Encamên lêgerînê
çima g 1. meğer * çima ew zilam ne diz bûne! meğer adamlar hırsızlarmış * çima ne polîs in meğer polis değillermiş 2. h neden, niçin, niye * te çima ev kir? bunu neden yaptın? 3. ne diye, nedir ki (hangi nedenle) 4. niye
çima ji (yekî) venagerin? niye onu rahat bırakmıyorlar?
çimam m bilmece
çimamik m bilmece
çiman bir şeyin bir parçasının kesilmesi anlamında fiil.
nd herhangi bir şeyin bir parçasının kesilmesi
çima çi re, çawa, çito
Cînav, çire, bo çi, ji ber çi, ji çi re, sedem çi ye ku?: Çima tu nayê? (Sebebê nehatina te çi ye?) Çima ew digirî?, ji ber ku, çunkî, sedem ew e ku, çiku: Çima ku tu nehatî, em bi tenê bi rê ketin..
Herwiha: çime (nadir e).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چما.
Bi zaravayên kurdî: kurmancî: çima, çira, bo çi, ji ber çi, soranî: bo çî, le ber çî, bo, kelhurî: erre, errey çe, erra, hewramî: çî, pey çêş, zazakî: çira, qey, sevete.
ji: hevreha pehlewî çimray, ji çi + -ma, ji Proto-hindûewropî, binere: çi. Herwiha hevreha hevwateyên wê bi gelek zimanên slavî: ukraynî чому (çomu), polonî czemu, belarûsî чаму (çamu) û rûsî почему (po-çêmu) û herwiha ermeniya kevn զմէ (zmē), hemû ji Proto-hindûewropî kʷesmey (çima, bo çi) ku forma datîv e ji kʷis (çi).. Agadarî: Çima bi wateya çunkî, ji ber ku tê bikaranîn lê bikaranîna wê ne dirist e ji ber ku ew hokerek pirsînê ye, ne ya diyarkirina sedemê ye.
çima dan û dûyen me ji hev û din tên xwestin! (biwêj) ma çi tişte me ye ku bi hev du neye parvekirin heye? eme ji bo çi deve hev û din tal bikm? ma dan û dûyen me ji hev û din tên xwestin?l
çima erş û kurş dizanî, çima goştê bin birine nizanî! (biwêj) çima tiştên mezin û dûr dizanî û dibînî, çima ye li ber çaven xwe nabînî û nizanî? madem tu tiştên ew qas girîng dizanî, çima yen piçûik nizanî? çima erş û kurş dizanî, çima goşte bin birine nizanî?! (bnr. çîrok) “çima erş bi kurş dizanî, çinui goşte bin birine nizanî? rojeke melayekî misliman dibe mêvanê axayekî êzidiyan. li mala axê şexekî êzidiyan jî rûniştiye. axa berî ku xwarin û vexwarinê bîne ji wan dipirse: him her du jî zanuyê me ne û der harê olê jî de pispor in. hên qet çi dibinin, ge/o rewş çawet ye? şexe êzidiyan pitepit dike, pifînî dike, geh li esmanan dinere û geh li pirtûka pêş xwe dinere. di dawiyê de dibêje: ıvû ye li esmanan milyuketan dane ker û i/enum û bi hev ketine, şer dikin. axa bi van gotinan sehm digire û vê carê jî d izi vire ser melayê misliman û ji wî dipirse: mela him qet çi dibinin? mela li hevraz û berjer dinere, li qurana dest xwe dinêre. lê mixabin tu tiştî serederî nake û di dawiyê de dibêje : welehî axaye min ez qet tu tiştî nabînim axa tiştekî nabeje û diçe ji xulam û xizmetkarê xwe re fermana xwarinanînê d ide. lê dibêje: goşte melayê m is liman bidin ser birine, lê yê şêx têxin bin birine ku bila qet neyê xuyan. dema ku sifie tê, şex li rewş€ dinêre ku li ber melayê misliman goşt ti jî ye lê li ber wî qet tîkeyek jî goşt tune ye, tenê birine xistine tasê. ev yek gelekî lê zor tê û pir ditengije. nikare li ber xwe bide, ji axê re dibêje: ev çi ye, tu melayê misliman ji min zêdetir digirî? te goşt tijî her wî kir iye, lê qet tîkeyek jî nexistiye tasa min? axa bi hers şêx dibersivîne: şêxe min, çima tu erş û kurş dizanî, çima goşte hin birine nizanî?
çima ku bona ku, çiku, ji ber
çima razêm li cihê kaş, çima bibînim xewnên şaş! (biwêj) ji bo astengiyan nekişîne, dive mirov xwe ji tiştên xeter bipareze. dive mirov hinekîjî hay ji xwe hebe. çima razêm li cihê kaş, çima bibînim xewnên şaş.
çima, (ma) ez kûme sor im, li ser serê her kesî bi dor im! (biwêj) ma her kes giredayî min e? hûn çi ji min dixwazin, ma beyî min nabe? heyran çi ye, hema çave her kesî li min e? çima ez kûme sor im, li ser serê her kesî bi dor im?!
çima, (ma) filehan daye pey te! (biwêj) ji ye zede ecele dikin re tê gotin. mala te neşewitiyo, ew qasjî nelezîne, ma filehan daye pey te?!
çima, (ma) kevir avetiye, mil eşiyaye! (biwêj) ji bo bidestxistinen beked tê bikaranîn. lawo şikiriya xwe ji xwedê re bîne. çima te kevir avetiye mile te eşiyaye?!
çima, (ma) me destmala sorgevez şandiye pey! (biwêj) ma me jî gelekî hez dikir ku ew be? naye bila neye, çima me desmala sorgevez şandiye pey?! (qerf)
çima, (ma) min serê xwe daniye! (biwêj) çima, ma ez mirime?
çima, (ma) seyek nikare, cendedekî bi deve xwe bigire! (biwêj) ma mêrek nikare zikê jina xwe ter bike? tu nekeve tatela wan. çima ma seyek nikare, cendedekî bi deve xwe bigire?!
çimakerde (rengdêr)Kurdî (Zazaki) çavvekirî, kesê ku çavê wê/wî vekiriye.
çimandin (lêker)tewandin , zêl jê vexistin, parçayek jê qut kirin
çimandin/diçimîne/biçimîne 1. tewandin 2. zêl jê vexistin, parçayek jê qut kirin
çimax (navdêr, mê) balolk, paçûl, hûçik, lef, bastirme, burîto, etûr, etor, qozî, mûzî, hoçik, balol, balîloçk, lûlik, çop, loq, hop, lefe
çimayî (Binihêre:) çi
çima (adv.) why ?
why?
(= bo çi) why
why?
çima h. çira, qey, ça, qay, çene
çiman lg. denamitene, deardene, tewênayene, derênayene, pêardene, çakilnayene, kelemnayene, namitene, cinomitene, nomitene