Encamên lêgerînê
ala 1. birdobelek (pir rengdar, rengên tevlihev, rengê di hev de, rengê lihevqelaptî) rd 2. çavmeşinî rd 3. şifta reş a stûyê kewê nd
1. birdobelek (pir rengdar, rengên tevlihev, rengê di hev de, rengê lihevqelaptî) rd 2. çavmeşinî rd 3. şifta reş a stûyê kewê nd
baş, qenc, rind, çê, pir baş rd
ala ala ha yela ha yela, hela hela, yela yela, hê hê, çip çip
ala ala kalkmak helahela kirin
ala bacak 1. pêçal, hespê pêçal 2. ewan, gelac, (kesê) bêqidoş rd
1. pêçal, hespê pêçal 2. ewan, gelac, (kesê) bêqidoş rd
ala balık deqsor (zoolojî)
deqsor zo/m
ala çam cureyek çama sor (Picea excelsa) bot/m
cureyek çama sor (Picea excelsa) bot/m
ala geyik gakûvî (Dama dama) zo/n
gakûvî (Dama dama) zo/n
ala gün soraya rojê nd
soraya rojê nd
ala karga I. qirika belek, qijika karsek (Garrulus glandarius) 2. qelebask, qelebaçke, qirik (zoolojî)
1. qirika belek, qijika karsek (Garrulus glandarius) 2. qelebask, qelebaçke, qirik zo/m
ala sulu 1. avtêgeriyayî (ji bo mêweyan) 2. heblûrkî, kelezûrî, nîvexavî (ji bo xwarî,.nê) rd
1. avtêgeriyayî (ji bo mêweyan) 2. heblûrkî, kelezûrî, nîvexavî (ji bo xwarinê)rd
ala sulu olmak av tê gerîn (ji bo mêweyan), deqên zer avêtinê (ji bo gundoran), zer bûn (ji bo zebzeyên mîna firingiyan)
av tê gerîn (ji bo mêweyan), deqên zer avêtinê (ji bo gundoran), zer bûn (ji bo zebzeyên mîna firingiyan)
ala tav nîvtewlîsî, nîvrewa (axa ku tam rewa neketiyê) rd
nîvtewlîsî, nîvrewa (axa ku tam rewa neketiyê) rd
alabanda alabanda (aliyê hundir ên lotkeyên deryayê, dijraberê bordayê) der/m
alabanda (aliyê hundir ên lotkeyên deryayê, dijraberê bordayê) der/m
alabanda ateş ji nişka ve bi topên li hêleke keştiyê agir kirin
ji nişka ve bi topên li hêleke keştiyê agir kirin
alabanda etmek alabanda kirin (li rast an jî li çepê heta dawiyê badana dûmena keştiyê)
alabanda kirin (li rast an jî li çepê heta dawiyê badana dûmena keştiyê)
alabanda iskele li hêla çepê heta dawî badana dûmenê
li hêla çepê heta dawî badana dûmenê
alabanda sancak li hêlarastê heta dawî badana dûmenê
li hêlarastê heta dawî badana dûmenê
alabanda vermek azardan, berê xwe dan (yekî), bi (yekî) re xeyîdîn
azardan, berê xwe dan (yekî), bi (yekî) re xeyîdîn
alabandayı yemek gotin hatin rûyê (yekî), ji (yekî) gotin xwarin (argo)
gotin hatin rûyê (yekî), ji (yekî) gotin xwarin (argo)
alabildiğine 1. bêserûbin, bal û pal *alabildiğine boş bir çöl=oleke bêserûbin 2. ji adet der, pir zêde (mec) 3. heta jê tê, bi hemû lezgîniya xwe ve rd/h
1. bêserûbin, bal û pal * alabildiğine boş bir çöl çoleke bêserûbin 2. ji adet der, pir zêde (mec) 3. heta jê tê, bi hemû lezgîniya xwe ve rd/h
alabora 1. alabora (bi qasî ku wergere, li aliyekî ketina keştiyê) 2. ji bo silavkirinê bilindkirina bêrikên filîqayê 3. kişandina torê ji deryayê der/nd
1. alabora (bi qasî ku wergere, li aliyekî ketina keştiyê) 2. ji bo silavkirinê bilindkirina bêrikên filîqayê 3. kişandina torê ji deryayê der/nd
alabora olmak 1) wergerîn, qelibîn (ji bo qelibîna lotkeyê) 2) serûbin bûn (ji bo karekî) (mec)
1) wergerîn, qelibîn (ji bo qelibîna lotkeyê) 2) serûbin bûn (ji bo karekî) (mec)
alabros alabros (porê mêran ku mîna fîrçe yê hatiye birin) rd
alabros (porê mêran ku mîna firçeyê hatiye birîn) rd
alaca 1. çal, belek, birdobelek nd 2. belek rd 3. belekî (cawê ku ji çend rengan hatiye raçandin) 4. nîşanî *bu incirin alacasını=ben yedim min nîşaniya vê hêjîrê xwar (ji bo mêweya pêşîn ku digihîje) 5. çarşefa kewan (ku pê kew û çûkan di girin) nd 6. deq, deqa ku li mêweyan dikeve 7. kurmê pîs, xûyê pîs (mec) nd
1. çal, belek, birdobeleknd 2. belekrd 3. belekî (cawê ku ji çend rengan hatiye raçandin)m 4. nîşanî * bu incirin alacasını ben yedim min nîşaniya vê hêjîrê xwar (ji bo mêweya pêşîn ku digihîje)m 5. çarşefa kewan (ku pê kew û çûkan digirin)nd 6. deq, deqa ku li mêweyan dikeve 7. kurmê pîs, xûyê pîs (mec)nd
alaca aş aşûran, aşûr
aşûran, aşûre
alaca bulaca rengo mengo, fîq
rengo mengo, fîq
alaca düşmek deqezer avêtin (tiştekî), nîşanî avêtin (tiştekî). (ji bo mêweyan) *kaysıya alaca düşmüş=deqezer avêtiye qeysiyan nd/rd
deqezer avêtin (tiştekî), nîşanî avêtin (tiştekî) (ji bo mêweyan) * kaysıya alaca düşmüş deqezer avêtiye qeysiyan nd/rd
alaca karanlık 1. qemik (ji bo ya êvarê) *akşamın alaca karanlığında=di qemika êvarê de 2. tariqewrik, hingur, sewgur (ji bo ya serê sibehê) *sabahın alaca karanlığında geldi=di sewgura sibehê dê hat 3. şevereş, şevezengî, bêngar alaca karga qelebask, qelebaçke, qirik, qijika belek, atato (zoolojî)
1. qemik (ji bo ya êvarê) * akşamın alaca karanlığında di qemika êvarê de 2. tarîqewrik, hingur, sewgur (ji bo ya serê sibehê) * sabahın alaca karanlığında geldi di sewgura sibehê de hat 3. şevereş, şevezengî, bêngar m
alaca karga qelebask, qelebaçke, qirik, qijika belek, atato zo/m
alacağı olmak l) stenkar bûn 2) bila bimîne careke din *alacağım olsun, bir daha geldiğimde çayınızı içerim=bila bimîne, careke din ku ez hatim ez dê çaya we vexwim
1) stenkar bûn 2) bila bimîne careke din * alacağım olsun, bir daha geldiğimde çayınızı içerim bila bimîne, careke din ku ez hatim ez dê çaya we vexwim
alacağı olsun ku ji te re ma bila be, bila bi deyn be *alacağın olsun, bir gün bunun öcünü senden alacağım=bila bi deyn be, rojekê ez dê heyfa vê ji te bistînim alacağım olsun da ala kargada olsun=deyn ewladê nêr e, bila çêlek avis be kengê za
ku ji te re ma bila be, bila bi deyn be * alacağın olsun, bir gün bunun öcünü senden alacağım bila bi deyn be, rojekê ez dê heyfa vê ji te bistînim
alacağıma tutmak di ber deyn de hesibandin, di ber qerzê (yekî) de hesibandin
alacağına şahin, vereceğine karga (veya kuzgun) ji deynê xwe re heqnexweş e (ji bo kesên ku heqên kesê din lê dike helalî heram)
alacağını tahsil etmek jê çêkirin, jê stendin *alacağımı ondan tahsil ederim=ez dê ji canê wî çêkim
alacak 1. vexwazî, metlûp n 2. pêwistî, lazmatî (ji bo tiştên ku bi pereyan tên kirin)
1. vexwazî, metlûpn 2. pêwistî, lazmatî (ji bo tiştên ku bi pereyan tên kirîn)m
alacak verecek dan û stan (ji bo têkiliya kirîn û firotinê)
alacakaya Xulaman (Navçeyeke girêdayî Xarpêtê)
alacakım olsun da ala kargada olsun deyn ewladê nêr e, bila çêlek avis be kengê za
alacakına şahin, vereceğine karga (veya kuzgun) ji deynê xwe re heqnexweş e (ji bo kesên ku heqên kesê din lê dike helalî heram)
alacakına tutmak di ber deyn de hesibandin, di ber qerzê (yekî) de hesibandin
alacakını tahsil etmek jê çêkirin, jê stendin * alacağımı ondan tahsil ederim ez dê ji canê wî çêkim
alacaklı 1. stînkar, stîndar, deyndêr (dijraberê deyndar) rd 2. stînkar nd
1. stînkar, stîndar, deyndêr (dijraberê deyndar)rd 2. stînkarnd
alacaklı çıkmak stînkar derketin, deyndêr derketin (dijraberî deyndar derketinê)
stînkar derketin, deyndêr derketin (dijraberî deyndar derketinê)
alacaklı olma deyndêrî
deyndêrî
alacaklı olmak stenkar bûn, deyndêr bûn
stenkar bûn, deyndêr bûn
alacalamak deqdeqî kirin, belekokî kirin, birdûbelekî kirin l/gh
deqdeqî kirin, belekokî kirin, birdûbelekî kirin l/gh
alacalanmak 1. deqdeqî bûn, birdûbelekî bûn, belekokî bûn 2. belekayî ketin (tiştekî), belekî avêtin (tiştekî) *tarlalar alacalandı=belekî avêtine zeviyan, belekayî ketine zeviyan 3. soromoro bûrî, jirengekî qelibîn ketin rengekî dinê (mec)
1. deqdeqî bûn, birdûbelekî bûn, belekokî bûn l/ngh 2. belekayî ketin (tiştekî), belekî avêtin (tiştekî) * tarlalar alacalandı belekî avêtine zeviyan, belekayî ketine zeviyan l/bw 3. soromoro bûn l/ngh, ji rengekî qelibîn ketin rengekî dinê l/bw (mec)
alacalı belekî, belekotkî, belekayî, qerbelek (cawê ku ji çend rengan hatiye raçandin), rengorengo rd
belekî, belekotkî, belekayî, qerbelek (cawê ku ji çend rengan hatiye raçandin), rengorengord
alacalı bulacalı rengo mengo, fîq
rengo mengo, fîq
alaçık 1. holik, enzêl (holika ku sere bi şiv û zilikan hatiye girtin) 2. çadira ji kulav
1. holik, enzêl (holika ku serê bi şiv û zilikan hatiye girtin) 2. çadira ji kulav m
alafranga 1. elefrang (tişte ku li gorî tore û gerdîşa Fringan e) rd 2. elefrang (kesê ku şaristaniya Ewrûpayê ji xwe re pejirandiye û bi hêvotina wan rabûye) rd/nd 3. elefrangî (saeta elefranga)
1. elefrang (tiştê ku li gorî tore û gerdîşa Fringan e)rd 2. elefrang (kesê ku şaristaniya Ewrûpayê ji xwe re pejirandiye û bi hêvotina wan rabûye) rd/nd 3. elefrangî (saeta elefranga)
alafranga saat seata elefrangî, ku rojê 24 saet û 01'ê jî nîvê şevê dihesibîne
seata elefrangî, ku rojê 24 saet û 01’ê jî nîvê şevê dihesibîne
alafrangalaşmak elefrangî bûn
elefrangî bûn l/ngh
alafrangalı elefrangî
elefrangî m
alagarson alagarson (porê jinan ku di şeklê porê mêran de hatiye jêkirin) rd
alaimisema keskesor m
alaka 1. têkilî, peywendî, pêwendî, giz, eleqe 2. têkilahiya jidil
alaka çekmek (toplamak veya uyandırmak) bala (yekî) kişandin, dêhna (yekî) kişandin, bal kişandin ser xwe
alaka duymak guh pê kirin, pê eleqedar bûn
alakabahş balkêş rd
alakadar têkildar, pêwendîdar, eleqedarrd
alakadar etmek têkildar kirin, pêwendhidar kirin, eleqedar kirin, têkiliya (yekî) pê ketin, îşê (yekî) pê ketin
têkildar kirin, pêwendhidar kirin, eleqedar kirin, têkiliya (yekî) pê ketin, îşê (yekî) pê ketin
alakadar olmak eleqedar bûn, têkildar bûn
alakaı kesmek têkiliya xwe jê birîn, eleqeya xwe jê birîn, peywendiya xwe jê birîn
alakalandırmak eleqedar kirin l/gh
alakalanmak 1. têkildar bûn, eleqedar bûn l/ngh 2. eleqe nîşanî (yekî) dan l/bw 3. bala (yekî) kişandin, dêhna (yekî) kişandin l/bw
alakalı pêwendîdar, têkildar, peywendîdar, gizdar, eleqedar rd
alakart 1. alakart (xwarina ku ji lîsteya xwarinan tê bijartin û hesabê wê cihê tê kirin, dijraberê tabldot) rd/nd 2. ji lîsteya xwarinan, bi nişmîtî xwarin xwestin h
alakasız bêpêwendî, bêeleqe rd
alakasızlık bêpêwendîtî, bêeleqetî m
alakaya çay demle hirç û govend!, keroşk û sûk!
alakok dilmeyî, hêka dilmeyî rd
alalama kamûflaj m
kamûflaj m
alalamak birdûbelekî kirin, kamûfle kirin l/gh
alamana qeyikeke mezin e ku pê masiyan digirin an jî bar dikişinin
qeyikeke mezin e ku pê masiyan digirin an jî bar dikişînin
alamana ağı tora masiyan a mezin e ku ji hêla du qeyikên bi navê 'alamana' tê bikaranîn alalamak birdûbelekî kirin, kamûfle kirin
tora masiyan a mezin e ku ji hêla du qeyikên bi navê Ôalamana’ tê bikaranîn
alamet 1. şan, nîşane, elamet 2. tebaret (ji bo tiştên mezin û girs dema ku mirov çav bi wan dikeve ji xwe re diheyire) m
alametifarika 1. marka (markaya li ser malên bazirganiyê) 2. taybetmendî (mec) m
alaminüt zûzûka, hanhanka rd/h
alan 1. qad, gorepan, holk, nêveng, meydan, seha 2. rast, rastik (rasta li nav daristanê) 3. war *sanat alanında çalışmalar yapıyor=di warê hunerê de xebatan dike (mec) 4. rûpîvan, mesahe (pîvana rûpişta erdê) 5. qad, meydan *yer çekimi alanı=qada axkişanê fiz/m 6. yarigeh (ji bo cihên leyzên werzîşê) sp/m
1. qad, gorepan, holk, nêveng, meydan, seham 2. rast, rastik (rasta li nav daristanê)m 3. war * sanat alanında çalışmalar yapıyor di warê hunerê de xebatan dike (mec)n 4. rûpîvan, mesahe (pîvana rûpişta erdê)m 5. qad, meydan * yer çekimi alanı qada axkişanê fiz/m 6. yarîgeh (ji bo cihên leyzên werzîşê) sp/m
alan adı Navper. (Di kompîtûrgeriyê de mafê navê malperê)
alan araştırması lêkolîna meydanî, lêkolîna qadî
lêkolîna meydanî, lêkolîna qadî
alan korkusu agorafobi bj/m
agorafobî bj/m
alan taklan etmek tevî hev kirin, berî nava hev dan, ser û binê hev kirin, tar û mar kirin, kirin kafir keratî
alan talan lihevqelabtî, tevîhevbûyî, kafîrkeratî, tarûmar
lihevqelabtî, tevîhevbûyî, kafirkeratî, tarûmar h
alan talan etmek tevî hev kirin, berî nava hev dan, ser û binê hev kirin, tar û mar kirin, kirin kafir keratî
alan talan olmak tevî hev û din bûn, ketin nava hev, ser û binê hev bûn, tar û mar bûn, bûn kafir keratî alan topu tenîs m
tevî hev û din bûn, ketin nava hev, ser û binê hev bûn, tar û mar bûn, bûn kafir keratî
alan topu tenîs m
alar malarm, nîşana ji bo hawarêm
alarga 1. nêzik mebe, ji dûr ve derbas bibe b/der 2. deryaya balûpal der/m 3. dûr, ji dûr ve (argo) *arkadaşımdan alarga yürüyor=dûrî hevalê min dimeşe
1. nêzik mebe, ji dûr ve derbas bibe b/der 2. deryaya balûpal der/m 3. dûr, ji dûr ve (argo) * arkadaşımdan alarga yürüyor dûrî hevalê min dimeşe
alarga durmak ji dûr ve sekinîn, têkilî pê nekirin
ji dûr ve sekinîn, têkilî pê nekirin
alarga etmek 1) derketin deryayê 2) bi paş ve vekişîn, vekişîn (argo)
1) derketin deryayê 2) bi paş ve vekişîn, vekişîn (argo)
alargada durmak ji dûr ve sekinîn, dûrî (tiştekî) sekinîn *kaçırmak istedikleri kızın evinden biraz alargada durdular=hinekî dûrî mala keçika ku dixwestin birevînin, rawestiyan
ji dûr ve sekinîn, dûrî (tiştekî) sekinîn * kaçırmak istedikleri kızın evinden biraz alargada durdular hinekî dûrî mala keçika ku dixwestin birevînin, rawestiyan
alargadan seyretmek ji dûr ve lê temaşe kirin, ji dûrî ve lê nihêrtin
ji dûr ve lê temaşe kirin, ji dûrî ve lê nihêrtin
alarma geçmek li ser tetikan sekinîn
li ser tetikan sekinîn
alaşım amêjen, pêkvedayî, halita kim/m
amêjen, pêkvedayî, halîta kîm/m
alat tevn m
tevn m
alaturka 1. eletirkî, tiştên ku li gorî dab û nêrîtên Tirkan e *alaturka yemek=xwarina eletirkî rd 2. eletirkî (kesê ku ev dab û nêrît ji xwe re pejirandine) nd /rd 3. eletir­kî, saeta eletirkî 4. bêpîr û pergal, bêazîn (mec) rd
1. eletirkî, tiştên ku li gorî dab û nêrîtên Tirkan e * alaturka yemek xwarina eletirkîrd 2. eletirkî (kesê ku ev dab û nêrît ji xwe re pejirandine)nd /rd 3. eletirkî, saeta eletirkî 4. bêpîr û pergal, bêazîn (mec)rd
alaturka müzik muzîka eletirkî
muzîka eletirkî
alaturka saat saeta elatirkî, saeta ku çûna ava ya rojê di 12'an de dide nişan
saeta elatirkî, saeta ku çûna ava ya rojê di 12’an de dide nîşan
alaturkacı 1. eletirk (kesê ku eletirkî dizane û li gorî wê berhem dide) mzk 2. eletirk (kesê ku alîgirê muzîka Tirkî ye) 3. ele­tirk, kesê ku vê muzîkê, distre alaturkacılık
1. eletirk (kesê ku eletirkî dizane û li gorî wê berhem dide) mzk 2. eletirk (kesê ku alîgirê muzîka Tirkî ye) 3. eletirk, kesê ku vê muzîkê, distre nd/nt
alaturkacılık eletirkîtî, eletirkayîtî m
alaturkalaşmak eleturkî bûn
eleturkî bûn l/ngh
alaturkalık elatirkayî
elatirkayî m
alavere 1. danedest (li destê hev gerandina tiştekî) 2. danedest (tiştek dane destê hev) *karpuzları alavere ile arabadan taşı­dık=me zebeş bi danedestê ji erebeyê kişandin 3. tevlihevî, geremol, alozî
1. danedest (li destê hev gerandina tiştekî) 2. danedest (tiştek dane destê hev) * karpuzları alavere ile arabadan taşıdık me zebeş bi danedestê ji erebeyê kişandin 3. tevlihevî, geremol, alozîm
alavere dalavere yapmak (veya çevirmek) (tiştê) qilopilo kirin, di nav destan de birin û anîn
alavere da­lavere yapmak (tiştê) qi lopilo kirin, di nav destan de birin û anîn
alavereci spekülatör rd
spekulator rd
alay (I) 1. qewte, alay (civata ku di merasî mekê an jî pêşandeyekê de cih digire) *fener alayı alaya=yelmûmê, civata yelmû mê, meşa xetîreyî 2. alay (pir qelebalix) 3. gişt, hemû, tev 4. heng, alay 5. ber bû, berbû, xêlî, xêlîvan (II) tinaz n, qerf m, tirane m, galte m, tewz
tinaz n, qerf m, tirane m, galte m, tewzm
1. qewte, alay (civata ku di merasîmekê an jî pêşandeyekê de cih digire) * fener alayı alaya yelmûmê, civata yelmûmê, meşa xetîreyî 2. alay (pir qelebalix) 3. gişt, hemû, tev 4. heng, alay lşk/m 5. berbû, berbû, xêlî, xêlîvannd
alay alay kom bi kom *alay alay halk geçiyor=gel kom bi kom dikişe
kom bi kom * alay alay halk geçiyor gel kom bi kom dikişe
alay beyi serheng, amirê hêz lşk/n
serheng, amirê hêz lşk/n
alay etmek tinaz kirin, tirane kirin, galte kirin
qiyme kirin, tevz kirin, tinaz kirin, henekê xwe pê kirin.
tinaz kirin, tirane kirin, galte kirin
alay geçmek henekên xwe pê ki­rin, qerfên xwe pê kirin (argo)
henekên xwe pê kirin, qerfên xwe pê kirin (argo (bir şey, insana)
alay gibi gelmek (tiştek) jê re wekî henekan hatin
(tiştek) jê re wekî henekan hatin
alay malay gişt bi hev re, tevde, pêkve
gişt bi hev re, tevde, pêkve
alaya almak tinazên xwe bi (ye­kî) kirin, henekên xwe bi (yekî) kirin, pê tiraneyên xwe kirin, pê galteyên xwe ki­rin, pê tinaz kirin, qerf pê kirin, qerfê xwe pê kirin, devê xwe lê xwar kirin
tinazên xwe bi (yekî) kirin, henekên xwe bi (yekî) kirin, pê tiraneyên xwe kirin, pê galteyên xwe kirin, pê tinaz kirin, qerf pê kirin, qerfê xwe pê kirin, devê xwe lê xwar kirin
alaya bozmak qelabtin tinazan, qelabtin henekan (bir işin)
alaya boz­mak qelabtin tinazan, qelabtin henekan
alaya çıkmak di dibistaneke leşkerî de serneketin û hatin şandina li yekîneya xwe
alaya çık­mak di dibistaneke leşkerî de serneketin û hatin şandina li yekîneya xwe
alaybozan cureyeke tivinga bifitîl
alaycı 1. tinazker, galteker, tiraneker, tina zok, qerfok (kesê ku tinazîkirin ji xwe re kiriye kurm) 2. tinazokî (ji bo kesên ku bi çavekî biçûk û tinazker li kesan dinêre) rd
1. tinazker, galteker, tiraneker, tinazok, qerfok (kesê ku tinazîkirin ji xwe re kiriye kurm) 2. tinazokî (ji bo kesên ku bi çavekî biçûk û tinazker li kesan dinêre) rd
alaycılık tinazkerî, tiranekerî, galtekerî, qerfokî
tinazkerî, tiranekerî, galtekerî, qerfokî m
alayında olmak qeşmeriyên xwe bi (karekî) kirin, alaybozan cureyeke tivinga bifitîl
qeşmeriyên xwe bi (karekî) kirin,
alayış wurşe, mirês m
wurşedar, mirêsdar rd
alaylı (I) 1. efserê ku ji serbaziyê (ertîyê) hatiye 2. xudriste, jiberxwehêvotî (kesê ku xwe bi xwe gihandiye (mec) rd (II) tinazker, tinazok rd
alaylı (i) 1. efserê ku ji serbaziyê (ertîyê) hatiye 2. xudriste, jiberxwehêvotî (kesê ku xwe bi xwe gihandiye (mec) rd
alaylı (ii) tinazker, tinazok rd
alaysı tinazokî rd
tinazokî rd
alaz pêt, xurî, gurî, rivîn
pêt, xurî, gurî, rivîn m
alaza tovê zad û tiştên wisa ku ji ber xwe ve hêşîn bûye
tovê zad û tiştên wisa ku ji ber xwe ve hêşîn bûye
alazlama 1. kizirandin 2. bizirdan, lûrdan (ji bo niqtên sor ku diavêjin canê mirov)
1. kizirandin 2. bizirdan, lûrdan (ji bo niqtên sor ku diavêjin canê mirov) m
alazlamak 1. kizirandin
1. kizirandin l/gh
alazlanmak 1. kizirin 2. bizir dan, lûr dan (ji bo niqtên sor ku diavêjin canê mi­rov)
1. kizirîn l/ngh 2. bizir dan, lûr dan (ji bo niqtên sor ku diavêjin canê mirov) l/gh
ala m 1. bayrak 2. flâma (iki veya üç köşeli, küçük boyutlu bayrak) 3. mec bayrak (öncü)
ala (ii) m 1. ince ve nazik tül parçası 2. gelinlik
ala dabinartin bayrak çekmek (veya asmak)
ala daçikandin (an jî çikilandin) bayrak dikmek
ala daleqandin (an jî bi dar de kirin) bayrak çekmek (veya asmak)
ala daxistin nîvî bayrağı yarıya indirmek
alabanda der/m alabanda
alabanda kirin alabanda etmek
alabora der/m alabora
alabora bûn alabora olmak
alabros rd alabros (fırça gibi dik kesilmiş erkek saçı)
aladar rd bayraklı
alag m düzen, tertip
alagarson rd alâgarson (oğlan saçı biçiminde kesilmiş kadın saçı)
alagir n bayraktar
alagirî m bayraktarlık
alagoşk bj/m kaba kulak
alah nd Allah
alah alah 1) Allah Allah! (şaşma veya can sıkıntısını anlatan bir nida) 2) Allah Allah! (hücum narası)
alah û alem Allah ü âlem
alahilgir n bayraktar
alahilgirî m bayraktarlık
alak m etek
alakart nd/rd alâkart
alakêş nd bayraktar
alakêşî m bayraktarlık
alal lale; tulipa aleppensis
alal (i) bot/m hoş kokulu kızıl yapraklı bir bitki
alal (ii) m kırmızı renkli bir çeşit tül
alale bot/m lale
alame rd allâme
alandî rd dolanık, dolanmış
alandin ambalajlamak, sarmak.
m dolama
l/gh dolamak
alang m etek
alarm m alârm
alaş n 1. kiriş 2. dal (ağacın gödesinden ayrılan kollardan her biri)
alaş kirin l/gh kirişlemek, kiriş kaplamak * em dê ser xanî alaş bikin evi kirişleyeceğiz
alaşkirî rd kirişlenmiş, kiriş kaplanmış olan
alaşkirin m kirişleme, kiriş kaplama
alastî rd yalanık, yalanmış
alastin m yalama, yalayış
l/gh 1. yalamak (bir şeyin üzerinden dilini sürüp geçirmek) 2. yalamak (dilini gezdirerek bir şeyin üzerindekini almak)
alat m baharat
alav m 1. alev, yalım, yalaz 2. çavma
alav (ii) m 1. araç 2. âlet, aygıt
alav (iii) m yem, hayvan yemi
alav alav buram buram (duman, koku gibi havada yayılan şeyler için) * li hundir alav bi alav bêhna xwarinê hebû içerde buram buram yemek kokusu vardı
alav dan l/gh 1. alevlenmek 2. çavmak (koku etrafa yayılmak)
alavavêj m alev lâmbası
alavdan m 1. alevlenme 2. çavma (koku etrafa yayılma)
alavdar (i) rd alevli
alavdar (ii) rd âletli
alavdayî rd 1. alevlenmiş 2. çavmış
alavdayînn m 1. alevleniş 2. çavma (koku etrafa yayılma)
alavî rd alevle ilgili
alaweys mzk/nd Kürt müziğinde bir makam adı
alay m 1. alay (herhangi bir törende veya gösteride yer alan topluluk) * alaya yelmûmê fener alayı 2. alay (çok kalabalık) 3.lşk alay
alay girê dan alay kurmak
alaya sor kızıl bayrak
alayî ask. alay
alayîş m gösteriş, göz alıcılık
alaz niyetlenme, kastetme.
alaz (i) m 1. kasıt (amaç, gaye, istek) 2. kasıt (kötü niyet)
alaz (ii) rd seyrek
alaz kirin l/gh kastetmek
alazdar rd kasıtlı, gayeli, amaçlı
alazî m kasıt
alazkirin m kastetme
ala 1. rengên welatekî (navdêr, mê) perçem, elem, sembola welatekî yan jî yekîneyek din ya siyasî (bi taybetî wek parçeyek cil ya ji çend rengan û carine ji nexşan pêkhatî): Alaya Kurdistanê ji jor ve sor, spî û kesk e û di navê de jî rojek zer heye..
Herwiha: al.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئالا/عالا.
Hevwate: bayrax, beyraq, beyrax, perçem.
ji: hevreha soranî ئاڵا (ała), farisî علم (elem), hemû ji erebî علم (elem: ala; nîşan, îşaret), têkilî elamet. Bo hin peyvên din jî ku tê de e- ya erebî (eyn + e) di kurdî de dibe a- binere alif, aqil. Bo ketina M ji dawiyê bide ber kurmancî zik û farisî şikem.Etîmolojiyeke din ya ihtimal dikare ala/ela (rengîn) ya jitirki be. Herwiha dikare were texmînkirin ku ji erebî اعلاء (elai: bilindtir, berztir, balatir) be ku forma berhevdanê ji rengdêra عالي (alî: bilind, berz, bala) ye. Têkiliya peyva ala bi al/alî (rex, teref, hêl) ya kurdî ve nîne, ew etîmolojiya gelêrî ye ji ber ku bi -a di kurdî de rengdêr tên çêkirin, ne navdêr..
ji wêjeyê: Ala rengîn pîroz û xweş, te hildigrim diçim bimeş Tul ser milên xortên ciwan, di nav te de yek rojek geş Ala sê reng î tu, bi nav û deng î tu, nişana ceng î tuEy xortê Kurdan silavê lê bikin.Îro me tu kirye himbêz, rojek wê bê te bikin rêzLi ser bana, li eywana, roja şadî bi xeml û xêz Kesk û sor û zer î, nîşana zafer îEy keçên Kurdan silavê lê bikin.Te bi zîv û zêr tevde kildim, roja cengê ez te hildimGer ez bimrim, ger ez rabim, Cegerxwîn im serbilind im Ala sê rengîn î, pîroz û şêrîn î, nîşana mizgîn îEy xortê Kurdan silavê lê bikin..
: alahilgir, Alaya Rengîn
alabama (navdêr) miletek hindiyanî bû li wîlayeta Alabama ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê dijiya û navê xwe daye wê eyaletê.
Bide ber: Alabama.
: Alabama alabamayî alabamayîtî alabamî alabamîtî
Serenav,mê, yek ji pêncî wîlayetên Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê ye û dikeve başûr-rojavaya wî welatîEyaletên DYAyê DYA.
Bide ber: alabama.
: alabamayî alabamayîtî alabamî alabamîtî
alabamayî (navdêr) rûniştvanê/a wîlayet Alabama ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê(navdêr, mê) zimanê alabamayan (zimanek hindiyanî ye û li wîlayet Alabama ya Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê tê yan dihat peyivîn) (rengdêr) her tişta/ê Alabamayê, alabamayan yan zimanê alabamayî.
Herwiha: alabamî.
ji: Alabama + -yî.
: alabamayîtî alabamîtî
alabazar (Zazaki) alabazar, kesê kû bazarîya ser û bera
alabora (navdêr, mê) qulipîna anku wergerrîna keştî û beleman, rakirina bêrikên filîqayê bo silavkirinê, vekêşana torrê ji avê.
ji wêjeyê: Berî ku qeyik di nav pêlên mejîyê min de alabora bibe (wergere), serê min kir zingînî!...(Farûqê Devliken: Şêr şêr gotiye, kûçik jî kûçik!, Lotikxane.com, 3/2007)
alaçîq (navdêr, mê) keprok, herzêl
aladar (navdêr, nêr) kesê ku radihêje alê.
Hevwate: alahilgir.
ji: ala + -dar.
: aladartî
aladartî (navdêr, mê) rewşa aladarbûnê.
ji: aladar + -tî
alafî (navdêr, mê) nar, pêt, rivîn.
Herwiha: alefî
alafî rabûn (lêker) gurîn, harbûna agirê.
ji: alafî + rabûn
alafiranga (Zazaki) alafiranga, bi hawa û adetên awrupayî
alagir (navdêr, mê) alhilgir, beyraqdar.
ji: ala +-gir
alagirî (navdêr, mê) alahilgirî, beyreqdari.
ji: ala +-girî
alahilgir (navdêr, nêr) kesê ku radihêje alê.
Hevwate: aladar.
ji: ala + hilgir.
: alahilgirtî
alahilgirî (navdêr, mê) alagirî, beyreqdari.
ji: alahilgir + -î
alahilgirtî (navdêr, mê) rewşa alahilgirbûnê.
ji: alahilgir + -tî
alakêş (navdêr, mê) alahilgir, beyreqdar, aladar, biala.
ji: ala +-kêş
alalo (Zazaki) elelo, celebek heywanê kedî kirî
alan serenav, nêr, navekî zilaman û eşîrekê ye
alandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye alandin
alandim Tewandin. Xwendin: kesê yekem pirrjimar dema borî ji lêker alandin
alandin (lêker)(navdêr, mê) tiştek li dor tiştekî zivirrandin û pê zeft kirin: werîs li barê daran alandin şûtik li dor xwe alandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: ئالاندنNêzîk, lê badan, niximandin, pêçan, rapêçan.
Bide ber: alastin, alizandin. Tewîn: -alîn-.
Têkildar: alîn.
ji: hevreha farisî آلودن (alûden), jiari..
: alandî, alîner
alane (navdêr, mê) bûstan yan zevî, hêlîn
alaqe (Zazaki) alaqe, kar û barê ku meriv pêra bête girêdan, nêzîkayî
alaqedar (Zazaki) alaqedar, bi kar û barekî ve hatin girêdan
alaqedar biyayîş (Zazaki) alaqedar bûyin
alaqedar kerdiş (Zazaki) (navdêr)alaqedar kirin
alaqedar kirin (lêker)(Binihêre:) alaqedar
alaqedarê (Zazaki) alaqedarî
alaqedarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye alaqedar kirin
alaqedarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) alaqedar
alaqnaye (Zazaki) daleqandî, tiştê ku hatîye daleqandin
alaqnayîş (Zazaki) (navdêr)daleqandin, aleqandin
alaqnayox (Zazaki) daleqandker, ew kesê ku tişt dadileqîne
alarm (navdêr, mê) hişdarî, agadarî, hişyarkirin, agadarkirin, îmdad, îkaz, hişyarî, hewar, gazî, han.
ji wêjeyê: Dîsa du deqîqe beriya sieta xwe heşyar bûbû. Bi salan e ku her şev beriya razanê alarma sieta xwe li ser şeş û nîvan eyar dikir. Di destpêkê de piştî çend hefteyan bi alarma sieta xwe heşyar bûbû. Lê demeke dûr e ku du-sê deqîqe beriya alarmê heşyar dibe. Ji bona vê rewşê digot, sieta giyana min û sieta li ber serê min li hevûdu dinihêrin, bi hevûdu re durust in.(Jan Geşo: Girtiyê gardiyanê nav dilê xwe ye, Dema Nû, hj. 77, sal 2003).
ji: Bi rêya frensî alarme yan inglîzî alarm ji îtalî all arme (dest biavêjin çekan/sîlehan)
alaş (navdêr, mê) kaya ku banê xanî jê tê çêkirin, banê ku ji kayê hatiye çêkirin.
Bide ber: alas.
Bikaranîn: Lêker: alaş kirin Navdêr: alaşkirin Rengdêr: alaşkirî.
: alaşî
alaş kirin (lêker)(Binihêre:) alaş
alaşî (navdêr, mê) rewşa alaşbûnê.
ji: alaş + -î
alaska Serenav,mê, wîlayetek DYAyê ye lê dikeve bakur-rojavaya KenedayêEyaletên DYAyê DYA.
ji: Ji zimanê alewtî Alyeska (welatê mezin, parzemîn).
: alaskayî alaskayîtî alaskî alaskîtî
alaşkirî (rengdêr) (Binihêre:) alaş
alaşkirin (navdêr)(Binihêre:) alaş
alate lê xistin (biwêj) rastî bela û qotikê hatin. afate li mala haci ûiso xist, kes lê nema.
alatexmîn (Zazaki) alatexmîn, dîtina bêhikûm, bêbiryar
alatî (navdêr, mê) beharatî, tûj.
ji: al +-atî
alatrîk (Zazaki) kehreb, elektrik
alav 1. tişta/ê tiştek pê tê kirin (navdêr, mê) tişta/ê tiştek pê tê kirin yan çêkirin: Pênûs alava pênivîsînê ye. Merr alava pêkolînê ye. Ji pîtek yan pitir pêkhatîye, jibo girêdana risteyan (hevokan) bi kar di hên.wek: Li, ji, jî, cem, û, yan, û htd. Amêrên jibo tiştên sazî bi kar di hînin ; wek çekuç, das, kartîk, amêrê tirombêlan û htd.
Hevwate: alet, amraz, amûr, hacet, halet, înstrument, makîne, umbur, navgîn, amyar, amêr.
: bêalav, bêalavî, bialav, bialavî, alavî, alavperist, alavperistî
alav dan (lêker)(Binihêre:) alav
alavdan (navdêr, mê) (Binihêre:) alav
alavdar (rengdêr) amrazdar, bialav, biamraz, bi hacet, bialet, binavgîn.
ji: alav +-dar
alavî (navdêr, mê) rewşa alavbûnê.
ji: alav + -î
alavî kirin (lêker) xwekar kirin.
ji: alavî + kirin
alavîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye alavî kirin
alavîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) alavî
alavkar (navdêr, mê) behaneyîkar.
ji: alav +-kar
alavkî (navdêr, mê) feramoşî.
ji: alav +-kî
alavkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) alav
alawî (Zazaki) pêt, xurî, rivîn
alawî bide kewtiş (Zazaki) (navdêr) pêt pê ketin, rivîn pê ketin
alawî biyayîş (Zazaki) pêt pê girtin, pêt pê ketina
alawî kerdiş (Zazaki) (navdêr)pêt pê daxistin
alawî panayîş (Zazaki) pêt pê xistin, rivîn pê xistin
alawitiş (Zazaki) helatin; Mîr alawitiş:Hevîr helatin
alawyayen (Zazaki) (lêker). Bi kurmancî: strandin
alax (navdêr, nêr) giyayê ku jixweber li nav bûstan û derametan şên dibe û ziyanê digihîne warîdeyî.
Têkildar: ade
alay (navdêr, mê) lîwa, brîgad, tugay, 2 - 5 batalyon, parçeyek ji divisyona leşkerî, koma eskerî ya ku ji çend hezar kesan pêk tê
alaya rengîn (navdêr, mê) bernavê alaya Kurdistanê ye.
Herwiha: Ala Rengîn.
ji wêjeyê: Ala rengîn pîroz û xweş, te hildigrim diçim bimeş Tul ser milên xortên ciwan, di nav te de yek rojek geş Ala sê reng î tu, bi nav û deng î tu, nişana ceng î tuEy xortê Kurdan silavê lê bikin.Îro me tu kirye himbêz, rojek wê bê te bikin rêzLi ser bana, li eywana, roja şadî bi xeml û xêz Kesk û sor û zer î, nîşana zafer îEy keçên Kurdan silavê lê bikin.Te bi zîv û zêr tevde kildim, roja cengê ez te hildimGer ez bimrim, ger ez rabim, Cegerxwîn im serbilind im Ala sê rengîn î, pîroz û şêrîn î, nîşana mizgîn îEy xortê Kurdan silavê lê bikin.(Cigerxwîn: Ala rengîn).
ji: ala + -ya + rengîn
alayî (navdêr, mê) girêft, tevlihev, heng.
ji: al +-ayî
alayîş (navdêr) amêjen, halîta, alyaj, madeyê (bi taybetî madenê) ku ji çend elementan pêk hatiye.
: alayîşî
alayîşî (navdêr, mê) rewşa alayîşbûnê.
ji: alayîş + -î
alaz (navdêr) qest kirin , degme, armanc.
Bikaranîn: Lêker: alaz kirin. Navdêr: alazkirin Rengdêr: alazkirî
alaz kirin (lêker)(Binihêre:) alaz
alazdar bûn (rengdêr) giriftar bûn.
ji: alaz +-dar + bûn
alazkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye alaz kirin
alazkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) alaz
alabaster mermera avê
alarm tirs, xof, tirsnak, nîşaneya talûkeyê, tirsandin
alarm clock saetê ku alarmê lê dide
ala flag
= al
alandin v.t. to twist
v.t. to twist
alaş thatch.
alaşkirî thatched
alastin alêsv.t. to lick
alav tool, instrument
f. flame
alayî f. troop, regiment
alarm alarm hewar
hawar
alarmieren hawar kirin
alawit elawî
alale Tulpe
alandin einwickeln
umbinden, sich ~
umwickeln
wickeln
alaqadar bûn berührt sein
interessiert sein
alarm hewar Alarm
alastin lecken
alav Instrument
Werkzeug
alay Regiment
ala m. beyraqe m.
aladar n. beyraqdar n.
alagosk m. tip. algose, belegos, xîyarek, gosdeginayis, gosrep, yarek, belengus, qenaqutik, qebaxqulax, alguse n.
alahilgir n. beyraqdar n.
alahilgirî m. beyraqdarîye, beyraqdarênî m.
alakês n. beyraqdar n.
alal halhale; tulipa aleppensis
alale m. bot. lale, korbize m.
alan m. nof, gulbang, vengwedayis, eko, zimî n.
alandî rd. pîste
alandin lg. pîstene, dorme berdene, pêstene
alarm m. alarm n.
alas m. çîqil, lizge, gile, gulî, gêl, gîl n.
alastin lg. lêstene, lîstene, listene, lêsayene, lîêsayene
m. lêstis, lîstis, lêsayis n. xwe alastin lng. . xo lêstene. *xwealastin m. xolêstis n.
alav n. alet, hacet, pergal, halet n.
m. alawe, kile, kilawine, alawine, elawe, alamacî, alafe m.
alav dan lng. . gur bîyene, sên bîyene, kile dayene
alavdar rd. pergalin, hacetin, aletin
alay m. lsk. alaye, hêze m.
alaz m. amance, xaye, amace, mexsed, hedefe m.
m. qestkerdis, qestnayis n.
alaz kirin lg. qest kerdene, qestnayene
alazkirin m. qestkerdis, qestnayis n.
ala bayrak
alarm alarm
alarm cenayene alarm çalmak
alarm dayene alarm vermek
alaya muhafizî muhafız alayı
alaye alay
alacak deyn (n)
alacakaranlık lêl (n)
alafranga alafranga
alafranga tuvalet tuwaleto alafranga (n)
tuwaleto alafranga (n)
alaimisema b. gökkuşağı
alaka eleqe (n)
alakabahş b. ilginç
alan war (n)
alarm alarm (n)
alarm çalmak alarm cenayene
alarm vermek alarm dayene
alaturka alaturka
alay alaye (m)
ala ala, perçem