Encamên lêgerînê
şa gava ku tezahürat tê kirin di cihê 'bijî' û 'aferin'de tê bikaranîn
gava ku tezahurat tê kirin di cihê Ôbijî’ û Ôaferîn’de tê bikaranîn
şaban 1. şeban (di salnameya heyvê de meha heştemîn û ji sêmehan meha duyemîn e) m 2. debang, bomik, evdal, xêt, xêtik, xêv (argo) rd
1. şeban (di salnameya heyvê de meha heştemîn û ji sêmehan meha duyemîn e) m 2. debang, bomik, evdal, xêt, xêtik, xêv (argo) rd
şabanlaşma bomikîbûn, xêtikîbûn, xêrevebûn m
bomikîbûn, xêtikîbûn, xêrevebûn m
şabanlaşmak bomikî bûn, xêtikl bûn, xêre vebûn L/ngh
bomikî bûn, xêtikî bûn, xêrevebûn l/ngh
şablon 1. şablon (cedwela ku tê de şekl hene) 2. şablon (alava ku di warên cur bi cur de ji bo pîvan, rastkirin, xuyakirin û kontrole tê bikaranîn) 3. şaplon (ew tiştê ji ber ku pirî caran hatiye kirin, loma tê pejirandin) (mec) m
1. şablon (cedwela ku tê de şekl hene) 2. şablon (alava ku di warên cur bi cur de ji bo pîvan, rastkirin, xuyakirin û kontrolê tê bikaranîn) 3. şaplon (ew tiştê ji ber ku pirî caran hatiye kirin, loma tê pejirandin) (mec) m
şad şad, şah, şa, bikêf rd
şad, şah, şa, bikêfrd
şad olmak şad bûn
şad bûn
şadırvan şadirwan, şehderwan m
şadirwan, şehderwan m
şafak elend, spêde, berbang, gizing, berbeyanî, spêle, zertav, şefeq, şeveq m (birinde)
elend, spêde, berbang, gizing, berbeyanî, spêle, zertav, şefeq, şeveqm (birinde)
şafak atmak heyirî man (gava ku bi tiştekî giring re rû bi rû bê mayın tê gotin)
heyirî man (gava ku bi tiştekî girîng re rû bi rû bê mayîn tê gotin)
şafak sökmek berbang lê dan, tav dan, tav avêtin, berbang avêtin, sibeh dan, sibeh zelal bûn, bûn sibeh, sibeh safî bûn, şefeq dan, şefeq lê dan
berbang lê dan, tav dan, tav avêtin, berbang avêtin, sibeh dan, sibeh zelal bûn, bûn sibeh, sibeh safî bûn, şefeq dan, şefeq lê dan
şafak sökümü elinda sibehê, sariya sibehê, kubara sibehê
şafak sökümü elinda sibehê, sariya sibehê, kubara sibehê
şafiî 1. Şafiî (mezhebek ji mezhebê ehlê süne) m 2. Şafiî (kesê ji vî mezhebî) rd
1. Şafiî (mezhebek ji mezhebê ehlê sune)m 2. Şafiî (kesê ji vî mezhebî)rd
şafiî köpeği gibi titremek pir ricifîn
pir ricifîn
şafiî köpeğine dönmek gemarokî bûn (qilerokîbûna dest û rû)
gemarokî bûn (qilerokîbûna dest û rû)
şafiîlik Şafiîtî m
Şafiîtî m
şaft mijane, şaft m
mijane, şaft m
şaful derdana ku hingiv dixinê
derdana ku hingiv dixinê
şah (I) 1. şah, şeh, argiştî n 2. şah (di setrencê de kevirê herî giring) n 3. şah (li gorî hinkûte xwe yê herî baş, ê raserî hinkûfê xwe) rd
şah (i) 1. şah, şeh, argiştîn 2. şah (di setrencê de kevirê herî girîng)n 3. şah (li gorî hinkûfê xwe yê herî baş, ê raserî hinkûfê xwe)rd
şah (ii) pêdar (rabûna hespê ya li ser lingên paşîn)
şah çekme kiş (di şetrencê de)
kiş (di şetrencê de)
şah damarı şahdamar, damara mirine m
şahdamar, damara mirinê m
bnr şah damarı
şah iken şahbaz olmak 1) serkelebû îro bûye qûş (bi awayekî tinaz ji bo kesên ku her diçe rewşa wî xerab dibe û qedrê wî namîne) 2) heyv û roj bû îro bûye pêşkeniyê hevalan (ji bo kesê ku her diçe cira wan ne xvveşik dibe) *şahımı bu kadar severim=hew qeweta mirî digire, êdî hew ji min tê (II) pêdar (rabûna hespê ya li ser lingên paşîn)
1) serkelebû îro bûye qûş (bi awayekî tinaz ji bo kesên ku her diçe rewşa wî xerab dibe û qedrê wî namîne) 2) heyv û roj bû îro bûye pêşkeniyê hevalan (ji bo kesê ku her diçe cira wan ne xweşik dibe) (ben)
şaha kalkmak 1) rabûn pcdarê 2) kela (yekî) rabûn, çoşîn (mec)
1) rabûn pêdarê 2) kela (yekî) rabûn, çoşîn (mec)
şahadet 1. govanî, guvahî, şadeyî, şadetî 2. pakrewanî, rewanpakî, şehadet, şehîdbûn m
1. govanî, guvahî, şadeyî, şadetî 2. pakrewanî, rewanpakî, şehadet, şehîdbûnm
şahadet etmek şadeyî dan, guvahî kirin
şadeyî dan, guvahî kirin
şahadet getirmek eşheda xwe anîn
eşheda xwe anîn
şahadet parmağı tiliya nîşandekê, tiliya îşaretê, tiliya eşhedê nd
tiliya nîşandekê, tiliya îşaretê, tiliya eşhedê nd
şahadetname 1. bawername, şahadetname, dîploma 2. guvahname, şahadetname (belgeya pesendkiri) m
1. bawername, şahadetname, dîploma 2. guvahname, şahadetname (belgeya pesendkirî) m
şahadette bulunmak lê guvahî kirin, lê şadeyî dan
lê guvahî kirin, lê şadeyî dan
şahan şahan nd
şahan nd
şahane 1. şahane, şahanî, şehyane (tiştê ku xweserî şahan e ) 2. şahane, şahwer (tiştê ku babet û liyaqî şahan e) 3. şahane, pir xweşik, pir têkûz û mukemel (mec) rd
1. şahane, şahanî, şehyane (tiştê ku xweserî şahan e ) 2. şahane, şahwer (tiştê ku babet û liyaqî şahan e) 3. şahane, pir xweşik, pir têkûz û mukemel (mec) rd
şahap stêrerij m
stêrerij m
şahbaz (şehbaz) 1. şehbaz (cureyek bazê spî ye) n 2. çapik, sivik (çalak û bikêrhatî) (mec) rd 3. şehbaz, egîd, mêrxas, merd rd
şahbaz, şehbaz 1. şehbaz (cureyek bazê spî ye) n 2. çapik, sivik (çalak û bikêrhatî) (mec) rd 3. şehbaz, egîd, mêrxas, merd rd
şahbeyt şahmalik
şahmalik wj/m
şaheser 1. şahkar, serberhem, şaheser, berhema hêja m 2. şahkar, şaheser (tiştê xwedî wesfa baş e) rd
1. şahkar, serberhem, şaheser, berhema hêjam 2. şahkar, şaheser (tiştê xwedî wesfa baş e)rd
şaheser yaratmak berhemeke nemir afirandin, berhemeke nemir çêkirin
berhemeke nemir afirandin, berhemeke nemir çêkirin
şahika bandev, lûtke m
bandev, lûtke m
şahım bez n
bez n
şahımı bu kadar severim hew qeweta min digire, êdî hew ji min tê
şahin şahin (Buteo buteo) zo/n
şahîn (Buteo buteo) zo/n
şahin bakışlı awirtûj rd
awirtûj rd
şahinci şahînvan, bazevan n
şahînvan, bazevan n
şahinşah şahînşah nd
şahînşah nd
şahinşahlık şahînşahî m
şahînşahî m
şahıs 1. kes, şexs n 2. kes, kesîn *üçüncü şahıs zamiri=cînavkên kesê sêyemîn
1. kes, şexsn 2. kes, kesîn * üçüncü şahıs zamiri cînavkên kesê sêyemîn rz/n
şahıs eki qertafa kesîn rz
qertafa kesîn rz
şahıs zamiri cînavka kesîn, pronavê kesîn rz
cînavka kesîn, pronavê kesîn rz
şahit guvah, govan, guwah, gewah, şahid nd/nt
guvah, govan, guwah, gewah, şahid nd/nt
şahit olmak bûn guvah, bûn govan, bûn şahid
bûn guvah, bûn govan, bûn şahid
şahitli biguvah, bigovan, bişahid rd
biguvah, bigovan, bişahid rd
şahitlik guvahî, govanî, şahidî m
guvahî, govanî, şahidîm
şahitlik etmek guvahî dan, şahidî dan, govanî kirin, şahidî kirin
guvahî dan, şahidî dan, govanî kirin, şahidî kirin
şahitlik yapmak guvahî kirin, şahidî kirin
guvahî kirin, şahidî kirin
şahitsiz bêguvah, bêgovan, bêşahid rd
bêguvah, bêgovan, bêşahid rd
şahlandırma rakirina pêdarê nd
rakirina pêdarê nd
şahlandırmak rakirin pêdarê l/gh
rakirin pêdarê l/gh
şahlanış I. rabûna pêdarê 2. çoşbûyîn, çoşîn (mec) m
1. rabûna pêdarê 2. çoşbûyîn, çoşîn (mec) m
şahlanma 1. rabûna pêdarê 2. çoşbûn, çoşîn (mec) m
1. rabûna pêdarê 2. çoşbûn, çoşîn (mec) m
şahlanmak 1. rabûn pêdarê l/ngh * at şahlandı hesp rabû pêdarê 2. çoş bûn l/gh, çoşîn l/gh, kela (yekî) rabûn (mec) l/bw
şahlanmak 1 . rabûn pêdarê l/ngh *at şahlandı hesp rabû pêdarê 2. çoş bûn l/gh, çoşîn l/gh, kela (yekî) rabûn (mec) l/bw
şahlık 1. şahîtî 2. şahîtî (hukumdariya Afgan û îranê) dır/m
1. şahîtî 2. şahîtî (hukumdariya Afgan û Îranê) dîr/m
şahmerdan 1. şahmerdan (makîneya kompresor) 2. şahmerdan (makîneya ku singên avahiyekê dikute erdê) 3. kerane n
1. şahmerdan (makîneya kompresor) 2. şahmerdan (makîneya ku singên avahiyekê dikute erdê) 3. kerane n
şahniş (şahnişin) şahnişin, şaneşîn, şehnişîn nı
şahniş, şahnışin şahnişîn, şaneşîn, şehnişîn m
şahrem şahrem qetîqetî, pirtîpirtî h
şahrem qetîqetî, pirtîpirtî h
şahsen 1. bi xwe, bi şexsê xwe, bîzat 2. bi şexs, şexsen *onu şahsen tanıyorum ez wî şexsen nas dikim
1. bi xwe, bi şexsê xwe, bîzat 2. bi şexs, şexsen * onu şahsen tanıyorum ez wî şexsen nas dikim h
şahsi kesîde, kesane, beradî, kesanî, şexsî, zatî rd
kesîde, kesane, beradî, kesanî, şexsî, zatîrd
şahsi mal arizî, xoyetî
arizî, xoyetî
şahsiyat 1. karên kesîdeyî (karên ku aîdî kesekî ne) 2. kesîdeyî (gotinên ku li ser jiyana taybet tên gotin)
1. karên kesîdeyî (karên ku aîdî kesekî ne) 2. kesîdeyî (gotinên ku li ser jiyana taybet tên gotin)rd
şahsiyat yapmak (veya şahsiyata dökmek) li ser kesatî sekinîn, li ser aliyên ne baş ên kesan sekinîn, jê behs kirin
şahsiyat yapmak (veya şahsiyata dökmek) li ser kesatî sekinîn, li ser aliyên ne baş ên kesan sekinîn, jê behs kirin
şahsiyet 1. kesîtî, kesatî, kesayî, kesayetî, şexsiyet m 2. kes, kesatî (kesê hêja) nd
1. kesîtî, kesatî, kesayî, kesayetî, şexsiyet m 2. kes, kesatî (kesê hêja) nd
şahsiyetli xweykesayetî, xweykesatî, xwedî kesayetî, bişexsiyet, xweyşexsiyet rd
xweykesayetî, xweykesatî, xwedîkesayetî, bişexsiyet, xweyşexsiyet rd
şahsiyetsiz bêkesatî, bêkesayetî, bêşexsiyet rd
bêkesatî, bêkesayetî, bêşexsiyet rd
şahsiyetsizlik bêkesatîbûn, bêkesayetîbûn, bêşexsiyetî m
bêkesatîbûn, bêkesayetîbûn, bêşexsiyetî m
şahtere şahtere bot/m
şahtere bot/m
şaibe 1. leke, gemar, qirêj, qilêr 2. kêmasî, kêmahî, qusûr, eybik (mec) m
1. leke, gemar, qirêj, qilêr 2. kêmasî, kêmahî, qusûr, eybik (mec) m
şaibeli xweykêmasî, xwedîqusûr, biqusûr, eybdar rd
xweykêmasî, xwedîqusûr, biqusûr, eybdar rd
şair 1. helbestvan, hozanwar, şair 2. şair, hestyar, pêjnker (kesê ku nîgaş û xeyala wî ya fireh heye) nd/nt
1. helbestvan, hozanwar, şair 2. şair, hestyar, pêjnker (kesê ku nîgaş û xeyala wî ya fireh heye) nd/nt
şairane 1. helbestvane, hozanwarî, şairane h 2. helbestvane, şairane (kesê ku xwediyê wesfên helbestvaniyê ye) rd
1. helbestvane, hozanwarî, şairane h 2. helbestvane, şairane (kesê ku xwediyê wesfên helbestvaniyê ye) rd
şairanelik helbestvanetî, hozanwaritî, şairanetî/n
helbestvanetî, hozanwarîtî, şairanetî m
şairlik helbestvanîtî, hozanîtî, şairitî m
helbestvanîtî, hozanîtî, şairîtî m
şak (I) şelp *şak diye yüzüne vurdu=gote şelp û li rûyê wî xist m (II) 1. qelişîn, terikîn 2. felq, şeq, terk, qelş m
şak (i) şelp * şak diye yüzüne vurdu gote şelp û li rûyê wî xist m
şak (ii) 1. qelişîn, terikîn 2. felq, şeq, terk, qelşm
şak etmek qelişîn, terikîn, qelş lê ketin, şeq lê ketin
qelişîn, terikîn, qelş lê ketin, şeq lê ketin
şak şak şeqeşeq h
şeqeşeq h
şeqeşeq h
şaka henek, yarî, galte, leq, tirane, yaranî, hewes, tewz, kuşetî, laqirdî m
henek, yarî, galte, leq, tirane, yaranî, hewes, tewz, kuşetî, laqirdîm
şaka etmek henek pê kirin, yarî pê kirin, galte pê kirin, hewes pê kirin, yaranî pê kirin
henek pê kirin, yarî pê kirin, galte pê kirin, hewes pê kirin, yaranî pê kirin
şaka gibi gelmek jê re wekî henekan hatin, jê re mîna yaraniyan hatin, jê re nola hewesan hatin
jê re wekî henekan hatin, jê re mîna yaraniyan hatin, jê re nola hewesan hatin (iş)
şaka götürmemek I) (tiştek) ne îşê henekan e, (tiştek) ne karê zarokan e, ne ê hewesan bûn (karekî ku pir cidî ye, mirov nikare giringiyê nedê) 2) pîrê (yekî) bi henekan tune bûn, ji yariyan hez nekirin
1) (tiştek) ne îşê henekan e, (tiştek) ne karê zarokan e, ne ê hewesan bûn (karekî ku pir cidî ye, mirov nikare girîngiyê nedê) 2) pîrê (yekî) bi henekan tune bûn, ji yariyan hez nekirin
şaka iken kaka olmak (veya şakayı kakaya çevirmek) henek dibin genek, henek (an jî hewes) bûn bûn bera
şaka iken kaka olmak (veya şakayı kakaya çevirmek) henek dibin genek, henek (an jî hewes) bûn bûn bera
şaka kaldırmak ji henekan nexeyîdîn, ji henekan (yariyan) neinitîn, henek di xwe de bihartin
ji henekan nexeyîdîn, ji henekan (yariyan) neinitîn, henek di xwe de bihartin
şaka maka (veya şaka maka derken) henek menek, henek menek me got lê
şaka maka (veya şaka maka derken) henek menek, henek menek me got lê
şaka söylemek bi henekan gotin, bi yarikan gotin
bi henekan gotin, bi yarîkan gotin
şaka yapmak henek kirin, galte kirin, leq kirin, hewes kirin, yaranî kirin, yarî kirin
henek kirin, galte kirin, leq kirin, hewes kirin, yaranî kirin, yarî kirin
şaka yoluyla (veya şaka yolu) bi henekan, bi qestûkan, bi henekî, bi yarîkan
şaka yoluyla (veya yolu) bi henekan, bi qestûkan, bi henekî, bi yarîkan
şakacı (1 şîrove)henekoyî, heneker, henekbaz, henekvan, yariker, tewzeker, hewesker, galteker, yaranîker, tiraneker, henekhez, laqirdîhez rd
henekoyî, heneker, henekbaz, henekvan, yarîker, tewzeker, hewesker, galteker, yaranîker, tiraneker, henekhez, laqirdîhez rd
şakacık makacık qestî mestî h
şakacık makacık qestî mestî h
şakacıktan 1. bi qestûkan, bi henekan (di zimanê zarokan de) *şakacıktan söyledim, ağlama min bi qestûkan got, megirî 2. bi hewesan, bi henekî, bi henekan, bi qestûkan (wekî ku henekan bike) 3. bêhenek *şakacıktan epey iş görmüşüz bêhenek me gelek kar kiriye ha
1. bi qestûkan, bi henekan (di zimanê zarokan de) * şakacıktan söyledim, ağlama min bi qestûkan got, megirî 2. bi hewesan, bi henekî, bi henekan, bi qestûkan (wekî ku henekan bike) 3. bêhenek * şakacıktan epey iş görmüşüz bêhenek me gelek kar kiriye ha h
şakacılık henekoyîtî, henekerî, henekbazî, henekvanî, yarikerî, tewzekerî, galtekerî, yaranîkerî, tiranekerî m
henekoyîtî, henekerî, henekbazî, henekvanî, yarîkerî, tewzekerî, galtekerî, yaranîkerî, tiranekerî m
şakadan bi qestûkan, bi henekan, bi hewes, qestûka, heneka h
bi qestûkan, bi henekan, bi hewes, qestûka, heneka h
şakak cênîk, sêwincî ant/n
cênîk, sêwincî ant/n
şakak kemiği hestiyê cênîkê ant
hestiyê cênîkê ant
şakak sinüsü sînûsa cênîkê
sînûsa cênîkê
şakakları ağarmak (veya şakak beyazlamak) cênîkên (yekî) spî bûn
şakakları ağarmak (veya beyazlamak) cênîkên (yekî) spî bûn
şakaları birine dokunmak henekên (yekî) dilê (yekî dî) girtin, hewesên (yekî) dilê (yekî din) girtin
henekên (yekî) dilê (yekî dî) girtin, hewesên (yekî) dilê (yekî din) girtin (bir kimsenin, bir durumun)
şakalaşma bihevhenekkirin, pevyarikirin, bihevgaltekirin, pevhenekkirin, pevleqkirin, pevgaltekirin m
bihevhenekkirin, pevyarîkirin, bihevgaltekirin, pevhenekkirin, pevleqkirin, pevgaltekirin m
şakalaşmak bi hev henek kirin, bi hev yarî kirin, bi hev galte kirin, pev henek kirin, pev leq kirin l/bw
bi hev henek kirin, bi hev yarî kirin, bi hev galte kirin, pev henek kirin, pev leq kirin l/bw
şakası yok 1) guh nedan (kesî), paxav bi (kesî) nekirin, pax ji kesî hilnedan *bu herîfin şakası yok ev camêr paxav bi kesî nake 2) virde wirde tune, henek menek tune *bu hastalığın şakası yok virde wirdeya vê nexweşînê tune
1) guh nedan (kesî), paxav bi (kesî) nekirin, pax ji kesî hilnedan * bu herifin şakası yok ev camêr paxav bi kesî nake 2) virde wirde tune, henek menek tune * bu hastalığın şakası yok virde wirdeya vê nexweşînê tune
şakasız bêhenek, bêyarî, bêgalte, bêtirane, bêhewes, bêyaranî *şakasız söylüyorum ez bêhenek dibêjim h
bêhenek, bêyarî, bêgalte, bêtirane, bêhewes, bêyaranî * şakasız söylüyorum ez bêhenek dibêjim h
şakaya almak girtin henekan, girtin hewesan (an jî yaraniyan) *bu söylediklerimi şakaya alma van tiştên ku ez dibêjim megire hewesan
girtin henekan, girtin hewesan (an jî yaraniyan) * bu söylediklerimi şakaya alma van tiştên ku ez dibêjim megire hewesan
şakaya boğmak (dökmek veya bozmak) qelabtin henekan, qulibandin hewesan
şakaya boğmak (dökmek veya bozmak) qelabtin henekan, qulibandin hewesan
şakaya gelmek henek di xwe de bihartin, pîrê (yekî) bi henekan hebûn
henek di xwe de bihartin, pîrê (yekî) bi henekan hebûn
şakaya gelmemek 1) henek di xwe de nebihartin, pîrê (yekî) bi henekan tune bûn 2) li ba xwe bi tiştekî hesab nkirin, biçûk dîtin
1) henek di xwe de nebihartin, pîrê (yekî) bi henekan tune bûn 2) li ba xwe bi tiştekî hesab nkirin, biçûk dîtin
şakaya getirmek anîn ser henekan, anîn ser hewesan (an jî yariyan) *şakaya getirip söyledim min anî ser hewesan û jê re got
anîn ser henekan, anîn ser hewesan (an jî yariyan) * şakaya getirip söyledim min anî ser hewesan û jê re got (işI)
şakaya vurmak anîn li hewesan xistin, anîn li henekan xistin
şakayık gula sor (Paeonia mascula) bot/nd
gula sor (Paeonia mascula) bot/nd
şaki rêbir, eşqiya, isat n şakilik rêbirî, eşqiyatî, isatî m
rêbir, eşqiya, isat n
şakilik rêbirî, eşqiyatî, isatî m
şakıma 1. wîçîn, vîçîn 2. şîqîn, şeqîn (ji bo xwendina stran û helbestan) m
1. wîçîn, vîçîn 2. şîqîn, şeqîn (ji bo xwendina stran û helbestan) m
şakımak 1. wîçîn l/ngh, vîçîn l/ngh, vîçevîç kirin l/gh, kirin wîçînî l/gh, kirin wîçewîç l/gh (ji bo çivîkên ku dixwînin) 2. şîqîn l/ngh, şeqîn l/ngh, kirin şîqînî l/gh, şîqînî pê ketin l/bw (ji bo xwendina stran û helbestan)
1. wîçîn l/ngh, vîçîn l/ngh, vîçevîç kirin l/gh, kirin wîçînî l/gh, kirin wîçewîç l/gh (ji bo çivîkên ku dixwînin) 2. şîqîn l/ngh, şeqîn l/ngh, kirin şîqînî l/gh, şîqînî pê ketin l/bw (ji bo xwendina stran û helbestan)
şakır şakır 1. wîçewîç, vîçevîç (ji bo dengê çûkan) 2. şireşir, xuşexuş, gujeguj (ji bo dengê şiliyê) 3. şîqeşîq, şeqeşeq, reqereq, şiqeşiq (ji bo dengê tiştên din) 4. xweş, bi rihetî, weka bilbil, bi awayekî baş *şakır şakır Kürtçe konuşuyor weka bilbil bi Kurdî dipeyîve h
1. wîçewîç, vîçevîç (ji bo dengê çûkan) 2. şireşir, xuşexuş, gujeguj (ji bo dengê şiliyê) 3. şîqeşîq, şeqeşeq, reqereq, şiqeşiq (ji bo dengê tiştên din) 4. xweş, bi rihetî, weka bilbil, bi awayekî baş * şakır şakır Kürtçe konuşuyor weka bilbil bi Kurdî dipeyîve h
şakır şukur şeqûteq, teqûreq, şeqûreq h
şeqûteq, teqûreq, şeqûreq h
şakırdama 1. şîqîn 2. şirin, xuşîn m
1. şîqîn 2. şirîn, xuşîn m
şakırdamak 1. kirin şîqînî l/gh, kirin şeqînî l/gh, şîqînî jê hatin l/bw, şeqînî jê hatin l/bw kirin şeqeşek l/gh, kirin reqereq l/gh, şîqeşîq jê hatin l/bw, şîqeşîq jê çûn l/bw (ji bo deng) 2. kirin xuşînî, kirin şirînî, kirin gujînî (ji bo baranê ku bi şireşir tê) *yağmur şakırdayarak yağıyor baran dike gujînî û dibare l/gh 3. kirin şirînî (ji bo dengê avê) l/gh
1. kirin şîqînî l/gh, kirin şeqînî l/gh, şîqînî jê hatin l/bw, şeqînî jê hatin l/bw kirin şeqeşek l/gh, kirin reqereq l/gh, şîqeşîq jê hatin l/bw, şîqeşîq jê çûn l/bw (ji bo deng) 2. kirin xuşînî, kirin şirînî, kirin gujînî (ji bo baranê ku bi şireşir tê) * yağmur şakırdayarak yağıyor baran dike gujînî û dibare l/gh 3. kirin şirînî (ji bo dengê avê) l/gh
şakırdatma şîqandin, şeqandin, rikrikandin, reqandin m
şîqandin, şeqandin, rikrikandin, reqandin m
şakırdatmak şîqandin l/gh, şeqandin l/gh, rikrikandin l/gh, reqandin l/gh, şeqînî jê anîn l/bw, reqînî jê anîn l/b w *ağzındaki dişleri şakırdatıyor diranê di devê xwe de dirikrikand
şîqandin l/gh, şeqandin l/gh, rikrikandin l/gh, reqandin l/gh, şeqînî jê anîn l/bw, reqînî jê anîn l/bw * ağzındaki dişleri şakırdatıyor diranê di devê xwe de dirikrikand
şakirt 1. xwendekar 2. şagirt nd/nt
1. xwendekar 2. şagirt nd/nt
şakırtı ricf m
1. wîçînî, vîçînî 2. şîqînî, şeqînî, reqînî, çeqînî, rikînî 3. şirînî, xuşînî, gujînî m
1. wîçînî, vîçînî 2. şîqînî, şeqînî, reqînî, çeqînî, rikînî 3. şirînî, xuşînî, gujînî m
şakırtılı 1. biwîçîn, bivîçîn 2. bişîqînî, bitepîn, bireqîn, biçeqîn, bişeqîn, birikîn 3. bişirîn, bixuşîn, bigujîn rd
1. biwîçîn, bivîçîn 2. bişîqînî, bitepîn, bireqîn, biçeqîn, bişeqîn, birikîn 3. bişirîn, bixuşîn, bigujîn rd
şakırtısız 1. bêwîçînî, bêvîçînî 2. bêşîqînî, bêşeqînî, bêçeqînî, bêşîrqînî, bêreqînî, bêrikînî 3. bêşirinî, bêxuşînî, bêgujînî rd
1. bêwîçînî, bêvîçînî 2. bêşîqînî, bêşeqînî, bêçeqînî, bêşîrqînî, bêreqînî, bêrikînî 3. bêşirînî, bêxuşînî, bêgujînî rd
şakkadak pê re, ji nişka ve, xaftila h
pê re, ji nişka ve, xaftila h
şakketmek şakakşeq kirin, qelaştin l/gh
şeq kirin, qelaştin l/gh
şaklaban 1. şên, yarîker, henekvan, qerfok, şeqlevan 2. şalûs (mec) rd
1. şên, yarîker, henekvan, qerfok, şeqlevan 2. şalûs (mec) rd
şaklabanlık 1. şênbûn, yarikerî, henekvanî, qerfokî, şeqlevanî 2. şalûsî (mec) m
1. şênbûn, yarîkerî, henekvanî, qerfokî, şeqlevanî 2. şalûsî (mec) m
şaklama şîrqîn, şeqîn, çelpîn m
şîrqîn, şeqîn, çelpîn m
şaklamak kirin şeqînî l/gh, kirin şîrqînî l/gh, kirin çelpînî l/gh, şîrqînî jê çûn l/bw, şeqînî jê çûn l/bw
kirin şeqînî l/gh, kirin şîrqînî l/gh, kirin çelpînî l/gh, şîrqînî jê çûn l/bw, şeqînî jê çûn l/bw
şaklatma şelpandin, çelpandin, şîrqandin, daşeqandin, çerpandin, şeqandin, çeqandin m
şelpandin, çelpandin, şîrqandin, daşeqandin, çerpandin, şeqandin, çeqandin m
şaklatmak şelpandin, çelpandin, şîrqandin, daşeqandin, çerpandin, şeqandin, çeqandin *bir tane yüzene şaklattı hebek şelpande rûyê wî l/gh
şelpandin, çelpandin, şîrqandin, daşeqandin, çerpandin, şeqandin, çeqandin * bir tane yüzene şaklattı hebek şelpande rûyê wî l/gh
şakrak 1. şên, gewz, qube (ji bo deng) *şakrak bir kahkaha keneke gewz 2. şên, gewz, blkêf, şeng (ji bo mirovan) *şakrak bir kız keçeke şên û gewz rd
1. şên, gewz, qube (ji bo deng) * şakrak bir kahkaha keneke gewz 2. şên, gewz, bikêf, şeng (ji bo mirovan) * şakrak bir kız keçeke şên û gewz rd
şakrak kuşu bersork (Pyrrhula pyrrhula) zo/m
bersork (Pyrrhula pyrrhula) zo/m
şakraklık şênbûn, gewzbûn, bikêfbûn m
şênbûn, gewzbûn, bikêfbûn m
şakramak bnr şakımak
bnr şakımak
şakşak şeqşeq (maşika ji texte ya hoqeba zan) m
şeqşeq (maşika ji texte ya hoqebazan) m
şakşakçı 1. şeqşeqker (kesê ku çepikanji bo pesndana kirinên kesekî an jî, ji bo wî kesî bi xwe dide) 2. şeqşeqker (ew kesê ku li şanoyê bi pereyan hatiye girtin da ku lı çepikan bide) nd/nt
1. şeqşeqker (kesê ku çepikan ji bo pesndana kirinên kesekî an jî, ji bo wî kesî bi xwe lê dide) 2. şeqşeqker (ew kesê ku li şanoyê bi pereyan hatiye girtin da ku li çepikan bide) nd/nt
şakul şaqûl, qinc jîz/m
şaqûl, qinc fîz/m
şakuleme şaqûlkirin m
şaqûlkirin m
şakulemek 1. şaqûl kirin 2. sihêtî kirin (mec) l/gh
1. şaqûl kirin 2. sihêtî kirin (mec) l/gh
şakuli I şaqûlî 2. derbejêrkî rd
şakulî 1. şaqûlî 2. derbejêrkî rd
şal 1. şar (cureyek qumaş e ku li Hindistanê ji hiriyê hatiye raçandin û xwediyê motîfen taybet e 2. şar, şimaqî, şal, hêratî (jin vê diavêjin nav milên xwe) m
1. şar (cureyek qumaş e ku li Hindistanê ji hiriyê hatiye raçandin û xwediyê motîfên taybet e 2. şar, şimaqî, şal, hêratî (jin vê diavêjin nav milên xwe) m
şalak fıncik (zebeşa fincik) n
fincik (zebeşa fincik) n
şalakî şalakî rd
şalakî rd
şalgam 1. şêlim, silqa spî, tar, binerdk, şelxem (Brassica rapa) bot/m 2. şêlim, silqa spî, tar, binerdk (berê vê riwekê)
1. şêlim, silqa spî, tar, binerdk, şelxem (Brassica rapa) bot/m 2. şêlim, silqa spî, tar, binerdk (berê vê riwekê)
şali şalî (çeşîdek qumaş e) m
şalî (çeşîdek qumaş e) m
şallak 1. tazî 2. şapûle, şapoşewlo (kesê ku guh nade lixwekirina xwe) rd
1. tazî 2. şapûle, şapoşewlo (kesê ku guh nade lixwekirina xwe)rd
şallak mallak 1) tazî îpela, şilf tazî 2) şapoşewlo
1) tazî îpela, şilf tazî 2) şapoşewlo
şalpa şelpe m
şelpe m
şalter şalter m
şalter m
şalvar şalwar, şerwel n
şalwar, şerweln
şalvar gbi wekî şalwar e, eynî şalwar e (pir fireh û bol)
şalvar gibi wekî şalwar e, eynî şalwar e ( pir fireh û bol)
şalvarlı bişalwar rd
bişalwar rd
şam baba (şam babası) 1. şambaba (cureyeke şîraniyê ku ji hevîr tê çêkirin) 2. bavê bêxêr (ku berpirsiya xwe nayne cih) rd
şam baba, şam babası 1. şambaba (cureyeke şîraniyê ku ji hevîr tê çêkirin) 2. bavê bêxêr (ku berpirsiya xwe nayne cih) rd
şam börek sembîsek m
sembîsek m
şam fıstığı fistiqa entebê nd
fistiqa entebê nd
şama mûm, şima (fıtîla ku di şimayê dane) m
mûm, şima (fitîla ku di şimayê dane) m
şamalı bimûm, bişima, şimakirî rd
bimûm, bişima, şimakirî rd
şamama 1. şemamok, lema şemamokê (Cucumis dudaim) bot/m 2. şemamok m
1. şemamok, lema şemamokê (Cucumis dudaim) bot/m 2. şemamokm
şamama gibi şemamok, wekî şemamokê (ji bo kesên hûrik û cirxweş)
şemamok, wekî şemamokê (ji bo kesên hûrik û cirxweş)
şaman şaman n
şaman n
şamandıra 1. şamandira 2. şamandira (ew heybera ku li ser avê ye û deryavan pê riya xwe derdixin) 3. şamandira (goga ku pergala girtinê tîne pê û ji metal an jî plastîkê hatiye çêkirin û li ser avê dimîne) m
1. şamandira 2. şamandira (ew heybera ku li ser avê ye û deryavan pê riya xwe derdixin) 3. şamandira (goga ku pergala girtinê tîne pê û ji metal an jî plastîkê hatiye çêkirin û li ser avê dimîne) m
şamanizm şamanîtî, şamanîzm m
şamanîtî, şamanîzm m
şamanlık şamanîtî, şamanîzm m
şamanîtî, şamanîzm m
şamar palm, pam, tep, lemat, terpûsk, şeqam, şelpe, tepik, şemar m
palm, pam, tep, lemat, terpûsk, şeqam, şelpe, tepik, şemarm
şamar atmak lamat danîn (yekî), lemat lê xistin, palm danîn (yekî), tep avêtin (yekî), şeqam lê xistin
lamat danîn (yekî), lemat lê xistin, palm danîn (yekî), tep avêtin (yekî), şeqam lê xistin
şamar oğlanı sere sebeban (ew kesê ku sebebê her tiştî tê dîtin û tim tê azardan)
serê sebeban (ew kesê ku sebebê her tiştî tê dîtin û tim tê azardan)
şamarlama şelpandin, çelpandin m
şelpandin, çelpandin m
şamarlamak şelpandin (yekî) l/gh, şeqam lê xistin l/bw, çelpandin (yekî), dan ber şîrqaman l/bw
şelpandin (yekî) l/gh, şeqam lê xistin l/bw, çelpandin (yekî) l/gh, dan ber şîrqaman l/bw
şamata heytehol, hêwirze, helahela, hılborik xirecir, hengame, şemete m
heytehol, hêwirze, helahela, hilborîk, xirecir, hengame, şemetem
şamata etmek (veya şamata koparmak) heytehol kirin, xirecir kirin, xirecir derxistin, xirecir rakirin
şamata etmek (veya koparmak) heytehol kirin, xirecir kirin, xirecir derxistin, xirecir rakirin
şamatacı circiro, circirok, berberok, qîrqîrok (ew kesê ku heytehol dike, şemete dike)
circiro, circirok, berberok, qîrqîrok (ew kesê ku heytehol dike, şemete dike) rd
şamatalı bicirecir, bibereber, biheytehol, bi xirecir, bihêwirze, bişemete rd
bicirecir, bibereber, biheytehol, bixirecir, bihêwirze, bişemete rd
şamatasız bêcirecir, bêbereber, bêheytehol, bêxirecir, bêhêwirze, bêşemete rd
bêcirecir, bêbereber, bêheytehol, bêxirecir, bêhêwirze, bêşemete rd
şamdan şamdank, findank, mûmdank m
şamdank, findank, mûmdank m
şamdancı 1. şamdankfiroş 2. şamdankker (kesê ku şamdankan çêdike) 3. şamdankvan (ew ê ku li serayan bi karê ronîkirinê re eleqedar bû) dîr ndJnt
1. şamdankfiroş 2. şamdankker (kesê ku şamdankan çêdike) 3. şamdankvan (ew ê ku li serayan bi karê ronîkirinê re eleqedar bû) dîr nd/nt
şamil şamîl, girtina nav xwe, ketin berê *sürgün cezası bütün köye şamildir cezayê nefiyê hemû gund digire nav xwe rd
şamîl, girtina nav xwe, ketin berê * sürgün cezası bütün köye şamildir cezayê nefiyê hemû gund digire nav xwe rd
şampanya şampanya m
şampanya m
şampanyalı bişampanya *şampanyalı yemek xwarina bişampanya rd
bişampanya * şampanyalı yemek xwarina bişampanya rd
şampiyon qehreman, şampiyon nd/rd
qehreman, şampiyon nd/rd
şampiyona şampiyona m
şampiyona m
şampiyonluk qehremanî, qehremantî, şampiyonî, şampiyontî m
qehremanî, qehremantî, şampiyonî, şampiyontî m
şampuan şampuan m
şampûan m
şan (I) 1. nav, navûdeng, şan n (II) şan mzk/m
şan (i) 1. nav, navûdeng, şann
şan (ii) şan mzk/m
şan şöhret navdengî
navdengî
şan vermek nav û deng dan, nav dan
nav û deng dan, nav dan
şangır şangır şingeşing, çingeçing, şeqereq, xuşexuş h
şingeşing, çingeçing, şeqereq, xuşexuş h
şangır şungur şingîn û çingîn, şeqîn û teqîn, çingîn û şingîn *ayna şangır şungur kırıldı eyne şikiya şeqîn û teqîna wê hat h
şingîn û çingîn, şeqîn û teqîn, çingîn û şingîn * ayna şangır şungur kırıldı eyne şikiya şeqîn û teqîna wê hat h
şangırdama şingîn, çingîn, şeqîn m
şingîn, çingîn, şeqîn m
şangırdamak şingîn, çingîn, çeqîn, şeqîn (ji bo firaq, piyan û tiştên wisa) l/ngh
şingîn, çingîn, çeqîn, şeqîn (ji bo firaq, piyan û tiştên wisa) l/ngh
şangırdatma şingandin, çingandin, şeqandin m
şingandin, çingandin, şeqandin m
şangırdatmak şingandin, çingandin, şeqandin l/gh
şingandin, çingandin, şeqandin l/gh
şangırtı şingînî, çingînî, şeqînî, xuşînî (ji bo firaq, piyan û tiştên wisa) *cam şangırtısı xuşîna camê m
şingînî, çingînî, şeqînî, xuşînî (ji bo firaq, piyan û tiştên wisa) * cam şangırtısı xuşîna camê m
şanına yedirememek lê qar hatin, li zora (yekî) çûn
lê qar hatin, li zora (yekî) çûn (bir şey birinin)
şanından olmak (veya şanına yaraşmak) bi nav û denge (yekî) ketin, babet û liyaqî nav û dengê (yekî) bûn
şanından olmak (veya şanına yaraşmak) bi nav û dengê (yekî) ketin, babet û liyaqî nav û dengê (yekî) bûn
şanjman şanjman, şanzûman m
şanjman, şanzûman m
şanlı 1. navdayî, navdar, navwer, namîdar 2. mezin, gewre rd
1. navdayî, navdar, navwer, namîdar 2. mezin, gewrerd
şanlı şöhretli binavûdeng şano şano (di tiyatroyê de sehne) m
binavûdeng
şano şano (di tiyatroyê de sehne) m
şans bext n, pişad m, rozgar n, pêûpar n, talîh m, pêûpel n, qebed n, şans n, siûd m, felek m
bext n, pişad m, rozgar n, pêûpar n, talîh n, pêûpel n, qebed n, şans n, siûd m, felekm
şans tanımak derfet dan (yekî), îmkan dan (yekî), firsend dan (yekî), şans dan (yekî)
derfet dan (yekî), îmkan dan (yekî), firsend dan (yekî), şans dan (yekî) (bir şey)
şans vurmak bext lê dan, jê re lê ketin
bext lê dan, jê re lê ketin
şansa kalmak (tiştek) man li ser talih û siûdê, man li ser şans û îqbalê, em û şansê xwe
(tiştek) man li ser talih û siûdê, man li ser şans û îqbalê, em û şansê xwe
şansı dönmek feleka (yekî) çep gerin, felek berê xwe jê guhastin, felek kumê xwe li (yekî) xwar kirin, siûda (yekî) çep gerîn
feleka (yekî) çep gerîn, felek berê xwe jê guhastin, felek kumê xwe li (yekî) xwar kirin, siûda (yekî) çep gerîn
şansı yaver gitmek jê re lê hatin, siûda (yekî) lê hatin, şansê (yekî) lê xistin, kew li pelendarê ketin, kew li dar ketin, şans û siûda (yekî) lê xistin
jê re lê hatin, siûda (yekî) lê hatin, şansê (yekî) lê xistin, kew li pelendarê ketin, kew li dar ketin, şans û siûda (yekî) lê xistin
şansız 1. nenavdar, bênavûdeng 2. bêmirês 3. bêqiyafet rd
1. nenavdar, bênavûdeng 2. bêmirês 3. bêqiyafet rd
şanslı bextyar, bextewer, bişans, bitalih, bisiûd, bextfireh, xweşbext rd
bextyar, bextewer, bişans, bitalih, bisiûd, bextfireh, xweşbext rd
şanslılık bextyarî, bextewerî, bişansbûn, bitalihbûn, bisiûdbûn m
bextyarî, bextewerî, bişansbûn, bitalihbûn, bisiûdbûn m
şansölye şansölye (li Federal Almanya û li Awistiryayê serokê hikûmetê) n
şansolye (li Federal Almanya û li Awistiryayê serokê hikûmetê) n
şanssız bedbext, bextbireş, bêtalih, bêşans, bêsiûd rd
bedbext, bextbireş, bêtalih, bêşans, bêsiûd rd
şanssızlık bedbextî, bextbireşî, bêtalihî, bêşansî, bêsiûdî m
bedbextî, bextbireşî, bêtalihî, bêşansî, bêsiûdî m
şantaj arişetî, şantaj m
arîşetî, şantajm (birine)
şantaj yapmak arîşetî lê kirin, lê şantaj kirin
arîşetî lê kirin, lê şantaj kirin
şantajcı şantajker nd/nt
şantajker nd/nt
şantajcılık şantajken m
şantajkerî m
şantiye 1. şantiye 2. şantiye (xanî, fabrika û bendava ku hîna tê avakirin) 3. dezgehê keştiyê m
1. şantiye 2. şantiye (xanî, fabrîka û bendava ku hîna tê avakirin) 3. dezgehê keştiyê m
şantör stranbêj (ê mêr) n
stranbêj (ê mêr) n
şantöz stranbêj (a jin) m
stranbêj (a jin) m
şanzıman bnr şanjman
bnr şanjman
şap (I) mirç *şap diye elinden öptü got mirç û çû destê wî nd (II) 1. zax, şeb, şew m ~ gibi eynî şorik e, şor e eynî şorik e, sûravk e (tiştê ku hingî şor e mirov nikare bike devê xwe) (III) şeb (şeba binê xanî û avahiyan)
şap (i) mirç * şap diye elinden öptü got mirç û çû destê wî nd
şap (ii) 1. zax, şeb, şewm
şap (iii) şeb (şeba binê xanî û avahiyan) m
şap gibi eynî şorik e, şor e eynî şorik e, sûravk e (tiştê ku hingî şor e mirov nikare bike devê xwe)
şap gibi donmak (veya şap gibi kalmak) behitîn, mit man
şap gibi donmak (veya kalmak) behitîn, mit man
şap hastalığı tebeq, teweq bj
tebeq, teweq bj
şap şap milç milç, mirç mirç (ji bo maçkirinê) h
milç milç, mirç mirç (ji bo maçkirinê) h
şap taşı cure mircanek e nd
cure mircanek e nd
şapa oturmak bi her çar qîl û pîlan ketin (tiştekî)
bi her çar qîl û pîlan ketin (tiştekî)
şaphane kana zaxê, kana şebê (cihê ku şeb jê tê derxistin) m
kana zaxê, kana şebê (cihê ku şeb jê tê derxistin) m
şapır şapır 1. mirç mirç (ji bo dengê maçkirinê) 2. çelp çelp (gava ku xwarin tê xwarin dengê ji dev derdikeve) h
1. mirç mirç (ji bo dengê maçkirinê) 2. çelp çelp (gava ku xwarin tê xwarin dengê ji dev derdikeve) h
şapır şıpur 1. mirçemirç, milçemilç (ji bo dengê maçkirinê) 2. çelpeçelp (dengê ku dema xwarin tê xwarin ji dev derdikeve) h
1. mirçemirç, milçemilç (ji bo dengê maçkirinê) 2. çelpeçelp (dengê ku dema xwarin tê xwarin ji dev derdikeve) h
şapırdama 1. mirçîn 2. çelpîn, çelqîn m
1. mirçîn 2. çelpîn, çelqîn m
şapırdamak 1. kirin mirçînî, kirin mirçemirç (ji bo dengê maçkirinê) 2. kirin çelpeçelp kirin çelpînî, kirin çelqinî (ji bo dengê ku dema xwarin tê xwarin ji dev derdikeve) l/gh
1. kirin mirçînî, kirin mirçemirç (ji bo dengê maçkirinê) 2. kirin çelpeçelp kirin çelpînî, kirin çelqinî (ji bo dengê ku dema xwarin tê xwarin ji dev derdikeve) l/gh
şapırdatma 1. mirçandin 2. çelpandin, çelqandin m
1. mirçandin 2. çelpandin, çelqandin m
şapırdatmak 1. mirçandin l/gh, mirçînî jê anîn l/bw (ji bo dengê maçkirinê) 2. çelpandin l/gh, çelqandin l/gh, çelpînî jê anîn l/bw (dengê ku dema xwarin tê xwarin ji dev derdikeve)
1. mirçandin l/gh, mirçînî jê anîn l/bw (ji bo dengê maçkirinê) 2. çelpandin l/gh, çelqandin l/gh, çelpînî jê anîn l/bw (dengê ku dema xwarin tê xwarin ji dev derdikeve)
şapırtı 1. mirçînî, milçînî 2. çelpînî, çelqînî m
1. mirçînî, milçînî 2. çelpînî, çelqînî m
şapka 1. şewqe m 2. kumik (ku didin ser külek û boriyan) 3. kumik, gupik (ji bo riwekan, bi taybetî jî, ji bo kuvarikê, gupika serî) bot/m 4. bilindek, kumik rz/m
1. şewqe m 2. kumik (ku didin ser kulek û boriyan) 3. kumik, gupik (ji bo riwekan, bi taybetî jî, ji bo kuvarikê, gupika serî) bot/m 4. bilindek, kumik rz/m
şapkacı 1 şewqeker (ê ku şewqeyan çêdike) 2. şewqefiroş nd/nt
1. şewqeker (ê ku şewqeyan çêdike) 2. şewqefiroş nd/nt
şapkacılık 1. şewqekerî 2. şewqefiroşî m
1. şewqekerî 2. şewqefiroşî m
şapkalı 1. bişewqe rd 2. bikimik (ji bo riwekên ku kimika wan heye) bot/rd3. bibilindek, bikimik rz/rd
1. bişewqe rd 2. bikimik (ji bo riwekên ku kimika wan heye) bot/rd 3. bibilindek, bikimik rz/rd
şapkalık 1. şewqedank (cihê ku şewqe lê tê danîn) 2. ê şewqan (tiştê ku bi kêrî çêkirina şewqeyê tê) m
1. şewqedank (cihê ku şewqe lê tê danîn) 2. ê şewqan (tiştê ku bi kêrî çêkirina şewqeyê tê) m
şapkasız bêşewqe, serqot rd
bêşewqe, serqot rd
şaplak lemat, şîlpax, tep m
lemat, şîlpax, tep m
şaplamak (I) şelpîn l/ngh, şelpîn jê çûn l/bw, şelpîn jê hatin l/bw (gava ku li tiştek tê xistin û deng jê dertê) l/ngh (II) zax kirin, şeb kirin l/gh (III) şeb kirin l/gh, şeb lê xistm l/bw (ji bo şeba ku li binê xaniyan dixin)
şaplamak (i) şelpîn l/ngh, şelpîn jê çûn l/bw, şelpîn jê hatin l/bw (gava ku li tiştek tê xistin û deng jê dertê) l/ngh
şaplamak (ii) zax kirin, şeb kirin l/gh
şaplamak (iii) şeb kirin l/gh, şeb lê xistin l/bw (ji bo şeba ku li binê xaniyan dixin)
şaplatmak 1. mirçandin, mirçînî jê anîn*onu şaplatarak öptü ew bi mirçandinê maç kir 2. şelpandin, şîrqandin, çîrpandin, çelpandin, şerpandin *yüzüne bir tokat şaplattı şîrqamek şelpande rûyê wî l/gh
1. mirçandin, mirçînî jê anîn* onu şaplatarak öptü ew bi mirçandinê maç kir 2. şelpandin, şîrqandin, çîrpandin, çelpandin, şerpandin * yüzüne bir tokat şaplattı şîrqamek şelpande rûyê wî l/gh
şaplı bizax, bişeb rd
bizax, bişeb rd
şappadak ji nişka ve, xaftila h
ji nişka ve, xaftila h
şaprak cil (cila binê zîn) m
cil (cila binê zîn) m
şapşal 1. xêtik, filq, bomik, hetxe, evdalok 2. şapûle, teptepe (kesê ku guh nade xwe û kincên nexweşik li xwe dike) 3. şapoşewlo, şamoşewlo (ji bo kincan) rd
1. xêtik, filq, bomik, hetxe, evdalok 2. şapûle, teptepe (kesê ku guh nade xwe û kincên nexweşik li xwe dike) 3. şapoşewlo, şamoşewlo (ji bo kincan)rd
şapşal yaka berstûka fireh
berstûka fireh
şapşalak çelepeyî (kesê bêpîr û pergal) rd
çelepeyî (kesê bêpîr û pergal) rd
şapşalca 1 xêtikane, filqane, bomikane, bixêtikî 2. şapûlekî 3. şapoşewlokî rd/h
1. xêtikane, filqane, bomikane, bi xêtikî 2. şapûlekî 3. şapoşewlokî rd/h
şapşallaşma 1. xêtikîbûn, filqbûn, bomikîbûn 2. şapûleyîbûn 3. şapoşewloyîbûn m
1. xêtikîbûn, filqbûn, bomikîbûn 2. şapûleyîbûn 3. şapoşewloyîbûn m
şapşallaşmak 1. xêtikî bûn, filq bûn, bomikî bûn 2. şapûleyî bûn 3. şapoşewloyî bûn l/ngh
1. xêtikî bûn, filq bûn, bomikî bûn 2. şapûleyî bûn 3. şapoşewloyî bûn l/ngh
şapşallık 1. xêtikî, filqî, bomikî 2. şapûletî, teptepetî 3. şamoşewlotî m
1. xêtikî, filqî, bomikî 2. şapûletî, teptepetî 3. şamoşewlotî m
şar şar şir şir, şûr şûr h
şir şir, şûr şûr h
şarab rengî
şarab rengi 1. şerabî (rengê meya sor) m 2. şerabî (tiştê ji vî rengî) rd
şarabi xemrî, xumrî, şerabî (tiştê ji rengê meya sor e) rd
şarabî xemrî, xumrî, şerabî (tiştê ji rengê meya sor e) rd
şarampol şerampol m
şerampol m
şarap mey, xemr, şarab m
mey, xemr, şarabm
şarap kadehi meyqedeh, bade, badîn
meyqedeh, bade, badîn
şarap mahzeni nawîs
nawîs
şarap rengi bnr şarab rengi
xemrî
şarap tortusu xumrî (sorê bi more ve)
xumrî (sorê bi more ve)
şarapçı 1. meyker, şerabker nd/nt 2. meyfiroş, şerabfiroş nd/nt 3. meyxur, şerebxur, meyperest rd
1. meyker, şerabker nd/nt 2. meyfiroş, şerabfiroş nd/nt 3. meyxur, şerebxur, meyperest rd
şarapçılık 1. meykerî, şerabkerî 2. meyfiroşî, şerabfiroşî 3. meyxurî, şerebxurî, meyperestî m
1. meykerî, şerabkerî 2. meyfiroşî, şerabfiroşî 3. meyxurî, şerebxurî, meyperestî m
şaraphane 1. meyxane 2. meyxane (cihê ku mey lê tê çêkirin) m
1. meyxane 2. meyxane (cihê ku mey lê tê çêkirin) m
şarapnel şerapnel m
şerapnel m
şarbon hebreş, hebreşk, tebe, hebxurî, şerb bj/m
hebreş, hebreşk, tebe, hebxurî, şerb bj/m
şarıl şarıl şireşir, şûreşûr h
şireşir, şûreşûr h
şarıldama şirin, şûrîn, şûreşûrkirin, şıreşır kirin m
şirîn, şûrîn, şûreşûrkirin, şireşirkirin m
şarıldamak şirin, şûrin kırın şireşir, kirin şûreşûr (ji bo dengê ave) l/gh
şirîn l/ngh, şûrîn l/ngh, kirin şireşir, kirin şûreşûr (ji bo dengê avê) l/gh
şarıltı şirinî *derenin şırıltısı buradan duyuluyor dengê şiriniya robarê jı vir te bıhîstin m
şirînî * derenin şırıltısı buradan duyuluyor dengê şirîniya robarê ji vir tê bihîstin m
şarj lêbarkirin, dagirtin, tijekirin, şar)
lêbarkirin, dagirtin, tijekirin, şarj
şarj etmek 1) lê bar kirin, şarj kirin 2) destpekırina serwextbûna ji tiştekî (argo)
1) lê bar kirin, şarj kirin 2) destpêkirina serwextbûna ji tiştekî (argo)
şarjör şarjor, carcûr m
şarjor, carcûr m
şark rojhilat, şerq m
rojhilat, şerqm
şark çıbanı riş bj
rîş bj
şarkadak şirq h
şîrq h
şarki rojhilatî, şerqî rd
şarkı 1. stran (sîstema deng a ku bi aheng e û hin hîsan hişyar dike) 2. di muzîka Tirkî de parçeyê ku li ser evînê ye û xwediyê naqarat û naxmeyê ye 3. awaz, melodî 4. awayeke helbestê ku di rewşa çarineyê de ye û ji bo ku bê bestekirin tê nivîsîn wj/m
1. stran (sîstema deng a ku bi aheng e û hin hîsan hişyar dike) 2. di muzîka Tirkî de parçeyê ku li ser evînê ye û xwediyê naqarat û naxmeyê ye 3. awaz, melodî 4. awayeke helbestê ku di rewşa çarîneyê de ye û ji bo ku bê bestekirin tê nivîsîn wj/m
şarkî rojhilatî, şerqî rd
şarkı söylemek strin, stran gotin, kilam gotin, stran strin
strîn, stran gotin, kilam gotin, stran strîn
şarkı söyletmek strandin
strandin
şarkıcı stranbêj, stranvan nd/nt
stranbêj, stranvan nd/nt
şarkıcılık stranbêjî, stranvanî m
stranbêjî, stranvanî m
şarkışla Şarqije (Navçeyeke girêdayî Sêwasê) Navê wê ji Dimilkî tê û "Şarqije - şarê qicik, şarê piçûk, bajarê piçûk" ye
şarkiyat rojhilatzanî, rojhilatnasî, oryantalîzm m
rojhilatzanî, rojhilatnasî, oryantalîzm m
şarkiyatçı rojhilatzan, rojhilatnas, oryantalîst nd/nt
rojhilatzan, rojhilatnas, oryantalîst nd/nt
şarkiyatçılık rojhilatzantî m
rojhilatzantî m
şarklı rojhilatî, şerqî nd/rd
rojhilatî, şerqî nd/rd
şarklılık rojhilatîtî, rojhilatîbûn, şerqîtî m
rojhilatîtî, rojhilatîbûn, şerqîtî m
şarküteri şarkuterî m
şarkuterî m
şarlamak şirin, şûrîn l/ngh (ji bo dengê avê)
şirîn, şûrîn l/ngh (ji bo dengê avê)
şarlatan çaçûl, delkbaz, şarlatan rd
çaçûl, delkbaz, şarlatan rd
şarlatanca bi çaçûlî, bi delkbazî, bi şarlatanî rd/h
bi çaçûlî, bi delkbazî, bi şarlatanî rd/h
şarlatanlık çaçûlî, delkbazî, şarlatanî m
çaçûlî, delkbazî, şarlatanî m
şart mere, miqat, şert n
merc, miqat, şertn
şart dilek kipi raweya şert daxwaz
raweya şert daxwaz rz
şart etmek şert girtin
şert girtin
şart kipi raweya hekanî, raweya hekînî rz
raweya hekanî, raweya hekînî rz
şart koşmak şert danîn
şert danîn
şart olmak bûn mecbûrî, bûn ferz
bûn mecbûrî, bûn ferz
şart olsun qerarê Xwedê li canê min şikestî be, bi telaqê bêfetwa, hema bi soz
qerarê Xwedê li canê min şikestî be, bi telaqê bêfetwa, hema bi soz
şart şurt tanımaz şert û şurtan qebûl nake
şert û şurtan qebûl nake
şart tutmak ketin miqatê, şert girtin
ketin miqatê, şert girtin
şartınca wekî ku tê xwestin
wekî ku tê xwestin
şartlama tefîlkirin m
tefîlkirin m
şartlamak tefîl kirin l/gh
tefîl kirin l/gh
şartlandırmak dan rahênandin, demîn pêdan girtin l/lb
dan rahênandin, demîn pê dan girtin l/lb
şartlanma demîn, rahênan m
şartlanmak 1. hatin tefîlkirin l/tb 2. demîn girtin l/gh, demîna xwe girtin l/bw, rahê nîn l/ngh
demîn, rahênan m
1. hatin tefîlkirin l/tb 2. demîn girtin l/gh, demîna xwe girtin l/bw, rahênîn l/ngh
şartlanmış demîngirtî, xûgirtî rd
demîngirtî, xûgirtî rd
şartlar hel û merc nd
şartlaşma şertgirtin m
şertgirtin m
şartlaşmak şert girtin l/gh şartlar hel û mere nd
şert girtin l/gh
şartlı 1. bimerc, bişert 2. tefîlkirî, tefîlbûyî 3. demîngirtî 4. sozdayî, sondxwarî rd
1. bimerc, bişert 2. tefîlkirî, tefîlbûyî 3. demîngirtî 4. sozdayî, sondxwarî rd
şartname şertname m
şertname m
şartsız 1. bêmerc, bêşert 2. tefîlnekirî, tefîl nebûyî rd
1. bêmerc, bêşert 2. tefîlnekirî, tefîlnebûyî rd
şaryo şaryo m
şaryo m
şaşaa 1. wurşe, gurîpaş, şaşea 2. rewnaq m
1. wurşe, gurîpaş, şaşea 2. rewnaqm
şaşaa yapmak kirin dengî
kirin dengî
şaşaalı 1. wurşedar, bişaşea 2. rewnaqdar, birewnaq 3. dengî rd
1. wurşedar, bişaşea 2. rewnaqdar, birewnaq 3. dengî rd
şaşakalma şaşwazman, metelmayîn, heyîrîmayîn, şaşmîmayîn, behitîmayîn, kişmatî m
şaşwazman, metelmayîn, heyîrîmayîn, şaşmîmayîn, behitîmayîn, kişmatî m
şaşakalmak şaşwaz man l/ngh, metel man l/ngh, heyîrî man l/ngh, şaşmî man l/ngh, behitî man l/ngh, kişmatî man l/ngh, ecêbgirtî man l/ngh, lê ecêb man l/bw, jê re ecêb man l/bw, jê re heyret man l/bw, ecêba (yekî) jê re çêbûn l/bw, lê ecêbmayî bûn l/bw, di cihê xwe de sar bûn l/bw, rê li berê winda bûn l/bw
şaşwaz man l/ngh, metel man l/ngh, heyîrî man l/ngh, şaşmî man l/ngh, behitî man l/ngh, kişmatî man l/ngh, ecêbgirtî man l/ngh, lê ecêb man l/bw, jê re ecêb man l/bw, jê re heyret man l/bw, ecêba (yekî) jê re çêbûn l/bw, lê ecêbmayî bûn l/bw, di cihê xwe de sar bûn l/bw, rê li berê winda bûn l/bw
şaşalama heyirîn, şaşwazbûn, behitîn, şepiîn, hebitîn m
heyirîn, şaşwazbûn, behitîn, şepilîn, hebitîn m
şaşalamak heyirîn, şaşwazbûn, behitîn, şepilîn, hebitîn l/ngh
heyirîn, şaşwazbûn, behitîn, şepilîn, hebitîn l/ngh
şaşalatma heyirandin, şaşwazkirin, behitandin, şepilandin, hebitandin m
heyirandin, şaşwazkirin, behitandin, şepilandin, hebitandin m
şaşalatmak heyirandin, şaşwaz kirin, behitandin, şepilandin, hebitandin l/gh
heyirandin, şaşwaz kirin, behitandin, şepilandin, hebitandin l/gh
şase şase m
şase m
şasi şasî (şasiya makîneya fotografan) m
şasî (şasiya makîneya fotografan) m
şaşı 1. şaş, çavşaş, nixêl, çavnixêl, şehla, çavwir, wir, hewl, qir, şetat 2. şaşomaşo
1. şaş, çavşaş, nixêl, çavnixêl, şehla, çavwir, wir, hewl, qir, şetat 2. şaşomaşo * şaşı bakmak şaşomaşo lê nihêrtin rd
şaşı gözleri şaşılaşmıştı çavên wî xêl bûbûn l/ngh
şaşı şaşı bakmak şaşomaşo lê nihêrtin rd
şaşılası lê şaşmayî, lê heyî, lê ecêbmayî rd
lê şaşmayî, lê heyî, lê ecêbmayî rd
şaşılaşma çavşaşîbûn, xêlbûn, qîçbûn, hewlbûn, wirbûn, şehlabûn m
çavşaşîbûn, xêlbûn, qîçbûn, hewlbûn, wirbûn, şehlabûn m
şaşılaşmak çavşaşî bûn, xêl bûn, nixêl bûn, çavnixêl bûn, qîç bûn, hewl bûn, çavwir bûn, wir bûn, şehla bûn
çavşaşî bûn, xêl bûn, nixêl bûn, çavnixêl bûn, qîç bûn, hewl bûn, çavwir bûn, wir bûn, şehla bûn * gözleri şaşılaşmıştı çavên wî xêl bûbûn l/ngh
şaşılık çavşaşî, şaşî, xêlî, qîçî, hewlî, win m
çavşaşî, şaşî, xêlî, qîçî, hewlî, wirî m
şaşılma şaşwazbûn, metelbûn, şaşmîbûn, behitîman, şeqizman, sersûrman m
şaşwazbûn, metelbûn, şaşmîbûn, behitîman, şeqizman, sersûrman m
şaşılmak şaşwaz bûn, metel bûn, metel man, heyirî man, şaşmî bûn, behitî man, şeqiz man, tewişîn *şaşılacak şeyler yapıyor tiştên ku mirov jê metel dimîne dike l/ngh
şaşwaz bûn, metel bûn, metel man, heyirî man, şaşmî bûn, behitî man, şeqiz man, tewişîn * şaşılacak şeyler yapıyor tiştên ku mirov jê metel dimîne dike l/ngh
şaşırış 1 behitîn, heyirîn, şaşmayîn, şaşbûyîn, şeqizmayîn 2. şelihîn, dilihîn, tewişîn, xelitîn m
1. behitîn, heyirîn, şaşmayîn, şaşbûyîn, şeqizmayîn 2. şelihîn, dilihîn, tewişîn, xelitîn m
şaşırma 1. behitîn, heyirîn, şaşman, şaşbûn, şeqizman 2. şaşkirin, xelitîn m
1. behitîn, heyirîn, şaşman, şaşbûn, şeqizman 2. şaşkirin, xelitîn m
şaşırmak 1. behitîn, heyirîn, şaş man, şaş bûn, şeqiz man, şelişîn, ecêbmayî man, sersûr man, aşiftin, golîn *bundan nasıl çıkacağımı ben de şaşırdım ez jî şaş mam ez dê çawa ji navê derkevim l/ngh 2. şaş kirin, şeyîtîn, dilihîn, xalifîn, xelet kirin (ji bo ji hev dernexistina tiştekî rast û şaş) *yolunu şaşırdı riya xwe şaş kir l/gh 3. behitîn, heyirîn, heyret man (ji bo rewşa heyretkirin) *beni görünce şaşırdı gava ez dîtim heyirî l/ngh *şaşırıp kalmak heyirî man, şeqiz man, behitî man, tê de man
1. behitîn, heyirîn, şaş man, şaş bûn, şeqiz man, şelişîn, ecêbmayî man, sersûr man, aşiftin, golîn * bundan nasıl çıkacağımı ben de şaşırdım ez jî şaş mam ez dê çawa ji navê derkevim l/ngh 2. şaş kirin, şeyîtîn, dilihîn, xalifîn, xelet kirin (ji bo ji hev dernexistina tiştekî rast û şaş) * yolunu şaşırdı riya xwe şaş kir l/gh 3. behitîn, heyirîn, heyret man (ji bo rewşa heyretkirin) * beni görünce şaşırdı gava ez dîtim heyirî l/ngh * şaşırıp kalmak heyirî man, şeqiz man, behitî man, tê de man
şaşırmış Matmayî, şaşwaz, behitî.
şaşırtıcı şaşker, behitîhişt, metelhişt (tiştê ku mirov şaş dike) rd
şaşker, behitîhişt, metelhişt (tiştê ku mirov şaş dike)rd
şaşırtıcı olmak heyirandin, metel hiştin
heyirandin, metel hiştin
şaşırtma 1. behîtandin, heyirandin, metelhiştin, aşiftandin, golandin, şelişandin, şaşwaz kirin 2. tewişandin, şilihandin, dılihandin, xelitandin 3. karê guherandina cihê şaxên daran an jî yê şitlê çîçekan, da ku hîn bêhtir mezin bibin 4. şaşwazbun, şaşbûn, heyirîman m
1. behîtandin, heyirandin, metelhiştin, aşiftandin, golandin, şelişandin, şaşwaz kirin 2. tewişandin, şilihandin, dilihandin, xelitandin 3. karê guherandina cihê şaxên daran an jî yê şitlê çîçekan, da ku hîn bêhtir mezin bibin 4. şaşwazbûn, şaşbûn, heyirîman m
şaşırtmaca şaşmîtî (deka ku ji bo şaşkirinê tê kirin) m
şaşmîtî (deka ku ji bo şaşkirinê tê kirin) m
şaşırtmak 1. behîtandin, heyirandin, aşiftandın, golandin, şelişandin, şaşwaz kirin, metel hiştin l/gh 2. tewişandin, şilihandin, dêlandin, dilihandin, xalifandin, xelitandin (ji bo xelitandinê) *sen burda durup beni şaşırtıyorsun tu li vir disekınî û min ditewişînî l/gh 3. guherandina cihê şaxên daran an jî yê şitlê çîçekan, da ku hîn bêhtir mezin bibin 4. şaşwaz bûn, şaş bun, he yirî man l/ngh
1. behîtandin, heyirandin, aşiftandin, golandin, şelişandin, şaşwaz kirin, metel hiştin l/gh 2. tewişandin, şilihandin, dêlandin, dilihandin, xalifandin, xelitandin (ji bo xelitandinê) * sen burda durup beni şaşırtıyorsun tu li vir disekinî û min ditewişînî l/gh 3. guherandina cihê şaxên daran an jî yê şitlê çîçekan, da ku hîn bêhtir mezin bibin 4. şaşwaz bûn, şaş bûn, heyirî man l/ngh
şaşkaloz şaşo, şaşê (argo) rd
şaşo, şaşê (argo) rd
şaşkın 1. şaşwaz, behitî, metel, metelmayî, heyirî, şepilî, mitrî, aşifte, sersûr, hêtbet, sersûrmayî, ecêbmayî (kesê ku ramanên wî belawela bûne, li nava hev ketine) 2. gêj, gêjoyî, şêwî, bûdela rd
1. şaşwaz, behitî, metel, metelmayî, heyirî, şepilî, mitrî, aşifte, sersûr, hêtbet, sersûrmayî, ecêbmayî (kesê ku ramanên wî belawela bûne, li nava hev ketine) 2. gêj, gêjoyî, şêwî, bûdelard
şaşkın şaşkın bi awayekî şaş û metelmayî, heyirîmayî, şaşmayî
bi awayekî şaş û metelmayî, heyirîmayî, şaşmayî (birinI)
şaşkına çevirmek (yek) şaşmayî kirin, (yek) şaşwazî kirin
şaşkına dönmek (yek) şaşwazî bûn, heyirî bûn, metelî bûn, li hev şaşomaşo bûn, li hev heyirîn, li hev metel man
şaşkınca şaşwazkî, behitkî, metelkî, bi şaşwazî, bi awayekî şaşbûyî, bi şêweyeke heyîrîmayî h
şaşwazkî, behitkî, metelkî, bi şaşwazî, bi awayekî şaşbûyî, bi şêweyeke heyîrîmayî h
şaşkınlaşma 1. behitîbûn, metelîbûn, şaşwazîbûn, şepilîbûn, mitrîbûn, heyirîbûn 2. gêjbûn, gêjoyîbûn, şêwîbûn, hêbetîbûn m
1. behitîbûn, metelîbûn, şaşwazîbûn, şepilîbûn, mitrîbûn, heyirîbûn 2. gêjbûn, gêjoyîbûn, şêwîbûn, hêbetîbûn m
şaşkınlaşmak 1. behitî bûn, metelî bûn, şaşwazî bûn, şepilî bûn, mitrî bûn, heyirî bûn 2. gêj bûn, gêjoyî bûn, şêwî bûn, hêbetî bûn l/ngh
1. behitî bûn, metelî bûn, şaşwazî bûn, şepilî bûn, mitrî bûn, heyirî bûn 2. gêj bûn, gêjoyî bûn, şêwî bûn, hêbetî bûn l/ngh
şaşkınlık 1. behitîtî, metelîtî, şaşwazî, şepilîtî, heyirîtî, hêtbetî, sersûrî 2. şêwîtî, gêjoyîtî m
1. behitîtî, metelîtî, şaşwazî, şepilîtî, heyirîtî, hêtbetî, sersûrî 2. şêwîtî, gêjoyîtîm
şaşkınlıkla bi şaşwazî, bi metelî tan küçük dilini yutmak dest û piyên (yekî) bi erdê ve zeliqîn
bi şaşwazî, bi metelî
şaşkınlıktan küçük dilini yutmak dest û piyên (yekî) bi erdê ve zeliqîn
şaşma 1. şaşbûn, heyirîn, behîtîn, metelman, şaşwazman, heyirîman, ecêbmayîman, şilihîn, dilihîn 2. jêaverêbûn, jêşaş bûn 3. şaşkirin m
1. şaşbûn, heyirîn, behîtîn, metelman, şaşwazman, heyirîman, ecêbmayîman, şilihîn, dilihîn 2. jêaverêbûn, jêşaşbûn 3. şaşkirin m
şaşmak 1. şaş bûn, heyirîn, behîtîn, metel man, şaşwaz man, heyirî man, ecêbmayî man, dilihîn, şilihîn l/ngh 2. jê averê bûn, jê şaş bûn *o, bildiğinden şaşmaz ew ji ya xwe şaş nabe 3. şaş kirin *yolunu şaşmak riya xwe şaş kirin l/gh
1. şaş bûn, heyirîn, behîtîn, metel man, şaşwaz man, heyirî man, ecêbmayî man, dilihîn, şilihîn l/ngh 2. jê averê bûn, jê şaş bûn * o, bildiğinden şaşmaz ew ji ya xwe şaş nabe l/bw 3. şaş kirin * yolunu şaşmak riya xwe şaş kirin l/gh
şaşmaz şaşnebar (tiştê ku xwediyê wesfa ku naguhere ye) rd
şaşnebar (tiştê ku xwediyê wesfa ku naguhere ye) rd
şataf 1. qapan 2. rewş, kêrsim m
1. qapan 2. rewş, kêrsim m
şatafat wurşe, şatafat m
wurşe, şatafat m
şatafatlı wurşedar, qumqume, bışatafat rd
wurşedar, qumqume, bişatafat rd
şatafatsız bêwurşe, bêşatafat rd
bêwurşe, bêşatafat rd
şathiyat şathiyat wj/m
şathiyat wj/m
şathiye 1. şethiye (berhema menzum a ku cih dide henek û hîcwê) 2. şethiye (cureyeka helbestê ya tekyayê ye ku te de bi awayekî henekî bi Xwedê re tê axaftin) wj/m
1. şethiye (berhema menzûm a ku cih dide henek û hîcwê) 2. şethiye (cureyeka helbestê ya tekyayê ye ku tê de bi awayekî henekî bi Xwedê re tê axaftin) wj/m
şatır 1. şên, bikêf, şatir rd 2. şatir (erkedaren ku di dema merasîman de li cem padişah û wezîran dimeşin) dîr/n
1. şên, bikêf, şatir rd 2. şatir (erkedarên ku di dema merasîman de li cem padîşah û wezîran dimeşin) dîr/n
şato 1. keşane, şato 2. kaşxane (avahiya ku erdên wê yên mezin û fireh hene) m
1. keşane, şato 2. kaşxane (avahiya ku erdên wê yên mezin û fireh hene)m
şato gibi (1 şîrove)wekî şatoyan e
wekî şatoyan e
şav 1. nişîv, kaş, sernişîv, derbejêr n 2. mizwac, meyane *şav duvar dîwarê mizwac, dîwarê meyane rd
1. nişîv, kaş, sernişîv, derbejêr n 2. mizwac, meyane * şav duvar dîwarê mizwac, dîwarê meyane rd
şavalak debang, bomik, bûdela, gêjik rd
debang, bomik, bûdela, gêjik rd
şavaş narası Halan. Halanên şerê. Qîja ji bo şerê. Hawara ku vedixwîne şerê. Mînak: halla halla!
şavk ronî, pertav, şewq
ronî, pertav, şewqm
şavk vermek şuhle dan, şewq dan
şavki vermek şuhle dan, şewq dan
şavkı vurmak şewqa xwe dan (tiştekî)
şewqa xwe dan (tiştekî)
şavkıma ronîdan, şewqdan m
ronîdan, şewqdan m
şavkımak ronî dan l/gh, pertav jê çûn l/bw, şewq dan l/gh
ronî dan l/gh, pertav jê çûn l/bw, şewq dan l/gh
şavul şaqûl m
şaqûl m
şavullama 1. şaqûlkirin 2. kontrolkirin (mec) m
1. şaqûlkirin 2. kontrolkirin (mec) m
şavullamak 1. şaqûl kirin 2. kontrol kirin (mec) l/gh
1. şaqûl kirin 2. kontrol kirin (mec) l/gh
şayak 1. şeyax (cureyek qûmaşê qalind e ku ji hiriyê hatiye raçandin) m 2. şeyax (tiştê ku ji vî qumaşî hatiye çêkirin) rd
1. şeyax (cureyek qûmaşê qalind e ku ji hiriyê hatiye raçandin) m 2. şeyax (tiştê ku ji vî qumaşî hatiye çêkirin) rd
şayan şayan, babet, seza, liyaq rd
şayan, babet, seza, liyaq rd
şayet eger, heke, ege, ku, şayed b
eger, heke, ege, ku, şayed b
şayi belavbûyî (ji bo gotin û nûçeyan) rd
belavbûyî (ji bo gotin û nûçeyan) rd
şayia gotegot, nûçeya belavbûyî, gotegota belavbûyî m
gotegot, nûçeya belavbûyî, gotegota belavbûyî m
şaz awerte, müstesna rd
awerte, mustesna rd
şa bnr şad
şa bûn eğlenmek, kıvanç duymak, neşelenmek.
bnr şad bûn
şa kirin bnr şad kirin
şaban m duvak
şabaş gelin üzerine veya çalgıcılar üzerine saçılan para, armağan.
m 1. teşekkür, şükran 2. bağış 3. mec armağan, hediye 4. düğünde çalgıcıların düğüne katılanlardan topladığı bahşiş 5. düğünde damat için toplanan para vs. bağışta bulunanların isimleri toplulukta söylenerek yapılan merasim 6. h aferin, bravo
şabaş ji xwedê re Allaha (bin) şükür
şabaş kirin l/gh 1. teşekkür etmek 2. bağışlamak, hibe etmek
1) teşekkür etmek 2) armağan etmek, hediye etmek
şabaşger bnr şabaşker
şabaşî ikram.
m 1. şükran 2. şükür 3. bahşiş, bahşişlik, ikram, armağan
şabaşker nd/nt teşekkür edici
şabaşkirî rd 1. teşekkür edilmiş olan 2. bağışlanmış, hibe edilmiş olan
şabaşkirin m 1. teşekkür etme 2. bağışlama, hibe
şabaşxwan nd/nt armağanları, bağışları kimin verdiğini söyleyen kimse
şabelot bnr şahbelot
şabender bnr şehbender
şablon m 1. şablon (üzerindeki harf ve şekillerin çevre çizgileri kalem ucu girecek biçimde oyuk olan, bu çizgilerden kalemle istenilen biçim elde edilen metal veya plâstikten araç) 2. şablon (değişik alanlarda düzeltme, belirleme, ölçme, denetleme işlerinde kullanılan ve yaptığı işe göre yapısı değişen araç) 3. mec şaplon (körü körüne yansılanan, çok kez tekrarlandığında kanıksanmış basma kalıp örnek)
şad memnun, mesut.
rd 1. sevinçli 2. şad, mutlu
şad bûn l/ngh 1. sevinmek 2. mutlanmak, gönenmek
1) sevinmek 2) şad olmak, mutlu olmak
şad kirin l/gh 1. sevindirmek 2. mutlandırmak 3. şenlendirmek 4. mec mutlu etmek, yaşatmak
1) sevindirmek 2) mutlu etmek
şadan rd 1. sevinçli 2. mutlu
şadan bûn 1) sevinmek 2) mutlu olmak
şadan kirin 1) sevindirmek 2) mutlu etmek
şadanî m mutluluk
şadanik bot/m zegerek
şadbûn m 1. sevinme 2. mutlanma, gönenme
şadbûna hirçê kaba birşekilde sevgisini gösterme
şadbûyîn m 1. seviniş 2. mutlanış, göneniş
şade nd/nt şahit
şade dan tanıklık etmek
şade û şût şahitler
şadetî m şahitlik, tanıklık
şadetî dan l/gh şahitlik vermek
şadetîdan m şahitlik verme
şadeyî m şahitlik, tanıklık
şadeyî dan şahadet etmek, tanıklık etmek
şadî m 1. sevinç 2. mutluluk 3. mut, kut, saadet 4. eğlenti, şenlik
şadîk nd/nt eğlendirici
şadik (i) nd/nt sevgili
şadik (ii) m küçük maymun
şadîman rd 1. sevinçli 2. mutlu
şadîman bûn 1) sevinçli olmak 2) mutlu olmak
şadîman kirin l/gh 1. sevinçli kılmak 2. mutlu etmek, gönendirmek
1) sevinçli kılmak 2) mutlu etmek
şadîmanî m 1. sevinçlilik 2. mutluluk
şadîmanker rd 1. sevindirici 2. mutlu edici
şadîmankirin m 1. sevinçli kılma 2. mutlu etme, gönendirme
şadirwan m şadırvan
şadiyatî fel/m mutçuluk
şadkirin m 1. sevindirme 2. mutlandırma 3. şenlendirme 4. mec mutlu etme, yaşatma
şador m değirmen burcunun suyunun çiktiği yer
şadrûwan şadırvan.
şadûman bnr şadîman
şafiî nd 1. Şafiî (İslâmlıkta sünnet ehli denilen dört mezhepten biri) 2. rd Şafiî (bu mezhepten olan kimse)
şafiîtî m Şafiîlik
şafik bnr tevş, tevşik
şafilît nd olağanüstü güçte hayali yaratıklar
şafir n burtlak, çalılık, çaltılık
şaft m şaft
şafûn n tapan, sürgü (tarlaya atılan tohumu örtmek için gezdirilen ağaçtan geniş araç)
şafûn kirin l/gh tapanlamak
1) tapan çekmek 2) mec yerleri süpürmek * fîstanê wê erd şafûn dikir
şafûnkirî rd tapanlanmış olan (tarla)
şafûnkirin m tapanlama
şagirt öğrenci, çırak, yamak.
nd/nt 1. öğrenci 2. şagirt, çömez 3. çırak
şagirt bûn l/ngh 1. öğrencileşmek 2. çıraklaşmak
şagirtbûn m 1. öğrencileşme 2. çıraklaşma
şagirtî m 1. öğrencilik 2.m çömezlik, şagirtlik 3. çıraklık (çırak olma durumu) 4. çıraklık (çırağın yaptığı iş) 5. çıraklık (çırağa verilen ücret)
şagirtî kirin 1) öğrencilik yapmak 2) şagirtlik etmek 3) çıraklık etmek
şah şah, kral.
n 1. şah 2. şah (satranç oyununda en önemli taş) 3.rd şah, kral (benzerlerine oranla en üstün, en güzel, en iyi, herhangi bir alanda başkalarından üstün olan kimse) * şahê sedrencê satranc kralı * şahê dengbêjan ozanların kralı * şahê xortan gençlerin şahı 4. temel, ana * şah rê ana yol 5. önek olarak kullanıldığında da en iyi, en üstün vb. anlamları belirtir * şahsiwar en iyi binici * şaheser baş yapıt
şah (i) bnr şad
şah bûn bnr şad bûn
şah dengbêjan ozanlar kıralı
şahadet m şahadet
şahadet dan l/gh şahitlik yapmak
şahadetdan m şahitlik yapma
şahadetname m diploma, sertifika
şahan nd şahan
şahane rd 1. şahane (şahlarla ilgili, şahlara üzgü olan) 2. şahane (şahlara yakışacak durumda olan) 3. şanhane (çok güzel, mükemmel, üstün nitelikli) 4. b fevkalede
şahanî rd 1. şahane (şahlarla ilgili, şahlara üzgü olan) 2. şahane (şahlara yakışacak durumda olan)
şahaser şaheser.
şahbano m 1. kraliçe, prenses (hükümdar karısı) 2. mec kraliçe (kendi cinsleri arasında herhangi bir bakımdan üstünlüğü olan)
şahbanotî m 1. kraliçelik 2. mec kraliçelik
şahbanoya ciwaniyê (an jî bedewiyê) güzellik kraliçesi
şahbanû bnr şahbano
şahbanûtî bnr şahbanotî
şahbaz zo/n 1. doğan, beyaz doğan 2. şahbaz (gösterişli, yiğit kimse)
şahbelot bot/m 1. kestane (Castanea sativa) 2. kestane (bu bitkinin meyvesi)
şahbelotî rd kestane rengi
şahbelût bnr şahbelot
şahbender nd/nt şehbender, konsolos
şahbenderî m şehbenderlik, konsolosluk (konsolosun yaptığı iş)
şahbenderxane m konsolosluk, konsoloshane
şahberû bot/m 1. kestane (Castanea sativa) 2. kestane (bu bitkinin meyvesi)
şahberûya hespî at kestanesi
şahbeyt wj/m şah beyit
şahbitandin m sıyırma
l/ngh sıyırmak
şahbitîn m sıyrılma
l/ngh sıyrılmak
şahdamar m şah damarı, aort
şahde nd/nt şahit
şahde dan l/gh şahitlik yapmak
tanıklık etmek
şahde û şûd (an jî şût) şahitler
şahdedan m şahitlik yapma
şahdetî m şahitlik, tanıklık
şahdetî dan l/gh şahitlik vermek
şahdetîdan m şahitlik verme
şahê xortan gençlerin şahı (veya kralı)
şaheng zo/nd arı beyi, ana kraliçe, ana arı
şaheser m 1. şaheser, başeser, başyapıt (üstün ve kalıcı nitelikte olan eser) 2. rd şaheser (değeri üstün olan, üstün nitelikli)
şahestûn m temel direk
şahfik bnr tevşik
şahgêre n karınca beyi
şahgul m çok güzel bir tür çiçek
şahî m 1. eğlence, keyif 2. şenlik (eğlenti), şölen 3. parti (belli bir şeyi kutlamak için düzenlenen eğlence)
şahî (i) m şahlık, krallık
şahî çêkirin 1) eğlence düzenlemek, şenlik yapmak 2) parti vermek
şahî gerandin l/gh eğlence düzenlemek, şenlik yapmak, şölen yapmak
eğlence düzenlemek, şenlik yapmak
şahî kirin l/gh keyfetmek
şahî xistin (cihekî) ruh kazandırmak (veya vermek)
şahî ya li çolê kır eğlencesi
şahî ya sinetê sünnet düğünü
şahîbaz bnr şahbaz
şahid nd/nt şahit, tanık
şahid nîşan dan tanık göstermek, tanıklamak
şahid û şihûd (an jî mişûd) şahitler
şahidê derewîn yalancı tanık (şahit)
şahidê rovî dêla wî ye bozacının şahidi şiracı
şahidî m şahitlik, tanıklık
şahidî dan şahitlik etmek
şahidî kirin şahitlik etmek (veya yapmak), tanıklık etmek
şahidî lê kirin (birinin aleyhine) şahitlik yapmak
şahîgêr nd/nt eğlence düzenleyen, şöleni yapan
şahîgerandin m eğlence düzenleme, şenlik yapma, şölen yapma
şahîgêrî m eğlence düzenleme, şöleni yapma
şahîkirin m keyfetme
şahîn şahin.
zo/n şahin (Buteo buteo)
şahîne bnr şahînet
şahînet m 1. eğlence, eğleti (neşeli ve hoşça vakit geçirilen toplantı) 2. eğlenti 3. şenlik, şölen, parti (belli bir şeyi kutlamak için düzenlenen eğlence) 4. kutlama, kutlama töreni
şahînet çêkirin 1) eğlence düzenlemek 2) parti vermek
şahînet danîn parti vermek
şahînet kirin l/gh 1. eğlenmek 2. kutlama yapmak
1) eğlence düzenlemek 2) parti vermek 3) kutlama yapmak
şahînetkirin m 1. eğlenme 2. kutlama yapma
şahînî (i) rd şahane (şahlarla ilgili, şahlara üzgü olan)
şahînî (ii) bnr şahînet
şahînşah n şahinşah, şahların şahı, ulu hükümdar
şahînşahî m şahinşahlık
şahînvan n şahinci
şahîtî m 1. şahlık, krallık 2. dîr şahlık (Afgan ve İran hükümdarlığı)
şahîtok rd kaygan, kayan, pürüzsüz
şahîtokî h kayganca
şahiyan (i) m eğlenti
şahiyane (ii) h şahane
şahjin m kraliçe
şahjinî m kraliçelik
şahkar m şaheser, başyapıt
şahkase m şah ve vezirlere has kase
şahlewend rd 1. boylu poslu, güzel genç 2. mec güzellerin şahı
şahmalik wj/m şahbeyt (bir koşuğun en güzel beyti)
şahmar n kırkayak
şahmerdan şahmerdan, yiğitlerin yiğidi.
şahmerdan (i) n şahmerdan, yiğit, kahraman
şahmerdan (ii) m 1. şahmerdan (vurucu ağırlığın, mekânik olarak yükselmesi ve düşmesi sornucu dövme işlemi yapan makine) 2. şahmerdan (bir yapının temel kazıklarını çakmakta kullanılan bir çeşit araç) 3. şahmerdan (çok ağır bir çeşit tokmak veya çekiç)
şahmîro m büyük karınca
şahname wj/m 1. şahname (hükümdarların niteliklerini, üstün başarılarını anlatan, mesnevi biçiminde yazılmış manzume) 2. şahname (manzum olarak yazılmış tarih)
şahnamenivîs n şehnameci
şahnîş bnr şahnişîn (I)
şahnişîn (i) m şahniş, şahnişin, balkon, ayazlık
şahnişîn (ii) m krallık (kral yönetiminde yönetilen toprak)
şaho zo/m kuğu (Cygnus olor)
şahper m en uzun telek
şahperest rd/nd kralcı, monarşist
şahperestî m kralcılık, monarşizm
şahpesend bot/m mine çiçeği (Verbena)
şahrê m ana yol, ana cadde
şahreg ant/m toplar damar
şahrewa nd şahların öncüsü
şahsaman m krallık, kraliyet (kral yönetiminde yönetilen toprak)
şahşelanî rd debdebeli, azametli
şahsiwar nd/nt 1. süvarilerin şahı 2. iyi binici, ata iyi binen, en iyi binici
şahstûn m temel direk
şahtac n şah tacı
şahyan (i) h şahane
şahyar nd/nt bakan, vezir * şalyara bazirganiyê ticaret bakanı
şahyarê karê derveyî dış işleri bakanı
şahyargeh m bakanlık, vezaret (bakanlık konutu)
şahyarî m bakanlık, vezirlik
şahyarîya aboriyê ekonomi bakanlığı
şahyarîya darayî maliye bakanlığı
şahyarîya karê derve dışişleri bakanlığı
şahyarîya navxwe içişleri bakanlığı
şahyarxane m bakanlık (bakanın yönetimindeki kurumların tümü, nezaret, vekâlet)
şahzade şehzade.
şair nd/nt 1. şair 2. ozan, halk şairi
şairane rd 1. şairane (şair gibi) 2. h şairane, şairce (şair niteliği taşıyan)
şairanetî m 1. şairanelik 2. ozansılık
şairê gel halk ozanı
şairîtî m şairlik
şairkî h şairane, şairce
şak n iki yaşında koç
şakar (i) rd seçkin, mumtaz
şakar (ii) nd baş yapıt
şakil n gazel (sonbaharda kuruyup dökülen ağaç yaprağı)
şakolte nd işe yaramaz hacet, işe yaramaz araç gereç
şaktoyî rd ishalli
şaktoyî bûn l/ngh ishal olmak
şaktoyîbûn m ishal olma
şakulî n 1. şakul, çekül 2. rd düşey
şakulîtî m düşeylik
şal pantolon.
n pantolon
m şal
şal (i) rd felç
şal (iv) nd sana ne * şalê te pê nîn e sana ne
şala gerdenê nd kaşkol
kaşkol
şalakî rd şalakî (şal türünde kumaş)
şalap m şap (tokat veya vurma sonucu çıkan ses)
şalapî bnr çelepe
şaldirû nd/nt pantoloncu
şaldirûtî m pantolonculuk
şale b inşallah
şalê b inşallah
şale (ii) m şuphe
şalê golêf golf pantolon
şalê teng zurna gibi
şalê xwe didime te lê lingê xwe tê vemeke pantolonumu sana veriyorum ama giymemen lazım
şaledar rd şupheli
şalêşîn m güzel ev
şalgerdan m atkı, kaşkol
şalî m şalî (tiftikten dokunan ince bir kumaş)
şalik m namazlık, secade
bot/m kapsül * malika nokan nohut kapsülü
şalik (ii) m 1. şal 2. örtü, bohça (çarşaf gibi geniş bez) 3. çocuk sırtlama bezi 4. yaygı
şalik (iii) m bulaşık yıkama yeri
şalik (v) m bir şeyin etkisiyle fırlama
şalik dagirtin kapsülünü doldurmak, evinlenmek * nîskan şalik dagirtine mercimekler kapsüllerini doldurmuş
şalik girtin l/gh evinlenmek
şalika nimêjê namaz seccadesi
şalikan m ince dokumalı bez
şalîkan bnr şalikan
şalikgirtin m evinlenme
şalikşîr m süt imbiği
şalîn rd şalî (tiftikten dokunan ince bir kumaş)
şalok m orak, kavrama (küçük orak)
şalokî rd orakvarî
şalokî bûn l/ngh oraklaşmak
şalokîbûn m oraklaşma
şalos bnr şalûs
şalpişt m kuşak (bir tür yünden kuşak)
şalşeqitî rd 1. pantolonu inik kimse 2. mec paspal, şapşal
şalşîn bir tür şal
şalşîn e lê tiştek li mal nîn e ayranı yok içmeye atla gidiyor sıçmaya
şalsûn m elde iğ ile eğrilen yünün ev tezgahında dokunup kumaş haline getirildikten sonra, yumuşatılması ve sıklaştırılması için ılık su ve sabunla pürüzlü yüzeylere sürtünmesi işlemi
şalsûyan bnr şalsûn
şalt rd pejmürde giyinişli
şalt û palt pejmürde, üstü başı dağınık
şaltebalte rd çap pat
şalter fiz/m şalter, çevirgeç
şalûl zo/m arı kuşu (Merops apiaster)
şalûr bnr şalûl
şalûs nd/nt dalkavuk, yaltak, yaltakçı, yılışık
şalûş bnr şalûs
şalûsî m dalkavukluk, yaltakçılık, yaltaklık, yılışıklık
şalûsî bûn l/gh dalkavuklaşmak, yaltaklanmak, yılışmak
şalûsî kirin l/gh dalkavukluk etmek, yaltaklanmak, yılışmak
dalkavukluk etmek (veya yapmak), yaltakçılık etmek, yaltaklık etmek
şalûsîbûn m dalkavuklaşma, yaltaklanma, yılışma
şalûsîbûyîn m dalkavuklaşış, yaltaklanış, yılışma
şalûsîkirin m dalkavukluk etme, yaltaklanma, yılışma
şalûskî rd/h dalkavukça, yaltakça, yılışıkça
şalûz yaltak.
bnr şalûs
şalûzçi yaltakçılık.
şalwar n şalvar
şalwar e şalvar gibi (çok geniş ve bol)
şalwarê kar (an jî îş) iş donu * wekî (an jî eynî)
şalyar nd/nt bakan, vezir * şalyara bazirganiyê ticaret bakanı
şalyarê karê derveyî dış işleri bakanı
şalyargeh m bakanlık, vezaret (bakanlık konutu)
şalyarî m bakanlık, vezirlik
şalyarxane m bakanlık (bakanın yönetimindeki kurumların tümü, nezaret, vekâlet)
şam Şam (Suriye’nin başkenti).
m Şam (Şam şehri)
şam (i) m geceleyin yenilen aş
şam (ii) m mum
şam dûr e qey mişar jî dûr e Haleb orda ise arşın burada
şaman n şaman
şamandira m 1. şamandıra 2. şamandira (denizde yol göstermeye, bir tehlikeyi veya geçiş yolunu haber vermeye yarayan yüzer cisim) 3. şamandira (kapama düzenini sağlayan, metal veya plâstikten yapılmış suda yüzen top)
şamanîtî m şamanlık, şamanizm,
şamanîzm m şamanizm, şamanlık
şamar m şamar, sile, tokat
şamarî m bir halı ismi
şamarok rd münkir, kabul etmeyen, inkar eden
şambaba rd şam baba, şam babası, baba tatlısı
şambelot bot/m 1. kestane (Castanea sativa) 2. kestane (bu bitkinin meyvesi)
şambelotfiroş nd/nt kestaneci
şambelotî nd 1. kestane rengî 2. rd kestane rengi (bu renkten olan)
şambelût bnr şambelot
şamborek m muska böreği
şamdank m şamdan, mumluk
şamdankfiroş nd/nt şamdancı (şamdan satan kimse)
şamdankker nd/nt şamdancı (şamdan yapan kimse)
şamdankvan dîr nd/nt şamdancı (sarayda aydınlatma işleriyle görevli kimse)
şamê h keşke
şamî zot/nt hindi (Meleagris gallopavo)
şamî (ii) rd iri, büyük (türüne göre daha iri olyan şey) * kerê şamî iri eşek * kuliyê şamî büyük çekirge
şamî (iii) m mezarda ölünün gömüldüğü yer
şamik (i) m domates
şamik (ii) zot/nt hindi (Meleagris gallopavo)
şamîl rd şamil
şamîl bûn l/ngh kapsamak
şamîlbûn m kapsama
şamîşamî (i) b hindi çağırma ünlemi
şamîşamî (ii) m meyve veya sebzenin ilk yetişen ürünü
şamîya make dişi hindi
şamoşewlo rd 1. şapşal (giyecek için; bol, dökük ve biçimsiz) 2. pejmürde, bakımsız 3. kılıksız, sünepe (giyimi düzgün olmayan)
şamoşewlo bûn l/ngh 1. şapşallaşmak 2. kılıksızlaşmak
şamoşewlobûn m 1. şapşallaşma 2. kılıksızlaşma
şamoşewlobûyîn m 1. şapşallaşış 2. kılıksızlaşış
şamoşewlotî m 1. şapşallık 2. kılıksızlık
şampanya m şampanya
şampiyon şampiyon.
nd/rd şampiyon
şampiyona m şampiyona
şampiyonî m şampiyonluk
şampiyontî m şampiyonluk
şampûan m şampuan
şamqutnî m Şam malı kutnu (pamuk veya ipek karışımı kumaş)
şamşet rd gözü açık, uyanık kimse
şan şan.
n 1. işaret (anlam yükletilen şey, im) 2. belirti, alâmet, işaret, haberci * ev ewr ez dibêjim qey şanê baranê ne bu bulutlar yağmurun habercisi olsa gerek * şanê xerabûnê lê ketin yıkılmanın alâmetleri var 3. işaret (el, yüz hareketleriyle gösterme) 4. gösterge, işaret 5. araz, sempton * şanên vê nexweşînê bu hastalığın arazı
m şan, şöhret
m gösterme
m 1. ben (çoğu doğuştan, tende bulunan ufak, koyu renkli leke veya kabartı) * li rûyê wê şan hebûn yüzünde benler vardı 2. ben (saçta, sakalda beliren beyazlık) * di porê wî de şaneke spî hebû saçında beyaz bir beni vardı
şan (i) mzk/m şan (Fransızca chant)
şan (ii) b inşallah
şan (vii) n omuz
şan (vii) bi şan (vii) omuz omuza
şan (viii) n 1. bal peteği 2. biy hücre
şan (viii)ê hingiv arı dalağı
şan avêtin canê (yekî) benlenmek * rûyê min tev şanan avêtinê yüzüm hep benlenmiş
şan û şoq şan şöhret
şan û şuhret şan şöhret
şanaz onurlu, iftihar edilen şey.
rd 1. gururlu, iftihar eden 2. kıvançlı
şanaz bûn l/ngh 1. gururlanmak, iftihar etmek 2. kıvanç duymak
şanazane rd/h 1. gururluca 2. kıvançlıca
şanazbûn m 1. gururlanma, iftihar etme 2. kıvanç duyma
şanazbûyîn m 1. gururlanış, iftihar ediş 2. kıvanç duyuş
şanazî iftihar, onur.
m 1. iftihar, gururluluk, övünç, övünme 2. kıvanç
şanazî kirin l/gh 1. iftihar etmek, gurur duymak 2. kıvanmak, kıvanç duymak
şanazî pê kirin l/bw (biriyle, bir şeyle) gurur duymak, iftihar etmek, onur duymak
şanazîkirin m 1. iftihar etme, gurur duyma 2. kıvanma, kıvanç duyma, kıvanış
şanazîn m iftihar etme
l/ngh iftihar etmek
şanazîya (yekî) dan (birini) övmek, methetmek
şanborek bnr şamborek
şandar bnr şandî
şandbar rd gönderilen
şande nd/nt 1. delege 2. heyet 3. rd gönderen
şandelîk zo/m sarıca bir arı türü
şander nd/nt gönderici, gönderen
şandetî m delegelik
şandî (i) m gönderi
şandî (ii) nd/nt 1. delege 2. elçi, sefir 3. mebus, temsil için gönderilen kişi
şandî (iii) rd gönderilmiş olan
şandin göndermek, yollamak.
m 1. gönderme, gönderiş 2. gönderme (yetki vererek gitmesini sağlama) 3. gönderme (bir kaynaktan çıkıp gelme, ulaşma) 4. gönderme (yolcu etme) 5. yollama 6. çekme (yollama) 7. yağdırma (verme, söyleme)
l/gh 1. göndermek * name şandin mektup göndermek 2. göndermek (yetki vererek gitmesini sağlamak) 3. göndermek (bir kaynaktan çıkıp gelmek, ulaşmak) * roj tîn û ronî dişîne dinyayê güneş dünyaya ısı ve ışık gönderir 4. göndermek (yolcu etmek) 5. yollamak 6. çekmek (yollamak) * telgraf şandin telgraf çekmek 7. yağdırmak (vermek, söylemek) * emir li ser emrê dişîne Edeneyê Adanaya emirler yağdıriyor (yek)
şandin cihekî posta etmek
şandin mişextiyê (an jî sirgûnê) sürgün gitmek, sürgüne göndermek
şandin nefiyê sürgüne göndermek
şandîtî m 1. delegelik 2. elçilik
şandiyar (i) m ahize
şandiyar (ii) nd/nt 1. delege 2. gönderici
şandiyar (iii) nd/nt spiker
şandiyarî m delegelik
şandkar nd/nt gönderici, gönderen
şandkarî m göndericilik
şandname m gönderme belgesi
şandok nd/nt gönderici
şandokî m göndericilik
şandyar (i) nd/nt 1. delege 2. gönderici
şandyar (ii) nd/nt gönderici, gönderen
şane hücre, bekçi kulübesi.
biy/ant hücre, göze
şane (i) m 1. belirti 2. gösteriş, göz alıcılık
şane (iii) m petek (bal mumu yuvacıklar topluluğu)
şane (iv) n kıl tarağı, yün tarağı
şanê (tiştekî) bûn haber vermek (bir olayın, bir durumun belirtisi olmak) * ba şanê felaketê bû rüzgâr felaketin haberini veriyordu
şane (v) m dirgen
şane (vi) n 1. hayvan vergisini toplayan tahsildar 2. bekçi
şanê dinya xerabûnê kıyamet alâmeti (içinde yaşanılan zamanın durumunu beğenmiyenlerin kullandığı bir deyim)
şanê hêviyê umut ışığı
şanê qiyametê kıyamet alâmeti
şanê xerabûnê lê ketin yıkılmaya yüz tutmaya başlamak
şane ya xwînê kan hücresi
şanedaqurt biy/m yutar hücre, fagosit
şanedaqurtî biy/m hücre yutarlığı, fagositoz
şanedar rd gösterişçi, gösterişli
şanedarî m gösterişçilik
şanedêr m panayır
şanek m 1. belirti, im, işaret 2. not
şanenas nd/nt hücre bilimci
şanenasî biy/m hücre bilimi, göze bilimi, sitoloji
şanenav m 1. imza * di dawiya nameyê de şanenavê wî hebû mektubun sonunda imzası vardı 2. imza (imzalama işi)
şanenav kirin l/gh 1. imza etmek, imzalamak 2. parafe etmek
şanenavkirî rd 1. imzalı, imzalanmış olan 2. parafeli
şanenavkirin m 1. imza etme, imzalama 2. parafe etme
şanese n bekçi köpeği
şaneşîn balkon.
m şahniş, şahnışin, çıkma, balkon
şaneşîna sergirtî sundurma
şanezan nd/nt hücre bilimci
şanezanî biy/m hücre bilimi, göze bilimi, sitoloji
şanezerk zo/m eşek arısı
şanî gösterme, ibraz.
şanî (yekî) dan 1) (birine) göstermek (birini veya bir şeyi işaretle belirtmek)* dê leyîstoka di camekanê de şanî min bida vitrindeki oyuncağı bana gösterecekti 2) göstermek (kanıtla inandırmak) 3) göstermek (öğretmek, açıklamak) * dersê şanî wî dide ona ders gösteriyor 4) mec göstermek (ser bir biçimde karşılık vermek) * ez dê şanî te bidim sana göstereceğim
şanî dan göstermek.
l/gh 1. göstermek (görülmesini sağlamak, görmesine yol açmak) * pirtûkan şanî bide kitapları göster 2. göstermek (belirtmek, anlatmak) * ev gotin niyeta wî ya pak şanî dide bu söz onun iyi niyetini gösteriyor 3. göstermek (kanıtla inandırmak) * ez dê şanî bidim ku ev ne wisan e bunun böyle olmadığını göstereceğim 4. göstermek (güzelliğini ortaya çıkarmak) * yê ku mirov şanî dide cil in insanı gösteren giyimidir
şanî kirin l/gh 1. göstermek (görülmesini sağlamak, görmesine yol açmak) * pirtûkan şanî kike kitapları göster 2. işaret etmek
şanîdan m gösterme, gösteriş
şanîdanî m gösteriş, gösterme
şanîdayîn m gösterme, gösteriş
şanîder fiz/m gösterge, indikatör * radyoyeke kevn a ku şanîdera wê li ser Stenbolê bû, vekir göstergesi İstanbul üzerinde duran eski bir radyoyu açtı
şanik ben, belirti.
m 1. ben (çoğu doğuştan, tende bulunan ufak, koyu renkli leke veya kabartı) * li rûyê wê şanikek hebû yüzünde bir ben vardı 2. ben (saçta, sakalda beliren beyazlık) * di porê wî de şanikeke spî hebû saçında beyaz bir beni vardı 3. nokta, leke 4. işaret
şanîk bnr şanik
şanik (ii) biy/ant hücre
şanik (iii) m petek (bal mumu yuvacıklar topluluğu)
şanik avêtin canê (yekî) benlenmek * rûyê min tev şanan avêtinê yüzüm hep benlenmiş
şanika bînahiyê zo/nd görme hücresi, ommatidyum
şanîker gösterge.
rd belirtken
şanîkirin m 1. gösterme 2. işaret etme
şanjan m şanjan, yanar döner
şanjman m şanjman
şanmezin rd anlı şanlı kimse
şannasî m gösterge bilim
şano gösteri, oyun, tiyatro.
m 1. tiyatro (drama, komedi gibi edebi türlerin oynandığı yer) 2. tiyatro (bu türleri izleyiciler önünde oynama sanatı) 3. tiyatro (oyun yazma sanatı) 4. tiyatro (yazılmış oyunların tümü) 5. sahne (gösteri yeri) 6. şn sahne (tiyatro sahnesi)
şanogeh m 1. sahne (gösteri yeri) 2. şn sahne, tiyatro sahnesi
şanoger nd/nt tiyatrocu
şanogerî m 1. tiyatroculuk 2. tiyatro
şanogerîya pêşeng öncü tiyatro
şanokar nd/nt tiyatrocu
şanokarî m tiyatroculuk
şanoname m tiyatro eseri, piyes
şanonivîs nd/nt tiyatro yazarı
şanonivîser şn nd/nt oyun yazarı
şanonivîserî şn/m oyun yazarlığı
şanonivîsî m tiyatro yazarlığı
şanovan nd/nt tiyatrocu (tiyatro işleten kimse)
şanovanî m tiyatroculuk
şanoya kabareyî kabare tiyatrosu
şanoya sîberî gölge tiyatrosu
şanoya tulûatê tulûat tiyatrosu
şanoyî rd 1. benli (teninde ben veya benler olan kimse) 2. benekli, beneklice
şanozan şn nd/nt oyun yazarı
şanozanî şn/m oyun yazarlığı
şanpaz m becerikli
rd becerikli, maharetli
şanpazî m beceri, maharet
şanpazîtî m beceriklilik
şanperî kirin l/gh kuşun uçmaması için kanatlarını yolmak
şanperîkirin m kuşun uçmaması için kanatlarını yolma
şans n şans
şans anîn şans getirmek
şans dan (yekî) (birine) şans tanımak
şans û sihûda (yekî) çep gerîn baş aşağı gitmek (sürekli zarar görmek veya kötüleşmek)
şans û sihûda (yekî) lê nexistin şansı yaver gitmemek, kara bahtlı olmak
şansbireş rd bahtı kara
şansê (yekî) ketin kema diriyê şansı bir türlü yaver gitmemek
şansê (yekî) lê hatin talihi yaver gitmek
şansê (yekî) lê xistin şansı yaver gitmek, başına devlet kuşu konmak
şansolye n şansölye
şanstêr m galaksi
şantaj m şantaj
şantaj lê kirin (birine) şantaj yapmak
şantajkar nd/nt şantajcı
şantajkarî m şantajcılık
şantajker nd/nt şantajcı
şantajkerî m şantajcılık
şantiye m 1. şantiye 2. şantiye (inşa durumundaki ev, fabrika, baraj gibi her türlü yapı) 3. şantiye (gemi tezgâhı)
şanzûman bnr şanjman
şap (i) bnr şapik
şap (ii) m 1. çığ 2. seylâp, su baskını
şapane m tapan
şapat m 1. felâket 2. gazap, belâ, azap
şape (i) m 1. çığ 2. saylâp, su baskını
şape (ii) zo/n bir tür kartal
şaper n yüzyeç, kanat (balıklarda)
şapîk rd kâmil, olgun
şapik (i) m bakla kabugu
şapik (ii) m geleneksel Kürt giysilerinden ceket veya üstlük
şapik (iii) m merdane oklava
şapik (iv) m taze baklalardan yapılann aş
şapik (v) m terlik
şapînêz m örtbas
şapînoz m 1. uydurma 2. hataları örtme
şapînoz kirin l/gh hataları örtmek
şapînozî m hataları örtme
şapînozkirin m hataları örtme
şapîr m bir Kürt paltosu
şapoşewlê nd düttürü Leylâ (tuhaf ve dar giyinmiş kadın)
şapoşewlo rd 1. şapşal (giyecek için; bol, dökük ve biçimsiz) 2. şallak, şallak mallak (giyimine özen östermeyen kimse) 3. düttürü (kılığı ciddi olmayan, tuhaf ve hafif giyimli) 4. özensiz kılıklı
şapoşewlokî rd/h şapşalca (bol ve biçimsiz bir şekilde)
şapoşewloyî bûn l/ngh şapşallaşmak
şapoşewloyîbûn m şapşallaşma
şapşewêlî bnr şapoşewlo
şapûle rd şapşal, şallak (üstüne, başına önem vermeyen, özen göstermeyen)
şapûlekî rd/h şapşalca, şallakça (üstü başı dağınıkça)
şapûletî m şapşallık, şallaklık
şapûleyî bûn l/ngh şapşallaşmak
şapûleyîbûn m şapşallaşma
şaqil n bakla
şaqilê biskê bir bitki adı
şaqilê çûkan bir bitki adı
şaqilê maran bir bitki adı
şaqis bnr şaqiz
şaqithilo bot/m su kenarlarında yetişen ve yenilebilir bir bitki
şaqiz rd 1. kudurgan 2. yaramaz, haşarı, şımarık
şaqiz bûn yaramaz olmak, yaramazlaşmak, şımarmak
şaqizbûn m 1. kudurma 2. şımarma
şaqizî m 1. kudurganlık 2. şımarıklık, yaramazlık 3.rd şımarık, yaramaz
şaqizî bûn l/ngh 1. kudurmak 2. şımarmak, yaramazlaşmak
şaqizî kirin l/gh şımartmak
yaramazlık yapmak
şaqizîbûn m 1. kudurma 2. şımarma, yaramazlaşma
şaqizîbûyîn m 1. kuduruş 2. şımarış, yaramazlaşma
şaqizîkirin m şımartma
şaqizîtî m 1. kudurganlık 2. şımarıklık
şaqizkî h 1. kudurganca 2. şımarıkça
şaqo m beştaş oyunu
şaqol m tuzak (kuş ve fare tuzağı gibi)
şaqul bnr xar
şaqûl (i) m keman yayı biçiminde kuş tuzağı
şaqûl (ii) fîz/n şakul, şavul, çekül
şaqûl kirin l/gh şakulemek, şavullamak
şaqûlê asoyî nd düzeç, tesviye aleti
şaqulî zo/m bir tür iri çegirge
şaqûlî m çelme
şaqûlî (ii) rd şakulî
şaqûlî avêtin ber (yekî) (birine) çelme atmak (veya takmak), çelmelemek
şaqûlkirin m şakuleme, şavullama
şar 1.kadın başörtüsü. 2.şehir.
m şal
m (r kalın) sağım, sağma
şar (ii) m 1. çelgi (alna bağlanan yazma) 2. yazma (baş örtüsü)
şar (iv) n şehir, kent
şar bûn l/ngh sağılmak
sağılmak
şar kirin l/gh sağmak
sağmak
şara besrayî Basra malı şal
şara hemayî (an jî hema) Hama malı şal
şara kesrewan (an jî kesre) bir şal türü
şara mûsilî Musul şalı
şaran m 1. dizi (bir iplik veya tel üzerine dizilmiş şey) 2. gerdanlık 3. bandırma, sucuk
şarandî (i) rd 1. kızıştırılmış (hareketlendirilmiş, hızlandırılmış) 2. kışkırtılmış, tahrik edilmiş 3. kızıştırılmış, kızdırılmış olan
şarandî (ii) rd közleme
şarandin dağlamak, kızıştırmak.
şarandin (i) m 1. kızıştırma (hareketlendirme, hızlandırma) 2. kışkırtma, tahrik etme 3. kızıştırma, kızdırma
l/gh 1. kızıştırmak (hareketlendirmek, hızlandırmak) * germkirin û şarandina vî şerî bu savaşın kızıştırılması 2. kışkırtmak, tahrik etmek 3. kızıştırmak, kızdırmak
şarandin (ii) m 1. ısıtma 2. közleme (ateş üzerinde sebze pişirme)
l/gh 1. ısıtmak 2. közlemek (ateş üzerinde sebze pişirmek)
şaranfiroş nd/nt bandırmacı, sucukçu (satan kimse)
şaranfiroşî m bandırmacılık, sucukçuluk
şarang bnr şaran
şaranvan nd/nt bandırmacı, sucukçu (imal eden)
şaranvanî m bandırmacılık, sucukçuluk
şarax acur.
bot/m acur
şaraza rd becerikli
şarazatî m beceriklilik
şarbon bj/m şarbon, yanıkara
şarbûn (i) m sağılma
şarbûn (ii) m kentleşme
şarbûnî m kentleşme
şarbûyîn (i) m sağılış
şarbûyîn (ii) m kentleşme
şare m dizi (bir iplik veya tel üzerine dizilmiş şey)
şareban bnr şarevan
şaredar nd/nt belediye başkanı
şaredarî m belediye
şaredarîtî m belediye başkanlığı
şaredarîvan nd/nt belediyeci
şaredarîvanî m belediyecilik
şaredê m ilçe, kasaba
şareder rd şehir dışı olmuş olan
şarederbûn m şehirdışı olma
l/ngh şehirdışı olmak
şarederbûyîn m şehirdışı olma
şarederî m şehir dışı olma
şarederkirin m şehirdışı etme, şehir dışına atma
l/gh şehirdışı etmek, şehir dışına atmak
şaresaz nd/nt şehirci
şaresazî m şehircilik
şarevan belediye başkanı.
nd/nt belediye başkanı
şarevanî belediye.
m 1. belediye 2. belediyecilik 3. rd kentli, medeni
şarewer rd 1. kentli, şehirli 2. sivil
şarewerî m sivillik
şarewî rd kentli, şehirli
şareyar n 1. belediye başkanı 2. dîr kent hakimi, şehir hükümranı, hükümdar
şareyarî m 1. belediye başkanlığı 2. dîr kent hükümranlığı, hükümdarlık
şarêz diş etleri hastalığı.
şareza becerikli, uzman; medeni, uygar.
rd 1. uygar, medenî * civakeke şareza uygar bir toplum 2. uygar, medenî (kültürlü, eğitimli, görgü kurallarına uyan kimse) * mirovekî şareza uygar bir insan 3. becerikli, hünerli
şareza bûn l/ngh uygarlaşmak, medenîleşmek
şarezabûn m uygarlaşma, medenîleşme
şarezabûyîn m uygarlaşma, medenîleşme
şarezanebûyî rd medeniyetsiz
şarezatî m 1. uygarlık, medeniyet 2. beceriklik
şarezayî m 1. uygarlık, medenîlik, medeniyet 2. beceriklik
şarezayî bûn l/ngh uygarlaşmak
şarezayîbûn m uygarlaşma
şarge bnr şargeh
şargeh m 1. korunak, barınak 2. siper
şarî (i) rd beledî, şehirle ilgili olan
şarî (ii) m eşarp, başörtüsü
m ufak delikli kalbur
şarik m başlığın etrafına sarılan baş bağı
şarîn (i) m 1. kızıştırılma (hareketlendirilme, hızlandırılma) 2. kışkırtılma, tahrik edilme 3. kızıştırılma, kızdırılma
l/gh 1. kızıştırılmak (hareketlendirilmek, hızlandırılmak) 2. kışkırtılmak, tahrik edilmek 3. kızıştırılmak, kızdırılmak
şarîn (ii) m 1. ısıtılma 2. közlenme (ateş üzerinde sebze pişirilme)
l/gh 1. ısıtılmak 2. közlenmek (ateş üzerinde sebze pişirilmek)
şaristan n 1. kent, şehir (büyük kent) 2. dîr kent, site devlet
şaristane h uygarca, medenice
şaristanî rd 1. şehirli, kentli 2. m uygarlık, medenîlik, medeniyet
şaristanî bûn l/ngh 1. kentlileşmek 2. medenîleşmek, kentlileşmek
şaristanîbûn m 1. kentlileşme 2. uygarlaşma, medenîleşme
şaristanîbûyîn m 1. kentlileşme 2. uygarlaşma, medenîleşme
şaristanînas nd uygarlık bilimci
şaristanînebûyî rd medenileşmemiş
şaristaniyet m medeniyet, uygarlık
şaristaniyî rd kentsel
şarj m şarj
şarj bûn şarj olmak
şarj kirin l/gh şarjetmek, yüklemek
şarjkirî rd şarjlı, yüklü (şarj edilmiş olan)
şarjkirin m şarjetme, yükleme
şarjor m şarjör
şarker nd/nt sağıcı
şarkerî m sağıcılık
şarkirî rd sağılmış olan
şarkirin m sağma
şarkuterî m şarküteri
şarlatan rd şarlatan
şarlatanî m şarlatanlık
şarmar n kırkayak
şarmend medeni, uygar.
rd 1. uygar, medenî * civakeke şarmend uygar bir toplum 2. uygar, medenî (kültürlü, eğitimli, görgü kurallarına uyan kimse) * mirovekî şarmend uygar bir insan
şarmendî m uygarlık, medeniyet
şarmendî bûn l/ngh uygarlaşmak, medenîleşmek
şarmendîbûn m uygarlaşma, medenîleşme
şarnîr m menteşe
şaroçke m ilçe, kasaba, kaza
şarod zo/m arı kuşu (Merops apiaster)
şarpe m eşarp
şarsaniyet m uygarlık, medeniyet
şartîl m tohrak topağı, toprak keseği
şarûçke n ilçe, kasaba, kaza
şarûd zo/m arı kuşu (Merops apiaster)
şarûr bnr şalûr
şarwer rd 1. sivil (askeri olmayan) * parêziya şarwerî sivil savunma 2. sivil (asker sınıfından olmayan kimse)
şarwerî m sivillik
rd sivil (özel bir biçimde olmayan giysi)
şarwerîtî m sivillik
şaryar n 1. belediye başkanı 2. dîr kent hakimi, şehir hükümranı, hükümdar
şaryarî m 1. belediye başkanlığı 2. dîr kent hükümranlığı, şehir hükümranlığı, hükümdarlık
şaryo m şaryo
şaş (i) m sarık
şaş bûn (i) l/ngh şaşılaşmak * çavên wî şaş bûbûn gözleri şaşılaşmıştı
şaş bûn (ii) l/ngh 1. şaşmak, şaşırmak, tanlamak, tanmak * ez jî şaş bûm ez dê çawan ji vî derkevim bundan nasıl çıkacağımı ben de şaşırdım 2. şaşırmak, sapkınlaşmak
şaş derketin yanlış çıkmak
şaş dimînim ji aqilê wan re aklına şaşayım (veya şaşarım)
şaş im kûr im gözü bağlı elde sopa salamaca oyunun ,bir çocuk oyunu
şaş kirin l/gh 1. şaşırmak (doğru, gerçek ve gerekli olanı ayırt edemiyecek duruma gelmek) * riya xwe şaş kir yolunu şaşırdı 2. şaşmak * riya xwe şaş kirin yolunu şaşmak
şaş lê xistin l/bw yanlış çalmak, falso yapmak
şaş man l/ngh şaşırmak * ez jî şaş mam ez dê çawa ji vî mirovî bifilitim bu adamdan nasıl kurtulacağımı ben de şaşırdım
şaş şaş lê xistin yanlış çalmak, falso yapmak
şaş strîn falso yapmak, yanlış söylemek
şaş û metelmayî şaşkın şaşkın
şaşaa m şaşaa, görkem, gösteriş, tantana
şaşaq nd dağ silsilesinde ortalama bir yükselikten yukarı çıkan tepeler, dağ kütlesinin çıkıntılarından her biri, tepe ucları * şaşaqên gir tepe ucları
şaşbûn (i) m şaşılaşma
şaşbûn (ii) m 1. şaşma, şaşırma, tanlama, tanma 2. şaşırma, sapkınlaşma
şaşbûyî rd 1. şaşkın 2. sapkın
şaşbûyîn (i) m şaşılaşma
şaşbûyîn (ii) m 1. şaşma, şaşırış, tanlayış, tanma 2. şaşırma, sapkınlaşma
şase m şase
şaşe m ekran, görüntülük * şaşeya televizyonê televizyon ekranı
şaşê rd şaşkaloz (bayan için)
şaşea m şaşaa, görkem, gösteriş, debdebe
şaşî hata.
m 1. yanlışlık 2. yanıltı, yanılgı 3. yanlış 4. yanlış, falso * hîna şaşiyeke wî li me çênebûye bana karşı bir falsosu olmadı
şasî m şasi (fotoğraf makinesinin şasisi)
şaşî (i) m şaşılık
şaşî iya (yekî) derxistin yanlışını çıkarmak
şaşî kirin l/ngh yanılmak
hata etmek (veya işlemek)
şaşî yên vekîtê imla yanlışı
şaşik (i) m kız çocuğu oyunu
şaşik (ii) m 1. sarık 2. çatkı, kaşbastı (başbağlama tür)
şaşîkirin m yanılma
şaşikspî rd beyaz sarıklı
şaşikvan n sarıkçı
şaşîtî m yanlışlık
şaşker rd şaşırtıcı
şaşkî h 1. şaşırmaca 2. yanlış olarak
şaşkirî rd şaşırmış olan
şaşkirin m 1. şaşırma (doğru, gerçek ve gerekli olanı ayırt edemiyecek duruma gelme) 2. şaşma
şaşman şaşırıp kalmak.
m şaşırma
şaşmayî rd 1. şaşkın 2. apışıp kalmış olan (kimse) (yek)
şaşmayî kirin (birini) şaşkına çevirmek
şaşmayîn m şaşırış
şaşmetelî rd şaşkın
şaşmî rd saşkın
şaşmî bûn şaşırıp kalmak.
l/ngh şaşırmak, şaşılmak * tiştên ku mirov jê şaşmî dimîne dike şaşılacak şeyler yapıyor
şaşmî man l/ngh şaşakalmak, donakalmak
şaşmîbûn m şaşırma, şaşılma
şaşmîbûyîn m şaşırış, şaşılış
şaşmîman m şaşakalma, donakalma
şaşmîmayî rd şaşa kalmış, donakalmış
şaşmîmayîn m şaşakalış, donakalış
şaşmîtî h 1. yanlışlıkla 2. şaşırtmaca, yanıltmaca 3. m yanıltı 4. m yanlışlık
şaşnebar rd şaşmaz
şaso rd serseri
şaşo rd şaşkaloz (erkek için)
şaşomaşo h şaşı (gözlerini çarpıtarak) * şaşomaşo lê nihêrtin şaşı bakmak
şaşomaşo (ii) rd şaşırmış, afallamış, afallaşmış olan
şaşomaşo bûn l/ngh 1. şaşırmak, şaşakalmak 2. afallamak, afallaşmak 3. ahmaklaşmak, bocalamak, şaşalayıp bocalamak 4. tersi dönmek
şaşomaşo kirin (gözlerini) şaşı yapmak
şaşomaşo kirin (i) l/gh çarpıtmak, saptırmak
şaşomaşo kirin (ii) l/gh 1. şaşırtmak, şaşa kalmasına vesile olmak 2. afallatmak, afallaştırmak 3. ahmaklaştırmak, bocalatmak
şaşomaşobûn m 1. şaşırma, şaşakalma 2. afallama, afallaşma 3. ahmaklaşma, bocalamak, şaşalayıp bocalama 4. tersi dönme
şaşomaşokirin (i) m çarpıtma, saptırma
şaşomaşokirin (ii) m 1. şaşırtma, şaşa kalmasına vesile olma 2. afallatma, afallaştırma 3. ahmaklaştırma, bocalatma
şaşopaşo bnr şaşomaşo
şaşopaşo bûn bnr şaşomaşo bûn
şaşwaz rd şaşkın
şaşwaz bûn l/ngh 1. şaşkınlaşmak, şaşalamak, şaşırmak, şaşılmak, şaşmak, taaccüp etmek, tanlamak, tanmak * tiştên ku mirov jê şaşwaz dibe dike şaşılacak şeyler yapıyor 2. afallamak, afallaşmak, şoke olmak
hayrette (veya hayretler içinde) kalmak
şaşwaz hiştin l/gh hayrette bırakmak
şaşwaz kirin l/gh 1. şaşırtmak, şaşalatmak 2. yanıltmak 3. afallatmak, afallaştırmak 4. şoke etmek
şaşwaz man l/ngh şaşakalmak, şaşmak, şaşırmak, tuhaflaşmak
şaşakalmak, şaşmak, şaşırmak, tuhaflaşmak
şaşwaz û metel yan pala Zeydün
şaşwazbûn m 1. şaşkınlaşma, şaşalama, şaşırma, şaşılma, şaşma, taaccüp etme, tanlama, tanma 2. afallama, afallaşma, şoke olma
şaşwazbûyîn m 1. şaşkınlaşış, şaşalayış, şaşırış, şaşılış, şaşma, taaccüp ediş 2. afallayış, afallaşış, şoke oluş
şaşwazhiştî rd hayrette bırakılmış olan
şaşwazhiştin m hayrette bırakma
şaşwazî m 1. şaşkınlık, şaşma 2. şoke 3. hayret (beklenmedik, garip bir şeyin sebep olduğu şaşkınlık) 4. şaşkınlık, bozuntu
şaşwazî bûn l/ngh şaşkınlaşmak
bozuntuya uğramak
şaşwazî kirin (birini) şaşkına çevirmek
şaşwazî man hayrete (veya hayretlere) düşmek
şaşwazîbûn m şaşkınlaşma
şaşwazîbûyîn m şaşkınlaşış
şaşwazîkirin m şaşkınlaştırma, şaşkın yapma
l/gh şaşkınlaştırmak, şaşkın yapmak
şaşwazker nd 1. şaşırtıcı 2. nd şaşırtmaca
şaşwazkî h şaşkınca
şaşwazkirî rd 1. şaşırtılmış, şaşalatılmış 2. yanıltılmış 3. afallatılmış, afallaştırılmış 4. şoke edilmiş olan
şaşwazkirin m 1. şaşırtma, şaşalatma 2. yanıltma 3. afallatma, afallaştırma 4. şoke etme
şaşwazman m şaşakalma, şaşma, şaşırma, tuhaflaşma
şaşwazmayî rd şaşkın, tuhaflaşmış (yek)
şaşwazmayî kirin (birini) şaşkına çevirmek
şaşwazmayîn m şaşakalış, şaşış, şaşırış, tuhaflaşış
şat rd felç, felçli
şatafat m şatafat
şathiyat wj/m şathiyat
şatî m el tezgahından yapılma şalvardaki ince çizgi
şatik m ense * ji beriya xwe kemnikeke biçûk deranî, pê rûyê xwe û şatika xwe malaşt cebinden küçük bir mendil çıkardı, yüzünü ve ensesini sildi
şatika stû nd ense kökü
şatir rd 1. şatır, şen şakrak * xortê şatır şen şakrak genç 2. mec komik
şato m şato
şatû m bir tür dut
şatûf m raspa, değirmen taşlarını oyma aracı
şatûf kirin l/gh raspalamak
raspa etmek
şatûfker n raspacı
şatûfkirin m raspalama
şavêr rd hazımsız (yediklerini kolay sindiremeyen)
şavêrdar rd sindirim güçlülüğü olan
şavêrî hazımsızlık.
m sindirim güçlüğü
şaw m yol, kabile
şawan m çok taşlı yer
şawêr rd hazımsız (yediklerini kolay sindiremeyen)
şawêrî m hazımsızlık
şaweys mzk/m Kürt müziğinde bir makam
şawir mzk/m düdük
nd/nt müşavir
şawirgerî m müşavirlik
şawirî m müşavirlik
şawşaw m velvele
şawşawe m velvele
şax 1.dal, ağacın iri dalları. 2.dağ ucu. 3.boynuz.
wj/m varyant
n 1. dağ 2. dağlardaki küçük vadi
m 1. fidan 2. fidan, dikme (başka bir yere dikilmek için bulunduğu yerden çıkarılan taze ağaç) 3. çıvgın, fışkın, sürgün (bir bitkide yeni süren filiz) 4. dal 5. biy dal, şube 6. bölüm, kısım, seksiyon, branş, şube * şaxa bankayê banka şubesi 7.rd genç (bitki için; gelişmesini tamamlamamış olan) * ev dar hîna şax e mebirin bu ağaç daha genç, kesmeyin 8. mec kol, kanat
şax (ii) n 1. boynuz 2. boynuzdan barutluk * şaxê nêriyan teke boynuzu
şax (iv) n kanat (kapı, pencere, dolap gibi dikine açılıp kapanan şeylerin kapağı)
şax berdan l/gh dallanmak
şax dan l/gh dallanmak, sürgün vermek
kol atmak (bitki için; gödesinden ayrılan bir dal bir yöne uzanmak
şax hêşîn dibe li koka xwe diçe her şey sonuna çeker
şax jê ber dan (bir işi) dallandırıp budaklandırmak
şax jê çûn (bir iş) dallanıp budaklanmak
şax ji ber çûn l/bw sürgün vermek
sürgün vermek 2) kol atmak (bitki için; gödesinden ayrılan bir dal bir yöne uzanmak
şax lê danîn l/bw (bir yere) fidan dikmek
şax lê ketin l/bw 1. sürgün vermek 2. kardeşlenmek (ekin için, bir kökten birkaç sap üremek)
şax lê mekin (an jî xistin) sürgün vermek
şax pekandin l/gh sürgün vermek
şax û çiya dağ bayır (inişli çıkışlı yer)
şax û dax dal budak
şax û dax dan dal budak salmak
şax û per kol kanat
şax û per kirin kol kanat germek * wekî şaxa rihanê fidan boylu (veya fidan gibi)
şax û şov varyant
şax vedan l/gh 1. sürgün vermek, fidan vermek 2. dallanmak, dal budak salmak
şaxa jêrîn nd alt şube
şaxap m matkap ucu
şaxawî rd dağlık
şaxberdan m dallanma
şaxberdayî rd dallı budaklı, çapraşık (karışık bir duruma gelmiş olan)
şaxberdayîn m dallanış
şaxdan m dallanma, sürgün verme
şaxdar nd/rd dağlı
şaxdayî rd dallı budaklı, çapraşık (karışık bir duruma gelmiş olan) * derdekî wî yê şaxdayî heye dallı budaklı bir derdi var
şaxemar n boynuzlu yılan
şaxewî nd/rd dağlık
şaxgeh m fidanlık
şaxik m 1. fidan 2. fidan, dikme (başka bir yere dikilmek için bulunduğu yerdençıkarılan taze ağaç) 3. çıvgın (ağaç sürgünü)4. çöğür (küçük fidan)
şaxikê hestyar nd dokunaç
şaxir bnr baxir û şaxir
şaxme m bağ çubuğu
şaxneşîn m omuz, omuz başları
şaxnişîn bnr şahnişîn
şaxor m koyak, kovuk, yarık, kepez, oyuk (dağlardaki oyuk)
şaxşaxkî rd dallı (kumaş)
şaxur kaya.
şaxvedan m 1. sürgün verme, fidan verme 2. dallanma, dal budak salma
şaxvedayî rd dallanmış, dak budak salmış olan
şayan rd şayan, yaraşır, değer, lâyık, değim
şayan dîtin layık görmek
şayan nîn e bir şey değil, önemli değil
şayandar rd değimli
şayax m şayak
şayed g şayet
şayes m 1. betim, tasvir (betimleme) 2. bj betim, tasvir (bir şeyi, bir kimseyi, bir olayı veya duyguyu betimleyen söz veya yazı)
şayesandî rd betimli, tasvirli (betimlenmiş, tasvir edilmiş olan)
şayesandin m betimleme, tasvir etme
l/gh betimlemek, tasvir etmek
şayesî rd betimsel, tasvirî
şayest bnr şayeste
şayeste rd yaraşır, lâyık
şayeste yî (...) bûn -e lâyık olmak
şayestegî m yaraşırlık, liyakat
şayestî m liyakat
şayî m şenlik, şölen
şayik rd 1. kayağan, kaygan 2. pütürsüz, düz (yüzeyinde girinti çıkıntı olmayan)
şayîk bnr şayik
şayik bûn l/ngh 1. kayganlaşmak 2. pütürsüzleşmek
şayik kirin l/gh pütürsüzleştirmek, pürüzünü gidererek parlatmak
şayikbûn m 1. kayganlaşma 2. pütürsüzleşme 3. kayağanlık
şayikî m 1. kayganlık 2. pütürsüzlük
şayikî bûn l/ngh pürüzsüzleşmek, pütürsüzleşmek
şayikîbûn m pürüzsüzleşme, pütürsüzleşme
şayikkirin m pütürsüzleştirmek, pürüzünü gidererek parlatma
şayîne m 1. eğlence 2. şenlik, şölen
şayîneger rd uçarı, sefih (zevk ve eğlenceye düşkün)
şayînegerî m uçarılık, sefihlik (zevk ve eğlenceye düşkün olma)
şayîş m endişe, gam, kaygı, tasa
şayîş kirin l/gh endişelenmek, kaygılanmak, tasalanmak
endişe etmek, kaygı çekmek
şayîş kişandin l/gh endişelenmek, tasalanmak
kaygı çekmek, gam çekmek
şayisandin bnr şayesandin
şayîşdar rd endişeli, kaygılı, tasalı
şayişdar bûn l/ngh kaygılanmak
şayişdar kirin l/gh kaygılandırmak
şayişdarbûn m kaygılanma
şayîşdarbûyîn m kaygılanış
şayişdarkirin m kaygılandırma
şayîşkirin m endişelenme, kaygılanma, kaygılanış, tasalanma
şayîşkişandin m endişelenme, tasalanma
şayitok rd kaygan, pürüzsüz
şayîtok rd 1. kaygan 2. pütürsüz
şayîtokî rd 1. kayganca 2. pütürsüzce
şayîtokîtî m 1. kayganlık 2. pütürsüzlük
şaytok bnr şayîtok
şazdeh nd/rd on altı
şazdehderb nd on altı patlar
şazdehêk mzk/nd on altılık
şazdehem rd on altıncı
şazdehemîn rd on altıncı
şazdexur nd onaltı atışlı tabanca
şazdexwar nd on altı patlar tabanca
şa [I] 1. bextewar 2. kêfxweş 3. dilrehet [II] 1. şah 2. bijarte
(rengdêr) kesa/ê di dilê xwe hest bi xweşiyê dike.
Herwiha: dilşa dilşad şad.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: شا.
Hevwate: kêfxweş, dilxweş, bextiyar, bextxweş, bextewer.
Dijwate: biderd bikovan bixem derdgiran keserdar keserkûr kovandar xembar xemgîn.
Bikaranîn: Lêker: şad bûn şad kirin Navdêr, mê: şadbûn şadkirin.
: dilşa dilşad dilşadane dilşadî dilşadîtî dilşadtî şadî şadman şadmanî şahî
şa bûn kêfxweş bûn
(lêker)(Binihêre:) şa
şa kirin kêfxweş kirin
(lêker)(Binihêre:) şa
şabad bajar an jî cihê rûniştina şahekî
şabal şaper
şaban şara ku davêjin ser serê bûke û zava vedike
şabanî (navdêr, mê) sitî, xatûn, qiralîçe, melîke, jinmîr, jinpaşa, navê çiyayekî Başûrê Kurdistanê ye.
Herwiha: şabanû, şahbanî, şahbanû, şavanî, şavanû, şahvanî, şahvanû, şebanî, şebanû, şehbanî, şehbanû, şevanî, şevanû, şehvanî, şehvanû.
Bide ber: kabanî.
Têkildar: cêrî, dotmîr, keçmîr, prenses, xidam, zerî.
ji: şa + -banî.
: xatûnî, xatûnîtî, xatûntî
şabar (rengdêr) keyfxoşbar.
ji: şa +-bar
şabaş 1. bexşîş 2. xelata daholvên 3. qenciya mezin *“gava ku ba bê şabaşan bidêr, ba neyê guhê xwe bidêr”
(navdêr, mê) bexş, hîbe, sexawet, teberih, diyarî, hediye, berarî, bexşîn, xêrkirin, tiştek belaş dan, spas, malava, memnûn.
Herwiha: şavaş.
Bikaranîn: Lêker: şabaş kirin Navdêr: şabaşkirin Rengdêr: şabaşkirî.
ji wêjeyê: Pesn û şabaş û hezar pîroz ji wan re ku hînî xwendin û nivîsandina zimanê xwe bûne û bi vî awayî mifteya heyîna xwe xistine bêrika xwe û ji bin bandora miletên biyanî derketine..
: şabaşker, şabaşkirî
şabaş ji xwedê re şikir ji Xwedê re ku ev rewşa ku ez tê de me bexişandiye min
şabaş kirin (lêker)(Binihêre:) şabaş
şabaşker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê şabaş dike.
ji: şabaş + -ker
şabaşkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şabaş kirin
şabaşkirin (navdêr)(Binihêre:) şabaş
şabaz (navdêr, nêr) (navdêr, mê) şahê teyrên, baz, navê mêrane
şablon (navdêr, mê) nimûne, mînak, mîsal.
: şablonî
şablonî (navdêr, mê) rewşa şablonbûnê.
ji: şablon + -î
şabûn (navdêr, mê) keyxwe bûn, dilxwe bûn, :bi hatina babê ew pir adibe
şabûnî (rengdêr) şahî, seyf
şabûyî (rengdêr) (Binihêre:) şa
şaciwan keç an jî jina ku ji hemûyan bedewtir tê hilbijartin
(navdêr, mê) Yên ku di pêşbirken ciwaniyê de tên hilbijartin, Kesên ku di encama hilbijartinên şahciwanê de dibin yekemîn, pirranî jin.
Herwiha: şahciwan.
ji: şah û ciwan
şad şa *“bi mirinê, dil şad nabe”
(rengdêr) kesa/ê di dilê xwe hest bi xweşiyê dike.
Herwiha: dilşa dilşad şa.
Hevwate: kêfxweş, dilxweş, bextiyar, bextxweş, bextewer.
Dijwate: biderd bikovan bixem derdgiran keserdar keserkûr kovandar xembar xemgîn.
Bikaranîn: Lêker: şad bûn şad kirin Navdêr, mê: şadbûn şadkirin.
: dilşa dilşad dilşadane dilşadî dilşadîtî dilşadtî şadî şadman şadmanî şahî
şad bûn şa bûn
(lêker)(Binihêre:) şad
şad kirin şa kirin
(lêker)(Binihêre:) şad
şadan (rengdêr) bextiyar, bextewer, dilşad, kamiran, şa, şad, dilşa, kamiran, ferxende, şadîman, bisiûd, bişens, mesûd, dilxweş, kêfxweş, kesa/ê ku bextê wî xweş e û ji rewşa xwe razî, bikêf.
: şadanî, şadanîtî, şadantî
şadane (rengdêr) bi awayekî şad.
ji: şad + ane
şadanî (navdêr, mê) rewşa şadanbûnê, kamêranî, şahî, dilşadî, şadîmanî, bextewerî, bextiyarî.
ji: şadan + -î
şadanik (navdêr, mê) cureyek giya û berhama wê.
Herwiha: şadanek.
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: Kurmancî: Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
şadbûn (navdêr)(Binihêre:) şad
şadbûyî (rengdêr) (Binihêre:) şad
şademar (navdêr, mê) şahdemar
şadî 1. kêfxweşî 2. dilrihetî
şadîman (rengdêr) bextiyar, bextewer, dilşad, kamiran, şa, şad, dilşa, kamiran, ferxende, şadan, bisiûd, bişens, mesûd, dilxweş, kêfxweş, kesa/ê ku bextê wî xweş e û ji rewşa xwe razî, seîd.
Herwiha: şadiman, şadman.
: şadîmanî, şadîmanîtî, şadîmantî
şadiman dilfireh
şadîman bûn (lêker)(Binihêre:) şadîman
şadîman kirin (lêker)(Binihêre:) şadîman
şadîmanbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) şadîman
şadîmanbûyî (rengdêr) (Binihêre:) şadîman
şadimanî (rengdêr) dilfirehî, keyf
şadîmanî (navdêr, mê) rewşa şadîmanbûnê, kamêranî, şahî, dilşadî, şadanî, bextewerî, bextiyarî.
ji: şadîman + -î
şadîmankirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şadîman kirin
şadîmankirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şadîman
şadirvan hewz, lîç, gol, rûbar an jî zeryaya ku bi kêrî soberiya melevanan tê
(navdêr, mê) avreşînk, avpirjînk, sondeyê anku xortimê ku avê hildiavêje
şadîtî (Binihêre:) şa
şaditî (navdêr, mê) keyfxweşîtî.
ji: şad +-itî
şadker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê şad dike, kêfker, kêfxweşker, komîk, pêkenok.
ji: şad + -ker
şadkî (navdêr, mê) bi şadî.
ji: şad +-kî
şadkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şad kirin
şadkirin (navdêr)(Binihêre:) şad
şaetîyayene (Zazaki) (lêker) şaetîn
şaetnayene (Zazaki) (lêker) şaetandin
şaetnîyayene (Zazaki) (lêker)hatin şaetandin
şafî (navdêr) alîkar.
ji wêjeyê: Ey şefîê darûyê her îlletê Dîde û bînahîya vê ummetê w:Mela Hisênê Bateyî
şafiî (navdêr) yek ji çar mezhebên serekî yên îslama sinî, kesa/ê bawerî bi wê mezhebê heye.
Herwiha: şafiî, şafîî, şafîîBi ber, henbelî, henefî , malikî.
: şafiîtî
şafiîtî (navdêr, mê) rewşa şafiîbûnê.
ji: şafiî + -tî
şafir 1. çola dêm, bêdar û vala 2. cureyekî çêreyê ye
şafirr (navdêr, nêr) giyayek çolê ye.
Herwiha: şafir, şafr, şafrr.
Bide ber: şatir .Binêre.
Herwiha: afirr. Mînak: Xezîran xinzirî, ti tiştî xwe li ber negirt, ji bilî gumlê şafirrî û mêwa tirî..
: şafirrî
şafirrî (navdêr, mê) rewşa şafirrbûnê.
ji: şafirr + -î
şag 1. şak 2. newal
şagenim genimê bijare
(navdêr, nêr) genimê bijare genmok, genim a
şagirt 1. telebe, xwendekar 2. feqîh 3. kesê li ber destê hostayekî karekî dike; pîşekarê nû
(navdêr) kesa/ê têt fêrkirin anku hînkirin (bi taybetî li dibistanê), xwendekar, telebe, fêrber, hînber, suxte, feqe, qutabî.
Herwiha: şagird.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: شاگرت.
Bide ber: fêrker, hînker, mamoste.
ji: hevreha soranî û farisî شاگرد (şagird), pehlewî eşagert, sogdî işkert- (li pey çûn, li dûv çûn), avestayî heşe-kerte- (li pey çûn, li dûv çûn) jiari. Herwiha hevreha peyva şikar (nêçîr) e jî. Peyva աշակերտ (aşakêrt) ya ermenî û şakirt ya tirkî ji zimanên îranî hatiye wergirtin..
: şagirtî
şagirt bûn (lêker) şagirtî.
ji: şagirt + bûn
şagirtî (navdêr, mê) rewşa şagirtbûnê, xwendekarî, suxtetî, telebetî.
ji: şagirt + -î.
Bikaranîn: Lêker: şagirtî kirin. Navdêr: şagirtîkirin
şagirtî kirin (lêker)(Binihêre:) şagirtî
şagirtîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şagirtî
şagul gula hera bedew
şah key
1. padişa, qiral, melik (navdêr, nêr) paşa, padişa, qiral, melik, monark, serok, serwer (bi taybetî serokên Îranê heta sala 1979).
Herwiha: şa.
: şa- şabanî Şabanî şabanû şahane şaheser şakar şakarî şahperist şahperistî 2. kêfxweş, dilxweş (rengdêr) (Binihêre:) şa
şahane 1. bijarte 2. tiştê layiqî mîran
şahanî (navdêr, mê) şahane.
ji: şah +-anî
şahbanû keybanû
şahbaz teyrê baz
şahbender nûnêrê dûgelê yê li derveyî welêt, sefîr
şahbenderî sefîrtî
şahbenderxane sefaret
şahberrû (navdêr, mê) belot, şahbelot, şambelot, kestane, cûnek darên berrûyan e, fisteqên wê darê.
Herwiha: şaberû, şaberrû, şahberû, şahbelot. Navê zanistî: Castanea (Castanea sativa)
şahbûn (lêker),mê bi tiştekî kêfxweş bûn û xwe jibîrkirin heyta tu hatî ez bi zarokan şahbûm
şahdemar (navdêr, mê) demarên serekî yên ji mejî di stoyî ra derbaz di bin bo le êcandaran
şahê kerîm (navdêr) mebest jê Xwedê ye.
ji wêjeyê: Hêvîdar in em ji te, Şahê Kerîm , Îhdîna, ya Reb, sîratel musteqîm w:Mela Hisênê Bateyî.
Herwiha: şah,kerîm
şahê, di kerê de dayê (biwêj) ji bo karên ecele û bi çewtî tên kirin tê gotin. şahê di kerê de dayê. hê dema wê nehatî pê kuta ser me, got heh ez ê bibim mudir...
şaheng serok û mîrê komeke mêşhingivan
şaheser pir bedew
(navdêr, mê) şakar, berhema hêja, sertac karê herî giring yê ku kesekî kiriye, berhemê serekî yê ku kesekî afirandiye: Mem û Zîn şahesera Ehmedê Xanî ye lê wî hin pirtûkên din jî nivîsîne..
Herwiha: şeheser, şaeser.
ji wêjeyê: Nedîmê rehmetî toreka berfireh ya kontaktan ji xwe re ava kiribû û xwe gihandibû kesên payebilind û desthilatdar di civaka Swêdê de. Ew bi xwe mirovekê pirhêvî bû û dixwast gelek karan bike. Xewneka wî ew bû ko kitêbxaneyeka kurdî dabimeziranda. Wî ew xewna xwe bi renc û têkiliyên xwe kir rastî û ev deh sal di ser vebûna wê de derbas bûn. Gelek xewnên wî yên wek Kitêbxaneya kurdî ya dijîtlal, Muzîkxaneya kurdî, Kitêbxaneya kurdî ya li Diyarbekirê, kovarên kurdî yên temadar û dehên din yên mîna wan hebûn. Şiyana wî ya xeyalkirinê pir xurt bû. Wî gelek tişt digotin û gelek tişt dikirin. Lê, şakarê wî yê biqîmet û pirgiring Kitêbxaneya Kurdî li Stockholmê ye.(Newzad Hirorî di hevpeyivînekê de li gel Enwer Karahan, Nefel.com, 12/2007).
ji: şah- + eser
şahî çalakiya kêfxweşiyê *“kesîb ne li şînan e, ne jî li şahiyan e”
1. cejn (navdêr, mê) cejn, zewq, lovyank, kêf, xweşî, aheng, dîlan, dawet, dilxweşî, kêfxweşî.
Herwiha: şadî, şatî, şayî.
ji: şa + -hî.
Bikaranîn: Lêker: şahî kirin, şahî danîn. Navdêr: şahîkirin, şahîdanîn Rengdêr: şahîkirî
şahî çêkirin (lêker) şahînet dan, bezm çêkirin.
ji: şahî + çêkirin
şahî danîn (lêker)(Binihêre:) şahî
şahî kirin (lêker)(Binihêre:) şahî
şahî şahî gotî, şîn şîn gotî (biwêj) divê her tişt li gorî taybetî û naveroka xwe be. di vê şînê de ya ku ev dikin, ne durist e, şahî şahî gotî, şîn şîn gotî.
şahibeyt (rengdêr) beyta xweştirîn di helbestê de, şahê beytan.
ji wêjeyê: namê te ye şahibeytê meqsûd, fihristê mukatebatê mehmûd, medmûnê muraselatê la-reyb, meşhûdê mukaşefatê bi-l-xeyb, mehbûbê qulûbê men lehu l-qelb, qelban tu dikî bi ba xwe ve celb, me’şûq tu yî, bi fexr û naz î, ‘aşiq tu yî, lêk bêniyaz î, mutleq tu mufîd û mustefad î, bêşubhe murîd û hem murad î, nûr î tu di husn-i rûyê dildar, nar î tu di qelbê ‘aşiqê zar.
Herwiha: beyt,.
ji: ~ Ji şah ya farisî û erebî بیت tê Peyva şah ji peyva `xşî` `xişaya` ya avestayî derketiyeya maneya wê şiyan, şiyîn,şî kirin e. Ango kesê xurt û zexm ang kesê dikane şa. Di kurdiya Navanadolê de ez şa nakim diwate ez nikanim e. Ew mirovekî şa ye ango têt wateya ew mirovekî xwedan qûdret e. Em werin beytê: Bêt di kurdî de bineam tê stranên dînî ku bi beşawend tên gotin re têt gotin. Bêt ne beyt û ducar wek beyt nayê gotin bêt dema bihûrî a lêkera bêjtinê ye ku bi `got` ê ve cih guheriye. Şahîbêt ma çima farsî an erebî be?
şahid kesê ku bûyerek dîtiye; guwah *“şahidê roviyî, boçika wî ye”
(navdêr) govan, gewa, kesa/ê ku dîtiye dema tiştek qewimiye yan hatiye kirin û dikare paşî basa wê bike.
Herwiha: şahîd.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: شاهد.
Bide ber: şehîd.
Têkildar: şehade, şehadet.
ji: ji erebî شاهد (şahid), hevreha aramî ܣܗܕܐ (sehda: 1. şahid 2. şehîd), têkilî şehîd, şehade, şehadet. Bo têkiliya şahid û şehîd herwiha bide ber yûnaniya kevn μάρτυς (martus: 1. şahid 2. şehîd) ku serekaniya hevwateya peyva şehîd ya bi bi zimanên ewropî ye: inglîzî û fransî martyr, almanî Märtyrer, spanî mártir..
Bikaranîn: Lêker: şahid bûn, şahid kirin. Navdêr: şahidbûn, şahidkirin Rengdêr: şahidbûyî, şahidkirî.
: şahidî, şahidîtî, şahidtî
şahid bûn (lêker)(Binihêre:) şahid
şahid ji malê ye, xazok li serê darê ye (biwêj) ku xerabî naveroka tifaqê, yan jî malbat û exrebeyan xeterî hê dijwartir dibe. şahid ji malê ye, xazok li serê darê ye, li gori wê bingehê ev jî zêde ye.
şahid kirin (lêker)(Binihêre:) şahid
şahîdanîn (navdêr, mê) (Binihêre:) şahî
şahîdar (rengdêr) kêfdar, kêfxweş, bexteyar.
ji: şahî +-dar
şahidbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) şahid
şahidbûyî (rengdêr) (Binihêre:) şahid
şahidên yahowa (navdêr) komek olî ku nêzî 7 milyon endamên wan hene û nêzî mesîhiyan in lê Îsa wek xweda napejirînin.
Herwiha: Şahidên Yehowa. Yekjimar: Mê: şahida Yahowa, şahida Yehowa Nêr: şahidê Yehowa, şahidê Yahowa.
ji: şahid + -ên + Yahowa
şahidhal (navdêr) şahidên rewşekê yan bûyerekê.
ji: şahid + hal.
ji wêjeyê: Berpirsê Encûmena Niştimanî diyar kir ku li gor şahidhalên bûyerê, di encama êrîşê de kuştî û birîndar hene lê hejmara wan nehatiye piştrastkirin.  (Rudaw.net 5/2014)
şahidî guwahî
(navdêr, mê) wesîqe, belge, delîl, şehade, sertîfîkat, rewşa şahidbûnê.
ji: şahid + -î.
Bikaranîn: Lêker: şahidî dan, şahidî kirin. Navdêr: şahidîdan, şahidîkirin
şahidî dan (lêker)(Binihêre:) şahidî
şahidî kirin (lêker)(Binihêre:) şahidî
şahidîdan (navdêr, mê) (Binihêre:) şahidî
şahidîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şahidî
şahidkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şahid kirin
şahidkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şahid
şahîk 1. rewşen, ronak 2. meht, şimşimot
şahîkî (navdêr, mê) bi şadî, bi dilgeşî, bi xoşî, qence.
ji: şahî +-kî
şahîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şahî kirin
şahîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şahî
şahîn (navdêr)rightthumbŞahîn, şahîn: baz, şehbaz, şimqar, terlan, laçin, dubirak, firrindeyek jakaw anku dirrinde ye(rengdêr) şahane, mîrane, paşayane(navdêr, nêr) Şahîn: navek zelaman e.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: شاهین.
Têkildar: başok, eylo, keçelok, kerges, kurt , simsiyark, sîsalk.
ji: hevreha farisî شاهين (şahîn), avestayî seêne-, sanskrîtî श्येन (şyêne-), têkilî sîmir. Şahin ya tirkî, շահէն (şahên) ya ermeniya kevn û շահեն (şahen) ya ermeniya nû ji îranî ne..
: bşahîngir, şahîngirî, şahînî, şahînvan, şahînvanî, şahînvanîtî, şahînvantîBi Soranî, dall. Navê zanistî: Buteo buteo
şahînet dawet, civîna bixwarin.
(navdêr, mê) şahî, cejn, roşan, pîrozbahî, pîrozkirin, kêf.
ji wêjeyê: Tosinê Reşîd û nivîskarê vê bendê xwestin di sala 1999-an de 90-saliya Qanatê Kurdo bi awayekî zanistî şahînet bikin. Jina Qanat ya ku kurdan vê re digotin tu dayika kurda yî dema mêrê wê sax, lê dema zanayê kurdan rehmetî bû, Nadêjda Vasîliyêvna nikanîbû wêneyine Q. Kurdo ji me re bişandana, bihayê posteyê tune bû.(Husên Hebeş: Destnivîsa Ferhenga Celadet Bedirxan, celadet.com, 7/2008).
Bikaranîn: Lêker: şahînet kirin, şahînet dan. Navdêr: şahînetkirin, şahînetdan Rengdêr: şahînetkirî
şahînet dan (lêker)(Binihêre:) şahînet
şahînet kirin (lêker)(Binihêre:) şahînet
şahînetdan (navdêr, mê) (Binihêre:) şahînet
şahînetkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şahînet kirin
şahînetkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şahînet
şahîngirî (navdêr, mê) karê şahîngiriyê.
ji: şahîngir + -î
şahînî (navdêr, mê) rewşa şahînbûnê, hing, bezm, şahînet.
ji: şahîn + -î
şahinşah (navdêr, nêr) şahê şahan, bilindtirîn şah (bernavê şahên Îranê berî sala 1979 ku hingê îslamiyan şah ji ser desthilatdariyê avêt).
Herwiha: şahenşa, şahenşah, şahinşa, şahînşa, şahînşah.
ji: şah + -in + şah.
: şahinşahane, şahinşahî, şahinşahîtî, şahinşahtî
şahinşahane (rengdêr) bi awayekî şahinşah.
ji: şahinşah + -ane
şahinşahî (navdêr, mê) rewşa şahinşahbûnê.
ji: şahinşah + -î
şahînvan (navdêr, mê) bazevan.
ji: şahîn +-van
şahînvanî (navdêr, mê) karê şahînvanan.
ji: şahînvan + -î
şahitî (navdêr, mê) şahî, keyîtî, xanedanî, monarşî.
ji: şah +-itî
şahko (navdêr, mê) gundek bajarrkê Zarayê yê bi ser Koçgirî ve ye.
ji wêjeyê: Hunermend Besê keçikeka li gundê Zarayê ji dayik bûye. Navê gundê min bi kurdî Şahko ye. Lê me got ya, navên navceyên me hatin guhertin, navên gundên me hatin guhertin. Ew hemû bûne tirkî. Niha jî navê gundê min bi tirki Kuruköprü ye. Hetanî 12 saliya xwe ez di nava wan çîyan, dar û daristanan de mezin bûm.(Beser Şahîn di hevpeyivînekê de li gel Diya Rûmet, Netkurd.com, 3/2007)
şahkulî (navdêr, nêr) cureyek kulîyek mezin, gagêlî, kercuhî, şakulî
şahmar marê herî girs
(navdêr, nêr) (navdêr, mê) şahê maran, marê kobra
şahmerdan egîdê egîdan
şahname (navdêr, mê) pirtûkek pirr mezin ya helbestan e ku bi farisî ji alî Fîrdewsî ve nêzï sala 1000 hatiye nivîsîn û basa dîrok û efsaneyên gelên îranî dike
şahnazîkirin (navdêr)mirovê karekî dilxweş ûserferaz bi be, :ew ahnazîyê bi keça xwe dike ko yekem derçû liser xandingeha xwe
şaho (navdêr, mê) qû, sî, qubeqaz, qazquling, qebeqaz
şahperest (navdêr, mê) keyperest, qralperest, monarşîst.
ji: şah +-perest
şahperestî (navdêr, mê) keyperestî, qralperestî, monarşîzm.
ji: şah +-perestî
şahr (navdêr),mê, cûreyek şemlan e di ciwaniyê de şahrek min ya gulabdî he bû.
şahrê 1. riya sereke 2. riya şoşê
(navdêr, mê) otoban, otorê
şahreg reha ku xwînê ji dilî belavî cendêk dike
şahsiwar sersiwar
serokê siwaran, sersiwar, siwarên bijare, siwarên zîrek, fêris, şovalye, siwarî.
Herwiha: şasiwar şehsiwar.
ji: şah + siwar, hevreha farisî شهسوار (şehsiwar) jiari
şaht (rengdêr) raşîtîk, hestînerm, kesê/a ku ji kêmkalsiyûmî yan jî ji nexweşiyeke hestiyan lingên wî/ê xwar in yan xwar bûne û birêveçûna wî nedurist e.
Herwiha: şeht.
: şahtî
şahtî keytî, mîrtî
şahtik (navdêr, mê) patik, past, gepir, gempir, qemçik, şatik, stukur, pate, gepêr
şahwer (navdêr, mê) şahane.
ji: şah +-wer
şahyar wezîr, kizîr
(navdêr, mê) wezîr.
ji: şah +-yar
şahzade zarokên şahan
şahzênî (navdêr, mê) devokeke kurdiya başûrî ye ku li rojavayê Tirkiyê tê axiftin.
Herwiha: şahhisênîFerhengoka şahzênnî Ferhengoka şahzênî. Têkilî: şêxbizinî
şaîbe (navdêr, mê) qirêj, leke, teqme, pîsî, heramî, lêb, hîle, xap, qîle, kêmasî, qisûr, êb.
Herwiha: şaybe.
ji wêjeyê: - Rayên ko we AKPyê ji Rojhilatê stendine bi şaîbe ne. We îmkanên dewletê bi kar anîn û we bi rişwetê însanên mintiqeyê kirîn. Ê me rayên me peqij in û siyaset jî bi exlaqî tê kirin, heger hûn li gora wê hereket nekin dê milet hesabî ji we bipirse.(serokê DTPê Ahmet Türk ji serokê AKPê Recep Tayyip Erdogan re di parlemana Tirkiyeyê de, li gor Nefel.com, 11/2007)
şair helbestvan
şaîrane (rengdêr) bi awayeke şaîrî
şaîrî (navdêr, mê) rewşa şaîrbûnê.
ji: şaîr + -î
şaîrkî (navdêr, mê) hozankî.
ji: şaîr +-kî
şajin seroka jin; keybanû
Melîke, înglîzî: queen
şajina bedewiyê di nav hinkufan de jina herî bedew
şajinaciwanîyê (navdêr, mê) @aciwan
şak şaxên daran ên ku bi alîkariya dareke din bilind dibin
şakar (navdêr, nêr) şaheser, berhema hêja, karê herî giring yê ku kesekî kiriye, berhemê serekî yê ku kesekî afirandiye: Mem û Zîn şakarê Ehmedê Xanî ye lê wî hin pirtûkên din jî nivîsîne..
Herwiha: şahkar, şehkar.
Bide ber: sakar.
ji wêjeyê: Nedîmê rehmetî toreka berfireh ya kontaktan ji xwe re ava kiribû û xwe gihandibû kesên payebilind û desthilatdar di civaka Swêdê de. Ew bi xwe mirovekê pirhêvî bû û dixwast gelek karan bike. Xewneka wî ew bû ko kitêbxaneyeka kurdî dabimeziranda. Wî ew xewna xwe bi renc û têkiliyên xwe kir rastî û ev deh sal di ser vebûna wê de derbas bûn. Gelek xewnên wî yên wek Kitêbxaneya kurdî ya dijîtlal, Muzîkxaneya kurdî, Kitêbxaneya kurdî ya li Diyarbekirê, kovarên kurdî yên temadar û dehên din yên mîna wan hebûn. Şiyana wî ya xeyalkirinê pir xurt bû. Wî gelek tişt digotin û gelek tişt dikirin. Lê, şakarê wî yê biqîmet û pirgiring Kitêbxaneya Kurdî li Stockholmê ye.(Newzad Hirorî di hevpeyivînekê de li gel Enwer Karahan, Nefel.com, 12/2007).
ji: şa (şah) + kar
şaker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê şa dike, xweşker.
ji: şa + -ker
şakir (navdêr, nêr) navek zelaman e.
Herwiha: Şakîr.
Têkildar: Şakira.
ji: Ji erebî, têkildarî şikir û Şukrî
şakirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şa kirin
şakûl amûreke ku pê mîhenga karên avasaziyê tê dayîn
şal kinca ku ji navikê berjêrtir tê lixwekirin û piranî aîdî mêran e
(navdêr, mê) parçeyek cilan ya bi gelemperî rengîn e û jin li navtenga xwe dialînin yan jî diavêjin ser milên xwe.
Bide ber: şalik, şapik, şaşik, şel, şelwal, şerpa, şûtik.
ji: hevreha tirkî şa, farisî شال (şal), erebî شال (şal), hemû jisanskriti शाटी (śāṭī: sarî, kirasê jinên hindî)
şal hêşîn e, tiştek di mal de nîn e (biwêj) li derve, ser û guhê xwe baş dide xuyandin, lê li malê de jî tu debar nîn e. ka xêncî qatek kinc, çiyê wî heye? şal heşin e, tiştek di mal de nîn e.
şalên (Zazaki) (navdêr) qehweyî
şalgerdan kefî
(navdêr, mê) gerdanparêz, stûmal.
ji: şal +-ger +dan
şalik Navdêr 1 (navdêr, mê) rûberek fire ku ji kevnik, qumaş yan jî tiştekî wekî wan çêbûye Li bajarê Qoserê kîsên şekir yan jî kîsên zibilên kîmyasal (gubre) bi ser hevdû ve tên dirûtin û rûberên ku pahnbûna wan 3-4 metro dirêjbûna wan jî 6-8 metro ye tên çêkirin. Ji van rûberan ra şalik tê gotin. Mere dikare şalika bi kayê yan jî bi pûş dagire wan pê bar bike..
Bide ber: şal
şalikgirtin (navdêr, mê) bişkivîn, nișirîn, peqîn.
ji: şalik +girtin
şallê inşela, xwezîka şallê herkes gotinên min fehm bike
şalok kêlindî
(navdêr, mê) amûra giya pê têt dirûnNêzîk, tirpan.
Bide ber: bivir, das.
Têkildar: milêv, şenekeBinere.
Herwiha: şal.
: şalokî
şalokî (navdêr, mê) rewşa şalokbûnê.
ji: şalok + -î.
Bikaranîn: Lêker: şalokî bûn. Navdêr: şalokîbûn
şalokî bûn (lêker)(Binihêre:) şalokî
şalokîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) şalokî
şaloqî (rengdêr) ji bo tiştên weke palas,çarik û tejikan sist,gewş,ne şidandî, sist
şalpe (navdêr, mê) laçik, serpoş, kefî, kevînk, egale, dersok, xafik, kofî, çîtê mirov pirça anku porrê xwe diniximînin (bi taybetî jin).
ji wêjeyê: Di çapa tirkî ya ji alîyê weşanxaneya Karanfil lê bi finansmana wezareta perwerdê de, Klara Seseman êdî ne Klara swîsrî ya arîsrokrat e, bûye pîrejinek tirk ya musliman. Tirka şalpe li serê wê û mantoyek dirêj li li bejna wê kirîye.(Netkurd.com, 11/2007)
şalte balte lê xistin (biwêj) bê mantiq û bê rê peyivîn. wa ye xaltîka kewo dîsa şalte balte lê dixe.
şaltî şaltî navê girikên axê ne. dema em li gund me avîk av didan me gelekî bikar dianî. gava min av dji ser mişarekî diberda ser mişara din me bi şaltiyan pêşiya mişara din digirt û me berê wê dida mişara din. ango şaltî ji herî an jî axa bûyî girikek an jÎ gulatek re tê gotin.
(navdêr, mê) gumtil, girik, kêsek, gilok, gulolk, girikên axê, kêrsek, gulat, teltî.
ji wêjeyê: Hevalno, dema em axê dikolin û ax dibe girik girik, em ji wan parçeyên axê yên mezin re dibêjin şaltî. Gelo hewe jî ev gotin bihîstiye?
şaltûpalt (rengdêr) kincirr, perritî, pirtikî, rîçal, şelax-pelax, şeletan, pejmûrde, pergende, cil û cawên kevn û dirriyayî, perîşan, şerpeze, kepaze, rezîl, riswa, belingaz, reben.
Herwiha: şalt û palt, şalt-û-palt, şelt û pelt, şelt-û-pelt, şeltûpelt.
ji: şalt + -û- + palt
şalûfe nanê lewaşe yê ku toraq, penîr û xwarinên din dikine navê û piştî rûnkirinê li ser sêlê dipijînin
şalûl çivîkeke dengxweş e; bilbil
balinde corek balineyê denxwe e,werwark bilbil
şalûs (rengdêr) hîlebaz, lêbok, sixtekar, cembaz, durû, derewîn, virrek, ne rastgo, ne wefadar, çaplûs, şelaf, seypesan, şatir, kone, gelac, lêbok, hîlebaz.
Herwiha: şaloz, şalwîz, şalîz, şalûz.
: şalûsane, şalûsî, şalûsîtî, şalûstî
şalûsane (rengdêr) bi awayekî şalûs.
ji: şalûs + -ane
şalûşepik şelû epik
şalûsî (navdêr, mê) çaplûsî, lêbokî, seypesanî, şelafî, melaqî, tekepeke, xweşekî.
ji: şalûs + -î.
Bikaranîn: Lêker: şalûsî kirin, şalûsî bûn. Navdêr: şalûsîkirin, şalûsîbûn
şalûsî bûn (lêker)(Binihêre:) şalûsî
şalûsî kirin (lêker)(Binihêre:) şalûsî
şalûsîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) şalûsî
şalûsîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şalûsî
şalûskî (navdêr, mê) çaplûskî, şelafkî, lcbokî, bi şalûsî, bi çaplûsî, bi şelafî, bi lêbokî.
ji: şalûs +-kî
şalûz melaq, laloş
şalûzî melaqtî, laloşî
şalwar cureyekî kincên derveyî yê ku bi ser derpêyî de tê lixwekirin
(navdêr, mê) şerwel, doxîn.
ji: şal +-war
şalwer (navdêr, mê) şal, pantor.
ji: şal +-wer
şalyar 1. walî, parêzgar 2. wezîr
(navdêr) wezîr, seroka/ê wezaretekê, yek ji çend kesên herî payebilind yên hikûmetê:wezîra/ê dadê, wezîra/ê karûbarên hindirr, wezîra/ê bazirganiyê, wezîra/ê kar, wezîra/ê neftê, gizîr.
Herwiha: şaryar.
Bide ber: şaredar.
ji: şar + -yar ?.
: serokşalyar, serşalyar, şalyarî, şalyarîtî, şalyartî, şalyarxane
şalyarî 1. walîtî, parêzgarî 2. wezîrtî
(rengdêr) wezaret, wezîrî
şalyarxane (navdêr, mê) her beşa hikûmetê ya ku karûbarek taybet bi rê ve dibe: wezareta darayî, wezareta berevaniyê, wezareta dadê, wezareta karûbarên derve, wezareta saxlemiyê, wezîrî, karê wezîran.
Herwiha: şaryarxane.
Têkildar: şalyarî.
ji: şalyar + -xane.
: şalyarxaneyî
şalyarxaneyî (navdêr, mê) rewşa şalyarxanebûnê.
ji: şalyarxane + -yî
şam dûr e, ma mişar jî dûr e! (biwêj) heke tu dixwazî, em dikarin bipîvin û li vir jî bibînin. çi ye tu wisa dûr diavêjî? belê rast e, şam dûr e, ma mişar jî dûr e? (bnr. çîrok) mirovek diçe detnekê li şamê dimîne. piştî ku te, tim qala şame û kirinên xwe yên li wir dike. bi vî awayî li vir û wir tim pesnê xwe dide. rojekê li qehweyê dîsa pesnê xwe dide û dibêje: min li şame di ser deh mişaran re gav dikir! yên li wir rûniştî bawer nakin û dibêjin tu derewan dikî. ew çiqasî dibêje: belê, min li şame di ser deh mişaran re gav dikir. yên din jî ewqasî li hember wî derdikevin. gotin êpêcekî mezin dibe. di wê navberê de yekî zana dibêje: heyran hûn çima dikevine ijirika hev? belê, şam dûr e, ma mişar jî dûr e? kerem bi kin, herin bal rezê me ka em mêze bikin
şam şekir e lê welat şirîntir e (biwêj) warê yan welatê mirovî ji her derê xweştir e
şam xweş e, lê ji şamiyan re (biwêj) her tişt xweş e, bi ya layiqî xwe. tu rast dibêjî, belê şam xweş e, lê ji şamiyan re.
şaman (navdêr) pêxemberên yan alimên dînî yên hin miletên eşîrî yên ku gazî giyan û cinan dikin.
Herwiha: şeman.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: شامان ku-kr: шаман.
Bide ber: saman.
ji: ji inglizî shaman yan jifransi chamane jialmani Schamane jirusi шаман (şaman) jievenki шаман (şaman) jimongoli шаман (şaman) jicini 薩滿/萨满 (sàmǎn) jipali समन (samana) jisanskriti श्रमण (śramaṇá: zahid, derwêş, abid) श्रम (śráma: renc, ked, zehmetkêşî, ezyet).
: şamanane, şamanî, şamanîk, şamanîst, şamanîtî, şamanîzm, şamantî
şamanane (rengdêr) bi awayekî şaman.
ji: şaman + -ane
şamanî (navdêr, mê) rewşa şamanbûnê.
ji: şaman + -î
şamanîzm (navdêr, mê) şamanîtî.
ji: şaman +-îzm
şambelot 1. cureyekî daran e 2. berên vê darê yên ku qelandî tên xwarin
(navdêr, mê) belot, berrû, şahbelot, kestane, şembelot
şambelotfiroş (navdêr, mê) kestanefiroş.
ji: şambelot +-firoş
şamborek (navdêr, mê) semsek, borekên Şamê, cûnek xwarinê ku ji şikeva, lorik, goşt, pîvaz û hwd li ser sêlê çêdibe.
Herwiha: şemborek.
ji wêjeyê: Ji bo şamborekan dikarim lê xim û heta bi Efxanistanê jî biçim” bersiva SMS’a hêja Brader didim.
şamdank (navdêr, mê) (çırakman) çiradank, findank, mûmdank.
ji: şam +-dank
şamî (kurmancî);1. kêmpirç (rengdêr) kêmpirç, kêmporr, bêpirç, bêporr, kesa/ê ku hindik porr li serî şên dibe yan jî qet lê şên nabeNêzîk, keçel.
Bide ber: kose.
: şamîtîKurdî (kurmancî);2. ji Şamê (navdêr) dîmeşqî, ya/yê Şamê yan ji Şamê.
ji: Şam + -î.
: şamîtîKurdî (kurmancî);3. genimê şamî. Binêre; genimokê şamîKurdî (herwramî) (navdêr) zebeş, şitûKurdî (Zazaki) (navdêr) şîv
şamîk (navdêr, mê) cilliq, elok, elelok, eleşîş, bûq, lûq, qelemûne, culux, cilix, cêlux, bûqelemû, mirîşkeşa, şamî, eloelo, cilûx
şamik elok, elelok
(navdêr, mê) garis, genimê şamî, bacansor, firingî, pamîdor, elok, hindî, elîşîş.
Bide ber: şamî, şaşik, şimik
şamil (rengdêr) hemûgir, tevgir, giştgir, berfireh, giştî, gelemper, umûmî, şamîl, tişta/ê ku hemû tiştên pêdivî tê de hene, tişta/ê ku hemû kesan di xwe de dihewîne.
Herwiha: şamîl.
Têkildar: şimûl.
ji: ji erebî.
Bikaranîn: Lêker: şamil kirin. Navdêr: şamilkirin Rengdêr: şamilkirî.
: şamilî
şamil bûn (lêker)(Binihêre:) şamil
şamil kirin (lêker)(Binihêre:) şamil
şamilbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) şamil
şamilbûyî (rengdêr) (Binihêre:) şamil
şamilî (navdêr, mê) rewşa şamilbûnê.
ji: şamil + -î
şamilkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şamil kirin
şamilkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şamil
şamirîşk elok
dîkile am, elok, mirîşke şa
şamîtî (navdêr, mê) rewşa şamîbûnê.
ji: şamî + -tî
şampanya (navdêr, mê) meya bilqok, meya kefdar (bi taybetî ya bihagiran ya ku li devera Champagne ya Fransayê tê hilberandin).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: شامپانيا.
ji wêjeyê: Birêz David Kelburn, di qesra xwe de weha dibêje «Di nava civaka modern de, karmendên dewlemend weke lewend hatine naskirin, arîstokratên weke me, hêdî hêdî weke dijmin têne dîtin.» Kurê Komtê Glasgowê yê 32 salî weha dibêje «divê mirov nebe dewlemend». «Na, wê demê mirov nikare taştêya xwe bi şampanyayê bike û xulamê mirov yê otêlê jî nabe, herweha kesê ku li pêşiya mirov xwe çongan bide erdê û xizmetê bike jî çênabe!» Ew xwediyê wan derfetan e ku ji bapîrên wî mane. Qesra wî ji 15 odeyan pêk tê, buhayê wê derdora 4 milyon sterlîn e, tevî 3,5 hektar ax. « Ez tim û daîm ji xwe re dibêjim ku şensê min pir e», di vê navberê de ew du caran bi iPhonea xwe mesajan dişîne..
: şampanyafiroş, şampanyafiroşgeh, şampanyafiroşî, şampanyasaz, şampanyasazî, şampanyavan, şampanyavanî, şampanyavexwer, şampanyayî
şampanyafiroş (navdêr, mê) kesê/a şampanyayan difroşe.
ji: şampanya + -firoş
şampanyafiroşî (navdêr, mê) karê şampanyafiroşiyê.
ji: şampanyafiroş + -î
şampanyavanî (navdêr, mê) karê şampanyavanan.
ji: şampanyavan + -î
şampanyayî (navdêr, mê) rewşa şampanyabûnê.
ji: şampanya + -yî
şampiyon (rengdêr) (navdêr) kesa/ê yan koma ku di pêşbaziyekê de bûye yekem, kesa/ê yan koma ku di hevrikiyekê de ji hemû dijberên xwe zîrektir derketiye: Sala 2006ê Îtalya di futbolê de bû şampiyona dinyayê. fêris, egîd, qehreman, çeleng, gernas, zîrek, camêr, wêrek, netirs, bêtirs, xweşmêr, mêr, hoste.
Herwiha: çampiyon, çampîyon, şampîyon.
ji: Bi rêya frensî ji latînî.
: şampiyonî, şampiyonîtî, şampiyontî
şampiyonî (navdêr, mê) pelewanî, fêrisî, çelengî, çalakî, qehremanî, zîrekî, aktîvî, egîdî, mêrxasî, wêrekî, bistehî, rewşa şampiyonbûnê.
ji: şampiyon + -î
şampo (navdêr, mê) maddeya kefdar ya ku mirov li gel avê li porr û leşê xwe dide (bi gelemperî ron û bêndar e).
Herwiha: şampuan, şampûan.
Bide ber: sabûn, tayêt.
: şampoyî
şampoyî (navdêr, mê) rewşa şampobûnê.
ji: şampo + -yî
şamû şehê ku pê hirî tê şikinandin
şan [I] mil [II] 1. şohret, navdarî 2. karê ku baş pê tê zanîn; pisporî *”dizî ne şanê mêran e, para segan e”
şan kirin (lêker)(Binihêre:) şan
şanasî (navdêr, mê) semiyolojî, semiyo tik.
ji: şa +-nasî
şanaz 1. dilşa 2. serbilind
(rengdêr) serbilind, serfiraz, serberz, miwafiq, dilşad, kêfxweş, mizafer.
Herwiha: şahnaz, şehnaz.
ji: şa + naz.
Bikaranîn: Lêker: şanaz bûn, şanaz kirin. Navdêr: şanazbûn, şanazkirin Rengdêr: şanazbûyî, şanazkirî.
: şanazî
şanaz bûn 1. dilşa bûn 2. pê serbilind bûn
(lêker)(Binihêre:) şanaz
şanaz kirin (lêker)(Binihêre:) şanaz
şanazbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) şanaz
şanazbûyî (rengdêr) (Binihêre:) şanaz
şanazî 1. îftixar, xawên 2. serbilindî
(navdêr, mê) serfirazî, serbilindî, iftixar, kêfxweşbûn yan razîbûn ji ber biserketinê yan kirina karek qenc: Em bi şanazî karê xwe dikin. (Em bi karê xwe serbilind in. Serê me bi karê me bilind e.), serbilindbûn.
Bikaranîn: Lêker: şanazî kirin. Navdêr: şanazîkirin Rengdêr: şanazîkirî.
Herwiha: şahnazî, şehnazî, شانازى
şanazî kirin (lêker)(Binihêre:) şanazî
şanazîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şanazî kirin
şanazîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şanazî
şanazkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şanaz kirin
şanazkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şanaz
şancûl bazin an jî pîjê stûyê kûçikan
şande heyet
(navdêr, mê) komek mirovan yên bo bicihanîna armancekê seferekê dikin derekê (bi taybetî komek ji siyasetvanan yan jî karmendan).
Hevwate: delegasyon, heyet, wevde.
ji: Belkî ji şandin.
: serşande, şandegeh
şandelîk (navdêr) zirkêtk.
ji wêjeyê: Mêrdîn: Ji vanên zere re em dibêjin şandelîk, ji yên sore re em moz dibêjin...
şander (navdêr) kesê/a ku tiştekî bi rê dike/dişîne.
Hevwate: birêker.
Têkildar: hinartin, bi rê kirin
şandetî (navdêr, mê) şandiyarî, nemayendî, delegetî.
ji: şande +-tî
şandî 1. qasid 2. peyamber
(rengdêr) hinartî, birêkirî, rewanekirî, ya/yê ku hatiye şandin, rewanekirî.
Herwiha: şiyandî, şêyandî.
ji: şand + -î
şandin (lêker)(navdêr, mê) hinartin, bi rê kirin, rewane kirin, verê kirin, tiştek dan kesekî daku bibe derekê, bi rêya aletekê tiştek gihandin derekê bêyî ku mirov bi xwe pê re biçe, (ji derekê) dan birin (bo derek din): Wê ev name ji min re şandiye..
Herwiha: şiyandin, şêyandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: شاندن. Tewîn: Lêker: -şîn-.
Bi zaravayên kurdî: kurmancî: şandin/şiyandin, hinartin, bi rê kirin, rewane kirin, verê kirin, soranî: nardin, henardin, rewane kirin, kelhûrî/feylî: kil kirdin, nardin, henardin, zazakî: şawitene, erşawitene, şirawitene, hewramî: kiyastey, kiyanay.
şandin/dişîne/bişîne bi rê kirin, hinartin
şandîname (navdêr, mê) irsaliye.
ji: şandî +-name
şandinbar (rengdêr) spêrbar.
ji: şandin +-bar
şandiyar (navdêr, mê) bihîstoka telefonê, cihazê telefonê, telefona ku mirov dide ber dev û guhê xwe, bihîstok, ahîze, ahîze, reseptor
şandiyarî (navdêr, mê) nemayendî, şandetî, delegetî.
ji: şandiyar +-î
şane [I] 1. elamet 2. cazibiyet *“bila lawik şane be, bila miaş qet tune be” [II] cihê ku ji hin xaneyên biçûk pêk hatiye û mêşa hingivî hingivê xwe lê datîne; keware [III] di laşê giyandaran de xaneyên biçûk; hucre [IV] koxikê notirvanan
Kurdî (kurmancî) (navdêr, mê) şanik, hucre.
ji wêjeyê: AIDS nexweşiyeke demdirêj ya xeter e, ji ber virusa HIV rastî mirov tê. Ev virus diçe nava xwînê û pir bi lezgînî corekî ji şaneyên spî kontrol dike ku weke CD4 tên naskirin û berpirs in ji bergiriya laş, virus rêjeya van şaneyan di laşê nexweş de kêm dike, lewra bergiriya laş li ber nexweşiyan namîne.
şane hicran nebûn (biwêj) ne bi awa û azîna mêranî û merdane bûn. bager a ku te kir ma şane mêran e?
şane kirin (lêker)(Binihêre:) şane
şanê xwe derxistin xwiyê xwe yî nebaş nîşan dan
şanedar (rengdêr) nimayîşkar, mirêsdar, wurşedar, rewşedar, şemldar, hijmetkar.
ji: şane +-dar
şanek (navdêr, mê) têbînî, not, koment, nîşe, helwest, nerîn
şanekirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şane kirin
şanekirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şane
şanenas pisporê di warê şaneyên giyaneweran de
şanenasî zanistên ku lêkolînan li ser şaneyên giyaneweran dike
(navdêr, mê) sîtolojî.
ji: şane +-nasî
şanenav îmze
(navdêr, mê) îmza,wajo, nîşana navî, nav (navê xwe dema mirov li binê kaxezekê dinivîse û wisan diyar dike ku wê kaxezê dipejirîne).
Herwiha: şanev.
ji: şan + -e- + nav.
Bikaranîn: Lêker: şanenav kirin. Navdêr: şanenavkirin Rengdêr: şanenavkirî.
: bêşanenav, bişanenav, şanenavdar, şanenavdêr
şanenav kirin (lêker)(Binihêre:) şanenav
şanenavdar (rengdêr) biîmza.
ji: şanenav + -dar.
: şanenavdarî şanenavdarîtî şanenavdartî
şanenavdarî (navdêr, mê) rewşa şanenavdarbûnê.
ji: şanenavdar + -î
şanenavkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şanenav kirin
şanenavkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şanenav
şaner çavdêr
şanese kûçikê notirvanan
şaneşîn şanişîn
(navdêr, mê) balkon, telar, beşa xanî ya ku li derveyî dîwaran e û derî lê heye daku mirov derkeve ber hewayî bêyî ku ji xanî derkeve, banok, hewale, siyac.
: balkonî
şaneya xwînê hucreya xwînê
şaneyî (navdêr, mê) xaneyî.
ji: şane +-yî
şanî 1. nîşan 2. rawêjer
(navdêr, mê) amaje, destnîşan, îşaret, elamet, rewşa şanbûnê.
ji: şan + -î.
Bikaranîn: Lêker: şanî dan, şanî kirin. Navdêr: şanîdan, şanîkirin Rengdêr: şanîdayî
şanî dan 1. nîşan dan 2. pêşan dan 3. araste kirin
(lêker)(Binihêre:) şanî
şanî kirin (lêker)(Binihêre:) şanî
şanîdan (navdêr, mê) nî adan, :ji kerema xwe di karî bingehê polîsan anî min bi dî ?
şanîdanî (navdêr, mê) nîşandanî.
ji: şanîdan +-î
şanîdank (navdêr, mê) baldarî, îqaz.
ji: şanî +-dank
şanîdayî (rengdêr) (Binihêre:) şanî
şanîder (navdêr, mê) nîşander, vekir fiz.
ji: şanî +-der
şanîdêr (navdêr, mê) îndîkator.
ji: şanî +-dêr
şanik 1. xal, deq, nîşan 2. elamet, berate
(navdêr, mê) hucre, malzar, biçûktirîn parçeyên organîk, şane.
ji: şane - -e + -ik
şanîkirin (navdêr) nîşêkirin, nîşadan
şanişîn 1. cihê bêhnvedan û rûniştina şahî 2. eywana li ser banî
(rengdêr) cihê bêhnvedan û rûniştina şahî, wargehê şahî, welatê paşayetî, welatê ku mîrek yan paşayek yan jî şabaniyek serokatiya wî dike (bi soranî).
Bide ber: şaneşîn
şanker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê şan dike.
ji: şan + -ker
şankirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şan kirin
şankirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şan
şano berhema wêjeyî ya ku li ser dikê tê pêşandan
(navdêr, mê) piyes, zarvekirin, berhema tiyatroyê, berhema zarvekirinê ya ku lîstikvan bi xwe li pêş temaşevanan lîstika xwe pêşkêş dikin: William Shakespeare gelek şanoyên navdar nivîsîne. Bijareya min Hamlet e. Şagirdan şanoyek xweş pêşkêş kir. tiyatro, şanogeh, cihê ku ew zarvekirin lê têt pêşkêşkirin: Gelek şano li vî bajarrî hene..
ji: jiitali scena IPA-nivîs (şêna), bûyergeh.
: şanogeh, şanoger, şanogerî, şanoname, şanovan , şanovanî, şanoxane
şanogeh cihê ku berhemên şanoyê lê tên pêşandan
(navdêr) Xwendin: xwendin,ˈʃaːnɔˌgɛh Jihevqetandin: şa·no·geh cihê şanoyê, tiyatro Mînak: Ez îro bi hevalên xwe re şanoyê.
şanoger lîstikvanê şanoyê
(navdêr, nêr) (navdêr, mê) kesê şanoyê pê kê dike, zarvekerê anoyê, şanovan, zarîker, aktor, aktrîs
şanogerî hunera pêşkêşkirin û derhêneriya şanoyan
(rengdêr) karê şanoyê, tiyatrogerî, şanokarî
şanokar (navdêr, mê) şanoger, tiyatroger.
ji: şano +-kar
şanokarî (navdêr, mê) şanogerî, tiyatrogerî.
ji: şano +-karî
şanoname (navdêr, mê) piyes, şano, zarvekirin
şanonîgarî (navdêr, mê) senaryo
şanonivîs (navdêr, mê) nivîskarê şanoyê.
ji: şano +-nivîs
şanovan (navdêr) şanoger, hunermenda/ê şanoyê, zarîker, aktor, aktrîs, kesa/ê ku rolekê di şanoyê de dilîze.
ji: şano + -van.
: şanovanane, şanovanî, şanovanîtî, şanovantî
şanovanane (rengdêr) bi awayekî şanovan.
ji: şanovan + -ane
şanovanî (rengdêr) şanogerî
şanoxane (rengdêr) bi awayekî şano.
ji: şano + -ane
şanoyan (navdêr, mê) bernamesaz, derhêner, derîner
şans (navdêr, mê) qismet, siûd, talih, bext, qeder, çarenivîs, nesîb, felek, enînivîs: Hin kes bi ser dikevin û hin jî têk diçin. Lê ne ji wan bi xwe ye, her tişt şans e. derfet, delîv, firset, keys, mical: Dîsan şans heye ku em bi ser bikevin..
Herwiha: şens.
ji: Ji frensî chance.
Bikaranîn: Lêker: şans anîn. Navdêr: şansanîn.
: bêşans, bêşansî, bişans, şansî, şansperist, şansperistî
şans anîn (lêker)(Binihêre:) şans
şans dan (lêker) derfet dan, îmkan dan, firsend dan.
ji: şans + dan
şansanîn (navdêr, mê) (Binihêre:) şans
şanşanok lîstikeke zarokan e
(navdêr, mê) xîçikên di ber yek ra kêşayîn ko di listina zarokan da di hên kêşan
şanşanokanî (rengdêr) yarî lîstineke zarok di bin du bir yek li ber makê dimîne ya din di çit dûr û veşartî xîçikan li ser ber dîwar erd û htd di kêşin, bira li ber makê lê di gerin û şanşanokên wan xera di kin heger çi neman dê bira din kevit ber makê lê hindî mayîn dê bin xal li ser ya bermakê û dê her li ber mînit
şansê (navdêr, mê) naznavê jina bi şens hin caran bê şens
şanse (yekî) lê xistin (biwêj) kar baş meşin. şanse min lê xist ku ez çûm wir. naxwe niha rewşa min xeter bû.
şansî (navdêr, mê) rewşa şansbûnê.
ji: şans + -î
şanso (navdêr, nêr) naznavê mêrê bi şens caran bê şens
şantaj (navdêr, mê) bi gef û tehdîdan neçarkirina kesekî daku tiştek bêdilî xwe bike.
Bikaranîn: Lêker: şantaj kirin. Navdêr: şantajkirin Rengdêr: şantajkirî.
ji wêjeyê: Rêberê PKK-ê Abdullah Ocalan li Imraliyê di destê tirkan de ye û tirk çi bixwazin Abdullah Ocalan wê dibêje. Vêca heger bi rastî tirk bixwazin meseleya PKK-ê çareser bikin wekî Sefîn Dizeyî dibêje divêt ew bi xwe arîkariya xwe bikin û hebûna gerîlayên PKK-ê ya li başûrê Kurdistanê jî wekî şantaj li hemberî kurdan bi kar neînin..
ji: Ji frensî chantage.
: şantajî, şantajker
şantaj kirin (lêker)(Binihêre:) şantaj
şantajî (navdêr, mê) rewşa şantajbûnê.
ji: şantaj + -î
şantajker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê şantaj dike.
ji: şantaj + -ker
şantajkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şantaj kirin
şantajkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şantaj
şantiye (navdêr, mê) avakirina xaniyan, avahî, înşaat, cihê ku avahî lê tê çêkirin.
ji wêjeyê: Şantiyeya nasyonalîstên tirk li Kurdistanê.(Nefel.com, 3/2009).
ji: Ji frensî chantier
şapanosî kirin karê xwe baş neanîn cih
şapat 1. karesat, bobelat 2. ezab, xezeb
şape şepe, aşît
(navdêr, mê) aşît, şetele, renî
şaper per û baskên firindeyan
şaperr (navdêr, nêr) perrê mezin yê balindeyan ji gelek peran pêk dihêt, @abal
şapik cureyekî potikan ê ku mildirêj, bê pêsîr û bê bişkojk e
şaq (navdêr) hin cûnên firrindeyên lingdirêj, stulkdirêj û çengpan lê kurîqut in û li beravan bi xwarina masiyan dijîn.
Herwiha: şaqavî, şihaqNêzîk, legleg. Bi soranî: bizneler, şînerşaho, şîrînşaho. Navê zanistî: Ardea cinerea
şaqî (navdêr) rêbirr, keleş, eşqiya, isat, korsan, rêgir, şelîner, talanker.
Têkildar: şeqawe, şeqawet.
Bide ber: saqî.
ji wêjeyê: Kurdistanek heye ji min wê de, her bihosta axa wê ji bo min pîroz, lê ez li ser sînga wê mişext, ez li ser dilê wê derbider, navê min tê de kirine ‘terorîst’, kirine ‘şaqî’, kirine ‘eşqiya’...(Omer Dilsoz: Kurdistanek heye ji min wê de!, Amidakurd.com, 11/2007).
: şaqîtî
şaqîtî (navdêr, mê) rewşa şaqîbûnê.
ji: şaqî + -tî
şaqiz (rengdêr) har, hêç, harûdîn.
ji wêjeyê: şaqiz bûnkirmancî nesoranîziman birînkirmancî nezazakîkirmancî ne ne ne ne(Mewla Benavî: Gotin nîne, Kerkuk-kurdistan.com, 11/2005).
: şaqizane, şaqizî, şaqizîtî, şaqiztî
şaqizane (rengdêr) bi awayekî şaqiz.
ji: şaqiz + ane
şaqizî (navdêr, mê) rewşa şaqizbûnê, harî, hêçî, nehsî, şûmî, nerehetî, gewî, şûm, alos, dilq, rûdîtî, pindoyî, netebtî.
ji: şaqiz + -î.
Bikaranîn: Lêker: şaqizî bûn, şaqizî kirin. Navdêr: şaqizîbûn, şaqizîkirin
şaqizî bûn (lêker)(Binihêre:) şaqizî
şaqizî kirin (lêker)(Binihêre:) şaqizî
şaqizîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) şaqizî
şaqizîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şaqizî
şaqizkî (navdêr, mê) şûmkî, bi gewîld, bifırkî.
ji: şaqiz +-kî
şaqûl (navdêr, mê) xar, tebel, morîk.
Bikaranîn: Lêker: şaqûl kirin. Navdêr: şaqûlkirin
şaqûl kirin (lêker)(Binihêre:) şaqûl
şaqûlî (navdêr, mê) pêpaşk, paşling, çaxulyak, bêrpêlk.
ji: şaqûl +-î
şaqûlkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şaqûl
şar [I] bajar, şeher [II] laçik, destmal *“serê min bi şar e, çi bikim dilê min bi jehr e”
şar bûn (lêker)(Binihêre:) şar
şar kirin (lêker)(Binihêre:) şar
şara jina xwe dan serê xwe (biwêj) ji bo mêrên newêrek an ji pêdiviyên mêran yên li gorî civakê nakin tê gotin. tu ji heqê wê pîlrişke nehatî, tu here şara jina xwe bide serê xwe.
şaran 1. germ bûn. Binêre; şarîn 2. gelek şar. Binêre; şar
şarandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şarandin
şarandin (lêker)(navdêr, mê) sincirandin, kel kirin, pirr germ kirin, han dan, pal dan, dehf dan, teşwîq bûn, lê germ bûn, lê sor bûn, lê gurr bûn, lê geş bûn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: شاراندن. Tewîn: Lêker: -şarîn-.
Têkildar: şarîn.
: şarandî, şarîner, şarînerî, şarînerîtî, şarînertî
şarandin/dişarîne/bişarîne 1. germ kirin 2. dijwar kirin 3. azirandin 4. arandin
şarax ecûr
şarbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) şar
şarbûnî (navdêr, mê) bajarbûnî.
ji: şar +-bûnî
şarbûyî (rengdêr) (Binihêre:) şar
şarê (Soranî) (navdêr)wate, kolan, cade
şaredar serokê belediyeya bajarekî
(navdêr) serokbeledî, birêveberê/a bajarrekî, serokê/a bajarrekî, serokê/a şaredariyekê, bajarrvan.
Herwiha: şehredar.
Bide ber: şalyar, şaryar.
Têkildar: muxtar, parêzgar, walî.
ji: şar + -e- + -dar.
: şaredargeh, şaredarî, şaredarîtî, şaredartî, şaredarxane
şaredarî belediyeya bajêr
(navdêr, mê) beledî, bajarrvanî, şarevanî, birêveberî, rewşa şaredarbûnê.
ji: şaredar + -î
şaredarxane (rengdêr) bi awayekî şaredar.
ji: şaredar + -ane
şaredê (navdêr, mê) qesabe, bajarrok, şaroçke
şarestûn kêran
şarestûn kirin kêran avêtin ber
şarestûnkirin (navdêr)danana yan rêzkirina bireka stûnan li bin banê avahî
şarevan (navdêr, nêr) (navdêr, mê) bajêrvan, parêzgar
şarevanî (rengdêr) bajêrvanî
şarêz nexweşiyeke pidûyên diranan e
şareza 1. kesê ku li bajaran mezin bûye û hay ji çerxa felekê heye 2. pispor 3. zana 4. beled
(navdêr) pispor, zana, alim, xebîr, ekspert, profesyonel, spesyalîst, kesa/ê li ser tiştekê/î pirr dizane, aşna, beled, kesa/ê dizane filan cih li kû ye yan dizane li derekê bigerre bêyî ku winda bibe.
Herwiha: şahreza şehreza.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: شاره‌زا.
ji: Ji şehreza ji şehr + -e- + -za anku bajarrî, zarroka/ê bajarriyan anku zana, bide ber gundî ku herwiha bi maneya nezan jî tê bikaranîn. Herwiha bide ber beled (bi maneya şareza) ku ji peyva erebî beled (bajarr) e û herwiha pispor ku ji îraniya kevn wise-pusre anku kurrê malê ye. e ya navbera şar û za ji ber hindê ye ku forma kevntir şehreza bû û bo sivikkirinê e di navbera herdu peyvên bingehîn de cih girtiye daku du herfên bêdeng li pey hev neyên. Lê paşî bûye şareza anku h jê ketiye lê dîsa jî e maye. şar û -za herdu jiari ne..
Bikaranîn: Lêker: şareza bûn, şareza kirin. Navdêr: şarezabûn, şarezakirin Rengdêr: şarezabûyî, şarezakirî.
: şarezatî şarezayane şarezayî
şareza bûn (lêker)(Binihêre:) şareza
şareza kirin (lêker)(Binihêre:) şareza
şarezabûn (navdêr, mê) mirov di karekî da pelewan bi bit, zanabûn, hînbûn
şarezabûyî (rengdêr) (Binihêre:) şareza
şarezad (navdêr, nêr) (navdêr, mê) kur yan keça aran, xelkê bajaran
şarezahî 1. pisporî 2. zanatî 3. beledî 4. pîşekarî
şarezahiya hunerî pisporiya di qadekî an jî pîşeyekî de
şarezakî (navdêr, mê) bi şehrezayî, bi sivikdestî, bi jêhatînî, jîrekî, bi tazeyî.
ji: şareza +-kî
şarezakirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şareza kirin
şarezakirin (navdêr) fêrkirin, hînkirin
şarezanebûyî (rengdêr) bêmedeniyet, bêşaristanî.
ji: şareza +nebûyî
şarezayane (rengdêr) bi awayekî şareza, zîrekane, biaqilane.
ji: şareza + -ane
şarezayî (navdêr, mê) pisporî, ekspertî, şarezabûn, pisporbûn, ixtisas, xebîrî, karzanî.
Herwiha: şarezahî, şarezatî, şahrezahî, şahrezatî, şahrezayî, şehrezahî, şehrezatî, şehrezayî.
ji: şehreza + -hî.
Bikaranîn: Lêker: şarezayî bûn, şarezayî kirin. Navdêr: şarezayîbûn, şarezayîkirin Rengdêr: şarezayîbûyî, şarezayîkirî
şarezayî bûn (lêker)(Binihêre:) şarezayî
şarezayî kirin (lêker)(Binihêre:) şarezayî
şarezayîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) şarezayî
şarezayîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) şarezayî
şarezayîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şarezayî kirin
şarezayîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şarezayî
şarezor (navdêr, mê) bajarrkek Başûrê Kurdistanê ye.
Herwiha: Şarezûr.
: şarezorî, şarezorîtî
şarhan 1. germ bûn, şarîn 2. gelek şarh, şerh
şarî (navdêr, mê) rewşa şarbûnê.
ji: şar + -î
şari' (navdêr, mê) rêyek bi çîmentoyê yan maddeyek din hatî avakirin (bi taybetî bo tirimpêl pê ve bimeşin).
Herwiha: cadde, cede.
Hevwate: cade, kuçe, şeqamNêzîk, kolan
şarih (navdêr, mê) zikak, kolan, kuçe, cade, şeqam, rê, zaboq, zuqaq
şarîkurd Serenav,mê, navê bajarekî li Rojhilatê Kurdistanê ye ku paytexta parêzgeha Çarmihal û Bextiyarî ye.
ji: şar + Kurd
şarîn (lêker)(navdêr, mê) sincirîn, kel bûn, pirr germ bûn, han dan, pal dan, dehf dan, teşwîq bûn, lê germ bûn, lê sor bûn, lê gurr bûn, lê geş bûn.
Herwiha: şaran şarihan şarhan şarhîn şarihîn şariyan şarîyan şaryan.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: شارین. Tewîn: Lêker: -şar-.
Têkildar: şarandin.
Bide ber: şar şerh.
: şarayî şarî şarok şarokî
şarîn/dişare/bişare 1. kel bûn, germ bûn 2. arîn
şaristan 1. medeniyet 2. avadanî
(navdêr, nêr) Hemû nirxên welatekî an jî netewekî dihundirîne, Ji bajar û gundên girêdayî herêmekê re tê gotin.Pêkhateke îdari ye li Îranê.
: şaristanî, lêkdana şaristanan
şaristanî têkildarî medeniyet û avadaniyê
(navdêr, mê) medeniyet, sivîlîzasyon, pêşketin, peristin, pêşketîbûn, civaka nûjen, çande, kultûr, civaka pêşketî: şaristaniyên Mezopotamyayê, dijwateya hovîtiyê yan barbarîzmê.
Herwiha: şahristanî, şehristanî.
ji: şaristan + -î.
Bikaranîn: Lêker: şaristanî bûn, şaristanî kirin. Navdêr: şaristanîbûn, şaristanîkirin Rengdêr: şaristanîbûyî, şaristanîkirî
şaristanî bûn (lêker)(Binihêre:) şaristanî
şaristanî kirin (lêker)(Binihêre:) şaristanî
şaristanîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) şaristanî
şaristanîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) şaristanî
şaristanîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şaristanî kirin
şaristanîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şaristanî
şaristanînebûyî (rengdêr) barbar, hov.
ji: şaristanî +nebûyî
şaristaniyet (navdêr, mê) şarmendî, şarezayî, medeniyet, şaristanî, şarsaniyet, şarezatî.
ji: şaristan +-iyet
şarize (rengdêr) kesê/a ku ji heqî afaxtinê derdikeve, pirr dizane biaxife û gotinan li hev bihêne felankeso/ê ji şarize ye!.
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: Kurmancî: Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
şarj (navdêr, mê) şenh, dagirtina pîlan yan bateriyan bi enerjiyê daku bixebitin: şarj kirin, şarj bûn.
Herwiha: çarc.
ji wêjeyê: Li navçeya Silopiya ku bi ser Şirnexê ve girêdayî ye, xwendekarê bi navê Ridwan Kaden(17) pîlek(baterî) bi hejandinê şarj dibe, çêkir..
ji: ji frensî charge.
Bikaranîn: Lêker: şarj bûn, şarj kirin. Navdêr: şarjbûn, şarjkirin Rengdêr: şarjbûyî, şarjkirî.
: şarjbûyî şarjker şarjkirî
şarj bûn (lêker)(Binihêre:) şarj
şarj kirin (lêker)(Binihêre:) şarj
şarjbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) şarj
şarjker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê şarj dike.
ji: şarj + -ker
şarjkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şarj kirin
şarjkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şarj
şarker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê şar dike, bêrîvan, doşîner.
ji: şar + -ker
şarkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şar kirin
şarkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şar
şarlatan (rengdêr) (navdêr) hîlebaz, fêlbaz, xapînok, sextekar.
ji wêjeyê: Bi dîtina min te di derbarê van herdu şarlatanan da analîzên gelekî rast kirine.(Zinarexamo.blogspot.com, 8/2010).
ji: Bi rêya frensî charlatan ji îtalî.
: şarlatanane, şarlatanî, şarlatanîtî, şarlatantî
şarlatanane (rengdêr) bi awayekî şarlatan.
ji: şarlatan + ane
şarlatanî (navdêr, mê) rewşa şarlatanbûnê, delkbazî, firîwî, sextekarî, dekbazî, hîlebazî, fenbazî, dexelî, xapînokî, lêbokî, fetbazî, çaçûlî.
ji: şarlatan + -î
şarmend (navdêr, mê) şareza, medenî.
ji: şar +-mend
şarmendane (rengdêr) şaristane, şarezane.
ji: şarmend +-ane
şarmendî (navdêr, mê) şarezayî, şaristaniyet, medeniyet, şaristanî.
ji: şar +-mendî
şarmendî bûn (lêker)(Binihêre:) şarmendî
şarmendîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) şarmendî
şaroçke (Soranî) (navdêr) bajarrk, bajarrok, bajarrên biçûk, nahiye, qeza.
Herwiha: şaroçike, şarûçke, şarûçike.
ji: şar + -oçke.
: şaroçkeyî
şaroçkeyî (navdêr, mê) rewşa şaroçkebûnê.
ji: şaroçke + -yî
şarpe (navdêr, mê) kefî, kevînk, serpoş, dersok, egale, şaşik, cemedanî, kum, kulav, kolos
şarwerî (navdêr, mê) şarwerîti, sîvîlî, sîvîlîtî.
ji: şar +-werî
şaş [I] kesê ku reşahiya çavên wî ne di cihên asayî de ne *“ji milkan aş, ji jinan jînên şaş, ji mêran mêrên ne bide pêş ne bide paş” [II] 1. çewt 2. xulp 3. kesê ku xwe ji ber tirsê an jî şermê ji bîr dike; şepirze
1. ne rast (rengdêr) nerast, nedirist, ji rastiyê bêpar, dijî rastiyê.
Hevwate: çewt, xelet, nerast, nedirist.
Dijwate: rast, dirist.
Bikaranîn: Lêker: şaş bûn, şaş kirin. Navdêr: şaşbûn, şaşkirin Rengdêr: şaşbûyî, şaşkirî.
: şaşî, şaşitî, şaşîtî, şaştî
şaş bûn 1. xeletî kirin 2. mat man 3. şepirze bûn
(lêker)(Binihêre:) şaş
şaş derketin (lêker) çewt derketin.
ji: şaş + derketin
şaş kirin 1. gêj kirin 2. mat kirin
(lêker)(Binihêre:) şaş
şaş man mat man
(lêker)şaşmî bûn, behitîn, heyirîn, şaş bûn, şeqiz man, şelişîn, ecêbmayî man, sersûr man, aşiftin, heyirî man, behitî man, behîtîn, metel man.
ji: şaş + man
şaş û metel man (biwêj) li ber tiştekî ku qet hêvînekirî û pir balkêş, ecêb û heyirî man. leyla di ciyê xwe de şaş û metel ma, lerizî. nema dizanibû çawa bikira. yaqûb tilermenî
şaşbûn (navdêr, mê) çewtbûn, di serda çûn, hatin xapandin, ageh ji xwe neman, @epirzebûn
şaşbûnî (navdêr, mê) şaşdar.
ji: şaş +-bûnî
şaşbûyî (rengdêr) (Binihêre:) şaş
şaşbûyî bûn (lêker)(Binihêre:) şaşbûyî
şaşbûyîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) şaşbûyî
şaşdar (rengdêr) şaşbûnî.
ji: şaş +-dar
şaşî [I] 1. çewtî 2. xulpî 3. şepirzetî [II] rewşa nebûna reşahiya çavan di cihên wan ên asayî de
(navdêr, mê) xelet, çewtî, şaşbûn yan şaşkirin, sûc, binas, xeta, tawan, guneh, xirabî, cinayet, bêqanûnî, dijqanûnîtî, sedem, sebeb, semed.
Herwiha: şaşîtî, şaştî.
ji: şaş + -î.
Bikaranîn: Lêker: şaşî kirin. Navdêr: şaşîkirin Rengdêr: şaşîkirî
şaşî dîtin (lêker) biqisûr dîtin.
ji: şaşî + dîtin
şaşî kirin 1. çewtî kirin 2. xulpî kirin 3. şepirzetî kirin
(lêker)(Binihêre:) şaşî
şaşik egal
(navdêr, mê) cemedanî, dersok, teylesan, egale, parçeyek çîtî ye zelam li serê xwe dialînin (bi taybetî li ser kumî), kefî, kevînk, xafik, xêlî, eyaşî, pêçe, laçik, poşî, berrûk, pate, kulav, kum.
Herwiha: şaşkNêzîk, dersok, egale, kefî, kevînk, kulav, kum, serpoş, şewqe.
Bide ber: şal, şapk, şel, şelûşapk, şûtik.
Bikaranîn: şaşik danîn: şaşik ji serê xwe kirin şaşik girê dan şaşik kirin serê xwe.
ji wêjeyê: Refsencanî şaşika xwe davêje.
ji: ji erebî شاش (şaş) ku wek sash ketiye inglîzî jî. Bo zêdekirina -ik ya biçûkker (dîmînutîv) ya kurdî li peyvên ji erebî binêre
Herwiha: xufik, cilik.
şaşik danîn (lêker)(Binihêre:) şaşik
şaşik girêdan 1. egal dan serê xwe 2. pîneyekî tenik li dora serê xwe alandin
şaşik kirin (lêker)(Binihêre:) şaşik
şaşikdanîn (navdêr, mê) (Binihêre:) şaşik
şaşikgirêdan (navdêr, mê) pêçana a ikê û di serê xwe alandin
şaşîkî (navdêr, mê) bi şaşî, bi piçikî.
ji: şaşî +-kî
şaşîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şaşî kirin
şaşîkirin (navdêr) çewtîkirin, serdaçûn, :te a îyeka mezin kir dema te dest ji xandinê berda
şasiwar (navdêr, nêr) (navdêr, mê) serokê siwaran, sersiyar, navê mêrane
şaşiyên verêstinê şaşiyên rastnivîsê
şaşker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê şaş dike, xapînok, xapîner, tevlihevker.
ji: şaş + -ker
şaşkî (navdêr, mê) bi şaşî.
ji: şaş +-kî
şaşkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şaş kirin
şaşkirin (navdêr) gêjkirin, hêrkirin, :ji min vebe te ez a kirinxwe a neke dê êy derbazbî
şaşman (navdêr, mê) weke mirov şaş dimîne, hicmetîbûn
şaşmayî (rengdêr) devjihevmayî, xêrevebûyî, heyirîmayî.
ji: şaş +mayî
şaşmayî bûn (lêker) şaşewaz bûn, heyirî bûn.
ji: şaşmayî + bûn
şaşmayî man (lêker) heyirîn.
ji: şaşmayî + man
şaşofaşoyî bûn (biwêj) xwe şaş kirin. li hev du piçikîn. dema ku me ew di wî halî de dît, dest û piyên wî ler-izîn û şaşofaşoyî bû.
şaşomaşo bûn şaşwaz bûn, behitîn, şilihîn, dilihîn, behitîn, şepilîn, gêjokî bûn, tewş bûn şaşomaşo + bûn
şaşûper şaşika bi per û gîfik mirov dikin serê xwe, :şaşûperên melayî
şaşwaz matmayî
matmayî, behitî, westiyayî, betilî, bêtehb, gêjoyî, debeng, tawtawe, metelbûyî, heyirî, Matmayî, metel, metelmayî, şepilî, mitrî, aşifte, sersûr, hêtbet, sersûrmayî, ecêbmayî, liberxweketî, aqilçûyî, hişbelav
şaşwaz bûn mat û mehtel mayîn
behitîn, şilihîn, dilihîn, behitîn, şepilîn, şaşomaşo bûn, şaşmî bûn, behîtandin, heyirandin, aşiftandin, golandin, şelişandin, şaşwaz kirin, metel hîştin, heyirî man, ecêbmayî bûn, heyirîn, şaş man, şaş bûn, metel bûn, metel man, behitî man, şeqiz man, tewişîn, apore bûn, şoke bûn, heyirin
şaşwaz kirin mat û mehtel kirin
behitandin, şilihandin, dilihandin, behitandin, şelihandin, şaşomaşokirin, behîtandin, heyirandin, aşiftandin, golandin, şelişandin, metel hîştin, şaşwaz bûn, heyirî man, şaşmetal kirin, behitîn, heyirîn, şaş man, şaş bûn, şepilandin, hebitandin, metelhiştin, apore kirin, şoke kirin, şaş kirin, şaşmetal hîştin, şelipandin, xapandin, xelitandin, xafilandin, çeqandin, şehitandin, çewitandin, şelipandin
şaşwaz man ecêbmayî man, heyretmayî man, heyirî man, behitî man, metel man, heyîrî man, şaşmî man, kişmatî man, ecêbgirtî man, ecêba, şaş bûn, heyirîn, behîtîn, dilihîn, şilihîn, behitîn
şaşwazbûn behitîn, şilihîn, dilihîn, behitîn, şepilîn, şaşomaşobûn, heyirîn, şepiîn, hebitîn, metelbûn, şaşmîbûn, behitîman, şeqizman, sersûrman
şaşwazbûyî (rengdêr) şaşmayî, devjihevmayî.
ji: şaşwaz +bûyî
şaşwazî metel, matî, şigev, ecêb, heyrî, heyret, gêjoyîtî, debengî, behitîtî, metelîtî, şepilîtî, heyirîtî, hêtbetî, sersûrî, apore, şoke, şaşbûn, heyirin
şaşwazî bûn (lêker) behitîn, behitî bûn, metelî bûn, şepilî bûn, mitrî bûn, heyirî bûn.
ji: şaşwazî + bûn
şaşwazî kirin (lêker) mat kirin, mit hêliştin, heyirandin.
ji: şaşwazî + kirin
şaşwazîbûn (navdêr, mê) behitîbûn, metelîbûn, şepilîbûn, mitrîbûn, heyirîbûn.
ji: şaşwazî +bûn
şaşwazker (navdêr, mê) dereasayî, metalker.
ji: şaşwaz +-ker
şaşwazkî (navdêr, mê) behitkî, metelkî, bi şaşwazî.
ji: şaşwaz +-kî
şaşwazkirî (rengdêr) şaşkirî, heyirandî, şaşmetalhîştî
şaşwazkirin (navdêr) behîtandin, heyirandin, şelişandin
şaşwazman (navdêr, mê) metelmayîn, heyîrîmayîn, şaşmîmayîn, behitîmayîn, kişmatî, şaşbûn, heyirîn, behîtîn, metelman, heyirîman, ecêbmayîman, şilihîn, dilihîn, behitîn.
ji: şaşwaz +man
şat (navdêr, mê) felc, şelal, felc, seqetî, kûd, şel, şil, şeple, şehitî, pejle, şal, felec, qorimî, şeht
şatik katara stûyî
(navdêr, mê) patik, past, gepir, gempir, qemçik, şahtik, stukur, pate, gepêr
şatir 1. kesê ku kelûpel, nîşaniyên bûkan û nameyan digihîne xwediyên wan; pîlik 2. hevalbend
1. hîlebaz (rengdêr) hîlebaz, canbaz, fêlbaz, şeytan, qurnaz, zana, têgihiştî, jîr, jêhatî, ne naşî, ne xişîm, ne cahil.
ji wêjeyê: Ne yê şatir dikare/ji dava evînê bireve /ne yê dîn/û ne jî yê hişyar bi hişmendiya xwe.
: şatirî, şatirîtî, şatirtî
şatirî (navdêr, mê) rewşa şatirbûnê.
ji: şatir + -î
şatirşûmanî bûn (biwêj) zêdetir ji bo zarokên zana, jîr û xweşaxêv tê gotin. neviya min maşelah zarokek wisa şatirşûmanî ye ku nayê gotin.
şatman (navdêr, mê) borrî, lûle, lûlî.
ji wêjeyê: Otomobîlên ji şatmanên xwe dûyê şewitandina mazot û benzîna ji radeya arzan puff dikirinî derve hêdî-hêdî di nav mirovan de diliviyan.(Şahînê Bekirê Soreklî: Veger, roman, Kovara Mehname, hj. 79, 9/2006)
şato (navdêr, mê) qesr, seray, keleh.
ji wêjeyê: Dewletên ku bingehê xwe li ser nehezkirina mîrovatiyê ava kirine zû an dereng bi ruxandinê ra mehkûm in. Îro hemû dewletên dagirker li ser bingehek wisa ava bûne, ji ber vê ew şatoyên derewan in.
şato bato tewş
şato bato xeber dan bi awayekî tewş axaftin
şavêr parav, çivêl
şavêrî [I] paravî, çivêlî [II] kêmîştahî, bêmehdetî
şawîs (navdêr, nêr) navê mêrane
şawitene (Zazaki) (lêker) şandin
şawnîyayene (Zazaki) (lêker)hatin şandin
şawşaw (navdêr, mê) şemate, pevçûn, xirrecirr, lêkketin, lihevketin, lihevxistin, helwele, welwele, arbede
şax 1. çiya 2. çiqilê darê 3. bir 4. malbend 5. liq 6. qiloç 7. zîlê çêreyê
(navdêr, nêr) qoç, strû, qiloç, stûre, strih, hestiyên di serê hin lawiran re derdikevin, çeq, gulî, ta, parçe, beş, çiya, gir.
Bikaranîn: Lêker: şax dan, şax berdan. Navdêr: şaxdan, şaxberdan Rengdêr: şaxdayî, şaxberdayî.
: bêşax, bêşaxî, bişax, bişaxî, şaxdar, şaxdarî, şaxdêr, şaxdêrî
şax berdan (lêker)(Binihêre:) şax
şax dan (lêker)(Binihêre:) şax
şax vedan 1. zîl vedan 2. bişku dan
(lêker)şax dan, aj dan.
ji: şax + vedan
şaxawî (Soranî) (rengdêr)wate, çiyayî
şaxberdan (navdêr, mê) (Binihêre:) şax
şaxberdayî (rengdêr) (Binihêre:) şax
şaxdan (navdêr, mê) (Binihêre:) şax
şaxdar (rengdêr) biqoç, bistrû, biqiloç, bistûre, bistrih.
ji: şax + -dar.
: şaxdarî şaxdarîtî şaxdartî
şaxdarî (navdêr, mê) rewşa şaxdarbûnê.
ji: şaxdar + -î
şaxdayî (rengdêr) (Binihêre:) şax
şaxî (navdêr, mê) şaxdar, zivir.
ji: şax +-î
şaxmat (navdêr, mê) şetrenc, kişik, lîstikek stratejîk e ku du kes dijî hev kabikên xwe li ser malikên 8x8 dilivînin û tê dikoşin ku berikên hev bixwinBerikên şaxmatê, kiş (şah), ferz (wezîr), fîl , hesp, req (qele), pêyok (pîyon).
Herwiha: şahmat, kişamet
şaxur zinar
(navdêr, mê) zinar, baxir, lat.
ji: şa +-xur
şayan (rengdêr) hêja, giring, hejî: Şayanî gotinê ye ku... (Hejî gotinê ye ku ... Hêjayî gotinê ye ku... Giring e bêt gotin ku...).
ji: hevreha şiyan, soranî شايان (şayan), farisî شايان (şayan) û شايستن (şayisten: hejî bûn), avestayî xşay-/xşiy- (şiyan, karîn, hêzdarbûn) ji Proto-hindûewropî ksê- (> şiyan).
: şayanî
şayandar (rengdêr) biliyaqet.
ji: şayan +-dar
şayanî hoker(navdêr, mê) hejî, hêjayî: Şayanî gotinê ye ku... (Hejî gotinê ye ku ... Hêjayî gotinê ye ku... Giring e bêt gotin ku...).
ji: şayan + -î
şayanî bûn (lêker)(Binihêre:) şayanî
şayed (hoker) belkî, dibe ku, mimkin e ku, gengaz e ku, ihtimal e ku, reng e ku, dibe ku.
Herwiha: şayêd, şayet, şayêt, şayid, şayit, şayîd, şayît.
Bide ber: şayes, şayeste, şahid.
ji: Têkildarî şiyan.
: şayetî
şayen layiq, seza, hêja
şayenî pesnê sezayî medhê, hêjayî pesnê
şayes (navdêr, mê) salox, wesf, teswîr, ravek, bas, qal, vegotin, derbirin, şirove, îzah, tefsîr, ravekirin.
Herwiha: şayis, şayîs.
Bide ber: şayeste, şayet.
Bikaranîn: Lêker, şayes dan, şayes kirin Navdêr, şayesdan, şayeskirin Rengddêr, şayesdayî, şayeskirî.
: şayesandin, şayesandî, şayesder, şayesîner, şayesînerî
şayes dan (lêker)(Binihêre:) şayes
şayes kirin (lêker)(Binihêre:) şayes
şayesandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şayesandin
şayesandin (lêker)(navdêr, mê) sêwirandin, şayes kirin, şayes dan, rave kirin, bas kirin, qal kirin, vegotin, derbirin, wesf dan, saloxandin, salox kirin, teswîr kirin, tesewir kirin, ravekirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: شایه‌ساندن.
Herwiha: şayisandin, şayîsandin. Tewîn: -şayesîn-.
Têkildar: şayeser, şayesîn.
ji wêjeyê: Ezbenî, carinan mirov hema naxwaze tiştekî jî bibêje. Hin xem nayên şayesandin, bi tenê tên xwarin..
ji: şayes + -andin.
: şayesandî, şayesîner
şayesdan (navdêr, mê) (Binihêre:) şayes
şayese 1. karê sêwirandî; teswîr 2. xêz
şayese kirin 1. sêwirandin 2. xêz kirin
şayesî (navdêr, mê) teswîrî.
ji: şayes + -î
şayeskirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şayes kirin
şayeskirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şayes
şayeste 1. birûmet 2. rêzdar
(rengdêr) hejî, hêja, layiqî, babetî, sezaî, şayan, sezawer, şirjav, şan, serwe, liyaq: Ew şayesteyî pesnan e. (Ew hêjayî pesnan e./Wî meth heq kirine./Divê ew bêt pesinandin.), babet, seza, layiq.
Herwiha: şayiste.
Bide ber: şayes.
: layiqî, layiqîtî, layiqtî
şayesteyî (navdêr, mê) rewşa şayestebûnê.
ji: şayeste + -î
şayid bijîşk
şayîk (rengdêr) hilû, rast, dûz, şiht, rûyê ne girr, porrê ne qijavij, hilûsank, tehîsank, şemitok.
Herwiha: şahîk şayik.
Bide ber: şayan şayî.
ji wêjeyê: Li ba me şayîk ji bo tiştên hilû... tê gotin. Mînak: porê xwe bi şeh şayîk dike. An jî di vê wateyê de jî tê Rûyê wê şayîk e yanî kêm mû û hilû ye. Îşligekî paqij li xwe kiriye; pora wî, ku şil e, heta ser birûya wî şayîk hatiye şehkirin, weke ku wî ew serê xwe boyax kiribe şayîk û reş, qelefîskan rûdinê em jî lê dimeyzênin. jêder.
Bikaranîn: Lêker: şayîk bûn şayîk kirin Navdêr: şayîkbûn şayîkkirin Rengdêr: şayîkbûyî şayîkkirî.
: şayîkî şayîkîtî şayîktî
şayîk bûn (lêker)(Binihêre:) şayîk
şayîk kirin (lêker)(Binihêre:) şayîk
şayîkbûn (navdêr)(Binihêre:) şayîk
şayîkbûyî (rengdêr) (Binihêre:) şayîk
şayîkî (navdêr, mê) rewşa şayîkbûnê.
ji: şayîk + -î
şayîkkirî (rengdêr) (Binihêre:) şayîk
şayikkirin (navdêr, mê) seyqel
şayîkkirin (navdêr)(Binihêre:) şayîk
şayîş (navdêr, mê) fikar, nîgeranî, endîşe, qilal, hêsîbes, nearamî, tirs, şik, guman, nerehetiya ji ber ku belkî tiştek nebaş biqewime.
Bikaranîn: Lêker: şayîş kirin. Navdêr: şayîşkirin Rengdêr: şayîşkirî.
Herwiha: şayiş.
Bide ber: şayîs, qayîş
şayiş 1. tatêl, keser 2. tirtûl
şayîş kirin (lêker)(Binihêre:) şayîş
şayîş kişandin (lêker) qeliqîn, qilqilîn, endîşe kirin, şayîş kirin, ketin şayîşan, xem xwarin.
ji: şayîş + kişandin
şayiş kişandin 1. ketin tatêlê 2. tirtûlê kulê pê girtin 3. keser kişandin
şayîşdar (rengdêr) endîşedar, biendîşe, bifikare, endîşenak, bişayîş, biqilqal, xemder, xemgîn.
ji: şayîş +-dar
şayîşdar bûn (rengdêr) endîşedar bûn, şayîş kirin, xemgîr bûn, xem xwarin.
ji: şayiş +-dar
şayîşdar kirin (rengdêr) endîşedar kirin, xemgîr kirin.
ji: şayiş +-dar
şayîşdarbûn (rengdêr) endîşedarbûn, şayîşkirin, xemgîrbûn.
ji: şayiş +-dar
şayîşdarî (navdêr, mê) endîşedarbûyîn, şayîşkirin, xemgîrbûyîn.
ji: şayîş +-darî
şayîşdarkirin (rengdêr) endîşedarkirin, xemgîrkirin.
ji: şayiş +-dar
şayîşkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye şayîş kirin
şayîşkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) şayîş
şayîşkişandin (navdêr, mê) qeliqîn, qilqilîn, endîşekirin, şayîşkirin.
ji: şayîş +kişandin
şayîtî (navdêr, mê) şahî.
ji: şayît + -î
şazadane (rengdêr) bi awayekî şazade.
ji: şazade + -ane
şazade (navdêr) pismîr yan dotmîr, prens yan prenses, zarrokên şahan yan paşayan, kurrê yan keça şahekî yan paşayekî.
Herwiha: şaza, şahza, şazad, şahza, şahzad, şahzade, şehza, şehzad, şehzade.
ji wêjeyê: Heta niho Hesen Şarnî gelek pêşbînî kirine û ji wan jî kuştina şazadeya brîtanî Diana, nexweşketina serokwezîrên berê yê Îsraîlê Ariel Şaron, mirina Yasîr Erefat, bûyera Tsunami, îdamkirina Sedam Hisênî û berî çend heyvan jî di kanaleka satelît ya erebî de pêşbîniya çêbûna tengasiya diravî ya cîhanê kiribû.(Nefel.com, 12/2008).
ji: şah + -zade.
: şazadane, şazadeyane, şazadeyî, şazadeyîtî
şazadeyane (rengdêr) bi awayekî şazade.
ji: şazade + -ane
şazadeyî (navdêr, mê) rewşa şazadebûnê.
ji: şazade + -yî
şazde 1. hejmara beriya hevdehan û piştî pazdehan 2. jimareya 16’an şazdehem(în) di rêza şazdehan de
(hejmar) jimare 16, XVI.
Herwiha: dehûşeş.
: şazda, şazdan, şazdeha, şazdehan, şazdehem, şazdehemîn, şazdem, şazdemîn, şazdeyem, şazdeyemîn
şazdehem (hejmar) di rêzê de ya 16ê, li pey 15an.
Herwiha: şazdehemîn, şazdeyem, şazdeyemîn, şanzdehem, şanzdehemîn, şanzdeyem, şanzdeyemîn rengdêr.
ji: şazde + -em.
: şazdehemî
şazdehemî (navdêr, mê) rewşa şazdehembûnê.
ji: şazdehem + -î
şazdehezar hijmara 16 000
şazdemilyon hijmara 16000 000
şa (adj.) Syrian
happy, glad. Also see: şa bûn bi, şa kirin, şahî
şa bûn happy, blessed
v.i. to be happy, rejoice.
şa bûn bi v.i. to be happy with, rejoice over s.th..
şa kirin v.t. to gladden: wê pirtûkê dilê min şa kiribû=that book had gladdened my heart.
v.t. to gladden: wê pirtûkê dilê min şa kiribû=that book had gladdened my heart.
şafiî Shafiite (school of Islamic jurisprudence)
şagirt m. pupil, apprentice
şah king; shah
m. king
şahbanû queen
şaheser masterpiece
şahî royal
f. gladness, happiness
şahid Binêre: govan
şahîd m. witness
şahîk shining, brilliant
şahkar masterpiece
şaîr m. poet
şal m. traditional baggy Kurdish trousers
şalûl m. magpie
şandin to send (şîn-)
to send
şîn- v.t. to send
şandin ji derve to export
şane cell
şanenav signature
şanî dan v.t. to show
v.t. to show
şanî kirin v.t. to show
v.t. to show
şano drama, play; (tiyatro) theater
f. stage
şanoger actor, (jin) actress
şans m. luck
m. chance
şanzdeh (m.) sixteen
şar city
şarandin to incite, to instigate, to urge
şaredar mayor, city manager
şaredarî municipal government, city board, municipal corporation
şareza conversant, familiar
competent.
şarezayî conversance, familiarity
f. competence, expertise
şaristanî civilization; (bajarvanî) urbanism
şarmend urbane, civilized
şaş erroneous
wrong, mistaken
wrong.
wrong.
wrong, mistaken
şaş bûn to err
v.i. to be wrong: ez ne şaş bim=I wouldn’t be wrong.
şaş kirin v.t. to mistake
v.t. to mistake
şaşfêhmkirin f. misunderstanding
şaşî error
f. mistake, fault
şaşî kirin (1 şîrove)to err, to make mistake
şaşik f. turban.
şaşik spî white-turbaned
white-turbaned
şax (1) horn; branch, subsection (2) (çiya) mount, mountain
m. branch
şayeste proud, honored, honorable
şa freudig
froh
fröhlich
glücklich
vergnügt
zufrieden
şa kirin froh werden lasen
glücklich machen
zufrieden stellen
şa'ir Dichter
Poet
şabaş Bakschisch
Trinkgeld
şabûn unterhalten
şad erfreulich
froh
fröhlich
zufrieden
şadetî dan bezeugen
Zeugnis geben
şagirt Schüler
şahad Zeuge
şahî Fest
Freude
Fröhlichkeit
Glück
şahî kirin amüsieren
şahid Zeuge
şahîr Dichter
Poet
şahrê Hauptstraße
şal Hose
kurdische Hose
Schal
traditionelle kurdische Hose aus Ziegenhaar
şalf Hose
şalûl Bienenfresser
Bienenspecht
Meise
Spatz
Sperling
şalûle Bienenfresser
Meise
Spatz
Sperling
şalûr Bienenfresser
Kaiserkrone (Pflanze)
şalwarf Hose
şalyar Minister
şambelot Kastanie
şametîn gleiten
rutschen
schlittern
şamik Truthahn
şan Achsel
Rücken
şandan zeigen
şandar Absender
şande Kommission
şandî Abgesandte
şandin absenden
senden
verschicken
şandin <şîn> fortschicken
losschicken
schicken
şane Zelle
şanenav Unterschrift
şanepirs Fragezeichen
şaneşîn Balkon
şanîdan beweisen
zeigen
şanik ich
şanke Quittung
şanname Bescheinigung
şano Schauspielhaus
Theater
şanoger Schauspieler/in
şanzdeh sechzehn
şap Lawine
şapik Hausschuhe
kurze, bortenbesetzte Jacke mit Schlitzärmeln
şaqo Mantel
Umhang
şar Band
Binde
Kopftuch
langes Band, um den Kopf gewunden
langes Materialband
Schärpe
Stadt
Tuch
Turban
şar-summakî marmoriertes geflammtes langes Tuch
Schärpe
Stoffstreifen
şaredar Bürgermeister
Stadtdirektor
şaredarî Stadtverwaltung
şareza Experte
şaristan Zivilisation
şaş falsch
verwirrt
şaş bûn erstaunt sein
irren, sich ~
verwirrt sein
wundern, sich ~
şaş kirin bestürzen
etwas Falsches tun
falsch führen
irreleiten
irren, sich ~
verblüffen
verwechseln
şaşbûn erstaunen
irren
şaşetî Fehler
Irrtum
şaşî Fehler
Irrtum
Schielen
Versehen
Verworrenheit
şaşkirin verwirren
verwundern
şaşwaz durcheinander
şax Abgrund
Abschnitt
Abteilung
Ast
Berg
Gehörn
Geweih
Horn
Zweig
şayesandin beschreiben
şayese Beschreibung
şayî Fest
Freude
şayiş Besorgtheit
Sorge
şayiş kişandin sich beschweren
sich beunruhigen
şagird öğrenci
talebe
şagirdîye öğrencilik
talebelik
şah şah
şahbeyîte şahbeyit
şahid şahit
tanık
şahida çiman görgü tanığı
şahidê çiman görgü tanığı
şahidîye şahitlik
tanıklık
şaîr ozan
şair
şaîrane şairane
şairce
şaîrkî şairane
şairce
şalên kahverengi
şalûl baştankara
şam Şam
şankuş Çüngüş
şar halk
şaristan il
kent
şehir
vilayet
şaristanij kentli
şehirli
şatike ense
şayene edebilmek
yapabilmek
şayene (şayîş) muktedir olmak
şayîş edebilmek
yapabilmek
şafak sipêde (n), dosere (n), şefeq (n), serê şodirî (n), serê şewdirî (n), fecir (n)
şah şah (n)
şahbeyit şahbeyte (m)
şahika b. doruk, zirve
şahıs kes, -e
şahıs zamiri zemîrê kesî (n)
şahit şahid, -e
şahitlik şahidîye (m)
şair şaîr, -e
şairane şaîrane, şaîrkî
şairce şaîrane, şaîrkî
şakadan qestî, qestîka, berqestî ra, mexsus
şakul şaqul (n)
şakullemek şaqul veradayene, şaqul pede veradayene, şaqul ro dayene, şaqul kerdene, ... ra şaqul ardene
şal-I (kumaş) şal (n)
şal-II (kadınların, omuzlarını örtmek için kullandıkları) şale (m)
şalaki (şal taklidi kumaş) şalakî (n)
şalgam şelxem (m)
şali şalî (n)
şalvar 1)şelwarî (zh) 2)şalî (zh)
şalvar dikmek şelwarî deştene
şalvar diktirmek şelwarî dayenedeştene
şalvarın iki bacak arasında sarkan arka bölümü peyike (m), dollike (m)
şampanya şampanya (m)
şampuan şampuan (n)
şans bext (n)
şanssız bêbext, -e
şap şeb (n)
şap hastalığı tebaq (n), zerik (n)
şapka şewqa (m)
şapka siperi b. şapka siperliği
şapka siperliği peltikê şewqa (n), sîperê şewqa (n)
şarap şerab (n), mey (m)
şarap içen şerabwer, -e; meywer, -e
şarbon b. karakabarcık
şark rojhelat (n)
şark çıbanı rîşa şerre (m), kergane (m)
şarkıcı deyîrbaz, -e; dengbêj, -e
şart şert (n), merc (n)
şart kipi b. dilek-şart kipi
b. dilek-şart kipi
şartlı şertin, -e
şartlı salıverme veradayîşo şertin (n)
şartlı salıvermek veradayena şertine (m)
şartlı tahliye texlîyaya şertine (m), veradayîşo şertin (n)
şavul b. şakul
şavullamak b. şakullemek
şayet eke, eger Şayet biliyorsan söyle, bilmiyorsan sor. (Eke ti zanî vaje, eke ti nêzanî biperse.)