşî jeo/nd
yaqûta mor, yaqûta binevşî jeo/nd
amfi amfi, kurtebêja gotina amfiteatr e
amfî, kurtebêja gotina amfiteatr e m
amfibi I. amfîbî, dujiyînî 2. bejavî, amfibî (amyara ku hem li bejahiyê û hem jî di avê de dikare bigere)
1. amfîbî, dujiyînî 2. bejavî, amfîbî (amyara ku hem li bejahiyê û hem jî di avê de dikare bigere)m
amfibi harekat herekata li bejahaviyê
amfibol amfîbol jeo/m
amfîbol jeo/m
amfibyumlar famîleya amfîbyûman (ku beq û qurnewêlk dikevinê) zo/nd
famîleya amfîbyûman (ku beq û qurnewêlk dikevinê) zo/nd
amfiteatr 1. amfiteatr (salona ku rûniştekên wê ber bi paş ve bilind in) 2. amfiteatr (di heyamên Yewnan û Romayiyan de şanoya servekirî, ya li rastê) 3. parçeyê axê erd/m
1. amfîteatr (salona ku rûniştekên wê ber bi paş ve bilind in) 2. amfîteatr (di heyamên Yewnan û Romayiyan de şanoya servekirî, ya li rastê) 3. parçeyê axê erd/m
amfora cêrê du çemil, binî zirav, gewrî zirav û nav jî fireh û gilover e
amfor cêrê du çembil, binî zirav, gewrî zirav û nav jî fireh û gilover e
ami ne kadar büyük olsa imam gene bildiğini okur îmam her bi ya xwe dike
amigo amîgo sp/n
amîgo sp/n
amigoluk amîgotî âmil pêker, sedem,
amîgotî m
amil pêker, sedem, faktör m
amilaz amîlaz kîm/m
amîlaz kîm/m
amin amîn (ji amonyakê) kîm/m
amîn (ji amonyakê) kîm/m
amîn (di şûna ÔXwedê qebûl bike’ de) b
amına koyayım Ez bikutim quza te. Ez bikutim te. Ez tenim.
amına koyim Ez bikutim quza te. Ez bikutim te. Ez tenim.
amip amîp zo/nd
amîp zo/nd
amiple r koma amîpan (candarên ji taxima yekşaneyiyan) zo/nd
amipler koma amîpan (candarên ji taxima yekşaneyiyan) zo/nd
amipli 1. amîpdar, biamîp 2. amîpdar (tiştên ku amîp dibin sedem) *amipli dizanteri=dîzanteriya biamip rd
1. amîpdar, biamîp 2. amîpdar (tiştên ku amîp dibin sedem) * amipli dizanteri dîzanteriya biamîp rd
amir 1. fermandar, amir, serdest 2. amir, fermandar (kesê ku di karekî de xwedî rayeya fermankirinê ye) * daire amiri amirê daîreyê nd/nt
amiral amiral (generalê deryayê) n
amîral (generalê deryayê) n
amiri ita kesê ku dika­re ferman bike ku hejmaryar pere bide
amirlik fermandarî, amirî, amirtî m
amit amit (ji amonyakê) kîm/m
amît (ji amonyakê) kîm/m
amitoz amitoz (zêdebûna hin bakteriyan biriya şaneyan ango hucreyan) kîm/m
amîtoz (zêdebûna hin bakteriyan bi riya şaneyan ango hucreyan) kîm/m
amiyane 1. bi gelemperkî, amiyane 2. adî, ji rêzê *amiyane söz=gotina adî h
1. bi gelemperkî, amiyane 2. adî, ji rêzê * amiyane söz gotina adî h
amiyane tabiriyle bi tabîra amiyane
amiyane tabiriy­le bi tabîra amiyane
amma 1. bnr ama 2. hema, ema (ji bo rewşa şaşwazî, mezinkirina tiştekî û weld wan) *amma konuşuyor ha=hema xeber dide ha! *amma da yaptın ha=hema te avêt ha!
1. bnr ama 2. hema, ema (ji bo rewşa şaşwazî, mezinkirina tiştekî û wekî wan) * amma konuşuyor ha hema xeber dide ha! h
amma da yaptın ha hema te avêt ha!
amme gişt, gelemper
gişt, gelemper, amm
amme efkârı raya giştî
amme efkarı raya giştî
amme hukuku hiqûqa giştî, hiqûqa gelem­perî
hiqûqa giştî, hiqûqa gelemperî
amme idaresi kargêriya giştî, birêveberiya giştî
kargêriya giştî, birêveberiya giştî
amme menfaati beijewendiya giştî
berjewendiya giştî
amnezi amnezî (windakirina hiş, windakirina bîrê) m
amnezî (windakirina hiş, windakirina bîrê) m
amnios 1. malzarok, hevalzarok 2. male sexl, sexlemal (ji bo ya ajalan) ant/m
1. malzarok, hevalzarok 2. malesexl, sexlemal (ji bo ya ajalan) ant/m
amnios suyu palav, avin ant/m
amnios su­yu palav, avîn ant/m
amonyak 1. amonyak 2. amonyak (ava ku amonyak tê de hatiye bişaftin) kîm/m
1. amonyak 2. amonyak (ava ku amonyak tê de hatiye bişaftin) kîm/m
amonyum amonyûm kîm/m
amonyûm kîm/m
amonyum karbonat amonyûm karbonat
amonyûm karbonat
amonyum sülfat amonyûm sülfat
amonyûm sulfat
amoralizm deresincîtî, derexlaqîtî, amora­lîzm m
deresincîtî, derexlaqîtî, amoralîzm m
amorf bêteşe, amorf/kîm rd
bêteşe, amorf fiz/kîm rd
amorti amortî (tehwila ku bi tevayî tê dayîn û faîza wê tê birin) 2. amortî (di piyan goyê de pereye ku bi qasî buhayê bilêtê tê dayîn) *biletime amorti çıktı=ji bilêta min re amortî derket
1. amortî (tehwîla ku bi tevayî tê dayîn û faîza wê tê birîn) 2. amortî (di piyangoyê de pereyê ku bi qasî buhayê bilêtê tê dayîn) * biletime amorti çıktı ji bilêta min re amortî derket m
amortisman 1. amortisman (para ku ji kara salekê ji ber maşîna malên neguhêzbar hatiye terxankirin) 2. amortisman (ji bo ku faîza neşixule, di carekê de dayîna teh wîlê) m
1. amortîsman (para ku ji kara salekê ji ber maşîna malên neguhêzbar hatiye terxankirin) 2. amortîsman (ji bo ku faîza neşixule, di carekê de dayîna tehwîlê) m
amortisör 1. amortîsor (pergala ku heja ere beyekê tine asta herî hindik) 2. amortîsor (hêmana vê pergalê)
1. amortîsor (pergala ku heja erebeyekê tîne asta herî hindik) 2. amortîsor (hêmana vê pergalê) m
amper amper fiz/m
amper fiz/m
amper saat amper saet fiz/nd
amper saet fiz/nd
ampermetre amperpîv, ampermetre fiz/m
amperpîv, ampermetre fiz/m
amperölçer amperpîv fiz/m
amperpîv fiz/m
ampirik ampirik (tiştê ku xwe napêre teori­yi, lê xwe dispêre ezmûn û raçaviyê) rd
ampirîk (tiştê ku xwe napêre teoriyê, lê xwe dispêre ezmûn û raçaviyê) rd
ampirist ezmûner, ezmûnger, ampirîst
ezmûner, ezmûnger, ampirîst nd/nt
ampirizm ezmûnerî, ezmûngerî, ampirîzm
ezmûnerî, ezmûngerî, ampirîzm m
amplifikatör amplîfîkator
amplîfîkator m
ampul 1. ampûl, ampûla elektrîkê 2. ampûl (tûpa cam a ku tê de dermanê şile tê de he­ye) m
1. ampûl, ampûla elektrîkê 2. ampûl (tûpa cam a ku tê de dermanê şile tê de heye) m
ampütasyon 1. ampûtasyon, jêkirin û derxistina organekê 2. ampûtasyon (ji tevahi yekê jêkirina parçayekê an ji qetandina wê) (mec)
1. ampûtasyon, jêkirin û derxistina organekê 2. ampûtasyon (ji tevahiyekê jêkirina parçayekê an jî qetandina wê) (mec) m
amuda kalkmak rabûn ser lepan
amudî tik, çik, pelkî, qinc rd
tik, çik, pelkî, qinc rd
amudufıkarî stûna piştê, hestiyê piştê nd
stûna piştê, hestiyê piştê nd
amut tikane, çikane
tikane, çikane
amuta kalkmak rabûn ser lepan
amyant amyant (asbesteke spî ku xweş tê tewandin û li ber agir li ber xwe dide)
amyant (asbesteke spî ku xweş tê tewandin û li ber agir li ber xwe dide) m
am kîm Am (Amerikanyum elementinin kısaltması)
nd1. amme, kamu 2. amme, herkes
am (ii) n amca
am û tam (an jî xas) dünya âlem, herkes, bütün insanlar
amabîle mzk/h amabile
amac bnr armanc
amad m vaftiz
amad (i) m 1. istek, istenç, irade * hûn bêhemd û amadê xwe dixebitin isteksiz çalışıyorsunuz 2. hazırlık
amad kirin vaftizetmek
amade amade, hazır.
rd 1. hazır (harekete hazır, tetikte) 2. hazır, anık(bir işi yapmak için gerekli her şeyi tamamlamış olan) * ez amade me, em herin ben hazırım, gidelim 3. hazır (belli bir işe yarayacak, kullanılacak bir duruma getirilmiş) * nan amade ye yemek hazır 5. hazırlıklı
amade be! hazır ol!, rahat ol!
amade bûn l/ngh 1. hazırlanmak 2. düzenlenmek, tertiplenmek
1) hazır bulunmak veya olmak(bir şeyi hemen yapabilecek durumda olmak) 2) hazır olmak (hazır durumda bulunmak) * gava ku hacet amade bûn xeberê bidin min aletler hazır olunca bana haber verin (tiştek)
amade kirin l/gh 1. hazırlamak, anıklamak(bir şeyi kullanacak, yararlanacak duruma getirmek) * ode ji bo mêvanan amade kirine odayı konuklar için hazırlamışlar 2. hazırlamak(bir şeyi ortaya koymak, gerçekleştirmek) * ferheng amade kirin sözlük hazırlamak 3. hazırlamak(birini herhangi bir şeyi yapabilecek veya bir şeyi yüklenebilecek duruma getirmek) * me kurik ji bo ezmûnan amade kir çocuğu sınava hazırladık 4. düzenlemek, tertiplemek, tertip etmek 5. kîm hazırlamak(bir maddeyi elde etmek) (yek)
(bir şeyi) hazır etmek
amade sekinîn aleste beklemek
amadebûn m 1. hazırlanma, hazırlanış 2. düzenlenme, tertiplenme
amadebûnî m hazırlanma
amadebûyî rd hazırlanışmış olan, hazırlanmış durumda olan
amadebûyîn m hazırlanış, hazırlanma
amadehî m hazırlık
amadehî kirin hazırlık görmek, hazırlık yapmak
amadekar nd/nt 1. hazırlayıcı, hazırlayan 2. düzenleyici, tertipleyici, tertipleyen 3. yapımcı, programcı (radyo, sinema programlarını düzenlemekle görevli kimse)
amadekarî m 1. hazırlık 2. hazırlayıcılık 2. düzenleyicilik, tertipleyicilik 3. yapımcılık
amadeker bnr amadekar
amadekerî bnr amadekarî
amadekirî rd 1. hazırlanmış, müstahzar, hazırlıklı 2. düzenlenmiş olan, tertipli
amadekirin m 1. hazırlama, hazırlayış, anıklama (bir şeyi kullanacak, yararlanacak duruma getirme) 2. hazırlama (bir şeyi ortaya koyma, gerçekleştirme) 3. hazırlama (birini herhangi bir şeyi yapabilecek veya bir şeyi yüklenebilecek duruma getirme) 4. düzenleme, tertipleme, tertip etme 5. kîm hazırlama (bir maddeyi elde etme)
amadetî m hazırlık, anıklık
amadexwer hazır yiyici.
amadeyî m hazırlık, anıklık
amadeyî (i) m lise
amadeyî (tiştekî) kirin hazırlamak, alıştırmak * me ew amadeyî xebera sar kir onu kötü habere hazırladık
amadeyî kirin l/gh hazırlık yapma k
hazırlık yapmak, hazırlık görmek,
amadeyîkirin m hazırlık yapma
amaje m 1. belirti, alamet 2. işaret
amaje kirin l/gh 1. belirtmek 2. değinmek
işaret etmek, değinmek * me ev babet amaje kiribû bu konuyu işaret etmiştik
amajekirî rd belirtili, belirtilmiş olan
amajekirin m 1. belirtme 2. değinme
amajeyî pê kirin -e belirtmek
amajgar nd/nt danışman, müşavir
amajgarî m danışma, müşavere
amajgarîtî m danışmanlık, müşavirlik
aman m 1. kap (içi gaz, sıvı veya katı herhangi bir maddeyi alabilen içi oyuk nesne) 2. bulaşık (yıkanmamış kap kacak)
aman (ii) m maya
aman (iii) rd sıradan, adî
aman dema aman yaman
aman xwestin aman dilemek
amana ezmûnê deney kabı
amanc bnr armanc
amandank m kaplık (kab kacak konulan yer)
amandiş m ihzarat, inzar
amane m ülkü, ideal
amanedar nd/nt ülkücü, idealist
amanedarî m ülkücülük, idealistlik
amanşo nd/nt 1. bulaşıkçı 2. m bulaşık bezi
amanşotî m bulaşıkçılık
amar n hesap
amas m 1. irin 2. verem
amator rd/nt amatör, özenci, özengen
amatorî m amatörlük, özengenlik
amaye m belirti
amazon m amazon
ambalaj m ambalaj
ambalaj kirin l/gh ambalâjlamak
ambalajker nd/nt ambalâjcı
ambalajkerî m ambalâjcılık
ambalajkirin m ambalâjlama
m ambalâjlı, ambalâjlanmış
ambargo m 1. ambargo(bir devletin, gemilerin kendi limanlarında ayrılmasını yasaklama buyruğu) 2. ambargo(bir malın serbest sürümünü engellemek için konulan yasak) * ambargoya çekan silâh ambargosu
ambargo danîn ser (...) ambargo koymak * dixwazin ambargo deynin ser çekan silâhlara ambargo koymak istiyorlar
ambargo hilanîn (an jî rakirin) ambargoyu kaldırmak
amblem m amblem, belirtke
ambolî bj/m amboli
ambûlans m ambülâns
ambûr araç, âlet
ambûrîn alet, malzeme.
nd gereç, malzeme
amda m genel, umum
amdagirtî rd 1. genel, umumî 2. man/fel tümel, küllî
ame m hokka
amêjen alaşım, terkip.
kîm/m alaşım, halita
amel m 1. amel, edim 2. amel, ishal
ameliye m ameliye, iş
amên n maya
amena b amenna
amêr m araç, âlet
amêrger rd mekanik
amêrîka Amerika.
amerîkan nd/rd Amerikan * nivîskarê Amerîkan Amerikan yazarı * malê Amerîkan Amerikan malı
amerîkanî nd/rd Amerikan, Amerikalı
amerîkanîst nd/nt Amerikanist
amerîkankî m 1. Amerikanca 2. rd/h Amerikanlara özgü, onlara yaraşır tarzda
amerîkanparêz nd/nt Amerikancı, Amerikan yanlısı
amerîkanparêzî mt Amerikancılık
amerîkanzan nd/nt Amerikanist
amerîkanzanî m Amerikanizm
amerîkayî rd/nd Amerikalı
amerîkî rd/nd Amerikalı
amerîkiyê resen nd/nt Kızılderili
amerîkyûm kîm/m amerikyum (kısaltması Am)
amerzandin m bağışlama
l/gh bağışlamak
amerzîş m af, bağışlama (bir suçu, bir kusuru veya bir hatayı bağışlama)
ametal nd ametal
ameyn n maya
amfî m amfi (amfiteatr’ın kısaltması)
amfîbî biy/rd 1. amfibi, iki yaşayışlı 2. m amfibi, yüzer gezer
amfîbol jeo/m amfibol
amfîteatr m amfiteatr
amî rd avam
amîgo sp/n amigo
amîgotî m amigoluk
amîlaz kîm/m amilaz
amîn (i) b 1. âmin 2. m güven
amîn (ii) kîm/m amin (amonyak’tan)
amîndar rd güvenli rojên amîndar
amînî m emniyet, güvenlik
amînî pê anîn güvenmek, emniyet etmek
amînîya xwe pê anîn (birine) güvenmek
amîp zo/nd amip
amîpdar rd amipli
amir amir.
nd/nt 1. âmir * amirê daîreyê daire âmiri 2. kâhya * tu amirê serê min î? keyfimin kâhyası mısın?
amîr m 1. araç, âlet 2. bir karasaban parçası
amîral amiral.
n amiral
amîralê mezin lşk/nd büyük amiral
amirê derya nd oramiral
amirê emniyetê emniyet amiri
amirê hêz lşk/n alay beyi, kuvvet komutanı
amirê serê (yekî) ağız kâhyası * ma tu amirê serê min î, ez çi bixwazim ez dê wê bibêjim sen ağzımın kâhyası mısın, ben istediğimi söylerim
amîret n 1. donatı 2. enstrüment
amirhêz nd/nt komutan
amîrhez lşk/n albay
amirhêzî m komutanlık
amîrhêzî m albaylık
amirî m 1. âmirlik 2. kâhyalık
amirî kirin kâhyalık etmek
amirîya deryayê oramirallık
amirtî m âmirlik
amît kîm/m amit (amonyak’tan)
amîtoz kîm/m amitoz
amiyane 1. h amiyane 2. rd amiyane, bayağı * gotineke amiyane bayağı bir söz
amiyane bûn l/ngh bayağılaşmak
amiyane kirin l/gh bayağılaştırmak
amiyanebûn m bayağılaşma
amiyanebûyî rd amiyaneleşmiş, bayağılaşmış olan
amiyanekirî rd amiyaneleştirilmiş
amiyanekirin m bayağılaştırma
amnezî m amnezi, belek yitimi
amoçyar nd/nt akıl veren, akıl hocası
amoçyarî m akıl hocalığı
amoj amca karısı.
m 1. eğitim 2. nasihat, öğüt 3. istişare
amoj kirin l/gh istişare etmek
amojgar nd/nt 1. danışman, müşavir 2. öğütçü, öğütleyen
amojgarî m 1. danışma 2. danışmanlık, müşavirlik 3. öğütçülük
amojgeh m enstitü
amojger bnr amojgar
amojgerî bnr amojgarî
amojî m danışma
amojin m 1. yenge (bir kimsenin amcasının eşi) 2. yenge (kendinden büyük kadınlara seslenme sözü)
amojinê b 1. yenge (kadınlar için bir seslenme sözü) 2. teklifsiz konuşmalarda yenge (amca eşi için)
amojinî m yengelik
amojkar eğitimci, pedagog.
nd/nt 1. eğitici 2. müsteşar 3. fikir adamı 4. öğütçü, nasihatçı
amojkarî m 1. eğiticilik 2. müsteşarlık 3. görüşme 4. fikir adamlığı 5. öğütçülük, nasihatçılık 6. danışma
amojkarîya giştî genel görüşme
amojkirî rd istişareli, istişare edilmiş olan
amojkirin m istişare etme
amonyak kîm/m amonyak, nışadır ruhu
amonyak karbonat amonyak karbonat
amonyûm kîm/m amonyum
amonyûm karbonat amonyum sülfat, nışadır kaymağı
amoralîzm fel/m amoralizm, töre dışıcılık
amorf fiz/kîm rd amorf, biçimsiz
amorfî fiz/m amorfluk, biçimsizlik
amortî m amorti * ji bilêta min re amortî derket biletime amorti çıktı
amortîsman m amortisman
amortîsor m amortisör, yumuşatmalık
amoş rd sakin, teskin (huysuzluğu, rahatsızlığı azalmış veya geçmiş olan)
amoş bûn l/ngh 1. sakinleşmek, teskin olmak 2. yatışmak, sükünet bulmak
amoş kirin l/gh 1. sakinleştirmek 2. yatıştırmak
amoşbûn m 1. sakinleşme, teskin olma 2. yatışma, sükünet bulma
amoşbûyî rd 1. sakinleşmiş, teskin olmuş olan 2. yatışmış olan
amoşbûyîn m 1. sakinleşme, teskin olma 2. yatışma
amoşî m 1. sakinlik, teskinlik 2. yatışma, dinme, sükünet
amoşker nd/rd yatıştırıcı, sakinleştirici, teskin edici * îlacên amoşker yatıştırıcı ilaçlar
amoşkirî rd 1. sakinleştirilmiş, teskin edilmiş olan 2. yatıştırılmış olan
amoşkirin m 1. sakinleştirme 2. yatıştırma
amoza nd/nt amcazade
amozatî m amcazadelik
amper fiz/m amper
amper saet fiz/nd amper saat
ampermetre fiz/m ampermetre, amperölçer
amperpîv fiz/m amperölçer, ampermetre
ampirîk rd ampirik
ampirîst nd/nt ampirist, deneyci
ampirîzm m ampirizm, deneycilik
amplîfîkator fîz/m amplifikatör, yükselteç
ampûl m 1. ampul (elektrik ampulu) 2. ampul (içinde zerk edilecek ilhaç bulunan küçük veya büyük cam tüp)
ampûtasyon m ampütasyon
amraz m 1. araç, âlet 2. araç, vasita (kişiler veya nesneler arasında bağlantı sağlayan şey) 3. araç(bir şeye ulaşmak, bir şeyi elde etmek için yararlanılan kimse veya şey) 4. mec araç(bir sonuca ulaşmak için kullanılan şey)
amraza pişkîner nd denetici (araç, âlet)
amraza tawanê suç âleti
amrazdar rd araçlı, âletli, vasıtalı
amrazê ragihanê iletişim aracı
amrazên hilberînê üretim araçları
amrazên lerzeyî (an jî sîsmîkê) sismik araçlar
amrazên peytandinê tespit gereçleri
amrazên ragihandinê kitle iletişim araçları
amrazên veguhastinê nakliye araçları
amraztî m enstrümantalizm
amrez m 1. normalleşme 2. sıraya dizilme
amrêz bûn l/ngh 1. normalleşmek 2. sıraya dizilmek (kuşlar gibi dizi haline gelmek)
amrêzbûn m 1. normalleşme 2. sıraya dizilme
amtîtik nd çerez
amûcet n âlet
amûd mat/m dikme
amûde rd dikili
amûjkar bnr amojkar
amûr tesisat, enstrüman.
m 1. âlet, araç 2. âlet, enstrüman, çalgı(bir sanatı yapmaya, uygulamaya uygun aygıt) * ji amûrên muzîkê ez ji meyê hez dikim müzik âletlerinden meyi seviyorum 3. donanım, tesisat
amûra venêr nd denetici (araç, âlet)
amûrên bayî mzk üflemeli çalgılar
amûrên elektronîk mzk elektronik çalgılar
amûrên fûyî mzk nefesli çalgılar, üflemeli çalgılar
amûrên jenî mzk vurmalı çalgılar
amûrên jîdar mzk yaylı çalgılar (veya sazlar)
amûrên lêdanî mzk vurmalı çalgılar
amûrên muzîkê mzk müzik âletleri (veya enstrümanları)
amûrên postî (an jî lêdanî) mzk vurmalı çalgılar
amûrên werzevaniyê ziraî aletler, tarımsal aletler
amûret nd âlet edevat, araç gereç
amûrgeh m öğrenme yeri
amûrîtî m enstrümantalizm
amûrsaz nd/nt tesisatçı, döşemci, döşeyici
amûrsazî m tesisatçılık, döşemcilik, döşeyicilik
amyan m amyant
amyar m araç, taşıt, vasait
amyara dirêj uzun araç
amyara motordar motorlu taşıt
amyara rêhesinî kara vapuru (tren)
amyara servekirî üstü açık taşıt
amyarfiroş nd/nt taşıtçı, taşıt satan kimse
amyarfiroşî m taşıtçılık
amyen bnr avên
am 1. hemû, tev, giş (rengdêr) Cînav, hemû, giş, tev.
Herwiha: am.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: عام.
ji: ji erebî عامة (ammet: xelk, gel, girse), hevreha aramî ܥܡܐ/עמא (emma: hoz, eşîr, xizm, mirovên kesekî), îbrî עם (am: gel, milet, qewm), fenîkî -m. Ji eynî rehî: ewam, umûmî..
: amiyane, amiyen, amî, amîtî, ewam, umûm, umûmî 2. birayê bavê kesekî (navdêr, nêr) mam, ap, birayê bavê kesekî/ê.
Bide ber: met, xal, xalet, xaltî.
ji: ji erebî عم (emm), hevreha aramî û îbrî עם (emm: xizm, mirovê kesekî, binere am 1 li jor). Bo guherîne dengê e- (eyn + e) bi a di kurdî de bide ber aqil, alif, ala. Ji eynî rehî ihtimalen mam û belkî ap jî..
: amoza, amojinÎnglîzî (lêker) (ez) ... im, (ez) ... me: I am a Kurd. Ez kurd im. I am not American. Ez ne emerîkî me..
ji: ji lêkera be Tirkî: (navdêr) quz, vajîna, organê zayendî yê jinan û candarên din yên mê
am û tam bûn (biwêj) bêsûc û bêguneh bûn. bi wê bûyerê nado tawanbar dikin, lê xwedê jî dizane ku ew mirovekî am û tam e.
am û xas pê hesîn (biwêj) dinya û alem pê hesîn. am û xas hesiyan, hêj ev lawê min ê sist nizane.
amade (rengdêr) hazir, çêkirî, sazkirî, dirist: Xwarin amade ye. beşdar, li derekê anku cihekê: Ez li civîna duhî ne amade bûm. (Ez ne li civîna duhî bûm.).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئاماده.
Hevwate: hazir, berhev , nazir.
Bikaranîn: Lêker: amade bûn, amade kirin. Navdêr: amadebûn, amadekirin Rengdêr: amadekirî.
ji: Bi rêya soranî ئاماده (amade), herdu ji farisî آماده (amade) ji آمدن (ameden: hatin) anku amade yê/ya hatî, binere: hatin..
: amadeber, amadeberî, amadebûyî, amadehî, amadekar, amadekarî, amadeker, amadekerî, amadekirî, amadetî, amadeyî
amade kirdin (Soranî) (rengdêr). Bi kurmancî: amade kirin
amade sekinîn (lêker) hazir sekinîn.
ji: amade + sekinîn
amadebaş (rengdêr) hazir, amade, seferber, hişyar, wirya, miqate, haydar, xwehazirkirî li hember talûkeyeke ku belkî biqewime.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: ئاماده‌باش.
ji wêjeyê: Wekîlê Wezareta Pêşmerge ya Hikûmeta Herêma Kurdistanê Enwer Hacî Osman ragehand ku hêza pêşmerge di amadebaşiyê de ye bo rûbirûbûna Îranê di her rewşekê de ger sînor bibezînin. Herwiha da zanîn ku hêz ji Dihokê jî çûye devera Pişder û ger pêwist bike dê hêzeke zêdetir jî bişînin navçeyê..
ji: amade -baş.
: amadebaşane amadebaşî amadebaşîtî amadebaştî
amadebaş bûn (lêker) hazir bûn.
ji: amadebaş + bûn
amadebaşane (rengdêr) bi awayekî amadebaş.
ji: amadebaş + -ane
amadebaşî (navdêr, mê) hazirî, amadeyî, seferberî, hişyarî, alarm, dîqet, xwehazirkirina li hember talûkeyeke ku belkî biqewime, hazîrî, nefergelî.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: ئاماده‌باشی.
ji wêjeyê: Wekîlê Wezareta Pêşmerge ya Hikûmeta Herêma Kurdistanê Enwer Hacî Osman ragehand ku hêza pêşmerge di amadebaşiyê de ye bo rûbirûbûna Îranê di her rewşekê de ger sînor bibezînin. Herwiha da zanîn ku hêz ji Dihokê jî çûye devera Pişder û ger pêwist bike dê hêzeke zêdetir jî bişînin navçeyê.Piştî ku çekdarên rêxistina îslamî ya radîkal a bi navê Dewleta Îslamî li Iraq û Şamê (DAIŞ) êrişî bajarê Mûsilê û derdora wî bajarî kir û beşek jê xist bin kontrola xwe, hêzên Pêşmerge û Asayişa Herêma Kurdistanê li wan deveran ketin amadebaşiyê.jêder.
ji: amade + -başî
amadebûn (navdêr)(Binihêre:) amade
amadebûnî (navdêr, mê) amadebûyîn.
ji: amade +-bûnî
amadehî (navdêr, mê) hazirî, amadekarî, amadebûn yan amadekirin, hazirbûn yan hazirkirin: Em amadehiya cejna newrozê dikin..
Herwiha: amadetî, amadeyî, amedehî, amedetî, amedeyî.
ji: amade + -hî
amadehî kirin (lêker)(Binihêre:) amadehî
amadehîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye amadehî kirin
amadehîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) amadehî
amadekar (navdêr) hazirker, çêker, daner, peydaker, sazker, damezrîner ya/yê ku tiştekê/î amade dike, birêkxer, organîzator, aranjor, sazmankar.
Herwiha: amadeker.
ji: amade + -kar.
: amadekarî, amadekarîtî, amadekartî
amadekarî (navdêr, mê) karê amadekirinê, hazirî, amadehî, amadekirin.
Herwiha: amadekarîtî amadekartî amadekerî amadekerîtî.
ji: amadekar + -î yan amade + -karî
amadekî (navdêr, mê) bi amadeyî.
ji: amade +-kî
amadekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye amade kirin
amadenebûn (navdêr, mê) tunebûn.
ji: amade +nebûn
amaene (Zazaki) (lêker) hatin. Varyant: ameyene, ameyinee
amaje (navdêr, mê) destnîşan, salixdan, îşaret, elamet, şanî.
ji wêjeyê: Wekû Hamid Dabaşî di pirtûka xwe ya li ser sinemaya Îranê de baş amaje pê kiriye, bêyî konteksteke kûr ya çanda Îranê, Ewrûpa û Amerîkaya Bakur nikarin dewlemendiya fîlmên vî welatî fahm bikin û devê rexnegirên rojavayî bi lefzên pûç û vala ve tijî ye..
Bikaranîn: Lêker: amaje kirin. Navdêr: amajekirin Rengdêr: amajekirî
amaje kirin (lêker)(Binihêre:) amaje
amajekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye amaje kirin, destnîşankirî
amajekirin (navdêr, mê) beyankirin, danberçavan, daxuyandin, salixdan, xuyakirin
aman 1. firax, tiştên ku xwarin tê de tê çêkirin û xwarin (navdêr, mê) tiştên xwarin tê de têt çêkirin (wek qazan) yan xwarin jê têt xwarin (wek sênî) yan jî pê tê xwarin (wek kefçî), her tiştê av yan xwarin tê de tê parastin.
Hevwate: firax, firaq.
Bikaranîn: aman şûştin, aman zuha kirin, kirin amanekê.
ji: . Ji ermenî: աման (aman) ji ամամ (amam: tê kirin, dagirtin, tijî kirin, tije kirin) + -ան (-an: paşpirtikeke navdêrçêker e).
: amanşo, amanşok, amanşokî, amanşoyî aman bi kurdî
amanabî (navdêr, mê) zimanê amanaban, zimanê miletê amanab (li Papûa Gîneya Nû tê peyivîn) (rengdêr) her tişta/ê amanaban yan bi zimanê wan.
ji: amanab + -î.
: amanabîtî
amanabîtî (navdêr, mê) rewşa amanabîbûnê.
ji: amanabî + -tî
amançêker (navdêr, mê) stefar, amansaz
amandank (navdêr, mê) firaqdan.
ji: aman +-dank
amanek (navdêr, mê) tejî amanekê.
ji: aman +-ek
amanî (navdêr, mê) lûleyî, guldankî.
ji: am +-anî
amansaz (navdêr, mê) stefar, amançêker
amanşo (navdêr) kesa amanan dişo, kesa firaxan dişo, makîneya amanan dişo (Baştir: amanşok).
Hevwate: Li gel wate 1: firaxşo Li gel wate 2: amanşok, firaxşok.
ji: aman + -şo.
: amanşoyî
amanşok (navdêr, mê) makîneya amanan dişo, makîneya firaxan dişo.
Herwiha: amanşo.
Hevwate: firaxşok.
Têkildar: cilşok.
ji: aman + şo + k.
: amanşokî
amanşokî (navdêr, mê) rewşa amanşokbûnê.
ji: amanşok + -î
amanşoyî (navdêr, mê) rewşa amanşobûnê.
ji: amanşo + -yî
amarden (Zazaki) (lêker) jimartin, hijmartin, hesab kirin.
Têkildar: amar, amartiş
amarî (rengdêr) girêdayî amarê, li gorî amarê Lêkolîneka amarî dikare hejmara Kurdan li Stembolê derxe.
amaritene (Zazaki) hejmartin, jimartin
amarnas (navdêr, nêr). Xwendin: xwendin,ˈaːmarˌnas Jihevqetandin: a·mar·nas, kesê/a ku li ser zanista amarê dixebite, zanayê amarê
amartiş (Zazaki) (navdêr) jimartin, hijmartin, hesab kirin.
Têkildar: amar, amarden
amarvanî (navdêr, mê) karê amarvanan.
ji: amarvan + -î
amator (navdêr) ne profesyonel, kesa/ê ku karekî dike lê tê de ne profesyonel e yan ne ji cidî dike.
ji: Ji latînî amator (evîndar, hezker) ji amare (evandin, hez kirin).
: amatorane, amatorî, amatorîtî, amatortî
amatorane (rengdêr) bi awayekî amator.
ji: amator + -ane
amatorî (navdêr, mê) rewşa amatorbûnê, hewesdarî.
ji: amator + -î
amazon Wate1. çemek e, Serenav,mê, duyem dirêjtirîn çemê dinyayê li Emerîkaya Başûr, Serenav,mê, herêma Çemê Amazon 2. şerrvanên jin, (di mîtolojiya yewnanî de) jinên şerrvan yên bihêz.
ji: ji yewnanî.
: amazonî
amazonî (navdêr, mê) rewşa amazonbûnê.
ji: amazon + -î
ambasad (navdêr, mê) sefaret, balyozxane, konsolosxane, nûnergeha welatekî li welatek dî, dezgeha dîplomatên dewletekê li dewletek din.
Herwiha: embasad.
ji: Ji frensî.
: ambasadî ambasador ambasadorî ambasadorîtî ambasadortî
ambasadî (navdêr, mê) rewşa ambasadbûnê.
ji: ambasad + -î
ambasador (navdêr) balyoz, sefîr, dîplomata/ê serekî ya welatekî li welatek din, nûnera/ê serekî yê dewletekê li dewletek din.
Herwiha: embasadorNêzîk, konsol.
ji: ambasad + -or.
: ambasadorî, ambasadorîtî, ambasadortî
ambasadorî (navdêr, mê) rewşa ambasadorbûnê.
ji: ambasador + -î
ambelaj (navdêr, mê) pêçek, pakêt, mêdek, karton.
Herwiha: amblaj, emblaj.
ji: Ji frensî emballage.
Bikaranîn: Lêker: ambelaj kirin. Navdêr: ambelajkirin Rengdêr: ambelajkirî
ambelaj kirin (lêker)(Binihêre:) ambelaj
ambelajker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê ambelaj dike.
ji: ambelaj + -ker
ambelajkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye ambelaj kirin
ambelajkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) ambelaj
amblem (navdêr, mê) sembol, remz, nîşan, logo, ala, diyardek, nîşandek: Amblema Heyva Sor sor û spî ye..
Herwiha: emblem.
ji wêjeyê: Têma efrandinê ya sereke Şerê wetenî yê mezin, hezkirina dayîkê, emrê gundê Kurda, veguhastina xeysetê meriva, mezinaya ruhê Kurda û yêd mayînin cihekî berçav digirin efrandinêd lîrîkiyê, satîriyê.(Avestakurd.com, 6/207)
ambûlans (navdêr, mê) îshaf, tirimpêlên ku nexweş û birîndaran digihînin nexweşxaneyê.
Herwiha: ambulans, embûlans.
ji: Ji latînî ambulare (meşîn)
amdagirtî (rengdêr) gelemper, tevayî, amî, umûmî, pirranî, ne taybet, ne xas, ne xusûsî, ne arizî, ne ferdî, ne radî, tevî, tev, topyekûn.
Hevwate: giştî, ẍelî
ame (Zazaki) (lêker) hat (ji hatin).
Bide ber: ameyo, ameya.
ji wêjeyê: Peynî de veng ame dayene ke wa şar raya xo sey erê bido û wina ame vatene: “Sere de şarê xo, ma venga heme hêzanê demokratîkan danê ke referandumo ke 12ê êlula 2010î de beno de raya xo ‘eke qîm nêko zî, erê’ bidê.”
amebî (Zazaki) (lêker) hatibûn.
ji wêjeyê: Derheqî kurdanî Xorasanî de zî çend kesan qisê kerd. Mi rî çîko newe kurdî Xorasanî bîy. Xorasan ra 4-5 kesî amebî. Mîyanî înan di cînî zî bîy. Mi raya verên kurdî Xorasan dîy. Ey kurmancî qisê kenî û şîî yî. Merdim kurmancîye înan ra zaf rehet fam keno. Înan tarîx, nasname û muzîk kurdanî Xorasanî ser o teblîx pêşkêş kerdî..
ji: ameyene + biyene
amebiya (Zazaki) (lêker) hatibûm.
ji wêjeyê: Gilberte Favra Zaza: Ez derheqê neheqî û tedaya ke ro miletanê bindestan bena û qederê înan ser o bihîsîyat û eleqedar bîya çunke ez zî mintiqayêkê koyan de (Valais de) amebîya dinya. (Ez dervarê neheqî û tadeya ku li gelên bindest dibe û qedera wan bihesiyet û eleqedar bûm çunkî ez jî li devereke çiyayî hatibûm dinyayê.)
amêdî Serenav,mê, Amêdî: bajarrek e li başûrê Kurdistanê (mê) , amêdî: kes û tiştên Amêdiyê, li Amêdiyê yan ji Amêdiyê (mê/nêr); devoka Amêdiyê
amedî (navdêr) kesa/ê li bajarrê Amedê ango Diyarbekirê dijî, kesa/ê ji Amedê, xelkê Amedê, tişta/ê li Amedê çêbûye yan hatiye çêkirin, devoka Amedê (mê).
Hevwate: diyarbekirî.
ji: Amed + -î
amêjen (rengdêr) (navdêr) halîta, alyaj, alayîş, madeyê (bi taybetî madenê) ku ji çend elementan pêk hatiye.
: amêjenî
amêjenî (navdêr, mê) rewşa amêjenbûnê.
ji: amêjen + -î
amel bide ardiş (Zazaki) amel pê anîn, bawerî pê anîn
amel biyayîş (Zazaki) amel bûyin, bawer bûyin
amel kerdiş (Zazaki) (navdêr)amel kirin, bawer kirin
amel kirin (lêker)(Binihêre:) amel
amele bîyayiş (Zazaki) amele bûyin, pale, karker û zahmetkêş bûn
amelet (Zazaki) amelet, ji alî dixtor ve mûdaxala birîn jêkjrin û ji nû ve dirûtuna birînanexweşek
amelet biyayîş (Zazaki) amelet bûyin
amelet kerdiş (Zazaki) (navdêr)amelet kirin
amelet kirin (lêker)(Binihêre:) amelet
ameletkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye amelet kirin
ameletkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) amelet
ameleyê (Zazaki) ameleyî, îşê ameleyî
ameleyê kerdiş (Zazaki) (navdêr)ameleyî kirin, keda xwe firotin
amelkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye amel kirin
amelkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) amel
amên (Zazaki) amên, haveyn, maya
amên biyayîş (Zazaki) amên bûn, amên girtin
amên bûn (lêker)(Binihêre:) amên
amên kerdiş (Zazaki) (navdêr)amên kirin, maya kirin
amên kirin (lêker)(Binihêre:) amên
amênbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) amên
amênbûyî (rengdêr) (Binihêre:) amên
amênin (Zazaki) amên kirî, tiştê ku amên bûye
amênkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye amên kirin
amênkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) amên
amênvaş (Zazaki) amêngiya, navê cûrekî giya
amerîka Serenav,mê, herdu parzemînên Rojavaya Zemînê: Amerîkaya Bakur û Amerîkaya Başûr, Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayêé.
Herwiha: Amerîqa Amêrîka Amêrîqa Amrîka Emerîka Emrîka Emrîke.
ji: Ji navê gerryarekî îtalî (Amerigo Verpucci).
: amerîkandin amerîkandî amerîkanî amerîkayî amerîkayîtî amerîkî amerîkîn amerîkîtî
amerikanî (navdêr, mê) Amerikayî, Amerikî, Amerikan, çapan, doq.
ji: amerikan + -î
amerîkaya bakur Serenav,mê, Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayêé, Keneda, Meksîko û Grînland û hin giravên nêzî wan.
Bide ber: Amerîkaya Başûr, Amerîkaya Latînî
amerîkaya başûr Serenav,mê, parzemîna ku dikeve başûrê Amerîkaya Bakur û navbera okyanosa Atlasê û ya Pasîfîkê.
Bide ber: Amerîkaya Bakur, Amerîkaya Latînî
amerîkaya latînî Serenav,mê, welatên Amerîkaya Başûr û yên Amerîkaya Navîn yên ku ziman û çandeya wan ya serekî spanî yan portugalî ye.
Bide ber: Amerîkaya Bakur, Amerîkaya Başûr, Amerîkaya Navîn
amerîkaya navîn Serenav,mê, welatên dikevin navbera Amerîkaya Bakur û Amerîkaya BaşûrWelatên Amerîkaya Navîn, Belîze, Kosta Rîka, El Salvador, Guatemala, Honduras , Nîkaragua, Panama.
Bide ber: Amerîkaya Bakur, Amerîkaya Başûr, Amerîkaya Latînî
amerzandin (navdêr, mê) bexşandin, lêborîn, lênegirtin, pardon.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئامه‌رزاندن.
Herwiha: efî, efî, efû.
Bikaranîn: Lêker: efû bûn: hatin efûkirin, efû dan kesekî, efû kirin. Navdêr: efûbûn, efûdan, efûkirin Rengdêr: efûbûyî, efûkirî.
ji: Ji erebî.
: efûbar, efûbarî, efûder, efûker, efûyî
amerzîş (navdêr, mê) uzir, merz, efû, lêborîn
amey (Zazaki) (lêker) hatin (dema borî ya pirrjimar ameyene hatin). Yekjimar: ame.
Têkildar: yena, yeno.
ji wêjeyê: Badê nê pers û cewaban, îdarekerdoxa qiseykerdişî Ayşe Navruz sipasî kerd û qiseykerdiş qedîna û kitabê Weşanxaneyê Vateyî amey rotiş. Beşdarê qiseykerdişî zî kitabê xo îmza kerdî. (Piştî van pirs û bersivan, birêvebera axivînê Ayşe Navruzê spasî kir û axivîn xilas bûn û kitêbên Weşanxaneya Vate hatin firotin. Beşdarên axivînê jî kitêbên xwe îmza kirin.)
ameya (Zazaki) (lêker) hat (dema borî ji hatin).
ji wêjeyê: Wextanê ke Ewropa rastê îslamî ameya û nata fehmê Rojhelat-Rojawanî, nakokîyê Rojhelat-Rojawanî bîyê problemêko muhîm.
ameye (Zazaki) hatî, kesê ku ji cîkî were ciyê nû; Pî mi Mahabad ra ame:Bavê min ji Mahabadê hat
ameyene pêser (Zazaki) hatin berhev, Kombûn
ameyene ra vîr (Zazaki) hatin bîr, Bîrhatin, bîr hanîn
ameyene sere (Zazaki) hatin serî
ameyene vernî (Zazaki) hatin pêşî
ameyene war (Zazaki) hatin jêr
ameyene werte (Zazaki) hatin holê
ameyene xapênyîş (Zazaki) hatin xapandin
ameyo (Zazaki) (lêker) hatiye.
ji wêjeyê: Yan behsê înan ameyo kerdene yan zî lazim o ke bêro kerdene. (Yan behsê van hatiye kirin yan jî lazim e ku bêt kirin.)
amêz (Soranî) (navdêr). Bi kurmancî: himêz
amfîtiyatro (navdêr, mê) tiyatroya li derve, şanoya li ber bayî, dika ne li hindirr.
Herwiha: amfî.
ji wêjeyê: Piştî ku xwendina min a konservatuarê xelas bû min li Navenda Çanda Frensî de konserek taybet da. Ez hatim Serê Kaniyê, min li vir jî konserek da. Ez çûm Silêmaniyê, min li wir du konser da. Îsal jî ez beşdarî Festîvala Çand û Hunerê ya Şaredariya Mezin a Amedê bûm, min li ser dika Şanoya Amfî konserek da.(hunermenda operayê Mizgîn Tahir di hevpeyivînekê de li gel Mustafa Gazî, Netkurd.com, 10/2007).
ji: Ji yewnanî
amharî (navdêr, mê) zimanê serekî yê Etiyopyayê
amî (rengdêr) giştî, gelemper, tevî, tevayî, umûmî, pirranî.
Herwiha: amî.
ji: am + -î.
: amiyen, amîtî
amîba (navdêr) ajelek gelekî hûr ku hew ji şanekê pêk tê.
Herwiha: amîp, amîpa.
ji: Ji frensî: amibe
amîgo (navdêr) heval, hogir, dost, destebira, birader.
ji wêjeyê: Kek Mûrad, tu ji aliyekî ve lêdixebitî ku bibêjî gotinên Abdullah Ocalan yên digeê parêzerên wî ne yên wî ne û bi wê rêyê dixwazî wî ji hemu gotinên wî yên xirab paqij bikî. Ev nebîreweriya te nîşan dide. JI ALIYEKÎ DIN VE Jî tu dixwazî serokê Kurdistanê rêzdar Mesûd Barzanî jî bikî amîgoyê rêberê PKK-ê yê kemalîst Abdullah Ocalan. Êdî bes e slogana PKK-yiyan ya ji bo tecrîda li ser Apo ye. Te bi sernivîsa vê nûçeyê naveroka gotina Mesûd BArzanî mişewweş kiriye û ev jî delîleke din ya nebîreweriya te ye.(xwendevanek di Netkurd.com de, 3/2008).
ji: Ji spanî amigo
amîje (navdêr, nêr) hêvên, haveyn.
Herwiha: amîjen
amil (navdêr) kedkar, karker, rêncber, pale, xebatkar, şolker.
Herwiha: amil.
Bide ber: hemal.
ji: Ji erebî, têkildarî emel.
: amilî, amilîtî, amiltî
amilî (navdêr, mê) rewşa amilbûnê.
ji: amil + -î
amîn (hoker) Xwedê qebûl bike, Xwedê bike ku wisan bibe (li dawiya duayan tê gotin; bi taybetî di cihûtiyê, filetiyê û îslamê de): Ya Xwedê tu rojî û nivêjên me qebûl bikî. Amîn..
Bide ber: Amîna emîn emin.
ji: ji erebî آمين (amîn) jiibrani אמן (amên: rast e, bi rastî), hevreha aramî ܐܡܝܢ (amêyn).
amîna Serenav,mê, navek jinan e.
Têkildar: Emîn.
ji: Ji erebî
amînî (navdêr, mê) ewletî, ewlekarî, ewleyî.
ji: amîn +-î
amir (navdêr) fermandar, fermande, fermander, komtan, efser, serdar, zabit, serbaz, komandar, komandan, serekên eskeran, serokên leşkerî, serdest.
ji: Ji erebî, têkildarî emir, emîr, mîr, amîral.
: amirane, amirî, amirîtî, amirtî, seramir, seramirane, seramirî, seramirîtî, seramirtî
amîral (navdêr) generala/ê hêzên deryayî.
ji wêjeyê: Fermandarê hêzên deryayî yên Tirkiyeyê oramîral Yener Karahanoglu da zanîn ku ew dê ji bo endametiya YEyê ti car derbarê bandora xwe ya li ser siyaseta Tirkiyeyê de tawîz nedin YEyê.(Netkurd.com, 9/2006).
ji: ji frensî amiral ji erebî أميرالبحر (emîr el-beḧr mîrê deryayê) têkilî emîr/mîr û behr.
: amîralane amîralî amîralîtî amîraltî oramîralane oramîralî oramîralîtî oramîraltî
amîralane (rengdêr) bi awayekî amîral.
ji: amîral + -ane
amîralî (navdêr, mê) rewşa amîralbûnê.
ji: amîral + -î
amirane (rengdêr) bi awayekî amir.
ji: amir + -ane
amirhêz (navdêr) serheng, mîralay, albay, yarbay, kolonel, payeyek efseran e, efserê ku ew paye heye.
ji: amir + hêz.
: amirhêzî, amirhêzîtî, amirhêztî
amirhêzî (navdêr, mê) rewşa amirhêzbûnê.
ji: amirhêz + -î
amirî (navdêr, mê) rewşa amirbûnê, ferman, amirî.
ji: amir + -î.
Bikaranîn: Lêker: amirî kirin. Navdêr: amirîkirin
amirî kirin (lêker)(Binihêre:) amirî
amirîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) amirî
amîte (hewramî) (rengdêr) têkil, tevlihev
amiza (Zazaki) lawmet, lawê metê
amk (navdêr, mê) met, mîmk, xwişka babê kesekî.
Herwiha: amik
amkeyna (Zazaki) qîzmet, qîza metê
amnan (Zazaki) (navdêr) havîn.
Herwiha: umnun
amnane (Zazaki) havînge, cihê ku havînan meriv here
amnanên (Zazaki) havînî, tiştê ku ji havînê maye
amo (navdêr, nêr) forma bangkirinê ye ji peyva am: Amo, tu çawan î?, forma şirînkirinê ye ji peyva am: Amo dê çîrrokekê ji me re bibêje..
Hevwate: apo, mamo.
Bide ber: xalo.
ji: am + o
amoj (navdêr, mê) şîret, şêwir, nesîhet, pend, rênimayî, îrşad, amojin.
Bikaranîn: Lêker: amoj kirin. Navdêr: amojkirin Rengdêr: amojkirî.
Herwiha: amoz.
: amojder amojgar amojgarî amojî amojkar amojkarî amojyar amojyarî
amoj biyayîî (Zazaki) amoş bûyin
amoj kerdiş (Zazaki) (navdêr)amoş kirin
amoj kirin (lêker)(Binihêre:) amoj
amojgar (navdêr, mê) rawêjmend, şîretder.
Herwiha: amojkar.
ji: amoj + -gar.
: amojgarî
amojgarî (navdêr, mê) şêwirmendî, şêwirdarî, şawirgerî, mişawirî, pendyarî, şîretkarî, şîretmendî, şîretkerî, şîretgêrî.
ji: amojgar +-î
amojgarî kirin (lêker) şîret dan, şêwir dan.
ji: amojgarî + kirin
amojgeh (navdêr, mê) enstîtû.
Herwiha: amojga.
ji: amoj +-geh
amojî (navdêr, mê) miraciet, serlêdan, daxwazkirin, şêwr, xwestin, ricajêkirin, tikajêkirin, rewşa amojbûnê.
ji: amoj + -î
amojin (navdêr, mê) jina mamê kesekê/î, jina apê kesekê/î, pîreka amê kesekê/î.
Hevwate: jinam, jinap, jinmam.
Herwiha: amoj, amojne, omojne.
ji: amo + jin.
Bide ber: jinbira, jinxal
amojinî (navdêr, mê) jinapî, mamojinî.
ji: amojin +-î
amojkar pisporê perwerde, şîret û şêwrê
amojkarî pisporiya perwerde, şîret û şêwrê
amojkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye amoj kirin
amojkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) amoj
amonyûmklorîd (navdêr) Amonyûmklorîd (NH4Cl) xoyekî sipî ye
amor evîn, hezkirin.
Bide ber: amûr.
ji: Ji latînî.
: amorîLatînî (navdêr) evîn, yaranî, hezkirinPortûgalî (navdêr) evîn, yaranî, hezkirin Tirkî: (navdêr) cûneke caw an qumaş e
amoralîzm (navdêr, mê) deregerdîşîtî, dijtoreyîtî.
ji: amoral +-îzm
amora­lîzm (navdêr, mê) deresincîtî, derexlaqîtî.
ji: amora­l +-îzm
amorde (Zazaki) (rengdêr). Bi kurmancî: jimartî
amorî (navdêr, mê) rewşa amorbûnê.
ji: amor + -î
amoryen (Zazaki) (lêker). Bi kurmancî: hatin hejmartin
amoşkirin (navdêr) diledildan, tenakirin, hawîşkirin, amoşkirina zarokan.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئامۆشکرن
amoza (navdêr) pismam yan dotmam, kuzen, zarrokên mamê kesekê/î, zarrokên apê kesekê/î, zarrokên amê kesekê/î, dotmam, kurrmet, keçmet, kurrxal, keçxal, kurrxalet, keçxalet, kurrap, kurram, bilxaltî.
Hevwate: dotmam, keçam, keçap, keçmam, kurrmam, pismam.
Bide ber: jinam, jinap, jinmam, keçmet, keçxal, keçxalet, kurrmet, kurrxal, kurrxalet.
ji: amo- + za.
: amozatî, amozayane, amozayî
amozatî (navdêr, mê) rewşa amozabûnê.
ji: amoza + -tî
amozayane (rengdêr) bi awayekî amoza.
ji: amoza + -ane
ampirîst (navdêr, mê) ezmûner, ezmûnger, taqîker, telesîker, tecrûbekar.
ji: ampir +-îst
ampîrîzm (navdêr, mê) ezmûngerî, taqîkerî, telesîkarî, ezmûnerî, ampirîzm, tecrûbekarî, eksperîmantalîzm, ezmûnî.
ji: ampîr +-îzm
ampirîzm (navdêr, mê) ezmûnerî, ezmûngerî, taqîkerî, ampîrîzm, tecrûbekarî, eksperîmantalîzm, ezmûnî.
ji: ampir +-îzm
ampûl (navdêr, mê) lampe, fanûsa çirayê
amraz (navdêr) tişta/ê tiştek pê tê kirin yan çêkirin: Qelem amrazê pênivîsînê ye. Merr amraza pêkolînê ye..
Herwiha: abraz afraz ebraz efraz emraz.
Hevwate: alav alet amûr hacet înstrument makîne.
: bêamraz bêamrazî biamraz biamrazî amrazî amrazperist amrazperistî
amrazdar (rengdêr) alavdar, bialav, biamraz, bi hacet, bialet, binavgîn, biwesîte.
ji: amraz +-dar
amrazî (navdêr, mê) rewşa amrazbûnê.
ji: amraz + -î
amraztî (navdêr, mê) amûritî, enstrumantalîzm.
ji: amraz +-tî
amsar (Zazaki) îsal, sala ku em têda ne, hemsal
amsare (Zazaki) îsalî, tiştê ku di nava vê salê da bûye; Bizêko (a) amsarre: Karikê îsalî
amsarên (Zazaki) îsalîn, tiştê ku vê salê çêbûye
amû (navdêr, nêr) hevcar, hincarr, amûrek cotkariyê ye
amûdê Serenav,mê, bajarreke li rojavaya Kurdistanê ye.
Herwiha: Amûde Amûdê Kanî Dara
amûlet (navdêr, mê) nivişt, tilism, hemaylok, avsûn, avsûm
amûr (navdêr, mê) alet, alav, hacet, halet, amraz, makîne, tişta/ê ku karek pê tê kirin: Kêr amûra birrînê ye. Kamera amûra wênegirtinê ye. Saz amûreke muzîkê ye. sîkene.
Herwiha: amêr, amîr, amwîr.
: amûrdank, amûrî
amûrger (navdêr, mê) amêrsaz, xweger, mekanîkî, amêrsazikirî, mekanikîkirî.
ji: amûr +-ger
amûrger kirin (navdêr, mê) xweger kirin, mekanîki kirin.
ji: amêr +-ger
amûrgerî (navdêr, mê) xwegerî, bizwênkirî.
ji: amûr +-gerî
amûrgerkirin (navdêr, mê) xwegerkirin, mekanîkîkirin.
ji: amêr +-ger
amûrî (navdêr, mê) rewşa amûrbûnê.
ji: amûr + -î
amûritî (navdêr, mê) amraztî, enstrumantalîzm.
ji: amûr +-itî
amûrsaz (navdêr, mê) posat, alav.
ji: amûr +-saz
amûrsazîkirî (navdêr, mê) amêrger, xweger, mekanikîkirî.
ji: amêr +-sazî
amuzgoyî (navdêr, mê) zimanek hindiyaniyan e û bi taybetî li Meksîkoyê ji alî nêzî 30 hezar kesan ve tê peyivîn.
ji: amuzgo + -yî
amver (Zazaki) hevsal, ew ên ku emrê wan wekhev be, denk, hogir
amyan (navdêr, mê) hêz, qewet, taqet, hêvîn
amyar (navdêr) wasite -amyara servekirî erebeya dorvekirî -amyarên raguhastinê wasiteyên neqliyatê
amyarfiroş (navdêr, mê) wesaîtfiroşe.
ji: amyar +-firoş
am im
amalgamate tevlihevbûn an jî yekbûna nijadan, fîrmayan an jî malbatan
amass berhevkirin, komkirin
amaze matmayî hiştin, şawaz kirin, heyran hiştin
amazement matmayîbûn
amazing sosret, seyr
ambassador balyozê mezin
balyoz
sefîr
ambience derdor, rewş, hewa
ambiguity nezelalî, nediyar
ambiguous ne zelal, du-wateyî
ambition bengî, çavsor, bengî, hewes
ambitious çavsor, bi bengî, bi dawxaz
bi hêrs
ambivalent bêbiryar, ê ku xwediyê hestên nediyar
amble betaş betal gerîn
ambulance ambulans
ambush Kemîn, xefik, tapik
bûse
kemîn
ameba amîp (aferîdeyeke gelek biçûk ku tenê bi mikroskopê dikare were dîtin)
ameliorate baş kirin, rast kirin
sererastkirin
amelioration başbûn, rastbûn
amen amîn
amenable sernerm, camêr, miskîn
amend rast kirin, (zagonê) guhertin
sererastkirin
amendment rastkirin, (zagonê) guhertin
amends tazmînat, ziyanî
america amerîka
amiable hogir, destyar, dilgerm, xweş, bi hevaltî
amicable bi awayeke hevaltî
amid di navberê de, di navendê de
amiss xelet, çewt, bi qûsûr û kêmasî
amity dostî, hevaltî, hezkirin
dostanî
nasyarî
ammonia amonyak
ammunition cebirxane (cephane)
ammunition dump (leşk.) di eniya şer de cebilxaneya seyar.
amnesia wendakirina bîr(anînê), bi bîr neanîn
amnesty Efûya giştî
amohibious bi du jiyan, ê ku dikare him di avê de him li erdê here
among li navberê, di naavberê de, tê de
nav
amoral derveyî exleqê(rewiştê), bêexleqî
amorous meyla evînê, derbarê evînê de, bi şehwet
amorphous bêteşe, bêşêwe, bêawa, bêkêsim, bêqidûm, bêşikil
amortize amortîze kirin,(pereyê xwe derxistin)
amount qas, tibab, mîqdar
ampere amper
amphibian heywanê bi du jiyan, (balafirê) dikare him li erdê him li avê dane
amphitheatrer amfîteatr, şanoya amfî
ample zehf, pir, bes, fireh, mezin
gewre
girs
kertek
amplifier amplîfîkator bnr:amlify
amplify bilind kirin, fireh kirin, zêdekirina dengê
amplitude pirbûn, firehî
ampule ampûla dermanan
amputate birîn (jêbirîna dest an jî ling)
amulet nivişt
amuse bi keyf kirin, teselî kirin
amusement keyf, zewq
amusing ê ku bikeyf dike, teselî dike
amade ready; present
ready.
amade bûn (li dadgehe amade bûn) to appear (in a court)
amade kirin v.t. to make ready
v.t. to make ready
ambargo embargo
ambelaj f. wrapping, packing
amerîka f. America.
amerîkayî American
amojkar consultant
amojkarane consultative
amojkarî consultation
amûda f. Amuda, a town in Syria near Qamishli
amûr tool, instrument
amûrên mitbaxê kitchen utensils
amyar vehicle
am ende de
talî
am folgenden tag rojtir
am leben bleiben sax bûn
am morgen serê sibê
am spätnachmittag dema esir
am zügel führen destkêşkirin
amber ember
enber
amboß sind
ambra enber
ameise gêle
gêrik
morî
mûrî
ameisenlöwe pilêr
pilindir
pilopilo
amerika Emerîka
amme lele
ampel lambe
amsel şehlûl
amt dîwan
amulett kespik
nivişt
nivîşt
tilizim
amüsieren henek lê kirin
kêf kirin
pê şabûn
şahî kirin
amüsieren, sich ~ kêf kirin
am û tam mündig
tadellos
volljährig
vollkommen
vorwurfsfrei
amade anwesend
bereit
einverstanden
vorbereitet
amade bûn bereit sein
fertig sein
streben
trachten
amade kirin vorbereiten
amadebûn bereit sein
sich vorbereiten
amadekar jmd. der etw. vorbereitet
amadekari Vorbereitung
amadekirin vorbereiten
amajekirin erklären
sagen
aman Topf
amanc Absicht
Ziel
Zielscheibe
Zweck
ambûlans Krankenwagen
amelîyat kirin operieren
amin û tamin mündig
tadellos
volljährig
vollkommen
vorwurfsfrei
amîral Admiral
amojin Frau des Bruders des Vaters
Tante
Tante, Frau des Onkels (väterlicherseits)
ama m. tawike m., miqil n., tawe m., qanzik n., miqilik n., miqlê n.
amade rd. amade, hazir, hadire, hadr
amade bûn lng. amade bîyene, hazir bîyene
amade kirin lg. . amade kerdene, tertîb kerdene, hazir kerdene, virastene
amadekar m/n. amadekar, tertîbcî, organîzator, amadeker n.
amadekirî rd. amadekerde, hazirkerde, tedarekin, tedbîrin
amadekirin m. amadekerdis, hazirkerdîs n.
amadenebûnî rd. amadenêbîyayis, hazirnêbîyayis
amadeyî m. amadeyîye, hazirîye, amadeyênî, hazirênî m.
aman rd. adî
m. fere û folî, qab û qacaxî, firaq û folî, qacaxî, qabûqacaxî zh.
amana ezmûnê n. qabê cerebî, qabê desinayisî, firaqê cerebî n.
amanc m. amance, xaye, amace, mexsed, hedefe m.
amanc kirin m. amanckerdis, mexsecikerdis, xayekerdis, amackerdis n.
amancdar rd. amanrîn, xayedar, mexsedin, amarîn
amanckirin lg. . amanc kerdene, mexsed kerdene, xaye kerdene, amac kerdene. *hatin amanckirin ltb. amanc kerîyene, ameyene amanckerdene, ameyene xayekerdene, ameyene mexsecikerdene
amator rd. amator
amatorî m. amatorîye, amatorênî m.
ambar m. anbar, antoq, depo, embar, emar n.
ambargo m. ambargo n.
ambargo danîn lg. . ambargo ronayene, ambargo sernayene
ambargo hilanin lg. . ambargo ravaznayene, ambargo berzkerdene, ambargo wedardene, ambargo berznayene
ambargo rakirin lg. . ambargo ravaznayene, ambargo berzkerdene, ambargo wedardene, ambargo berznayene
ambelaj m. embalaje, ambalaje m.
ambelaj kirin lg. . embalaj kerdene, embalajnayene
ambelajker m/n. ambalajcî, ambalajker n.
ambelajkirin m. embalajkerdis, embalajnayis n.
amber m. amber n.
amblem m. amblem, nîsanek n.
ambû m. alet, hacet, pergal, halet n.
ambûîn n. alet, hacet, pergal, halet n.
ambûlans m. ambûlanse m.f canreyayise m.f tomofîla canrareyayisî n.r canrareyayise m.
amdagirtî rd. pêroyî, cîhanpêroyî, sartêvterî, kaînatî
amêjen m. kîm. xalîte, alawt, alasim, alawitis n.
ameliyat m. emelîyet, operasyon, amelîyat, emelet n.
amêr m. cîhaz, alet n.
amerika m. amerîka m.
amerîkan m/n. amerîkan n.
amerikayî N/rd. amerîkayij, amerîkanij
amerzîs m. mazeret, uzr, rerîvêrayis n.
amfîbî m. amfîbî, ajnemese, dirîwîyanêne, dicuyanêne m.
amîgo n. sp. amîgo n.
amîgotî m. amîgoyîye, amîgoyênî m.
amîn b. amîn
amîp n. zoo. amîp n.
amîpdar rd. amîpin
amîr m/n. mîre, amîr, serfermandar n.
amîral n. amîral n.
amîralê mezin n. amîralo pîl, pîlamîral n.
amîrêderya n. amîralê deryayî, deryamîr, oramîral, amîrê deryayî n.
amîrhez n. isk. mîralay, albay n.
amîrhezî m. mîralayîye, mîralayênî, albayênî m.
amîrî m. serfermandarîye, mîreyîye, amîrênî, serfermandarênî m.
amîrî hêz n. emirhêz, hêzfermandar, fermandarê hêze n.
amoj m. najnîye, datrînîye, dedrînî, rînîya apî, nacnîye, amorîne, amojen, niaziniye, nîyaj, emrîke, emce, nîaj m.
m. îstîsare, danisîyayis, misewre n. ^qar m/n. danismend, sewermend, misawîr, sewerkar n.
amoj kirin lg. . misewre kerdene, îstîsare kerdene, danisîyene, rî sewerîyene
amojgar m/n. sîretkar, nesêtkar, penddayox, enderezcî, sîretcî, sîretdayox, ogitdayox n.
amojgarî m. danismendîye, sewermendîye, misawîrîye, sewerkarîye, danismendênî, sewrmendênî m.
m. sîretkarîye, nesêtkarîye, penddayoxîye, enderezrîyîye, sîretrîyênî, sîretdayoxîye, sîretkarênî, nesêtkarênî m.
amojgeh m. înstîtut n.r enstîtute m.r înstîtute m.
amojza n. datza, dedza, dereza, lajê apî, deza, detza, apza, datîza, amza n.
amonyak m. kîm. amonyak, amonîyak n.
amonyaq m. kîm. amonyak, amonîyak n.
amonyûm karbonat n. kîm. amonyûmkarbonat n.r xavika nîsadirî m.r nîsadirxavike m.
amos m. as n., hedure m., teskîn n.f has n., hedîre m.
amos bûn lng. hedurîyene, teskîn bîyene, ast bîyene, hedirîyene
amos kirin lg. . hedurnayene, teskîn kerdene, ast kerdene, hedirnayene
amosker rd. hedurnayox, teskînker, hedirnayox
amper m. fiz. ampere m.
ampermetre m. ampermetre, amperpême m.
amperpîv n. ampermetre, amperpême m.
ampersaet n. fiz. ampersaate m.
amplîfîkatpor m. berzkere, amplîfîkatpore, berznayoxe m.
ampûl m. ampûl n.
amraz m. wesayît n.r ragoze m.f wesaîd n.f wesayit n.
n. alet, hacet, pergal, halet n.
amraza tawanê n. hacetêsucî, aletêsurî n.
amrazdar rd. pergalin, hacetin, aletin
amrazê ragihanê rd. pergalê têwesîyayisî, dezgehê têwesîyayisî, pergalê komunîkasyonî, hacetê têwesîyayisî n.
amrazên hilberiyê pj. pergalên îstihsalî
amrazên peytandinê pj. pergalên tespîtî, aletên tespîtî
amrazî raguhaztine pj. hacetên komunîkasoyonî, hacetên têwesîyayisî, dezgehên têwesîyayisî
ams rd. helal
amûr n. alet, hacet, pergal, halet n.
m. dosir m., tesîsat n.
n. muz. saz, enstruman n.
amûra bayî m. sazo nefesin, sazo pifin, sazo pufkerde n.
amûrê fûyî n. sazo nefesin, sazo pifin, sazo pufkerde n.
amûrên jenî pj. sazên gimnayisî, sazên pirodayisî
amûrên jîdar pj. sazên têlinî
amûrên lêdanî sazên gimnayisî, sazên pirodayisî
amûrsaz m/n. dosirmecî, tesîsatcî, dosirmeawan n.
amûrsazî m. dosirmecîyîye, tesîsatcîyênî, dosirmcîyênî m.
amyar m. wesayît n., ragoze m., wesaîd n., wesayit n.
amyara motordar m. wesayîto motorin, wesîtaya motorine, wesayîto bimotor n.
amyarra dirêj n. wesayîto derg, wesîtaya derge m.
amade hazır
amade be! hazır ol! (emir)
amerîka Amerika
ameyox gelecek
am kisî (m)
ama labelê, la
ambar kuware (n), embar (n)
amca dat (n), ded (n), ap (n)
dato, dedo, apo
amca karısı nacnîye (m), nacnî (m), datcinî (m), dedcinî (m), emcinî (m)
amca kızı datkêna (m), kêna apî (m)
amca oğlu datîza (n), deza (n), lajê apî (n)
amcazade b. amca oğlu, amca kızı
amel b. ishal
amele b. işçi
amelelik b. işçilik
ameliyat emelîyet (n), operasyon (n)
amerikan b. amerikanbezi
amerikanbezi qedik (n)
ampül ampul (n)
am ap, mam
amade amade, hazir
amaj nîşane, delîl, gova
aman! eman! hewar!
amanc armanc
amar hiljimar, statîstîk
amasan werimîn, perçivîn
amêr alav, amûr, alet
amêz hemêz, hembêz, koş, pêsîr
amojin jinmam
amoza mamza, pismam û dotmam, kurmam û keçmam
amraz alav, amûr, alet
(di rêzimanê de) pirtik, amraz
amser şû, hevser, jina yan mêrê kesekê/î
ambaŭ her du. en unu tago ili ambaŭ mortos di nav rojekî de dê her du bimirin
herdu
ameriko Amerîka. Nord-Ameriko kaj Sud-Ameriko Amerîkaya bakur û Amerîkaya başûr
ami hez kirin. mi amas vin ez ji te hez dikim
hez kirin
amiko heval. amiko de mia malamiko estas mia amiko hevalê dijminê min hevalê min e
heval