Encamên lêgerînê
şivan şîn, şîwen m
şîn, şîwen m
şive 1. zareba, zar, şêwe (awayê axaftinê) m 2. naz n 3. devok rz/m
1. zareba, zar, şêwe (awayê axaftinê) m 2. naz n 3. devok rz/m
şiveli 1. nazdar, nazenin 2. şêwedar rd
1. nazdar, nazenîn 2. şêwedar rd
şivesiz devokxerab (kesê ku devoka wi/wê ne xweş e, xerab e) rd
devokxerab (kesê ku devoka wî/wê ne xweş e, xerab e) rd
şiv çubuk.
m 1. çubuk (körpe dal) * şiva mêwê asma çubuğu 2. çubuk, değnek 3. çubuk (değnek biçiminde ince, uzun ve sert şey) * şiva hesinî demir çubuk 4. çelik (kök salmak amacıyla yere dikilen dal) 5. çubuk (sigara içmek için kullanılan uzun ağızlık) 6. sopa (sopayla yapılan vurma) 7. kamış (erkeklik organı, penis)
şiv (i) rd yoz (doğada olduğu gibi kalan, işlenmemiş)
şiv dan l/gh titlemek * hiriyê şiv bide yünü title
şiv danîn l/gh çeliklemek
şiv ji terî li hev dadigere ağaç yaşken eğilir
şiv kirin l/gh 1. çubuklamak 2. değneklemek, sopalamak * ê gundî misêwa kerê li pêşiya xwe şiv dikir köylü önündeki eşeğini habire değnekliyordu 3. aşılamak (ağaç için)
şiv li ber danîn hereklemek
şiva ga rabûn düvesimek
şiva mêwê bağ çubuğu
şiva muxurkirî ökse çubuğu
şiva nîr m gömüldürük
şivak m 1. pencere, küçük pencere 2. duvardaki dolap
şivan çoban.
nd/nt 1. çoban 2. rençberlerin sondakisine verilen ad
şivandilke zo/nd bir kuş
şivanetî m çobanlık
şivanî m 1. çobanlık 2. wj pastoral
şivanî kirin çobanlık etmek
şivankî çobanca, çobana yaraşır biçimde * şivankî av vexwar
şivanmijolk zo/m çobanaldatan kuşu
şivano ço û dar, bûkê pê û par herşeyin hayirlisi
şivanok (i) bot/m deve tabanı (Phlodentron)
şivanok (ii) zo/m saka kuşu
şivanrêk m çobanların kullandığı yol, bir tür patika
şivanşitexalik zo/m çobanaldatan (Caprimulgus europeus)
şivanşitexelînek zo/m çobanaldatan (Caprimulgus europeus)
şivanşitexelîng zo/m çobanaldatan (Caprimulgus europeus)
şivanşteklik zo/m çobanaldatan kuşu
şivantî m çobanlık
şivantî kirin çobanlık etmek
şivanxapînok zo/m çobanaldatan, keçisağan, dağ kırlangıcı (Caprimulgus europeus)
şivbadan m şafakleyin kesilen dikenli kuşburnu sürgünü ısıtılıp, bükülüp burarak yapılan dikenli halkanın tılsımlı sayılan ellerle (bu eller adaşı olmayan biridir) hasta veya yara bereli kimsenin üstünden üç defa (çıplatılarak) geçirme ve banyo yaptırma işlemi
şivdan m titleme
şivdanîn m çelikleme
şivdar (i) n asa, sopa
şivdar (ii) rd 1. çubuklu 2. değnekli, sopalı
şiverê patika, keçi yolu.
m patika, keçi yolu, yolak, izlek
şivfiroş nd/nt çubukçu (satan kimse)
şivî m iz
şivik m 1. çubuk (körpe dal) * şivika mêwê asma çubuğu 2. çubuk, değnek 3. çubuk (değnek biçiminde ince, uzun ve sert şey) * şivika hesinî demir çubuk 4. bızbız (dahol çubuğu) 5. parmak (bir tekerleğin merkezinden çemberine kadar uzanan çubukların her biri)
şivik (i) m ark
şivik kirin l/gh çubuklamak
şivika daholê bızbız
şivika hesab çetele
şivika mêwê bağ çubuğu
şivika şêtikan bağdadî, yapılarda kullanılan çıta
şivikkirin m çubuklama
şivîl bnr şivîle
şivîle m 1. iz 2. izlek, keçi yolu, patika, yolak
şivir zo/m geyik (Cervus elaphus)
şivira kedî rengeyiği.
zo/nd ren geyiği
şivîşk bot/m bir bitki
şivist m asma çubuğu
şivkirin m 1. çubuklama 2. değnekleme, sopalama 3. aşılama (ağaç için)
şivmehlî m tapan çubuğu
şivne m tapan
şivnîr m gömüldürük
şivşêt m bağdadî, yapılarda kullanılan çıta
şivşivî rd çubuklu, hatlı (kumaş vb. için)
şivşivok rd sıska
şivvan nd/nt çubukçu
şiv çiqekî darê yî nîvreq e û şivan pê pêz diajon; ço
(navdêr, mê) çîv, ço, darikê zirav(bi taybetî yê terr yê mirov pê heywanan diajo)Nêzîk, doqişk.
Bide ber: şev, şîv, şov.
ji: jiari, hevrehên din yên kurmancî çîv, ço, çiq, çeq, şivik, şivtan, kirmanşanî ço, farisî چوب (çûb), pehlewî çob. Lê herwiha dikare ji zimanekî samî jî be, bo nimûne jiarami ܫܒܛܐ (şevṭa), hevreha erebî سبط (sibṭ) û îbrî שבט (şibit, şivit). Heta eger şiv ji îranî be jî, hevwateya wê şivtan divê ji aramî be..
Bikaranîn: Lêker: şiv kirin, şiv danîn. Navdêr: şivkirin, şivdanîn Rengdêr: şivkirî.
: şivan, şivanî, şivanetî, şivantîtî, şivantî, şivik, şivk, şivtan, şivtanik, şivtank
şiv danîn (lêker)(Binihêre:) şiv
şiv kirin (lêker)(Binihêre:) şiv
şiv li xwe nexistin (biwêj) hewcedariya rexne û şiyarkirine nehiştin. kawi jineke wisa mikemel û tegihîştî ye ku tu car şive li xwe naxe.
şiv xistin qula mêşan (biwêj) fesadî kirin. rewş tevlihev kirin. ew mirovekîfesad e, kari wî şiv xistin qula mêşan e.
şiva koran li çavê (yekî) ketin (biwêj) ketin rewşek xerab. jixwe waye şiva koran li çavê wî ketiye. bi xwedê xwe şaş kiriye, tu karekî wî jî baş nameşe.
şivak (navdêr)(navdêr, mê) Ew paçê zirav û di şêweya ku li dora newqê wek kemerê tê girêdan
şivan kesê ku diçe ber pêz û wan diçêrîne; çovan *“şivanê jêhatî, pêz nade guran”
(navdêr) kesa/ê ku sereguhiya pezî yan terşî dike, kesa/ê ku pezî yan terşî dibe çerînê û çavdêriya wan dike, (mecazî) rêber, birêveber, pêşeng, pêşewa, serok.
Herwiha: şvan, mêşinvan.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: شڤان.
Bide ber: bêrîvan, dajo, gavan.
Bi zaravayên kurdî: hewramî: şiwane, kurmancî: şivan, soranî: şiwan, şuwan, zazakî: şiwane.
ji: hevreha soranî شوان (şiwan), kurdiya başûrî şiwan, şuwan, şahzênî/şêxbizinî şuwan, şowan, zazakî û hewramî şiwane, belûçî şipank, farisî چوبان (çûban) ku bi forma xwe ya kevntir شبان (şoban) bû, pehlewî şupan, şpan, avestayî fşupane- ji fşu- (pez) + pane- (-van, -parêz) ji Proto-hindûewropî peku- (pez) + pe- (payîn, parastin, -van) anku şivan: pezvan, pezparêz, bide ber gavan (gaparêz). Berevajî ku bi gelemperî tê bawerkirin, ne têkilî peyva şiv e. Herwiha ne têkilî shepherd ya inglîzî ya şibî peyva şivan e. Çoban ya azerî, teterî û tirkî, չոբան (çʿoban) ya ermenî, çopan ya tirkmenistanî, چوپان (çûpan) ya urdûyî, चूपान (çûpan) ya hindî, choʻpon ya ozbekî, cioban ya romanî, чобанин (čobanin) ya bulgarî, чо̀бан/ čòban ya zimanên balkanî, чабан (çaban) ya rûsî... ji zimanên îranî, bi taybetî ji farisî bi rêya osmanî hatine wergirtin. Ji formên wan diyar e ku ew ji farisî, ne ji zimanekê din yê îranî belav bûne. Ev diyardeyeka giştî ye: ji ber tesîra dîrokî ya zimanê farisî, peyvên îranî yên li dinyayê belav bûyî hema-hema bêistisna ji farisî ne, ne ji zimanên din yên îranî wek kurdî, belûçî, peştûyî, osetî...Ji Durxaneya Cellikanî:Ji bo ez agahdariyên jorîn ser temam bikim,dikanim van hevokan li vir bizêdînim:Min ji zû de kifş kiriye ku peyva şivan ji du kiteyan pêk tê. Yek wek cenabê nivîskarê jorîn jî dabaş kirî `şi`ye ê dî jî `van` e. Kiteye `şi` helbet `pez` û kevintirîn şêweya peyva `pez` a hind û ewropiyan e.Nêziktirîn şêweya derbirin û bilêvkirina wê avestî ye ku we `fşu` û `pan` e.Pan hê jî di kurdî de wek lêkerek heye ``payîn ez bênderê dipêm``,``ez pêz dipêm`` hwd.Peyva îngîlkî `shepherd` rastûrê bi peyva kurdî şivan ve gizdar e.şhepa peyvê şêweyek kevin ji sheep ango pez a îngîlkî ye. Ger em peyva perginda germankî binêrin hê baştir difêrisin. Germankî şivan Schafhirte ye ku schaf rastûrê pez e û hirte payvan û parêzvan e. Arîşeya hirte û herd ê jî heye lê ew ne meseleya me ye.Peyva kurdî hewş û hewşo jî helbet ji şi derketiye ku tê wateya hewika şiyan ango hewîngeha pêz e. Her wiha peyv Schwzy` ku navê welatê swîs e berahîn ji vê şi ya kurdî a neolîtîkê tê û wateya wê jî rasterast `hewşo` ye.
: bêşivan, bêşivanî, bêşivanetî, bêşivanîtî, bêşivantî, bişivan, bişivanetî, bişivanî, bişivanîtî, bişivantî, şivandar, şivandarî, şivandarîtî, şivandartî, şivanetî, şivanî, şivanîtî, şivantî
şivan bûn (lêker)(Binihêre:) şivan
şivan û çavanan horehor e, bi wan watrê dinya kor e (biwêj) hin kes hew dizanin ku ji bilî wan û karên wan tiştekî girîng nîn e. şivan û çavanan horehor e, ewaû watrê dinya kor e. gelek kes ji bilî xwe, zêde kesî nabînin.
şivan û gavanan li hev dan, golikvan cirm dan (biwêj) yên ku heza wan qels in, gelek caran ziyane dibinin û neheq jî tên nîşandan. ve gavi ev dinyaya wisa bedad e. şivan û gavanan li hev dan, golikvan cirm dan. şikir wa ye he w a xweş hû.
şivanatî (navdêr, mê) garanvanî.
ji: şivan +-atî
şivanberx (navdêr, nêr) (navdêr, mê) şivanê berxan, berxvan
şivandar (rengdêr) bibirêveber, bipêşeng, bipêşewa, biserok.
ji: şivan + -dar.
: şivandarî şivandarîtî şivandartî
şivandarî (navdêr, mê) rewşa şivandarbûnê.
ji: şivandar + -î
şivanetî (navdêr)(Binihêre:) şivanî
şivanî (navdêr) karê şivanan (navdêr, mê) karê şivanan: Şivanî ne asan e..
Herwiha: şivanetî, şivanîtî, şivantî, şiwanetî, şiwanî, şiwanîtî, şiwantî, şvanetî, şvanî, şvanîtî, şvantî, şwanetî, şwanî, şwanîtî, şwantî.
ji: şivan -î.
Bikaranîn: Lêker: şivanî kirin. Navdêr: şivanîkirin
şivanî kirin (lêker)(Binihêre:) şivanî
şivanîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şivanî kirin
şivanîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şivanî
şivanîtî (navdêr, mê) (Binihêre:) şivanî
şivankar (navdêr, nêr) (navdêr, mê) şivanê kar û karikan, karikvan
şivanok (navdêr, mê) çavreşok, pêcanik, xîlok, xîlolîk (Phlodentron).
ji: şivan +-ok
şivanrêk (navdêr)(navdêr, mê) şivarêk
şivantî (navdêr)(Binihêre:) şivanî
şivanxapînok xapxapok, vîzvîjik, çûçika tûtelanî, şivanşitexelîng, şivanşitexelînek, şivanşitexalik, çivîka xaphinok, çûka şivanan, helo, çûçika tîtelanî, ebabîl, kilkehelsîne
şivarêk (navdêr) rêya zirav û teng ku b granî ji alî bizina ve hatiye çêkirin.
ji: şivan+rêkHerwuha şivanrêk
şivdanîn (navdêr, mê) (Binihêre:) şiv
şivdar (rengdêr) bişiv, bişik, çovdar, bidar, destbişiv.
ji: şiv +-dar
şiver (navdêr, mê) şiv.
ji: şiv +-er
şiverê riya teng a ku tenê bi piyan tê de tê meşîn
(navdêr, mê) rêk, rêyên teng û biçûk ku mirov dikare pê ve bimeşe lê tirimpêl pê ve na-ajon, rê, bor.
Herwiha: şivare.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: شڤه‌ڕێ.
ji: Herwiha şivare, hevreha ermenî շաւիղ (şevił/şewiẍ: rê), herdu jiarami שבילא (şibîl) ku ji rehê שבל (ş-b-l-: birin, ajotin) e û hevreha îbrî שביל (şivîl: rêk, şiverê) ye. Ji heman rehî bi rêya erebî: sebîl, selsebîl. Guherîna L bi R di zimanên îranî de diyardeyeka berbelav e lê di peyva şiverê de dikare ji ber etîmolojiya gelêrî jî be: forma tewandî şiverê taliyê cihê forma netewandî şiverê girtiye bi texmîna ku -rê ya wê ji rê ya kurdî be. Ji ber ku şiv jî di kurdî de darê zirav e, peyva şiverê tenê bi maneya rêyên teng û zirav hatiye bikaranîn..
ji wêjeyê: di dengê wê de awaza xezalandi şiverêyan de sê zînên bi kum û koloz.
ji wêjeyê: Emîne, pişta wê li şiverê û fîstana wê ya şîn lê, li wê disekinî jêder
şiverêk (navdêr, mê) çexer, patîka, rêk, pêleng, rêşivan, şoprê, xaçerêk, şifîle, şivanrêk, şiverê, şivîl, şivîle
şivik (navdêr, mê) şivist, şivtan, şivên zirav û nazik, terrik, darik, gilç, hûrik, êzing, pej, hejik, çeq, çeqik, çiqil, çiqilk, tirrik, şiv.
Herwiha: şivk.
ji: şiv + -ik.
Bikaranîn: Lêker: şivik kirin. Navdêr: şivikkirin Rengdêr: şivikkirî
şivik kirin (lêker)(Binihêre:) şivik
şivikkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şivik kirin
şivikkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şivik
şivîl (navdêr, mê) çexer, patîka, rêk, pêleng, rêşivan, şoprê, xaçerêk, şifîle, şivanrêk, şiverêk, şiverêe, şiverê, şivîle, rê
şivîle (navdêr, mê) çexer, patîka, rêk, pêleng, rêşivan, şoprê, xaçerêk, şifîle, şivanrêk, şiverêk, şiverê, şivîl
şivir cureyekî sewalên çarpê yên çolê ye; ask şivî xêza çikeçik
(navdêr, mê) pezkûvî, gakûvî, askên gir, mamizên gir, xezalên gir.
Bikaranîn: kurmanciya Behdînan.
ji: Ihtimalen jitirki yan zimanekî din yê tirkîkî, ji tirkiya kevn sıgın, bi tirkî û azerî sığın (pezkûvî) û sığır (gareş, ga, manga)
şivîşiviyî tiştê ku tê de xêzên çikeçik hene
şivîşk (navdêr, mê) guman, şik, şibhe, Cûreyek giya je bû reng kirini meşk û çerm tê bikaranîn. Navê zanistî: Spartium junceum.
ji wêjeyê: -Hikûmeta Tirk ji mêjve şivîşkan ji me dike. Heya em bikarin bê tirs bixebitin û xebata xwe ji çavên neyar veşêrin, divê ji rûve em xwe ji aliyê hikûmetê bidin xuya kirin. Min divê çend têlgirafan bidim Anqerê ku: “Leşkerê Şêx Seîd nîzîkî me dibe , ji bo em bikarin xwe li pêş wî bigirin û nehêlin şûreş bigehê erdê me, em hêvî dikin ji bo çê kirina alayiyên milîsan di nava welêt de desturê bidin”. Ji ber ku leşkerê wan hindike wê destûra me bidin. Hîngê em dê bikarin bê tirs peyayên xwe di qezayên Kexte û Pêtirgeyê de bicivînin. Heye ku hikûmet him çek û posat jî bide me. çi gava Şêx Seîd Sêwerek sitand, em jî dê rabin. Ez bawerim ku holê em bikarin bi kêrî xwe û welêt bûn û ji bin destê Tirkan derkevin.
şivist (navdêr, mê) şivik, şivên zirav û nazik, terrik, darik, gilç, hûrik, êzing, pej, hejik, çeq, çeqik, çiqil, çiqilk, tirrik, şivtan, kelem.
ji wêjeyê: Li hêla Mêrdîn jî hejik û qirşik bi heman wateyê bi kartînin Kek Мehmet Yıldız, ji bil hejik û qirşik peyva şivist jî tê bikaranîn ku şaxê mêwê tirî yên hişkbûyî ye ji bo şewatê.
şivkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şiv kirin
şivkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şiv
şivtan (navdêr, mê) şiv, çov, çîv, darê zirav û terr, ço.
Herwiha: şiftan.
ji: jiarami ܫܒܛܐ (şevṭa), hevreha erebî سبط (sibṭ) û îbrî שבט (şibit, şivit) yan jî jiari, hevrehên din yên kurmancî çîv, ço, çiq, çeq, şiv, şivik, kirmanşanî ço, farisî چوب (çûb) û چوگان (çevgan), pehlewî çob û çovegan. Bo guherîna ç/ş bide ber şivan ya kurdî û چوبان (çûban: şivan) ya farisî.
şivan shepherd
(n.) participation, association
m. (obl. şivên) shepherd
şivantî f. shepherding.
şivantî kirin v.t. to shepherd, to be a sheep herder
v.t. to shepherd, to be a sheep herder
şivên see: şivan
şiverê path, pathway
şivir m. mountain goat
şiv ankleben
Ast
aufkleben
Grashalm
Rute
Stock
Zweig
şivan Hirte
Schäfer
şiverê Fußweg
Pfad
Spur
şivîl Gleis
şivqelin Kalian
persische Wasserpfeife
Wassertabakspfeife