Encamên lêgerînê
ak 1. spî, sis (dijraberî reş) n 2. spî, sîs (tiş tê ji vî rengî) rd 3. spî (ji bo kesê paqij, bi namûs) *alnı açık, yüzü ak=eniya wî hildayî û rûyê wî spî ye (mec) rd 4. xweş, xêr, fireh, rihet *ak günler göresin=tu ro jên xweş bibînî, tu rojên bixêr bibînî (mec) rd 5. ewr, spîk (ji bo lekeya spî) *bir gözünde ak var=di çavekî wê de ewr heye n 6. spîçk, spîtayî *yumurta akı=spîçka hêkê f
1. spî, sîs (dijraberî reş)n 2. spî, sîs (tiştê ji vî rengî)rd 3. spî (ji bo kesê paqij, binamûs) * alnı açık, yüzü ak eniya wî hildayî û rûyê wî spî ye (mec)rd 4. xweş, xêr, fireh, rihet * ak günler göresin tu rojên xweş bibînî, tu rojên bixêr bibînî (mec)rd 5. ewr, spîk (ji bo lekeya spî) * bir gözünde ak var di çavekî wê de ewr heyen 6. spîçk, spîtayî * yumurta akı spîçka hêkê * ak akçe kara gün içindir mal ji roja teng re yem
ak ağa li serayên Osmanî serekê kesên ji nijada spî yên ku hatine xesandin, ku ew bi xwe jî hatiye nemêrkirin)
li serayên Osmanî serekê kesên ji nîjada spî yên ku hatine xesandin, ku ew bi xwe jî hatiye nemêrkirin) dîr
ak akçe kara gün içindir mal ji roja teng re ye
ak ala cureyeke tovê pembûyê ye
cureyeke tovê pembûyê ye
ak amber 1. cureyek kevirê gewr e ku bîna emberê bêhn dide û ji zikê masî tê derxis tin 2. reçîneyeke bêhnxweş e ku ji dareke (Hymenea) ku li welatên germ hêşîn dibe tê derxistin
1. cureyek kevirê gewr e ku bîna emberê bêhn dide û ji zikê masî tê derxistin 2. reçîneyeke bêhnxweş e ku ji dareke (Hymenea) ku li welatên germ hêşîn dibe tê derxistin
ak arap ji bo Ereban, ji ber ku di Tirkî de Arab tê maneya reşik jî, gava dixwazin wan ji hev biqetînin îcar dibêjin Erebê spî
ak asma hezargez (Clematis vitalba)
hezargez (Clematis vitalba) bot/m
ak baba bnr ak­baba
bnr akbaba (birinin)
ak bakla fasûliyên hişk, lobiyên hişk nd
fasûliyên hişk, lobiyên hişk nd
ak basma ava reş, ewr, perde, katarakt
ava reş, ewr, perde, katarakt m
ak basmak ewr girtin ser çav, ava reş pê de hatin, perde girtin ser çav, xumam girtin ser çav i/bw
ewr girtin ser çav, ava reş pê de hatin, perde girtin ser çav, xumam girtin ser çav l/bw
ak benek ewrê çav, leke, lekeya çav
ewrê çav, leke, lekeya çav m
ak ciğer piş, pişik, ceger, spîlk, sîpelk, sî, sih ant/m
ak ciğer damarı xwînhênera sîpilkê ant
ak ciğer zarı xaşeya piş ant
ak cigerliler komeke ku bi pişekê tenê bêhn didin û distînin zo
komeke ku bi pişekê tenê bêhn didin û distînin zo
ak darı garisê spî, gilgil (Panicum milliaceum) bot
garisê spî, gilgil (Panicum milliaceum) bot
ak dediğine kara demek (yek) dibêje reş e (yek) dibêje spî ye
(yek) dibêje reşt e (yek) dibêje spî ye
ak demir hesinê kutayî nd
hesinê kutayî nd
ak diken rîxok, gîjok ak doğan qertelê Spî, curcyck baz ê ji hiloyan bot
rixok, gîjok
rîxok, gîjok bot/m
ak doğan qertelê Spî, cureyek baz ê ji hiloyan bot
qertelê spî, cureyek baz ê ji hiloyan bot
ak don kara don geçitte belli olur bnr akı karası geçitte belli olur
bnr akı karası geçitte belli olur (saça, sakala)
ak düşmek defên spî avêtin por û riyê (yekî), defên spî avêtin dev û riyê (yekî)
defên spî avêtin por û riyê (yekî), defên spî avêtin dev û riyê (yekî)
ak gözlü çavzer (ji bo çavê bi zere ve ku tê bawer kirin nezera wan heye)
çavzer (ji bo çavê bi zere ve ku tê bawerkirin nezera wan heye)
ak gün ağartır, kara gün karartır hebûn mirov ciwan dike, tunebûn mirov kal û pîr dike
ak gün ağartır, ka­ra gün karartır hebûn mirov ciwan dike, tunebûn mirov kal û pîr dike
ak günlük cureyek beniştê daran e ku wek pixurê tê bikaranîn
cureyek beniştê daran e ku wek pixurê tê bikaranîn
cureyek beniştê daran e ku wek pixurê tê bikaranîn
ak hardal cureyek xerdelê ye ku di hekîmtiyê de tê bikaranîn (Sinapis alba) bot
cureyek xerdelê ye ku di hekîmtiyê de tê bikaranîn (Sinapis alba)
cureyek xerdelê ye ku di hekîmtiyê de tê bikaranîn (Sinapis alba) bot
ak kan lenf
lenf ant/m
ak karası geçitte belli olur heta e seyî nebe ne kifş e
ak karınca textekawûs, termit (Termes)
textekawûs, termît (Termes) zo/n
ak karıncala r famîleya textekawûsan zo/nd
ak karıncalar famîleya textekawûsan
ak kavak spindar, gerehewr, qêlik (Populus alba)
spindar, gerehewr, qêlik (Populus alba) bot/m
ak kelebek îdîdoka belek (Aporia crataegi) zo/nd
îdîdoka belek (Aporia crataegI)
ak kirpani cûnekî, spiyê qirêjokî
cûnekî, spiyê qirêjokî
ak köpek kara köpek geçit başında belli olur heta mirov bi hev re dan û stendinê neke mirov bi hev nizane, heta ku mirov kodek xwê bi hev re nexwe hev nas nake (sakalın)
ak kor tiraf
tiraf m
ak korluk tirafbûnî
tirafbûnî m
ak koyun miha qerqaş
miha qerqaş nd
ak koyun kara koyun dönemeçte b elli olur qûna reş û spî li hemamê kifş dibe
ak koyun kara ko­yun dönemeçte belli olur qûna reş û spî li hemamê kifş dibe
ak koyunun kara ku­zusu da olur ji peliyan welî, ji weliyan pelî, ji xweliyanpelîji peliyan xwelî
ak kö­pek kara köpek geçit başında belli olur heta mirov bi hev re dan û stendinê neke mirov bi hev nizane, heta ku mirov kodek xwê bi hev re nexwe hev nas nake
ak kuş başok (cureyek fîrendeyê jakaw)
başok (cureyek firendeyê jakaw) zo/n
ak mantar karoka rastan, kuvkarkê bizinkî (karokeke spî ye û tehma wê xweş e) (Agaricus campestris)
karoka rastan, kuvkarkê bizinkî (karokeke spî ye û tehma wê xweş e) (Agaricus campestris) bot/nd
ak mı kara mı önüne düşünce görürsün mekeve xaylan reş be, spî be wê kifş bibe
ak mı kara mı önüne düşünce görür­sün mekeve xaylan reş be, spî be wê kifş bibe
ak pak 1) têrpaqij, çîlspî 2) çîlspî (kesê ku por û riyê wî spî bûye)
ak pelin rihana maran (botanîk)
rihana maran bot/nd
ak saçlı porspî
porspî rd
ak sakal 1. rîspî 2. qenc, qencê Xwedê, ewliya
1. rîspî 2. qenc, qencê Xwedê, ewliya n
bnr ak sakal
ak sakaldan yok sakala gelmek hilhilîn, pir kal bûn û ji pertav ketin
hilhilîn, pir kal bûn û ji pertav ketin
ak sakallı rispî
rîspî rd
ak su ewr, ava spî, ava reş, katarakt m
ewr, ava spî, ava reş, katarakt m
ak tavşan mişkê cirboq (Jaculus) zo/nd
mişkê cirboq (Jaculus) zo/nd
ak töre sine, exlaq n
sinc, exlaq n
ak yel bayê şûr nd
ak yıldız Stêrka ?ivanan, Zuhre, Nahid, Venüs ast/m
Stêrka Şivanan, Zuhre, Nahid, Venûs ast/m
ak yuvar spîgilorik, lokosît (gulokên spî yên xwînê) ant/m
spîgilorik, lokosît (gulokên spî yên xwînê) ant/m
aka kek, birayê mezin n
kek, birayê mezin n
akabinde pişt re, di pey de, bi dû re, li dû, paşê h
pişt re, di pey de, bi dû re, li dû, paşê h
akaç 1. hekoke 2. cihok, cok, cihik, erx 3. tûng m
1. hekoke 2. cihok, cok, cihik, erx 3. tûng m
akaçlama hekokevedan, drenaj 2. tesîsata ku avên binê erdê dicivîne
hekokevedan, drenaj 2. tesîsata ku avên binê erdê dicivîne m
akaçlamak 1. hekoke vedan, hekoke lê xistin 2. erx vedan (ji bo ziwakirina avzêman)
1. hekoke vedan l/gh, hekoke lê xistin l/bw 2. erx vedan (ji bo ziwakirina avzêman) l/gh
akademi 1. korî zanyarî, akademi (lijneya hunermend û nivîskaran) 2. peymangeh, akademî, dibistana bilind *güzel sanat­lar akademisi=peymangeha hunerên ci­wan 3. akademî (wêneyê mirov ê ku ji modela tazî hatiye çêkirin)
1. korî zanyarî, akademî (lijneya hunermend û nivîskaran) 2. peymangeh, akademî, dibistana bilind * güzel sanatlar akademisi peymangeha hunerên ciwan 3. akademî (wêneyê mirov ê ku ji modela tazî hatiye çêkirin) m
akademici akademîparêz (kes an jî huner mendê ku li gorî qaîdeyan xebata wêne û peykeran çêdike)
akademîparêz (kes an jî hunermendê ku li gorî qaîdeyan xebata wêne û peykeran çêdike) nd/nt
akademicilik akademîparêzî (di xebata peyker û wêneyan de girêdahiya bi qaîde yan) m
akademîparêzî (di xebata peyker û wêneyan de girêdahiya bi qaîdeyan) m
akademik 1. akademîk (tiştê ku têkildarî akademiyê ye) 2. akademîk (xebata ku wesfeke wê ya zanistî heye) rd
1. akademîk (tiştê ku têkildarî akademiyê ye) 2. akademîk (xebata ku wesfeke wê ya zanistî heye) rd
akademisyen akademisyen, endamê akade­miyê
akademîsyen, endamê akademiyê nd/nt
akait (piraniya aqîde ye) aqaît (kitêba ku tê de hemû rê û rêzanên dînekî hene)
(piraniya aqîde ye) aqaît (kitêba ku tê de hemû rê û rêzanên dînekî hene) m
akak 1. best, bestek, mecra *dere akağı=besterobar 2. robar, çay, zê, çemê biçûk 3. şîp, şîpa avê 4. derbêjêr m, kaş n
1. best, bestek, mecra * dere akağı besterobar m 2. robar, çay, zê, çemê biçûk m 3. şîp, şîpa avê m 4. derbêjêr m, kaş n
akamet 1. nezayokî, bêbêrî, stewrî 2. biser neketî, bêencamî (mec)
1. nezayokî, bêbêrî, stewrî 2. biserneketî, bêencamî (mec) m
akan yıldız stêrerij ast/m
stêrerij ast/m
akar aqar (mal û milkê ku didin kirê û jê da hatû tê) n
aqar (mal û milkê ku didin kirê û jê dahatû tê) n
akar su 1. robar, zê 2. gerdaneya ji yek qorî, ya ji almast an jî dureyan nd
1. robar, zê m 2. gerdaneya ji yek qorî, ya ji almast an jî dureyan nd
akar yakıt 1. fuel oîl (sûtemeniya wekî ben­zin, mazot û don ku di rewşa şilemeniyê de ye) 2. fuel oîl (ku ji petrola xam tê bi destxistin)
1. fuel oîl (sûtemeniya wekî benzîn, mazot û don ku di rewşa şilemeniyê de ye) 2. fuel oîl (ku ji petrola xam tê bi destxistin) m
akarca 1. jana zirav a ku dikeve hestî 2. kînora beşerî 3. robara biçûk 4. avgerm
1. jana zirav a ku dikeve hestî 2. kînora bêserî 3. robara biçûk 4. avgerm m
akaret aqaret (milkê mîna dikan, xanî ku mirov dide kirê û jê dahatû tê) nd
aqaret (milkê mîna dikan, xanî ku mirov dide kirê û jê dahatû tê) nd
akasya darcêwî, akasya (Acacia)
darcêwî, akasya (Acacia) bot/m
akbaba sîqalk, keçelok, sîsolek, sîqalka gurî, kergez, kurt, kerxur, sîsark, sîsarîk, sîsyareka gurî, sîsyarik, sîsyarek, sîsalk (Vultur monaehus) zo/nd
sîqalk, keçelok, sîsolek, sîqalka gurî, kergez, kurt, kerxur, sîsark, sîsarîk, sîsyareka gurî, sîsyarik, sîsyarek, sîsalk (Vultur monachus) zo/nd
akbabagiller famîleya sîsyarekan zo/nd
famîleya sîsyarekan zo/nd
akça bnr akçe
çilspî, spîçolkî rd
kavak spindar, gerehewr bot/m
bnr akçe
çilspî, spîçolkîrd
akça ağaç spîndar, darspî (Acer)
spîndar, darspî (Acer) bot/m
akça ağaçgiller famîleya darspiyan (botanîk)
famîleya darspiyan bot/nd
akça kavak spindar, gerehewr
akça pakça jina spehî û tenspî
jina spehî û tenspî
akça yel bayê qibleyê (bayê ku ji başûrê rojhilat tê) nd
bayê qibleyê (bayê ku ji başûrê rojhilat tê) nd
akçadağ Argan (Navçeyeke girêdayî Meletiyê)
arga m
arga m
akçakale Kaniya Xezalan (Navçeyeke girêdayî Rihayê)
akçalı darayî, diravî rd
darayî, diravî rd
akçe 1. pereyê biçûk ê zîv 2. her cure pere­ye madenî nd
1. pereyê biçûk ê zîv 2. her cure pereyê madenî nd
akciğer Bkz: Ak ciğer.
piş, pişik, ceger, spîlk, sîpelk, sî, sih ant/m
akciğer damarı xwînhênera sîpilkê ant
akciger zarı xaşeya piş ant
akçıl spîçolkî rd
spîçolkî rd
akçıllanmak spîçolkî bûn l/ngh
akçıllanmak, akçıllaşmak spîçolkî bûn l/ngh
akçıllık spîçolkîtî m
spîçolkîtî m
akdeniz Deryaya Spî, Behra Spî nd
Deryaya Spî, Behra Spî nd
akdenizli ji Deryaya Spî, ji Behra Spî nd
ji Deryaya Spî, ji Behra Spî nd
akdetme peymangirêdan
peymangirêdan m
akdetmek peyman girê dan l/b w
peyman girê dan l/bw
akı seyelan fiz/m
seyelan
seyelan fiz/m
akı ak karası kara kesê sor û spî, çav û birû reş, porreş n
kesê sor û spî, çav û birû reş, porreş
akı karası geçitte belli olur heta eseyî nebe ne kifş e
akı pak 1) têrpaqij, çîlspî 2) çîlspî (ke­se ku por û riyê wî spî bûye)
akıbet encam, akam, serencam, aqûbet (ji bo kar an jî rewşekê) *düşüncenizin akibeti kötü olur=encama ramana we wê xerab be 2. dawiya dawî
1. encam, akam, serencam, aqûbet (ji bo kar an jî rewşekê) * düşüncenizin akibeti kötü olur encama ramana we wê xerab bem 2. dawiya dawî de h
akibetine uğramak aqûbeta (yekî) hatin serê (yekê) *Kristof Kolomb'un akıbetine uğramak istemiyorum=ez naxwazim aqûbeta Kristof Kolomb be serê min akıcı 1. herîkbar, riwîn, herîkoyî (ji bo tiştên ku xwedî wesfeke herîkînê ye) 2. rewan, fesîh, petî *akıcı bir dil=zimanekî petî, zimanekî rewan 3. ahengxweş, rewan
akıbetine uğramak aqûbeta (yekî) hatin serê (yekî) * Kristof Kolomb’un akibetine uğramak istemiyorum ez naxwazim aqûbeta Kristof Kolomb bê serê min
akıcı 1. herikbar, riwîn, herikoyî (ji bo tiştên ku xwedî wesfeke herikînê ye) 2. rewan, fesîh, petî * akıcı bir dil zimanekî petî, zimanekî rewan wj 3. ahengxweş, rewan mzk/rd
akıcı yan önsüz herikiya rexkî rz
akıcılaştırmak rewankirin, petîkirin
rewan kirin, petîkirin *dilini akıcılaştırmış=zimanê xwe rewan kiriye
rewankirin, petîkirin m
rewan kirin, petî kirin * dilini akıcılaştırmış zimanê xwe rewan kiriye l/gh
akıcılık 1. herîkbarî 2. rewanî, fesîhî, petî bûn 3. ahengxweşî, rewanî
1. herikbarî 2. rewanî, fesîhî, petîbûnwj 3. ahengxweşî, rewanî mzk/m
akide (1) bawerî, aqîde (II) aqit (cureyeke şekir e ku rengorengo ye û zû bi zû di devê mirov de nahele)
bawerî, aqîde ol/m
akide (ii) aqit (cureyeke şekir e ku rengorengo ye û zû bi zû di devê mirov de nahele) n
akidesi bozuk baweriya (yekî) ne temam e
baweriya (yekî) ne temam e
akideyi bozmak baweriya xwe guhartin
baweriya xwe guhartin
akik heqîqe, eqîq, heqîq, kevirê heqîqe
heqîqe, eqîq, heqîq, kevirê heqîqe m
akil aqilmend, aqilbend, şerdewer, jîrik
aqilmend, aqilbend, şerdewer, jîrikrd
akıl 1. hiş, hewn, hidam, aqil, eql 2. hiş, aqil (di şûna bîr û hafiza) *adı aklımda kalmadı=navê wê ne di hişê min de ye 3. aqil (di şûna pend û şîretan de) *kim size bu aklı verdi=kê ev aqil da we 4. aqil (di şûna raman û qenaetan de) *şimdiki aklım olsaydı bu işe girer miydim?=aqilê min ev aqil bûya ma ez diketim vî karî?
1. hiş, hewn, hidam, aqil, eql 2. hiş, aqil (di şûna bîr û hafiza) * adı aklımda kalmadı navê wê ne di hişê min de ye 3. aqil (di şûna pend û şîretan de) * kim size bu aklı verdi kê ev aqil da we 4. aqil (di şûna raman û qenaetan de) * şimdiki aklım olsaydı bu işe girer miydim? aqilê min ev aqil bûya ma ez diketim vî karî?n
akıl akıl dan üstündür aqil di ser aqil re heye, aqil ji aqil zêdetir e, dest di ser destan re heye
akıl akıl gel çengele takıl aqilo tu li ku yî
aqilo tu li ku yî
akıl akıldan üstündür aqil di ser aqil re heye, aqil ji aqil zêdetir e, dest di ser destan re heye
akıl almak aqilek ji (yekî) stendin, aqil jê stendin, pê şêwirin
aqilek ji (yekî) stendin, aqil jê stendin, pê şêwirîn
akıl almamak hişê (yekî) negirtin, aqilê (yekî) negirtin, aqilê (yekî) qebûl nekirin, di aqilê (yekî) de neçûn
hişê (yekî) negirtin, aqilê (yekî) negirtin, aqilê (yekî) qebûl nekirin, di aqilê (yekî) de neçûn
akıl almaz 1) aqil qebûl nakin, di aqil de naçe 2) xariqulade
1) aqil qebûl nakin, di aqil de naçe 2) xarîqulade
akil baliğ akilkemal, aqilbalix
akilkemal, aqilbalix rd
akıl danışmak i (yekî) şêwirîn, pê şêwirîn
bi (yekî) şêwirîn, pê şêwirîn
akıl defteri ajanda
ajanda
akıl dişi diranê aqil, diranê bîstî
diranê aqil, diranê bîstî nd
akıl dışı 1. dûrî aqil, dûrî aqilan rd 2. derîaqil, neaqlî, irrasyonel
1. dûrî aqil, dûri aqilan rd 2. derîaqil, neaqlî, îrrasyonel fel/rd
akıl doktoru doktorö hişnasiyê, psîkiyatrîst
doktorê hişnasiyê, psîkiyatrîst
akıl durdurmak jê aqil sekinin, aqilê însan sekinandin
jê aqil sekinîn, aqilê însan sekinandin
akıl erdirememek hişê (yekî) negirtin, hişê (yekî) hilneanîn, aqilê (yekî) negihîştinê, fikra (tiştekî) nekirin
akıl erdirememek (veya ermemek) hişê (yekî) negirtin, hişê (yekî) hilneanîn, aqilê (yekî) negihîştinê, fikra (tiştekî) nekirin
akıl etmek aqil kirin, aqil gihandinê, wê fehmê kirin
aqil kirin, aqil gihandinê, wê fehmê kirin
akıl fikir aqil û fikir
aqil û fikir
akıl hastahanesi tîmarxane, nexweşxaneya dînan
tîmarxane, nexweşxaneya dînan
akıl hastası nexweşê derûnî, dîn
nexweşê derûnî, dîn
akıl havsala almamak neketin ji işê (yekî), hişê (yekî) hilneanîn (an jî negirtin)
neketin hişê (yekî), hişê (yekî) hilneanîn (an jî negirtin)
akıl herşeyi alt eder aqil mû diqelêşe
aqil mû diqelêşe
akıl hocalığı Aqilmendî.
akıl hocası 1) aqilmend, jîrik 2) jîrika poran (ji bo kesê ku hema dixwaze rê û rêzanan nîşanî kesan bide)
1) aqilmend, jîrik 2) jîrika poran (ji bo kesê ku hema dixwaze rê û rêzanan nîşanî kesan bide)
akıl için yol (veya tarik) birdir riya aqil yek e
akıl için yol birdir riya aqil yek e
akıl işi değil ne karê aqil
ne karê aqil
akıl kârı olmamak ne karê biaqilan bûn
akıl kethüdası jîrik
jîrik
akıl kutusu kûpê aqil, behra aqil (henekî)
akıl kutusu (veya kumkuması) kûpê aqil, behra aqil (henekî)
akıl öğretmek aqil nîşanê (yekî) dan
aqil nîşanê (yekî) dan (bir şeye)
akıl sır ermemek aqil negihîştin (tiştekî)
aqil negihîştin (tiştekî) (bir kimsede)
akıl terelelli aqil pê re tune ye (ji bo kesên tirdînkî)
aqil pê re tune ye (ji bo kesên tirdînkî)
akıl var, izan var aqil ji aqil zêde ye, çi serê xwe li serê diêşînî
akıl var, yakın var aqil ji aqil zêde ye, çi serê xwe li serê diêşînî
akıl var, yakın var (veya akıl var, izan var) aqil ji aqil zêde ye, çi serê xwe li serê diêşînî
akıl verme aqildanî
aqildanî m
akıl vermek aqil dan
aqil dan (yekî), aqil nîşanî (yekî) dan
aqil dan l/h
aqil dan (yekî), aqil nîşanî (yekî) dan
akıl yaşta değil, baştadır aqil ne ji mezinatî û biçûkayî ye, aqil li seriyan e ne li bejnan e, aqil ne di salan de ye di serî de ye
aqil ne ji mezinatî û biçûkayî ye, aqil li seriyan e ne li bejnan e, aqil ne di salan de ye di serî de ye
akıl yormak aqilê xwe şixulandin, anîn bîra xwe, anîn hişê xwe *akılını yor, belki hatırlarsın=ca aqile xwe bişixulîne, belkî bê hişê te
aqilê xwe şixulandin, anîn bîra xwe, anîn hişê xwe * akılını yor, belki hatırlarsın ca aqilê xwe bişixulîne, belkî bê hişê te
akıl yürütmek aqil şixulandin, fikirek dan, dan aqilan
aqil şixulandin, fikirek dan, dan aqilan
akıl zayıflığı siviktiya aqil, zeîftiya aqil
siviktiya aqil, zeîftiya aqil
akıla gelmedik tiştê ku nehate aqilan, tiştê ku (...) bîr nebirê, bîra (tiştekî) nekirin * akıla gelmedik zulum yaptılar zilma ku nehate aqilan pê re kirin
akıla gelmeyen başa gelir tiştê ku mirov bîra wî nabe te serê mirov
akıla gelmez tiştê nayê hiş, tiştê nayê bîra mirov
akıla hayale gelmez nehatin aqilê (yekî)
akıla sığar gibi di serê (yekî) de çûn, ketin serê (yekî), di aqilê (yekî) de çûn, di serê (yekî) de niçilîn * sözlerin akıla sığar gibi gotinên we di serê min de diçin, gotinên we di serê min de diniçilin
akıla sığmamak di serê (yekî) de neçûn, neketin serê (yekî), di aqilê (yekî) de neçûn, di serê (yekî) de neniçilîn, di aqilan de neçûn
akıla yakın nêzî aqil, aqil birîn
akıla yatkın hişwer, hoşwer, li gorî aqilan, maqûl
akıla zarar ji aqil re zirar e (bir şey)
akilâne aqilane
akilane aqilane h
akılcı 1. hengirî, aqlane, aqlî 2. hewngir, rasyonalîst
1. hengirî, aqlane, aqlî 2. hewngir, rasyonalîst rd
akılcılık 1. hewngirî, aqliye, rasyonalîzm 2. hewngirî, rasyonalîzm
1. hewngirî, aqliye, rasyonalîzm 2. hewngirî, rasyonalîzm sos/m
akılda kalmak di hiş de man, di aqil de man
di hiş de man, di aqil de man
akılda tutmak di hiş de girtin, di aqilê xwe de girtin, di hişê xwe de girtin, kirin hişê xwe, kirin aqilê xwe
di hiş de girtin, di aqilê xwe de girtin, di hişê xwe de girtin, kirin hişê xwe, kirin aqilê xwe (bir şey)
akıldan çıkarmak ji hişê xwe avêtin, ji aqilê xwe avêtin
ji hişê xwe avêtin, ji aqilê xwe avêtin
akıldan çıkmak ji hiş çûn, ji bîra (yekî) çûn, ji bîr kirin
(tiştek) ji hiş çûn
ji hiş çûn, ji bîra (yekî) çûn, ji bîr kirin
(tiştek) ji hiş çûn
akıldan çıkmamak ji hişê (yekî) demeketin, ji hişê (yekî) neçûn, ji bîra (yekî) neçûn, ji aqilê (yekî) neçûn
ji hişê (yekî) derneketin, ji hişê (yekî) neçûn, ji bîra (yekî) neçûn, ji aqilê (yekî) neçûn
akıldan geçirmek kirin aqilê xwe, di dilê xwe de sêwirandin
kirin aqilê xwe, di dilê xwe de sêwirandin (birinin bir şeyI)
akıllandırmak bi aqil kirin, aqilmend kirin, aqildar kirin, zîrek kirin
bi aqil kirin l/bw, aqilmend kirin l/gh, aqildar kirin l/gh, zîrek kirin l/gh
akıllanma biaqilbûn, aqilmendbûn, aqilgirtin
biaqilbûn, aqilmendbûn, aqilgirtin m
akıllanmak 1. bi aqil bûn, aqil girtin, aqilmend bûn 2. aqil girtin *artık uslanmış=êdî aqil girtiye
1. bi aqil bûn l/bw, aqil girtin l/gh, aqilmend bûn l/ngh 2. aqil girtin * artık uslanmış êdî aqil girtiye l/gh
akıllar gelin olmuş herkes kendininkini beğenmiş aqil tevî hev kirine her kesî rakiriye aqilê xwe
akıllara durgunluk vermek aqilan dan sekinandin
akılları pazara çıkarmışlar, herkes yine akıllarını almış aqil tevî hev kirine her kesî rakiriye aqilê xwe
akıllı 1. aqilmend, aqilbend, aqildar, biaqil 2. jîrik, aqilmend (ji bo îqazkirina bêaqiliya yekî) 3. bûdela, çopik (mec)
1. aqilmend, aqilbend, aqildar, biaqil 2. jîrik, aqilmend (ji bo îqazkirina bêaqiliya yekî) 3. bûdela, çopik (mec)rd
akıllı düşününceye kadar deli çocuğunu (veya oğlunu) everir jîrê me sekinîn dînên me bi pêş ketin
akıllı düşününceye kadar deli çocuğunu everir jîrê me sekinîn dînên me bi pêş ketin
akıllı geçinmek xwe aqilmend dîtin, xwe jîrik dîtin
xwe aqilmend dîtin, xwe jîrik dîtin
akıllı usl u biaqil û di hedê xwe de, jîr e
akıllı uslu biaqil û di hedê xwe de, jîr e
akıllıca 1. aqilane h 2. maqûl
1. aqilane h 2. maqûl rd
akıllılık aqilmendî, aqildarî, aqilbendî, biaqilî, jîriktî
aqilmendî, aqildarî, aqilbendî, biaqilî, jîriktîm
akıllılık etmek aqilmendî kirin, aqildarî kirin, aqilbendî kirin, jîriktî kirin
aqilmendî kirin, aqildarî kirin, aqilbendî kirin, jîriktî kirin l/gh
akılsız bêqail, kêmaqil, aqilkêm
bêqail, kêmaqil, aqilkêmrd
akılsız başın cezasını ayak çeker çi bê serê mirov ji bêaqiliya mirov e, çi bê serê quling ji qêrîna quling e
akılsız başın cezasını ayak çeker (veya akılsız iti veya köpeği yol kocatır) çi bê serê mirov ji bêaqiliya mirov e, çi bê serê quling ji qêrîna quling e
akılsızlık bêaqilî, kêmaqilî
bêaqilî, kêmaqilîm
akılsızlık etmek bêaqilî kirin, kêmaqilî kirin
bêaqilî kirin, kêmaqilî kirin
akim 1. nezayok, bêber, bêdol, eqîm 2. bêencâm, biserneketî
1. nezayok, bêber, bêdol, eqîm 2. bêencam, biserneketîrd
akım 1. herîkan, herîkîn 2. herîk, şûşik, ceylan, ceryan (herîkana ceyranê) 3. bizav, rêbaz *sanat akımı=rêbaza hunerî *edebi akımlar=bizavên wêjeyî 4. birh *su akımı= birha avê
1. herikan, herikîn 2. herik, şûşik, ceylan, ceryan (herikana ceyranê) 3. bizav, rêbaz * sanat akımı rêbaza hunerî * edebi akımlar bizavên wêjeyî 4. birh * su akımı birha avê erd/m
akım derken bokum demek tu xeber didî tu nizanî tu çi dibêjî
tu xeber didî tu nizanî tu çi dibêjî
akim kalmak bi ser neketin, negihan serî
bi ser neketin, negihan serî
akım yapmak şûrikîn
şûrikîn
akım yaptırmak şûrikandin
şûrikandin
akımtoplar akûmulator, akû
akûmulator, akû m
akın 1. çir, dirêj *hayvanlar suya akın etti= ajel çirî avê kirin, ajel dirêjî avê kirin 2. nijd *bin atlı bize akın ettiler=hezar suwaran nijdî me kirin 3. êrîş, hicûm, kom bi kom, ref bi ref
1. çir, dirêj * hayvanlar suya akın etti ajel çirî avê kirin, ajel dirêjî avê kirinm 2. nijd * bin atlı bize akın ettiler hezar suwaran nijdî me kirinm 3. êrîş, hicûm sp/m
akın akın kom bi kom, ref bi ref
akın etmek 1) hewmî ser (cihekî) bûn, komî (cihekî) bûn 2) cirandin, cerd dan, nijdî (cihekî) kirin, êrîşî (cihekî) kirin
1) hewmî ser (cihekî) bûn, komî (cihekî) bûn 2) cirandin, cerd dan, nijdî (cihekî) kirin, êrîşî (cihekî) kirin
akıncı 1. nijdevan, nijdekar, nijdî 2. êrîşker, êrîşber, forvet
1. nijdevan, nijdekar, nijdî 2. êrîşker, êrîşber, forvet sp/n
akıncılık 1. nijdevanî, nijdekarî, nijdîtî 2. êrişkerî, êrîşberî, forvetî
1. nijdevanî, nijdekarî, nijdîtî 2. êrîşkerî, êrîşberî, forvetî sp/m
akındırık xîç, xîj, reçîne
xîç, xîj, reçîne m
akıntı 1. herk, lem *musluğun akıntısı bir türlü kesilmedi=nizilana muslixê nesekînî 2. herîkan, berê avê, birh, birha avê *suyun akıntısı=herîkana avê 3. cereyan *hava akıntısı=cereyana hewayê 4. zûxav, edab (edaba ku ji birînan dikişe) 5. avrêjk, meyane *bu damın akıntısı az=avrêjka vî xaniyî hindik e 6. mestekî, benîştê daran
1. herk, lem * musluğun akıntısı bir türlü kesilmedi nizilana muslixê nesekînî 2. herikan, berê avê, birh, birha avê * suyun akıntısı herikana avê 3. cereyan * hava akıntısı cereyana hewayê 4. zûxav, edab (edaba ku ji birînan dikişe) 5. avrêjk, meyane * bu damın akıntısı az avrêjka vî xaniyî hindik e 6. mestekî, benîştê daranm
akıntı kapılmak 1) ketin ber lehiyê, ketin ber herikanê 2) çûn ser tebîetê (yekî), çûn ser kurmê (yekî), kurm û tebîetê (yekî) hilanîn (mec)
akıntılı 1. herdar 2. bicereyan 3. biedab, bizûxav 4. biavrêjk, meyane, xûz
1. herdar 2. bicereyan 3. biedab, bizûxav 4. biavrêjk, meyane, xûz rd
akıntıya kapılmak 1) ketin ber lehiyê, ketin ber herîkanê 2) çûn ser tebîetê (yekî), çûn ser kurmê (yekî), kurm û tebîetê (yekî) hilanîn (mec)
akıntıya kürek çekmek bûn paleyê pûş, pûş kutan
bûn paleyê pûş, pûş kutan
akis 1. şemal, şewq (ji bo roniyê) 2. olan, dengvedan (ji bo deng) 3. sîwtank, şewq (xuyabûna cîsmekî di rûxareke şayîk de) *mehtabın suda akisleri=sîwtankên heyvê yên di avê de 4. bandor, hîkarî (mec) 5. sîwtank, pîjak, eqs
1. şemal, şewq (ji bo roniyê) 2. olan, dengvedan (ji bo deng) 3. sîwtank, şewq (xuyabûna cîsmekî di rûxareke şayîk de) * mehtabın suda akisleri sîwtankên heyvê yên di avê de 4. bandor, hîkarî (mec) 5. sîwtank, pîjak, eqs fiz/kîm m
akış herk, darêj (awa û karê herîkînê)
herk, darêj (awa û karê herikînê) m
akışkan herkoyî, seyal
herkoyî, seyal fiz nd/rd
akışkanlık herkoyîbûn, seyalî
herkoyîbûn, seyalî m
akit 1. bendname, peymanname, ehdname, qebale, muqewele hiq 2. mehr, nîkah
peymandanêr (kesê ku muqewele çêdike) nd
1. bendname, peymanname, ehdname, qebale, muqewelehiq 2. mehr, nîkahm
akit etmek bnr akdetmek
bnr akdetmek
akit vaadi pêşpeyman, pêşqebale hiq
pêşpeyman, pêşqebale hiq
akıtma 1. herîkandin, darijandin, şûşikandin, lîzikandin, darêştin 2. beş, çal (ji bo hesp û çêlekan), quriş (ji bo bizinan), deqa spî ya li eniya ajelan 3. avkî, şilekî 4. heydelî, bazinê heydelî
1. herikandin, darijandin, şûşikandin, lîzikandin, darêştin 2. beş, çal (ji bo hesp û çêlekan), quriş (ji bo bizinan), deqa spî ya li eniya ajelan 3. avkî, şilekî 4. heydelî, bazinê heydelî m
akıtmak herîkandin, darijandin, şûşikandin, lîzikandin, darêştin
herikandin, darijandin, şûşikandin, lîzikandin, darêştin l/gh
akıtmalı enîbeş (ji bo hesp û çêlekan), enîquriş (ji bo bizinan)
enîbeş (ji bo hesp û çêlekan), enîquriş (ji bo bizinan) rd
akla gelmedik tiştê ku nehate aqilan, tiştê ku (...) bîr nebirê, bîra (tiştekî) nekirin *akıla gelmedik zulum yaptılar=zilma ku nehate aqilan pê re kirin
akla gelmeyen başa gelir tiştê ku mirov bîra wî nabe te serê mirov
akla gelmez tiştê nayê hiş, tiştê nayê bîra mirov
akla hayale gelmez nehatin aqilê (yekî)
akla karayı seçmek stêrk bi roj ditin *bu işi bitirene kadar akla karayı seçtim=he­ta min ev kar qedan min stêrk bi roj dîtin, heta karek kirin eniya (yekî) qelişîn, heta ku (yek) karek kirin dinya (wî) tarî bûn
stêrk bi roj dîtin * bu işi bitirene kadar akla karayı seçtım heta min ev kar qedan min stêrk bi roj dîtin, heta karek kirin eniya (yekî) qelişîn, heta ku (yek) karek kirin dinya (wî) tarî bûn
akla sığar gibi di serê (yekî) de çûn, ketin serê (yekî), di aqilê (yekî) de çûn, di sere (yekî) de niçilîn *sözlerin akıla sığar gibi=gotinên we di serê min de diçin, gotinen we di serê min de diniçilin
akla sığmamak di serê (yekî) de neçûn, neketin serê (yekî), di aqilê (yekî) de neçûn, di sere (yekî) de neniçilîn, di aqilan de neçûn
akla sonradan gelmek aqilekî dinê hatin (yekî) (ji bo lê poşmanbûnê)
akla yakın nêzî aqil, aqil birin
akla yatkın hişwer, hoşwer, li gorî aqilan, maqûl
akla zarar ji aqil re zirar e
aklama şofandin, fîhilkirin, ibra
şofandin, fîhilkirin, îbram
aklama belgesi îbraname
îbraname m
aklamak şofandin, fîhil kirin, fihêl kirin *adamı bu suçtan da akladılar=camêr ji vî tawanî jî fîhil kirin, (an jî ev sûc jî li ser camêr şofandin)
şofandin, fîhil kirin, fihêl kirin * adamı bu suçtan da akladılar camêr ji vî tawanî jî fîhil kirin, (an jî ev sûc jî li ser camêr şofandin) l/gh
aklan tej, nepenî
tej, nepenî erd/m
aklanma 1. pakbûn, paqijbûn, spîbûn 2. fıhilbûn, jê safîbûn, beraetbûn (mec)
1. pakbûn, paqijbûn, spîbûn 2. fîhilbûn, jêsafîbûn, beraetbûn (mec) m
aklanmak 1. pak bûn, paqij bûn, spî bûn 2. jê safî bûn, fîhil bûn, beraet bûn (mec)
1. pak bûn, paqij bûn, spî bûn 2. jê safî bûn l/bw, fîhil bûn l/ngh, beraet bûn l/ngh (mec)
aklaşma spîbûn
spîbûn m
aklaşmak spî bûn
spî bûn l/ngh
aklî aqlî
aqlî rd
aklı bispî
bispîrd
aklı almamak 1) aqilê (yekî) tiştekî (yekî) negirtin 2) a qilê (yekî) nebirîn (ji bo qewimîna tiştekî) 3) aqilê (yekî) negirtin *gecenin bu vaktinde çocuğun dışarıya çıkması aklım almıyor=vê nîvşevê hanê derketina zarok aqilê min nagire
aklı başına gelmek 1) hişê (yekî) hatin sere (yekî), hişê (yekî) hatin serî, aqilê (yekî) hatin serî 2) bi hişê xwe ve hatin, hişê (yekî) hatin serê (yekî)
aklı başında 1) hişê (yekî) li serê (yekî) ye, aqilê (yekî) temam e, hişê (yekî) temam e 2) hişliser, hiştemam
aklı başında olmamak hişê (yekî) ne li serê (yekî) bûn, aqilê (yekî) ne li serê (yekî) bûn
aklı başından gitmek hiş di serê (yekî) de neman, aqil ji serê (yekî) çûn, xwe winda kirin, hiş li serî neman
aklı başka yerde olmak hişê (yekî) li cihekî din bûn, aqilê (yekî) li oihekî din bûn
aklı bir karış yukarıda olmak aqilê (yekî) li ser serê (yekî) bûn, aqilê (yekî) bi ser kum ketin
aklı birinde olmak hişâ (yekî) pê de bûn, hişê (yekî) lê bûn *akılım onda=hişê min pê de ye
aklı bokuna karışmak pêlî aqilê xwe kirin (argo)
akli çıkmak aqilê (yekî) ji serê (yekî) çûn, hişê (yekî) bi wê de bûn *çocuklar evde yanlız diye aklı çıkıyor=ji ber ku zarok bi tenê li male ne, hişê wê bi wê de ye
aklı dağılmak hişê (yekî) belav bûn
aklı dağınık olmak kavirê (yekî) bela bûn
aklı durmak aqilê (yekî) sekinîn, hişê (yekî) sekinîn
aklı ermek I) hişc (yekî) gihîştin (tiştekî), hişê (yekî) girtin, aqilê (yekî) girtin 2) aqilê(yekî) gihîştin, aqilê (yekî) temam bûn (ji bo kamilbûna kesekî)
aklı kalmak dilê (yekî) pê ve man, hişê (yekî) pê de bûn
aklı karalı bi reş û spî
bi reş û spî
aklı karışmak aqilê (yekî) li hev qelibîn, hişê (yekî) li nava hev ketin
aklı kesmek aqilê (yekî) birin
aklı kısa hişsivik
aklı sıra li gora aqilê xwe
aklı tam ayar aqilê (yekî) temam e *bu ailede aklı tam ayar kimse yoktur=di vê malê de kesê ku aqilê wî temam e tune ye
aklı yatmak bnr aklı kesmek
aklı zıvanadan çıkmak aqilê (yekî) ji serê (yekî) derketin
aklık 1. spîtî, spîtayî 2. makyajeke jinan ku spî ye û di rûyê xwe didin
1. spîtî, spîtayî 2. makyajeke jinan ku spî ye û di rûyê xwe didin m
aklıllara zarar ji aqil re zirar e
aklıma gelen başıma geldi tiştê ku em jê tirsiyan bû
aklıma sığdırmak aqilê (yekî) birîn
aklımda di bîra min de
aklına bir fikir gelmek fikirek hatin (yekî)
aklına düşmek 1) ketin bîra (yekî), ketin aqilê (yekî), hatin bîra (yekî), hatin hişê (yekî) 2) ketin bîra (yekî), ketin aqilê (yekî) (ji bo rewşa ku fîkrek tê hişê mirov)
aklına esmek hema wisa hatin hişê (yekî)
aklına geleni söylemek li ber devê xwe nenihêrtin, çi hatin berdevê (yekî) gotin
aklına geleni yapmak tiştê ku hatin aqitê (yekî) kirin
aklına gelmek 1) hatin aqilê (yekî), hatin bîra (yekî), ketin bîra (yekî), hatin hişê (yekî) 2) di dilê (yekî) de sêwirîn
aklına getirmek kirin bîra (yekî) *yemekten önce şekeri çocuğun aklına getirme=beriya xwarinê şekir meke bîra zarok 2) lê fîkirîn *bu işin sonu nereye varacağını aklına getirmiyor=lê nafikire ku wê dawiya vî karî çi be
aklına koymak (tiştek) kirin aqilê xwe, (tiştek) kirin hişê xwe *bir kere bunu aklına koymuş, yapacak=carek vê kiriye aqilê xwe, dê bike (biri başkasının) aklına koymak; (yek) tiştek kirin sere (yekî) *sen niye bu şeyleri çocuğun aklına koydun?=te çima ev tişt kirin serê zarok?
aklına şaşarım şaş dimînim ji aqilê wan re, heyret dimînim ji aqilê wan re, ji aqilê wan re ecêbmayî dimînim *sana güvenenin aklına şaşayım=ez şaş diminin ji aqilê wî re ku bi te ewle dibe
aklına şaşayım şaş dimînim ji aqilê wan re, heyret dimînim ji aqilê wan re, ji aqilê wan re ecêbmayî dimînim *sana güvenenin aklına şaşayım=ez şaş diminin ji aqilê wî re ku bi te ewle dibe
aklına sığmamak 1) hişê (yekî) negirtin, aqilê (yekî) negirtin 2) aqilê (yekî) nebirîn
aklına takılmak hişê (yekî) lê man
aklına takmak kirin hişc xwe
aklına tükürmek jehr kirin aqilê (yekî) (argo)
aklına uymak berbayî aqilê (yekî) ketin
aklına yatmak bi serê (yekî) ketin
aklınca bi aqilê xwe *aklınca beni kandıracak=bi aqlê xwe dê min bixapîne
bi aqilê xwe * aklınca beni kandıracak bi aqlê xwe dê min bixapîne h
aklında kalmak 1) di aqilê (yekî) de man, di hişê (yekî) de man, di bîra (yekî) de man (ji bo jibîrnekirinê) 2) di aqilê (yekî) de man, di hişê (yekî) de man, di bîra (yekî) de man (ji bo bibîranînê)
aklında olsun bila di bîra de te be, bila di hişê te de be, bila di aqilê te de be
aklında tutmak 1) (tiştek) kirin hişê xwe (tiştek) aqilê xwe (ji bo hînbûnê) 2) (tiştek) di hişê xwe de girtin, (tiştek) aqilê xwe de girtin (ji bo jibîmekirinê)
di hişê (an jî aqilê) xwe de girtin
aklından çıkmak ji bîra (yekî) çûn, ji bîra (yekî) derketin
aklından geçirmek di dilê xwe de sêwirandin
aklından geçmek di aqilê (yekî) de derbas bûn, anîn hişê xwe
aklından zoru olmak gotin bi serê (yekî) de neçûn, serhişk bûn
aklını başına almak (veya toplamak, devşirmek) hişê xwe dan serê xwe, aqilê xwe dan serê xwe, aqilê xwe anin sere xwe, aqilê xwe civandin (an jî top kirin)
aklını başından almak (bir şey birinin) (tiştek an jî kesek) hişê (yekî) ji serê (yekî) birin, (tiştek an jî kesek) aqilê (yekî) ji serê (yekî) birin
aklını başka bir yere vermek hişê xwe dan cihekî din
aklını bozmak (bir şeyle) (tiştek) ji xwe re kirin derd
aklını çalmak (bir şey birinin) (tiştek) time (yekî) xera kirin, aqil ji serê (yekî) birin
aklını çelmek 1) hiş ji serî birin, ji hiş û aqil kirin, aqil ji serê (yekî) birin 2) ketin binê (yekî), aqilê (yekî) çelq kirin, aqil ji serê (yekî) birin, xirandin
aklını kaçırmak 1) aqilê xwe winda kirin, aqil avêtin, aqilê xwe xwarin 2) aqil avêtin, aqilê xwe xwarin (mec)
aklını oynatmak 1) aqil firandin, aqil çeliqandin 2) aqilê xwe çeliqandin (ji bo rewşa kirinên dûrî aqil)
aklını peynir ekmekle yemek nan bi guhan xwarin (tinaz)
aklını şaşırmak aqilê xwe şaş kirin
aklını takmak kirin hişê xwe
aklını yitirmek aqil avêtin, aqilê xwe winde kirin
aklının terazisi bozulmak aqilê (yekî) li hev qelibîn, aqilê (yekî) li hev ketin
aklınla bin yaşa tu xêrekî ji wî aqilê xwe bibînî (henek)
aklıselim aqlêselîm
aqlêselîm nd
akliyat aqliyat (agahiyên ku bi riyên aqil hatine bidestxistin)
aqliyat (agahiyên ku bi riyên aqil hatine bidestxistin) m
akliye 1. aqliye (milekî hekîmtiye ku bi nexweşînên aqlî ve têkildar e) 2. aqliye (beşa nexweşxaneyê ya nexweşînên aqlî) 3. rasyonalîzm
1. aqliye (milekî hekîmtiyê ku bi nexweşînên aqlî ve têkildar e) 2. aqliye (beşa nexweşxaneyê ya nexweşînên aqlî) 3. rasyonalîzm m
akliyeci pisporê nexweşînên aqlî
pisporê nexweşînên aqlî
akma 1. herîkan. herîkîn 2. xuricîn, xurican 3. mestekî, xîç, xîj
1. herikan, herikîn 2. xuricîn, xurican 3. mestekî, xîç, xîj m
akmak 1. herîkîn *eskiden su burdan akıyormuş=bere av di vir de herîkiye 2. herîkîn, rijîn, darijîn *üstünde sular akıyor=av li sere dirije 3. zayîn (ji bo şilemeniyan ku ji derekê derdikevin) 4. dilop kirin *dam akıyor=xanî dilopan dike, tê re çûn *kova akıyor=av di dewlê re diçe 5. fisfisikîn (argo) 6. kişîn *halk gruplar halinde buraya akıyor=gel kom bi kom dikişe vir 7. nihîn, rihîn (ji bo qumaş) *çarşafın kumaşıda yer yer akmıştı=fote (çarşev) jî cih bi cih rihiyabû 8. derbas bûn, bihurin (ji wext) *zaman nasıl da akıyor=wext çawa derbas dibe (mec) 9. xuricîn 10. li hev qelibîn, tevî hev bûn (ji bo boyaxê) *akacak kan damarda durmaz=serê ku ji dê derketiye careke din nakeve dê, ya arvanekî kêm ya yekî zêde *akan sular durmak=av sekinîn, çem sekinîn. *o söyledi mi akan sular durur=gava ew bibêje av disekine *akıp gitmek=derbas bûn çûn (ji bo demê) *akmasa da damlar=hema îdare ye
1. herikîn * eskiden su burdan akıyormuş berê av di vir de herikiye 2. herikîn, rijîn, darijîn * üstünde sular akıyor av li serê dirije 3. zayîn (ji bo şilemeniyan ku ji derekê derdikevin) 4. dilop kirinl/gh * dam akıyor xanî dilopan dike, tê re çûnl/bw * kova akıyor av di dewlê re diçe l/bw 5. fîsfîsikîn (argo) l/ngh 6. kişîn * halk gruplar halinde buraya akıyor gel kom bi kom dikişe vir l/ngh 7. nihîn, rihîn (ji bo qumaş) * çarşafın kumaşıda yer yer akmıştı fote (çarşev) jî cih bi cih rihiyabû l/ngh 8. derbas bûn, bihurîn (ji wext) * zaman nasıl da akıyor wext çawa derbas dibe (mec) l/ngh 9. xuricîn l/ngh 10. li hev qelibîn, tevî hev bûn (ji bo boyaxê) l/bw * akacak kan damarda durmaz serê ku ji dê derketiye careke din nakeve dê, ya arvanekî kêm ya yekî zêde * akan sular durmak av sekinîn, çem sekinîn: o söyledi mi akan sular durur gava ew bibêje av disekine * akıp gitmek derbas bûn çûn (ji bo demê) * akmasa da damlar hema îdare ye
akordeon 1. akordeon, akordiyon 2. qermûçek (ên qumaşan ku bi makîneyan hatiye çêkirin)
1. akordeon, akordiyon mzk 2. qermûçek (ên qumaşan ku bi makîneyan hatiye çêkirin) m
akordeoncu akordiyonjen
akordiyonjen nd/nt
akordu bozuk bêakort, nesaz, akorta wê xerabe ye
akort 1. akort, saz 2. kok, akort (biyekbûna dengên ku armoniyê pêk tînin) (mûzîk)
1. akort, saz 2. kok, akort (biyekbûna dengên ku armoniyê pêk tînin) mzk/m
akort anahtarı kilîlka kokê
kilîlka kokê
akort etmek (yapmak) saz kirin, akort kirin, kok kirin
akort etmek (yapmak) saz kirin, akort kirin, kok kirin
akortçu akortker (kesê ku eyarkirina piyano û orgê ji xwe re kiriye pîşe)
akortker (kesê ku eyarkirina piyano û orgê ji xwe re kiriye pîşe) nd/nt
akortlu akortkirî, sazkirî, biakort
akortkirî, sazkirî, biakort rd
akortsuz 1. bêakort, akortnekirî, nesaz 2. hevnegirtî, lihevnekirî (mec)
1. bêakort, akortnekirî, nesaz 2. hevnegirtî, lihevnekirî (mec) rd
akortu bozuk bêakort, nesaz, akorta wê xerabe ye
akraba (piraniya qarîb e) 1. Lêzim, mervatî, eqrebe 2. xêzan, lêzim, eqrebe (ji bo tiştên ku ji aliyê çêbûnê ve digihîjin kanekê (mec) 3. xizm, eqrebe (ji bo tiştên ku ji yek encamayekê ye) *zulüm zorbalıkla akrabadır=zilm lêzimê zorbaşiyê ye (mec)
(piraniya qarîb e)
akraba diller zimanên lêzim, zimanên xêzan, zimanên ku ji kanekê tên
akraba olmak bûn xizm, bûn lêzim, bûn eqrebe, bûn merivê hev
akrabalık lêzimî, mervatî, eqrebatî
lêzimî, mervatî, eqrebatî m
akran hemsal, hevsal, hevnîr akranlık hemsalî
hemsal, hevsal, hevnîr nd/nt
akranlık hemsalî m
akreditif 1. akredîtîf 2. nameya bankayê
1. akredîtîf m 2. nameya bankayê nd
akrep 1. dûpişk, dupûçk, dumarekol (Scorpio) (zoolojî) 2. tîrk, tîrik (ji bo saet û tişten wisa) *saatin akrebi=tîrka saetê 3. Dûpişk, Birca Dûpişkê (astronomî)
1. dûpişk, dupûçk, dumarekol (Scorpio) zo/m 2. tîrk, tîrik (ji bo saet û tiştên wisa) * saatın akrebi tîrka saetê m
Dûpişk, Birca Dûpişkê ast/nd
akrepler famîleya dûpişkan
famîleya dûpişkan zo/nd
akrobasi cambazı, canbazî, akrobasi
cambazî, canbazî, akrobasî m
akrobat cambaz, canbaz, akrobat
cambaz, canbaz, akrobat nd/nt
akromatik 1. akromatîk 2. akromatîk (beşa ku di şaneyê de boyaxê napejirine)
1. akromatîk fiz 2. akromatîk (beşa ku di şaneyê de boyaxê napejirîne) biy/m
akromatin akromatîn
akromatîn biy/m
akromatopsi bnr renk körlüğü
bnr renk körlüğü
akropol akropol (di dema şaristanê Yewnana berê de kela hundirîn a ku lê avahiyên girîng û perestgeh hebûn)
akropol (di dema şaristanê Yewnana berê de kela hundirîn a ku lê avahiyên girîng û perestgeh hebûn) m
akrostiş akrostiş (manzûmeya ku wisa hatiye amadekirin, gava her herfa serê rêzê ji jor ve ber bi jêr ve tê xwendin peyveke bi wate dertê meydanê)
akrostîş (manzûmeya ku wisa hatiye amadekirin, gava her herfa serê rêzê ji jor ve ber bi jêr ve tê xwendin peyveke bi wate dertê meydanê) wj/m
aks sirnî, eks
sirnî, eks m
aksak 1. kulek, leng, qop 2. karê ku bi awayekî baş naçe (mec) 3. hilkutok (di muzîka Tirkî de usûleke pir sivik) *aksak eşekle yüksek dağa çıkılmaz=bi vê qûnê naçî cûnê, bi vê qûşê tu naçî Mûşê
1. kulek, leng, qop 2. karê ku bi awayekî baş naçe (mec) 3. hilkutok (di muzîka Tirkî de usûleke pir sivik)rd
aksak eşekle yüksek dağa çıkılmaz bi vê qûnê naçî cûnê, bi vê qûşê tu naçî Mûşê
aksakal bnr ak sakal
aksaklık kulekî, lengî
kulekî, lengî m
aksam (piraniya qism e) beş, bir
(piraniya qism e) beş, bir m
akşam 1. êvar *bu iş akşama kalmasın=bila ev kar nemine vê varê 2. êvar (di şûna şevê de) *dün akşam elektrikler kesildi=do êvarê elektrik çûn 3. hungir, hungira êyarê; mexirb, mexrib, nimêja êvarê
1. êvar * bu iş akşama kalmasın bila ev kar nemîne vê varê 2. êvar (di şûna şevê de) * dün akşam elektrikler kesildi do êvarê elektrîk çûn 3. hungir, hungira êvarê, mexirb, mexrib, nimêja êvarêm
akşam ahıra sabah çayıra zikê wan têr be, bejna wan nû be (ji bo kesên ku tenê dizanin dinya ji bo xwarin û vexwarinê ye û xema tiştekî naxwin)
zikê wan têr be, bejna wan nû be (ji bo kesên ku tenê dizanin dinya ji bo xwarin û vexwarinê ye û xema tiştekî naxwin)
akşam akşam vê êvarê *akşam akşam mesele çıkarma=vê êvara hanê xirte cirê dernexe
vê êvarê * akşam akşam mesele çıkarma vê êvara hanê xirecirê dernexe
akşam ezanı banga êvarê, azana mexribê
banga êvarê, azana mexribê
akşam gazetesi rojnameya êvarkî (rojnameya ku çapa wê nîvrokî tê kirin ji bo ku êvarê derke ve)
rojnameya êvarkî (rojnameya ku çapa wê nîvrokî tê kirin ji bo ku êvarê derkeve)
akşam güneşi 1) tava êvarê 2) bêxêr (ji bo kesên ku ketine dewrana pîr û katiye) (mec)
1) tava êvarê 2) bêxêr (ji bo kesên ku ketine dewrana pîr û kaliyê) (mec)
akşam karanlığı qemika êvarê, qemika mexribê, hingura êvarê
qemika êvarê, qemika mexribê, hingura êvarê
akşam namazı nimêja êvarê, nimêja mexribê
nimêja êvarê, nimêja mexribê
akşam olmak 1) bûn êvar 2) lê bûn êvar
1) bûn êvar 2) lê bûn êvar
akşam pazarı bazara êvarê (ku mal û eşya bi erzanî tên firotin)
bazara êvarê (ku mal û eşya bi erzanî tên firotin)
akşam piyasası peyaseya êvarê (gera ku êrarkî tê kirin) *akşam piyasasına çıktık=me ji xwe re peyaseya êvarê kir)
peyaseya êvarê (gera ku êrarkî tê kirin) * akşam piyasasına çıktık me ji xwe re peyaseya êvarê kir)
akşam saati çaxê êvarê, êvarkî, danê êvarê, mexribkî
çaxê êvarê, êvarkî, danê êvarê, mexribkî
akşam üstü, akşam üzeri berê êvarê, roj li ava h
akşam üzeri berê êvarê, roj li ava h
akşam yeli bayê berê êvarê
akşam yemeği şîv m
şîv m
akşam yıldızı Stêrka ?ivanan, Zuhre, Nahid, Venûstul/m
Stêrka Şivanan, Zuhre, Nahid, Venûsast/m
akşama doğru ber bi êvarê
akşama kadar hetanî êvarê, heta êvarê
akşama kalmak man êvarê (ji bo kar)
akşama sabaha di van nêzan de dan êvarkî, ji êvarê dan a her êvar
aksamak 1. kulîn, licimîn, nicimîn 2. ewiqîn, eware bûn, lepikîn, şepikîn, bi derengî ketin *işimiz bu gün aksadı=karê me îro bi derengî ket (mec)
1. kulîn, licimîn 2. lepikîn, şepikîn, ewarebûn
1. kulîn, licimîn 2. lepikîn, şepikîn, ewarebûn m
1. kulîn, licimîn, nicimîn l/ngh 2. ewiqîn l/ngh, eware bûn l/ngh, lepikîn l/ngh, şepikîn l/ngh, bi derengî ketin l/bw * işimiz bu gün aksadı karê me îro bi derengî ket (mec)
akşamcı 1. kesê ku vexwarina alkolê ji xwe re kiriye kurm (adet) 2. şevgêr, şeveder (kesê ku xebata wî êvarkî ye) rd
1. kesê ku vexwarina alkolê ji xwe re kiriye kurm (adet) 2. şevgêr, şeveder (kesê ku xebata wî êvarkî ye) rd
akşamdan kalmış (veya kalma) ji êvarê maye
akşamdan kavur, sabaha savur hesabê paşiya xwe nekirin, destê xwe lê negirtin
akşamdan sonra merhaba (veya sabahlar hayrolsun) paşiya tirê hê kezîkurê
akşamı bulmak (veya akşamı etmek)êvara xwe pê anîn
akşamın işini sabaha bırakma xwarina êvarê bihêlin sibehê, lê karê êvarê nehêlin sibehê
akşamki a êvarê, êvarkî *akşamki toplantı=civîna êvarkî rd
a êvarê, êvarkî * akşamki toplantı civîna êvarkî rd
akşamlamak 1. Êvar bi xwe de anîn, li xwe kirin êvar, roja xwe derbas kirin *ben sana çabuk dön dedim, sen ise orada akşamladın=min ji te re got zû vegere, lê te li wê êvar bi xwe de anî 2. êvara xwe kirin *bu gün köyde akşamladık=me îro li gund êvara xwe kir 3. (heyv) şîv xwarin
1. êvar bi xwe de anîn, li xwe kirin êvar, roja xwe derbas kirin * ben sana çabuk dön dedim, sen ise orada akşamladın min ji te re got zû vegere, lê te li wê êvar bi xwe de anî l/bw 2. êvara xwe kirin * bu gün köyde akşamladık me îro li gund êvara xwe kir l/bw 3. (heyv) şîv xwarin l/gh
akşamlar hayrolsun! êvarbaş, êvara we bixêr (gava mirov êvarkî diçe cihekî dibêje), êvara we bimîne xweş, êvarbaş (gava mirov ji cihekî radibe, dibêje) *nerede akşam orada sabah=êvar li ku bî sibehê jî li wir î
akşamları 1. êvaran 2. her êvar h
1. êvaran 2. her êvar h
akşamleyin êvarkî, çaxê êvarê h
êvarkî, çaxê êvarê h
akşamlı sabahlı her êvar û sibeh rd/h
akşamlı sabahlı her êvar û sibeh rd/h
akşamlık (ji bo) vê êvarê *bu akşamlık affedin=ji bo vê êvarê bibexşînin rd
(ji bo) vê êvarê * bu akşamlık affedin ji bo vê êvarê bibexşînin
akşamlık sabahlık ha îro sibeh akşam üstü,
ha îro sibeh
aksan 1. aksan, devok 2. derblêdan, kırp
1. aksan, devokm 2. derblêdan, kirp rz/m
aksanı bozuk aksanê (yekî) xerab e (kesê ku peyvên di zimanekî de rast bi lêv nake)
aksanê yekî) xerab e (kesê ku peyvên di zimanekî de rast bi lêv nake)
aksata danûstan
danûstan m
aksatma 1. kulandin, licimandin, nicimandin, lengirandin 2. lepikandin, şebikandin, ewiqandin, ewarekirin, jêman
1. kulandin, licimandin, nicimandin, lengirandin 2. lepikandin, şebikandin, ewiqandin, ewarekirin, jêman m
aksatmak 1. kulandin, licimandin, nicimandin, lengirandin 2. ewiqandin, lepikandin, şebikandin, eware kirin, bi derengî xistin, ji (tiştekî) man *okulunu aksattı=ji dibistana xwe ma
1. kulandin, licimandin, nicimandin, lengirandin l/gh 2. ewiqandin l/gh, lepikandin l/gh, şebikandin l/gh, eware kirin l/gh, bi derengî xistin, ji (tiştekî) man * okulunu aksattı ji dibistana xwe ma l/bw
akselerografi akselerografî
akselerografî m
aksesuar 1. hesincaw, aksesuwar 2. aksesuwar 3. xişr, aksesuwar (hemû têkberên ku ligel kincan tên bikaranîn; ji bo jinan)
1. hesincaw, aksesuwar 2. aksesuwar şn/nd 3. xişr, aksesuwar (hemû têkberên ku ligel kincan tên bikaranîn; ji bo jinan) n
aksesuarcı aksesuvarvan (kesê ku di şanoyê de aksesuwaran amade dike)
aksesuvarvan (kesê ku di şanoyê de aksesuwaran amade dike) nd/nt
aksetme 1. olandan, dengvedan 2. şewqdan
1. olandan, dengvedan 2. şewqdan m
aksetmek 1. olan dan, deng vedan *kubbeli yerde ses akseder=li cihê biqube deng olan dide 2. şewq dan, şemal dan (ji bo roniyê) 3. şewq dan *durgun suya akseden ağaçlar=darên ku şewqa xwe dane ava sekan 4. ragihîn, gihîn, belav bûn *olay basına aksetti=bûyer gihiya çapemeniyê (mec) 5. qelaptin, wergerandin
1. olan dan, deng vedan * kubbeli yerde ses akseder li cihê biqube deng olan dide l/gh 2. şewq dan, şemal dan (ji bo roniyê) l/gh 3. şewq dan * durgun suya akseden ağaçlar darên ku şewqa xwe dane ava sekan l/gh 4. ragihîn, gihîn, belav bûn * olay basına aksetti bûyer gihiya çapemeniyê (mec) l/ngh 5. qelaptin, wergerandin l/gh
aksettirmek 1. dan olandan, deng dan vedan 2. dan şewqdan 3. dan ragihandin, pê dan hisandin (ji bo rewşekê, nûçeyekê)
1. dan olandan, deng dan vedan 2. dan şewqdan 3. dan ragihandin, pê dan hisandin (ji bo rewşekê, nûçeyekê) l/lb
aksi 1. ters, berevajî, dijraber, neyînî *aksi bir cevap=bersiveke neyînî 2. bêmikan, pêçevanî, ters *aksi bir zamana rastladı, kusura bakma=li min megire, rastî zemanekî ters hat 3. irriok, cirnexweş, ters, cirxerab, kisas *ben bu adam kadar aksi birini görmedim=min mîna vî zilamî kesekî cirnexweş nedît
1. ters, berevajî, dijraber, neyînî * aksi bir cevap bersiveke neyînî 2. bêmikan, pêçevanî, ters * aksi bir zamana rastladı, kusura bakma li min megire, rastî zemanekî ters hat 3. irnok, cirnexweş, ters, cirxerab, kisas * ben bu adam kadar aksi birini görmedim min mîna vî zilamî kesekî cirnexweş nedîtrd
aksi aksi bi awayekî neyînî
bi awayekî neyînî
aksi gibi tersî (tiştekî)
tersî (tiştekî)
aksi halde erkena, nexwe, hekena
erkena, nexwe, hekena
aksi şeytan naletê şeytan
naletê şeytan
aksi taktirde erkena, hekena, nexwe
erkena, hekena, nexwe
aksi tesadüf tu li şansê me, tu li sihûdê binere
tu li şansê me, tu li sihûdê binêre
aksi tutmak irna (yekî) pê girtin, irna (yekî) rabûn, inta (yekî) pê girtin
aksilenmek ingirin, cirnexweşî kirin
ingirîn l/ngh, cirnexweşî kirin l/gh
aksileşmek ingirin, cirnexweşî kirin
ingirîn l/ngh, cirnexweşî kirin l/gh
aksiliği üstünde irna (yekî) pêr girtiye
aksilik 1. tersîtî, irnokî, ingirokî, irn 2. nelirêtî (li riya xwe neçûna karekî) (mec)
1. tersîtî, irnokî, ingirokî, irn 2. nelirêtî (li riya xwe neçûna karekî) (mec)m
aksilik çıkmak astengek derketin, maniyek derketin
astengek derketin, maniyek derketin
aksilik etmek irnokî kirin, cirnexweşî kirin, manî derxistin
irnokî kirin, cirnexweşî kirin, manî derxistin
aksiliki tutmak irna (yekî) pê girtin, irna (yekî) rabûn, inta (yekî) pê girtin
aksiliki üstünde irna (yekî) pêr girtiye
aksilikler hep birini bulmak teyrok li werzê (yekî) xistin
teyrok li werzê (yekî) xistin
aksine berevajî (tiştekî), tersî (tiştekî), dijraberî (tiştekî)
berevajî (tiştekî), tersî (tiştekî), dijraberî (tiştekî) h
aksırık pişkan, fişkan
pişkan, fişkan m
aksırıklı bifişkefîşk, bifişkîn û pişkin (kesê ku tim dipişke, hema kare wî fişkîn e)
bifişkefişk, bifişkîn û pişkîn (kesê ku tim dipişke, hema karê wî fişkîn e)
aksırıklı tıksırıklı bi kuxtezirt (ji bo kesê kal û pîr), bi kuxtekuxt (ji bo kesê nexweşokî)
aksırma 1. bênijîn, pijmîn, pişikîn, fişkîn 2. fîrijin, fişkîn (ji bo ajelan)
1. bênijîn, pijmîn, pişikîn, fişkîn 2. firijîn, fişkîn (ji bo ajelan) m
aksırmak 1. bênijin, pijmîn, pişikîn 2. firijîn (ji bo hespan), ferixin (ji bo kûçikan), fişkîn (ji bo ajelan) aksırtma 1. bênijandin, pişkandin, pijminandin 2. fîrijandin, fişkandin, firixandin
1. bênijîn, pijmîn, pişikîn 2. firijîn (ji bo hespan), ferixîn (ji bo kûçikan), fişkîn (ji bo ajelan) l/ngh
aksırtma 1. bênijandin, pişkandin, pijminandin 2. firijandin, fişkandin, ferixandin m
aksırtmak 1. bênijandin, pişkandin, pijminandin 2. fîrijandin (ji bo hespan), ferixandin Sji bo kûçikan), fişkandin (ji bo ajelan)
1. bênijandin, pişkandin, pijminandin 2. firijandin (ji bo hespan), ferixandin 5ji bo kûçikan), fişkandin (ji bo ajelan) l/gh
aksiseda olan, dengvedan, vajdeng, bervajdeng
olan, dengvedan, vajdeng, bervajdeng m
aksiyom aksiyom
aksiyom m
aksiyon 1. aksiyon 2. aksiyon (derketina der a çalakiya mirov an jî vîna mirov) 3. bizav, tevger, liv, tek 4. aksiyon S. aksiyon, çîrok 6. aksiyon (beşeke diyarkirî ya sermayeye) 7. seneda payê; seneda parê
1. aksiyon 2. aksiyon (derketina der a çalakiya mirov an jî vîna mirov) 3. bizav, tevger, liv, tek 4. aksiyon şn 5. aksiyon, çîrok şn 6. aksiyon (beşeke diyarkirî ya sermayeyê) bz 7. seneda payê, seneda parê bz/m
akson akson ant/m
akson ant/m
aksülâmel betteki, kardanewe, reaksiyon
aksülamel bertekî, kardanewe, reaksiyon m
aktar 1. bêhnfiroş, atar 2. etar (dikana ku baharat, îlacên malan û lazmatiyên wisa difıroşe) 3. çerçî, etar n
1. bêhnfiroş, atar 2. etar (dikana ku baharat, îlacên malan û lazmatiyên wisa difiroşe) 3. çerçî, etar n
aktarıcı veguhêzer, guhêzer rd
veguhêzer, guhêzer rd
aktarılma veguhêzîn, neqilbûn
veguhêzîn, neqilbûn m
aktarılmak 1. veguhêzîn, neqil bûn 2. hatin veguhastin, hatin neqilkirin l/tb
1. veguhêzîn, neqil bûn l/ngh 2. hatin veguhastin, hatin neqilkirin l/tb
aktarım veguhêzî, guhêzî, neql
veguhêzî, guhêzî, neql m
aktariye etariye (tişt miştên ku etar difiroşe) m
etariye (tişt miştên ku etar difiroşe) m
aktarlık etarî, çerçîtî
etarî, çerçîtî m
aktarma 1. veguhêzan, guhêzan 2. veguhêzanî, veguhêzî *aktarmalı geldim=ez bi veguhêzî hatim 3. yekgîsnî, dugîsînî (ji bo rakirina erd) 4. jêgirtin, îqtibas 5. dan *topu arkadaşına aktardı=gog da hevalê xwe sp 6. veguhastin, neqilkirin (ji bo mêşên hingiv ku ji kewarekê derbasî kewareke din dikin)
1. veguhêzan, guhêzan 2. veguhêzanî, veguhêzî * aktarmalı geldim ez bi veguhêzî hatim 3. yekgîsnî, dugîsînî (ji bo rakirina erd) 4. jêgirtin, îqtibas 5. dan * topu arkadaşına aktardı gog da hevalê xwe sp 6. veguhastin, neqilkirin (ji bo mêşên hingiv ku ji kewarekê derbasî kewareke din dikin)m
aktarma etmek veguhêzan kirin, veguhastin, neqil kirin
veguhêzan kirin, veguhastin, neqil kirin
aktarma yapmak 1) veguhêzî (tiştekî) kirin, neqlî (tiştekî) kirin (ji erebeyekê çûna erebeyeke din) 2) derbasî (..) kirin *bütçeden ödeneğimize aktarma=yaptılar ji butçeyê pere derbasî tehsîsata me kirin
1) veguhêzî (tiştekî) kirin, neqlî (tiştekî) kirin (ji erebeyekê çûna erebeyeke din) 2) derbasî (..) kirin * bütçeden ödeneğimize aktarma yaptılar ji butçeyê pere derbasî tehsîsata me kirin
aktarmacı veguhêzkar
veguhêzkar nd/nt
aktarmacılık veguhêzkarî m
veguhêzkarî m
aktarmak 1. veguhastin, neql kirin, berî ser hev dan, talî (tiştekî) kirin, valayî (tiştekî) kirin (ji bo tiştên şilemenî û zad) *suyu bu kaba aktardım=min av berî ser vê derdanê da 2. guhastin, kişandin, derbasî (cihekî) kirin *oturma odasının eşyalarını misafir odasına aktardık=me têkberên odeya rûniştinê kişandin odeya mêvanan (an jî me têkberên odeya rûniştinê derbasî odeya mêvanan kirin) 3. guhastin, veguhastin (ji bo guhartina berê tiştekî) 4. jê girtin, îqtibas kirin 5. wergerandin, zivirandin, paçve kirin, qelabtin, tercüme kirin 6. qelabtin, qulaptin, qelibandin *damı aktarmışlar, kırıkları değiştiriyorlar=xanî qelaptine, dar marên ku şikiyane diguhêrin l/gh 7. yekgîsinî kirin, dugîsnî kirin 8. gihandin, ilam pê xistin, hay pê xistin 9. lê qelaptin, adepte kirin 10. xitm kirin
1. veguhastin l/gh, neql kirin l/gh, berî ser hev dan l/bw, talî (tiştekî) kirin l/bw, valayî (tiştekî) kirin l/bw (ji bo tiştên şilemenî û zad) * suyu bu kaba aktardım
aktarmalı biveguhêzî, bi veguhêzan *aktarmalı tren=trena biveguhêzî (ji bo amyaran) rd
biveguhêzî, bi veguhêzan * aktarmalı tren trena biveguhêzî (ji bo amyaran) rd
aktarmasız bêveguhêzî, bêveguhêzan (ji bo amyaran) rd
bêveguhêzî, bêveguhêzan (ji bo amyaran) rd
aktif 1. çalak, çist, çibik, şipil rd 2. karîger, kartêker rd 3. aktîf (hemû mal û tiştên ticaretxaneyekê ku dikare bi pere bêne nirxandin) nd 4. lebatî rz/m
1. çalak, çist, çibik, şipilrd 2. karîger, kartêkerrd 3. aktîf (hemû mal û tiştên ticaretxaneyekê ku dikare bi pere bêne nirxandin)nd 4. lebatî rz/m
aktif metod azîneya aktîf ped
azîneya aktîf ped (bir işte)
aktif rol oynamak tê de karîger bûn
tê de karîger bûn
aktifçe çalakane rd/h
çalakane rd/h
aktiflik çalakbûn, çistî aktinit aktînît (navê pişkdar ê elementên aktînyûm, toryûm, protaktînyûm, tûlyûm, plutonyûm, amerîkyûm, kuryûm û berkelyûmê) kîm/nd aktinyum aktînyûm, elementeke ku radyoaktif ku nimroya wê ya atomê 89, giraniya wê ya atomî jî 227 e; û kurtebêja wê Ac ye kim/m
çalakbûn, çistî m
aktinit aktînît (navê pişkdar ê elementên aktînyûm, toryûm, protaktînyûm, tûlyûm, plutonyûm, amerîkyûm, kuryûm û berkelyûmê) kîm/nd
aktinyum aktînyûm, elementeke ku radyoaktîf ku nimroya wê ya atomê 89, giraniya wê ya atomî jî 227 e; û kurtebêja wê Ac ye kîm/m
aktivist çalakîker, çalaksaz, aktîvîst rd/nd
çalakîker, çalaksaz, aktîvîst rd/nd
aktivizim çalakîtî, aktîvîzm fel/m
çalakîtî, aktîvîzm fel/m
aktör 1. aktör, niyar (leyzvanê mêr) 2. fenek (kesê bi ger û fen, ku ne wekî xwe dixuye) (mec) n
1. aktor, niyar (leyzvanê mêr) 2. fenek (kesê bi ger û fen, ku ne wekî xwe dixuye) (mec) n
aktörlük aktorî, niyarî şn/m
aktorî, niyarî şn/m
aktris aktris, weynê (leyzvana jin) şn/m
aktrîs, weynê (leyzvana jin) şn/m
aktüalite 1. rojane, aktûelîte 2. aktualîte (dabaşa rojê, bûyera rojê)
1. rojane, aktûelîte 2. aktualîte (dabaşa rojê, bûyera rojê)m
aktüalitesini kaybetmek ji rewacê ketin, ji aktualîteyê ketin
aktüalizm 1. aktualîzm (ramana ku dibêje bûyerên jeolojîk ên berê dikare bi yên îro bên aşkerekirin) jeo/m 2. aktualîzm fel/m
1. aktualîzm (ramana ku dibêje bûyerên jeolojîk ên berê dikare bi yên îro bên aşkerekirin) jeo/m 2. aktualîzm fel/m
aktüel 1. rojanî, îroyî, aktüel rd 2. aktüel fel/rd
1. rojanî, îroyî, aktûel rd 2. aktuel fel/rd
aktüelitesini kaybetmek ji rewacê ketin, ji aktualîteyê ketin
akü akû, kurtebêja akûmilatorê
akû, kurtebêja akûmilatorê m
akümülatör akû, akûmilator fîz/m
akû, akûmilator fiz/m
akupuntu r bnr aküpuntür
akupuntur bnr aküpuntür
aküpuntür akupuntûr, cureyeke tedawiyê ye m
akupuntûr, cureyeke tedawiyê ye m
akuri berwar n
berwar n
akustik 1. akustîk (zanista dengvedanê) 2. dengvedani, akûstîk (li cihekî girtî belavbûna deng) rd
1. akûstîk (zanista dengvedanê) 2. dengvedanî, akûstîk (li cihekî girtî belavbûna deng) rd
akut akût, nexweşîna pîrbûyî, nexweşiya ku di demeke zû de pêk hatiye rd
akût, nexweşîna pîrbûyî rd
akvam (piraniya) qewm n
(praniya kavim) qewm n
akvarel akvarel (wêneyê ku bi boyaxa avî tê çêkirin)m
akvarel (wêneyê ku bi boyaxa avî tê çêkirin) m
akvaryum akvaryûm, masîdank ak yel bayê şûr nd
akvaryûm, masîdank m
aka rz/c bu (çocuk dilinde)
akademî m 1. akademi (bilginler, yazarlar, sanatçılar kurulu) 2. akademi (yüksek okul) 3. akademi (çıplak modelden yapılmış insan resmi)
akademîk rd akademik
akademîker nd/nt akademisyen
akademîkerî m akademisyenlik
akademîparêz nd/nt akademici
akademîparêzî m akademicilik
akademîsyen nd/nt akademisyen
akademîsyenî m akademisyenlik
akademîya şer (an jî cengê) harp akademisi
akam m 1. sonuç, netice 2. akibet
akam dan sonuç vermek, netice vermek
akasya bot/m akasya (Acacia)
akêr m kağnı karöserinin yük bağlama sırığı
akêra sirniyê kağnının dingil tespit çubuğu
akincî rd/nd 1. yerli (oturduğu bölgede doğup büyüyen, ataları da orada yaşamış olan kimse) * ez akinciyê vê derê me ben buranın yerlisiyim 2. yerleşik, sakin (yerleşik kimse)
akincî bûn l/ngh yerleşmek, sakin olmak (bir yerde yerleşmek) * çûne li semteke xweş akincî bûne gidip güzel bir semte yerleşmişler
akincî kirin l/gh yerleştirmek
akincîbûn m yerleşme
akincîbûyî m yerleşmiş olan, iskan olmuş olan
akincîbûyîn m yerleşme, iskan olma
akincîgeh m yerleşim yeri (birimi)
akincih bnr akincî
akincîkirî m yerleştirilmiş, iskan edilmiş olan
akincîkirin m yerleştirme
akîne nd/nt çiftçi
akirin m yatma (çocuk dilinde)
akîs man/m akis, evirme
akordeon bnr akordiyon
akordiyon mzk/m akordeon
akordiyonjen nd/nt akordeoncu
akort mzk/m akort, düzen. akorta wê xerabe ye=akordu bozuk
akort kirin l/gh akort etmek (veya yapmak), düzen vermek, düzene koymak (veya sokmak)
akortdar rd akortlu
akortker nd/nt akortçu
akortkirî rd akortlu, düzen verilmiş
akortkirin m akort etme (veya yapma), düzen verme, düzene koyma (veya sokma)
akortnekirî rd akortsuz
akre Irak’ta bir Kürt kenti.
akredîtîf akreditif.
m akreditif, kredi mektubu
akrobasî m akrobasi
akrobat nd/nt akrobat, canbaz
akrobatîk rd akrobatik
akromatîk fiz/biy m akromatik, renksemez
akromatîn biy/m akromatin
akropol m akropol
akrostîş wj/m akrostiş, muvaşşah
aksan m aksan. aksanê (yekî) xerab e=aksanı bozuk
akselerograf m akselerograf, ivmeyazar
akselerografî m akselerografi
akselerometre m akselerometre, ivmeölçer
aksesuwar şn/nd aksesuar
aksesuwarvan nd/nt aksesuarcı
aksiyom man/m aksiyom, belit
aksiyon m 1. aksiyon 2. şn aksiyon (bir oyuncunun sahne üzerindeki hareketi, bu hareketten ortaya çıkan gelişim) 3. şn aksiyon (oyunun temasını geliştiren başlıca olay) 4. bz aksiyon (sermayenin belirli bir bölümü)
akson ant/m akson
aktîf rd 1. aktif, etkin 2. n aktif, etkin (bir ticarethanenin, ortaklığın para ile değerlendirilebilen bütün mal varlığı)
aktîf bûn l/gh aktifleşmek, etkinleşmek
aktîfbûn m aktifleşme, etkinleşme
aktîfbûyî rd aktifleşmiş, etkinleşmiş olan
aktîfbûyîn m aktifleşme, etkinleşme
aktînît kîm/nd aktinit (aktinyim, toryim, protaktinyum, tulyum, plutonyum, amerikyum, kuryum ve berkelyum elementlerinin ortak adı)
aktînyûm kîm/m aktinyum (kısaltması Ac)
aktîvîst rd/nd 1. fel aktivist, etkinci 2. aktivist, eylemci
aktîvîzm fel/m 1. fel aktivizm, etkincilik 2. aktivizm, eylemcilik
aktor n aktör
aktorî şn/m aktörlük
aktrîs şn/m aktris
aktrîstî şn/m aktrislik
aktûalîte m aktüalitte, güncellik
aktualîzm fel/m aktüalizm
aktûel rd 1. aktüel, güncel 2. fel/rd aktüel, edimsel
aktûel bûn l/ngh aktüelleşmek, güncelleşmek
aktûelbûn m aktüelleşme, güncelleşme
aktûelbûyî rd aktüelleşmiş, güncelleşmiş
aktûelbûyîn m aktüelleşme, güncelleşme
akû akü, akümülatör.
m akü, akümülatör, akımtoplar
akûmulator fiz/m akümülâtör, akımtoplar
akupuntûr m aküpuntür
akûşke m pencere
akustîk m akustik, yankı bilimi
akût rd akut (hâd safhaya gelmiş hastalık)
akvarel m akvarel (sulu boya resmi)
akvaryûm m akvaryum
akademî (navdêr, mê) fêrgeha bilind, perwerdegeha bala, zanistgeh, zanko, zanîngeh, peymangeh: akademiya mamosteyan (fêrgeha ku mamoste lê tên perwerdekirin), Akademiya Leşkerî ya Zaxoyê, koma zanayan û ronakbîran(rengdêr) akademîk, zanistî, ilmî, teorîk, ne pratîkî.
Herwiha: akadêmî.
ji: Ji yewnanî.
: akademîk akademîker
akademîk (rengdêr) zanistî, ilmî.
Herwiha: ekademîk.
Têkildar: akademî, akademîker, akademîsyen.
ji wêjeyê: Pîvanên netewebûnê çi ne? Ziman yek ji wan pîvanên netewebûnê ye an na? Bersiv erênî be, civaka kurd çima bi hewldaneke mezin ji zimanê xwe direve? Kîjan rastiyên sosyolojîk sedemên vê encamê ne? Saziyên me yên akademîk çi lêkolînên zanyarî kirine li ser van sedeman? Lêkolînek di nav malbatên kurd de hatiye kirin ku çima di nav mala xwe de bi zarokên xwe re bi zimanê xwe naaxivin? Ji sedî çend ên zarokên kurd bi zimanê xwe dizanin?
akademîker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê akademî dike, akademîsyen.
ji: akademî + -ker
akademîsyen (navdêr) zanistvan, zanyar, alim, zana, kesa/ê bi karûbarên akademîk ve mijûl, şareza.
Herwiha: akadêmîsyen.
ji wêjeyê: Dema min ew nivîsa taze xwend, hevpeyvîna Şakelî ya berî salan hat bîra min û jariya hine “akademisyenên” kurd hat ber çav. Gelo mirov wan îgnor bike û nivîsînên wan ji pişt guhan re bavêje çopa gilêş yan jî bersiv bide û argumentên xwe pêşkêş bike. Di vê gengeşiya bersiv dan û nedanê de, min bi baş dît ew bê bersiv nemînin. Her wisa bi baş dibînim kesên gengaza xwendina wan nivîsînan nîn e ji egerên cuda cuda bêpar nebin.(Suleiman Sulêvanî: F. Şakelî & Co fenomeneke xirab di nav întelektueliya kurdên Başûr de, Diyarname.com, 6/2007).
ji: Ji frensî académicien, têkildarî akademî, akademîk, akademîker.
: akademîsyenî akademîsyenîtî akademîsyentî
akademîsyenî (navdêr, mê) rewşa akademîsyenbûnê.
ji: akademîsyen + -î
akadî (navdêr, mê) zimanek samî bû û li Mezopotamyayê dihat peyivîn lê niha miriye: Dastana Gilgamêş bi akadî hatiye nivîsîn..
ji: akad + -î.
: akadîtî
akadîtî (navdêr, mê) rewşa akadîbûnê.
ji: akadî + -tî
akam (navdêr, mê) encam, netîce, dawîng, dongî, hafil, pêjor, talî, dawî, dûmahî, dûmahîk, beramet, soxî, xilasî, neman, amadehî, songî, axir.
Herwiha: ekam.
Bide ber: amanc daxwaz hedef.
ji: Ji erebî.
: bêakam bêakamî biakam biakamî akamdar akamdarî akamder akamderî akamî
akamdar (rengdêr) biencam, binetîce, bidawîng, bidongî, bihafil, bipêjor, bitalî, bidawî, bidûmahî, bidûmahîk.
ji: akam + -dar.
: akamdarî akamdarîtî akamdartî
akamdarî (navdêr, mê) rewşa akamdarbûnê.
ji: akamdar + -î
akamî (navdêr, mê) rewşa akambûnê.
ji: akam + -î
akar (navdêr, mê) reftar, libat, lebt, şêl, tevger, lekm, weş, rabûn-û-rûniştin, awayê xebitîn yan jîna kesekî.
Bide ber: aqar.
: akarî akarnas akarnasî
akarî (navdêr, mê) rewşa akarbûnê, sincî.
ji: akar + -î
akarzan (navdêr, mê) erkzan, sincîzan.
ji: akar +-zan
akarzanî (navdêr, mê) erkzanî.
ji: akar +-zanî
akaw (rengdêr) jîr, zîrek, çalak.
: akawane akawî akawîtî akawtî
akawane (rengdêr) bi awayekî akaw.
ji: akaw + -ane
akawî (navdêr, mê) rewşa akawbûnê.
ji: akaw + -î
ake (Zazaki) veke, halê emirdayina vekirinê ye
akerde (Zazaki) (rengdêr) vekirî, vebûyî
akerdene (Zazaki) (lêker) vekirin, pejirandin, qebûl kirin, gotin belê, gotin erê, gotin a/e
akerdiş (Zazaki) (navdêr) vekirin, pejirandin, qebûlkirin, gotin belê, gotin erê, gotin a/eLêker, akerdene
akewt (Zazaki) helat, derketina rojê;, Roj akewt: Roj helat, Hîv hilhat
akewte (Zazaki) (lêker). Bi kurmancî: bûyî
akewten (Zazaki) (navdêr). Bi kurmancî: rojhilat
akewtiş (Zazaki) helatin; akewtişê rojî vîst û çiyer seetan ra ray beno: helatina rojê ji bîst û çar seetan carekî çê dibe
akî Cînav, wiha, hosa, bi vî awayî.
Bide ber: -akî.
ji wêjeyê: Li Fransayê her kes azad e, bikaranîna zimanê kurdî ji bo tiştên akî (wiha) ra serbest e lê dîsa jî xwediyê barê zimanê tirkî bi kar tîne...
akîle û makîle (navdêr) amûrên cotkirin, aletên çandinê.
Herwiha: aqîle û maqîle
akincî (navdêr) şênî, rûniştvan, kesa/ê li derekê dijî.
Bikaranîn: Lêker: akincî bûn, akincî kirin. Navdêr: akincîbûn, akincîkirin Rengdêr: akincîbûyî, akincîkirî.
Herwiha: akîncî.
ji: jitirki ekinci (cotkar, tovçîn) ji ber ku cotkar ne koçer in.
: akincîgeh, akincîtî, akincî bûn, akincî kirin
akincî bûn (lêker) koç kirin li derekî bi cî û war bûn, koç kirin li derekî û bi mal û xanî bûn, Li derekî bi cî û war bûn, li derekî bi mal û xanî bûn.
ji wêjeyê: Şah Ebas, navê Şah Qulî Siltanê Çemşegzigê kire mîrê mîran yê Xoresanê. Li pey de kurdan bajêrê Şêrwan jî dirist kirin. Lê ji ber vî cih biçûk bû, ber bi rojhelat ve jî çûn û li Qûçan jî akincî bûn. Ev cihe yê giringe ji layê serbazî ve, bo cihê hukmê afganiyan..
Bide ber: akincî akincî kirin.
ji: akincî + bûn
akincî kirin (lêker) dan koç kirin li derekî bi cî û war kirin, dan koç kirin li derekî û bi mal û xanî kirin, Li derekî bi cî û war kirin, li derekî bi mal û xanî kirin.
ji wêjeyê: Li pey sereçawe yên mêjoyî dibêjin ku 45 hezar xêzan yan jî nêzîkî 225000 hezar kesa li wêrê akincî kirîbûn. Lê ji ber wan şer û kuştarên hatine kirin li çaxê Nadir Şahî û ew ziyana van kurdan ketî, careka dî 5 hezar xêzanên dîtir li wêrê akincî kirin, ji bilê van kurdên bi zaravê Guranî diaxavin ku ew jî li Kelatnadir akincî kirin..
Bide ber: akincî akincî bûn.
ji: akincî + kirin
akincîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) akincî
akincîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) akincî
akincîgeh (navdêr, mê) kemp, ordîgeh, wargeh, war.
Herwiha: akincîga akincîgah akincîge akincîgih.
ji: akincî + -geh
akincîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye akincî kirin
akincîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) akincî
akincîtî (navdêr, mê) rewşa akincîbûnê.
ji: akincî + -tî
akinciyan (Zazaki) Akinciyan, navê gundekî ku Dîyarbekirê ve girêdayî ye
akord (rengdêr) saz, durist, lihev, kok(navdêr, mê) peyman, qebale, hevbendî, girêbest, kontrat.
Herwiha: akort
akordiyon (navdêr, mê) amêrekê mûzîkê ye
akort (navdêr)akort, saz kok, akort (biyekbûna dengên ku armoniyê pêk tînin) (mûzîk)
akort kirin (lêker) kok kirin, saz kirin, eyar kirin.
ji: akort + kirin
akortkirî (rengdêr) sazkirî, biakort.
ji: akort +kirî
akortkirin (navdêr, mê) kokkirin.
ji: akort +kirin
akortnekirî (rengdêr) bêakort, nesaz.
ji: akort +nekirî
akrag (Zazaki) Akrag, navê mezrakî ku bi Bazbendê va girêdayî ye
akrê Serenav,mê, bajarrek e li başûrê Kurdistanê.
Herwiha: Akra, Akre, Akreh.
: akreyî akrêyî
akrobasî (navdêr)cambazî, bendbaz, fêlbaz, fenaker
akrobat (navdêr, mê) cambaz, bendbaz, fêlbaz, fenaker, kesên ku bi taybetî di sîrkan de bi benan ve dimeşin yan fenan bi dest û piyên xwe dikin.
Bide ber: sîrik.
ji wêjeyê: Sîrka Avrasya ji 75 kesan pêk tê. Li gel hunermendên Tirkiyeyî kesên Ezerî, Gurcî, Kafkasî, Ûkraynayî û Bulgar jî tê de cih digirin. Sîrk, di çarçoveya çalakiyên çandî yên Şaredariya Amedê de ye. Di sîrkê de lîstikên hewayê, qeşmer, akrobasî û pêşandeyên hevsengê, agirbaz, sewalên perwerdekirî û şov cih digirin..
ji: Bi rêya frensî acrobate yan inglîzî acrobat ji yewnaniya kevn ακροβάτης (yê ku bi sertilên piyan dilive) ji ακροβατέω (livîna bi sertilên piyan) ji άκρον (gupik) + βατής (yê ku didewisî, diniximîne) ji βαίνω (meşîn, gav avêtin).
: akrobasî, akrobatane, akrobatî
akrobatane (rengdêr) bi awayekî akrobat.
ji: akrobat + -ane
akrobatî (navdêr, mê) rewşa akrobatbûnê.
ji: akrobat + -î
akronîm (navdêr, mê) kurtenav, kurteyên ku wek peyvan tên xwendin: NATO akronîm e ji ber ku wek nato tê xwendin. PDK ne akronîm e ji ber ku wek pedeke tê xwendin..
ji: Li gor homonîm û sînonîm ji akro- + onîm hatiye duristkirin ku ew jî ji yewnaniya kevn in: ἄκρος (tûj, bilind) + ὄνομα (nav).
: akronîmî
akronîmî (navdêr, mê) rewşa akronîmbûnê.
ji: akronîm + -î
aksan (navdêr, nêr) şêweyê peyivînê, awayê axivînê (bi taybetî yê ku ji peyivîna kesên ku bi zimanê xwe yê zikmakî dipeyivin cuda ye): Ew baş bi kurdî diaxive lê ji aksanê wî diyar e ku ew ne kurd lê biyanî ye.
Bide ber: aksent.
ji: Bi şêweyê aksan bi rêya frensî accent û bi awayê aksent, eksent, eksint bi rêya inglîzî accent, herdu jî ji latînî ad- + cantus (stran).
: aksanî
aksanî (navdêr, mê) rewşa aksanbûnê.
ji: aksan + -î
akselerometre (navdêr, mê) lezpîv, lezanpîv.
ji: akselero +-metre
aksiyon (navdêr, mê) bizav, xebat, hereket: filmên aksiyonî (filmên ku tê de gelek bizav û hereket - bi taybetî şerr - heye; ne filmên hunerî).
ji: Ji inglîzî action li gor bilêvkirina frensî
aktîv (rengdêr) çalak, çist, lebatî, karîger, şipil, çibik, kesa/ê yan tişta/ê ku (pirr) dixebite: Ew nivîskarek aktîv e. (pirr dinivîse), (rêziman) hevoka ku kirdeya wê diyar e: Elî nameyek nivîsî. yan Wî nameyek nivîsî. hevokin aktîv in lê Nameyek hat nivîsîn. hevokek pasîv e..
Herwiha: aktîf.
Dijwate: pasîv.
ji: aktîv bi rêya inglîzî, aktîf bi rêya frensî, herdu ji latînî, têkildarî agere (xebitîn).
: aktîvî, aktîvîst, aktîvîzm
aktîv bûn (lêker)(Binihêre:) aktîv
aktîv kirin (lêker)(Binihêre:) aktîv
aktîvbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) aktîv
aktîvbûyî (rengdêr) (Binihêre:) aktîv
aktîvî (navdêr, mê) çalakî, çelengî, zîrekî, fêrisî, çalakî, egîdî, mêrxasî, wêrekî, bistehî, pelewanî, qehremanî, aktîvîte, xebat, ked, kesp, emek, kar, mijûlahî.
Herwiha: aktîfî aktîfîtî aktîftî aktîvîtî aktîvtî.
ji: aktîv + -î
aktîvîst (navdêr) çalakvan, bizavkar, faîl, kesa/ê ku çalakiyên sivîl dike.
Herwiha: aktivist.
Têkildar: aktîvîzm.
ji wêjeyê: Di rastiyê da hukumê ”Xoybûnê“ di nav aktîvîstên tevgera kurdan da ne zêde pir bû..
ji: aktîv + -îst.
: aktîvîstane, aktîvîstî
aktîvîstane (rengdêr) bi awayekî aktîvîst.
ji: aktîvîst + -ane
aktîvîstî (navdêr, mê) rewşa aktîvîstbûnê.
ji: aktîvîst + -î
aktîvîte (navdêr, mê) bizav, xebat, çalakî, liv, lebat, hereket, kiryar, kar, kirin, ked, tevgerr, şol, şuxl.
Herwiha: aktîvîtet, aktîvîtêt.
Têkildar: aktîvîst, aktîvîzm.
ji: aktîv + -îte
aktîvîzm (navdêr, mê) çalakvanî, bizav, çalakvanî, xebat, ked, kesp, keftûleft, çalakî.
Têkildar: aktîvîst.
ji: aktîv + -îzm
aktîvkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye aktîv kirin
aktîvkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) aktîv
aktor (navdêr) fail, kirar, çalakvan, xebatkar, beşdar, şanogerr, lîstikvanên filman.
Têkildar: aktrîs.
ji: Bi rêya inglîzî actor yan frensî acteur ji latînî actor ji actus (çalakî, xebat, kar, kiryar) ji agere (kirin).
: aktorî aktorîtî aktortî
aktorî (navdêr, mê) rewşa aktorbûnê, niyarî, aktrîsî.
ji: aktor + -î
aktrîs (navdêr, mê) (jinên) şanovan, zarîker, aktor, lîstikvanên film û şanoyan.
ji wêjeyê: Hevpeyvînek ligel aktrîsta Kurd Niştî Stêrk.(Emine Onatli, Avestakurd.net, 9/2007).
ji: Ji frensî actress.
: aktrîsî aktrîsîtî aktrîstî
aktrîsî (navdêr, mê) rewşa aktrîsbûnê, aktorî.
ji: aktrîs + -î
aktrîst (navdêr, mê) şanoger, lîstikvan.
ji: aktr +-îst
aktûel (rengdêr) berdest, berbehs, rojîn, rojane, rojanî, tişta/ê ku ketiye rojevê, tişta/ê ku suhbet yan kar li ser tê kirin, nû, taze.
Herwiha: aktuel.
ji wêjeyê: Yek ji wan rastiyan jî ew e ku pirsa xurtkirina têkiliyên navbera perçeyan, wexta tevgerên çar perçeyan zeîf ketine ”aktueltir” bûye, yan jî rêxistinan xwestine tesîrên vê zeîfbûnê bi piştgiriya hin tevgerên din kêmtir bikin..
ji: dûr + -û- + dirêj.
Bikaranîn: Lêker: aktûel bûn, aktûel kirin. Navdêr: aktûelbûn, aktûelkirin Rengdêr: aktûelbûyî, aktûelkirî.
: aktûelî, aktûelîtî, aktûeltî
aktûel bûn (lêker)(Binihêre:) aktûel
aktûel kirin (lêker)(Binihêre:) aktûel
aktûelbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) aktûel
aktûelbûyî (rengdêr) (Binihêre:) aktûel
aktûelî (navdêr, mê) rewşa aktûelbûnê.
ji: aktûel +
aktûelkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye aktûel kirin
aktûelkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) aktûel
akû (navdêr, mê) pîl, baterî
akund (navdêr, nêr) yaqût, rubî, kanzayek req û bihagiran yê sorî tarî.
ji: jiari, hevreha kurmancî yaqût (bi rêya erebî) û pehlewî yakend..
: akundger akundgerî akundî
akunda şîn (navdêr, nêr) safîr, berşîn
akundî (navdêr, mê) rewşa akundbûnê.
ji: akund + -î
akupunktur (navdêr) Başkirina bi derzî.
ji wêjeyê: Akupunktura Çînê hatî bi pêşxistin dide nîşan ku mirov dewrek yê dîrokê, cihek yê dinyayê ji şiklê em zen dikî zêdetir xwediyê agahiyên anatomîk bûn. Akupunktur ancax zanîna sîstema tûreyên laş û bilavbûna elektirîka di laş de dikare were îcat kirin. Ji bo vê ji bilî zanîna cihê lebatan pêdivî li agahiyek bidetay ya der heqê sîstema tûreyên di laş de jî heye..
Herwiha: akupunktûr
akustîk (navdêr, mê) olandayîn, belavbûna deng.
ji: akustî +-k
akûstîk (navdêr, mê) dengvedanî.
ji: akûstî +-k
akin nêzikî hev, weke hev, nas, mirovê kesekê
mîna
akam consequence; (encam) result; (biryar) decision
akkurat kîp
akrobat canbaz
aktion bizav
pêrabûn
aktiv çalak
çalakdar
çeleng
ektîv
jîr
xebatkar
zîrek
aktivität bizav
çalakî
akzent teqîl
akzeptieren pejirandin
qebûl kirin
venasîn
akzeptiert werden pejirîn
ak wie
aks Achse
akvaryum Aquarium
akademî m. akade m., wendegeho berz, mektebo berz n.
akademîk rd. akademîk, akademîyên
akademîsyen m/n. akademîsyen, endamê akademîye n.
akam m. peynîye m.r berko n.r netîce n.
akasya m. bot. akasyêre, darakasya, akasya m.
akîmîlator fîz. akumulatore, aku, herekkomnayoxe m.
akinrî bûn lng. ca bîyene, cawar bîyene, bi ca bîyene
akinrî kirin lg. ca kerdene, cawar kerdene, bi ca kerdene
akinrîbûn m. cabîyayis, cawarbîyayis, bicabîyayis, caûwarbîyayis n.
akinrîkirin m. cakerdis, cawarkerdis, bicakerdis n.
akord m. muz. kok, akord, kort n.
akord kirin lg. kok kerdene, koknayene, akord kerdene
akordeon m. akordîyone, akordeone m.
akordîyon m. akordîyone, akordeone m.
akordker m/n. kokker, koknayox, akordker n.
akordkirî rd. kokkerde, kokin, akorcikerde, akordin, bikok, kokdar
rd. kokkerde, kokin, akorcikerde, akordin, bikok, kokdar
akordnekirî rd. bêkok, bêakord, koknêkerde, akordnêkerde, nêkokin
akredîtîf m. nama kredîyî, akredîtîfe m.
akrobasî m. canbazîye, canbazênî m.
akropol m. akropole m.
aksan m. fek, aksan n.
akselerograf m. akselerografe m.
akselerometre m. akselerometre m.
aksesuwar n. aksesuar n.
aksîyom m. aksîyom n.
aksîyon m. aksîyon, liv n.
akson m. ana. aksone m.
aktîf bûn lng. . livdar bîyene, feal bîyene, têzik bîyene, lebatkar bîyene, çîpik bîyene
aktîf kirin lg. livdar kerdene, feal kerdene, têzik kerdene, lebatkar kerdene, çîpik kerdene
aktîvîst rd. lebatkar, felîhsaz, aktivîst, lebatwan, lebatsaz, livsaz
aktor n. weyn, aktor, weynik n.
aktorî m. weynîye, aktorîye, weynênî, aktorênî, weynikîye m.
aktris m. weyne, aktrîse, weynike m.
aktuel rd. aktuel, rojî, ewroyî
aktuelîte m. rojane, aktualîte m.
m. aktualîte m.
akû m.fiz. akumulatore, aku, herekkomnayoxe m.
akumîlator m. fiz. akumulatore, aku, herekkomnayoxe m.
akupunktur m. akupunktur n.
akustîk rd. akustîk, vengwedayisên, nofên, gulbangên
akvaryum m. akvaryum n.r akvaryume m.
ak sipî, -ye; sîs, -e
akarsu kavşağı 1)gavar (n) 2)çatê royî, çatê robarî, çatê çemî
akarsu kıyısı qeraxê royî/robarî/çemî (n), kenareyê royî/robarî/çemî (n), verê royî/robarî/çemî (n), kobeyê royî/robarî/çemî (n)
akbaba kesexur, -e
akciğer pişike (m), qeseba sipîye (m)
akıl aqil (n)
akıllı biaqil, -e
akılsız bêaqil, -e
akım cereyan (n)
akın hêriş (n), gale (m), galim (n)
akın etmek hêriş kerdene, gala ... kerdene, galim kerdene, galime pira nayene
akit muqawele (n), kontrat (n)
akıtma (cıvıkça hamurdan yapılan bir tür tatlı) şilikî (m), nanê şolmazî (n), vizike (m)
akma (yıldız akması) b. kayma (yıldız kayması)
akmak (yıldız akmak) b. kaymak (yıldız kaymak)
akraba merdim, -e, wêret, -e, xisim, -e, aqreba (n, m) .
akrabalık merdimîye (m), wêretîye (m), xisimîye (m), aqrebayîye (m)
akrep dimpiştik (n), dimaşkil (n), aqreb (n)
akşam şan (n), êvar (n), mexreb (n)
akşam namazı nimajê şanî (n), nimajê mexrebî (n)
akşam öğünü cemê şanî (n)
akşam yemeği şamî (m)
akşamleyin şan de
aksesuar aksesuar (n)
aktarma neqlkerdiş (n), fekê ... ravatiş (n)
aktarmak neql kerdene, fekê ... ra vatene
aktif aktîf, -e
aktüel aktuel, -e
akam encam, dawî
akar reftar, tevger, akar, rabûn-û-rûniştin
akcento bêhtengî
akcepti pejirandin
qebûl kirin
akcidento qeza
bobelat
akordi li hev kirin
hevbîr bûn
hemfikir bûn
li hev hatin
akvo av