Encamên lêgerînê
şer şer, xerabîm
şer,ri şer, xerabî m ine lânet qeda lê bikeve
şerait (piraniya şert) şeraît n
(piraniya şert) şeraît n
şeran şir'en h
şerare çirisk, çîk m
çirîsk, çîk m
şerbet 1. doşav, şerbet (vexurika ku ava mêwe û ya bi şekir têkil hev bûye) 2. şerbet (vexurika bi şekir ku ji ber sedemên cur bi cur ji mêvanan re tê pêşkêşkirin) 3. avzibil, avqesar, avrêx, şerbet (di avê de pişaftina hin madeyan) *gübre şerbeti şerbeta zibil m
1. doşav, şerbet (vexurika ku ava mêwe û ya bi şekir têkil hev bûye) 2. şerbet (vexurika bi şekir ku ji ber sedemên cur bi cur ji mêvanan re tê pêşkêşkirin) 3. avzibil, avqesar, avrêx, şerbet (di avê de pişaftina hin madeyan) * gübre şerbeti şerbeta zibilm
şerbet gibi (ji bo hewayê) xweş, nerm
(ji bo hewayê) xweş, nerm
şerbetçi 1. şerbetkar nd/nt 2. şerbetfıroş nd/nt 3. şerbetfiroş (cihê ku şerbet lê tê fırotan) m
otu leblebû (Humulus lupulus) bot/m
1. şerbetkar nd/nt 2. şerbetfiroş nd/nt 3. şerbetfiroş (cihê ku şerbet lê tê firotan) m
şerbetçi otu leblebû (Humulus lupulus) bot/m
şerbetçilik 1. şerbetkarî 2. şerbetfiroşî m
1. şerbetkarî 2. şerbetfiroşî m
şerbetleme 1. avsûnkirin, şerbetxwarin, devgirêdan 2. avzibilkirin, avqesarkinn, avrêxkirin m
1. avsûnkirin, şerbetxwarin, devgirêdan 2. avzibilkirin, avqesarkirin, avrêxkirin m
şerbetlemek 1. avsûn kirin l/gh, şerbet xwarin l/gh, dev girê dan l/bw (ji bo pêvenedanan mar û ajelên wisa) 2. avzibil kirin, avqesar kirin, avrêx kirin (bi taybetî ava qesarê ango rêxa biharê di avê de dipişêvin û ava wê berî ser riwekan didin) l/gh
1. avsûn kirin l/gh, şerbet xwarin l/gh, dev girê dan l/bw (ji bo pêvenedanan mar û ajelên wisa) 2. avzibil kirin, avqesar kirin, avrêx kirin (bi taybetî ava qesarê ango rêxa biharê di avê de dipişêvin û ava wê berî ser riwekan didin) l/gh
şerbetlenmek 1. hatin avsûnkirin, hatin devgirêdan 2. hatin avzibilkirin, hatin avqesarkirin, hatin avrêxkirin l/tb
1. hatin avsûnkirin, hatin devgirêdan 2. hatin avzibilkirin, hatin avqesarkirin, hatin avrêxkirin l/tb
şerbetli 1. bişerbet 2. avsûnkirî, şerbetxwarî (ji bo kesê ku mar û tiştên wisa bi wan vedide jî tiştek bi wan nabe) 3. nepak (kese ku nepakî ji xwe re kiriye xûy û adet) (mec) 4. hînbûyî (ew kesê ku hînî nepakîkirinê bûye) (mec) rd
1. bişerbet 2. avsûnkirî, şerbetxwarî (ji bo kesê ku mar û tiştên wisa bi wan vedide jî tiştek bi wan nabe) 3. nepak (kesê ku nepakî ji xwe re kiriye xûy û adet) (mec) 4. hînbûyî (ew kesê ku hînî nepakîkirinê bûye) (mec) rd
şerbetlik 1. şerbete (ew tiştê ku bi kêrî şerbetçêkirinê tê an jî, ji bo şerbetê hatiye veqetandin) nd
ê şerbetê (ew tiştê ku bi kêrî şerbetçêkirinê tê an jî, ji bo şerbetê hatiye veqetandin) nd
şerbetsiz 1. bêşerbet 2. neavsûnkirî, şerbetnexwarî 3. avzibilnekirî, avqesarnekirî, avrêxnekirî (ew riweka ku şerbet nedanê) rd
1. bêşerbet 2. neavsûnkirî, şerbetnexwarî 3. avzibilnekirî, avqesarnekirî, avrêxnekirî (ew riweka ku şerbet nedanê) rd
şerç zotik, tizik m
zotik, tizik m
şeref 1. rûmet, firazwerî, şeref 2. şeref (nav û dengê ku bi fazîlet û bi egîdiyê hatiye stendin) m
1. rûmet, firazwerî, şeref 2. şeref (nav û dengê ku bi fazîlet û bi egîdiyê hatiye stendin)m
şeref kıtası qiteya merasîmê lşk
qiteya merasîmê lşk
şeref konuğu (veya şeref misafiri) mêvanê rûmetiyê
şeref konuğu (veya şeref misafiri) mêvanê rûmetiyê, mêhvanê qedirbilind
şeref locası locaya rûmetiyê (locaya taybet ku li cihê wekî tiyatro û sînemayê ji mêvanê rûmetiyê re hatiye cihêkirin)
şeref salonu salona şerefe
şeref sözü sozê namûsê, sozê şerefe
şeref tribünü silavgeh
şeref üyesi bnr onur üyesi
şeref vermek şeref dan (yekî), rûmet dan (yekî), şerefyar kirin
şeref yeri cihê mêvanê rûmetê e (veya şerefinize) ji şerefa te (an jî, ji şerefa we) re, badenoş, noşî canê te (an jî we) be
şerefe (I) noşîcan be, noşenoş, bi saxiya dê û bavan (ji bo gava ku alkol tê vexwarin) h (II) şerefe, qatke (cihê ku li ser minareye bang lê tê dayîn) m
(II)
(I)
şerefine içmek ji şerefa (yekî) re vexwarin (ji bo pîrozkirina kes an tiştekî vexwarina alkolê)
şerefini lekelemek leke anîn ser şerefa (yekî)
şereflendirme firazwerkirin, şerefyarkirin, rûmetdarkirin m
firazwerkirin, şerefyarkirin, rûmetdarkirin m
şereflendirmek firazwer kirin, şerefyar kirin rûmetdar kirin l/gh
firazwer kirin, şerefyar kirin, rûmetdar kirin l/gh
şereflenme firazwerbûn, şerefyarbûn, rûmetdarbûn m
şereflenmek firazwer bûn, şerefyar bun, rûmetdar bûn l/ngh
firazwer bûn, şerefyar bûn, rûmetdar bûn l/ngh
şerefli 1. firazwer, şerefyar, rûmetdar, bışeref, şerefdar, şerefnak, birûmet 2. şerefyar, rûmetdar (tiştê ku şerefe dide) 3. ava, şên rd
1. firazwer, şerefyar, rûmetdar, bişeref, şerefdar, şerefnak, birûmet 2. şerefyar, rûmetdar (tiştê ku şerefê dide) 3. ava, şên rd
şerefsiz bêşeref, bêrumet rd
bêşeref, bêrumet rd
şerefsizlik bêfiraz, bêşerefî, bêrumetî m
bêfiraz, bêşerefî, bêrumetî m
şerefyap şerefyar rd
şerefyarrd
şerefyap olmak şerefyar bûn
şerefyar bûn
şergil belakir rd
belakir rd
şerh 1. jihevkirin, vekirin, şerh 2. rave, şîrove, şerh (ji bo şîrovekirina vegotin an jî pirtûkekê) 3. şerh (pirtûka ku ji bo mebesta şîrovekirina tiştekî hatiye nivîsandin) 4. şîrove (vegotina zelal û bikitekit) (mec) m
1. jihevkirin, vekirin, şerh 2. rave, şîrove, şerh (ji bo şîrovekirina vegotin an jî pirtûkekê) 3. şerh (pirtûka ku ji bo mebesta şîrovekirina tiştekî hatiye nivîsandin) 4. şîrove (vegotina zelal û bikitekit) (mec)m
şerh etmek şerh kirin, şîrove kirin
şerh kirin, şîrove kirin
şerha 1. zûl, şêrt, zolak, parçe 2. birin, kul m
1. zûl, şêrt, zolak, parçe 2. birîn, kul m
şeri şer'î rd
şeri mahkeme dadgeha olkî
şeriat şerîet m
şerîetm
şeriatçı şerietxwaz, şerietparêz nd/rd
şerîetxwaz, şerîetparêz nd/rd
şeriatçılık şerîetxwazi, şerietparêzî m
şerîetxwazî, şerîetparêzî m
şeriatın kestiği parmak acımaz pêçiya ku şe'r (an jî şerîet) jê bike xwîn jê nayê
pêçiya ku şe’r (an jî şerîet) jê bike xwîn jê nayê
şerif (I) 1. pîroz, şerefyar 2. torin, paknîjad, esilzade rd (II) şerif (li Brîtanyayê birêveberê ku li herêma xwe kral dinimîne) n 2. şerif (li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê rêveberê ku bi hilbijartinê tê ser kar û ku rayeya wî ya hiqûqî sînorkirî ye) n
şerif (i) 1. pîroz, şerefyar 2. torin, paknîjad, esilzade rd
şerif (ii) şerîf (li Brîtanyayê birêveberê ku li herêma xwe kral dinimîne) n 2. şerîf (li Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê rêveberê ku bi hilbijartinê tê ser kar û ku rayeya wî ya hiqûqî sînorkirî ye) n
şerik hevpar, pişkdar, pardar, şirîk nd/nt
hevpar, pişkdar, pardar, şirîk nd/nt
şerine lanet qeda lê bikeve
şerir şerûd, garîs, caris nd/nt
şerûd, garîs, caris nd/nt
şerirlik şerûdî, garisî, carisi m
şerûdî, garîsî, carisî m
şerit 1. bendik, qeytan (ev ji bo zûlên caw û qumaş tê gotin) *ipek şerit bendikê hevrîşim m 2. kersax, kordon *deniz şeridi kersaxa deryayê m 3. şerit, şirît, şelît *daktilo şeridi şerîta dektîloyê m 4. şerit *sol şerit geçişe ayrılmış şirita çepê ji çûnfj re hatiye veqetandin m 5. kurmikê pehnik, tenya zo/m
1. bendik, qeytan (ev ji bo zûlên caw û qumaş tê gotin) * ipek şerit bendikê hevrîşimm 2. kersax, kordon * deniz şeridi kersaxa deryayêm 3. şerît, şirît, şelît * daktilo şeridi şerîta dektîloyêm 4. şerît * sol şerit geçişe ayrılmış şirîta çepê ji çûnê re hatiye veqetandinm 5. kurmikê pehnik, tenya zo/m
şerit metre mezro m
mezro m
şeritgiller famîleya kurmikên pehn zo/nd
famîleya kurmikên pehn zo/nd
şeritlemek bi qeytan ve kirin, bi bendik ve kirin l/bw
bi qeytan ve kirin, bi bendik ve kirin l/bw
şeritli 1. bibendik, biqeytan 2. bişerit rd
1. bibendik, biqeytan 2. bişerît rd
şeritsiz 1. bêbendik, bêqeytan 2. bêşerit rd
1. bêbendik, bêqeytan 2. bêşerît rd
şer’an şir’en h
şer’i şer’îrd
şer’i mahkeme dadgeha olkî
şer harp, kavga, savaş.
n 1. savaş 2. savaş (uğraşma, kavga) 3. savaş (hayvanların birbirleriyle yaptıkları mücadele) * şerê hiloyan kartalların savaşı 4. savaş (bir şeyi ortadan kaldırmak, yok etmek içir girişilen mücadele) 5. çatışma 6. kavga, dövüş
şer (i) m şer, kötülük
şer danîn l/gh savaşmak, şavaş vermek
şavaş vermek, savaşmak
şer derxistin 1) savaş çıkarmak 2) kavga çıkarmak
şer dest pê kirin savaş başlamak, silâh patlatmak
şer ekî xweş çêbûn (an jî qewimîn) pantomima kopmak
şer ekî zor kızıl kıyamet
şer germ (an jî xweş) bûn savaş kızışmak, savaş şiddetlenmek
şer germ bûn l/bw savaş kızışmak, savaş şiddetlenmek
şer geş bûn l/bw savaş şiddetlenmek
savaş kızışmak, savaş şiddetlenmek
şer gewz bûn l/bw savaş şiddetlenmek
savaş şiddetlenmek
şer hate devê derê me kavga bizim yorganın başına imiş
şer îlan kirin savaş ilân etmek
şer ji betaliyê çêtir e savaş boş durmaktan yeğdir
şer ji meydanê bikeve gur û rovî tewr û bazan didin xwe meydanı boş bulmak
şer kirin kavga etmek.
l/gh 1. savaşmak, cenkleşmek 2. vuruşmak 3. kavga etmek 4. uğraşmak, mücadele etmek
1) savaş etmek, savaşmak, harp etmek 2) kavga etmek, dövüşmek 3) çatışmak
şer lê qewiwîn başına bir hâl gelmek
şer qewimîn çıngar kopmak
şer rabûn l/ngh savaş çıkmak
savaş çıkmak, şavaş kopmak
şer rawestandin l/gh ateşkes yapmak, bırakışmak
şer û pevçûn 1) savaş, çatışma 2) kavga dövüş
şer û pevçûn çêkirin maraza çıkarmak
şer û pevçûn derxistin kavga çıkarmak
şer û qal 1) savaş, harp 2) kavga dövüş
şer û qiyamet mahşer günü gibi
şer vekirin savaş açmak
şer xweş bûn savaş kızışmak, savaş şiddetlenmek
şer xweş e li şûvê ne li bênderê asıl olan zordan kaçmamaktır, anlamında bir deyim
şerab m şarap
şerabfiroş nd/nt 1. şarapçı (şarap satan) 2. şarapçı (şarap satılan yer)
şerabfiroşî m şarapçılık
şerabî nd 1. şarabî, şarap rengi 2. rd şarabî, şarap rengi (bu renkten olan)
şerabker nd/nt şarapçı (şarap imal eden)
şerabkerî m şarapçılık
şerabok bot/m yabanî yulaf
şerabperest nd/nt şarapçı, şarap düşkünü
şerabperestî m şarapçılık, şarap düşkünlüğü
şerabxane m şaraphane
şerabxur rd şarapçı (çok şarap içen, şaraba düşkün kimse)
şerabxurî m şarapçılık (şarap düşkünlüğü)
şerafe m alınlık (kadınların alınlarına taktıkları süs eşyası)
şeraît n şerait (şartın çoğulu)
şerampol m şarampol
şeran m inkâr, yadsıma
şerandek rd inkârcı, münkir
şerandekî m inkârcılık
şerandî (i) rd inkâr edilmiş
şerandî (ii) rd pişkin (testi, çömlek, tuğla vb. için)
şerandin (i) m inkâr etme, yadsıma
l/gh inkâr etmek, yadsımak
şerandin (ii) m pişirme (ısı etkisiyle belli bir kullanıma elverişli duruma getirme)
l/gh pişirmek (ısı etkisiyle belli bir kullanıma elverişli duruma getirmek) * cêr şerandin testi pişirmek
şeranî mzk/m savaş makamı
şerapnel m şarapnel
şerar rd/nt 1. savaşkan, savaşçı 2. vuruşkan
şeraret m ısrar
şerarî m 1. savaşkanlık 2. vuruşkanlık
şerawe nd/nt hafiye
şerawetî m hafiyelik
şeraweyî m hafiyelik
şerax rd/nt savaşkan, savaşçı
şeraxî m savaşkanlık, savaşçılık
şerb m şarbon
şerbaz nd/nt savaşçı
şerbazî m savaşçılık
şerbê m verem
şerbet m 1. şerbet (meyve suyu ile şekerli su karıştırılarak yapılan içecek) 2. şerbet ( belli olaylar sebebiyle konuklara sunulan şekerli içecek) 3. şerbet merasimi 4. şerbet (bazı maddelerin suda eritilişi) * şerbeta ziblê gübre şerbeti * şerbeta kilsê kireç şerbeti 5. badana
şerbet kirin l/gh badanalamak
badana etmek
şerbet xwarin l/gh şerbetlemek (yılan vb. hayvanların sokmaması veya soktuğunda zehirinin etkisiz olması için avsunlanmak)
şerbeta distaniyan loğusa şerbeti
şerbeta kilsê nd kireç sütü
şerbetdarî m şerbetçilik
şerbetfiroş nd/nt 1. şerbetçi, şerbet satan 2. m şerbetçi (şerbet satılan yer)
şerbetkar nd/nt şerbetçi
şerbetkarî m şerbetçilik
şerbetkirî rd badanalı (badanalanmış olan)
şerbetkirin m badanalama
şerbetnekirî rd badanasız
şerbetnexwarî rd şerbetsiz (yılan vb. hayvanların sokmasına karşı şerbetli olmayan)
şerbetxwarî rd şerbetli (yılan vb. hayvanların sokmasından zarar görmeyen)
şerbetxwarin m şerbetleme (yılan vb. hayvanların sokmaması veya soktuğunda zehirinin etkisiz olması için avsunlanma)
şerbik n kumkuma (küçük testi)
şerbik (ii) nd Yezidilikte sadaka toplama zamanı
şerbikê ronahiyê testinin gelin tarafından kırılması olayı
şerbikê şewibî suyunu soğutmayan kumkuma
şerbikfiroş nd/nt kumkumacı (satan kimse)
şerbilandî rd dolanık, dolanmış olan
şerbilandin m dolandırma (dolaştırma)
l/gh dolandırmak (dolaştırmak)
şerbilîn m dolandırılma (dolaştırılma)
l/ngh dolandırılmak (dolaştırılmak)
şerbot zo/n kefal (Mugil cephalus)
şerdanîn m savaşma, şavaş verme
şerdar nd/nt savaşçı
şerdarî m savaşçılık
şerde terbiye, adab.
m 1. eğitim, terbiye (belli bir konuda, bir bilgi ve bilim dalında yetiştirme ve geliştirme, eğitme işi) 2. eğitim, terbiye (çocukların ve gençlerin toplum yaşayışında yerlerini almaları için gerekli bilgi, beceri ve anlayışları elde etmelerine, kişiliklerini geliştirmelerine yardım etme) 3. adap 4. rd terbiyeli, edip
şerde bûn l/gh eğitilmek, terbiye olmak, terbiye edilmek
şerde kirin l/gh eğitmek, terbiye etmek
şerdebûn m eğitilme, terbiye olma, terbiye edilme
şerdebûyî rd eğitimli, terbiyeli
şerdebûyîn m eğitiliş, terbiye oluş, terbiye ediliş
şerdef nd/rd yatıştırıcı (barıştırıcı insan tipi)
şerdeker nd/nt eğitici, terbiyeci
şerdekerî m eğiticilik, terbiyecilik
şerdekirî rd eğitimli, terbiyeli
şerdekirîbûn m eğitimlilik, terbiyelilik
şerdekirin m eğitme, terbiye etme
şerdewer rd akîl, akıllı
şerdewerî m akîllik, akıllılık
şerê (yekî) kirin (biriyle) mücadele etmek, (birine) karşı mücadele etmek
şerê çekdarî silâhlı mücadele, sıcak savaş
şerê derûnî nd sinir harbi
sinir harbi
şerê deshilatê 1) iktidar savaşı 2) iktidar kavgası (post kavgası)
şerê dîkan horoz dövüşü
horoz dövüşü
şerê felatê (an jî xelasiyê) kurtuluş savaşı
şerê gerîla gerilla savaşı
şerê germ sıcak savaş (veya harp)
şerê hatin û nehatinê dönüşü belli olmayan savaş, ölme ihtimali olan savaş
şerê hev kirin (birbiriyle) kavga etmek, mücadele etmek
şerê hevhêrskirinê (an jî hevqarandinê) sinir harbi
şerê hundirîn nd iç savaş, iç harp
iç savaş, iç harp
şerê jiyanê 1) yaşam savaşı 2) yaşama çabası veya uğraşısı
şerê koran (an jî kiwîran) kör dövüşü
şerê li ser qulûskan sp horoz dövüşü
şerê man û nemanê ölüm kalım savaşı (veya meselesi)
şerê menfeatê çıkar kavgası, yorgan kavgası
şerê meydanê meydan savaşı (veya muharebesi)
şerê mezinatiyê post kavgası
şerê mirin û xelasê ölü kalım savaşı (veya meselesi)
şerê mitriban çingene kavgası
şerê navxweyî nd iç savaş
iç savaş, iç harp
şerê pevşêwrî danışıklı dövüş
şerê post post kavgası
şerê rizgariyê (felatê an jî xelasiyê) kurtuluş savaşı
şerê sar soğuk savaş (veya harb)
şerê xapînî nd danışıklı dövüş
danışıklı dövüş
şerê xelasiyê kurtuluş savaşı
şerê xwe kirin kendini savunmak
şerecûn m hiciv, yergi
şerecûnî m bir tür hiciv
şeredevî m ağız kavgası, dırlaşma, dilleşme
şeredevî kirin m dırlaşma, dilleşme
l/gh dırlaşmak, dilleşmek
şeref m 1. şeref, onur 2. şeref (erdem, gözü peklik ve yetenekle kazanılmış iyi şöhret)
şeref dan (yekî) (birine) şeref vermek
şeref û hesyet şeref ve hasiyet, izzetinefis
şerefa (yekî) bar nedan onuruna yedirememek
şerefa (yekî) şikandin onurunu ayaklar altına almak
şerefdar rd şerefli, müşerref
şerefe m şerefe * şerefeya minareyê minarenin şerefesi
şerefmend rd şerefli, onurlu, müşerref
şerefmend bûn müşerref olmak
şerefmendî m şereflilik, onurluluk
şerefnak rd şerefli, onurlu, müşerref
şerefnak bûn l/ngh onurlanmak, müşerref olmak
şerefnak kirin l/gh onurlandırmak
şerefnakbûn m onurlanma, müşerref olma
şerefnakbûyîn m onurlanış, müşerref oluş
şerefnakî m 1. şereflilik, onurluluk 2. şereflenme, onurlanma
şerefnakkirin m onurlandırma
şerefyar rd 1. şerefli, onurlu, müşerref 2. şerefli (onur veren, şeref veren)
şerefyar bûn l/ngh şereflenmek, onurlanmak, müşeref olmak
şerefyar kirin l/gh şereflendirmek, onurlandırmak
şerefyarbûn m şereflenme, onurlanma, müşeref olma
şerefyarbûyîn m şerefleniş, onurlanış, müşeref oluş
şerefyarî m 1. şereflilik, onurluluk 2. şereflenme, onurlanma
şerefyarî bûn l/ngh şereflenmek, onurlanmak
şerefyarî kirin l/gh şereflendirmek, onurlandırmak
şerefyarkirin m şereflendirme, onurlandırma
şerenîx m mesel
şereşir m şırlama
şerevanî nd/nt savaşçı, cengâver
savaşçılık, cengâverlik
şerevanîtî m savaşçılık
şerfiroş nd/nt savaş çığırtkanı
şerfiroşî m savaş çığırtkanlığı
şergeh m savaş alanı, savaş meydanı
şerh 1. şerh, yorum, açımlama 2. şerh (bir şeyi açıklamak amlacıyla yazılmış kitap)
şerh kirin l/gh şerhetmek, yorumlamak, açımlamak
şerh etmek
şerhez nd/nt savaş yanlısı, savaş çığırtkanı
şerhezî m savaş yanlılığı, savaş çığırtkanlığı
şerhkirin m şerhetme, yorumlama, açımlama
şerî rd harbi (savaşla ilgili)
şerîd bnr şerît (II)
şeridandî (i) rd ardak, ardaklanmış olan
şeridandî (ii) rd sıyrık
şeridandî (iii) rd dizili (yan yana veya üst üste sıralı)
şeridandin (i) m ardaklama
l/gh ardaklamak
şeridandin (ii) m sıyırma (silerek üzerinde veya içinde hiçbir şey bırakmama)
l/gh sıyırmak (silerek üzerinde veya içinde hiçbir şey bırakmamak) * pelên darê tevde şeridandine ağacın yapraklarını hep sıyırmışlar
şeridandin (iii) m dizme (yan yana veya üst üste sıralama)
l/gh dizmek (yan yana veya üst üste sıralamak)
şeridî rd ardak (içten çürümeye yüz tutmuş ağaç)
şeridîn (i) m ardaklanma
l/ngh ardaklanmak
şeridîn (ii) m sıyrılma
l/ngh sıyrılmak
şeridîn (iii) m dizilme
l/ngh dizilmek
şerîet m şeriat
şerîetmedar nd/nt şeriatçı
şerîetmedarî m şeriatçılık
şerîetparêz nd/rd şeriatçı, şeriat savunucusu
şerîetparêzî m şeriatçılık, şeriat savunuculuğu
şerîetxwaz nd/rd şeriatçı, şeriat yanlısı
şerîetxwazî m şeriatçılık, şeriat yanlılığı
şerîf n şerif * şerîfê qesabeyê kasabanın şerifi
m şeriflik
şerih m içinde kemik olmayan et parçası
şerikandî (i) rd 1. darmadağın 2. sinik, yılgın
şerikandin (i) m 1. dağıtma 2. sindirme, yıldırma
l/gh 1. dağıtmak 2. sindirmek, yıldırmak
şerîn (i) m inkâr edilme, yadsınma
l/ngh inkâr edilmek, yadsınmak
şerîn (ii) l/ngh şırlama
l/ngh şırlamak
şerîn (iii) l/ngh pişme (ısıtma sonucu belirli bir kullanıma uygu duruma gelme)
l/ngh pişmek (ısıtma sonucu belirli bir kullanıma uygu duruma gelmek) *acûr şeriyaye tuğla pişmiş
şeriqandin (ii) m ardaklama, kavurma (iyi gelişmemesine, cılız ve zayıf kalmasına neden olma)
l/gh ardaklamak, kavurmak (iyi gelişmemesine, cılız ve zayıf kalmasına neden olmak)
rd ardak, kavruk (iyi gelişmemiş, cılız ve zayıf kalmış olan)
şeriqandin (iii) m uykusunu bölme
l/gh uykusunu bölmek
rd uykusunu bölünmüş kimse
şeriqîn (i) m 1. dağılma 2. sindirilme, yıldırılma
l/ngh 1. dağılmak 2. sindirilmek, yıldırılmak
şeriqîn (ii) m ardaklama, kavurma (iyi gelişmeme, cılız ve zayıf kalma)
l/ngh ardaklamak, kavurmak (iyi gelişmemek, cılız ve zayıf kalmak)
şeriqîn (iii) m uykusu bölünme
l/ngh uykusu bölünmek
şerit m çadır dikmelerini kazıklara bağlar araç
şerît m 1. şerit (herhangi bir maddenin dar, düz, ince ve uzun parçası) * şerîta dektîloyê daktilo şeridi 2. şerît (bir kara yolunda trafik çizgileri ile ayrılmış bölümlerden her biri) * şerîta çepê ji çûnê re hatiye veqetandin sol şerit geçişe ayrılmış 3. bant (ses alma cihazlarında kullanılan şerit
şerît (i) m 1. dizi (bir iplik veya tel üzerine dizilmiş şey) 2. ilmik
şerît tije kirin bant doldurmak
şeritandin m sıyırma
l/gh sıyırmak
şerîtfiroş nd/nt bantçı, kasetçi (satan kimse)
şerîtfiroşî m bantçılık, kasetçilik
şeritîn m sıyırılma
l/ngh sıyırılmak
şerjê m kesim, kesme (hayvan için; başını kesme)
şerjê kirin l/gh 1. boğazlamak 2. kesmek (hayvan için; başını gödesinden ayırmak) * mirîşk şerjê kirin tavuk kesmek
şerjêker nd/nt kasap, kesici (kasaplık hayvanları kesen kimse)
şerjêkerî m kasaplık, kesicilik
şerjêkirî rd 1. boğazlanmış olan 2. kesilmiş olan (kasaplık hayvanlar için)
şerjêkirin m 1. boğazlama 2. kesim, kesme (hayvan için; başını kesme)
şerjêxane m mezbaha
şerkar nd/nt savaşçı
şerkarî m savaşçılık
şerker nd/nt 1. savaşçı, cengâver 2. dövüşçü
şerkerî m 1. savaşçılık, cengâverlik 2. dövüşçülük
şerkeştî harp gemisi.
şerkirî rd savaşmış olan
şerkirin m 1. savaşma, cenkleşme 2. vuruşma 3. kavga etme 4. uğraşma, mücadele etme
şerletan rd şarlatan
şerletanî m şarlatanlık
şerm ayıp, ar, utanç, hicap.
m 1. utanç, utanma, hicap 2. hayâ, utanç 3. ayıp, çekinme
şerm e ku mirov eybê bîne ser diyariyê beleş (veya bahşiş) atın dişine (veya yaşına) bakılmaz
şerm kirin utanmak, arlanmak.
l/gh 1. utanmak, arlanmak 2. utanmak, sıkılmak, utanıp çekinmek * şerm dikirin ku wê peyva xerab a ku dihat ser zimanê wan bibêjin dillerinin ucuna gelen kötü kelimeyi kullanmaktan utanırlardı * şerm kir nepeyivî sıkılıp konuşmadı 3. utanmak, çekinmek * me şerm dikir ku em bi hev re bipeyivin birbirimizle konuşmaktan utanıyorduk
1) utanç duymak, hicap duymak (veya etmek) 2) çekinmek, utanmak
şerm li rûyê (yekî) tune bûn ar ve hayâ perdesi yırtılmak
şerm û heya jê re neman hayâ perdesi yırtılmak
şerma (wan) bi hev şikîn yüz göz olmak
şerma (yekî) revandin açmak, utangaçlığını gidermek (sıkılganlığını, utangaçlığını gidermek) * mamoste lê dixebitî ku şerma xwendekar birevîne öğretmen öğrenciyi açmaya çalışıyordu
şerma (yekî) revîn kabak çiçeği gibi açılmak
şerma (yekî) şikandin (birinin) yüzünü gözünü açmak (bir cocuğa veya gence bilmediği bir takım cinsel bilgiler vermek)
şerma (yekî) şikîn yüzü gözü açılmak (sıkılmaz, utanmaz bir duruma gelmek)
şerma xwe avêtin 1) utangaçlığı üstünden atmak 2) yüzsüzleşmek, hayâsızlaşmak, keçeyi suya atmak, ar ve hayâ perdesi yırtılmak
şermamiz rd utanç verici
şermandî rd 1. utandırılmış 2. kınanmış
şermandin ayıplamak, kınamak.
m 1. utandırma 2. kınama
l/gh 1. utandırmak 2. kınamak
şermane h 1. utangaçça 2. çekingeççe
şermayî m 1. utanma, utanış 2. çekinme, çekiniş
şermdar rd mahcup, utangaç
şermdarî m mahcupluk, utangaçlık
şermecî bnr şermecih
şermecih m avret yeri
şermedar rd mahcup, utangaç
şermedarî m mahcupluk, utangaçlık
şermekar rd mahcup, utangaç
şermekarî m mahcupluk, utangaçlık
şermelûd rd utangaç, utangan
şermelûdî m utangaçlık
şermende rd 1. utangaç, mahcup 2. çekingen
şermende bûn l/ngh mahcup olmak
şermende kirin l/gh mahcup etmek, utandırmak
şermendebûn m mahcup olma
şermendebûyîn m mahcup oluş
şermendekirin m mahcup etme, utandırma
şermendetî m 1. utangaçlık, mahcupluk 2. çekingenlik
şermendeyî m 1. utangaçlık, mahcupluk 2. çekingenlik
şermendeyî bûn l/ngh çekingenleşmek
şermendeyî kirin l/gh çekingen davranmak
şermendeyîbûn m çekingenleşme
şermendeyîkirin m çekingen davranma
şermendî utanma, mahcubiyet.
şermesar rd utangaç, mahcup
şermesar kirin l/gh mahcup etmek
şermesarî m utangaçlık, mahcupluk
şermesarkirin m mahcup etme
şermezar rd utangaç, mahçcup
şermezar bûn l/ngh mahcup olmak, utanmak
şermezar kirin l/gh 1. utandırmak, mahcup etmek 2. kınamak, ayıplamak
şermezarbûn m mahcup olma, utanma
şermezarî m 1. utangaçlık, mahcupluk, bozum 2. utanma 3. kınama
şermezarî bûn l/gh utanmak, mancup olmak, bozum olmak
şermezarî kirin l/gh utandırmak, mahcup etmek, bozum etmek
şermezarîbûn l/gh utanma, mancup olma, bozum olma
şermezarîkirin m utandırma, mahcup etme, bozum etme
şermezarkirî rd 1. utandırılmış, mahcup edilmiş 2. kınanmış, ayıplanmış olan
şermezarkirin m 1. utandırma, mahcup etme 2. kınama, ayıplama
şermî rd utangaç, mahcup di xwe de
şermî bûn l/ngh 1. mahcup olmak, utanmak 2. bozarmak, bozum olmak, bozulmak
(herhangi bir nedenden dolayı) bozarmak, kızarıp bozarmak, mahcup olmak (yek)
şermî kirin l/gh 1. mahcup etmek, utandırmak 2. bozum etmek, bozmak (bir kimseye herhangi bir sebepten ötürü küçük düşürmek) * we zilam pir fena şermî kir adamı fena bozdunuz 3. kınamak
(birini) mahcup etmek
şermîbûn m 1. mahcup olma, utanma 2. bozarma, bozum olma, bozulma
şermîbûyîn m 1. mahcup oluş, utanış 2. bozarış, bozum olma, bozuluş
şermik rd 1. utangaç, mahçcup 2. m utanç
şermîker rd utandırıcı
şermikî m utangaçlık, mahcupluk
şermîkirin m 1. mahcup etme, utandırma 2. bozum etme, bozma (bir kimseye herhangi bir sebepten ötürü küçük düşürme) 3. kınama
şermîn l/ngh mahcup olmak, utanmak
şermîn (i) bot/m mimoza (Mimosa)
şermîn (ii) m 1. mahcup olma, utanma, utanış 2. rd mahcup, utangaç, arlı
şermînde bot/m küstüm otu (Mimosa pudica)
şermînî m utangaçlık
şermînok bot/m küseğen, küskün, küstüm otu
şermisar bnr şermesar
şermîsar rd mahcup, utangaç
şermîsarî m mahcupluk, utangaçlık
şermîtî m mapçupluk, utangaçlık
şermixandî (i) rd eprimiş olan
şermixandî (ii) rd sıyrık
şermixandin (i) m 1. epritme ( ekşitip çürütme) 2. epritme (yemiş için, yumuşatma)
m 1. epritmek ( ekşitip çürütmek) 2. epritmek (yemiş için, yumuşatmak)
şermixandin (ii) m 1. sıyırma, sıyırış, yalma (dokunarak geçme) 2. sıyırma (hızla sürtünerek bir şeyin yüzünden bir parça soyma, koparma veya üzerini hafifçe yırtma)
l/gh 1. sıyırmak, yalmak (dokunarak geçmek) 2. sıyırmak (hızla sürtünerek bir şeyin yüzünden bir parça soymak, koparmak veya üzerini hafifçe yırtmak) * guleyê destê wê şermixand kurşun elini sıyırdı
şermixîn (i) m1. eprime (ekşiyip çürüme) 2. eprime (yemiş dura dura olgunlaşma, yumuşama)
l/ngh 1. eprimek (ekşiyip çürümek) 2. eprimek (yemiş dura dura olgunlaşmak, yumuşamak)
şermixîn (ii) l/ngh sıyrılmak * birîn şermixiye yara sıyrılmış
l/ngh sıyrılmak * birîn şermixiye yara sıyrılmış
şermixok rd sası (küf ve çürük kokan)
şermixokî rd sasıca, eprime olmuş
şermixokî bûn l/ngh sasımak, eprimek
şermixokî kirin l/gh sasılamak
şermixokîbûn m sasıma, eprime
şermixokîkirin m sasılama
şermîyê (yekî) bûn (birine) karşı mahcup olmak
şermker rd utangaç, utangan
şermkerî m utangaçlık
şermkirî rd 1. utanmış, arlanmış olan 2. çekinmiş
şermkirin m 1. utanma, arlanma 2. utanma, sıkılma, sıkılış, utanıp çekinme 3. utanma, çekinme
şermnak rd utanç verici
şermnekir rd utanmaz, arlanmaz
şermnekirî m utanmazlık, arlanmazlık
şermnizag rd utanç içinde olan
şermnizayî m utanç verici kavga
şermok sıkılgan, utangaç.
rd 1. utangaç, utangan 2. utangaç, çekingen
şermokane h 1. utangaçça 2. çekingence
şermokayî m utangaçlık, mahcupluk
şermoke rd 1. utangaç 2. kaçınık, sıkılgan
şermoke bûn l/ngh utangaç olmak
şermokebûn m 1. utangaç olma 2. utangaçlık 3. kaçınıklık, sıkılganlık
şermoker rd utangaç
şermoketî m 1. utangaçlık 2. kaçınıklık, sıkılganlık
şermokî m 1. utangaçlık, mahcupluk 2. utangaçlık, çekingen, sıkılganlık 3.rd/h utangaçça, çekingence
şermokî bûn l/ngh çekingenleşmek
l/ngh utangaçlaşmak, çekingenleşmek
şermokî kirin çekingen davranmak
utangaçlık yapmak
şermokîbûn m utangaçlaşma, çekingenleşme
şermokîtî m 1. utangaçlık 2. çekingenlik
şermoktî bnr şermokîtî
şermoxek rd sası (küf ve çürük kokan)
şermoxekî rd sasıca, eprime olmuş
şermoyî rd utangaç, çekingen
şermoyîtî m utangaçlık, çekingenlik
şermsar rd utangaç, mahcup
şermsarî m utangaçlık, mahcupluk
şermût (i) m bağ halinde iplik demeti
şermût (ii) rd kahpe (dönek)
şermûtî m kahpelik (döneklik)
şermûtî bûn l/ngh kahpeleşmek
şermûtî kirin l/gh kahpelenmek (kalleşlik, döneklik etmek)
kahpelik etmek (veya yapmak)
şermûtîbûn m kahpeleşme
şermûtîkirin m kahpelenme (kalleşlik, döneklik etme)
şernekir rd savaşmayan, kavga etmeyen
şernekirî rd savaşmamış, kavga etmemiş olan kimse
şerok rd 1. savaşkan 2. vuruşkan 3. dövüşken, kavgacı
şeroke rd kavgacı
şeroketî m kavgacılık
şerokî m 1. savaşkanlık 2. vuruşkanlık 3. dövüşkenlik, kavgacılık
şerong m bir Yezidi bayramı
şeroyî rd kavgacı
şeroyîtî m kavgacılık
şerp m kadın başlığı
şerpandin bnr şelpandin
şerpe m eşarp
şerpele rd sakar
şerpeletî m sakarlık
şerperest nd/nt savaş çığırtkanı, savaş yanlısı
şerperestî m savaş çığırtkanlığı, savaş yanlılığı
şerpeze rd 1. perişan, acınacak (durumda) * di rewşeke şepirze de ye acınacak durumda 2. dağınık
şerpeze bûn l/ngh perişan olmak, sürüm sürüm sürünmek
şerpeze kirin l/gh perişan etmek, süründürmek
şerpezebûn m perişan olma, sürüm sürüm sürünme
şerpezebûyîn m perişan oluş, sürüm sürüm sürünüş
şerpezekirin m perişan etme, süründürme
şerpezetî m 1. perişanlık 2. dağınıklık
şerpezeyî m 1. perişanlık 2. dağınıklık
şerpilandin m dolama
l/gh dolamak
şerpilî rd dolanık
şerpilîn iş vs. için aksamak.
m dolanma (bir şeyin çevresine sarılma)
l/ngh dolanmak (bir şeyin çevresine sarılmak)
şerpîn m şakırtı
şerpînî m şakırtı * şerpînî kete avê su şakırdamaya başladı
şerpûg bot/m darücan
şerq m 1. şark, doğu, gün doğusu (göneşin doğduğu ana yön) 2. şark, doğu (bulunan yere göre güneşin doğduğu yönde kalan bölge) 3. şark, doğu (Avrupa’ya göre Asya ve Kuzeydoğu Afrikan’nı bir böllümü) 4. ast/erd şark, doğu (güneşin 21 mart ve 23 eylülde doğduğu yön)
şerqî rd 1. şarklı, doğulu 2. şarkî, doğuyla ilgili
şerqîtî m şarklılık
şerragirtin m ateşkes
şerrawestan lşk/m ateşkes mütareke
şerrawestin m ateşkes, bırakışma
şert n 1. şart, koşul * bi şertê ku pirtûk li min vegere ez dikarim wê bidim kitabımı geri gönderilmek şartıyla verebilirim 2. şart (sınırlama, davranışlarını çevreleme) * bêyî ku tu şertekî bide pêş, ji lihevhatinê re hazir e hiç bir şart ileri sürmeksizin anlaşmaya hazır 3. bahis (görüşünde veya iddiasında haklı çıkacak tarafa bir şey verilmesini kabul eden sözlü anlaşma) 4. farz * şert e ku pîvaz tê de be? içinde soğan olması farz mı?
şert avêtin ber (yekî) önüne koşul sürmek
şert avêtin rastê şart koşmak, şart ileri sürmek
şert dan ber (yekî) önünü şart koşmak, şart koşmak, şart ileri sürmek
şert dan gotin şart koşmak, şart ileri sürmek * ji bo lihevhatinê tu şert nadin gotin anlaşma için hiç bir şey şart koşmuyorlar
şert danîn şart koşmak
şert girtin l/gh 1. şartlaşmak 2. bahis tutmak 3. lâdes tutuşmak
1) şart etmek, şartlaşmak 2) bahis tutmak 3)lâdes tutuşmak
şert hatin danîn şart aranmak, şart koşulmak
şert lê ketin l/bw bahisi kaybetmek
bahisi kaybetmek
şert lê xistin l/bw bahisi kazanmak
bahisi kazanmak
şert û şirût şartlar
şert xêrdîn e herşey hayırlı olsun
şertandin m koşullama
l/gh koşullamak
şertanî m bahis (görüşünde veya iddiasında haklı çıkacak tarafa bir şey verilmesini kabul eden sözlü anlaşma)
şertdar rd şartlı, koşullu
şerteziman n güvence akçesi, rücu hakkı
şertgirtî rd 1. şartlaşmış 2. bahise tutulmuş 3. lâdes tutuşmuş olan
şertgirtin m 1. şartlaşma 2. bahis tutma 3. lâdes tutuşma
şertik n 1. bahis (görüşünde veya iddiasında haklı çıkacak tarafa bir şey verilmesini kabul eden sözlü anlaşma) 2. lâdes
şertik girtin l/gh lâdes tutuşmak
şertikgirtin m lâdes tutuşma
şertlêketî rd bahisi kaybetmiş olan
şertlêketin m bahisi kaybetme
şertlêxistî rd bahisi kazanmiş olan
şertlêxistin m bahisi kazanma
şertname m şartname
şertû şûrt şartlar
şertû şûrtan qebûl nake şart şurt tanımaz
şerûd kavgacı.
şerûd (i) nd bir tür kuş
şerûd (ii) nd/nt 1. savaşkan 2. dövüşken, dövüşçü, kavgacı 3. vuruşkan 4. çatak, bulaşkan, sataşkan (sataşma, kavga etme durumu olan) 5. n kösemen (dövüşken koç veya teke)
şerûde bnr şerûd
şerûdî m 1. savaşkanlık 2. dövüşkenlik, dövüşçülük, kavgacılık 3. vuruşkanlık 4. çataklık, bulaşkanlık, sataşkanlık 5. kösemenlik (koç veya teke için)
şerûn nd/nt 1. savaşkan 2. kavgacı
şerûnî m 1. savaşkanlık 2. kavgacılık
şervan nd/nt savaşçı
şervanî m savaşçılık
şervantî m savaşçılık
şerwal bnr şarwar
şerwel bnr şarwar
şerzan rd savaşı, kavgayı ili bilen
şer 1. ceng 2. pevçûn *“şer, bi tifinga vala nabe”
şer bi lepê xwe, şêx hadî nayê hewara te (biwêj) çi ji destê te tê bike, bi hêviya hinekên din nemîne. bi hêviya hinekên din mabûnê ve mirov nikare tiştekî bibe serî. şêr bi lepê xwe, şêx hadî nayê hewara te.
şer bûn (lêker)(Binihêre:) şer
şer danîn (lêker)(Binihêre:) şer
şer derxistin bûn sedema pevçûnan
(lêker)(Binihêre:) şer
şer di ber neynûka xwe de derxistin (biwêj) ji bo kesên fesad tê bikaranîn. qet qala wî bêbavi meke, wî ew şer jî di ber neyuûka xwe de derxist.
şer gewz kirin (biwêj) şer gur kirin. ya ku wî kir hema ew bû ku şer hê jî gewz kir.
şer kirin 1. bi yekî re li hev xistin; cengîn 2. lê bezîn şerm eyb, fedî *“di dinyayê de şerm tunebe, hurmet jî tuneye”
(lêker)(Binihêre:) şer
şer rabûn (Binihêre:) şer
şer rawestandin (lêker) agirbest kirin, agirbiran kirin, aşt bûn.
ji: şer rawest +-andin
şer û şiltax tê de anîn (biwêj) etxî û îftha li yekî kirin. çîlê şer û şiltaxnên wisa di gogê de anîn ku li ser mêr bêne kuştin.
şer vekirin (Binihêre:) şer
şerab (navdêr, mê) vexwirak, alkol, mey, bade, ereq, elkol.
Herwiha: şarab, şarav, şaraw, şerav, şeraw.
ji: erebî >>> ش ر ب.
: şerabî, şerabvexwar
şerabfiroş (navdêr, mê) meyfiroş.
ji: şerab +-firoş
şerabfiroşî (navdêr, mê) meyfiroşî.
ji: şerab +-firoşî
şerabî (navdêr, mê) rewşa şerabbûnê, şekirî, mest.
ji: şerab + -î
şerabîtî (navdêr, mê) nijyar.
ji: şerab +-îtî
şerabker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê şerab dike, meyker.
ji: şerab + -ker
şerabkerî (navdêr, mê) meykerî.
ji: şerab +-kerî
şerabok (navdêr, mê) polkexatûn.
ji: şerab +-ok
şerabvexwar (navdêr) kesê ku şerabê vedixwe.
ji: şerab + vexwarin
şerandî (rengdêr) xericandî, sincirandî.
ji: şerand + -î
şerandin (navdêr, mê) inkar, mandele, şemartin, haşatî, nikolî, derewandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: شه‌راندن
şerane (rengdêr) bi awayekî şer.
ji: şer + -ane
şeranî lîstikeke govendan e û bi pêgiranî tê lîstin *“bûye marê nîvkuştî, hê jî şeranî dilîze”
şeraret (navdêr, mê) israr, pêkolî, birryardarî, qerardarî, bibirryarî, bergirî, rijdî, berxwedan, heter, berkî, ûd, surî, tenezilnekirin, sist, dest berdan
şerb (navdêr, nêr) cerr, kûz, şerbik, kuloz, den, kûzik, kuloz, hin cûn aman in ku ji axa sor hatine çêkirin û bi pirranî biçembil in(û berê bi taybetî bo hilgirtina avê ji kaniyan ta malê dihatin bikaranîn).
Herwiha: şkuloz, kilozk, kilûz, kilûzk, kulozkerbik.
ji: ji erebî شرب (şeribe: vexwarin), hevreha şerbet, şerab, şirûb, meşrûb...
şerbê (navdêr, mê) êşa zirav, tuberkuloz, sîl, werem, beynûtî, jana zirav
şerbet vexwarina ku ji ava mêweyên guvaştî, şekir û avê tê çêkirin
(navdêr, mê) ava fêkî, ava şirîn.
Bide ber: şerab.
ji wêjeyê: Çavên te xweş çav in xezalê, ne çavên xezala li beriyê Qirika te dirêj e delalê, ne qirika qazê yan qumriyê Singa te spî ye hevalê, ne berfa serê çiyê Lêvên te şerbet in kulmalê, ne ava ku diherike ji kaniyê.
ji: ji erebî شربة (şerbet) ji شرب (şeribe: vexwarin).
Bikaranîn: Lêker: şerbet kirin, şerbet xwarin. Navdêr: şerbetkirin, şerbetxwarin Rengdêr: şerbetkirî.
: şerbetane, şerbetî
şerbet kirin (lêker)(Binihêre:) şerbet
şerbet xwarin (lêker)(Binihêre:) şerbet
şerbetane (rengdêr) bi awayekî şerbet.
ji: şerbet + -ane
şerbetî (navdêr, mê) rewşa şerbetbûnê.
ji: şerbet + -î
şerbetkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şerbet kirin
şerbetkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şerbet
şerbetnekirî (rengdêr) bêbadena, spînekirî, bêspîkirin, badenanekirî.
ji: şerbet +nekirî
şerbetnexwarî (rengdêr) neavsûnkirî.
ji: şerbet +nexwarî
şerbetxwarî (rengdêr) avsûnkirî.
ji: şerbet +xwarî
şerbetxwarin (navdêr, mê) (Binihêre:) şerbet
şerbik tasa avê ya biçembil *“şerbik nû ye, av şirîn e”
(navdêr, nêr) cerr, kûz, şerb, kuloz, den, kûzik, kuloz, hin cûn aman in ku ji axa sor hatine çêkirin û bi pirranî biçembil in(û berê bi taybetî bo hilgirtina avê ji kaniyan ta malê dihatin bikaranîn), cerrê biçûk, dirêj û devteng e ku di havînê de avê cemidî dihêle: Şerbikê avê bi rêya avê ve dişkê. kûp.
Herwiha: şerb.
ji: ji erebî شرب (şeribe: vexwarin), hevreha şerbet, şerab, şirûb, meşrûb... + kurdî -ik
şerbûn (navdêr)(Binihêre:) şer
şerçûn (navdêr, mê) bi şerçûn, pevçûn, lêkketin
şerdanîn (navdêr, mê) (Binihêre:) şer
şerdar (rengdêr) şerker, şervan, cengawer, şerkar.
ji: şer +-dar
şerê bejî şerê li ser rûyê erdê
şerê bigirbikujiyê şerê xwînxuran ê li dijî reben û repalan
şerê eniyê di bereyekî de cenga du artêşan
şerê fezayî şerê li seqayê
şerê germ şerê rû bi rû; şerê eniyê
şerê li şovê, ne gengeşa bênderê (biwêj) divê mirov berê şert û şuridên xwe di serê serî de bi zelalî kifş bike ku dû re gengeşî dernekeve. şerê li şovi, ne gengeşa bênderê. divê di serê serî de her tişt baş bê xuyandin.
şerê man û nemanê kirin (biwêj) fekoşina dozeke mezin kirin. hevalno xwe bidinê, ev şer şere man û nemanê ye.
şerê piştzeryayî şerê ku di parzemîneke cihê de tê meşandin
şerê sar şerê navtêdan, berîdan û tevdanê; şerê dek û dolaban
şerê te li ber deriyê te be (biwêj) qeda û belaya te bila li te bigere. lnşelah şerê te li ber deriyê te be. (nifir)
şerê zeryayî şerê di nav behran de
şeredev devjenî
(navdêr, mê) bi dev girtine hev, cire, dujwarbûna genge ê, erenîx
şeredevî kirin (navdêr, mê) devjenî kirin, hefteheşt kirin.
ji: şeredev +-î + kirin
şeref 1. heysiyet 2. rûmet 3. rêzdariya li nav civakê *“şeref, ji heyatê hêjatir e”
(navdêr, mê) rûmet, namûs, qedir, qîmet, nirx.
Têkildar: şerîf.
ji: Ji erebî.
: bêşeref, bêşerefî, bêşerefîtî, bêşereftî, bişeref, bişerefî, bişerefîtî, bişereftî, şerefî, şerefsiz, şerefsizî
şeref dan (lêker) rûmet dan, nirx dan, şerefyar kirin.
ji: şeref + dan
şerefdar (rengdêr) firazwer, şerefyar, rûmetdar, bışeref, şerefnak, birûmet, xweyrûmet, rûmetyar, pîroz.
ji: şeref +-dar
şerefî (navdêr, mê) rewşa şerefbûnê.
ji: şeref + -î
şerefnak (navdêr, mê) firazwer, şerefyar, rûmetdar, bışeref, şerefdar, birûmet, xweyrûmet, rûmetyar, pîroz.
ji: şeref +-nak
şerefnak bûn (lêker) rûmetyar bûn, rûmetdar bûn, şerefyar bûn.
ji: şerefnak + bûn
şerefnak kirin (lêker) rûmetyar kirin, şerefyar kirin, rûmetdar kirin.
ji: şerefnak + kirin
şerefnakbûn (navdêr, mê) rûmetyarbûn, rûmetdarbûn, şerefyarbûn.
ji: şerefnak +bûn
şerefnakkirin (navdêr, mê) rûmetyarkirin, rûmetdarkirin, şerefyarkirin.
ji: şerefnak +kirin
şerefname (navdêr, mê) şerefname: belgeyek yan pirtûkek e ku bo rêzgirtinê diyarî kesekî tê kirin, Şerefname: pirtûkek e li ser dîroka kurdan û 1605ê ji alî mîrê kurd Şerefxanê Bedlîsî ve bi farisî hatiye nivîsîn û paşî li gelek zimanan hatiye wergerrandin.
ji: şeref + -name
şerefyar (navdêr, mê) rûmetdar, xweyrûmet, xweyşeref), rûmetyar, muşeref, firazwer, bışeref, şerefdar, şerefnak, birûmet, pîroz.
ji: şeref +-yar
şerefyar bûn (navdêr, mê) firazwer bûn, rûmetdar bûn.
ji: şeref +-yar + bûn
şerefyar kirin (lêker) rûmetyar kirin, şerefnak kirin, rûmetdar kirin.
ji: şerefyar + kirin
şerefyarbûn (navdêr, mê) firazwerbûn, rumetdarbûn, rûmetyarbûn, rûmetdarbûn, şerefnakbûn.
ji: şerefyar +bûn
şerefyarî (navdêr, mê) teşrîf, rûmetdarî.
Bikaranîn: Lêker: şerefyarî bûn. Navdêr: şerefyarîbûn
şerefyarî bûn (lêker)(Binihêre:) şerefyarî
şerefyarîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) şerefyarî
şerefyarkirin (navdêr, mê) rûmetyarkirin, rûmetdarkirin, şerefnakkirin, firazwerkirin.
ji: şerefyar +kirin
şerenîx şeredev
şerevanî bajarî, cengawer, şervan, şerker, cengebaz, sîlehşorî
şerfiroş kesê ku her dem li şer û têkdanê digere
(rengdêr) mirovê belakir, mirovê herdem li er û têkdanê di gere
şergeh qada ceng û pevçûnê
şerh (navdêr, mê) şirove, ravekirin, îzah, ravek, tefsîr, têbînî, not, ronkirin, koment, komentar, zelalkirina bingeh û sedemên mijarekê yan bûyerekê.
Bikaranîn: Lêker: şerh kirin. Navdêr: şerhkirin Rengdêr: şerhkirî.
ji wêjeyê: Berpirsiyariya sunnetê beyan û şerh û tefsîra kitêba Xudê û cîh kirina muhtewa û naveroka wê ye ji nezerê hukmên şerî, fikrî û terbiyetî ve.(al-shia.com, jêwergirtin 2006).
ji: Ji erebî.
: şerhî, şerhkar, şerhkarî, şerhker
şerh kirin (lêker)(Binihêre:) şerh
şerhî (navdêr, mê) rewşa şerhbûnê.
ji: şerh + -î
şerhkarî (navdêr, mê) rewşa şerhkarbûnê.
ji: şerhkar + -î
şerhker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê şerh dike.
ji: şerh + -ker
şerhkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şerh kirin
şerhkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şerh
şerî (navdêr, mê) rewşa şerbûnê.
ji: şer + -î
şerî hildan (Binihêre:) şerî
şerî kirin (lêker) biraştin, germ kirin.
ji: şerî + kirin
şeridandî (rengdêr) zelitî, çelitandî, çelitî, şermixî, şermixandî, rûçikandî, şeqitandî, xîşk.
ji: şeridand + -î +
şeridandin şewibandin, şemsî kirin, qorkirin, rêzkirin, sefandin, ristandin, dabiristandin, qor kirin, sef kirin, terişandin, çerixandin, zelitandin, çelitandin, qeşitandin, çizirandin, şermixandin, xermişandin, rûçikandin, şeqitandin, vemalaştin, fiştiqandin, cilhitandin, fişindin
şeridîn şewibîn, şemsî bûn, xericîn, zelitîn, çelitîn, qeşitîn, şermixîn, terişîn, çerixîn, çizirîn, xermişîn, şeqitîn, rûçikîn, fiştiqîn, cilhitîn
şeridîyayene (Zazaki) (lêker) şeridîn
şeridnayene (Zazaki) (lêker) şeridandin
şeridnîyayene (Zazaki) (lêker)hatin şeridandin
şerîet 1. hiqûqa îslamî 2. ola bi zagon û pergal *“şerîet, şermê naxwaze”
(navdêr, nêr) dadweriya îslamî, qanûnên îslamî, dad, dadwerî, hiqûq, mafnasî, qanûn, zagon, yasa.
Herwiha: şerîet.
ji: Ji erebî.
: bêşerîet, bêşerîetî, bişerîet, bişerîetî, şerîetnas, şerîetnasî
şerîetxwazî (navdêr, mê) şerietparêzî.
ji: şerîet +-xwazî
şerîf 1. bişeref (rengdêr) bişeref, binamûs, birûmet.
ji: Ji erebî, têkildarî şeref.
: şerîfî, şerîfîtî, şerîftî
şerîfî (navdêr, mê) gûnî, telîs, tûr, çiwal, torbe, tûrik, şilîf, xirar, rewşa şerîfbûnê.
ji: şerîf + -î
şeriqandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şeriqandin
şeriqandin (lêker)(navdêr, mê) herrimandin, qewirandin, verevandin, pûç kirin, xirab kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: شه‌رقاندن. Tewîn: Lêker: -şeriqîn-.
Têkildar: şeriqîn.
ji wêjeyê: Tava Kurdistanê ya ko dide ser her sê perçeyên din jî xewa wan kesan dişeriqîne.(Evdile Koçer: Taya faşîzmê û deh kurên pîrê, nefel.com, 3/2007).
: şeriqandî, şeriqîner
şeriqîn (lêker)(navdêr, mê) herrimîn, qewirîn, verevîn, pûç bûn, xirab bûn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: شه‌رقین. Tewîn: Lêker: -şeriq-.
Têkildar: şeriqandin.
ji wêjeyê: Li rexekî kumsorên ku bi banga melayî ve kurdî ji bo cineta xwe dixin “proje”; li rexa din jî Demîrbaşên ku di şeva cinetê de jî xewa wan dişeriqe û dixwazin ku mela jî bi kurdî bang bide û li her derî bazara kurdî vebe..
: şeriqiyayî, şeriqî
şerkar pîşekarê cengê
şerkarî (navdêr, mê) şerkerî, şervanî, cengawerî, şervantî, cengebazî.
ji: şer +-karî
şerkerî (navdêr, mê) cengawerî, şervantî, şerevanîtî, cengebazî, şervanî, şerkarî.
ji: şer +-kerî
şerkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şer kirin
şerkirin (navdêr)(Binihêre:) şer
şerm (navdêr, mê) tinebûna cesaretê bo danûstandinên li gel xelkê: Ez şerm dikim li gel keçan biaxivim. fedî, fêt, eyb, fihêt, ar, erz, tişta/ê ku kirina wê ji alî civakî ve wek rûreşiyekê tê hesibandin: Şerm e ku mirov bêcil li derve bigerre..
Herwiha: şerim.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: شه‌رم.
ji: Ji Proto-hindûewropî ḱormo- (êş, jan, ezyet), hevreha شه‌رم (şerm) ya soranî, شرم (şerm) ya farisî, şerm ya pehlewî, fşerime ya avestayî..
Bikaranîn: Lêker: şerm kirin. Navdêr: şermkirin Rengdêr: şermkirî.
: bêşerm, bêşermî, şermî, şermîn, şermînî, şermker
şerm bûn (lêker)(Binihêre:) şerm
şerm kirin 1. fedî kirin 2. mehcûb bûn *“bide metirse, bixwaze û bistîne lê şerm meke”
(lêker)(Binihêre:) şerm
şerm li rûyê (yekî) neman (biwêj) beş crm û bêheya bûn. metropolê wisa kiriye ku şerm li rûyê çermînê nemaye.
şerm nekirin (lêker)(Binihêre:) şerm
şerm şikandin (biwêj) şerm winda kirin, êdî şerm nekirin. wan êdî şerm şikandine, ji bo wan ew karekî asahî û rojarie ye.
şerma xwe winda kirin (biwêj) bêşerm û bêfedî bûn. berê mirovatî û şerm ji rûyê wê dihat xwendin, lê di metropolê de ew şerma xwe jî winda kir.
şerman (Binihêre:) şer
şermandin (lêker) şermezar kirin, şermî kirin, şermezarî, lome, fihêtandin, şermezarkirin, şermîkirin, dan şermê.
ji: şerm +-andin
şermayene (Zazaki) (lêker)şerm kirin
şermayî (navdêr, mê) şermîn.
ji: şerm +-ayî
şermbûn (navdêr, mê) rûreşîtî, şermizarî.
ji: şerm +bûn
şermdêr (navdêr, mê) şermamiz.
ji: şerm +-dêr
şermende (navdêr, mê) şermok, şermoke, fediyok, fihitkar, fihitoyî, şermîn, fêdok, fedîker, şermelûd, şermker, fedîkar, fihêtkar.
ji: şerm +-ende
şermende bûn (lêker)(Binihêre:) şermende
şermende kirin (lêker)(Binihêre:) şermende
şermendetî (navdêr, mê) şermokî, şermokebûn, fediyokî, fihêtkarî, fihêtoyîtî, şermoketî, şermînî, fedokî, fedîkerî, şermelûdî, şermkerî, fedîkarî.
ji: şermende +-tî
şermendeyî (navdêr, mê) şermezarî, şermesarî, fedîkarî, mehcubiyet, fihetkarî, şermokî, şermikî, şermîsarî, rûsarî, mehcûbiyet, rûreşîtî, şermizarî, şermbûn.
ji: şermende +-yî
şermendeyî bûn (navdêr, mê) fehîtokî bûn, şermokî bûn, fediyokî bûn.
ji: şermende +-yî + bûn
şermendeyî kirin (navdêr, mê) şermokî kirin.
ji: şermende +-yî + kirin
şermendeyîbûn (navdêr, mê) fehîtokîbûn, şermokîbûn, fediyokîbûn.
ji: şermende +-yî +bûn
şermezar 1. kesê ku karekî neyînî kiriye 2. riswa
(rengdêr) rûreş, kesa/ê ketiye şermê, kesa/ê ji kêmasiyên xwe şerm dike.
Herwiha: şerimsar, şerimzar, şermesar, şermisar, şermizar.
Bide ber: bêzar, tengezar.
Bikaranîn: Lêker: şermezar bûn, şermezar kirin. Navdêr: şermezarbûn, şermezarkirin Rengdêr: şermezarkirî, şermezarbûyî.
ji: şerm + -e- + -zar.
: şermezarî, şermezarîtî, şermezartî
şermezar bûn 1. (ji ber karekî neyînî ve) li ber xwe ketin 2. riswa bûn
(lêker)(Binihêre:) şermezar
şermezar kirin 1. (ji ber neyîniyekê) bertek nîşan dan 2. derew derxistin 3. riswa kirin
(lêker)(Binihêre:) şermezar
şermezarbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) şermezar
şermezarbûyî (rengdêr) (Binihêre:) şermezar
şermezarî rewşa kesê ku karekî neyînî kiriye an jî ji ber karekî neyînî riswa bûye
(navdêr, mê) rûreşî, qebahet, şerm, fedî, eyb, fihêt, protesto, dijî rabûn, gotin ku napejirîne.
Herwiha: şermezarîtî, şermezartî, şermizarî, şermizarîtî, şermizarîtî.
ji: şermezar + -î.
Bikaranîn: Lêker: şermezarî bûn, şermezarî kirin. Navdêr: şermezarîbûn, şermezarîkirin Rengdêr: şermezarîbûyî, şermezarîkirî
şermezarî bûn (lêker)(Binihêre:) şermezarî
şermezarî kirin (lêker)(Binihêre:) şermezarî
şermezarîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) şermezarî
şermezarîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) şermezarî
şermezarîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şermezarî kirin
şermezarîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şermezarî
şermezarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şermezar kirin
şermezarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şermezar
şermgeh 1. ewret 2. navran
şermî (navdêr, mê) rewşa şermbûnê, fedî, aborî, hişyarî, şerm, şepirzebûn, lawazî, tirs.
ji: şerm + -î.
Bikaranîn: Lêker: şermî bûn, şermî kirin. Navdêr: şermîbûn, şermîkirin
şermî bûn (lêker)(Binihêre:) şermî
şermî kirin (lêker)(Binihêre:) şermî
şermîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) şermî
şermîker (navdêr, mê) fedîker.
ji: şermî +-ker
şermîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şermî
şermin (rengdêr) gundeke li kurdistana ba ûr
şermîn şermoke *”jina şermîn bi şarekî, mêrê şermîn bi karekî”
(rengdêr) şermîn: şermok, şermokî, şermoke, kesa/ê ku şerm dike, ne bisteh, ne wêrek di danûstandinên li gel xelkê de(navdêr, mê) Şermîn: navek jinan e.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: شه‌رمین.
Dijwate: zirrşerm.
Têkildar: kûvî.
Bide ber: nermîn.
ji: Şerm + -în.
: şermînî, şermînîtî, şermîntî
şerminî (rengdêr) xelkê şerminê
şermînî di mirovan de rewişt an jî nexweşiya şermê
şermînkî (navdêr, mê) bi şermînî.
ji: şermîn +-kî
şermînok şermîn
şermîtî (navdêr, mê) şermezarî, şermezarî (argo).
ji: şerm +-îtî
şermixandî (rengdêr) zelitî, çelitandî, çelitî, şermixî, şeridandî, rûçikandî, şeqitandî, xîşk.
ji: şermixand + -î +
şermixandin çerixandin, terişandin, zelitandin, çelitandin, qeşitandin, çizirandin, xermişandin, şeridandin, rûçikandin, şeqitandin, vemalaştin, fiştiqandin, cilhitandin, fişindin, pêbûn, pê bûn
şermixîn pixunîn, tehlûtirşî bûn, zelitîn, çelitîn, qeşitîn, terişîn, çerixîn, çizirîn, xermişîn, şeridîn, şeqitîn, rûçikîn, fiştiqîn, cilhitîn, çizirin, şeridin
şermizarkirin (navdêr, mê) hetikbirin, bêrûmetkirin, kirêtkirin, pêkve
şermkerî (navdêr, mê) şermokî, şermoketî, şermînî, şermendetî, fediyokî, fedokî, fedîkerî, şermelûdî, fedîkarî, fihêtkarî, şermezarî, rûsarî, mehcûbiyet.
ji: şerm +-kerî
şermkirî (rengdêr) mirovê karekê ne rewa kirî ko şermê ji xwe dike
şermkirin (navdêr)hest bi ermê kirin, fedîkirin
şermnak (navdêr, mê) kotî, bed, kirêt, çepel, sik.
ji: şerm +-nak
şermneker (rengdêr) ne şermîn, ne şermker.
Herwiha: şerimneker.
ji: şerm -neker.
Dijwate: şermker, şermîn
şermnekirî (rengdêr) bêfihêtî, bêşermî, bêfedîtî, rûmelextî, rûhişkî, rûşûştîbûn, rûçelaqî, rûqayîmî, bêarî, nixayî.
ji: şerm +nekirî
şermok (rengdêr) şermîn, şermokî, şermoke, kesa/ê ku şerm dike, ne bisteh, ne wêrek di danûstandinên li gel xelkê de.
Dijwate: zirrşerm.
ji: şerm + -ok.
: şermokî, şermokîtî, şermoktî
şermokane (rengdêr) fediyokane.
ji: şermok +-ane
şermoke fediyok, şeqizok
(rengdêr) şermîn, şermok, şermokî, kesa/ê ku şerm dike, ne bisteh, ne wêrek di danûstandinên li gel xelkê de.
Dijwate: zirrşerm.
ji: şerm + -oke.
Bikaranîn: Lêker: şermoke bûn, şermoke kirin. Navdêr: şermokebûn, şermokekirin Rengdêr: şermokebûyî, şermokekirî.
: şermoketî, şermokeyî
şermoke bûn (lêker)(Binihêre:) şermoke
şermoke kirin (lêker)(Binihêre:) şermoke
şermokebûn (navdêr, mê) (Binihêre:) şermoke
şermokebûyî (rengdêr) (Binihêre:) şermoke
şermokekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şermoke kirin
şermokekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şermoke
şermoketî (navdêr, mê) rewşa şermokebûnê, şermezarî, şermokî, rûsarî, mehcûbiyet, fediyokî, fedokî, fedîkerî, şermkerî, fedîkarî, revokî, kûvîtî.
ji: şermoke + -î
şermokî (rengdêr) şermîn, şermok, şermoke, kesa/ê ku şerm dike, ne bisteh, ne wêrek di danûstandinên li gel xelkê de.
Dijwate: zirrşerm.
ji: şerm + -okî.
Bikaranîn: Lêker: şermokî bûn, şermokî kirin. Navdêr: şermokîbûn, şermokîkirin Rengdêr: şermokîbûyî, şermokîkirî.
: şermokîtî
şermokî bûn (lêker)(Binihêre:) şermokî
şermokî kirin (lêker)(Binihêre:) şermokî
şermokîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) şermokî
şermokîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) şermokî
şermokîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şermokî kirin
şermokîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şermokî
şermokîtî (navdêr, mê) rewşa şermokîbûnê.
ji: şermokî + -î
şermoyî (navdêr, mê) şermok, fediyok.
ji: şerm +-oyî
şermrevandin (navdêr, mê) dema yek karekî bike yan gotinekê bêje ko şerim a mirovî bi çe û êdî mirov fedî ne ke
şermûtî (navdêr, mê) qehpetî, bêbextî (mec).
ji: şerm +-ûtî
şermûtî bûn (lêker)(Binihêre:) şermûtî
şermûtî kirin (navdêr, mê) qehpetîkirin, bêbextî, qehpetî kirin, bêbextî kirin.
ji: şerm +-ûtî + kirin
şermûtîbûn (navdêr, mê) qehpikîbûn (mec).
ji: şerm +-ûtî +bûn
şernex (rengdêr) bajareke li kurdistana bakûr
şernexwaz (navdêr, mê) pasîfîst, aştîxwaz
şernexwazî (navdêr, mê) pasîfîzm, aştîxwazî
şeroke 1. kesê ku pir şer û pevçûnan dike 2. kesê ku ji şer û pevçûnan pir hez dike
şerpa (navdêr, mê) Çît yan jî qumaşê ku pîrek yan jî jin porên xwe yan jî serên xwe pê dinixumînin.
ji wêjeyê: Li dawiyê, Sînem rabû ser lingan û got “ bavê min , ma tu Sînemê bibînî tuyê nasbikî”, her wiha Sînemê şerpa serê xwe çirand û got, “bavo zalimo, va ez im, Sînema ku te baweriya xwe pê birî û baweriya xwe bi vî teresî kir”Bide Ber, hûçik, laçik, şal
şerpelî (rengdêr) seqet, şel, qop, şeht, kêmendam, kesa/ê ku yek yan hin ji dest û lingên wî jê kêm in yan normal kar nakin.
ji wêjeyê: Serdar Ünlü: Li hêla we şerpelî jî heye?.
: şerpeliyane şerpelîtî
şerpelîtî (navdêr, mê) rewşa şerpelîbûnê.
ji: şerpelî + -tî
şerpeliyane (rengdêr) bi awayekî şerpelî.
ji: şerpelî + -ane
şerpeze şepirze
(rengdêr) perîşan, belengaz, hejar, feqîr, jar, reben, goyîn, nedar, bêhal, rezîl, riswa, şerpelî, bêzar, tengezar, nexweş, nesax, belingaz, bêserûber, kepaze, aşifte, xizan, muhtac, hewcedar, miskîn, destkurt, aciz, xax.
Bikaranîn: Lêker: şerpeze bûn, şerpeze kirin. Navdêr: şerpezebûn, şerpezekirin Rengdêr: şerpezebûyî, şerpezekirî.
: şerpezehî, şerpezetî, şerpezeyî
şerpeze bûn (lêker)(Binihêre:) şerpeze
şerpeze kirin (lêker)(Binihêre:) şerpeze
şerpezebûn (navdêr)(Binihêre:) şerpeze
şerpezebûyî (rengdêr) (Binihêre:) şerpeze
şerpezekirî (rengdêr) (Binihêre:) şerpeze
şerpezekirin (navdêr)(Binihêre:) şerpeze
şerpezetî (navdêr, mê) hejarî, belingazî, feqîrî, rebenî, perîşanî, xizanî, jarî, nedarî, ne zengînî, ne dewlemendî, rewşa şerpezeyan, miskînî, milahimî, goyînî.
Herwiha: şerpezehî, şerpezeyî.
ji: şerpeze + -î
şerpilîn/dişerpile/bişerpile feşkilîn şerpîn barişa boş şert merc
şerq (navdêr, mê) alê roj jê hiltê, aliyê roj jê radibe.
Hevwate: rojhilat, xorhelat, xorhilat, xurhelat, xurhilat.
Herwiha: şarq (di bin tesîra tirkî de).
Dijwate: rojava, xerb.
Bide ber: bakur, başûr.
ji: ji erebî شرق (şerq), hevreha aramî סרק (s-r-q-: sor), akadî şerqu (xwîn).
: şerqiyane, şerqî
şerqî (rengdêr) rojhilatî, rohilatî, rojhilatnavînî.
Herwiha: şarqî.
ji wêjeyê: Nuha cara pêşî di dîroka Kurdistanê de qonaxa rastîn a îmtîhana desthilat û mixalefeta siyasî ya li ber birêvebirina dewlet û welatekî demokratîk destpêkiriye. Gelo siyasiyên Kurdistanê bi desthilat û mixalefeta xwe ê karibin zemîna islûb û zimanê kultura demokrasîyê peyda bikin û bi hev re welat ber bi reform û demokrasiya pêşkeftî ve bibin, yan ê zimanê desthilat û mixalefeteka populîst a ”a la şerqî” ya texrîbkar hilbijêrin?(Murad Cûwan: Encamên hilbijartinên Kurdistanê, Netkurd.com, 7/2009).
ji: ji erebî, ji şerq + -î.
: şerqîdost şerqîdostî şerqîhez şerqîhezî şerqîtî şerqînas şerqînasî
şerqîtî (navdêr, mê) rewşa şerqîbûnê, rojhilatîtî, rojhilatîbûn.
ji: şerqî + -tî
şerqiyane (rengdêr) bi awayekî şerq.
ji: şerq + -ane
şerr (navdêr, nêr) li hev dan, li hev xistin (bi dest û piyan yan jî bi dar û beran bo êşandina hev), ceng, herb, sewaş, bikaranîna çekan anku sîlehan dijî hev, bikaranîna gotinên tûj yan tal dijî hev.
Herwiha: şar, şer.
ji: ji erebî شر (şerr: xirabî) ji شر (şerre: xirabî kirin), belkî ji sûmerî şirde- (cinayet, kuştin, tawan).
Dijwate: aştî.
Bide ber: berxwedan, serhildan, şorreş.
Bikaranîn: Lêker: bûn şerr, kirin şerr, şerr bûn, şerr kirin Navdêr, mê: şerrbûn, şerrkirin.
: şerrane, şerranê, şerrenîx, şerrhez, şerrhezî, şerrî, şerrkar, şerrkarî, şerrker, şerrkirr, şerrkirrî, şerrnas, şerrnasî, şerrok, şerroke, şerrperest, şerrperestî, şerrvan, şerrvanî, şerryar, şerryarî, şerrzan, şerrzanî, şerûd, şerawe, şerax
şerr bûn (lêker)(Binihêre:) şerr
şerr kirin (lêker)(Binihêre:) şerr
şerrane (rengdêr) bi awayekî şerr.
ji: şerr + -ane
şerrbûn (navdêr)(Binihêre:) şerr
şerrenîx (navdêr, mê) şerrê seyan, pevçûna kûçikan, (mecazî) cedelên dijwar, gengeşe, nîqaş, qerqeşe, debat, minaqeşe, şeredev suhbeta ku tê de du yan zêdetir kes li hev nakin û bi giranî dijî hev dipeyivin.
Herwiha: şerenîx, xerenîx, xerrenîx, cerenîx.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: شه‌ڕه‌نیخ.
Bikaranîn: Lêker: şerrenîx kirin. Navdêr: şerrenîxkirin.
ji wêjeyê: Bêjeya şerenîx ji bo şerê segan têt bi kar anîn. Dema ko gelek seg hevdu vedigevizînin jê re dibêjin şerenîx. Carekê spêdeyekê şerrenîx û pevçûnek devkî di navbera wan de rû da. Tanya qorrî girî û revî odeya xwe. Ew ne hat firavînê bixwe û ne jî çayê vebixwe... jêder.
ji: şerr + -e- + nîx. Şerr ji erebî شر (şerr: xirabî) + -e- jiari + nîx . Ji ermenî: շուն (şûn: se, kûçik) bi guherîna cihê dengan anku metatezê (şûn > nûş) û guherîna dengan (nûş > -nîş > -nîx). Bo guherîna cihê dengan binêre: metatez. Bo guherîna Ş/X bide ber paşil/paxil. Bo guherîna Û/Î bide ber hemû/hemî. Di hin devokan de ji ber analojiyê Ş-ya destpêkê jî wek herfa dawiyê bûye X (şerrenîx > xerrenîx). Bo forma devokî cerrenîx anku guherîna Ş bi C, bide ber şebeş/cebeş (şebeş bi xwe jî bi analojiyê ji zebeş/cebeş peyda bûye)..
: şerrenîxî, şerrenîxker
şerrenîx kirin (lêker)(Binihêre:) şerrenîx
şerrenîxî (navdêr, mê) rewşa şerrenîxbûnê.
ji: şerrenîx + -î
şerrenîxker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê şerrenîx dike.
ji: şerrenîx + -ker
şerrenîxkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şerrenîx
şerrfiroş (navdêr, mê) holîgan, belakirr, şerrxwaz
şerrgeh (navdêr, mê) meydana şerrî, cihê ku şerr lê tê kirin, gorrepana cengê.
Herwiha: şergeh.
ji wêjeyê: Îro ji Qendîlê giringtir şergeha hilbijartinê ye...(sernavê nivîsek Cankurd di koma Dîwanxaneyê de, yahoo.com, 3/2009).
ji: şerr + -geh
şerrhez (navdêr, mê) şervan, şerûd, şerxwaz.
ji: şerr +-hez
şerrî (navdêr, mê) cîhadî, micahidî, cengî, rewşa şerrbûnê.
ji: şerr + -î
şerrker (navdêr) kesa/ê şerî dike, leşker, esker, çekdar, serbaz, şerrvan, jenderme, pêşmerge, gerîla, cengawer.
Herwiha: şerrkar şerkar şerker.
ji: şerr + -ker.
: şerrkerîBi Zaravayên Din, soranî : جەنگاڤەر (cengaver)
şerrkerane (rengdêr) şeranî, şerûdane, cengawerane.
ji: şerrker +-ane
şerrkerî (navdêr, mê) rewşa şerrkerbûnê, leşkerî, eskerî, çekdarî, şerrvanî, serbazî.
ji: şerrker + -î
şerrkirin (navdêr)(Binihêre:) şerr
şerroke (rengdêr) şerrxwaz, belakirr, şerrker.
Herwiha: şerrok, şerok, şeroke.
ji: şerr + -oke.
: şerroketî, şerrokeyî
şerroketî (navdêr, mê) rewşa şerrokebûnê.
ji: şerroke + -tî
şerrperest (navdêr, nêr) Ew kesê piştevaniya şer dike, şer dipejirîne yan jî kar dike ji bo şer bide destpêkirin.
Bide ber: aştîperest, şerrperestî.
ji wêjeyê: Gava şer nemîne, zemîna wan a civakî jî namîne. Şertê îstismarkirina dozê jî namîne. Ji ber ko hingê hiş û hizir dê têkevin dewreyê û fonksîyona xwe ya erênî bilîzin. Loma heta ko ji destê şerperestan tê, şerî gûr dikin û hiş û hizir jî di nav toz û dûmana şerî de bê fonksîyon dibin. Di şertên weha de tu kes guh nade hiş û fikiran.(nefel.com, 11/2008)
şerrvan (navdêr) kesa/ê ku şerrî dike, leşker, esker, çekdar, serbaz, şerrker, jenderme, pêşmerge, gerîla, cengawer.
Herwiha: şervan, şerrwan, şerwan.
ji: şerr + -van.
: şerrvanî, şerrvanîtî, şerrvantî
şerrvanî (navdêr, mê) karê şerrvanan, leşkerî, eskerî, çekdarî, şerrkerî, serbazî.
ji: şerrvan + -î
şerrxwaz (navdêr) kesa/ê ku dixwaze şerrî bike yan şerr bêt kirin, belakirr, ne aştîxwaz, êrişker, holîgan, milîtan.
Herwiha: şerxwaz, şerrxwez, şerxwez, şerxaz, şerrxaz.
ji: şerr + -xwaz.
: şerrxwazî, şerrxwazîtî
şerrxwazî (navdêr, mê) milîtarîzm, îdeolojî, rewşa şerrxwazbûnê.
ji: şerrxwaz + -î
şert (navdêr, nêr) tişta/ê divê hebe yan bibe yan bêt kirin daku tiştek din hebe yan bibe yan bêt kirin: Ez jî dê bêm lê bi şertê ku em bi tirimpêlê biçin. (Ger em bi tirimpêlê neçin, ez nayêm.) Min şertek heye: divê hûn ji kesekî re nebêjin. Bo parastina zimanê kurdî şert e ku her kes li gel zarrokên xwe bi kurdî biaxive..
Hevwate: merc, şirûd.
ji: ji erebî شرط (şerț).
Bikaranîn: Lêker: şert girtin, şert danîn. Navdêr: şertgirtin, şertdanîn.
: bêşert, bêşertî, bişert, bişertî, şertanê, şertî, şert dagirtin, şert girtin
şert dagirtin (lêker) ketin miçilgê, şert girtin.
ji: şert dagir +-tin
şert danîn bi hev re ketin mercê
(lêker)(Binihêre:) şert
şert girtin (lêker)(Binihêre:) şert
şertandin (lêker)mercandin, sînordarîkirin, sînordarî kirin. Tewîn: -şertîn-.
ji: şert +-andin
şertanê (navdêr, mê) girew, lîstikan mamikan, hîlebazî, fena, fêl, lêb, qumar.
ji: şert + -anê
şertdanîn (navdêr, mê) (Binihêre:) şert
şertdar (rengdêr) meredar.
ji: şert +-dar
şertgir (navdêr, mê) şertker.
ji: şert +-gir
şertgirtin (navdêr, mê) (Binihêre:) şert
şertî (navdêr, mê) rewşa şertbûnê.
ji: şert + -î
şertik (navdêr, mê) cinaq, yadeşt, çeleme, kerik.
ji: şert +-ik
şertik girtin (lêker) şert girtin.
ji: şertik + girtin
şertker (navdêr, mê) şertgir.
ji: şert +-ker
şerûd kesê ku bi her kesî re li hev dixe; şeroke
(navdêr) şerrvan, esker, serbaz, şerrker, şerrxwaz, belakirr.
Herwiha: şerrûd, şerût, şerrût.
ji wêjeyê: Di vê serdema me de jî dagîrkerên Kurdistanê me bi navên cur be cur yên wekî: Neyarê Xweda, Bêdîn, Terorîst, Dijê Ellah, Şerûdê dijî Xweda û bi dehan navên dî dikujin.(Perwîz Cîhanî: Mexîn?, Amidakurd.com, 8/2007).
: şerûdî, şerûdîtî, şerûdtî
şerûdane (rengdêr) şeranî, şerrkerane, cengawerane.
ji: şerûd +-ane
şerûdî (navdêr, mê) rewşa şerûdbûnê, serkêşî, çerokî, garisî, pevçokî.
ji: şerûd + -î
şerûdkî (navdêr, mê) bi şerûdîidarî).
ji: şerûd +-kî
şerûdkirin (navdêr, mê) bizavkirin.
ji: şerûd +kirin
şervan çekdarê ku karê wî berevaniya welat û rastiyê ye; şerkar
şervanî (navdêr, mê) karê şervanan, şerkerî, cengawerî, şerkarî, şervantî, cengebazî.
ji: şervan + -î
şervantî (navdêr, mê) cengawerî, şerevanîtî, şerkerî, cengebazî, şervanî, şerkarî.
ji: şer +-vantî
şerxwaz kesê ku cengê ser aşitiyê re digire
şer m. war: şerê cîhanê yê yekemîn=World War I.
şer kirin war
v.t. to fight war
v.t. to fight war
şer, şerr (ceng) war; (pevçûn) fight, fighting; riot
şerab (f.) to fight, to wage war
şerê birakujî fratricidal fighting
şerê navxweyî civil war
şeref f. honor
şerîat Sharia, Islamic law
şerît f. the Sharia, Islamic law
şerjêxane (f.) wine
şerm shame
(f.) slaughter-house
f. shame. see also: şermdar, şermdarî, şerm kirin, şerm kirin ji ...
şerm kirin to shame
shame
v.t. to be ashamed
v.t. to be ashamed
şerm kirin ji ... v.t. to be ashamed of: min ji xwe şerm kir=I was ashamed of myself
v.t. to be ashamed of: min ji xwe şerm kir=I was ashamed of myself
şermdar modest.
şermdarî f. modesty.
şermezar defamated
şermezar kirin to protest
şermezarî disrepute, defamation
şermîn, şermende shy
şerpeze (adj.) to be ashamed, to be shy
destitute.
şerpeze bûn v.i. to be destitute.
şerpeze kirin v.t. to put s.o. in a bad situation, to best
v.t. to put s.o. in a bad situation, to best
şert requirement; condition; term, provision
(f.) miserable, wretched
f. condition, qualification
şervan warrior
m. warrior
şerxwaz warlike, bellicose, martial
şer Band
Kampf
Krieg
langes Band, um den Kopf gewunden
langes Materialband
Schlacht
Streit
Turban
Zank
şer kirin kämpfen
şer û de'w Kampf und Streit
Krieg und Schlacht
şer-semaqî marmoriertes geflammtes langes Tuch
Schärpe
Stoffstreifen
şerab Wein
şeranî den Krieg betreffend
kriegerisch
Kriegs-
militärisch
şerbet Saft
şerbik klein Wasserkrug
şeref Würde
şerh kirin darlegen
erklären
erläutern
şerîet islamisches Gesetz
Scharia
şerîn ableugnen
şerinî Süßigkeiten
şerît Band
Leine
Schnur
şerkar Kämpfer
Krieger
şerm Scham
Schamgefühl
Schande
Scheu
ungehörig
şerm kirin einschüchtern lassen
schämen, sich ~
scheuen, sich ~
şerman beschämt
vor Scham
şermesar beschämt
geniert
şermezar beschämt
geniert
şermezar kirin genieren, sich ~
schämen, sich ~
şermezarkirin bemängeln
şermkirin erröten
sich schämen
şermok schamhaft
scheu
schüchtern
şermoke scheu
şerpeze arm
elend
erbärmlich
gemein
miserabel
schlecht
vulgär
şerpîn Regenguß
şert Bedingung
Verpflichtung
Voraussetzung
şervan Kämpfer
streitsüchtig
şerbet şerbet (n)
şeref şeref (n)
şerefsiz bêşeref, -e
şerit-I şerît (n)
şerit-II b. tenya