Encamên lêgerînê
çiçeği burnunda (veya çiçeği burnunda, çamuru karnında) hê nû, hîna teze *çiçeği burnunda gelin bûka hê
hê nû, hîna teze * çiçeği burnunda gelin bûka hê
çiçek boyası qirmiz m
1. çiçek (ji bo beşa riwekên ku organên zêdebûnê hildigirin û beşa wê ya sor a bêhnxweş) bot/m 2. kulîlk *papatya
biti mêşikên ser dar û beran zo
1. çîçek (ji bo beşa riwekên ku organên zêdebûnê hildigirin û beşa wê ya sor a bêhnxweş) bot/m 2. kulîlk * papatya bir çiçektir beybûn kulîlkeke bot/m 3. kesê sivik û riayetî rêzikên civakê nake (mec) 4. xurîbj/m
çiçek açmak çîçek vekirin, kulîlk vekirin, kulîlk dan *ağaçlar çiçek açmış daran kulîlk dane
çîçek vekirin, kulîlk vekirin, kulîlk dan * ağaçlar çiçek açmış daran kulîlk dane
çiçek aşısı perpûn, parza, derziya xuriyan
perpûn, parza, derziya xuriyan
çiçek biti mêşikên ser dar û beran zo
çiçek boyası qirmiz m
çiçek bozuğu serçavxurî (kesê ku ji ber xuriyan rûyê wî qulqulîlkî bûye) rd
serçavxurî (kesê ku ji ber xuriyan rûyê wî qulqulîlkî bûye) rd
çiçek çıkarmak xurî derxistin, xurî deranîn (ketina bi nexweşîna xuriyan)
xurî derxistin, xurî deranîn (ketina bi nexweşîna xuriyan)
çiçek dürbünü bnr kaleydoskop
bnr kaleydoskop
çiçek gibi eynî çîçek e
eynî çîçek e
çiçek olmak sivik bûn (kesê ku li gorî temen û rewşa xwe nalibite)
sivik bûn (kesê ku li gorî temen û rewşa xwe nalibite)
çiçek sapçığı bistî bot/m
bistî bot/m
çiçek sapı qima çîçekê
qirna çîçekê
çiçek suyu bnr çiçek suyu
ava kulîlkan nd
ava kulîlkan nd
bnr çiçek suyu
çiçek tacı pelên dora navika çîçekê, pelên dora navika kulîlkê nd
bnr çiçek tacı
pelên dora navika çîçekê, pelên dora navika kulîlkê nd
bnr çiçek tacı
çiçek tozu tozika kulîlkê bot
tozika kulîlkê bot
çiçek yaprağı pelên kulîlkê bot/nd
pelên kulîlkê bot/nd:
çiçekçi 1. çîçekfıroş, kulîlkfiroş nd/nt 2. xwedîkerê çîçek û kulîlkan, çîçekvan, kulîlkvan nd/nt 3. çîçekvan, kulîlkvan (kesê ku çîçek û kulîlkên derewîn çêdike) nd/nt 4. fıroşgeha çêçekan, firoşgeha kulîlkan m
1. çîçekfiroş, kulîlkfiroş nd/nt 2. xwedîkerê çîçek û kulîlkan, çîçekvan, kulîlkvan nd/nt 3. çîçekvan, kulîlkvan (kesê ku çîçek û kulîlkên derewîn çêdike) nd/nt 4. firoşgeha çêçekan, firoşgeha kulîlkan m
çiçekçilik 1. çîçekfiroşî, kulîlkfiroşî 2. çîçekvanî, kulîlkvanî (xwedîkirina çîçek û kulîlkan) 3. çîçekvanî, kulîlkvanî (karê çêkirina çîçek û kulîlkên derewîn) m
1. çîçekfiroşî, kulîlkfiroşî 2. çîçekvanî, kulîlkvanî (xwedîkirina çîçek û kulîlkan) 3. çîçekvanî, kulîlkvanî (karê çêkirina çîçek û kulîlkên derewîn) m
çiçekleme 1. çîçekdanîn, çîçekçandin, kulîlkdanîn, kulîlkçandin 2. biçîçekkirin, bikulîlkkirin m
1. çîçekdanîn, çîçekçandin, kulîlkdanîn, kulîlkçandin 2. biçîçekkirin, bikulîlkkirin m
çiçeklemek 1. çîçek danîn, çîçek çandin, kulîlk danîn, kulîlk çandin l/gh 2. bi çîçek kirin, bi kulîlk kirin (deverekê di çîçek û kulîlkan de xemilandin) l/bw
1. çîçek danîn, çîçek çandin, kulîlk danîn, kulîlk çandin l/gh 2. bi çîçek kirin, bi kulîlk kirin (deverekê di çîçek û kulîlkan de xemilandin) l/bw
çiçeklenme 1. kulîlkdan, kulîlkvekirin kulîlk vedan, çîçekvekirin 2. wexta kulîlkan m
1. kulîlkdan, kulîlkvekirin kulîlkvedan, çîçekvekirin 2. wexta kulîlkan m
çiçeklenmek kulîlk dan, kulîlk vekirin, kulîlk vedan, çîçek vekirin l/gh
kulîlk dan, kulîlk vekirin, kulîlk vedan, çîçek vekirin l/gh
çiçekli biçîçek, bikulîlk rd
biçîçek, bikulîlkrd
çiçekli bitkiler bnr tohumlu bitkiler
bnr tohumlu bitkiler
çiçeklik 1. kulîlkdank, çîçekdank m 2. derdana çîçekan (ku tê de çîçekan deynin) 3. qibale, qibalok (şivaka di dîwêr de ya bi qanat û refik) m 4. nêrika çîçekê bot/m
1. kulîlkdank, çîçekdank m 2. derdana çîçekan (ku tê de çîçekan deynîn) 3. qibale, qibalok (şivaka di dîwêr de ya bi qanat û refik) m 4. nêrika çîçekê bot/m
çiçeksever çîçekhez, kulîlkhez nd/nt
çîçekhez, kulîlkhez nd/nt
çiçeksimek 1. bûn mîna çîçekan, bûn mîna kulîlkan 2. ji ber nexweşînên mîna xuriyan di çerm de çêbûna kelepotkan bj
1. bûn mîna çîçekan, bûn mîna kulîlkan 2. ji ber nexweşînên mîna xuriyan di çerm de çêbûna kelepotkan bj
çiçeksiz bêkulîlk, bêçîçek rd
bêkulîlk, bêçîçekrd
çiçeksiz bitkiler riwekên bêkulîlk (mîna karokan, kivkarikan) bot
riwekên bêkulîlk (mîna karokan, kivkarikan) bot
çiflik cotgeh, çandingeh, çewlik m
cotgeh, çandingeh, çewlikm
çiflik kâhyası nazirê çewlikê, kehyayê çewlikê
nazirê çewlikê, kehyayê çewlikê
çift 1. cot, zo, çift (ji bo heyberên ku du tekan temam dikin) *bir çift çorap cotek gore 2. cot (ji bo cota ku ji mê û nêrekê hatiye pê) 3. cot (ajela yeksimî ku pevre dikin bin nîr) 4. maşik an jî mûçinga biçûk 5. cot, darcot (ji bo ajotina erdê) n
1. cot, zo, çift (ji bo heyberên ku du tekan temam dikin) * bir çift çorap cotek gore 2. cot (ji bo cota ku ji mê û nêrekê hatiye pê) 3. cot (ajela yeksimî ku pevre dikin bin nîr) 4. maşik an jî mûçinga biçûk 5. cot, darcot (ji bo ajotina erdê)n
çift atış çift agir sp
çift agir sp
çift camlı pencereya çiftcamî S çizgi dubendik rz
pencereya çiftcamî
çift çizgi dubendik rz
çift çubuk cot û cobar
cot û cobar
çift dalma xwe avêtin lingê hemberê xwe (di gulaşê de)
xwe avêtin lingê hemberê xwe (di gulaşê de)
çift dikiş 1) çift kêl, cot kêl 2) bnr çifte dikiş
1) çift kêl, cot kêl 2) bnr çifte dikiş
çift görmek serxweş bûn, cot dîtin
serxweş bûn, cot dîtin
çift kanatlılar famîleya duperikan (mîna mêş û kêzikên ku du perikên wan hene) zo/nd
famîleya duperikan (mîna mêş û kêzikên ku du perikên wan hene) zo/nd
çift kapı deriyê duqanat, derê duqane nd
deriyê duqanat, derê duqane nd
çift koşmak kirin bin nîr, kirin ber şixreyê, kirin ber gêreyê
kirin bin nîr, kirin ber şixreyê, kirin ber gêreyê
çift küme koma du stêrkên nêzî hev ast
koma du stêrkên nêzî hev ast
çift parmaklılar ajelên dusimî zo/nd
ajelên dusimî zo/nd
çift pencere pencereya duqanatî nd
pencereya duqanatî nd
çift sayı jimareya cot, jimara zo mat/nd
jimareya cot, jimara zo mat/nd
bnr çift sayı
çift sayılar jimareyên cot mat/nd
jimareyên cot mat/nd
çift sürmek cot kirin, ajotin, erd rakirin, erd ajotin
cot kirin, ajotin, erd rakirin, erd ajotin
çift sürücü cotar, cotkar
cotar, cotkar
çift teker duçerxe (bisîklet) m
duçerxe (bisîklet) m
çift tekerci duçerxevan (bisîkletvan) nd/nt
duçerxevan (bisîkletvan) nd/nt
çift tekercilik duçerxevanî (bisîkletvanî) m
duçerxevanî (bisîkletvanî) m
çift tırnaklı simûçkdar rd
simûçkdar rd
çift vuruş pêna cot; cureyeke cezayê di futbolê de
pêna cot; cureyeke cezayê di futbolê de
çift yıldız du stêrkên ku di bin navenda kêşana hev de ne nêzî hev in ast
du stêrkên ku di bin navenda kêşana hev de ne nêzî hev in ast
çift zamanı wexta cotan
wexta cotan
çiftçi cotkar, cotyar, dehkan, dehqan nd/nt
cotkar, cotyar, dehkan, dehqan nd/nt
çiftçilik 1. cotkarî, cotarî, cotyarî (ji bo rewşa bûna cotkar) rd 2. çandinî, rênçberî m
1. cotkarî, cotarî, cotyarî (ji bo rewşa bûna cotkar) rd 2. çandinî, rênçberî m
çifte 1. cot, cotik, zo, çifte (ji bo heyberên ku du lib ligel hev in) *çifte ben cotşanik 2. cot bêrik (ji bo qeyik û kelekên ku bi du bêrikan in) rd 3. zît, zîtik, refes, cotkanî, pîncik, tirçik, çîtme (ji bo pihînên hesp, hêstir û keran) 4. çifte (ji bo tivinga bi dunamlû ya nêçîrê) m
1. cot, cotik, zo, çifte (ji bo heyberên ku du lib ligel hev in) * çifte ben cotşanik 2. cot bêrik (ji bo qeyik û kelekên ku bi du bêrikan in)rd 3. zît, zîtik, refes, cotkanî, pîncik, tirçik, çîtme (ji bo pihînên hesp, hêstir û keran) 4. çifte (ji bo tivinga bi dunamlû ya nêçîrê)m
çifte atmak 1) zîtik avêtin, refes avêtin, cotkanî avêtin, dan zîtikan, dan refesan, dan cotkaniyan, zîtik dan, refes dan, çifte avêtin, cotikên xwe di ser serê xwe de qelaptin (an jî avêtin) 2) çifte berdan (ji bo tivinga çifteyê)
1) zîtik avêtin, refes avêtin, cotkanî avêtin, dan zîtikan, dan refesan, dan cotkaniyan, zîtik dan, refes dan, çifte avêtin, cotikên xwe di ser serê xwe de qelaptin (an jî avêtin) 2) çifte berdan (ji bo tivinga çifteyê)
çifte dalmak bnr çift dalma
bnr çift dalma
çifte dikiş du sal xwendina di eynî sinife de (argo)
du sal xwendina di eynî sinifê de (argo)
çifte gitmek çûn cot
çûn cot
çifte kavrulmuş 1) cureyek loqimê biçûk û sirt 2) bêar, berxweneketî, pozneşewitî (mec) 3) derdkêş
1) cureyek loqimê biçûk û sirt 2) bêar, berxweneketî, pozneşewitî (mec) 3) derdkêş
çifte koşmak kirin ber cot (ji bo ajelên yeksimî)
kirin ber cot (ji bo ajelên yeksimî)
çifte kumrular Leyla û Mecnûn (ji bo kesên ku pir ji hev hez dikin û ji hev naqetin)
Leyl û Mecnûn (ji bo kesên ku pir ji hev hez dikin û ji hev naqetin)
çifte nağra bnr çifte nağra
duteple (du demirqeyên bi hev ve) mzk/m
duteple (du demirqeyên bi hev ve) mzk/m
bnr çifte nağra
çifte standart du standardî m
du standardî m
çifte telli 1. tirnînî (cureyek reqsa ku govendgêr nav milên xwe dihejînin, zikê xwe dileqînin û stûyê xwe dibin û tînin) 2. muzîka vê reqsê m
bnr çifte telli
1. tirnînî (cureyek reqsa ku govendgêr nav milên xwe dihejînin, zikê xwe dileqînin û stûyê xwe dibin û tînin) 2. muzîka vê reqsê m
bnr çifte telli
çiftehane cihê biqefes ku bi zêdehiyê çûk lê tên xwedîkirin
cihê biqefes ku bi zêdehiyê çûk lê tên xwedîkirin
çifteleme 1. refesavêtin, zîtikavêtin, cotkanîavêtin, çiftavêtin, zîtikdan, refsdan 2. cot lengeravêtin m
1. refesavêtin, zîtikavêtin, cotkanîavêtin, çiftavêtin, zîtikdan, refsdan 2. cot lengeravêtin m
çiftelemek 1. refes avêtin, zîtik avêtin, cotkanî avêtin, çift avêtin, dan zîtikan, dan refesan, dan cotkaniyan l/gh 2. cot lenger avêtin (ji bo keştiyê) l/bw
1. refes avêtin, zîtik avêtin, cotkanî avêtin, çift avêtin, dan zîtikan, dan refesan, dan cotkaniyan l/gh 2. cot lenger avêtin (ji bo keştiyê) l/bw
çiftelenmek refes avêtin (yekî), zîtik avêtin (yekî), cotkanî avêtin (yekî), (yek) dan ber zîtikan, (yek) dan ber refesan, (yek) dan ber cotkaniyan l/bw
refes avêtin (yekî), zîtik avêtin (yekî), cotkanî avêtin (yekî), (yek) dan ber zîtikan, (yek) dan ber refesan, (yek) dan ber cotkaniyan l/bw
çifteleşmek bi zîtikan li hev xistin, zîtik avêtin hev, hev dan ber zîtikan, bi zîtikan çûn hev, hev dan ber refesan, bi refesan çûn hev, bi cotkaniyan çûn hev, hev dan ber cotkaniyan, bi refesan li hev xistin, bi cotkaniyan li hev xistin l/bw
bi zîtikan li hev xistin, zîtik avêtin hev, hev dan ber zîtikan, bi zîtikan çûn hev, hev dan ber refesan, bi refesan çûn hev, bi cotkaniyan çûn hev, hev dan ber cotkaniyan, bi refesan li hev xistin, bi cotkaniyan li hev xistin l/bw
çifteli 1. zîtek (ajela ku zîtikan diavêje) 2. (ajela) enîbeş, enîquriş 3. zîtek (kesê ku rihet nasekine û bela xwe di kesê din dide) (mec) 4. pêreş, bêyewm rd
1. zîtek (ajela ku zîtikan diavêje) 2. (ajela) enîbeş, enîquriş 3. zîtek (kesê ku rihet nasekine û bela xwe di kesê din dide) (mec) 4. pêreş, bêyewm rd
çifter çifter cotecot, cotocoto, cot bi cot h
çifter çifter cotecot, cotocoto, cot bi cot h
çifti bozmak dev ji cotkariyê berdan, terka cotkariyê kirin
dev ji cotkariyê berdan, terka cotkariyê kirin
çiftleme 1. cotkirin, zokirin 2. birina ba hev, birina nik hev (ji bo birina ba hev a nêr û mê) m
1. cotkirin, zokirin 2. birina ba hev, birina nik hev (ji bo birina ba hev a nêr û mê) m
çiftlemek 1. cot kirin, zo kirin (ji bo zokirina tiştekî) l/gh 2. birin ba hev, kişandin ber hev (ji bo birina ba hev a nêr û mê) *atla kısrağı çiftlediler hesp û mehîn birin ba hev l/bw
1. cot kirin, zo kirin (ji bo zokirina tiştekî) l/gh 2. birin ba hev, kişandin ber hev (ji bo birina ba hev a nêr û mê) * atla kısrağı çiftlediler hesp û mehîn birin ba hev l/bw
çiftlenmek hatin cotkirin, hatin zokirin l/tb
hatin cotkirin, hatin zokirin l/tb
çiftleşme 1. cotbûn, zobûn 2. gan, dihevniyan, çûna ba hev (ji bo çûna ba hev a nêr û mê) 3. gon (ji bo heywanan) m
1. cotbûn, zobûn 2. gan, dihevniyan, çûna ba hev (ji bo çûna ba hev a nêr û mê) 3. gon (ji bo heywanan) m
çiftleşmek 1. cot bûn, zo bûn (ku tiştek fer be, yeke din bê cem) l/ngh 2. çûn ba hev, di hev niyan, gon xwarin, fal xwarin, rabûn ser hev, baz dan serê (ji bo çûna ba hev a nêr û mê) l/bw
1. cot bûn, zo bûn (ku tiştek fer be, yeke din bê cem) l/ngh 2. çûn ba hev, di hev niyan, gon xwarin, fal xwarin, rabûn ser hev, baz dan serê (ji bo çûna ba hev a nêr û mê) l/bw
çiftleştirme 1. cotkirin, zokirin 2. anîna ba hev, avêtina ber hev (anîna ba hev a nêr û mê) m
1. cotkirin, zokirin 2. anîna ba hev, avêtina ber hev (anîna ba hev a nêr û mê) m
çiftleştirmek 1. cot kirin, zo kirin l/gh 2. anîn ba hev, avêtin ber hev (anîna ba hev a nêr û mê) l/bw
1. cot kirin, zo kirin l/gh 2. anîn ba hev, avêtin ber hev (anîna ba hev a nêr û mê) l/bw
çiğ 1. xav (ji bo xwarina nepijiyayî an jî nîvexavî) *çiğ et goştê xav 2. xav, nelirê (mec) *çiğ bir söz gotineke xav 3. xam (ji bo kesê ku lebatên wî ne li gorî jî û temenê wî ne) *çiğ adam mirovekî xam e 4. xav, beloq (ji bo reng û roniyê) *çiğ renk rengê xav rd
çig 1. xav (ji bo xwarina nepijiyayî an jî nîvexavî) * çiğ et goştê xav 2. xav, nelirê (mec) * çiğ bir söz gotineke xav 3. xam (ji bo kesê ku lebatên wî ne li gorî jî û temenê wî ne) * çiğ adam mirovekî xam e 4. xav, beloq (ji bo reng û roniyê) * çiğ renk rengê xavrd
çiğ börek cure boreka binavik nd
cure boreka binavik nd
çiğ çiğ bi xavî *eti çiğ çiğ yedi goşt bi xavî xwar
çig çig bi xavî * eti çiğ çiğ yedi goşt bi xavî xwar (birini)
çiğ çiğ yemek eynî (yekî) kuştin, (yek) di cih de sar kirin, (yek) di cih de xeniqandin (gava yek ji yekî din pir aciz bibe)
çig çig yemek eynî (yekî) kuştin, (yek) di cih de sar kirin, (yek) di cih de xeniqandin (gava yek ji yekî din pir aciz bibe)
çiğ iplik tayê xav
çig iplik tayê xav
çiğ kaçmak (veya çiğ düşmek) ne li rê bûn *senin bu sözlerin çiğ kaçtı ev gotinên te ne li rê bûn
çig kaçmak (veya düşmek) ne li rê bûn * senin bu sözlerin çiğ kaçtı ev gotinên te ne li rê bûn
çiğ köfte çîk m, çîkufte n, ecîn m, çîxê goşt nd
çîk m, çîkufte n, ecîn m, çîxê goşt nd
çiğ olarak bi xavî
çig olarak bi xavî
çiğ süt emmiş mirov e, şîrê xav vexwariye, însan e ji benîademê şîrê xav vexwariye
şîrê xav
çig süt şîrê xav
çiğ süt emmiş bnr insanoğlu çiğ süt emmiş
çig süt emmiş bnr insanoğlu çiğ süt emmiş
çiğ toprak erda xam
çig toprak erda xam
çiğ yemedim ki karnım ağrısın ez li mezelan ranezame ku xewnan bibînim, ne ez li mezelan razame ne ku ez xewnan bibînim, ne li mezelan razame ku heta ez xewnan bibînim
çig yemedim ki karnım ağrısın ez li mezelan ranezame ku xewnan bibînim, ne ez li mezelan razame ne ku ez xewnan bibînim, ne li mezelan razame ku heta ez xewnan bibînim
çigan Cengene, Qereçî, Roman nd/nt
Cengene, Qereçî, Roman nd/nt
çigan müziği muzîka Çîgan
muzîka çîgan
çiğde 1. sincî, henap, inap (Zizyphus sativa) bot/m 2. sincî, henap, inap (mêweya vê riwekê) m
1. sincî, henap, inap (Zizyphus sativa) bot/m 2. sincî, henap, inap (mêweya vê riwekê) m
çiğdem pîvok, pîvong, pîvît, gangilok, bengzerik (Colchicum) bot/m
pîvok; colchicum
pîvok, pîvong, pîvît, gangilok, bengzerik (Colchicum) bot/m
çiğden vermek di bergîdana xurek de pere dan
çigden vermek di bergîdana xurek de pere dan
çiğe kakil (kakilê gûzan an jî yê behîvan) n
kakil (kakilê gûzan an jî yê behîvan) n
çiğin mil n, sermil n, girmilk m
mil n, sermil n, girmilk m
çiğindirik darê ku diavêjin ser milê xwe û bi her du seriyê wê tişt tên kişandin, mîna kişandina avê
darê ku diavêjin ser milê xwe û bi her du seriyê wê tişt tên kişandin, mîna kişandina avê
çiğit çîkene, dendik, hebik (bi taybetî hebikên pembû) n
çîkene, dendik, hebik (bi taybetî hebikên pembû) n
çiğitli biçîkene, bihebik rd
biçîkene, bihebik rd
çiğleşme 1. xavbûn 2. xerifîn, xambûn (mec) m
1. xavbûn 2. xerifîn, xambûn (mec) m
çiğleşmek 1. xav bûn (ji bo reng û roniyê) 2. xerifîn, xam bûn (ji bo kesê ku her diçe dixerife) (mec) l/ngh
1. xav bûn (ji bo reng û roniyê) 2. xerifîn, xam bûn (ji bo kesê ku her diçe dixerife) (mec) l/ngh
çiğlik 1. xavî 2. xamî 3. xamîtî, nelirêtî (mec) m
1. xavî 2. xamî 3. xamîtî, nelirêtî (mec)m
çiğlik yapmak xamîtî kirin, nelirêtî kirin
xamîtî kirin, nelirêtî kirin
çiğnek ser rê nd
ser rê nd
çiğnem parî, puran, cûm n
parî, puran, cûm n
çiğneme 1. cûtin, cûn 2. pelaxtin, pelixandin, pelçiqandin, eciqandin, gerisandin 3. pêlîkirin, binpêkirin, pêpeskirin (mec) m
1. cûtin, cûn 2. pelaxtin, pelixandin, pelçiqandin, eciqandin, gerisandin 3. pêlîkirin, binpêkirin, pêpeskirin (mec) m
çiğnemek 1. cûtin *çiğnediğim lokmayı yutamıyorum loqa ku ez dicûm nikarim daqurtînim 2. pelaxtin, pelixandin, pelçiqandin, eciqandin, gerisandin (gava mirov tiştekî di bin piyê xwe de an jî di bin teker de bipelixîne) *az kalsın araba onu çiğneyecekti hema mabû ku erebe wê bipelêxe 3. pêlî kirin, binpê kirin, pêpes kirin *kanunları çiğnemek qanûn binpê kirin (mec) l/gh
1. cûtin * çiğnediğim lokmayı yutamıyorum loqa ku ez dicûm nikarim daqurtînim 2. pelaxtin, pelixandin, pelçiqandin, eciqandin, gerisandin (gava mirov tiştekî di bin piyê xwe de an jî di bin teker de bipelixîne) * az kalsın araba onu çiğneyecekti hema mabû ku erebe wê bipelêxe 3. pêlî kirin, binpê kirin, pêpes kirin * kanunları çiğnemek qanûn binpê kirin (mec) l/gh
çiğnemik xwarina ku di dev de dicûn û didin zarokan
xwarina ku di dev de dicûn û didin zarokan
çiğnemlik parî, puran, cûm n
parî, puran, cûm n
çiğnenmek 1. hatin cûtin 2. hatin pelaxtin, hatin eciqandin, hatin gerisandin l/tb
1. hatin cûtin 2. hatin pelaxtin, hatin eciqandin, hatin gerisandin l/tb
çiğnetmek 1. dan cûtin 2. dan pelaxtin, dan eciqandin, dan gerisandin l/lb
1. dan cûtin 2. dan pelaxtin, dan eciqandin, dan gerisandin l/lb
çiklet benîşt n
benîşt n
çikletçi benîştfiroş nd/nt
benîştfiroş nd/nt
çikolata çîkolate m
çîkolate m
çikolatacı 1. çîkolatevan 2. çfkolatefiroş 3. çîkolatehez nd/nt
1. çîkolatevan 2. çîkolatefiroş 3. çîkolatehez nd/nt
çikolatacılık 1. çîkolatevanî 2. çîkolatefîroşî m
1. çîkolatevanî 2. çîkolatefiroşî m
çil (I) sûsek (Tetrastes bonasia) zo (II) 1. zîwan (şanikê qehweyî ku bi piranî di rûyê mirov de hene) m 2. leke, lekeya li eynikê m 3. porik, rehik û rîçal n 4. deqdoqok, belek, belekot (ji bo ajelên ku di pûrta wan de deqdeqok hene) m 5. nû û îsokî
sûsek (Tetrastes bonasia) zo
1. zîwan (şanikê qehweyî ku bi piranî di rûyê mirov de hene)m 2. leke, lekeya li eynikêm 3. porik, rehik û rîçaln 4. deqdoqok, belek, belekot (ji bo ajelên ku di pûrta wan de deqdeqok hene)m 5. nû û îsokî
çil çil îsîsok
îsîsok
çil yavrusu gibi dağılmak wekî çûçikê qupikê her yek bi cihekî de revîn
wekî çûçikê qupikê her yek bi cihekî de revîn
çile (I) 1. çile (çil rojê ku derwêş di hicrikê de derbas dikin) 2. zehmetî, rencûr (mec) m (II) 1. gac, kelef, peng, tunge *iplik çilesi gaca ta 2. jî, jiya kevan m
1. çile (çil rojê ku derwêş di hicrikê de derbas dikin) 2. zehmetî, rencûr (mec)m
çile (ii) 1. gac, kelef, peng, tunge * iplik çilesi gaca ta 2. jî, jiya kevan m
çile çekmek zehmet kişandin, zehmet dîtin
zehmet kişandin, zehmet dîtin
çile çıkarmak (veya çile doldurmak) çileye xwe kişandin, çileyê xwe tije kirin
çile çıkarmak (veya doldurmak) çileyê xwe kişandin, çileyê xwe tije kirin (birini)
çilecilik çilekêşî m
çilekêşî m
çileden çıkarmak (yek) ji eyar derxistin, hêrsa (yekî) rakirin
(yek) ji eyar derxistin, hêrsa (yekî) rakirin
çileden çıkmak 1) ji serê xwe derketin 2) ji çilexaneyê derketin
1) ji serê xwe derketin 2) ji çilexaneyê derketin
çilek 1. tûfrengî, tûtê frengi, tûtê erdê, çîlek (Fragaria vesca) bot/m 2. tûfrengî, (ji bo mêweya vê riwekê) m
1. tûfrengî, tûtê frengî, tûtê erdê, çîlek (Fragaria vesca) bot/m 2. tûfrengî, (ji bo mêweya vê riwekê) m
çilekçi 1. cenanê tûfrengiyan 2. tûfrengîfiroş nd/nt
1. cenanê tûfrengiyan 2. tûfrengîfiroş nd/nt
çilekçilik 1. cenantiya tûfrengiyan 2. tûfrengîfiroşî m
1. cenantiya tûfrengiyan 2. tûfrengîfiroşî m
çilekeş çîlekêş, xemkêş, derdkêş, derdbihur nd/rd
çîlekêş, xemkêş, derdkêş, derdbihur nd/rd
çilekeşlik çîlekêşî, xemkêşî, derdkêşî, derdbihurî m
çîlekêşî, xemkêşî, derdkêşî, derdbihurî m
çileli 1. renckêş, derdnak 2. rencûr, dijwar, zehmet *çileli bir iş karekî dijwar rd
1. renckêş, derdnak 2. rencûr, dijwar, zehmet * çileli bir iş karekî dijwar rd
çilemek 1. peşkandin *yağmur çimledi baranê peşkand l/gh 2. şil bûn l/ngh, kam girtin l/gh 3. wîçandin (ji bo bilbilan) l/gh
1. peşkandin * yağmur çimledi baranê peşkand l/gh 2. şil bûn l/ngh, kam girtin l/gh 3. wîçandin (ji bo bilbilan) l/gh
çilentî xunav m
xunav m
çileye girmek ketin çilexaneyê
ketin çilexaneyê
çilingir çilingar, hesinsaz, kilîtçêker nd/nt
çilingar, hesinsaz, kilîtçêker nd/nt
çilingir sofrası sifreya araqê
sifreya araqê
çilingirlik çilingarî, hesinsazî, kilîtçêkerî m
çilingarî, hesinsazî, kilîtçêkerî m
çillenme zîwanokîbûn m
zîwanokîbûn m
çillenmek zîwanokî bûn l/ngh
zîwanokî bûn l/ngh
çilli 1. zîwanokî, bizîwan *çilli bir çocuk vardı yanında zarokekî serçav zîwanokî hebû li balê 2. deqdeqokî, belekotkî (ji bo ajelan) rd
1. zîwanokî, bizîwan * çilli bir çocuk vardı yanında zarokekî serçav zîwanokî hebû li balê 2. deqdeqokî, belekotkî (ji bo ajelan) rd
çillsiz bêzîwan rd
bêzîwan rd
çim çîm, şêl (Lolium) bot/n
çîm, şêl (Lolium) bot/n
çim çim çîççîç, çîçoçîço, piçpiç, piçopiço *çim çim yemek piçopiço xwarin h
çîççîç, çîçoçîço, piçpiç, piçopiço * çim çim yemek piçopiço xwarin h
çimbali çîmbalî (amûreke mûzîkê ya metalik a jendî) mzk/m
çîmbalî (amûreke mûzîkê ya metalîk a jendî) mzk/m
çimçek cureyeke biçûk a çûka beytikê
cureyeke biçûk a çûka beytikê
çimdik 1. quncirîk, qurince, quncêrk, neqûçk, nequçk, qurçî, nuqurç, qurmîçik, xirmiçûk 2. piç (mêjera ku dikare bi tiliya beranê û ya îşaretê bê hildan) 3. neqûçk (ji bo gotina ku dil pê tê şikandin, dil jê dimine) (mec) 4. cureyek borek m
1. quncirîk, qurince, quncêrk, neqûçk, nequçk, qurçî, nuqurç, qurmîçik, xirmiçûk 2. piç (mêjera ku dikare bi tiliya beranê û ya îşaretê bê hildan) 3. neqûçk (ji bo gotina ku dil pê tê şikandin, dil jê dimîne) (mec) 4. cureyek borekm
çimdik atmak (veya çimdik basmak) quncêrk avêtin (yekî), neqûçk avêtin (yekî)
çimdik atmak (veya basmak) quncêrk avêtin (yekî), neqûçk avêtin (yekî)
çimdikleme 1. quncartin, quncirhik kirin, neqûçandin, quricandin, qurmiçandin, qurçîkirin, quncirandin, nequçkdan, niquçandin, qurquçandin, qurince kirin 2. kurisandin m
1. quncartin, quncirhik kirin, neqûçandin, quricandin, qurmiçandin, qurçîkirin, quncirandin, nequçkdan, niquçandin, qurquçandin, qurince kirin 2. kurisandin m
çimdiklemek 1. quncartin, neqûçandin, quricandin, qurmiçandin, qurçî kirin, quncirandin, nequçk dan, niquçandin 2. kurisandin (ji tiştekî piç bi piç jê kirin) *bu ekmeği kim
1. quncartin, neqûçandin, quricandin, qurmiçandin, qurçî kirin, quncirandin, nequçk dan, niquçandin 2. kurisandin (ji tiştekî piç bi piç jê kirin) * bu ekmeği kim çimdiklemiş kê ev nan kurisandiye l/gh
çimdiklemiş kê ev nan kurisandiye l/gh
çimdiklenmek 1. hatin quncartin, hatin quncirandin, hatin quricandin, hatin neqûçandin, hatin qurmiçandin 2. hatin kurisandin l/tb
1. hatin quncartin, hatin quncirandin, hatin quricandin, hatin neqûçandin, hatin qurmiçandin 2. hatin kurisandin l/tb
çimen çîmen, çayir (çîmê ku ji ber xwe ve hêşîn bûye) m
çîmen, çayir (çîmê ku ji ber xwe ve hêşîn bûye) m
çimen adaçayı çuxlet, çeqlet bot/m
çuxlet, çeqlet bot/m
çimenli biçîmen, biçayir, çîmendar rd
biçîmen, biçayir, çîmendar rd
çimenlik çîmenzar, çîmgan, mêrg m
çîmenzar, çîmgan, mêrg m
çimensiz bêçîmen, bêçayir rd
bêçîmen, bêçayir rd
çimento çimento m
çîmento m
çimentolama çîmentokirin m
çîmentokirin m
çimentolamak çimento kirin l/gh
çîmento kirin l/gh
çimentolanmak hatin çîmentokirin l/tb
hatin çîmentokirin l/tb
çimleme 1. çîmkirin, çîmdanîn 2. çîmtovkirin m
1. çîmkirin, çîmdanîn 2. çîmtovkirin m
çimlemek çîm kirin, çîm danîn l/gh 2. çîm tov kirin l/bw
çîm kirin, çîm danîn l/gh 2. çîm tov kirin l/bw
çimlendirme çîmdarkirin, biçîmkirin m
çîmdarkirin, biçîmkirin m
çimlendirmek çîmdar kirin l/gh, bi çîm kirin
çîmdar kirin l/gh, bi çîm kirin l/bw
çimlenmek 1. çîm zil dan 2. çîmen hêşîn bûn 3. havil jê dîtin 4. piçopiço jê xwarin l/bw
1. çîm zîl dan 2. çîmen hêşîn bûn 3. havil jê dîtin 4. piçopiço jê xwarin l/bw
çimmek noqî avê bûn l/bw, ketin avê l/gh, xwe di avê re kirin l/bw
noqî avê bûn l/bw, ketin avê l/gh, xwe di avê re kirin l/bw
çin gülü bnr kamelya
bnr kamelya
çin leylâğı dartizbî bot/m
dartizbî bot/m
çince Çînî, Çînkî (ji bo zimanê gelê Çin) m
çînî, çînkî (ji bo zimanê gelê çîn) m
çinçilya çînçîla (Chinchilla laniger) zo/m
çînçîla (Chinchilla laniger) zo/m
çingen Cengene, Mitrib, Mirtiv, Gewende, Aşiq nd/nt
Cengene, Mitrib, Mirtiv, Gewende, Aşiq nd/nt
çingene 1. Cengene, Gewende, Romanı (ji bo civata koçer û gerok ku tê bawerkirin ji Hindistanê li dinyayê belav bûye) 2. çikot, çikûs, tima (mec) rd
1. Cengene, Gewende, Romanî (ji bo civata koçer û gerok ku tê bawerkirin ji Hindistanê li dinyayê belav bûye) 2. çikot, çikûs, tima (mec)rd
çingene borcu deynê belawela
deynê belawela
çingene çergesi eynî konê mitriban e
eynî konê mitriban e
çingene çergesinde musandıra ne arar qelî ji qijikê çênabe
qelî ji qijikê çênabe
çingene düğünü eynî şîna mitriban e (ji bo civîna bi şemate)
eynî şîna mitriban e (ji bo civîna bi şemate)
çingene kavgası şerê mitriban, mitribkî kirin
şerê mitriban, mitribkî kirin
çingene parası pereyê hûr
pereyê hûr
çingene pembesi bnr çingene pembesi
1. pembeyê sar nd 2. pembeyê sar (tiştê ji vî rengî) nd
1. pembeyê sar nd 2. pembeyê sar (tiştê ji vî rengî) nd
bnr çingene pembesi
çingenece 1. Cengenekî, Mitribkî (ji bo zimanê wan Cengeneyan) m 2. cengenekî, mitribkî (bi awayê mitriban) rd
1. Cengenekî, Mitribkî (ji bo zimanê wan Cengeneyan) m 2. cengenekî, mitribkî (bi awayê mitriban) rd
çingeneleşme cengenekîbûn, mitribkîbûn m
cengenekîbûn, mitribkîbûn m
çingeneleşmek bûn cengene, bûn mitrib (ji bo çikûstiyê) l/ngh
bûn cengene, bûn mitrib (ji bo çikûstiyê) l/ngh
çingenelik 1. Cengenetî, Mitribî, Mirtivî, Gewendetî 2. çikûsî, timatî, mitribkîtî m
1. Cengenetî, Mitribî, Mirtivî, Gewendetî 2. çikûsî, timatî, mitribkîtî m
çingograf çînkograf nd/nt
çînkograf nd/nt
çingografi çînkografî m
çînkografî m
çini 1. ferfûr, çînî, fayans m 2. çînî, yê çînî (yê ji çîniyan hatiye çêkirin) rd
1. ferfûr, çînî, fayansm 2. çînî, yê çînî (yê ji çîniyan hatiye çêkirin)rd
çini döşemek çînî raxistin, fayans kirin
çînî raxistin, fayans kirin
çini mürekkebi hibra çînî
hibra çînî
çinici 1. çînîvan, ferfûrvan 2. çînîfiroş, ferfurfiroş nd/nt
1. çînîvan, ferfûrvan 2. çînîfiroş, ferfûrfiroş nd/nt
çinicilik çînîvanî, ferfûrvanî, pîşekariya çînîçêkirinê m
çînîvanî, ferfûrvanî, pîşekariya çînîçêkirinê m
çinili biçînî, ferfûrî rd
biçînî, ferfûrî rd
çinisiz bêçînî, bêferfûr rd
bêçînî, bêferfûr rd
çinke 1. kevirê hişk 2. çîçik (parçeyê herî biçûk) 3. belekî m
1. kevirê hişk 2. çîçik (parçeyê herî biçûk) 3. belekî m
çinko (I) 1. tûtye, çinko, çingo, elementeke sirt a bi rengê şîne ve ku nimroya wê ya atomê 30, giraniya wê ya atomî 65,37 û kurtebêja wê Zn ye kim/m 2. çînko, çingo (ji bo tiştê ku ji vê elementê çêbûye) rd (II) çînko (ji bo leysitika tonbelayê) m
çinko (i) 1. tûtye, çînko, çingo, elementeke sirt a bi rengê şîne ve ku nimroya wê ya atomê 30, giraniya wê ya atomî 65,37 û kurtebêja wê Zn ye kîm/m 2. çînko, çingo (ji bo tiştê ku ji vê elementê çêbûye) rd
çinko (ii) çînko (ji bo leysitika tonbelayê) m
çinli Çînî nd/rd
çînî nd/rd
çintiyan deling (delinga jinan) m
deling (delinga jinan) m
çipil çavpelîşk, çavşeliqî, şilopin
çavpelîşk, çavşeliqî, şilopinrd
çipilleşme çavpelîşkîbûn, çavşeliqîbûn m
çavpelîşkîbûn, çavşeliqîbûn m
çipilleşmek çavpelîşkî bûn, çavşeliqî bûn l/ngh
çavpelîşkî bûn, çavşeliqî bûn l/ngh
çipilti bajirnî, bajirniya baranê m
bajirnî, bajirniya baranê m
çipo cureyek lengerê keşktiyê
cureyek lengerê keşktiyê
çir çîr, çîrik, kax, eşbabî (çîrên încas û mişmişan) m
çîr, çîrik, kax, eşbabî (çîrên încas û mişmişan) m
çiriş -şîrêz, çiriş, estirilk m
-stêrik
çiriş gibi (veya çiriş çanağı gibi) devê (yekî) bûye mîna şîrêzê
çiriş gibi (veya çiriş çanağı gibi) devê (yekî) bûye mîna şîrêzê
çiriş otu -gûlik (Asphdelus) bot/m
-gulik(şîrêz); asphodelus aestivus
-stêrik
çirişleme şîrêzkirin m
şîrêzkirin m
çirişlemek şîrêz kirin l/gh
şîrêz kirin l/gh
çirişlenmek hatin şîrêzkirin l/tb
hatin şîrêzkirin l/tb
çirişli bişîrêz, şîrêzkirî rd
bişîrêz, şîrêzkirî rd
çirkef 1. avdeşo (ava pîs û şêlî) m 2. mirdar, çepel, hetek (mec) rd
1. avdeşo (ava pîs û şêlî)m 2. mirdar, çepel, hetek (mec)rd
çirkefçe mirdarkî, çepelkî, hetekkî h
mirdarkî, çepelkî, hetekkî h
çirkefe (çamura) taş atmak (veya çirkefi üzerine sıçratmak (hetek) tev dan, bela wan di xwe dan, devê wan li xwe vekirin (ji bo kesê hetek û çepel tê gotin)
çirkefe taş atmak (veya çirkefi üzerine sıçratmak) (hetek) tev dan, bela wan di xwe dan, devê wan li xwe vekirin (ji bo kesê hetek û çepel tê gotin)
çirkefleşmek çepelî bûn, hetekî bûn l/ngh
çepelî bûn, hetekî bûn l/ngh
çirkeflik çepelî, hetekî, kirêtî m
çepelî, hetekî, kirêtî m
çirkin 1. sik, zist, kirêt, şoret, kereh, nexweşik (dijraberê xweşik, bedew) 2. pêneketî, şikestek *bu davranışlar namuslu bir kadın için çirkin şeylerdir ev celeb libat ji bo jineke binamûs, tiştên pêneketî ne (an jî şikestek in) rd
1. sik, zist, kirêt, şoret, kereh, nexweşik (dijraberê xweşik, bedew) 2. pêneketî, şikestek * bu davranışlar namuslu bir kadın için çirkin şeylerdir ev celeb libat ji bo jineke binamûs, tiştên pêneketî ne (an jî şikestek in)rd
çirkin kaçmak pê neketin, jê re şikestek bûn
pê neketin, jê re şikestek bûn
çirkince zistane, sikane, şoretane, kirêtkî, bi kirêtî rd/h
zistane, sikane, şoretane, kirêtkî, bi kirêtî rd/h
çirkinleşme kirêtbûn, sikbûn, zistbûn, şoretbûn, kerehbûn m
kirêtbûn, sikbûn, zistbûn, şoretbûn, kerehbûn m
çirkinleşmek kirêt bûn, sik bûn, zist bûn, şoret bûn, kereh bûn l/ngh
kirêt bûn, sik bûn, zist bûn, şoret bûn, kereh bûn l/ngh
çirkinleştirmek kirêt kirin, sik kirin, zist kirin, şoret kirin, kereh kirin l/gh
kirêt kirin, sik kirin, zist kirin, şoret kirin, kereh kirin l/gh
çirkinlik sikayî, sikî, zistî, şoretî, kerehî m
sikayî, sikî, zistî, şoretî, kerehî m
çirkinsemek kirêt dîtin, sik dîtin, şoret dîtin, zist dîtin l/gh
kirêt dîtin, sik dîtin, şoret dîtin, zist dîtinl/gh
çiroz 1. masiya bi navê "uskumru" a ku hêka xwe avhetiye û zeyîf bûye 2. qurûdî (kesê pir qels û lewaz) (mec) rd
1. masiya bi navê “uskumru” a ku hêka xwe avhetiye û zeyîf bûye 2. qurûdî (kesê pir qels û lewaz) (mec) rd
çirozlaşmak qirûdî bûn l/ngh
qirûdî bûn l/ngh
çirozluk qirûdîtî m
qirûdîtî m
çis gezo n
gezo n
çiş mîz m
mîzm
çiş etmek mîz kirin, lûlo kirin (di zimanê zarokan de)
mîz kirin, lûlo kirin (di zimanê zarokan de)
çise xunav m
xunav m
çiseleme xunivîn, pizrûk, hûrbarîn m
xunivîn, pizrûk, hûrbarîn m
çiselemek xunivîn l/ngh, hûrhûr barîn l/ngh, baraneke bi xunav hatin l/bw
xunivîn l/ngh, hûrhûr barîn l/ngh, baraneke bi xunav hatin l/bw
çisemek bnr çiselemek
bnr çiselemek
çisenti xunav m
xunav m
çişi gelmek mîza (yekî) hatin
mîza (yekî) hatin
çişik xirnik, xirnaq (çêlika kergoşkê, kîroşkê) m
xirnik, xirnaq (çêlika kergoşkê, kîroşkê) m
çiskin 1. şilopiloyî rd 2. barana hûr nd
1. şilopiloyî rd 2. barana hûr nd
çit (I) çeper n, sênc m, çît n *bostan çitinin üstünden atladım ez di ser sênca bostan re qevizîm (II) çît, çîtik (ji bo çarikên ku keç û jin didin serê xwe) m çita çîta zo/m
çit (i) çeper n, sênc m, çît n * bostan çitinin üstünden atladım ez di ser sênca bostan re qevizîm
çît, çîtik (ji bo çarikên ku keç û jin didin serê xwe) m
çit sarmaşığı lavlavk, pêçeka spî (Convolvulus sepium) bot/m
lavlavk, pêçeka spî (Convolvulus sepium) bot/m
çit sarmaşığıgiller famîleya lavlavkan bot/nd
famîleya lavlavkan bot/nd
çita çîta zo/m
çitar çitare (çeşîdek qumaş e ku ji hevrişim û pembû çêdibe) m
çitare (çeşîdek qumaş e ku ji hevrîşim û pembû çêdibe) m
çiten 1. cax (ji bo kişandina ka û qeselê) n 2. hevşiya karikan nd
1. cax (ji bo kişandina ka û qeselê) n 2. hevşiya karikan nd
çiti refandin, rişkoyî
refandin, rişkoyî
çiti yapmak 1) rişkoyî kirin 2) mist dan, firikandin
1) rişkoyî kirin 2) mist dan, firikandin
çitileme mistdan, firikandin m
mistdan, firikandin m
çitilemek mist dan, firikandin *elbiseleri iyice çitile cilan baş bifirikîne, cilan baş mist bide l/gh
mist dan, firikandin * elbiseleri iyice çitile cilan baş bifirikîne, cilan baş mist bide l/gh
çitili mistdayî, firikandî rd
mistdayî, firikandî rd
çitilmek 1. hatin biyekkirin 2. hatinrefandin 3. hatin rişkoyîkirin 4. hatin mistdan, hatin firikandin l/tb
1. hatin biyekkirin 2. hatinrefandin 3. hatin rişkoyîkirin 4. hatin mistdan, hatin firikandin l/tb
çitişmek ketin hev l/ngh, derbasî hev bûn l/bw, hev girtin l/gh
ketin hev l/ngh, derbasî hev bûn l/bw, hev girtin l/gh
çitleme 1. çerezkirin 2. sênckirin, çeperkirin m
1. çerezkirin 2. sênckirin, çeperkirin m
çitlemek 1. (dendik) çerez kirin 2. sênc kirin, çeper kirin, çît kirin l/gh
1. (dendik) çerez kirin 2. sênc kirin, çeper kirin, çît kirin l/gh
çitlenbik 1. şengêl, kezwan, darşengêl, dara şengêlê (Celtis) bot/m 2. şengêl, kezwan (mêweya dara şengêlê) m
qiznav(şengil); pistacia terenbinthus
1. şengêl, kezwan, darşengêl, dara şengêlê (Celtis) bot/m 2. şengêl, kezwan (mêweya dara şengêlê)m
çitlenbik gibi reşê cancankî
reşê cancankî
çitlenmek hatin mistdan, hatin firikandin l/tb
hatin mistdan, hatin firikandin l/tb
çitme 1. biyekkirin, yekkirin 2. refandin 3. rişkoyîkirin 4. mistdan, firikandin m
1. biyekkirin, yekkirin 2. refandin 3. rişkoyîkirin 4. mistdan, firikandin m
çitmek 1. bi yek kirin, anîn cem hev l/bw 2. refandin *kumaşın deliğini
1. bi yek kirin, anîn cem hev l/bw 2. refandin * kumaşın deliğini çitmişler qula di qumaş de refandine l/gh 3. rişkoyî kirin (devê şev bi ben bi awayekî çeporast tê girêdan û pişt re pê por tê şekirin, ji bo jê derxistina rişkan) l/gh 4. mist dan, firikandin l/gh
çitmik 1. çiqilk, çiqilkê goşiyê tirî n 2. piç *bir çitmik biber piçek îsot m
1. çiqilk, çiqilkê goşiyhe tirî n 2. piç * bir çitmik biber piçek îsot m
çitmişler qula di qumaş de refandine l/gh 3. rişkoyî kirin (devê şev bi ben bi awayekî çeporast tê girêdan û pişt re pê por tê şekirin, ji bo jê derxistina rişkan) l/gh 4. mist dan, firikandin l/gh
çivi mix, bizmar, bismar n
mix, bizmar, bismarn
çivi çıkar, ama yarası kalır ku nan bişikê nacebire
ku nan bişikê nacebire
çivi çivi söker zor gizêrê radike
çivi çiviyi söker zor gizêrê radike
çivi gibi 1) şidandî, sicihî, kîp (ji bo kesê şipil û zexm) 2) ava qerisî, ava cemidî (el, ayak ve parmak)
1) şidandî, sicihî, kîp (ji bo kesê şipil û zexm) 2) ava qerisî, ava cemidî (el, ayak ve parmak)
çivi gibi olmak dest û piyên (yekî) qefilîn, dest û piyên (yekî) bûn wekî şepe (an jî cemed)
dest û piyên (yekî) qefilîn, dest û piyên (yekî) bûn wekî şepe (an jî cemed)
çivi kesmek bûn wekî şepe (an jî cemed)
bûn wekî şepe (an jî cemed)
çivi kestirmek kirin wekî şepe (an jî cemed)
kirin wekî şepe (an jî cemed)
çivi sokmak (veya çivi sürmek) bûn sebebe (tiştekî) *birî işime çivi sürer diye korkuyorum ez ditirsim ku yek bibe sebebê karê min
çivi sokmak (veya sürmek) bûn sebebê (tiştekî) * biri işime çivi sürer diye korkuyorum ez ditirsim ku yek bibe sebebê karê min
çivi yazısı nivîsa mixî, nivîsa bizmarî (ku ji hêla Med, Faris û Asûriyan ve hatiye bikaranîn) nd
nivîsa mixî, nivîsa bizmarî (ku ji hêla Med, Faris û Asûriyan ve hatiye bikaranîn) nd
çivi yukarı serserkî (du gulaşê de serserkî berî erdê dana raqîbê xwe) sp
serserkî (du gulaşê de serserkî berî erdê dana raqîbê xwe) sp
çivici 1. mixfiroş, bizmarfiroş 2. mixker, bizmarker nd/nt
1. mixfiroş, bizmarfiroş 2. mixker, bizmarker nd/nt
çivicilik 1. mixfiroşî, bizmarfiroşî 2. mixkerî, bizmarkerî m
1. mixfiroşî, bizmarfiroşî 2. mixkerî, bizmarkerî m
çividî çivîdî (ê ji rengê çivîdê) rd
çivîdî (ê ji rengê çivîdê) rd
çivileme 1. mixkirin, bizmarkirin 2. xwenoqkirin, serserkî (gava ku yek xwe çik berî avê bide) m
1. mixkirin, bizmarkirin 2. xwenoqkirin, serserkî (gava ku yek xwe çik berî avê bide) m
çivilemek 1. mix kirin, bizmar kirin 2. lê dan, mirin (mec) 3. (yek) bêtevger hiştin (mec) 4. kutan *gözlerini ağabeyinin geleceği yola çiviledi çavê xwe kuta riya ku dê kekê wê bihata l/gh
1. mix kirin, bizmar kirin 2. lê dan, mirin (mec) 3. (yek) bêtevger hiştin (mec) 4. kutan * gözlerini ağabeyinin geleceği yola çiviledi çavê xwe kuta riya ku dê kekê wê bihata l/gh
çivilenmek 1. hatin mixkirin, hatin bizmarkirin l/tb 2. ziq bûn, zûr bûn *gözleri kapıya çivilenmişti çavê wê ziq bûbûn li derî dinêhertin l/ngh
1. hatin mixkirin, hatin bizmarkirin l/tb 2. ziqbûn, zûrbûn m
1. hatin mixkirin, hatin bizmarkirin l/tb 2. ziq bûn, zûr bûn * gözleri kapıya çivilenmişti çavê wê ziq bûbûn li derî dinêhertin l/ngh
1. hatin mixkirin, hatin bizmarkirin l/tb 2. ziqbûn, zûrbûn m
çiviletmek dan mixkirin, dan bizmarkirin l/lb
dan mixkirin, dan bizmarkirin l/lb
çivili 1. bimix, mixdar, bibizmar 2. mixkirî, bizmarkirî rd
1. bimix, mixdar, bibizmar 2. mixkirî, bizmarkirî rd
çivisiz 1. bêmix, bêbizmar 2. mixnekirî, bizmarnekirî rd
1. bêmix, bêbizmar 2. mixnekirî, bizmarnekirî rd
çivit çivîd, çiwît, xumşîn m
çivîd, çiwît, xumşîn m
çivit otu nîl, wesme (Indigofera) bot/m
nîl, wesme (Indigofera) bot/m
çivit rengi 1. xumşîn, rengê şînê tarî n 2. çivîdî (ê ji vî rengî) rd
1. xumşîn, rengê şînê tarî n 2. çivîdî (ê ji vî rengî) rd
çivitleme çivîdkirin m
çivîdkirin m
çivitlemek çivîd kirin l/gh
çivîd kirin l/gh
çivitlenmek hatin çivîdkirin l/tb
hatin çivîdkirin l/tb
çivitli biçivîd, çivîdkirî rd
biçivîd, çivîdkirî rd
çivitsiz bêçivîd, çivîdnekirî rd
bêçivîd, çivîdnekirî rd
çiy avî, xwisî, aving, jale, şebnem m
avî, xwisî, aving, jale, şebnem m
çiylemek hûrhûr baran barîn l/bw, xunav barîn l/ngh
hûrhûr baran barîn l/bw, xunav barîn l/ngh
çizdirmek 1. dan xêzkirin, dan çixêzkirin l/lb 2. xêzandin l/gh
1. dan xêzkirin, dan çixêzkirin l/lb 2. xêzandin l/gh
çizelge xanxank, cedwel m
xanxank, cedwel m
çizer xêzkar nd/nt
xêzkar nd/nt
çizge grafik m
grafîk m
çizgi 1. xêz, xêzik, çixêz, xazik, çixêzik, xet, şifi *kâğıda çizgi çizmek xêz kişandin ser kaxiz *çizgi çizmek xêz kirin m 2. nexş, dar û derb (ji bo xetên rû û bedene) *yüzünün çizgilerî nexşên rûyên wê n 3. xêz, xêzik, çixêz, xet, şift mat/m 4. hîm n, xîm n, bingeh m *ben hayatımı yeni çizgiler üzerine kuracağım ez dê jina xwe li ser hîmên nû ava bikim (mec) 5. tixûb, sînor (mec) n 6. xêzek rz/m
1. xêz, xêzik, çixêz, xazik, çixêzik, xet, şift * kâğıda çizgi çizmek xêz kişandin ser kaxiz * çizgi çizmek xêz kirinm 2. nexş, dar û derb (ji bo xetên rû û bedenê) * yüzünün çizgileri nexşên rûyên wên 3. xêz, xêzik, çixêz, xet, şift mat/m 4. hîm n, xîm n, bingehm * ben hayatımı yeni çizgiler üzerine kuracağım ez dê jina xwe li ser hîmên nû ava bikim (mec) 5. tixûb, sînor (mec)n 6. xêzek rz/m
çizgi film xêzefîlm, fîlmê karton sn/n
xêzefîlm, fîlmê karton sn/n
çizgi resim hêlkarî
hêlkarî
çizgi roman wêneçîrok
wêneçîrok
çizgileme xêzkişandin, xetkişandin, xêzkirin, çixêzkirin m
xêzkişandin, xetkişandin, xêzkirin, çixêzkirin m
çizgilemek xêz kişandin, xet kişandin, xêzkirin, çixêz kirin l/gh
xêz kişandin, xet kişandin, xêz kirin, çixêz kirin l/gh
çizgilenmek bi xêzik bûn, bi çixêz bûn l/bw
bi xêzik bûn, bi çixêz bûn l/bw
çizgileşmek bûn nolî xêz, bûn mîna xêzik, bûn wekî çixêzik l/bw
bûn nolî xêz, bûn mîna xêzik, bûn wekî çixêzik l/bw
çizgili bixêz, biçixêz, bixêzik, biçixêzik, bixet, bişift, bişav, xêzîn, xêzxêzkî *çizgili defter deftera xêzîn rd
bixêz, biçixêz, bixêzik, biçixêzik, bixet, bişift, bişav, xêzîn, xêzxêzkî * çizgili defter deftera xêzîn rd
çizgilik texteyê cedwelê nd
texteyê cedwelê nd
çizgisel xezikî, çixêzî rd
xezikî, çixêzî rd
çizi 1. xêz, xêzik, çixêz, çixêzik, xet, şift 2. xet, xetik (xeta ku gîsin di erdê de çêdike) 3. helwest, libat (mcc) m
1. xêz, xêzik, çixêz, çixêzik, xet, şift 2. xet, xetik (xeta ku gîsin di erdê de çêdike) 3. helwest, libat (mec) m
çizici xêzker, çixêzker rd
xêzker, çixêzker rd
çizik 1. xêzik, çixêzik, zax (yê xêzkirî) rd 2. kelepotk *gözümle gördüm, vücudunda çizikler vardı min bi çavên serê xwe dit, di canê wê de kelepotk hebûn m
1. xêzik, çixêzik, zax (yê xêzkirî) rd 2. kelepotk * gözümle gördüm, vücudunda çizikler vardı min bi çavên serê xwe dît, di canê wê de kelepotk hebûn m
çizikli bixêzik, biçixêzik rd
bixêzik, biçixêzik rd
çiziktirme 1. çixêzikkirin, xêzikkirin 2. nivîsandina serobero (mec) m
1. çixêzikkirin, xêzikkirin 2. nivisandina serobero (mec) m
çiziktirmek 1. çixêzik kirin, xêzik kirin 2. serobero nivisandin (mec) l/gh
1. çixêzik kirin, xêzik kirin 2. serobero nivisandin (mec) l/gh
çizili xêzikkirî, xêzkirî, çixêzkirî, xêzikkirî, xetkirî rd
xêzikkirî, xêzkirî, çixêzkirî, xêzikkirî, xetkirî rd
çizilme xêzbûn, çixêzbûn m
xêzbûn, çixêzbûn m
çizilmek 1. xêz bûn l/ngh, çixêz bûn l/ngh 2. kelipîn l/ngh, kelepotk tê de çêbûn l/bw 3. hatin xêzkirin, hatin çixêzkirin, hatin xêzikkirin 4. hatin kelipandin *duvar hep çizilmişti dîwar tev hatibû kelipandin l/tb
1. xêz bûn l/ngh, çixêz bûn l/ngh 2. kelipîn l/ngh, kelepotk tê de çêbûn l/bw 3. hatin xêzkirin, hatin çixêzkirin, hatin xêzikkirin 4. hatin kelipandin * duvar hep çizilmişti dîwar tev hatibû kelipandin l/tb
çizim hêlkêşan, xêzkişan, xetkêşan mat/m
hêlkêşan, xêzkişan, xetkêşan mat/m
çizimci hêlkêş, xêzkêş, xetkêş nd/nt
hêlkêş, xêzkêş, xetkêş nd/nt
çizinti 1. xêzik (ji bo çelitînê) 2. xêzikkirî (ji bo nivîsara ku cihekî wê xêzikirî ye) rd
1. xêzik (ji bo çelitînê) 2. xêzikkirî (ji bo nivîsara ku cihekî wê xêzikirî ye) rd
çizme (I) gîzme, cezme (sola saqdirêj) m (II) 1. xêzkirin, xêzandin, çixêzkirin 2. nîgartin 3. kelipandin m
gîzme, cezme (sola saqdirêj)m
çizme (ii) 1. xêzkirin, xêzandin, çixêzkirin 2. nîgartin 3. kelipandin m
çizmeci 1. gîzmekar, cîzmesaz (kesê ku gîzmeyan çêdike) 2. gîzmefiroş nd/nt
1. gîzmekar, cîzmesaz (kesê ku gîzmeyan çêdike) 2. gîzmefiroş nd/nt
çizmecilik 1. gîzmekarî 2. gîzmefiroşî m
1. gîzmekarî 2. gîzmefiroşî m
çizmeden yukarı çıkmak tu nizanî mala dawetê ku der e, tu radikî kevçiyê xwe
tu nizanî mala dawetê ku der e, tu radikî kevçiyê xwe
çizmek 1. xêz kirin, çixêz kirin, xêzandin, zax kirin, venîn *çizgi çizmek xêz venîn l/gh 2. nîgar kirin, nîgartin, resm kirin, resm çêkirin *bir yazar olarak, değil bir insan olarak sizi çizmek istiyorum ez dixwazim ne wek nivîskar, lê wekî mirovekî nîgarê we çêkim l/gh 3. nîgar kirin, nîgartin (ji bo desenê tiştekî çêkirin) l/gh 4. kelipandin l/gh, xêz kirin l/gh, kelepotk tê de çêkirin l/bw (bi xêzkirinê bîrin çêkirin) 5. xêz lê kişandin l/bw, xêz kişandin serê l/bw, xêz kirin l/gh, çixêz kirin l/gh *bu yazıyı çiziniz xêz bikişîne ser vê nivîsarê
1. xêz kirin, çixêz kirin, xêzandin, zax kirin, venîn * çizgi çizmek xêz venîn l/gh 2. nîgar kirin, nîgartin, resm kirin, resm çêkirin * bir yazar olarak, değil bir insan olarak sizi çizmek istiyorum ez dixwazim ne wek nivîskar, lê wekî mirovekî nîgarê we çêkim l/gh 3. nîgar kirin, nîgartin (ji bo desenê tiştekî çêkirin) l/gh 4. kelipandin l/gh, xêz kirin l/gh, kelepotk tê de çêkirin l/bw (bi xêzkirinê bîrin çêkirin) 5. xêz lê kişandin l/bw, xêz kişandin serê l/bw, xêz kirin l/gh, çixêz kirin l/gh * bu yazıyı çiziniz xêz bikişîne ser vê nivîsarê
çizmeleri çekmek milê xwe hildan, daw û delinga xwe hildan, dest avêtin (tiştekî), (tiştek) hildan milê xwe (ji bo destpêkirina karekî)
milê xwe hildan, daw û delinga xwe hildan, dest avêtin (tiştekî), (tiştek) hildan milê xwe (ji bo destpêkirina karekî)
çizmeli bigîzme rd
bigîzme rd
çizmeyi aşmak piyê xwe ji bera bavê xwe zêde avêtin, ji hed derketin, pê de çûn, ji adet derketin
piyê xwe ji bera bavê xwe zêde avêtin, ji hed derketin, pê de çûn, ji adet derketin
çi ne?
1. ne (hangi şey anlamında) * tu çi biçînî tu dê wî biçinî ne ekersen onu biçersin 2. b ne (soru biçiminde şaşma bildiren ünlem) *çi, pelişî he! ne, yıkıldı ha! * çi, hate? ne, geldi mi? 3. ne (şart birleşik zamanıyla her şey) * çi bibîne dixwaze ne görse ister 4. ne (çoğul olarak, birçok şeyler) * çi tiştan dibêje? neler söylüyor? * me îro çi dîtin bu gün neler gördük 5.rd ne (hangi anlamında) * dê çi roj bên? ne gün gelecekler? 6.rd/h ne (soru yoluyla itiraz anlatır) * tu çi têkilî pê dikî? sen ne karışıyorsun? 7.rd ne (nasıl) * ev çi qiyafet e? bu ne kiyafet? 8.ne (şaşma veya çokluk bildirir) * çi germ e, çi germ e heyra! ne sıcak, ne sıcak! * çi mirovekî seyr e! ne ilginç adam! 9. ne (sana ne, bana ne gibi soru cümlelerinde ‘ne ilgisi var’ anlamını verir) * ez zehmetê dikişînim çi ji te re ye? zahmeti ben çekiyorum, sana ne? 10. g gerek (kelimeleri, kelime öbeklerini, görevdeş öğeleri birleştirme, eşitlik, istenileni seçme gibi anlamlar katarak bağlar) * çi ji aliyê dê çi ji aliyê bavê ve... gerek anne gerek baba tarafından ...
çi (...) ecêb ama ne (şaşılacak nitelikte olan) * çi qiyafetekî ecêb ama ne kılık
çi (...) xweş ne hoş, ama ne * çi fîlmekî xweş! ama ne film!
çi (i) b cık
çi ... çi ... 1) ... olsun... olsun * çi jin çi mêr kadın olsun erkek olsun 2) ister ... ister * çi ev çi ew firq nake ister bu ister o fark etmez
çi anîn (an jî hat) û
çi bê serê mirov ji bêaqiliya mirov e akılsız başın cezasını ayak çeker (veya akılsız iti veya köpeği yol kocatır)
çi bê serê quling ji qîrîna quling e akılsız başın cezasını ayak çeker
çi bela bê serê mirov ji ber ziman e bülbülün çektiği dili belâsı, insanın belası dili yüzündendir
çi bibêje baş e ne dese beğenirsin * keçik ji me re çi bibêje baş e? kız bize ne dese beğenirsin?
çi biçînî wî diçinî ne ekersen onu biçersin
çi bikî bike ne yaparsan yapıp
çi bikî kewarê ewê bê xwarê ne ekersen onu biçersin
çi bûn bi (yekî) bûn (birine) olan olmak
çi bûn pê bûn (birine) olan olmak
çi bûye bi te? ne oluyor?, ne olmuş sana?
çi çax dibe bila bibe eninde sonunda olsun da
çi çi dibe ew bi dilê xwe ye her neyse
çi dibe 1) Allah rızası için, ne olursun * çi dibe, êdî hiş be Allah rızası için artık sus 2) ne olur * çi dibe min jî bibin ne olursunuz beni de götürünüz 3) ne o?
çi dibe bila bibe ne olursa olsun
çi dibe çi nabe ne olur ne olmaz
çi dibe ew zane her ne ise (kısa keselim, uzatmayalım)
çi dibe meke (an jî neke) etme eyleme
çi dibû ne olur (veya ne olursa, ne olursunuz), ne olurdu
çi dike ne gezer * tiştê wisa li vir çi dikin burada böyle şeyler ne gezer
çi dikî bike ne yapıp yapıp * ez çi dikî bike wê bişînim memleket ne papıp yapıp onu memlekete gönderin
çi diqewime? ne o?
çi dixwe bila bixwe zift yesin (veya ziftin peki yesin)
çi eleqeya (wî) pê ye! ne münasebet!
çi feyde ku ne yaparsın ki (veya ne yapmalı ki)
çi feyde ye êdî ne fayda
çi gotin ne demek (hiç öyle şey olur mu?) * ma em wisa te verê dikin, paşê xelk ji me re çi bibêje? seni öyle gönderir miyiz, sonra halk bize ne der?
çi gotinên xweş kirin 1) ne güzel konuştu, ne güzel sözler sarfetti 2) cevahir yumurtlamak, cevher yumurtlamak (şakayla)
çi hat û çi nehat gelsin (veya gelsin... gitsin) * camêran nizanibûn ji me çi bikin, vexurikan bibêjin, mezeyan bibêjin, de çi hat û çi nehat adamlar bize nasıl davranacağını şaşırdılar, gelsin içkiler gitsin mezeler
çi hate ber dev ağzına geldiği gibi
çi hatin ber dev gotin 1) ağzına geleni söylemek (çok ve düşüncesizce konuşmak) (birine) verip veriştirmek
çi hatin ber devê (yekî) gotin 1) ağzına geleni söylemek 2) aklına geleni söylemek
çi hebekî ye çok güzel kadın, dünya güzeli
çi hebûn gotin bülbül gibi konuşmak, ötmek (herşeyi anlatmak)
çi hewce (pê) ye ne hacet
çi heye çi tune 1) ne var ne yok (ne haberler var) 2) ne var ne yok (olanların bütünü) * çi heye çi tune tevan bar bikin ne var ne yok hepsini yükleyin
çi heye çi tune, hûnê ji xwe re ecêbmayî bimînin neler de neler, maydanozlu köfteler
çi heye ku ne var ki.
çi heyf 1) maalesef 2)b heyhat
çi heyf ku neyaz ki, özülerek söylüyorum
çi hîkmet e ne hikmetse (hikmettir)
çi hîkmeta rebê alemê ye ne hikmetse (hikmettir)
çi îşê (...) ye! neci oluyur! * çi îşê we ye, hûn li karê ber xwe binêrin! siz neci oluyorsunuz, siz kendi işinize bakın!
çi îşê (te) pê neketiye? başka işin yok mu?
çi îşê (yekî) pê ye başka işi yok mu?
çi îşê te pê ketiye ne ne lâzım
çi jê hatî ye 1) ne de çalışkan 2) ne de yiğit (alay yoluyla)
çi jê hatin kirin elinden geleni yapmak * ji bo ku keça xwe baş bike, çi jê hat, kir kızını iyileştirmek için elinden geleni yaptı
çi ji (we) dixwaze? ne alıp veremiyor?
çi ji (yekî) bê veşartin ji xwedê nayê veşartin sizden ne saklarsam da Allahtan saklanılmaz
çi ji çiya mezintir e? iftira, iftiranın da beteri var
çi ji destê (yekî) hatin, kirin elinden geleni yapmak * ji bo ku keça xwe baş bike, çi ji destê wê hat, kir kızını iyileştirmek için elinden geleni yaptı
çi ji destê (yekî) hatin, texsîr nekirin elinden geleni ardına (arkasına) komamak
çi ji destê me tê! elden ne gelir
çi ji diya xwe mêtibe ji difnê (yekî) anîn anasından emdiği sütüt burnundan getirmek
çi ji diya xwe mêtibe ji pozê (yekî) anîn anasından emdiği sütü burnundan getirmek
çi ji min re neme lazım (veya neme gerek) * hêrs û şidet çi ji min re ye hırs, hiddet neme gerek
çi ji te re ye? sana ne, tasası sana mı düştü?
çi jin bû, jin mebêjê şûrê hz alî bibêje yiğit bir kadın idi
çi ka hele * çi ka bide min hele bana ver
çi karê (yekî) heye işi ne?
çi karê te pê ketiye üstüne vazife olmamak (veya değil)
çi kiro bi xwe kiro, xera kiro bi xwe re kiro ne ettiyse kendine etti (hem iyilik hem kötülük anlamında)
çi li ber destê (yekî) hebe elinde avucunda nesi varsa
çi li me qewimîn ne oldu bize.
çi li ser diçe bila here her ne pahasına olursa olsun
çi merivî (an jî mirov î) ne âlemsin * tu çi merivî kuro! sen ne âlem çocuksun!
çi min jê ye bana dokunmayan (veya beni sokmayan) yılan bin yil yaşasın
çi mixab e maalesef
çi neanîn (an jî nehat) gelsin (veya gelsin... gitsin) * camêran nizanibûn ji me çi bikin, vexurikan bibêjin, mezeyan bibêjin, de çi anîn û çi neanîn adamlar bize nasıl davranacağını şaşırdılar, gelsin içkiler gitsin mezeler
çi neanîn! (an jî nehat) gelsin (veya gelsin... gitsin), ne gelmedi ki!
çi pê bûn -e ne olmak
çi pê dibe bila pê bibe ne hali varsa görsün
çi pê qedîn gönlünden ne kopmak, ne verebilmek * hema çi bi te qediya wî bide gönlünden ne koptuysa onu ver
çi pê ye! neci oluyur! * te çi pê ye, tu li karê ber xwe binêre! sen neci oluyorsun, sen kendi işine bak!
çi pîr e esil şîr e asıl olan annedir, eğitici olan annedir
çi qas rd/h 1. kaç, ne kadar 2.kadar, denli * hûn çi qas bilî bibin jî tewş e ne denli uğraşsanız boştur
1) ne kadar (nicelik anlamıyla soru bildirir) * tu dê çi qas bimînî? ne kadar kalacaksın? * ev cil çi qas e? bu elbise ne kadar? 2) ne kadar (çok, oldukça) * av çi qas germ e! su ne kadar sıcak! 3) ne kadar (ne ölçüde) * hûn çi qas bixebitin jî hûn nagihîjin wê ne kadar çalışsanız da ona yetişemezsiniz
çi qas bike g/h ancak (olsa olsa, en çok, daha çok, güçlükle)
çi qas çê ye esil dê ye asıl olan annedir, eğitici olan annedir
çi qas çi qas in? kaça kaç? (oyunda tarafların aldığı sayı veya dereceyi sormak için)
çi qas dibe (an jî çi qas e) ew zane her ne ise (ne kadar ise, tutarı ne ise)
çi qas dûr e bi nûr e gözden ırak olan gönülden de ırak olur (Türkçedeki deyimin tersi olarak düşünmek lazım)
çi qas hebe en aşağı, ferah ferah * çi qas çi qas hebe sî salî ye ferah ferah otüz yaşında
olsun olsun
çi qas kevirek hebû me pişta xwe dayê, ser me de hat xwarê neye el attıysak elimizde kaldı
çi qas kirin (an jî girê dan) tutmak, etmek (para toplamı ...-e varmak) * tiştên ku te kirîbû çi qas girê dabû? aldığın şeyler ne kadar tutmuş?
çi qas pak e esil mak e asıl olan annedir, eğitici olan annedir
çi qasê c/n kaçı * çi qasê wê yên te ne? bunların kaçı sana ait?
çi qasî pirtir e ew qasî çêtir e çokluk her zaman iyidir
çi qeder ne kadar
çi qewî? 1) hayırdır? 2) neden ne oldu ki?
çi qewimî ne çıkar (ne zararı var) * di roja teng de me çar pênç qiruş ji yekî stend çi qewimî? dar günde birinden üç beş kuruş almışım ne çıkar?
çi qîmeta (...) heye 1) ne kiymeti var ki 2) ne olacak!
çi qisûra wê hey (bir yerin) suyu mu çıktı?
çi re ne demeye (niçin)
çi serê xwe li serê diêşînî akıl var, yakın var (veya akıl var, izan var)
çi seyr e ilâhi, ne tuhaf
çi tê milê te bike elinden geleni ardına koma
çi tê serê quling ji qîrîna quling e bülbülün çektiği dili belâsı
çi tê serê wî bila bê serê wî ne hali varsa görsün
çi teba ye ne menem şey
çi tişt e ne menem şey
çi xweş b ne güzel, ne iyi, kekâ, kekâh
çi xweş û çi hal ne âlâ ne âlâ
çi ye neci * ew çi ye ? o neci ?
çi zerara (wî) heye? ne çıkar * di roja teng de me çar pênç qiruş ji yekî stend çi zerara wî heye? dar günde birinden üç beş kuruş almışım ne çıkar?
çib 1. çabuk 2. hızlı, hızlı bir şekilde
çib çib çabuk çabuk, hızlı hızlı
çibik rd canlı, hareketli
çibikî m canlılık, hareketlilik
çiç (i) b tuh, tuh tuh
çiç (ii) n 1. mamiş (çocuk dilinde meme) 2. meme ucu (çocuk dilinde)
çiçe b keçi kovma ünlemi
çiçelan argo/m am (kadin cinsel organı)
çiçik insan memesi.
n 1. emcek, emcik, cicik, meme 2. meme ucu 3. meme (vücudun herhangi bir yerinde oluşmuş küçük çıkıntı) * çiçikê bawesîrê basur memesi 4. baloncuk
çiçik dan balon vermek, baloncuk vermek
çiçik dan (yekî) -e meme vermek
çiçika bawesîrê ant basur memesi
çiçika lêvê üst dudak çurunun altındaki çıkıntı
çiçikdar rd memeli
çiçikê çav ant göz yaşı etçiği (veya memesi)
çiçikok ant/n memecik
çiçikokî rd mememsi
çiço n mamiş, emcik (çocuk dilinde meme)
çif kirin l/gh sağmak
çifkirin m sağma
çiflîs nd/rd yalancı
çiflîsî m yalancılık
çift çift.
çift (i) rd uğursuz
çift (ii) rd çift (nesneler için; birbirini tamamlayan iki tekten oluşan)
çift agir sp çift atış
çift avêtin l/gh çiftelemek
çift kêl nd çift dikiş
çiftavêtin m çifteleme
çiftcamî rd çift camlı
çifte (i) m çifte (at, katır ve eşeğin arka ayaklarıya vuruşu, tekme)
çifte (ii) rd 1. çifte (ikisi bir arada bulunan veya ikili) 2. m çifte (iki namlulu av tüfeği)
çifte avêtin l/gh çifte atmak, tekmelemek
çifte berdan l/gh çifte atmak (çifteyle sıkmak)
çiftexas n 1. patiska 2. rd patiska (patiskadan yapılmış şey)
çiftî m uğursuzluk
çig g çünkü
çigsûr bot/m çağır otu
çigûn m kazan (buhar makinelerinde, kalorifer tesisatlarında suyun kaynatıldığı kap) * çigûna dûkelê buhar qazanı
çih n koşe
çihîz m fişek, mermi
çijimeretî m bana necilik
çijvijandin m sağa sola koşuşturma
l/gh sağa sola koşuşturmak
çijvijîn m sağa sola koşuşma
l/ngh sağa sola koşuşmak * wekî kar û berxan li hev diçijvijîn kuzu ve oğlaklar gibi sağa sola koşuşuyorlardı
çik 1.dik. 2.köşe.
rd 1. dik (eğik olmayan) * çik sekiniye dik durmuş * kap çik hat aşık dik geldi 2. dimdik 3. dik (eğimi dike yakın) * hevrazê çik dik yokuş 4. mat d(birbirine dikey olan doğrulardan oluşmuş) 5. mec baston gibi, baston yutmuş gibi (dimdik duran veya yürüyen)
n dığdık, dızdık (akrabalığın uzak olduğunu anlatır)
m 1. av avlama (gizli bir şekilde) 2. rasgele (misket gibi oyunlarda)
çik (iii) m kesilme (su için)
çik (iv) m yetenek, kabiliyet
çik (vi) n kenar, kıyı * çikê behrê deniz kıyısı
çik bûn (i) l/ngh dikelmek, dikilmek
çik bûn (ii) l/ngh su kesilmek
çik çû hangisine rast gelirse
çik kirin l/gh dikleştirmek
çik sekinî mum gibi (uslu, kıpırtısız)
çik sekinîn 1) dik durmak, dimdik durmak 2) dikilip durmak (veya kalmak)
çik û pik (an jî vik) kazık gibi (dimdik ve sert)
çika g 1. hele * çika bila ew roj bê hele o gün gelsin (özellikle, hiç olmassa, her şeyden önce nalmanda) 2. hele (uyarma, korkutma veya vaat anlatır)
çika tu lê hele bak
çikan m çekilme (suyun çekilmesi, kuruması)
çikandî (i) rd dikili, saplanık * kêra çikandî dikili bıçak
çikandî (ii) rd sıvalı (kol veya parça için; yukarıya çekikilip kıvrılmış olan)
çikandî (iii) rd kesik, kurutulmuş (suyu kesilmiş olan)
çikandin 1.suyunu kesmek, kurutmak. 2.suyun kurutulması ya da nefesin tüketilmesi.
çikandin (i) m 1. dikmek (bir cismi dik olarak durdurma) 2. dikme (yetiştirmek için bir bitkiyi toprağa yerleştirme) 3. saplama
l/gh 1. dikmek (bir cismi dik olarak durdurmak) * direk çikandin direk dikmek 2. dikmek (yetiştirmek için bir bitkiyi toprağa yerleştirmek) 3. saplamak
çikandin (ii) m çemreme, sıvama (kol veya etekleri; yukarıya çekekip toplama veya kıvırma)
l/gh çemremek, sıvamak (kol veya etekleri; yukarıya çekekip toplamak veya kıvırmak) * dawa xwe çikand eteğini çemredi * daw û delingan biçikîne etek ve paçalarını sıva
çikandin (iii) m 1. kesme, kesiş, kurutma, kurutuş (suyun kesilmesini sağlama) 2. köreltme (soyunun bitmesine sebep olma)
l/gh 1. kesmek, kurutmak (suyun kesilmesini sağlamak) * ava newalê biçikînin derenin suyunu kurutun 2. köreltmek (soyunun bitmesine sebep olmak)
çikane h 1. dikine, dikme, dik durumda 2. rd dikçe
çikbûn (i) m dikelme, dikilme
çikbûn (ii) m su kesilme
çikçigan bnr çikçikan
çikçigoh zo/m bir kuş adı
çikçik (i) m 1. tik tak (saat sesi için) 2. su damla sesi
çikçik (ii) b keklik çağırma ünlemi
çikçik kirin l/gh keklik çağırmak
çikçikan zo/m ağaçkakan (Picus)
çikçîkan zo/m ağaçkakan (Picus)
çikçikandî (i) rd kesik, kurutulmuş (suyu kesilmiş)
çikçikandî (ii) sıvalı
çikçikandin (i) m 1. kesme, kurutma (suyun kesilmesine sebep olma) 2. hazırlık yapma (korku ve heyecanla)
l/gh 1. kesmek, kurutmak (suyun kesilmesini sağlamak) 2. hazırlık yapmak (korku ve heyecanla)
çikçikandin (ii) m çemreme, sıvama (kol veya etekleri; yukarıya çekip toplama veya kıvırma)
l/gh çemremek, sıvamak (kol veya etekleri; yukarıya çekip toplamak veya kıvırmak) * dawa xwe çikçikandibû eteğini çemremişti
çikçikî rd kurumuş
çikçikîn m 1. kuruma 2. hazırlık yapılma
l/ngh 1. kurumak (akar su, göl, vb. için; suyu çekilmek, suyu kurumak) 2. hazırlık yapılmak (korku ve heyecanla)
çikdar rd kabiliyetli
çikê çik dığdığının dığdığı, dızdığının dızdığı * ev kurê çikê çikê min e bu benim dızdığmın dızdığının oğludur
çikeçik m 1. tık tık 2. takırtı
çikilandî rd 1. dikili * şiva çikilandî dikili çubuk 2. batık, saplı, saplanık * kêr di zebeşê de çikilandî disekine bıçak karpuzda saplı duruyor
çikilandin m 1. dikme (bir cismi dik olarak durdurma) 2. dikim, dikme (yetiştirmek için bir bitkiyi toprağa yerleştirme) 3. batırma, saplama, saplayış, sokma, sokuş (iğne, bıçak, çakı vb. için)
l/gh 1. dikmek (bir cismi dik olarak durdurmak) * direk çikilandin direk dikmek 2. dikmek (yetiştirmek için bir bitkiyi toprağa yerleştirmek) 3. batırmak, saplamak, sokmak (iğne, bıçak, çakı vb. için)
çikilî dikili, saplanmış.
çikilîn rd 1. dikik 2. dikleşmiş olan 3. saplanık
m 1. dikilme 2. dikleşme 3. saplanma
l/ngh 1. dikilmek 2. dikleşmek * birûyê wî çikilîn kirpikleri dikleşti 3. saplanmak
çikîn l/ngh 1. kesilmek, soğulmak (ırmak, kuyu, pınar gibi yerlerde su çekilip yok olmak) * haya we jê heye wê av biçike? su kesilecekmiş, haberiniz var mı? 2. kurumak (akar su, göl, vb. için; suyu çekilmek, suyu kurumak) * havînê ev çem diçike yazın bu nehir kuruyor 3. çekilmek (azalmak veya yok olmak) 4. bağırmak * wer çikiya öyle bağırdı ki 5. dikilmek
çikîn (i) m tık
çikîn (ii) m 1. kesilme, kesiliş (ırmak, kuyu, pınar gibi yerlerde su çekilip yok olma) 2. kuruma, kuruyuş (akar su, göl, vb. için; suyu çekilmek, suyu kuruma) 3. çekilme (azalma veya yok olma) 4. bağırma 5. dikilme
çikîner rd kurutucu
çikîtî m diklik
çikiyan çeşmenin veya kuyunun suyunun kuruması nefesin kesilmesi.
çikiyayî rd kesik, kurumuş (su için)
çikizandin m 1. saplama, dikme 2. bir işe başlanmak için hazırlık yapma 3. gizlice yaklaşma
l/gh 1. saplamak, dikmek (fide dikmek için değil, bir şeyi saplamak için) 2. bir işe başlanmak için hazırlık yapmak 3. gizlice yaklaşmak
çikizîn m 1. saplanmak 2. hazırlık yapılma 3. gizlice yaklaşılmak (gizlice yapılan şeylere çaktırmadan yaklaşmak)
l/ngh 1. saplanmak 2. hazırlık yapılmak 3. gizlice yaklaşmak (gizlice yapılan şeylere çaktırmadan yaklaşmak)
çikkirî rd dikik
çikkirin m dikleştirme
çiknez nd/nt cimri
çiknezî m cimrilik
çiknos nd/nt cimri
çiknosî m cimrilik
çiko h çünkü
çikos bnr çikûz
çikosî bnr çikûzî
çikot cimri.
rd cimri, var yemez
çikot bûn l/ngh cimrileşmek
çikotbûn m cimrileşme
çikotî m cimrilik
çikotî kirin cimrilik etmek
çikotîbûn m 1. cimrileşme 2. cimrilik
çikû h çünkü, zira
çikûd nd/nt cimri
çikûdî m cimrilik
çikûrandî rd sıvalı (kol veya parça için; yukarıya çekilip kıvrılmış olan)
çikûrandin m çemrenme, sıvama (kol veya parça için; yukarıya çekip toplama veya kıvırma)
l/gh çemrenmek, sıvamak (kol veya parça için; yukarıya çekip toplamak veya kıvırmak)
çikûrîn m çemrenme, sıvanma
l/ngh çemrenmek, sıvanmak
çikûs nd/nt cimri, var yemez
çikûs bûn l/ngh cimrileşmek
çikûsbûn m cimrileşme
çikûsî m cimrilik
çikûsî kirin cimrilik etmek
çikûsîbûn m 1. cimrileşme 2. cimrilik
çikûstî m cimrilik
çil ndtepe, dağ
n 1. kırk (40, XL) 2. rd kırk (dört kere on, otuz dokuzdan bir artık) 3. mec kırk (pek çok)
çil (iii) bj/n loğusa, lağusa dönemi
çil (iv) rd 1. nefsine düşkün, şikemperver, pis boğaz 2. ekti (her yiyeceği canı çeken) 3. m nefis (insanların yeme içme gibi ihtiyaçlarının tümü)
çil (v) n filiz, fidan * çilê darê ağaç fidanı
çil (vi) zo/m yarasa (Vespertilio)
çil carî hatin kirin kırklanmak
çil carî kirin kırklam (bir şeyi kırk defa yapmak veya birçok defa sudan geçirmek)
çil dan l/gh zıplamak
kırkını vermek
çil ewliya nd kırklar
çil lê qelibîn l/bw (loğusayı) al basmak, loğusa humasına tutulmak (loğusa albastı hastalığına yakalanmak)
çil libî rd kırklı
çil pere kırk pa (bir kuruş)
çil rojî kırklı (kırk gününü doldurmamış)
çil sal kırk yıl (çok uzun bir süre) * ez çil salî jî bixebitim nikarim vî qerzî bidim kırk yıl çalışsam da bu borcu ödeyemem
çil sal e kırk yıllık (çok eski, köklü) * mêrik çil sal e ku doktor e, tu çi dibêjî? adam kırk yıllık doktordur, sen ne diyorsun?
çil sal kul û qotik di gund de bû, ecelê (wî) hat hîna mir kırk yıl kıran olmuş, eceli gelen ölmüş
çil salî kırklık, kırk yaşında olan
çil û çiya dağ bayır
çila mehîrê zo/nd yarasa
çilag 1.tekstil. 2.tekstilci.
nd/nt çulha, dokumacı
çilagî m çulhalık, dokumacılık
çilak n 1. filiz, fidan 2. ince uzun değnek
çilan n yen (giysi kolu) * destên xwe şûştin, ziwa kirin û çilanên xwe daxistin ellerini yıkadı, kuruladı ve yenlerini indirdi
çilanî (i) m kırklık
çilanî (ii) rd nefsanî
çilape kirin l/gh hızlı koşmak
çilapek m 1. kar ve yağmurun beraber tane halinde yağması 2. yağmur damlası
çilapekirin m hızlı koşma
çilbira pîvazan nd yeşil soğan, yağ ve salçadan yapılan yemek
çilbisk bot/m 1. yenilen bir bitki 2. kırk pürçekli * çilbiskê çilkeziyê kırk pürçekli kırkörüklü
çilboq zo/n cırboğa (Dipus Caegyptius)
çilçil zo/m yarasa (Vespertilio)
çilçilandî rd yıpratılmış olan
çilçilandin m yıpratma
l/gh yıpratmak
çilçilîn m yıpranma
l/ngh yıpranmak * şalê wî paqij lê çilçilîbû pantolonu temiz ama yıpranmıştı
çildan m zıplama
çildarî rd lağusalı
çildergûş rd çok çocuklu aile
çilderî rd kırk kapının ipini çeken kimse, çok gezip tozan kimse
çildev rd güvenilmez, kancık
çildevî m kancıklık (kancıkça davranış)
çildevî kirin kancıklık etmek (veya kancıklık yapmak)
çildevkî h kancıkça
çile kış ve yazın en sert kırk günü.
n 1. karakış (20 günü aralık ayına 20 günü de ocak ayına denk düşen dönem 2. yazın en sıcak 40 günü 3. çile (derviş ve şeyh adayların 40 gün süre ile tek başlarına hücrede geçirdikleri zahmetli ve perhizli dönem) 4. ocak (yılın 31 gün çeken birinci ayı)
çilê (yekê) pê de çûn ilkinden sonra doğum yapan kadın
çilê (yekî) hilanîn kırkını çıkarmak
çilê (yekî) qedîn kırkı çıkmak
çilê ereb û firîkê nokan al kiraz üstüne kar yağmış
çilê havînê nd Haziran ayının bitiminden 20 Ağustos’a kadar süren ve havaların çok sıcak olduğu dönem
çilê hişk nd kuru soğuğun yoğun olduğu dönem
çile lê qelibîn l/bw loğusa humasına tutulmak
çilê mehîrê zo/m yarasa (Vespertilio)
çilê wan ketin hev kırkları karışmış olmak ji
çilê xwe bixwe öteye kay, biraz kay (şaka)
çilê xwe derketin kırkını doldurmak
çilê xwe qedandin 1) kırkını çıkarmak 2) kırklamak (loğusa veya yeni doğmuş bebek için; kırk gününü tamamlamak)
çilê zivistanê nd zemheri
çileçep rd sapa * riyên çileçep sapa yollar
çileçil rd kırkar
çilêçile zo/m yarasa (Vespertilio)
çiledar rd lağusalı kadın
çilêg bnr çilag
çilegir nd/nt kırk gün oruç tutan (Yezidilikte)
çilek 1. nefsine düşkün, şikemperver, pis boğaz 2. ekti, yemek düşkünü (her yiyeceği canı çeken)
çilekêş nd/nt çileci
çilekêşî m çilecilik, fakirizm
çilekî m ektilik, şikemperverlik
çilekî kirin l/gh ektilik yapmak, şikemperverlik yapmak
çilekî tê de dîtin ektiliğini tespit etmek
çilektî bnr çilekî
çilem (i) rd becerikli
çilem (ii) rd kırkıncı
çilemî m beceriklilik
çilemîn rd kırkıncı
çilêng n sümük * çilûngê xwe bimale sümüğünü sil
çilepelk m dönemeç, viraj
çileqe rd/nt geveze, boşboğaz (çenesi düşük)
çileqetî m gevezelik, boşboğazlık
çilesir m kırk ikindi, ikindiler (Mart’ın 22’sinde başlayarak kırk gün sürmekte)
çilesrîn m kırk ikindi
çilexane m çilehane, çile çekilen yer
çileyê ereb nd kara kış
çileyê havînê (an jî payîzê) mec sıkıntı zamanı
çileyê reş nd kara kış
çileyê xwe kişandin (an jî tije kirin) çile çıkarmak (veya doldurmak)
çileyê zivistanê nd erbain, kara kış (kırk günlük kış dönemi)
çilêz rd obur, doymayan
çilêzî m oburluk
çilêzîn rd yapışıcı, yapışkan
çilfis rd aşıran, çırpan
çilfisandin 1. çırpma (sulu yiyecekleri, hızla ve sürekli bir şeyle karıştırma) 2. aşırma, çırpma
l/gh 1. çırpmak (sulu yiyecekleri, hızla ve sürekli bir şeyle karıştırmak) 2. aşırmak, çırpmak
çilfisîn m 1. çırpılma (sulu yiyecekleri, hızla ve sürekli bir şeyle karıştırılma) 2. aşırılma
l/gh 1. çırpılmak (sulu yiyecekleri, hızla ve sürekli bir şeyle karıştırılmak) 2. aşırılmak
çilgezik zo/nd bir böcek adı
çilgul nd bir hali türü
çilî (i) rd 1. kırklı (kırk gününü doldurmamış) 2. emzik çocuğu
çilî (ii) rd 1. loğusalı 2. m loğusalık
çilî (iii) m ektilik, şikemperverlik
çilî (iv) bnr çilo
çilî boz nd süt beyazı
çilîçilî zo/m yarasa (Vespertilio)
çilik (i) ant/m klitoris
çilik (ii) n oyun için, yere dikilen üç çatallı çubuk
çilik (iii) rd lağusalı
çilikandin m damlatma
l/gh damlatmak
çilikîn m damlama
l/ngh damlamak
çilimçor nd 1. yol geçen hanı 2. yolgeçen 3. giden geleni çok olan
çilîn rd loğusalı
çilingar nd/nt çilingir
çilingarî m çilingirlik
çilingdar nd/nt 1. bakırcı (bakırdan kap kacak yapan) 2. kazancı
çilingdarî m bakırcılık
çilingir nd/nt ince işler, bakırcılık, gümüşçülük yapan kimse
çilîngir n çilingir, tavşan anahtarı
çilingirxane m ince işlerin yapıldığı iş yeri
çilînî rd kırkını doldurmamış olan
çiliqandin m 1. cıvıtma, cılk etme 2. şımartma
l/gh cıvıtmak, cılk etmek * mêjî çiliqandiye beynini cılk etmiş 2. şımartmak
çiliqîn m 1. cıvıtma, cılk olma 2. şımarma
l/ngh 1. cıvıtmak, cılk olmak 2. şımarmak
çilîs rd nefsine düşkün, pis boğaz
çilîsî m nefsine düşkün olma, pis boğazlık
çilîtî m loğusalık (loğusa olma durumu)
çilîtî lê qelibîn l/bw (loğusayı) al basmak, loğusa albastı hastalığına yakalanmak
çilîtk m çapak (göz çapağı)
çilîtk girtin l/gh çapaklanmak
çilîtkgirtin m çapaklanma
çilivilî m gürültü, patırtı, şamata
çilîvilî rd karmakarış, karmakarışık, karman çorman
çilîvilî bûn karman çorman olmak
çilîvilî kirin karman çorman etmek
çilizîn m otlanma, başkaların sırtından geçinme
l/ngh otlanmak (argo), başkaların sırtından geçinmek
çilk (i) m kıvılcım
çilk (ii) m 1. damla * çilkê avê su damlası 2. yağmur damlası 3. şıpırtı (damla sesi) 4. su sıçrantısı
çilk kirin l/gh 1. damlamak 2. şıpırdanmak
çilkandin m 1. damlatma 2. şıpırdama
l/gh 1. damlatmak 2. şıpırdamak
çilkîn m 1. damlama 2. şıpırdanma
l/ngh 1. damlamak 2. şıpırdanmak
çilkkirin m 1. damlama 2. şıpırdanma
çillêqelibîn bj/m loğusa humması
çilm m sümük
çilmasî bot/m yenilir bir bitki
çilmêre m 1. arkıt (kapıların arkasına konulan kalın kuşak) 2. kaldıraç
çilmêre kirin sürgülemek.
çilmêrî bnr çilmêre
çilmî rd sümüklü
çilmik m sümük, sümükcük
çilmikî rd sümüksel
çilmin rd sümüklü (burnundan sürekli sümük akan)
çilmisan m solma
çilmisandî rd soluk, solgun
çilmisandin m 1. soldurma 2. pörsütme
l/gh 1. soldurmak * tavê rengê perdeyan çilmisandin güneş perdelerin rengini aldı 2. pörsütmek
çilmîsî solgun.
çilmisî rd 1. soluk, solgun 2. solgun (kumaş, giysi vb. için)
çilmisî bûn l/ngh solgunlaşmak, soluklaşmak
çilmisî man l/ngh 1. soluk kalmak 2. pörsük halde kalmak
çilmisîbûn m solgunlaşma, soluklaşma
çilmisîman m 1. soluk kalmak 2. pörsük halde kalma
çilmisîmayî rd 1. soluk kalmış 2. pörsük halde
çilmîsîn solmak, pörsümek.
çilmisîn m 1. solma, soluş 2. solma (diriliğini, tazeliğini veya parlaklığını yitirme) 3. pörsüme
l/ngh 1. solmak 2. solmak (diriliğini, tazeliğini veya parlaklığını yitirmek) 3. pörsümek
çilmisîtî m solgunluk
çilmisok rd solgun
çilmisokî rd 1. solgunca 2. soluk, solgun 3. nd solgun, soluk (kimse)
çilmisokî bûn l/ngh solgunlaşmak, soluklaşmak
çilmisokî kirin l/gh solgunlaştırmak, soluklaştırmak
çilmisokîbûn m solgunlaşma, soluklaşma
çilmisokîkirin m solgunlaştırma, soluklaştırma
çilmisokîtî m solgunluk, solukluk
çilmo rd sümüklü (erkek)
çilmok rd sümüklü (burnundan sürekli sümük akan)
çilmoyî rd sümüksü
çilo rd 1. nasıl (bir kimse, bir olay veya bir konu için) * hûn kaxizekî çilo dixwazin? nasıl kâğıt istiyorsunuz? * keçeke çilo ye? nasıl kızdır? 2. h nas?(bir işin ne biçimde, hangi yolla olduğunu belirtmek için kullanılır) * min çilo û ji bo çi pirs pirsiye ez dizanim ben soruyu nasıl sorduğumu, niçin sorduğumu biliyorum 3. nas?(bir hareketin yanlış biçimine duyulan şaşkınlığı belirtir) * hûn çilo hatin vir? siz buraya nasıl geldiniz? * piştî van kirinên di wî ez dê çilo nexeyîdim? bu yaptıklarından sonra nasıl kızmam? 5. nasıl (ne kadar çok) * tu bizanî ku ez çilo ji te hez dikim seni nasıl seviyorum bir bilsen 6. nasıl (elbette, kesinlikle) * tu lê binêre wê çito here bak nasıl gidecek 7. nasıl (ben sana dememiş miydim, gördün mü?) * çilo ye, pirtûk a kê ye? nasıl, kitap kiminmiş? 8. nasıl (işin zorunlu olduğunu belirtir) * çilo naçe dibistanê? okula nasıl gitmez? 9.b nasıl (‘ne dediniz’ veya ‘iyi mi, beğendiniz mi’ anlamında) * çilo ye, baş e? nasıl, iyi oldu mu? * çilo, hûn dikarin careke din jî bibêjin? nasıl, bir daha söyler misiniz?
çilo (ii) n 1. meşe yaprağı (dallarla kesilerek, demet halinde kurutup kışın hayvan yemi olarak kullanılır) 2. askı (ipek böceğinin kozasını sarması için yanına konulan çalı çırpı)
çilo be 1) nasıl olsa * sibehê çilo be wê bê nasıl olsa yarın geleceksin * çilo be dê rojek ev heywan bikirana qurban bir gün nasılsa bu hayvan kurban edilecekti 2) ne kadar olsa * çilo be diya te ye ne kadar olsa annen
çilo bû nasıl oldu
çilo bûye nasıl olmuşsa * bê çilo bûye, li şikandina şûşeyê werqiliye nasıl olmuşsa, şişenin kırrıldığının farkına varmış
çilo çêbû (an jî qewimî) nasıl oldu * bûyer çilo qewimî? olay nasıl oldu?
çilo çilo h kırkar, kırkar
çilo kirin nasıl etmek (veya nasıl yapmak) * em çilo bikin? nasıl yapalım?
çilo ku nasıl ki
çilobir nd/nt 1. meşe dallarını yapraklarıyla kesen kimse 2. n bu yaprakları kesme yeri
çilokebab n bir tür kebap
çilole m küçük tencere
çilolik m çok küçük tencere
çilon bnr çilo (I)
çilonayî m medenî hal
çilonek bnr çilek
çilonî m nitelik
çilopek (i) m çisenti
çilopek (ii) nd ince dallar
çilopope m zirve, en yüksek nokta
çiloreş n ilk sonbahar
çiloskî bnr çilek
çilovanî nd/nt meşe ve palamut yapraklarını kesip hayvan yemi olarak kullanan kimse
çiloyî m sağanak, sağnak yağış
çilp m damla
çilpa zo/n kırkayak (Julus terrestris)
çilpandin m çırpma, aşırma
l/gh çırpmak, aşırmak
çilparêz nd/nt çilekeş
çilpê zo/n kırkayak
çilpik n kanca
çilpik kirin l/gh kancalamak
çilpikkirî rd kancalı, kancalanmış
çilpikkirin m kancalama
çilpîn m çırpılma, aşırılma
l/ngh çırpılmak, aşırılmak
çilptazî rd 1. çıplak, dımdızlak 2. h çırçıplak, çırılçıplak
çilptazîtî m çırçıplaklık, çırılçıplaklık
çilq (i) bnr çilk (II)
çilq (ii) rd şımarık
çilqandin m şımartma
l/gh şımartmak
çilqijî rd deli dolu, ne yaptığını bilmeyen kimse
çilqijîtî m deli doluluk
çilqîn m şımarma
l/gh şımarmak
çilqitk bnr mozeqirtik
çilqûn rd güvenilmez, kaypak, kancık
çilqûnî m kancıklık (kancıkça davranış)
çilqûnî kirin kancıklık etmek (veya kancıklık yapmak)
çilqûnkî h kancıkça
çilroje rd çilehanede çile çeken kimse
çiltûk m çeltik
çilûng n sümük * çilûngê xwe bimale sümüğünü sil
çilûngî rd sümüklü (burnundan sürekli sümük akan)
çilûs nd/nt cimri
çilûsandin bnr çirisandin
çilûsî m cimrilik
çilûsîn bnr çirisîn
çilûx zo/m hindi
çilûz nd/nt 1. cimri 2. oyunda kaybetmiş veya yenilmiş kimse
çilûz bûn l/ngh cimrileşmek
çilûzbûn m cimrileşme
çilvilandin m ışıldatma
l/gh ışıldatmak
çilvilîn m ışıldama
l/ngh ışıldamak
çilvilok rd ışıldak, ışıltılı
çilvir m koca yalan, yalan dolan şey
çilviran (i) m soysuzlaşma, yozlaşma, dejenere olma
çilviran (ii) m paralama
çilvirandî (i) rd soysuzlaştırılmış, yozlaştırılmış, dejenere etirilmiş
çilvirandî (ii) rd paralanmış
çilvirandin (i) m soysuzlaştırma, yozlaştırma
l/gh soysuzlaştırmak, yozlaştırmak
çilvirandin (ii) m paralama
l/gh paralamak
çilvirî (i) rd yozlaşmış
çilvirî (ii) rd paralanmış
çilvirîn (i) m soysuzlaşma, yozlaşma, dejenere olma
l/ngh soysuzlaşmak, yozlaşmak, dejenere olmak
çilvirîn (ii) m paralanma
l/ngh paralanmak
çilvirîş rd soysuz, yoz, dejenere
çilvirîtî m soysuzluk, yozluk
çilvizî rd yalan dolana baş vurarak çalıp çırpan
çilwerî m abartı
çilwilandin m ışıldatma
l/gh ışıldatmak
çilwilîn m ışıldama
l/ngh ışıldamak
çilziman rd 1. güvenilmez, yüze gülücü 2. dili bir pabuç kadar uzun 3. geveze
çilzimanî m 1. güvenilmezlik, yüze gülücülük 2. dili bir pabuç kadar uzun olma 3. gevezelik
çim (i) bnr sim
çim (ii) n tek adım atlama
çim (iii) n 1. kenar, uc * çimê wê şikestiye kenarı kırılmış 2. uc, zirve
çima g 1. meğer * çima ew zilam ne diz bûne! meğer adamlar hırsızlarmış * çima ne polîs in meğer polis değillermiş 2. h neden, niçin, niye * te çima ev kir? bunu neden yaptın? 3. ne diye, nedir ki (hangi nedenle) 4. niye
çima ji (yekî) venagerin? niye onu rahat bırakmıyorlar?
çimam m bilmece
çimamik m bilmece
çiman bir şeyin bir parçasının kesilmesi anlamında fiil.
nd herhangi bir şeyin bir parçasının kesilmesi
çimbil bnr çembil
çimçik nd yağmur yağması için tılsımlı temsil
çimçimandî rd 1. kurutulmuş (suyu kesilmiş) 2. büzüşük (suyunun çekilmesi sonucu)
çimçimandin (i) m 1. mırıldama (alçak sesle, kendi kendine bir şeyler söyleme) 2. kem küm etme, mırın kırın etme
l/gh 1. mırıldamak (alçak sesle, kendi kendine bir şeyler söylemek) 2. kem küm etmek, mırın kırın etmek
çimçimandin (ii) m 1. kurutma (suyun kesilmesini sağlama) 2. büzüştürme, kurutmak (suyunun çekilmesi sonucu)
l/gh 1. kurutmak (suyun kesilmesini sağlamak) 2. büzüştürmek, kurutmak
çimçimî rd 1. kurumuş 2. büzüşük (suyunun çekilmesi sonucu)
çimçimîn l/ngh 1. kurumak (akar su, göl, vb. için; suyu çekilmek, suyu kurumak) 2. büzüşmek, kurumak * lêvên wî çimçimîne dudakları büzüşmüş
çimçimîn (i) m mırıldanma
l/ngh mırıldanmak
çimçimîn (ii) m 1. kuruma (akar su, göl, vb. için; suyu çekilme, suyu kuruma) 2. büzüşme, kuruma
çimçîr çocuk salıncağı.
m 1. mancınık 2. salıncak
çimeçim m 1. mızmızlanma, mızmızlık 2. h kem küm, mırın kırın
çimeçim kirin l/gh mızmızlanmak
çimeçimkirin m mızmızlama
çimika guh nd sarmal
çiminjê rd neme lâzımcı
çiminjêtî m neme lâzımcılık
çimir n tahterevalli
çimkî h çünkü
çimkoj nd/nt tamahkâr
çimkojî m tamahkârlık
çimrandin m parmakla basıp ezme
l/gh parmakla basıp ezmek
çimtiyan nd atlet
çinandî (i) rd 1. koparık, koparılmış 2. biçilmiş olan
çinandî (ii) rd 1. dokunuk, dokunmuş olan 2. işlenmiş, nakşedilmiş olan
çinandin (i) m 1. biçme, kesme 2. koparma, derme 3. koparma, koparış, dalından koparma (daldan, ağaçtan alıp toplama)
l/gh 1. biçmek, kesmek 2. koparmak, dermek 3. koparmak, dalından koparmak (daldan, ağaçtan alıp toplamak) * ketine bexçe mêwe çinandine bahçeye girip yemişleri koparmışlar
çinandin (ii) m 1. dokuma (tezgahta kumaş yapma) 2. işleme, nakışlama, nakşetme
l/gh 1. dokumak (tezgahta kumaş yapmak) 2. işlemek, nakışlamak, nakşetmek
çinar bot/m çınar, kavlağan (Platanus)
çinarok bot/m yaprakları çınar ağacınınkine benzeyen, uzun boylu otsu bir bitki, taze iken hayvan yemi olarak kullanılır
çinaz nd/nt cimri
çinazî m cimrilik
çincalî m salıncak, küçük salıncak
çincîl m salıncak şeklinde beşik
çinçil m bir tür salıncak
çincîlan m salıncak şeklinde beşik
çincîrik m salıncak
çinçolek m salıncak
çindê m atlambaç
çindik m 1. atlama, sıçrama 2. hoplama, zıplama
çindik avêtin çimdiklemek.
çindik çindik h zıp zıp
çindik dan l/gh 1. atlamak (belli bir yükseklikte aşırmak) 2. sıçramak (ayaklarla, birdenbire ve kuvvetle yeri teperek hızla yukarıya veya ileriye atılmak) 3. hoplamak, zıplamak 4. kalgımak (fırlamak, sıcramak) 5. kalgımak (öfkeyle kalkmak) 6. sekmek (tek veya iki ayak üzerinde sekmek) 7. mec atlaya zıplaya (istemek)
1) atlamak 2) zıplamak
çindik li xwe xistin zıplamak
çindikdan m 1. atlama (belli bir yükseklikte aşırma) 2. sp atlama 3. sıçrama (ayaklarla, birdenbire ve kuvvetle yeri teperek hızla yukarıya veya ileriye atılma) 4. hoplama, zıplama 5. kalgıma (fırlama, sıçrama) 6. kalgıma (öfkeyle kalkma) 7. sekme (tek veya iki ayak üzerinde sekme) 8. mec atlaya zıplaya (isteme)
çindikdayîn 1. atlayış (belli bir yükseklikte aşırma) 2. sıçrayış 3. hoplayış, zıplayış 4. kalgıma (fırlama, sıçrama) 5. kalgıma (öfkeyle kalkma) 6. sekiş (tek veya iki ayak üzerinde sekme) 7. mec atlaya zıplaya (isteme)
çindirik m zıplama
çindirik dan zıplamak
çineçin m çene çalma
çineçin kirin çene çalmak
çinedîtî rd görmemiş
çinedîtîbûn m görmemişlik
çinedîtk rd buldumcu, görmemiş
çinedîtk bûn l/ngh buldumcu olmak, görmemiş olmak
çinedîtkbûn m buldumcu olma, görmemiş olma
çing (i) m 1. tın, tınlama sesi 2. tıngır
çing (ii) m hoplama, zıplama
çing (iii) rd az, azıcık * çingekê bîne em bixwin azcık getir yiyelim
çing dan l/gh hoplamak, zıplamak
çingal n çengel
çingal kirin l/gh çengellemek
çingaldar rd çengelli
çingalkirî rd çengelli, çengellenmiş olan
çingalkirin m çengelleme
çingandî rd 1. çınlatılmış 2. çangırdatılmış 3. şangırdatılmış 4. tangırdatmış olan
çingandin m 1. çınlatma, çınlatış 2. çangırdatma 3. şangırdatma 4. tangırdatma
l/gh 1. çınlatmak 2. çangırdatmak 3. şangırdatmak 4. tangırdatmak
çingçing h çan çan (çan sesi için)
çingdan m hoplama, zıplama
çingdayîn m hoplayış, zıplayış
çingê meryem bot/n tavşan kulağı (Cyclamen)
çingeçing 1. çın çın 2. cangıl cungul * çêlek bi çingeçing dihatin inekler cangıl cungul geliyordu 3.m cangıl cungul (bu biçimde gürültü) 4.şangır şangır 5.tangır tangır, tangır tungur, tıngır tıngır
çingeçing (i) h çan çan (çan sesi için)
çingeçing jê anîn çın çın inletmek
çingeçing jê çûn çın çın ötmek
çingeçing jê hatin çın çın ötmek
çingeçing kirin l/gh çınlamak
tıngırdamak
çingeçinga şûran kılıç şıngırtısı
çingeçingkirin m çınlama
çingil (i) bnr çepil
çingil (ii) m ayrıntı, detay
çingilok m ayrıntı, detay
çingîn çınlamak, şıngırdamak.
l/ngh 1. çınlamak 2. çangırdamak (madeni şeyler) 3. şangırdamak, şıngırdamak (tabak, bardak ve benzerleri için) 4. tangırdamak, tıngırdamak, tınlamak
fîz/m 1. tını, tınnet 2. h dank
çingîn (ii) m 1. çınlama, çınlayış 2. çangırdama (madeni şeyler) 3. şangırdama, şıngırdama (tabak, bardak ve benzerleri için) 4. tangırdama, tıngırdama, tınlama
çingîn ji guhê (yekî) çûn kafasına dank demek, jetonü döşmek
çingîn ji serê (yekî) çûn kafasına dank demek (veya etmek)
çingîn pê ketin çınlamak, çangırdamak, şangırdamak
çingîn û şingîn şangır şungur
çingîn û zingîn tıngır mıngır
çingine bot/m bir tür ot
çingînî m 1. çıngırtı 2. çangırtı 3. şangırtı, şıngırtı 4. tangırtı, tıngırtı 5.dank
çingînî dan l/gh çınlanmak
çingînî jê anîn l/bw 1. çınlatmak 2. çangırdatmak 3. şangırdatmak 4. tıngırdatmak
çingînî jê hatin l/bw 1. çınlanmak 2. çangırdamak 3. şangırdamak 4. tıngırdamak
çingînî ji guhê (yekî) hatin kulağı çınlamak
çingînî ji serê (yekî) çûn k afasına dank demek (veya etmek), jetonu düşmek
çingînî kirin l/gh çınlamak
çingînîkirin m çınlama
çingir rd 1. çengel gibi 2. kıvırcık
çingîvala rd bomboş
çingizandî rd büzük
çingizandin m 1. büzme 2. pişirilen etin büzülmesini, çekilmesini sağlama 3. kıvratma
l/gh 1. büzmek 2. pişirilen etin büzülmesini, çekilmesini sağlamak 3. kıvratmak
çingizîn m 1. büzülme 2. toplanma, büzülme, inkıbaz 3. kıvranma 4. pişirilen et çekilme, büzülme
l/ngh 1. büzülmek 2. toplanmak, büzülmek 3. kıvranmak 4. pişirilen et çekilmek, büzülmek
çingo bnr çînko
çingulîn çökmek.
çinik m simit
çinîn biçmek.
l/ngh 1. biçmek (ekini, otu orakla, tırpanla, makine ile kesmek) 2. dermek * were em gulan biçinin gel gül derelim 3. koparmak (koparıp toplamak)
çinîn (i) m 1. biçme, biçim (ekini, otu orakla, tırpanla, makine ile kesme) 2. derme 3. koparma (koparıp toplama)
çinîn (ii) m 1. dokunma (tezgahta kumaş yapma) 2. işlenme, nakışlama, nakşedilme
l/ngh 1. dokunmak (tezgahta kumaş yapmak) 2. işlenmek, nakışlamak, nakşedilmek
çinîna giya ot biçme
çinîna rezan nd bağ bozumu
çinîna tirî üzüm dermek
çinîner nd/nt dokumacı
çinînerî m dokumacılık
çinivînî m çat pat
çinkû g çünkü
çinraw m dokuma
çinûk rd cimri
çinûkî m cimrilik
çip rd 1. çabuk 2. hızlı, çevik kimse
çip (ii) m 1. pıt, şıp (su damlasının çıkardığı ses) 2. zıp
çip (iii) rd dik
çip (iv) n penis ucu
çip çip 1) çabuk çabuk, acele acele 2)b âlâ âlâ 3) halay oynanırken daha hızlı daha hızlı anlamanda söylenir
çip û peya bûn zıng diye inmek
çipalek m yağmur damlası * çipalekên baranê yağmur damlaları
çipborî m tüp (içine, krem, diş macunu, ilâç gibi maddeler konulan ucu burgulu plâstik veya metal boru)
çipçik rd dimdik
çipçip h 1. çabuk çabuk, acele acele 2. b âlâ âlâ 3. halay oynanırken daha hızlı daha hızlı anlamanda söylenir
çipçipok rd 1. atik, çevik 2. hızlı 3. kıpırdak, canlı hareketli * zarokekî çipçipok hareketli bir çocuk 4. yürüyüşte çok hızlı olan
çipçipokî h 1. atikçe 2. hızlıca 3. hareketlice, kıpırdakça 4. m atiklik 5. kıpırdaklık
çipçipokîtî m 1. atiklik 2. hareketlilik, kıpırdaklık
çipeçip 1. şıpır şıpır, pıtır pıtır (su damalasının sesi için) 2. tıpış tıpış 3. şıkır şıkır
çipeçipa (yekî) bûn leyîstin 1) şıkır şıkır oynamak 2) mec şıkır şıkır oynamak, çok sevinmek
çipik 1. çabuk (yavaşın karşıtı) 2. rd hızır (çabuk davranan kimse) 3.rd atik, çevik 4.rd kıpırdak, canlı hareketli, enerjik (güçlü ve hareketli) 5. eline, ayağına çabuk kimse, cilasun * wekî
çipik (i) ant/n meme başı, meme ucu * çipikê pêsîrê meme ucu
çipik (ii) m damla (yağmur vb. için)
çipik bûn l/ngh 1. çabuklaşmak 2. çevikleşmek 3. ivedilenmek
çipik çipik h 1. çabuk çabuk 2. hızlı hızlı 3. fıldır fıldır * çavên wî di nav serê wî de çipik çipik direqisin gözleri fıldır fıldır oynuyor
çipik kirin l/gh 1. çabuklaştırmak 2. atikleştirmek, çevikleştirmek, tetikleştirmek 3. ivedileştirmek
çipikane rd/h 1. çabukça 2. atikçe, çevikçe 3. kıpırdakça, hareketlice
çipikatî m 1. çabukluk 2. atiklik, çeviklik 3. kıpırdaklık
çipikbûn m 1. çabuklaşma 2. çevikleşme 3. ivedilenme
çipikbûyîn m 1. çabuklaşma 2. çevikleşme 3. ivedilenme
çipikê leyîstin şıkır şıkır oynamak
çipikî m 1. çabukluk 2. atiklik, çeviklik, tetiklik 3. hareketlilik, kıpırdaklık
çipikî bûn l/ngh 1. çabuklaşmak 2. atikleşmek, çevikleşmek, acarlaşmak, tetikleşmek 3. ivedilenmek
çipikîbûn m 1. çabuklaşma 2. atikleşme, çevikleşme, acarlaşma, tetikleşme 3. ivedilenme
çipikîbûyîn m 1. çabuklaşma 2. atikleşme, çevikleşme, acarlaşma, tetikleşme 3. ivedilenme
çipikkirin m 1. çabuklaştırma 2. atikleştirme, çevikleştirme, tetikleştirme 3. ivedileştirme
çipilandî rd 1. budanmış olan 2. kırpılmış 3. çırpılmış
çipilandin dal ve yapraklarını kesmek.
m 1. budama 2. kırpma 3. çırpma
l/gh 1. budamak 2. kırpmak 3. çırpmak
çipilîn m 1. budanma 2. kırpılma 3. çırpılma
l/ngh 1. budanmak 2. kırpılmak 3. çırpılmak
çipînî m şıpırtı, pıtırtı (su damlasının çıkardığı ses için)
çipînî jê anîn pıtırdatmak
çipînî jê çûn pıtırdamak
çipîsk m fiske (parmaklardan birinin ucunu baş parmağın başına iliştirip birdenbire ileriye fırlatarak yapılan vuruş)
çipîsk (i) m damla
çipîsk lê dan (an jî xistin) fiskelemek, fiske vurmak
çipizk n iki parmakla, fiskeleyerek atılabilen taş
çiprîsk m fiske
çiptazî rd çırılçıplak
çiptazîtî m çırılçıplaklık
çipuryan çırılçıplak
rd çırılçıplak
çipuryanî m çırılçıplaklık
çiq n 1. dal * çiqê darê ağaç dalı 2. budak 3. çatal * darekî du çiq iki çatallı ağaç 4. dal, şube
çiq (i) n bacak
çiq kirin l/gh dalları kesmek
dalları kesmek
çiqal n dal
çiqandin m budama
l/gh budamak
çiqçiko zo/m karagöz serçe
çiqçiqan 1. kızışma 2. çıtırdama
çiqçiqandin m 1. kızıştırma 2. çıtırdatma
l/gh 1. kızıştırmak 2. çıtırdatmak
çiqçiqîn m 1. kızışma 2. çıtırdama (odunun ateşte çıtırdaması gibi)
l/ngh 1. kızışmak 2. çıtırdamak (odunun ateşte çıtırdaması gibi)
çiqdirêj rd uzun bacaklı
çiqê b cik (çocuk dilinde)
çiqereş zo/m karga
çiqil dal.
n 1. dal (ağacın gövdesinden ayrılan kollardan her biri) * du çiqilên darê, ji ber bayê şikestibûn ağacın iki dalı rüzgârdan dolayı kırılmıştı 2. dalcık, ince dal, (küçük dal) 3. salkımcık 4. kol (akarsu, dere, nehir vb. nin kolları) 5. branş
çiqil dan l/gh dallanmak, dal vermek
çiqil di binî de tewîn dalları basmak (ağaçta dalları eğecek kadar meyve olmak) 6. mec uzantı * çiqilê wê yê siyasî onun siyasi uzantısı
çiqil pê dan l/wb dallandırmak
çiqil û gulî (an jî şax) dan dal budak salmak * merivatiya wan çiqil û gulî dabû akrabalıkları dal budak salmıştı
çiqilçem n nehir kolu
çiqildan m dallanma, dal verme
çiqildar rd dallı
çiqildayîn m dallanış
çiqilik m dalcık
çiqilk n 1. dal, ağaç dalı 2. budak (ağacın dal olacak sürgünü) 3. çitmik (üzüm salkımının küçük dalı) 4. çatal (dallı olan şeylerin her biri)
çiqilkê darê çêbûn budaklanmak
çiqilkê teze budak özü
çiqilokî rd dalsı
çiqin m kabız olma hali
çiqîn m ses seda
çiqinî rd kabız
çiqînî m ses seda
çiqinî bûn l/ngh kabız olmak
çiqinîbûn m kabız olma
çiqinîtî m kabızlık
çiqirandin m buruşturma, büzdürme
l/ngh buruşturmak, büzdürmek
çiqirîn m buruşma, büzülme
l/ngh buruşmak, büzülmek
çiqkirin m dalları kesme
çiqlan m nispet
çiqlanî m nispet etme
çiqlanî kirin l/gh nispet etmek
çiqlanîkirin m nispet etme
çiqlî n 1. dal 2. budak (ağacın dal olacak sürgünü)
çiqlik n 1. dalcık 2. çitmik (üzüm salkımının küçük dalı)
çiqul n dal, dalcık (ağacın gödesinden ayrılan kollardan her biri)
çiqûl bnr çiqul
çiqul kirin l/gh budamak
çiqulî n çatal ağaç
çir yumuşak ve esnek şeyler.
m akın etme, saldırma
m (r kalın okunur) yakan top oyununa benzeyen, topsuz ve karşılıklı iki grup tarafında oynanan geleneksel bir Kürt oyunu
m (r kalın okunur) 1. yudum 2. damla, damlacık (terleme sonucu oluşan damlacık)
çir (iii) rd (r kalın okunur) 1. sert, direngen 2. sert, elastik (pişirildiği halde sert kalan yiyecek; et, taze fasulye, biber gibi) * ev goşt çir e bu et hala sert * nanê çir elastik gibi ekmek 3. gergin * rûyê min çir bûye sabûn a wî ne baş e yüzüm gergin olmuş, sabunu iyi değil 4. yoğun
çir (iv) (yumuşak ç ile) 1. akibet, sonun gelmesi, ölüm haberi * çirî hatî ölüm haberi gelesi * çirê re sonunda 2. bir işin tam zamanı * çira masî balık zamanı
çir (v) m çağlayan, çağlar
çir (vi) m tav (ağaç, tahta vb. şeyler için)
çir (viii) c/m ne * çir dikî ne yapıyorsun?
çir bûn (i) l/ngh 1. gerilmek 2. (ağaç) şişmek
çir bûn (ii) l/ngh 1. yırtılmak 2. ne olmak
çir kirin l/gh 1. yırtmak 2. bayır aşağı koşmak ya da atlamak
çira neden, niçin, niye * te çira ev kir? bunu neden yaptın?
m 1. çıra (ışık aracı) 2. çıra (çam gibi reçineli ağaçların yağlı ve çabuk yanmaya elverişli bölümü)
çira (iii) nd/nt oyunbaz
çira (yekî) birin yenmek, mağlup etmek * min çira te bir seni yendim
çira hilkirin l/gh çıra yakmak
çıra yakmak
çira pê xistin çıra yakmak
çira şîr kaymak gibi (bembeyaz)
çira xizan î, ji nezanî yoksulluk bilgisizliktendir
çira ya (yekî) temirandin ocağını sündürmek
çira ya (yekî) temirîn ocağı sünmek
çira ya bêdon naîse kazan kaynamayan yerde maymun oynamaz, aç ayı oynamaz
çira ya bêdonî nade ronî aç ayı oynamaz
çira ya kesî heta serê sibehê naşewite kimsenin ışığı sonsuza dek parlamaz
çiraçep m viraj, dönemeç
çiradank m çıralık, çırakma, çırakman
çirahilkirin m çıra yakma
çirakandî rd çıtırdamış
çirakandin m çıtırdama
l/gh çıtırdamak
çirakîn m çıtırdanma
l/ngh çıtırdanmak
çiran m yırtılış, yırtılma
çirandî rd yırtık, yirik
çirandîbûn m yırtıklık
çirandin (i) m 1. yırtma, yırtış 2. yırtma (vücudu kanatacak kadar derin çizme) 3. yırtma (zorlama)
l/gh 1. yırtmak * tiştekî sirt devdelinga min çirand sert bir şey paçamı yırttı 2. yırtmak (vücudu kanatacak kadar derin çizmek) * pisîkê destê zarok çirand kedi çocuğun ellini yırttı 3. yırtmak (zorlamak) * hingî min gazî kir min qirika xwe çirand bağıra bağıra gırtlağımı yırttım
çirandin (ii) m gıcırdatma
l/gh gıcırdatmak
çiranek m çörten, oluk (yapılardaki oluk için) * weka
çiranekê hatin xwarê oluk gibi akmak
çiranekî rd oluklu (üstünde yol yol oluklar bulunan) * muqaweyê çiranekî oluklu mukava
çiranekî bûn l/ngh oluklaşmak
çiranekîbûn m oluklaşma
çiranok m çörten, oluk
çirapif m mum söndü
çiraq m yudum, az miktarda su
çiratî m oyunbazlık
çirav (i) m 1. kirli, çamurlu su 2. balçık, cıvık çamur 3. bataklık
çirav (ii) m (r kalın okunur) 1. çok ince ve az akan su 2. çağlayan, çavlan
çiravk m su sızıntısı
çirax nd/nt 1. çırak (zanaat öğrenmek için bir ustanın yanında çalışan kimse) 2. çırak (dükkanda ayak işlerine bakan kimse) * çiraxê beqal bakkal çırağı
çirax (i) m 1. çıra, meşale, fener 2. çıra (çam gibi reçineli ağaçların yağlı ve çabuk yanmaya elverişli bölümü)
çirax bûn l/ngh çıraklaşmak
çirax kirin l/gh 1. becermek (üstesinden gelmek, güç görünen bir iş veya duruma çözüm bulmak) 2. eğitmek, geliştirmek
çiraxane m çıraklık (çırakların yetiştiği yer)
çiraxbûn m çıraklaşma
çiraxdar rd 1. çıralı 2. çıralı, meşaleli, fenerli
çiraxê şêx senede bir şeyhine sığır götüren kimse
çiraxfiroş nd/nt fenerci (fener satan kimse)
çiraxfiroşî m fenercilik
çiraxî m 1. çıraklık (çırak olma durumu) 2. çıraklık (çırağın yaptığı iş) 3. çıraklık (çırağa verilen ücret)
çiraxî kirin l/gh çıraklık etmek
çiraxker nd/nt fenerci
çiraxkerî m fenercilik
çiraxkirin m 1. becerme (üstesinden gelmek, güç görünen bir iş veya duruma çözüm bulma) 2. eğitme, geliştirme
çiraxvan nd/nt fenerci (sokaklardaki fenerleri yakan görevli)
çiraxvanî m fenercilik
çirb nd yağlı yemekler
çirç m 1. kırışık, kırışıklık (deride esnekliğin kaybolmasıyla oluşan kıvrım) 2. kıvrım
çirç pê rast kirin başkaları sayesinde dardan kurtulmasına rahmen ona sırt dönmek
çirçê xwe pê rast kir (birini) kullanmak, sömürmek
çirçê xwe rast kirin durumunu düzeltmek
çirçên eniya (yekî) ketin hev moralı bozulmak
çirçir m çırçır, çırçır makinesi
çirçiran (i) m 1. yırtma 2. mec abartı, abartma
çirçiran (ii) m kasılma
çirçirandî (i) rd 1. yırtık, yırtılmış 2. mec abartılı
çirçirandî (ii) rd kasılmış vaziyette olan
çirçirandin (i) m 1. yırtma 2. mec abartma
l/gh 1. yırtmak 2. mec abartmak
çirçirandin (ii) m kasma
l/gh kasmak
çirçirik (i) m topaç
çirçirik (ii) zo/m cırcır böceği
çirçirîn (i) m 1. yırtılma 2. abartılma
l/ngh 1. yırtılmak 2. abartılmak
çirçirîn (ii) m kasılma, kasılış
l/ngh kasılmak
çirçirk zo/m cırcır böceği, cırlak, cırlayık (Grillus domesticus, G. campestris)
çirçîrok masal.
çirçirsokî rd 1. ışıldak, ışıltılı 2. h ışıl ışıl
çirdûk bot/m boğan otu, çördük (Acunitum napellus)
çire bnr çira (II)
çirê m geleneksel bir Kürt erkek oyunu
çireçir gıcır gıcır
çireçir kirin gıcır gıcır etmek
çirevîtik m zıplama
çirevîtik dan zıplamak
çirg zo/m baklan, toy (Otis tarda)
çirî 1.Ekim-Kasım ayları. 2.ölüm haberi.
m ekim (ayı)
çirî (...) kirin -e akın etmek * ajalan çirî avê kirin hayvanlar suya akın etti
çirî (ii) m yoğunluk
çirî (iii) m hayvanlarda meme deliği
çirî (iv) m 1. yaşlık 2. yas ağlaması
çirî çîplak rd çırılçıplak, anadan doğma
çirî ya duduyan kasım ayı
çirî ya yekê ekim ayı
çirig n 1. köken 2. tohum
çirijandî rd kavruk (tanenin olgunlaşmadan büzülerek kurumuş olması)
çirijandin m kavurma
l/gh kavurmak (sıcağın tanenin olgunlaşmadan büzülerek kurumasına neden olması)
çirijîn m kavuruş (rüzgâr, soğuk, sıcak vs. den dolayı kuruma, yanma)
l/ngh kavurmak (tanenin sıcaktan dolayı olgunlaşmadan büzülerek kuruması)
çirik çıkrık.
m üzüm posasını sıkma işlemi
m 1. oluk, olukçuk (yapılardaki oluk için) * weka
m 1. çıkrık 2. çıkrık (iplik bükmek veya iplik sarmak gibi işlerde kullanılan bir tür dolap) 3. çırçır (pamuk kozalarının pamuğunu ve çekirdeğini ayıran âlet) 4. fiz çıkrık 5. mancınık (ipekçi çıkrığı) 6. makara (üzerine iplik, tel, şerit gibi şeyler sarılan âlet) çirika
çirik (i) m ishal
çirik (iv) m çırçır, küçük pınar
çirik (v) m örgülü bir tür peynir
çirik (vii) zo/m ocak çekirgesi
çirik bi çirik oluk oluk
çirik çirik oluk oluk * çirik çirik tê xwarê oluk oluk su akıyor av
çirika (yekî) derxistin cılkını çıkarmak
çirika avê nd su dolabı
su dolabı
çirîkan m gıcırdama, gıcırdayış
çirîkandin m diş gıcırdatma
l/gh diş gıcırdatmak
çirikandin (i) m gıcırdatma
l/gh gıcırdatmak
çirikandin (ii) m pamuk atma
l/gh pamuk atmak
çirîke m yüksek perdeden söylenen, kuş ötüşü biçiminde olan şarkı türü; önceleri destanî bir özeliği sahipmiş
çirikê herikîn oluk gibi akmak 2. çörten
çirikî rd ishal
çirikî bûn (i) l/ngh ishal olmak
çirikî bûn (ii) l/ngh oluklaşmak
çirîkîn m (diş) gıcırdama
l/ngh (diş) gıcırdamak
çirikîn (i) m (diş) gıcırdama
l/ngh (diş) gıcırdamak
çirikîn (ii) m çağlama
l/ngh çağlamak
çirikvan nd/nt 1. çıkrıkçı 2. mancınıkçı
çirikvanî m 1. çıkrıkçılık 2. mancınıkçılık
çirîn yırtılmak.
m çağırtı, bagırtı
çirîn (i) m gıcırdama, gıcırdayış
l/ngh gıcırdamak * derî diçîre kapı gıcırdıyor
çirîn (ii) m yırtılma
l/ngh yırtılmak
çirîn (iv) m teşrin (yılın onuncu ve onbirinci aylarının ortak adı)
çirîn dadan imdat çığlığını basmak
çirînî m gıcırtı
m cayırtı (sert şeylerin yırtılırken kullanılır)
çirinî m çağırtı
çirînî jê çûn gıcırdamak * çirînî ji diranê wî çû dişleri gıcırdadı
çirinî ket nava (yekî) çağırmaya başlamak
çirînî kirin l/gh cayırdamak
cayırdamak
çirînîkirin m cayırdama
çiris m 1. parıltı 2. ışıltı
çirîş m çiriş
çiris çiris h çıldır çıldır * almast çiris çiris dibiriqe elmas çıldır çıldır yanıyor
çirisandin m 1. parıldatma, parlatma 2. ışıldatma 3. diş bileme
l/gh 1. parıldatmak, parlatmak 2. ışıldatmak 3. diş bilemek
çirîset m heybet
çirîşî tutkallı.
çirîşî kirin tutkallamak.
çirisîn m 1. parıldama, parıldayış, parlama, parlayış 2. ışıldama
l/ngh 1. parlamak, parıldamak * hundirê çavên wî diçirisin gözlerinin içi parlıyor 2. ışıldamak
çirîsk m 1. kıvılcım (yanmakta olan bir maddeden sıçrayan küçük ateş parçası) 2. kıvılcım (demir ve taş gibi maddelerin güçlü çarpışmasında sıçrayan ateş durumundaki küçük parça) 3. ast kıvılcım (güneş yüzeyinde görülen kesikli ışımalara verilen ad) 4. parıltı, ışıl
çirîsk dan l/gh kıvılcımlanmak
çirîsk jê rijîn kıvılcım saçmak eynî
çirîska rojê ye nur gibi
çirîskandin m ışıldatma
l/ngh ışıldatmak
çirîskdan m kıvılcımlanma
çirîskdar rd kıvılcımlı
çirîskdayîn m kıvılcımlanış
çirîskîn m ışıldama
l/ngh ışıldamak
çirîşkirî rd çirişli
çirîsok rd parlak
çirîsokî rd parlakça
çirîsokî bûn l/ngh parlaklaşmak
çirîsokîbûn m parlaklaşma
çirîsokîbûyîn m parlaklaşma
çiritandin m 1. sıyırma 2. yırtma (deriyi sıyırıp derine gitme)
l/gh 1. sıyırmak 2. yırtmak (deriyi sıyırıp derine gitmek)
çiritîn m 1. sıyrılma 2. yırtılma (deriyi sıyırıp derine gitme)
l/ngh 1. sıyrılmak 2. yırtılmak (deriyi sıyırıp derine gitmek)
çirîvît m zıplama, zıplayış
çirîvît dan xwe zıplamak
çiriya berê nd ekim (ayı)
çiriya ewil nd ekim (ayı)
çiriya paşîn nd kasım (ayı)
çiriya pêşîn nd ekim (ayı)
çiriyayî rd yırtık * deftereke çiriyayî yırtık bir defter
çiriyayîbûn m yırtıklık
çirîzok m karıncalanma (vücudun bir yerindeki uyuşukluktan sonra kan dolaşımının başlamasıyla, o yerde karıncalar dolaşır gibi bir izlenim uyanma)
çirîzok pê ketin l/bw karıncalanmak
çirk saniye.
m 1. saniye 2. tık
çirk (i) m 1. çat (sert bir şeyin kırılırken çıkardığı ses) 2. cart (sökülme veya yırtılma sesi)
çirk (ii) m irin
çirkandin m 1. çatırdatma 2. gacırdatma
l/gh 1. çatırdatmak 2. gacırdatmak
çirke m 1. saniye 2. saniye (fizik ve mekanikte zaman birimi)
çirkeçirk 1. çatır çatır, çatur çutur 2. cızır cızır (yazı yazarken kamış kalemin çıkardığı ses) 3. gıcır gıcır, gacır gucur, gacır gacır 4. tık tık
çirkeçirk (i) 1. çıtırtı 2. gıcırtı 3. tıkırtı (saat sesi) 4. şakırtı (yağmurun çıkardğı ses)
çirkeçirk kirin l/gh 1. çıtırtı yapmak 2. gıcırtı yapmak 3. tıkırtı yapmak 4. şakırtı yapmak
1) çatır çatır çatırdamak 2) cızır cızır etmek, cızırdamak 2) gıcır gıcır etmek, gacır gucur etmek, gacır gacır etmek
çirkef m çirkef
çirkejimêr m yelkovan
çirkî rd saniyelik
çirkîn çirkin.
m 1. çatırdama 2. gacırdama
l/ngh 1. çatırdamak 2. gacırdamak
çirkînî m 1. çatırtı 2. cızırtı (kamış kaleminin sesi için) 3. gacırtı, gıcırtı
çirkînî jê çûn (an jî hatin) çatırdamak
çirkînî kirin 1) çatırdamak 2) cızırdamak
çirmaq rd sıska * berxê çirmaq sıska kuzu
çirmaqî rd sıskaca
çirmaqî bûn l/ngh sıskalaşmak
çirmaqîbûn m sıskalaşma
çirmaqtî m sıskalık
çirmix m sivri ve keskin tırnak
çirmixandî m tırmalanmış olan
çirmixandin m tırmalama
l/gh tırmalamak
çirmixîn m tırmalanma
l/ngh tırmalanmak
çirnûg bot/m boğan otu (Acunitum napellus)
çirnûkê gur bot/nd kurtboğan (Aconitum napellus)
çiro m gonca
çirore rd obur
çiroretî m oburluk
çirp (i) m şıp (düşen su damlasının sesi)
çirp (ii) h 1. çabuk (yavaşın karşıtı) 2. h aniden, zıp 3. rd atik, çevik
çirp kirin l/gh kırkmak (ucundan kesmek)
çirpan nd su bekçisi
çirpandî rd 1. çırpılmış 2. kırkmış, kırpılmış olan
çirpandin (i) m şıpırdatmak
l/gh şıpırdatmak
çirpandin (ii) m 1. çırpma (bir şeyin ucundan bir parça kesme) 2. çırpma (sulu yiyecekleri, hızla ve sürekli bir şeyle karıştırma) 3. çalma (kumaşın bir parçasını kesme) 4. çarpma, kırpma (kurnazlıkla, zorla ele geçirme) 5. dalından koparma, derme 6. kırkma, çırpma (ucundan kesme) 7. (kendine) yontma 8. çırpıştırma (hafifçe vurma, silkeleme) 9. çırpma, tırtıklama, aşırma (çalma, hırsızlık etme)
l/gh 1. çırpmak (bir şeyin ucundan bir parça kesmek) * guliyên darê çirpandin ağacın dallarını çırpmak 2. çırpmak (sulu yiyecekleri, hızla ve sürekli bir şeyle karıştırmak) * hêkan baş biçirpîne! yumurtaları iyice çırp! 3. çalmak (kumaşın bir parçasını kesmek) * ez hinek ji qumaş biçirpînim? kumaştan biraz çalayım mı? 4. çarpmak, kırpmak (kurnazlıkla, zorla ele geçirmek) * her serê mehê tê hinek pere ji bavê xwe diçirpîne û diçe her aybaşında gelir babasının biraz parasını çarpar gider 5. dalından koparmak, dermek * were em gulan biçirpînin gel gül derelim 6. kırkmak, çırpmak (ucundan kesmek) 7. mec (kendine) yontmak * jê dirav çirpand ondan para yonttu 8. çırpıştırmak (hafifçe vurmak, silkelemek) 9. çırpmak, tırtıklamak, aşırmak (çalmak, hırsızlık etmek)
çirpanî m su bekçiliği
çirpdest rd eli hafif, çabuk olan
çirpdestî m eli hafif olma
çirpeçirp h şıpır şıpır
çirpî yere dikilerek üzerine üzüm asmasının dallarının bırakıldığı çubuk.
n çırpı
çirpîn (i) m şıpırdama
l/ngh şıpırdamak
çirpîn (ii) m 1. çırpılma (bir şeyin ucundan bir parça kesilme) 2. çırpılma (sulu yiyecekler, hızla ve sürekli bir şeyle karıştırılma) 3. çalınma (kumaşın bir parçası kesilme) 4. çarpılma, kırpılma (kurnazlıkla, zorla ele geçirilme) 5. dalından koparılma, derilme 6. kırkılma, çırpılma (ucundan kesilme) 7. çırpıştırılma (hafifçe vurulma, silkelenme) 8. çırpılma, tırtıklanma, aşırılma (çalınma)
l/ngh 1. çırpılmak (bir şeyin ucundan bir parça kesilmek) 2. çırpılmak (sulu yiyecekler, hızla ve sürekli bir şeyle karıştırılmak) 3. çalınmak (kumaşın bir parçası kesilmek) 4. çarpılmak, kırpılmak (kurnazlıkla, zorla ele geçirilmek) 5. dalından koparılmak, derilmek 6. kırkılmak, çırpılmak (ucundan kesilmek) 7. çırpıştırılmak (hafifçe vurulmak, silkelenmek) 8. çırpılmak, tırtıklanmak, aşırılmak (çalınmak)
çirpînî m şıpırtı
çirpîz m firez (yeni çıkmış buğday filizi)
çirpker rd çırpıcı
çirpkirî rd kırkık, kırkmış olan
çirpkirin m kırkma (ucundan kesme)
çirpoz m firez (yeni çıkmaya başlamış ekin)
çirs m 1. kıvılcım 2. parıltı
çirsavêj m 1. kıvılcımsaçan 2. ışıldak, ışıksaçan,
çirsçirs h par par
çirseçirs h parıl parıl
çirsok rd parıldak
çirsokî rd parlakça
çirt nd1. cart (sert bir şey yırtılırken çıkan ses) 2. çat, zıp
çirt (i) m sağı (kuş tersi)
çirt û zirt 1) zırt pırt 2) zırt zırt
çirt vira çirt wira çat orada çat burada, çat kapı arkasında * keça te li cihekî nasekine, çirt li vira û çirt li wira ye senin kız bir yerde durmaz, çat orada çat burada, çat kapı arkasında
çirt virt zırt fırt
çirtan (i) bnr çortan
çirtan (ii) m çağlar, çağlayancık
çirtemîze m işeme güçlüğü
çirtik rd 1. hafif, hoppa, oynak, terelelli 2. yaramaz, peş para etmez şey
m zıplama
(an jî û) virtik1) kıvır zıvır 2) kıvır zıvır (önemsiz ayrıntı)
çirtik (i) m oluk (yapılardaki oluk için)
çirtik avêtin zıplamak
çirtik virtik rd 1. kıvır zıvır 2. nd kıvır zıvır (önemsiz ayrıntı)
çirtikî m 1. hoppalık, oynaklık, hafiflik 2. rd yeleme, havaî 3. rd/h hoppaca
çirtikî bûn l/ngh hafifleşmek, hoppalaşmak (ağırbaşlılığını yetirmek)
çirtikî kirin l/gh hafifleştirmek, hoppalaştırmak
çirtikîbûn m hafifleşme, hoppalaşma (ağırbaşlılığını yetirme)
çirtikîkirin m hafifleştirme, hoppalaştırma
çirtikîtî m hoppalık
çirtîn m şırıltı (az akan su sesi)
çirtma kundiran nd kabak, mercimek, fasulye veya fasulye ile yapılan bir yemek
çirto virto abuk sabuk.
çirtonek m oluk (yapılardaki oluk için) * mîna devê çirtonekê hatin xwarê oluk gibi akmak
çirtonekî rd oluk gibi
çirtonekî bûn l/ngh oluklaşmak
çirtonekîbûn m oluklaşma
çirtovirto rd/h 1. abuk sabuk, saçma sapan
çirtovirto axaftin (xeber dan an jî qise kirin) abuk sabuk konuşmak 2. rd derme çatma, özensiz (değersiz gereçlerle özensiz yapılmış) * xaniyekî çirtovirto derme çatma bir ev 3. kıytırık 4. kıvır zıvır 5. ters türs (düzgün gitmeyen, iyi işlemeyen) 6. fasa fiso
çirtox nd/nt zevzek
çirtoxî m zevzeklik
çirtûl m değirmen suyunun çıktığı yer
çirûsandin m 1. parıldatma 2. ışıldatma
l/gh 1. parıldatmak 2. ışıldatmak
çirûsî m parlaklık
çirûsîn m 1. parıldama, parıldayış 2. ışılama, ışıldama
l/ngh 1. parıldamak 2. ışılamak, ışıldamak
çirûsk kıvılcım, parıltı.
m 1. kıvılcım, çakın, çakım, çıngı 2. parıltı, ışıltı
çirûsk çirûsk h ışıl ışıl
çirûskandin m 1. kıvılcamak 2. parıldatma
l/gh 1. kıvılcamak 2. parıldatmak
çirûskdar rd 1. kıvılcımlı 2. ışıltılı
çirûske m ışıltı, parıltı
çirûskîn m 1. kıvılcımlanma 2. parıldama 3. rd parıltılı
l/ngh 1. kıvılcımlanmak 2. parıldamak
çirûtan m oluk
çirvirandin m yırtık pırtık etme
l/gh yırtık pırtık etmek
çirvirî m bir oyun adı
çirvirîn m yırtık pırtık olma
l/ngh yırtık pırtık olmak
çirvîtk m zıplayarak oynama
çirwirk nd/nt torunun torunu
çirwisandin bnr çirisandin
çirwisîn bnr çirisîn
çirxat m fren, değirmen freni
çirxat kirin l/gh frenlemek, değirmeni durdurmak
çirxatkirin m frenleme, değirmeni durdurma
çiş b çuş
çiş bûn l/ngh tay durmak
çisa c ne
çişt element.
çist h 1. çabuk (yavaşın karşıtı) 2. rd çevik, hızlı 3. rd kıpırdak, canlı, hareketli
çist bûn l/ngh çevikleşmek
çist kirin l/gh çevikleştirmek
çistan m bilmece
çistandar rd bilmeceli
çistane rd/h çevikçe
çistbûn m çevikleşme
çiste rd uyanık, çabuk davranan, tetikte olan
çistî (i) m 1. disiplin 2. uyma, itaat
çistî (ii) m 1. çabukluk 2. çeviklik 3. hızlılık
çistkirin m çevikleştirme
çit n ferik, yavru horoz
çitare m 1. çitar (bir tür pamuklu kumaş) 2. bez (herhangi bir iş için kullanılan dokuma)
çitarî m bir tür kumaş
çitî m lime
çitî çitî 1) lime lime 2) parça parça
çitî çitî kirin lime lime etmek
çitik m çekiliş
çitîl n fidan
çitmenaş b misket gibi oyunlarda nişan alırken hangisine değse anlamında söylenen söz
çito rd 1. nas?(bir kimse, bir olay veya bir konu için) * hûn kaxizekî çito dixwazin? nasıl kâğıt istiyorsunuz? * keçeke çito ye? nasıl kızdır? 2. h nas?(bir işin ne biçimde, hangi yolla olduğunu belirtmek için kullanılır) * min çito û ji bo çi pirs pirsiye ez dizanim ben soruyu nasıl sorduğumu, niçin sorduğumu biliyorum 3. nas?(bir hareketin yanlış biçimine duyulan şaşkınlığı belirtir) * hûn çito hatin vir? siz buraya nasıl geldiniz? * piştî van kirinên di wî ez dê çito nexeyîdim? bu yaptıklarından sonra nasıl kızmam? 5. nasıl (ne kadar çok) * tu bizanî ku ez çito ji te hez dikim seni nasıl seviyorum bir bilsen 6. nasıl (elbette, kesinlikle) * tu lê binêre wê çito here bak nasıl gidecek 7. nasıl (ben sana dememiş miydim, gördün mü?) * çito ye, pirtûk a kê ye? nasıl, kitap kiminmiş? 8. nasıl (işin zorunlu olduğunu belirtir) * çito naçe dibistanê? okula nasıl gitmez? 9.b nasıl (‘ne dediniz’ veya ‘iyi mi, beğendiniz mi’ anlamında) * çito ye, baş e? nasıl, iyi oldu mu? * çito, hûn dikarin careke din jî bibêjin? nasıl, bir daha söyler misiniz?
çito be nasılsa, nasıl olsa1) * sibehê çito be wê bê nasıl olsa yarın gelecek * çito be dê rojek ev heywan bikirana qurban bir gün nasılsa bu hayvan kurban edilecekti 2) ne kadar olsa * çito be diya te ye ne kadar olsa annen
çito bû nasıl oldu
çito bûye nasıl olmuşsa * bê çito bûye, li şikandina şûşeyê werqiliye nasıl olmuşsa, şişenin kırrıldığının farkına varmış
çito çêbû (an jî qewimî) nasıl oldu * bûyer çito çêbû? olay nasıl oldu?
çito kirin nasıl etmek (veya nasıl yapmak) * em çito bikin? nasıl yapalım?
çito ku nasıl ki
çito ye? ne haber?
çitoçiko b civciv çağrma ünlemi
çitoçikokirin l/gh civciv çağrmak
çitol bnr çito
çitolî bnr çito
çiton bnr çito
çitpit m çıtçıt
çitpit kirin l/gh çıtçıtlamak
çitpit lê dan (an jî xistin) çıtpıtlamak
çitpitkirin m çıtçıtlama
çitûpit m çıtçıt
çiv m 1. dolambaç 2. dönüş 3. zikzak 4. yan çizme
çiv (i) m değnek
çiv (iii) m 1. kaytarma 2. sıçrama, sıçrayış
çiv (iv) m 1. canlılık, hareketlilik 2. karşı koyuşta en zayıf tepki
çiv (v) m 1. büküm, kat, kıvrım 2. büküntü (bükme sonucu olaşan biçim veya iz) kıvrılmak (eğrilip bükülmek) * mar çiv dida xwe û diçû yılan kıvrılıp gidiyordu
çiv dan (i) l/gh 1. atak yapmak, çabuk davranmak 2. sıçramak (ayaklarla, birdenbire ve kuvvetle yeri teperek hızla yukarıya veya ileriye atılmak)
çiv dan (ii) l/gh 1. kaytarmak (işten kaçmak) 2. sıvışmak 3. fır dönmek
çiv dan ber xwe tüymek, kaytarmak, dönmek, sapmak
çiv dan xwe 1)argo kıvırmak, kıç sallamak 2) kıvırmak (uydurup söylemek) 3) zikzak yapmak)
çiv li xwe dan kıvırtmak * rastiyê bibêje çivan li xwe nexe doğruyu söyle, hiç kıvırma
çiv û çûr bahane, terslik çıkarma
çiv û çûr dan xwe 1) hık mık etmek (işten kaçmak için bahaneler ileri sürmek) 2) zikzak yapmak
çivan m 1. bükün 2.rz çekim
çivan (i) m dönemeç
çivana lêkeran rz fiil çekimi
çivanbar rz/rd bükünlü
çivandî rd 1. eğik 2. bükük 3. rz çekimli, tasrifli
çivandin m 1. eğme (düz olan bir şeyi eğik duruma getirme) 2. eğme (sert bir cismi bükme) 3. bükme 4. rz çekme, çekimleme, tasrif etme (fiil çekme) 5. civ sesinin çıkartma
l/gh 1. eğmek (düz olan bir şeyi eğik duruma getirmek) 2. eğmek (sert bir cismi bükmek) 3. bükmek 4. rz çekmek, çekimlemek, tasrif etmek (fiil çekmek) 5. civ sesinin çıkartmak
çivane m 1. dolambaç 2. jeo kıvrım 3. zikzak 4. fiz devre, çevrim
çivane çivane kıvrım kıvrım
çivanek m 1. dönemeç, kıvrıntı 2. erd koy * çivanek û tengav tije keştî ne koy ve boğazlar gemilerle dolu
çivanekî rd/h 1. dönemeççe 2. rd kıvrımlıca
çivaneşikên m devre kesici anahtar
çivaneyî rd 1. kıvrımlı 2. dolambaçlı, dolaşık (dolaşarak gidilen yol) * wekî ku xuya dike ew der ne nêzik e, riya wê çivaneyî ye orası göründüğü kadar yakın değil, yol dolaşıktır 3. zikzaklı
çivaneyî bûn l/ngh 1. kıvrımlanmak 2. dolaşıklanmak
çivaneyîbûn m 1. kıvrımlanma 2. dolaşıklanma
çivaneyîtî m dolaşıklık
çivang m dönemeç, viraj
çivangî rd dönemeçli, virajlı
çivanok m 1. dolambaç 2. zikzak 3. mec dönek
çivanokane rd/h 1. dolambaçça 2. zikzakça 3. dönekçe
çivanokî rd 1. dolambaçlı, yılankavi 2. zikzaklı
çivanoktî m 1. dolambaçlık 2. zikzaklık 3. döneklik
çivçivandin m kıvırtma
l/gh kıvırtmak (yan çizmek)
çivçivîn m kıvırma
l/ngh kıvırmak * xwe ne çivçivîne kendini kıvırma
çivçivok rd hızlı ve atik olan kimse
çivdan (i) m 1. atak yapma, çabuk davranma 2. sıçrama
çivdan (ii) m 1. kaytarma (işten kaçma) 2. sıvışma
çivdayî rd 1. dolambaçlı, dönemeçli 2. zikzaklı
çivdayîn (i) m 1. atak yapma, çabuk davranma 2. sıçrama, sıçrayış
çivdayîn (ii) m 1. kaytarma (işten kaçma) 2. sıvışma
çivê m kuş (çocuk dilinde)
çiveçiv cır cır
çiveçiv kirin cırıldamak
çiveçivê m cikcik (çocuk dilinde kuş)
çivêl rd çirkin
çivêlî m çirkinlik
çivgeh dönemeç.
çivî m çeviklik, hareketlilik
çivîd m çivit
çivîd kirin l/gh çivitlemek
çivîddar rd çivitli
çivîdî rd çividî, çivit rengi
çivîdkirî rd çivitli (çivitlenmiş olan)
çivîdkirin m çivitleme
çivîdnekirî rd çivitsiz (çivitlenmemiş olan)
çivîk zo/mkuş
çivîk bi baskekî nafire kuş bir kanatla uçamaz’ anlamında bir deyim
çivîk di ser re diçû serê baskê wê jê dikirin kuş uçurtmamak
çivîk di ser xwe re nefirandin kuş uçurtmamak * çivîk jî di ser xwe re nefirînin kuş uçurtmayın
çivîk lê nabêjin wiq kuş uçmaz kervan geçmez
çivîk nekarîn di ser (wan) re derbas bibe ü zerinde kuç uçmamak çivîk
çivîka berfê zo/nd kar kuşu (Pectrophenax nivalis)
çivîka beytik zo/nd serçe (Passer domesticus)
çivîka çolê jî ne bêderd e dertsiz olan var mı ki
çivîka hêjîran zo/nd incir kuşu (Anthus trivialis)
çivîka malan zo/nd cümle kuşu
çivîka qûnhejhejok zo/m yont kuşu (Motacilla)
çivîka reş zo/m çekirge kuşu (Sturnus vulgaris)
çivîka şeytanok zo/nd çalı bülbülü, bayır kuşu, ötleğen (Sylvia communis)
çivîka sibehê sabah kuşu
çivîka wîçwîçok nd ötücü kuş, makaralı
çivîka xapînok zo/m çobanaldatan (Caprimulgus europeus)
çivikandin m fırlatma
l/gh fırlatmak
çivîkbaz nd/nt kuşbaz, kuşçu
çivîkbazî m kuşçuluk
çivikîn m fırlama
l/ngh fırlamak
çivîknas nd/nt kuş bilimci
çivîknasî m kuş bilimi
çivilandin m ışıldatma
l/gh ışıldatmak
çivilîn m ışıldama
l/ngh ışıldamak
çivîn m 1. bükülme 2. eğilme 3. kıvrılma, kıvrılış (eğrilip bükülme) 4. zikzak
l/ngh 1. bükülmek 2. eğilmek 3. kıvrılmak (eğrilip bükülmek)
çivîng bnr çivîk
çivînî rd 1. dolambaçlı 2. zikzaklı
çivir m 1. semizlik, semen 2. rd semiz, tavlı, semirgin
çivîr bot/m söğüt ağacına benzer bir ağaç
çivir bûn l/ngh semirmek, semizlemek
çivir kirin l/gh semirtmek
çivirbûn m semirme, semizleme
çivirî m semizlik, semirginlik
çivirkirin m semirtme
çivît m kışkırtma
çivît avêtin kışkırtmak, ikilik yaratmak
çiviyayî rd eğik, bükük
çiviyîn m eğiliş, bükülüş
çivjen m ksilofon (bir müzik aleti)
çivo nd/nt hilekâr
çivoçivo h kıvrıla kıvrıla
çivok rd 1. dolambaçlı 2. zikzaklı 3. mec dönek
çivokane rd/h 1. dolambaçlıca 2. zikzaklıca 3. dönekçe
çivoktî m 1. dolambaçlılık 2. zikzaklık 3. döneklik
çivotî m hilekârlık
çivr rd 1. tavlı, semiz 2. yağlı, besili, semiz * goştê çivr yağlı et * penêrê mêşinan çivr e koyun peyniri yağlıdır
çivr bûn l/ngh tavlanmak, semirmek
çivrbûn m tavlanma, semirme
çivrî m 1. tav, semizlik (hayvanlarda) 2. rd yağlı * xwarina çivrî yağlı yemek
çivrînek nd çerezlik şey, aparatif şey
çivt m cır
çivteçivt cır cır
çivteçivt kirin cırıldamak
çivtînî m cırıltı
çivtînî kirin cırıldamak
çivûçûr rd zikzak
çivûçûrî rd zikzaklı
çiwît m çivit
çix (i) n çuha * çixê sor kırmızı çuha
çix (ii) m ses seda, koyun sesi * çixa mihê tune koyundan eser yok
çixan m çekilme (bir kimseden, partiden kopma, peşine gitmeme)
çixandin m çektirme, ayırtma
l/gh çektirmek, ayırtmak
çixare m sigara
çixarî m gezi, kır gezintisi
çixarte m kibrit
çixat m kibritm 1. kibrit 2. kibrit (içinde kibrit çöpleri bulunan kutu)
çixat pê xistin kibrit çakmak
çixatdank m kibritlik
çixatfiroş nd/nt kibritçi (satan kimse)
çixatfiroşî m kibritçilik
çixatik m kibrit
çixebelek nd koyu elâ renk
çixeçixe m koyun çağırma
çixêz m 1. çizgi (çizilerek veya çeşitli yollarla oluşmuş iz) * çixêz kişandin ser kaxiz kâğıda çizgi çizmek * çixêz kirin çizgi çizmek 2. çizik * çixêz kirin çizmek, çiziktirmek 3. mat çiz(bir noktanın yürütülmesiyle oluşan biçim) 4. mat çember
çixêz bûn l/ngh çizilmek
çixêz kirin l/gh 1. çizmek, çizgilemek, çiziktirmek 2. çizmek (çizgi halinde berelemek) 3. çizmek, karalamak (bir yazının üzerini çizerek onu geçersiz kılmak) * divê ku mirov her du rêzên dawiyê çixêz bike son iki satırı karamalı
çixêz kişandin l/gh çizgilemek
çixêza hendesî (an jî geometrîk mat geometrik çizim
çixêzbûn m çizilme
çixêzbûyîn m çizilme
çixêzdar rd çizgili
çixêzî rd çizgisel
çixêzik m 1. çizgi, çizik (çizilerek veya çeşitli yollarla oluşmuş iz) * çixêzik kişandin ser kaxiz kâğıda çizgi çizmek * çixêzik kirin çizgi çizmek 2. mat çizgi (bir noktanın yürütülmesiyle oluşan biçim)
çixêzik kirin l/gh çizmek, çiziktirmek
çixêzker rd çizici
çixêzkirî rd 1. çizili, çizilmiş olan 2. karalı (çizilmiş)
çixêzkirin m 1. çizme, çizgileme, çiziktirme 2. çizme (çizgi halinde berelemek) 3. çizme, karalama, karalayış (geçersiz kılma)
çixêzkişandin m çizgileme
çixik bot/m kadifemsi ve küçücük yaprakları olan bir bitki
çixik (i) rd herkesin dümen suyuna giden güvenilmez kimse, kişiliksiz
çixîn m 1. çekilme (bir yere uğramama, bir yerden uzaklaşma) 2. çekilme, çekiliş, ayrılma (bir kimseden, partiden kopma, peşine gitmeme)
l/ngh 1. çekilmek (bir yere uğramamak, bir yerden uzaklaşmak) * muşterî yeko yeko diçixin müşteriler birer birer çekiliyor 2. çekilmek, ayrılmak (bir kimseden, partiden kopmak, peşine gitmemek)
çixir m çığır (iz, patika, yol)
çixîr m korkuluk
çixiz bnr çixêz
çixrî rd huylanan kimse
çixrî bûn l/ngh huylanmak
çixrîbûn m huylanma
çixsî nd/nt tüfekçi
çixsîtî m tüfekçilik
çixsor rd kırmızı çuhalı
çixsûr bnr çaqsûr
çixuk bot/m kayalıklarda yetişen, boyu bir karışa yakın ve yaprakları tüylü bir bitki türü, aynı zamanda halk hekimliğinde kullanılar
çixzanî m daire oyunu
çiya n dağ * Çiyayê Agirî Ağrı Dağı
çiya bi çiya nakeve (an jî nakevin), çav bi çavan dikeve (an jî dikevin) dağ dağa kavuşmaz insan insana kavuşur
çiya bilind e, kengê be wê rê pê bikeve dağ dağa kavuşmaz, insan insana kavuşur
çiya bilind e, kengê be wê riya (te) pê bikeve ben hancı sen yolcu oldukça
çiya çi qas bilind be, rojek wê riya mirov pê bikeve dağ dağa kavuşmaz, insan insana kavuşur
çiya dan milê xwe dağ (veya dağları) devirmek (çok zor işleri başarmak)
çiya di bin berfa xwe de ye herkes kendi derdiyle meşkul
çiya golik anî dağ doğura doğura bir fare doğurmuş her
çiya ji cihê xwe diçe kurmê mirov (an jî însan) jê naçe can çıkar huy çıkmaz
çiya ji cihê xwe radibe diçe cihê çiya, exlaq jê naçe can çıkar huy çıkmaz
çiya li siyan nakevin, çav li çavan dikevin dağ dağa kavuşmaz insan insana kavuşur
çiyaçêbûn m dağ oluşu
çiyaçêbûnî rd dağ oluşu ile ilgili
çiyadar nd/rd dağlık
çiyager nd/nt dağcı
çiyagerî m dağcılık
çiyahilkêş nd/nt dağcı
çiyahilkêşî m dağcılık
çiyakêş dağcı.
çiyang bnr çiya
çiyarêz erd/n sıra dağ, sıra dağlar
çiyavanî rd dağlı (dağlık bölge halkından)
çiyawî nd/rd dağlık
çiyayê agirî Ağrı Dağı.
çiyayê agirîn yanardağ.
jeo/nd yanardağ
çiyayê ku (wî) pişta xwe dayê beredayî bû güvendiği dağlara kar yağmak (veya güvendiği dal elinde kalmak)
çiyayê qaf ndKaf Dağı
çiyayê qaf û kaf Kaf Dağı
çiyayê qeşayî erd/m buz dağı, aysberg
çiyayê sîpanê Süphan Dağı.
çiyayek hildan milê xwe dağ (veya dağları) devirmek (çok zor işleri başarmak)
çiyayî rd dağlı (dağlık bölge halkından)
çiyayîn nd/rd dağlık
çiyazan nd/nt dağ bilimci
çiyazanî m dağ bilgisi
çiyê 1) nesi (bazen insanlar için zamir olarak kullanılır) * Alî Çiyê Ehmed e? Ali Ahmet’in nesi? 2) nesi (hangi yönü, hangi tarafı) * çiyê odeyê guheriye? odanın nesi değişmiş?
çiyê (yekî) nesi (çok iyi, çok güzel) * ma çiyê keçikê heye? kızın nesi var?
çiyê (yekî) hebû, çiyê (yekî) tune bû nesi var nesi yok (bütün serveti)
çiz m 1. susturma 2. karalama, rastgele çizme
çiz kirin l/gh susturmak
çiz û viz karalama, rastgele çizme
çizandin m uyuşturma, duyarsızlaştırma
l/gh uyuşturmak, duyarsızlaştırmak
çizbûn m susma
l/ngh susmak
çizeçiz 1. cızır cızır (ateşte kızartılan etin sesi) 2. cızır cızır (kesilen camın veya yazı yazarken çıkan sesi anlatır)
çizeçiz kirin cızırdamak
çizepîle zo/m bir tür akrep
çizî m soğuk esinti, kar havası, kuru soğuk, ayaz * çiziyeke sar heye soğuk bir esinti var * çiziya berfê kar havası * çiziyeke sar tê kuru ayaz var
çizîn m uyuşma, duyarsızlaşma
l/ngh uyuşmak, duyarsızlaşmak
çizînî m cızırtı, cızıltı (kesilen camın veya yazı yazarken çıkan sesi anlatır)
çizînî jê çûn cızırdamak
çizir m kakırdak
çiziran (i) m sızma, sızıntı
çiziran (ii) m sıyırma, sıyırış
çizirandar rd sızıntılı
çizirandî (i) rd sıyrık
çizirandî (ii) rd sızıntılı
çizirandî (iii) rd 1. ütülmüş 2. eziyet edilmiş olan
çizirandin (i) m sıyırma (hızla sürtünerek bir şeyin yüzünden bir parça soyma, koparma veya üzerini hafifçe yırtma)
l/gh sıyırmak (hızla sürtünerek bir şeyin yüzünden bir parça soymak, koparmak veya üzerini hafifçe yırtmak)
çizirandin (ii) m sızdırma
l/gh sızdırmak
çizirandin (iii) m 1. ütme, cızbız etme (etin üzerindeki yağları eritme) 2. eziyet etme
l/gh 1. ütmek, cızbız etmek (etin üzerindeki yağları eritmek) 2. eziyet etmek
çizirî (i) rd sıyırık, sıyrılmış olan
çizirî (ii) rd sızmış olan, kaçak olan (gaz, su vb. için)
çizirî (iii) rd ütme
çizirîn (i) m sıyrılma
l/ngh sıyrılmak
çizirîn (ii) m 1. sızma, sızış 2. kaçak (bir kaptan, bir borudan sıvı kaçması)
l/ngh sızmak * gaz di boriyê de diçizire borudan gaz sızıyor
çizirîn (iii) m 1. ütme 2. eziyet edilme
l/ngh 1. ütmek 2. eziyet edilmek
çizirk m kakırdak
çizkirî rd susturulmuş olan
çizkirin m susturma
çizone m akrep sokması
çizûviz m karalama (kalemle)
çi peyveke ku der heqê tiştan de pirsiyariyê dike -çi got mijara gotina wî çawa bû?
peyvikek pirsînê ye ku kesa/ê dibêje dixwaze agadariyekê wergire: Navê te çi ye? (Ka navê xwe bêje.) Te çi got? (Ka wê bêje ya ku te got.), çend, çiqas: Niha seet çi ye?, pirr, gelek, zêde: Çi pîs e! (Pirr pîs e.), qet, hîç: Tu çi bêjî jî, ew her bawer nake..
Herwiha: çir, çî.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چ.
Hevwate: ku.
Bide ber: çu, kî, ti.
Bi zaravayên kurdî: kurmancî: çir, çi soranî: چی (çî)/چ (çi) zazakî: çi hewramî: çî, çîş.
ji: Ji Proto-hindûewropî kʷis. Hevkoka wê di zimanên lêzim de: Armenian: Old Armenian: ի, , ո, ով, որ, Armenian: իր, ով, որ Celtic: Old Irish: cía, cid Welsh: pwy, Germanic: English: who, what, why, which, where, how, German: wo, was, wie, wer, Swedish: vem, vad, var, Greek: ποίον, ποιο, πού, ποιος, πως, τι, Indo-Aryan: Iranian, Kurdish: kî (who), kê (whom), çi (what), kîj (which), Persian: که, چه, چی, Italic: Catalan: qui, French: que, qui, quoi, Italian: che, chi, Latin: qui, quae, quod, Latin: quis, quid, Portuguese: que, quem, Romanian: că, ce, Spanish: que, quien, cuyo, Slavic: Bulgarian: че, Czech: co, Polish: co, Russian: кто, чей, что.
Bikaranîn: Lêker: çi bûn, çi kirin. Navdêr: çibûn, çikirin Rengdêr: çibûyî, çikirî.
: çawan, çend, çima
çi bikî hêç bûn (biwêj) çi bikî bi tiştekî hesêb nebûn. xwedê dizane ez çi ji vê xweha xwe re bikim hêç e.
çi bikim xwîşka min, ne nanek şewitî ne nanek şehitî (biwêj) ji bo kesên çikûs û temahkar tê bikaranîn. tujî wekî we jinika temahkar dibejî çi bikim xwîşka min, ne nanek şewitî ne jî nanek şehitî. (bnr. çîrok) “çi bikim xwîşka min, ne nanek şewitî, ne nanek şehitî” du heb xwîşk hebûne. yek xizan bûye, yek jî dewlemend. her yek li gundekî dimîne. rojeke xwîşka xizan diçe mala ya dewlemend. her du li mala ya dewlemend nan dipejin. xwîşka xizan birçî bûye û dixwaze nanekî bixwe lê fedî dike ku ji xwîşka xwe bixwaze. ya dewlemend tedigihîje ku xweha we birçî ye û çaven we li nanxwarine ye, lê ji çikûsî nabeje ku ha ji te re nan hixwe. pehtina nen diqede. ya dewlemend ji xwîşka xwe re dibeje: çi bikim xwî.şka min, ne nanek .şewitî, ne nanek .şehitî.
çi bûn (lêker)(Binihêre:) çi
çi buyî kundir, çi jî stûye te dirêj bû! (biwêj) ji bo yen ku di demeke kin de bi awayekî ne asahî tên guherandin tê gotin. kuro min fim nekir, tu çi buyî kundir, çi jî stûye te dirêj bû?!
çi car hoker (Binihêre:) ticar2. ne carekê jîticar
çi gotin (lêker)(Binihêre:) çi
çi heyf mixabînet, heyhat, mixabin, malesef, heyf e, efsûs, bi daxe, sedkorayî
çi îman e, çi wîjdan e, bazara serbest e, kilîte xwe cizdan e (biwêj) ji bo sextekarî, bûjenî û bedadiya bazirganiye ango kapitalizme tê gotin. ve piyaseya serbest rewş he aloztir kir. çi îman e, çi wîjdan e, bazara serbest e, kilîti xwe cizdan e.
çi ji dest te texsîr nekirin (biwêj) tişte guncav bi kar anîn. ez diçim, de fiema çi ji desti te jî ti, tu bixwedi texsîr meke.
çi ji min re dixwazî bila bikeve kodika te (biwêj) bila her kes wekî daxwaz û niyeta xwe encame bigire. ez çi ji te re bibejim, tu çi ji min re dixwaz, bila bikeve kodika te.
çi kirin (lêker)(Binihêre:) çi
çi qeder (navdêr, mê) çi qas, çend, çendî, qeder, çiqas, çi qend, qeder, qas, çend.
ji: çi qe +-der
çi qey Cînav, çito bû/be ku, çawa bû/be ku, çima, pirsa şaşmayînê ya li ser bûn an nebûna tiştekî payî, tiştekî guman kirî, Çi qey Erdogan nedaye ser û negotiye, Xudê yek e, http://www.birnebun.com/hejmar/PDF/birnebunweb29.pdf.
Herwiha: çiqey. Agadarî: Ew bona pirsên tehnî û henekî jî tê bikaranîn. Wek mînak: Çi qey tu hatî (esasen tu nedihatî,).
ji: çi + qey
çi tê serê mirov ji zimanê mirov e gotina pêşiyan hin mirov hene bi gotinan gelek tiştan tevlîhev dikin, heta gotinên wekî serokkomaran carinan dibin sedema şerû aştiyan. gotin jî bi ziman tê gotin dema mirov nizanibe li gor civakê bipeyive serê mirov dikeve belayan û
çi wext kînga, kengî
çi wextî (navdêr, mê) kengî, çi demê.
ji: çi wext + -î
çi xema quling e ku mûrad rabûye (biwêj) yen ku ji bo wan ew yek hesan e, xeme nakişînîn. bila yen ku ne xwedî erebe ne, bifikirin, çi xema quling e ku mûrad rabûye.
çi xwar ku çi jî pê vereşe! (biwêj) ka çi qewimî, çi pek hat ku çi encam jî bide? ka çi xwar ku çi jî pi vereşe?! tu ew qas mezin diki, lê tu tiştek li meydane tune ye ku em pê mijûl bibin.
çi xwelî li serê xwe kirin (biwêj) tu çareserî peyda kirin. dibejin zimane kurdî we be serbest kirin, lê me amadekariyeke baş nekiriye, ka em e çi xweliyi li seri xwe bikin?
çibik (rengdêr) çalak, çist, aktîv, karîger, aktîv, aktîv, kesa/ê yan tişta/ê ku (pirr) dixebite: Ew nivîskarek aktîv e. (pirr dinivîse), (rêziman) hevoka ku kirdeya wê diyar e: Elî nameyek nivîsî. yan Wî nameyek nivîsî. hevokin aktîv in lê Nameyek hat nivîsîn. hevokek pasîv e.
çibûn (navdêr, mê) (Binihêre:) çi
çibûyî (rengdêr) (Binihêre:) çi
çiç (di zimanê zarokan de) memik
çicar hoker (Binihêre:) ticar
çiçik 1. berê mirovan 2. endamê şîrî yê giyaneweran; hingil, girêş
(navdêr, nêr) memik, sîng, bersîng, herdu beşên şîr tê de yên sîngê jinan, botlê şîrî, botlê zarrok şîrî jê vedixwin.
Herwiha: çiç çiçk.
Hevwate: memik. Agadarî: Beşên şîr jê tê de yên leşê heywanan guhan in. Yekcarî seî mirovan mê jî tê bikaranîn..
ji: çiç + -ik.
Bikaranîn: Lêker: çiçik dan. Navdêr: çiçikdan.
: serçiçik
çiçik dan (lêker)(Binihêre:) çiçik
çiçikdan (navdêr, mê) (Binihêre:) çiçik
çiçikdar (rengdêr) biçiçik, bipêsîr, bimemik, bimijok, bimostik.
ji: çiçik +-dar
çiçike diya xwe jê kirin (biwêj) ji bo kesên tolaz û serseri tê bikaranîn. heçiya ew ıawe berces e, hema bûyeyekî çiçike diya xwe jekirî û kefiye kuçeyan.
çiçikî (navdêr, mê) hestîmemikî, hestîmemikî kulbûn, çiçeyî, memikî, çiçe.
ji: çiçik + -î
çiçikokî (rengdêr) guhanokî.
ji: çiçik +-okî
çiçikparêzk (navdêr, mê) sutyen, bermemik, berçiçik, memikparêzk
çift refes û lotika sewalan -çift avêtin (sewal) bi lingê paşîn pehîn avêtin
(rengdêr) bêxêr, bêşens, bêyom, bêoxir, bextreş, mûdî, pûç, pûşil, şemet.
Bide ber: çifte.
ji wêjeyê: Na birako, tu li ba min pir biha yî, lê tu dibînî rewşa me pirr xerab e. Ku em cuda bibin, hebe şensê te rabe û jiyan bi te re bikene. Tu dizanî, ez bi xwe bêşens im, eniya min çift e. Bawer ke bêoxiriya min bandorê li te dike û şensê te xerab dike. De here dûrî min bikeve belkî şensê te rabe kerooo!(Zagros Osman: Welatê Xirpo û Zirpo, Lotikxane.com, 6/2008).
: çiftane, çiftî, çiftîtî
çift avêtin (lêker) refes avêtin, zîtik avêtin, cotkanî avêtin, dan zîtikan, dan refesan, dan cotkaniyan.
ji: çift + avêtin
çiftane (rengdêr) bi awayekî çift.
ji: çift + -ane
çiftavêtin (navdêr, mê) refesavêtin, zîtikavêtin, cotkanîavêtin, zîtikdan, refsdan.
ji: çift +avêtin
çifte (navdêr, mê) tifek, tifeng, xedare, agirber, çek
çifte avêtin (lêker) zîtik avêtin, refes avêtin, cotkanî avêtin, dan zîtikan, dan refesan, dan cotkaniyan, zîtik dan, refes dan.
ji: çifte + avêtin
çiftexas qumaşekî spî ye; patisqe
qumaşekî spî ye; patisqe
çiftî (navdêr, mê) rewşa çiftbûnê, şewmî, bêwatî, mûdîtî, şûmî, pîşkî, pûşilî, bêoxirî, rikdarî, rikatî, girdarî, kîndarî, rikgirî, bikînbûn, kînbazî, kînokî.
ji: çift + -î
çihar (hejmar) çar, 4.
ji wêjeyê: Paşê avête çihar behrê mezin Wî Xudayê “Layezalê” ins û cin w:Mela Hisênê Bateyî.
Herwiha: çehar.
ji: Ji farisî
çik 1. şipê 2. li ser xwe -çik çik! kîteyeke ku ji zarokan re tê gotin da ku jipiyan bisekinin -çik rabûn ser piyan rasterast rabûn ser xwe
(kurmancî) (rengdêr) ziwa, hişk, req, zuha: Ev robar bihar û payizan boş diherrike lê zivistanan diqerrise û havînan çik dibe. neliv, tişta/ê ku nalive: Nefesa min çik dibe. (nalive).
Bide ber: çak, çek, çîk, çok, dik, jik, lik, nik, rik, şik, zik.
Bikaranîn: Lêker: çik bûn, çik kirin, çik danîn. Navdêr: çikbûn, çikkirin, çikdanîn Rengdêr: çikbûyî, çikkirî.
: bênçik, bênçikî, çikandin, çikandî, çikî, çikîn, çikîner, çikîninde, nefesçik, nefesçikî
çik bûn (lêker)(Binihêre:) çik
çik danîn (lêker)(Binihêre:) çik
çik kirin (lêker)(Binihêre:) çik
çik sekinîn (lêker) kip sekinîn, tîk sekinîn, çîk sekinîn, çîç bûn.
ji: çik + sekinîn
çik û pik (navdêr, nêr) LÎstikeke bi bişkok an tiştên ku aliyekî wî kort û aliyek tilm be tê lîstin. Gava bikeve erdê ku aliyê bilind li jor be ew çik e, aliyê kort li jor be pik e
çikandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çikandin
çikandin (lêker)(navdêr, mê) ziwa kirin, hişk kirin, kirin bêav, av tê nehêlan: Germa havînê kanî çikandiye. sekinandin, rawestandin, nehêlan biherrike yan bimeşe: Oskîjen nemaye. Em dernekevin, ev xanî dê bêna me biçikîne..
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چکاندن.
Herwiha: çiqandin, miçikandin, miçiqandin.
Bide ber: çikilandin. Tewîn: Lêker: -çikîn-.
Têkildar: çikîn.
ji: çik + -andin.
: çikandî, çikîner
çikandin/diçikîne/biçikîne 1. dar û stûn bi dirêjayî bi cih kirin 2. hilm û nefes birîn
çikane (rengdêr) tikane, tîkane, hinek tîk, hinek çik.
ji: çik +-ane
çikayene (Zazaki) (lêker) çikîn
çikbûn (navdêr)(Binihêre:) çik
çikbûyî (rengdêr) (Binihêre:) çik
çikçik (navdêr, mê) dengek nizm yê berdewam e û bo nimûne ji mîlên demjimêrkan tê bîstin.
Herwiha: çikeçik, çike-çik, çik-çik.
ji wêjeyê: Wan kuçe û sikakên vî bajarî ji dengê teqîniya çakûtan, ji çikeçika makîneyên dirûnê, ji kupekupa lêxistina kurtanên ker û qantiran, ji virçevirça kîsên zeytê xalî kirin.(Enwer Karahan: Kêvo, nefel.com, 8/2007).
ji: çik + çik
çikçikandin (navdêr, mê) dengê çikçikê jê anîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چکچکاندن
çikçikîn (lêker) çikîn, çimçimîn, miçiqîn.
ji: çikçik +-în
çikdanan (navdêr, mê) lomekirin, birîndarkirina hesta mirovî
çikdanîn (navdêr, mê) (Binihêre:) çik
çikdar (rengdêr) behredar, behremend, êgin, biqabiliyet.
ji: çik +-dar
çikeçik bi dirêjahî -çikeçik di erdê de kutan bêyî ku xwar bibe bi awayekî rasterast di xweliyê de çikilandin
çikilandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çikilandin
çikilandin (lêker)(navdêr, mê) tiştek seriktûj kirin di erdekê re û tê re şidandin: sing/gilç di axê re çikilandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چکلاندن. Tewîn: Lêker: -çikilîn-.
Têkildar: çikilîn.
: çikilandî, çikilîner
çikilandin/diçikilîne/biçikilîne tê de bi dirêjayî dewisandin
çikilîn (lêker)(navdêr, mê) hatin çikilandin, ji tiştekî re asê man: Sing di erdê re çikiliye. Xencer di sîngî re çikilî..
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چکلین. Tewîn: Lêker: -çikil-.
Têkildar: çikilandin.
Bide ber: çikîn.
ji wêjeyê: Min kêlon çewir kir daku jeng negire.(Îbrahîm Remezan Zaxoyî: Ferhenga Pîşkên Kurdî, weşanxaneya Spîrêz, Dihok 2007, r. 55).
: çikiliyayî, çikilî
çikilîn/diçikile/biçikile tê de bi dirêjayî bi cih bûn
çikîn (lêker)(navdêr, mê) miçiqîn, çik bûn, hişk bûn, zuha bûn: Ev coka avê çikiye. sekinîn, rawestîn, nelivîn: Nefesa wî çikî û mir..
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چکین.
Herwiha: çikan, çikhan, çikhîn, çikihan, çikihîn, çikiyan, çikyan. Tewîn: -çik-.
Têkildar: çikandin.
Bide ber: çikilîn, çirkîn.
: çikiyayî, çikî, çikok
çikîn/diçike/biçike 1. dar û stûn bi dirêjayî bi cih bûn 2. hilm û nefes teng bûn 3. miçiqîn *"kaniya ku av jê kişiya, naçike"
çikindir silq
silq
çikîner (navdêr, mê) miçiqîner.
ji: çik +-îner
çikirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çi kirin
çikirin (navdêr, mê) (Binihêre:) çi
çikîsî (navdêr, mê) timatî (mec).
ji: çik +-îsî
çikitî (navdêr, mê) tîkîtî.
ji: çik +-itî
çikîyayene (Zazaki) (lêker) çikîn
çikkirî (rengdêr) (Binihêre:) çik
çikkirin (navdêr)(Binihêre:) çik
çiklandin (navdêr, mê) dar yan tiştê serê wî tîj di erdekî ra kirin ta di cihê xwe da di mîne, :singek di erdî çikiland bdn, :ez di çiklînim em di çiklînîn tu diçiklînî hûn diçiklînin ew diçiklîne, it ewan diçiklînin, pr, :dêbi+ bdn bdb , :di çikland di çiklandin db dûr, çiklandibû, bûn, (f), :bi çiklîne bi çiklînin
çiklîn (navdêr, mê) dema tiştekê sertîj bêxî nav tiştekî wek axê, :ev dare ji mêje di dîwarî ra çiklî ye
çiknayene (Zazaki) (lêker)çikandin, çıkandin
çiknîyayene (Zazaki) (lêker) hatin çikandin, hatin çıkandin
çikosî (navdêr, mê) temahî.
ji: çik +-osî
çikot çikûs
çikûs, tema, pintî.
Bikaranîn: Lêker: çikot bûn, çikot kirin. Navdêr: çikotbûn, çikotkirin Rengdêr: çikotbûyî, çikotkirî
çikot bûn (lêker)(Binihêre:) çikot
çikot kirin (lêker)(Binihêre:) çikot
çikotbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) çikot
çikotbûyî (rengdêr) (Binihêre:) çikot
çikotî (navdêr, mê) çikûsî, timatî, qesîsî, xesîsî, çavtengî, çikûstî, pintîtî, nekesi.
ji: çik +-otî
çikotî bûn (lêker) çikûsî bûn, pintiyî bûn.
ji: çikotî + bûn
çikotî kirin (lêker) çikûsî kirin, tima­tî kirin, qesîsî kirin, çav­tengî kirin.
ji: çikotî + kirin
çikotîbûn (navdêr, mê) çikûsîbûn, pintiyîbûn.
ji: çikotî +bûn
çikotkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çikot kirin
çikotkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) çikot
çiksayî esmanê hêşîn î bêewr
(navdêr)esmanê hêşîn î bêewr
çikûs 1. destgirtî 2. timakar, çiriz
(rengdêr) pintî, çepel, çil, tema, çavteng, kesa/ê ku qet naxwaze pare û malê xwe xerc bike, bexîl, nemerd.
Bikaranîn: Lêker: çikûs bûn, çikûs kirin. Navdêr: çikûsbûn, çikûskirin Rengdêr: çikûsbûyî, çikûskirî.
Herwiha: çikûd.
: çikûsî, çikûsîtî, çikûstî
çikûs bûn (lêker)(Binihêre:) çikûs
çikûs kirin (lêker)(Binihêre:) çikûs
çikûsbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) çikûs
çikûsbûyî (rengdêr) (Binihêre:) çikûs
çikûsî 1. destgirtîtî 2. timakarî, çirizî *“çikûsî, bi merivan gû jî dide xwarin”
(rengdêr) destgirtîtî, timakarî, çirizî “çikûsî, bi merivan gû jî dide xwarin”.
Bikaranîn: Lêker: çikûsî bûn, çikûsî kirin. Navdêr: çikûsîbûn, çikûsîkirin Rengdêr: çikûsîbûyî, çikûsîkirî
çikûsî bûn (lêker)(Binihêre:) çikûsî
çikûsî kirin (lêker)(Binihêre:) çikûsî
çikûsîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) çikûsî
çikûsîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) çikûsî
çikûsîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çikûsî kirin
çikûsîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) çikûsî
çikûskirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çikûs kirin
çikûskirin (navdêr, mê) (Binihêre:) çikûs
çikûz (navdêr)kesê/a tima,çirûk mirovekî pir çikûz e.
Bikaranîn: Lêker: çikûz kirin. Navdêr: çikûzkirin Rengdêr: çikûzkirî.
Têkildar: çewkuzandin, çewkuzîn, çikuzî, Tr.:pinti,cimri
çikûz kirin (lêker)(Binihêre:) çikûz
çikûzî kirin (navdêr, mê) pîskeyî kirin, timahî kirin.
ji: çikûz +-î + kirin
çikûzkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çikûz kirin
çikûzkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) çikûz
çil 1. hejmara piştî 39'an 2. jimareya 40’î
1. jimare 40 (hejmar)ç-ya req, l-ya zirav, jimare 40 anku XL.
Herwiha: çhel.
: çila, çilan, çilem, çilemî, çilemîn, çilemînî.
ji: Têkildarî çar, Proto-hindûewropî: kwetwor-komt (çil) , Proto-aryayî: Avar: çathwarsata- (çil) Pehlewî: çihal, çil (çil) Farisî: çihil, çil (çil) … ir Kurmancî: çil, çel (çil) Kurdî (Soranî): çil (çil) Zazakî: çewres (çil) Sanskrîtî: çatvārinśat (çil) Yewnanî: tessarákonta (çil) Latînî: quadrāgintā (çil) ...Çavkanî: Horn p.101 Pokorny: -.
Bikaranîn: Lêker: çil dan. Navdêr: çildan
çil dan (lêker)(Binihêre:) çil
çil kor bi gopalekî (biwêj) bi hezaran kes bi reveberî û serokatiya kesekî tên îdare kirin. helbet her kes ne wekî hev e, çil kor bi gopalekî.
çil sal kul û qotik li gund bû, ecel hat hîna mir (biwêj) her tişt dikişine dema xwe. her tişt radeyek û demeke we heye. çil sal kul û qotik li gund hû, ecel hat hîna mir.
çil- 1. pêşgirek pêşgir, pêşbendikek e pê hin lêker an peyvên nû ji yên heyî tên çêkirin, wek: çilfisandin, çilmisandin, çilizîn, çilvirandin, çilçilînBi alfabeyên dinBide ber, ber-, da-, hil-, ra-, ve-Jê
çilag pirtî
pirtî
çilagî pirtîfiroşî
(rengdêr) pirtîfiroşî
çilanî (navdêr, mê) gêndîtî, nefsanî.
ji: çil +-anî
çilçilîn (lêker)nuhîn, nûhîn, mehîn, peritîn, hilhilîn,kevnbûn, filfilîn, hedimîn, qurmiçîn, çilmisîn, nermijîn. Tewîn: -rih-.
ji: çil +çil+-în
çildarî (navdêr, mê) distanî, duxeskanî, çilî, zistanî.
ji: çil +-darî
çile 1. çil roj 2. çele
(navdêr, mê) rêbendan, meha yekem ya salê(navdêr, nêr) çil roj: çileyê zivistanê (nîveka zivistanê, 40 rojên herî sar yên zivistanê), çileyê havînê (nîva havînê, 40 rojên herî kel û germ yên havînê), çileyê kesek mirî (şîniya 40-rojî ya bo kesek mirî têt kirin), çilikên zarrokek nûwelidî (40 rojên pêşîn ji jiyana zarrokekê).
Herwiha: çele.
ji: hevreha farisî چله (çillê) jiari, ji çil (40) + -e
çilek 1. silek 2. çavbirçî 3. kesê ku baha wî zêde ye *"bizina kulek, timî çilek e"
(rengdêr) xwazok, parsek, çil (bi taybetî zarrok), ji bo kesên cavbirçî û têrnexwer tê gotin.
Bikaranîn: Lêker: çilek bûn, çilek kirin. Navdêr: çilekbûn, çilekkirin Rengdêr: çilekbûyî, çilekkirî.
Bide ber: çepel.
: çilekî, çilekîtî, çilektî
çilek bûn (lêker)(Binihêre:) çilek
çilek kirin (lêker)(Binihêre:) çilek
çilekbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) çilek
çilekbûyî (rengdêr) (Binihêre:) çilek
çilekêşî (navdêr, mê) derwêştiya hindiyan.
ji: çile +-kêşî
çilekî (navdêr, mê) rewşa çilekbûnê, çilî, çavbirçîtî, timatî, bênefsî.
ji: çilek + -î
çilekkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çilek kirin
çilekkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) çilek
çilem (çilemîn) di rêza çilî de
(hejmar) di rêzê de ya 40ê, li pey 39an.
Herwiha: çelem, çelemîn, çilemîn rengdêr.
ji: çil + -em.
: çilemî
çilemî (navdêr, mê) rewşa çilembûnê.
ji: çilem + -î
çileyê zivistanê (navdêr, nêr) çil rojên herî sar yên zivistanê (ji 22.12 heta 31.).
Herwiha: çilê zivistanê.
Dijwate: çileyê havînê.
ji: çile + -yê + zivistan + -ê
çilfis dizek
dizek
çilfisandin (lêker)dizîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چلفساندن
çilfisandin/diçilfisîne/biçilfisîne dizîn
çilî (navdêr, mê) rewşa çilbûnê, distanî, zistanî, çildarî, çilekî.
ji: çil + -î
çilîçilî 1. baçermok 2. korê şevê, şevekorî
çilik çele
1. çil rojên destpêka jiyanê (navdêr) rewşa zarokê nû hatî dinyayê û dayika wî di 40 rojên pêşîn de.
Bi alfabeyên din: چلک. Têkilî: çile.
ji: çil + -ik 2. klîtorîs (navdêr) klîtorîs, gillik, zîlik 3. gupika serî. Binêre; şilk
çilikdar (rengdêr) jina di çilikan de, ew ya çilikdare di çilikan da ye
çilikdarî (rengdêr) çil rojên çilikan
çilim (navdêr, nêr) ava ku ji difina mirovan tê (bi taybetî dema sarmayê girtibe).
Hevwate: •kilmûş •lîçik.
Têkildar: bilxem, gilîz, kif, tif.
Bi zaravayên kurdî: hewramî: kurmancî: lîçik, çilim, kilmûş soranî: çilim, zazakî:
çilîn (lêker)duxeskan, distan, çil, zistan.
ji: çil +-în
çilîsî (navdêr, mê) harî, bi gune, belqitandin.
ji: çil +-îsî
çilîtî (navdêr, mê) distanîtî, duxeskanîtî, zistanîtî.
ji: çil +-îtî
çilîvilî hengame, hêwirze, şemate, teq req, xirecir, qalmeqalm, heytehol, teqereq, teqreq, qerebalix, lihevketî, lihevxistî, tevhevbûyî, gêrevêre, têkilhev, gelcomelco, xeltomelto, kafirkeratî
çilîvilî bûn (lêker) gêrevêre bûn, têkilhevî bûn, kafirkeratî bûn.
ji: çilîvilî + bûn
çilîvilî kirin (lêker) gêrevêre kirin, têkilhevî kirin, kafirkeratî kirin.
ji: çilîvilî + kirin
çilîz (rengdêr) nîsek, rezîl, gemar, 6ir
çilizîn (lêker) pars kirin, gedandin, li rewciyê gerîn. Tewîn: -çiliz-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چلزین
çilizîn/diçilize/biçilize pars kirin, gedandin, li rewciyê gerîn
çilk dilop *"barana nîsanê, çilk bi kîsan e, dew li ber derê her kesan e”
Wate 1, libên avê, hebên avê yan yên ronatiyek din: Baran çilk-çilk dibarî. piçek, kêm, hinek Ger çilkek jî hiş di serê te hebûya, te wisa nedigot!, çilkînWate 2. Binêre;şilk
çilk kirin (lêker)(Binihêre:) çilk
çilka we, silka we (biwêj) tenê li nefsa xwe fikirîn. maji bilî xwarin û vexwaûne şenyar çi difikire? hema çilka mê ye, silka we ye.
çilkandin (lêker)dilopandin , bijinandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چلکاندن
çilkandin/diçilkîne/biçilkîne 1. dilopandin 2. bijinandin
çilkayene (Zazaki) (lêker) çilkîn
çilkek, milkek (biwêj) her tişt hindik hindik zede dibe. hinekî sebir bike, sebir; çilkek, mitkek.
çilkîn (lêker) dilop kirinên tiştî ron, hatina xwarêyê hebên avê yan tiştên ronatiyek: Av diçilikê erdê.. Tewîn: -çilk-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چلکین.
Herwiha: çilikîn.
Hevwate: dilop kirin
çilkîn/diçilke/biçilke 1. dilopîn 2. bijinîn
çilkkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çilk kirin
çilkkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) çilk
çilknayene (Zazaki) çilkandin
çilknîyayene (Zazaki) (lêker) hatin çilkandin
çill (rengdêr) çilek, çavbirçî, çepell, çavnexel, çavbirsî, xwazok, kesa/ê ku ti car têr nabe, kesa/ê ku herdem zêdetir xwestek hene, kesê/a ku hertim dilê wî/ê diçe tiştan, kesê/a ku her tim ji bo berjewendiyên xwe tê dikoşe.
Herwiha: çil.
Bide ber: çil.
: çillî çillîtî
çillî (navdêr, mê) rewşa çillbûnê.
ji: çill + -î
çilm xilît
(navdêr, mê) kilmûş, ava ku ji difinê tê (bi taybetî dema ku mirovî persîv hebe).
Bide ber: gilîz.
: çilmî, çilmok, çilmoke, çilmokî
çilmas zekem, bahor
zekem, bahor
çilmasî zekemî, bahorî -bi çilmasê ketin zekemî bûn, bahorî bûn
(rengdêr) zekemî, bahorî -bi çilmasê ketin zekemî bûn, bahorî bûn
çilmêre zirze
zirze
çilmêre kirin zirze kirin
(lêker)zirze kirin
çilmî (navdêr, mê) rewşa çilmbûnê.
ji: çilm + -î
çilmisandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çilmisandin
çilmisandin (lêker)(navdêr, mê) qurmiçandin, (gul û giya) ji ber piçek hişkbûnê zeml û geşiya xwe winda kirin: gul çilmisîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چلمساندن.
Herwiha: çirmisandin. Tewîn: Lêker: -çilmisîn-.
Têkildar: çilmisîn.
ji: hevreha ermenî թարշամել (tarşamêl)/թառամել/(taramêl) herdu bi maneya çilmisîn, avestayî terşne- (tî, têhn, hewceyî avê), sanskrîtî trşyeti- (tî, hewceyî avê), yûnaniya kevn τέρσομαι (têrmosoy: hişk/zuha bûn), latînî terra (ax, erdê zuha) û torrere (sotin, şewitîn), almanî dürr (zuha, ziwa, hişk), albanî thartë (tirş) û ter (hişk/zuha bûn), inglîzî thirst (tên, hewcedariya bi avê) û dry (hişk, zuha)... hemû ji Proto-hindûewropî ters- (hişk, zuha) ku herwiha serekaniya tî/tên (hewceyî avê) û tirş) yên kurdî ye jî. Bo guherîna t > ç bide ber pate/paçe û qurt/qurç. Guherîna l/r di kurdî de diyardeyeke berbelav e. Peyva kurdî ihtimalen . Ji ermenî: ye: peyva ermenî ji serdema ermeniya kevn (salên 400 - 1100 pz) ve qeydkirî ye. Çilmisîn di zimanên din yên îranî de peyda nabe (bo nimûne bi farisî پژمردن /pejmorden/ e) loma ihtimalen ya kurdî ji ermenî ye..
: çilmisandî, çilmisîner
çilmisandin/diçilmisîne/biçilmisîne 1. peritandin 2. zibilandin 3. reng jê birin 4. bi avnedanê (giya) hişk kirin
çilmise 1. zibilîn 2. reng jê çûyîn
zibilîn , reng jê çûyîn
çilmisî 1. benzavêtî 2. zibilî, rengjêçûyî çilmisîn/diçilmise/biçilmisîn
(rengdêr) benzavêtî, zibilî, rengjêçûyî çilmisîn/diçilmise/biçilmisîn.
Bikaranîn: Lêker: çilmisî bûn, çilmisî kirin. Navdêr: çilmisîbûn, çilmisîkirin Rengdêr: çilmisîbûyî, çilmisîkirî
çilmisî bûn (lêker)(Binihêre:) çilmisî
çilmisî kirin (lêker)(Binihêre:) çilmisî
çilmisîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) çilmisî
çilmisîbûyî (rengdêr) (Binihêre:) çilmisî
çilmisîkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çilmisî kirin
çilmisîkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) çilmisî
çilmisîn (lêker)(navdêr, mê) qurmiçîn, qirmiçîn, qermiçîn, (gul û giya yan leş) ji ber piçek hişkbûnê xeml û geşiya xwe ji dest dan: gul çilmisîn, Rûyê mirovên pîr qurmiçî ye..
Herwiha: çirmisîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چلمسین. Tewîn: Lêker: -çilmis-.
Têkildar: çilmisandin.
ji wêjeyê: Ey felek bo te dinalim Bo çi nêrgiz çilmisînEw çima bextê me ho yeEm bê dost û bêkes in..
ji: hevreha soranî çiro bûn, kirmaşanî çilüsyan, ermenî թարշամել (tarşamêl)/թառամել/(taramêl) herdu bi maneya çilmisîn, avestayî terşne- (tî, têhn, hewceyî avê), sanskrîtî trşyeti- (tî, hewceyî avê), yûnaniya kevn τέρσομαι (têrmosoy: hişk/zuha bûn), latînî terra (ax, erdê zuha) û torrere (sotin, şewitîn), almanî dürr (zuha, ziwa, hişk), albanî thartë (tirş) û ter (hişk/zuha bûn), inglîzî thirst (tên, hewcedariya bi avê) û dry (hişk, zuha)... hemû ji Proto-hindûewropî ters- (hişk, zuha) ku herwiha serekaniya tî/tên (hewceyî avê) û tirş) yên kurdî ye jî. Bo guherîna t > ç bide ber pate/paçe û qurt/qurç. Guherîna l/r di kurdî de diyardeyeke berbelav e. Peyva kurdî dibe ku . Ji ermenî: ye: peyva ermenî ji serdema ermeniya kevn (salên 400 - 1100 pz) ve qeydkirî ye. Çilmisîn di zimanên din yên îranî de peyda nabe (bo nimûne bi farisî پژمردن /pejmorden/ e) loma belkî ya kurdî ji ermenî ye.Michael Chiet dibêje ko peyva çilmisînê ji Aramî ye..
: çilmisiyayî, çilmisî, çilmisok
çilmisînkî (navdêr, mê) bi çilmisînî.
ji: çilmisîn +-kî
çilmisokî zerhimokî, zerikokî, tewifokî, pelisokî, pelimokî, çermisokî, zirhimokî, zerhimî, zuhimî, zerhimî, rengavêtî
çilmisokî bûn (lêker) çilmisî bûn, pelisî bûn, çermisî bûn, pelimî bûn, tewifokî bûn, rengavêtî bûn, rengqelibî bûn, beqemîbûn, demikîbûn, curdebûn, demikîn, beqemî bûn, demikî bûn, curde bûn.
ji: çilmisokî + bûn
çilmisokîbûn (navdêr, mê) çilmisîbûn, pelisîbûn, çermisîbûn, pelimîbûn, tewifokîbûn, rengavêtîbûn, rengqelibîbûn.
ji: çilmisokî +bûn
çilmkî (navdêr, mê) bi çilmî.
ji: çilm +-kî
çilmkirin (navdêr) kifkirin, kilmîşkirin
çilmo pozxilît
pozxilît
çilo [I] pelê daran ê hişk û zerbûyî [II] 1. çawa 2. çito *"kor çilo li Xwedê dinêre, Xwedê jî wilo lê dinêre"
1. Bi çi awayî Cînav, çawa, çito, çawan, bi çi awayî/rengî/şêweyî/şiklî, çitov.
Herwiha: çilon.
ji: Ji çilon ji çi + lewn, bide ber çito (ji çi + tow tov/tuxm), jikurdi. 2. Pelên daran Baştir: çilû
çilo kirin (lêker) çawa kirin, çito kirin, çer kirin.
ji: çilo + kirin
çiloçepî bûn (biwêj) tevlihev û berevajî bûn. karen vî mere min hema wi!ia gelek caran çiloçepî ne.
çilotî (navdêr, mê) kalîte, çawanî, wesf, kêfiyet, keyfiyet
çiloyî (navdêr, mê) tavî, tavtavî, pêtî, rêjne, rêjnebaran, raş.
ji: çil +-oyî
çilp demgê devî li dema xwarinê, lemç
çilpandin (navdêr, mê) tama devî xweşkirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چلپاندن
çilpê (navdêr, mê) hezarpê, bejmar, dulge, jarmar, maşot, spîpanik, zov, şemar
çilpeçilp (navdêr, mê) çilp, lemçelemç
çilpeçilpkirin (navdêr) çilpandin
çilpî (navdêr, mê) çirpî, çirp, qatork, çiqilk, nevî, lawik.
ji: çilp +-î
çilpik (navdêr, mê) çengel, çangil, goçel, qinar, adoy.
ji: çilp +-ik
çilpik kirin (navdêr, mê) goçel kirin, çengel kirin, çil­pik kirin.
ji: çilp +-ik + kirin
çilpîn (navdêr, mê) dengê çilpêna devî.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چلپین
çilptazî tiptazî, tazî îpela, şilftazî, şûttazî, riprût, şilût, şûtîtazî, îclavtazî, rûtûrepal, rûtûrecale, tazî, rût, uryan
çilqnayene (Zazaki) çilqandin, şilqandin
çilû (navdêr, nêr) pelên daran yên pan/pehn (bi taybetî dema bi çeq ve tên birrîn û tên danîn ber heywanan daku bixwin).
Herwiha: çilo.
ji: . Ji ermenî: bi ermeniya kevn çiwl, ermeniya nû ճյուղ (çyul).
çilûbayî (navdêr, mê) zimanek bantûyî ye ku li Komara Demokratîk ya Kongoyê tê peyivîn.
Herwiha: Lûla-kasayî, Lûba-lûlwayî
çilvir (rengdêr) virên zêde û mezinwa ji civatê re ketiye çilviran.
Têkildar: derew henek virherwuha, çilvirandin, çilvirîn
çilvirandin (lêker)parçeparçekirin, şeqepekekirin, parçeweslekirin, veçirandin, palepirtan, parçeparçe kirin, şeqepeke kirin, parçewesle kirin, dejenerekirin, dejenere kirin, bêslkirin, dejenerekirin bêesilkirin, bêsl kirin, bêesil kirin.
ji: çilvir +-andin
çilvirî (navdêr, mê) teredîbûyî, dejenere bûyî.
ji: çilvir +-î
çilvirîn (lêker) kirina virên mezin bi pirranî. Tewîn: -çilvir-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چلڤرین
çilvirîş (navdêr, mê) çilviran, bêslbûn, dejenerebûn, teredî.
ji: çilvir +-îş
çilvirîşî (navdêr, mê) bêeslî, dejeneretî, teredîtî, pespayetî, bêbavî, bêbinyatî.
ji: çilvirîş +-î
çilwêre (navdêr, nêr) qilf, mendel, zirz, kutik, kûcag.
Bikaranîn: Devera Torê (Midyadê li Mêrdînê)
çilwilîn (lêker)(navdêr, mê) çirisîn, biriqîn, birisîn, ronahî dan, teyisîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چلولین.
Herwiha: çilvilîn. Tewîn: -çilwil-.
Têkildar: çilwilandin.
Bide ber: çilmisîn.
: çilwiliyayî, çilwilî, çilwilok
çim 1. qorzî, goşe 2. kêlek 3. guç
çim her tira golikan (biwêj) bêrûmet û bêqedir bûn. berê gelekî rûmet didan wî zavayê xwe, lê dû re ew jî çû ber tira golikan.
çima çi re, çawa, çito
Cînav, çire, bo çi, ji ber çi, ji çi re, sedem çi ye ku?: Çima tu nayê? (Sebebê nehatina te çi ye?) Çima ew digirî?, ji ber ku, çunkî, sedem ew e ku, çiku: Çima ku tu nehatî, em bi tenê bi rê ketin..
Herwiha: çime (nadir e).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چما.
Bi zaravayên kurdî: kurmancî: çima, çira, bo çi, ji ber çi, soranî: bo çî, le ber çî, bo, kelhurî: erre, errey çe, erra, hewramî: çî, pey çêş, zazakî: çira, qey, sevete.
ji: hevreha pehlewî çimray, ji çi + -ma, ji Proto-hindûewropî, binere: çi. Herwiha hevreha hevwateyên wê bi gelek zimanên slavî: ukraynî чому (çomu), polonî czemu, belarûsî чаму (çamu) û rûsî почему (po-çêmu) û herwiha ermeniya kevn զմէ (zmē), hemû ji Proto-hindûewropî kʷesmey (çima, bo çi) ku forma datîv e ji kʷis (çi).. Agadarî: Çima bi wateya çunkî, ji ber ku tê bikaranîn lê bikaranîna wê ne dirist e ji ber ku ew hokerek pirsînê ye, ne ya diyarkirina sedemê ye.
çima dan û dûyen me ji hev û din tên xwestin! (biwêj) ma çi tişte me ye ku bi hev du neye parvekirin heye? eme ji bo çi deve hev û din tal bikm? ma dan û dûyen me ji hev û din tên xwestin?l
çima erş û kurş dizanî, çima goştê bin birine nizanî! (biwêj) çima tiştên mezin û dûr dizanî û dibînî, çima ye li ber çaven xwe nabînî û nizanî? madem tu tiştên ew qas girîng dizanî, çima yen piçûik nizanî? çima erş û kurş dizanî, çima goşte bin birine nizanî?! (bnr. çîrok) “çima erş bi kurş dizanî, çinui goşte bin birine nizanî? rojeke melayekî misliman dibe mêvanê axayekî êzidiyan. li mala axê şexekî êzidiyan jî rûniştiye. axa berî ku xwarin û vexwarinê bîne ji wan dipirse: him her du jî zanuyê me ne û der harê olê jî de pispor in. hên qet çi dibinin, ge/o rewş çawet ye? şexe êzidiyan pitepit dike, pifînî dike, geh li esmanan dinere û geh li pirtûka pêş xwe dinere. di dawiyê de dibêje: ıvû ye li esmanan milyuketan dane ker û i/enum û bi hev ketine, şer dikin. axa bi van gotinan sehm digire û vê carê jî d izi vire ser melayê misliman û ji wî dipirse: mela him qet çi dibinin? mela li hevraz û berjer dinere, li qurana dest xwe dinêre. lê mixabin tu tiştî serederî nake û di dawiyê de dibêje : welehî axaye min ez qet tu tiştî nabînim axa tiştekî nabeje û diçe ji xulam û xizmetkarê xwe re fermana xwarinanînê d ide. lê dibêje: goşte melayê m is liman bidin ser birine, lê yê şêx têxin bin birine ku bila qet neyê xuyan. dema ku sifie tê, şex li rewş€ dinêre ku li ber melayê misliman goşt ti jî ye lê li ber wî qet tîkeyek jî goşt tune ye, tenê birine xistine tasê. ev yek gelekî lê zor tê û pir ditengije. nikare li ber xwe bide, ji axê re dibêje: ev çi ye, tu melayê misliman ji min zêdetir digirî? te goşt tijî her wî kir iye, lê qet tîkeyek jî nexistiye tasa min? axa bi hers şêx dibersivîne: şêxe min, çima tu erş û kurş dizanî, çima goşte hin birine nizanî?
çima ku bona ku, çiku, ji ber
çima razêm li cihê kaş, çima bibînim xewnên şaş! (biwêj) ji bo astengiyan nekişîne, dive mirov xwe ji tiştên xeter bipareze. dive mirov hinekîjî hay ji xwe hebe. çima razêm li cihê kaş, çima bibînim xewnên şaş.
çima, (ma) ez kûme sor im, li ser serê her kesî bi dor im! (biwêj) ma her kes giredayî min e? hûn çi ji min dixwazin, ma beyî min nabe? heyran çi ye, hema çave her kesî li min e? çima ez kûme sor im, li ser serê her kesî bi dor im?!
çima, (ma) filehan daye pey te! (biwêj) ji ye zede ecele dikin re tê gotin. mala te neşewitiyo, ew qasjî nelezîne, ma filehan daye pey te?!
çima, (ma) kevir avetiye, mil eşiyaye! (biwêj) ji bo bidestxistinen beked tê bikaranîn. lawo şikiriya xwe ji xwedê re bîne. çima te kevir avetiye mile te eşiyaye?!
çima, (ma) me destmala sorgevez şandiye pey! (biwêj) ma me jî gelekî hez dikir ku ew be? naye bila neye, çima me desmala sorgevez şandiye pey?! (qerf)
çima, (ma) min serê xwe daniye! (biwêj) çima, ma ez mirime?
çima, (ma) seyek nikare, cendedekî bi deve xwe bigire! (biwêj) ma mêrek nikare zikê jina xwe ter bike? tu nekeve tatela wan. çima ma seyek nikare, cendedekî bi deve xwe bigire?!
çimakerde (rengdêr)Kurdî (Zazaki) çavvekirî, kesê ku çavê wê/wî vekiriye.
çimandin (lêker)tewandin , zêl jê vexistin, parçayek jê qut kirin
çimandin/diçimîne/biçimîne 1. tewandin 2. zêl jê vexistin, parçayek jê qut kirin
çimax (navdêr, mê) balolk, paçûl, hûçik, lef, bastirme, burîto, etûr, etor, qozî, mûzî, hoçik, balol, balîloçk, lûlik, çop, loq, hop, lefe
çimayî (Binihêre:) çi
çimbil (navdêr, nêr) destikê amanan yan amûran, pêgirtek, ew parçeya amanekê yan amûrekî yê ku mirov destê xwe diavêjiyê û bi wê hemû amanê radike: çembilê çaydankî, çimbilê mesînî, çimbilkê fincanê.
Herwiha: çembil, çepil, çipil. Têkilî: çingil.
ji: jiari, hevreha çengil, çeng..
: bêçimbil, bêçimbilk, biçimbil, biçimbilk, çimbilk, çimbilî, çimbilkî
çimbil kirin (lêker)(Binihêre:) çimbil
çimbilî (navdêr, mê) rewşa çimbilbûnê.
ji: çimbil + -î
çimbilkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çimbil kirin
çimbilkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) çimbil
çimçimandin mizmizandin, minminandin, kirin çimeçim, kirin mizemiz, çikandin, çikçikandin, miçiqandin, ziwa kirin, mirmirandin, miremirkirin, gineginkirin, pilewilkirin
çimçir (navdêr, mê) hêzikhêsk, colandik, dolîdank, mencenîq
çimçolk (navdêr, mê) hêzik, colandik
çimeçim kirin (lêker) pitpitokî kirin, çûleçhule kirin, mortmortî kirin, mizmizî kirin.
ji: çimeçim + kirin
çimik li hev dan (biwêj) li ber kesekî şelavî kirin. te bidîta li berjinike çawa çimik li hev didan. (argo)
çimkî (hoker) jiber, seb, lewre, ji ber ku, sedem ew e ku, sebeb ew e ku: Ez nehatim çimkî we ez agadar nekiribûm..
ji: hevreha farisî چونکه (çûnkê) ku wek çunkî ketiye kurdî jî, ji چون (çûn: ji ber; wek) + که (kê: ku), jiari.
Herwiha: çikî, çiko, çiku, çikû, çimke, çimko, çimkû, çuke, çukî, çuko, çuku, çukû, çumke, çumkî, çumko, çimkû, çinke, çinkî, çinko, çinku, çinkû, çunke, çunkî, çunko, çunku, çunkû
çimkirî (rengdêr) (piçekêy şikandî.
ji: çim +kirî
çimzirr (hoker) dengê lêdana zeleyan anku şeqan(navdêr, mê) zele, sîle, şeq, şilaq.
Herwiha: çimzir
çin (Zazaki) tine, nîne, niye.
Bide ber: cin, çîn.
ji wêjeyê: Gilberte Favre Zaza: Yew roja ke ez ey nêfikirîyî çin a. (Gilberte Favre Zaza: Yek roja ku ez li wî nefikirim nîne.) Tirkî: serenav, Çîn
çinage (navdêr, mê) erzînk, çene, argûşk, alûşk, zenî, lam, lemtor, erçen, çenik, arzen, erzîn, çenake, çenawe, laçank, hestiyê navbera devî û gerdenê, erzen.
Herwiha: erzing, erzink, erzîng
çinandin qirtandin, jêkirin, quraftin, çirpandin, çinîn, civandin, hevkirin, hilçinîn, hew kirin, hewkirin, qurçimandin, qurquçandin
çinar (navdêr, mê) çinar: hin cûn darên gir (20 - 30 m) û pelwerîn in, Çinar: navek jinan e.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چنار.
ji: hevreha soranî چنار (çinar), farisî چنار (çenar), pehlewî çinar, jicini tsun (çinar) + îranî dar. çınar ya tirkî, չինար (çinar) ya ermenî û чинара (çinara) ya rusî ji zimanên îranî hatine wergirtin. Bo nimûneyeke din jî, ku -dar tê de bûye -ar, binere hinar..
: çinarî, darçinar. Navê zanistî: Platanus orientalis
çinarî (navdêr, mê) rewşa çinarbûnê.
ji: çinar + -î
çinayene (Zazaki) (lêker) çinîn
çincîl (navdêr, mê) landik, mehdik, dergûş, bêşîk, hêlik, hêlanek, textê ku zarrokên sava dikin tê de û dihejînin, (mecazî) cihê ku tiştek cara yekem lê peyda bûye: Kurdistan landika şaristaniyê ye..
ji: ji?
çinçinî (rengdêr) tişta/ê niqteyên ji rengekî li ser rengek din hene.
Herwiha: çinçinîk.
Bide ber: pinpinî. Binêre
Herwiha: leke.
ji: çin + çin + -î.
: çinçinîtî
çinçinîtî (navdêr, mê) rewşa çinçinîbûnê.
ji: çinçinî + -tî
çincîr (navdêr, mê) colank, hêlûç, gangol, kêşik, gengola, hamak, tişta/ê her serek wê/wî bi tiştekî ve hatiye girêdan lê ew bi xwe sist li hewa maye bo ku mirov rûne yan xwe pal de ser û xwe tê de bihejîne anku bicolîne.
Bide ber: hêsk, landik.
ji wêjeyê: Çincîr ji zarokan re dihat çêkirin, lê ne wekî vê bû.
çindik xwe havêtin, lotik.
Bikaranîn: Lêker: çindik dan. Navdêr: çindikdan
çindik dan (lêker)(Binihêre:) çindik
çindikdan (navdêr, mê) (Binihêre:) çindik
çinedîtî (rengdêr) dinyanedî, nedîtî, dinyanedîtî.
ji: çi +nedîtî
çing Wateçawa, çito, çawa Mînak:zevîye îsalê çing in http://www.celadet.com/site/modules.php?namepekenin&oppreview&id112, hema dû re, nêzik, tavilê Mînak:tu çing çuyî Elikê telefon kir.http://www.birnebun.com/candukultur/henek.htm
çingal (Soranî) (navdêr) çetel
çingandin (lêker)şingandin, şeqandin, zingandin, tingandin, tingînîkirin.
ji: çing +-andin
çingayene (Zazaki) çingîn
çingeçing (navdêr, mê) çnigên, :çingeçinga dolabê.
Bikaranîn: Lêker: çingeçing kirin. Navdêr: çingeçingkirin Rengdêr: çingeçingkirî
çingeçing kirin (lêker)(Binihêre:) çingeçing
çingeçingkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çingeçing kirin
çingeçingkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) çingeçing
çingên (navdêr, mê) zingên
çingene (navdêr) qereç, mitirb, polatî.
Herwiha: çengene, çengenî, çingenî, cîngane.
: çingenetî, çingeneyî, çingeneyîtî Tirkî: serenav Cengene, Gewende, Romanı çikot, çikûs, tima
çingenetî (navdêr, mê) rewşa çingenebûnê.
ji: çingene + -tî
çingîn (lêker)(çingo û şûşe) şingîn. Tewîn: -çing-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چنگین
çingîn/diçinge/biçinge (çingo û şûşe) şingîn
çingînî (navdêr, mê) şingînî, çingîn, şeqînî, çerqînî, zingînî, tingînî, tingeting.
ji: çingîn +-î
çingînî kirin (lêker) kirin çingînî, çingîn, çingeçing kirin, kirin tingînî, tingeting kirin.
ji: çingînî + kirin
çingînîkirin (navdêr, mê) çingîn, çingeçing kirin.
ji: çingînî +kirin
çingirîyayene (Zazaki) (lêker) çingirîn
çingirnayene (Zazaki) (lêker) çingirandin
çingirnîyayene (Zazaki) (lêker) hatin çingirîn
çingizîn kirmişîn, civitîn, quncifin, racivîn, çermixîn, qurcifîn, çermixîn, çermîn, kisin, quncisîn, quncilîn, nicimîn, quncifîn, kîsîn, perpitîn
çingnayene (Zazaki) (lêker) çingandin
çingnîyayene (Zazaki) (lêker) hatin çingandin
çingo madenê ku jimareya wî ya atomî 30, giraniya wî ya atomî 65.37 e û kurteya wî ya latînî Zn ye; tûtya
madenê ku jimareya wî ya atomî, giraniya wî ya atomî, , e û kurteya wî ya latînî Zn ye; tûtya
çingoyî madenê ku bi çingoyê hatiye tahmdan
(rengdêr) madenê ku bi çingoyê hatiye tahmdan
çingul kaçlok
kaçlok
çinî (rengdêr) pirt û parçeyên nanî yên jiber xwarinê di mînin, :kurê min here çinîyên nanî dane ber kewalan
çinîkirin (navdêr, mê) rawêştin.
ji: çinî +kirin
çinîn (lêker)(navdêr, mê) mêwe yan sebze ji dara wê kirin: Dema çinîna bacansorkan e. Kes nîne bûstanê me jî biçine. gul ji koka wê piçandin: Gulan neçine. Çiniyayî dê zû biçilmisin lê neçiniyayî dê her xemilî bin. raçandin, tevn kirin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چنین.
Têkildar: çandin.
Bide ber: cinîn. Tewîn: Lêker: -çin-.
ji: Ji Proto-hindûewropî kwei- (berhev kirin, çinîn), Proto-aryayî çey-, hevreha çandin û ni-jinandin yên kurmancî, çeyi- ya avestayî, çyn parsî û pehlewî, چیدن (çîden - dema niha -çîn-) ya farisî, چنین/çinîn ya soranî, çiniyay ya hewramî, çînayen ya zazakî, çey- ya sanskrîtî, чинити/čìniti (çêkirin) ya sirbo-xirwatî û ukraynî... Proto-hindûewropî: kwei- (çinîn, jê kirin) Proto-aryayî: çey- (çinîn, jê kirin) Avestayî: çeyi- (çinîn) Pûnjabî: çyin- (çinîn) Middle Persian: çyn- /çīn-/ (çinîn) Sogdî: wçn- (weçinîn) Farisî: çîden/çīn- (çinîn) Belûçî: çit/çin- (çinîn) … Kurmancî: çinîn/-çin- (çinîn) Kurdî (Soranî): çinîn/-çin- (çinîn) Hewramî: çiniyay/çin- (çinîn), (Zazakî: çînayen/çîn- (çinîn) Sanskrîtî: çey- (çinîn, jê kirin) Yewnanî: poyêyn (çêkirin) ...Çavkanî: Cheung p.26, Watkins p.45, Etymonline.
: çiniyayî, çinî
çinîn/diçine/biçine [I] (fêkî, sewze û zad) qut kirin, dirûn [II] 1. raçandin 2. moçik lê neqş kirin
çinînbar (rengdêr) dirînbar.
ji: çinîn +-bar
çinîyayene (Zazaki) (lêker) hatin çinîn
çinok (navdêr, nêr) kîrê zarrokan, xirrê kurrikên biçûk
çip (navdêr, mê) dilop, libên avê, hebên avê yan yên ronatiyek din: Baran çip-çip dibarî. piçek, kêm, hinek Ger çipek jî hiş di serê te heba, te wa nedigot..
ji wêjeyê: Qedeha xwe ta çipa dawîn bi ser dilê xwe de kir, destê xwe bi serûçavên xwe de anî. Paşî destê xwe kir berîka xwe de û parçehelbesta xwe deranî. Xemek xweşik ket ser rûyê wî, dişibî mijek binefşî. Ji xwe re got: Helbest jiyanek bi serê xwe ye, wek tê gotin, zimanê xwedayan e. Ev tenêtiya min, esmanê sayî, dara şên, çîrok û şano, hemî bedewî û delaliyên vê jiyanê helbest in. Neke û here yên keçan, axîn û nalînên kuran, xwişîn û lemelema kanîkan, berfa rizde û betenan, hemî helbest in. Jiyana helbest tê de nemîne, dê bibe cemed û qeşayek bêtam û bêbêhn.(Reûf Bêgerd: Mirina helbestvanekî, wergerrandin ji soranî: Husein Muhammed, Nefel.com, 10/2009).
ji: onom, bide ber îbrî טיפה (ṭipa).
Bikaranîn: Lêker: çip kirin. Navdêr: çipkirin Rengdêr: çipkirî.
: çipandin, çip-çip, çip-çipî, çip-çipkî, çipî, çipîn, çipik, çipikandin, çipikî, çipikîn
çip kirin (lêker)(Binihêre:) çip
çipçip (navdêr, mê) kit kit ketina dilopan, dilopdilop, dengê dilopan
çipçipok (navdêr, mê) çalak, sivik, şipil, çeleng, şek, arpejk, çirp, çapik, cansivik, raboriyî, çipik, çist.
ji: çipçip +-ok
çipçipokî (rengdêr) çipikî.
ji: çipçip +-okî
çipî (navdêr, mê) rewşa çipbûnê.
ji: çip + -î
çipik (navdêr, mê) dilop, libên avê, hebên avê yan yên ronatiyek din: Baran çipik-çipik dibarî. piçek, kêm, hinek Ger çipikek jî hiş di serê te heba, te wa nedigot..
ji: çip + ik.
Bikaranîn: Lêker: çipik bûn, çipik kirin. Navdêr: çipikbûn, çipikkirin.
: çipikandin çipikî çipikîn
çipik bûn (lêker)(Binihêre:) çipik
çipik kirin (lêker)(Binihêre:) çipik
çipik lêxistin (lêker) fîske lêxistin.
ji: çipik + lêxistin
çipikane (rengdêr) bi çipikî, şipilane, peyikdarane.
ji: çipik +-ane
çipikbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) çipik
çipikbûyî (rengdêr) (Binihêre:) çipik
çipikî (navdêr, mê) rewşa çipikbûnê, çapikî, lezayî, lezîtî, lezgînî, zûtî, eceletî, sivikî, şipilî, çelengî, çalakî, jêhatîbûnî, livdarî, şipilayî, jêhatîbûn, lez, çapiktî, çistî, zûkahî, livokî, bizavdarî.
ji: çipik + -î.
Bikaranîn: Lêker: çipikî bûn. Navdêr: çipikîbûn
çipikî bûn (lêker)(Binihêre:) çipikî
çipikîbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) çipikî
çipikkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çipik kirin
çipikkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) çipik
çipîn (lêker)(navdêr, mê) dilopîn, dilop kirin, çip kirin, dilop-dilop rijîn, çip-çip dahatin, (baran) hêdî-hêdî barîn, (av) piço-piço dahatin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چپین. Tewîn: -çip-.
Têkildar: çipandin.
Bide ber: çikîn piçîn.
ji: çip + -în.
: çipok
çipînî (navdêr, mê) çirpînî, çelpînî.
ji: çipîn +-î
çipîsk fîtik -çipîsk lê xistin bi qasî berdana tiliyên mezin û navincî li yekî/tiştekî xistin
fîtik -çipîsk lê xistin bi qasî berdana tiliyên mezin û navincî li yekî/tiştekî xistin
çipkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çip kirin
çipkirin (navdêr) dema çipik ji erdekî dikevin, dema xanî dilopan dike, zepkirin, girtin
çipuryan tiptazî, riprût, rûtûrepal, şûttazî, rûtûrecale, tazî îpela, şilftazî, çilptazî, şilût, şûtîtazî, îclavtazî
çiq guliyên darê, çiqil
çiq kirin dapîtin
(lêker)dapîtin
çiqas pirsa ku bersiva wê bi miqdarekê tê dayîn *"cehşik çiqasî mezin be, dîsa jî ker e"
(hoker) çend, çi qiyas, çi hejmar: - Hûn çiqas in? - Em pênc kes in. - Ew gelek/piçek in.Ev bi çiqasî ye? (Bihayê vê çi ye?), hindî, çend ku: Çiqas ez bibêjim jî, hûn bawer nakin. (Hindî ez bibêjim jî, hûn bawer nakin.).
Herwiha: çiqa, çi qa, çi qas, çiqiyas, çi qiyas, çiqîyas, çi qîyas.
Têkildar: evqas, ewqas, wilqasBinere.
Herwiha: çawa, çilo, çito.
Bide ber: çeng.
ji: çi + qas.
: çenda, çendan, çende, çendek, çendî, çendîn
çiqas dinya li hev dikeve, tiştek ji me re bi ser dikeve (biwêj) tevlihevî carinan ji bo hinekan encamên erênî jî dertîne. jixwe tiştekî ku em winda bikin nemaye, çiqas dinya li hev dikeve, tiştek ji me re bi ser dikeve.
çiqas serê mirov mezin dibe çavên mirov ecêban dibîne gotina pêşiyan serê mirov ji zaroktiya mirov pê de mezin dibe û her ku mirov mezin dibe mirov fêrî jiyanê dibe, mirov di jiyanê detiştên ecêb dibîne. dîsa jibo ku mirov pir tiştan bifikire an pirtûkan bixwîne jî mirov tiştên tewl bi tewl dibîne, mirovfêrî gelek tiştan dibe.
çiqasî (navdêr, mê) tebab, mêjer, qas, qiyas, çendî, kantîte, kemiyet, quranî, hejmar, jimar, gelekî
çiqasî li ser erdê ye, ew qasî jî li bin erdê ye (biwêj) ji bo yên bejnkinik û pirzane tê gotin. tu wisa li bejna wî ya kin menihêre, ew çiqasî li ser erdê ye, ew qasî jî li bin erdê ye.
çiqil guliyê darê
çiqil kirin çiq kirin
(lêker)çiq kirin
çiqilk (navdêr, mê) hejik, tirrik, terrik, çeqik, şivik, şivist, şivtan, qirşik, êzing, darik, gilç, hûrik, pej, çeq
çiqin (navdêr, mê) heqîb, xurcik, xurcika xwarin tê kirinê
çiqinî qebizbûyî -çiqinî bûn qebiz bûn
(rengdêr) qebizbûyî -çiqinî bûn qebiz bûn
çiqirîyayene (Zazaki) (lêker) çiqirîn
çiqirnayene (Zazaki) (lêker) çiqirandin
çiqirnîyayene (Zazaki) (lêker) hatin çiqirandin
çir 1. hişk û ne ter 2. xav
1. zerdeliyên hişk (navdêr, mê) zerdeliyên hişkkirî, qeysî, mijmijên hişkkirî 2. zeliqok, lehîmî, sikotînî. Binêre;, çirr
çir kerdene (Zazaki) çirandin
çira 1. şemal 2. fener, panos *"çira ji koran re, def ji keran re bêfayde ye"
1. ronahî (navdêr, mê) tişta/ê ku ronahiyê dide (wek lampe yan find anku mûm).
Herwiha: çirax (di bin tesîra farisî de).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چرا.
: bêçira, bêçirayî, çiradank, çirayî.
ji: hevreha soranî چرا (çira), farisî چراغ (çeraẍ, çiraẍ) û pehlewî çirak, jiari, belkî têkilî peyva çirisîn. çırağ ya tirkî, ճրագ (çrag) ya ermenî, ܫܪܓܐ (şiraẍa) ya aramî, ჩირაღდანი (çiraẍdani) ya gurcî û سراج (sirac) ya erebî ji zimanên îranî hatine wergirtin.
çira (yekî) birin (biwêj) yek têk birin, mexlûb kirin. wî çi kir kir, di dawiyê de çira cimlî begê bir.
çira (yekî) tefandin (biwêj) hêvî şikandin, xerabiyeke mezin li yekî kirin. hêlîn berê zehf hêvîdar bû, lê narînê çira wê tefand. min ew qas jî jê hêvî nedikir, ew ê matoçqeyê çira bavê xwêyê reben tam tefand.
çira çavan bûn (biwêj) zehf hindik bûn. xwedê jê razîbûyê, te digot çira çavan e, nedixwest hinekî bide destê zarokan.
çira herkesî pêxistî namîne hete sibehê gotina pêşiyan dema ku zarok nû ji dayika xwe çêdibin wê şevê mala zarok çira xwe pêxistî dihêlin heta sibehê. herwiha demaşîn, miri di malan de çê bibe jî çira heta sibehê pêxistî dimîne. ev yek tiştekî taybet e û herkes vê yekê pêknayne, yê ku van bûyerana di serê wan de bê pêk tînin. ev gotin jî tê wateya ku herkes li bûyerên şadî û xerabiyêrast nayê .
çira ji koran re, def ji keran re fêde nake gotina pêşiyan çi tişt hene ku mirov ji ehlê wê re bibêje fêm dike, heke ne ehlê wî be û jê re ne pêwistbe naxwaze fêmbike.dîsa tiştin hene û ne gengaz e ku hin mirov an ajal jê sûdê wergirin, mîna kor û çira.
çira kirin (lêker)(Binihêre:) çira
çira li ber koran, tembûra li ber keran (biwêj) ji bo ked û hewldana bêkêr tê gotin. hevalo, ma tu tênagihîjî? ev kirina te çira li ber koran, tembûra li ber keran e.
çira li koran çi bike, şîret li pîran çi bike! (biwêj) ji bo hewldanên bêkêr tê gotin. qet xwe newestîne. çira li koran çi bike, şîret li pîran çi bike?!
çira xizanî ji nezanî (biwêj) sedema feqîriyê, zêdetir nezanî ye. min evyek başfêm kir ku çira xizanî ji nezaniyê ye. çirax kirin parastin, pêk anîn. tu meraqan meke. rehmanî dikare wî karî çirax bike.
çiradank (navdêr, mê) şamdank, findank, mûmdank.
ji: çira +-dank
çirafiroş (navdêr, mê) fenerfiroş.
ji: çira +-firoş
çirafiroşî (navdêr, mê) fenerfiroşî.
ji: çira +-firoşî
çirakerî (navdêr, mê) fenervanî.
ji: çira +-kerî
çirakirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çira kirin
çirakirin (navdêr, mê) (Binihêre:) çira
çirandin/diçirîn/biçirîne 1. dirandin 2. derewên berhewa kirin
çiranekî (navdêr, mê) cihokî.
ji: çiranek + -î
çiranekî bûn (lêker) cihokî bûn.
ji: çiranekî + bûn
çiranekîbûn (navdêr, mê) cihokîbûn.
ji: çiranekî +bûn
çirav dilop, çilk
(navdêr, mê) avzê, ridav, pengav, avzêl, lîtav, cimcime, rihînok zêlav, avevek, şilek, avgîr, cihê ku av û ax di nav de heye û erdê wê nerm e û lingê mirovî zû tê re kûr diçe, herrî.
Herwiha: çirrav.
ji: çir + av.
: çiravî
çiravî (navdêr, mê) rewşa çiravbûnê.
ji: çirav + -î
çiravkirî (rengdêr) mend, peng, pengkirî, kevzî.
ji: çirav +kirî
çiraxane (navdêr, mê) cihê çiraxan.
ji: çira +-xane
çiraxker (navdêr, nêr) (navdêr, mê) ya/ê çirax dike.
ji: çirax + -ker
çirayî (navdêr, mê) rewşa çirabûnê.
ji: çira + -yî
çirçiran (navdêr, mê) mibalexe, qelewkirin, pesinandin, fîşal, nitirandin, pirolekirin, çelwerîn
çirçire (navdêr, mê) giyandar candarekê biçûke bi ziyane liser mêwên tirî û darên fêqî dijît, çirçirk, çirçirok
çirçirik (navdêr, mê) kavare, vizik, virrik, gerrgerrok, zîzok, vizvizok, vîzvîzok, vizgerrik, mizhar, seyah, deleme, delleme, seyyahe, gizik, gizgizok, mizar, virrvirrok, teqol, qaq, çirçirik, pêlîstokek zarrokan e ku li dor xwe dizivirre, vizgerik.
Herwiha: çirrçirrik
çirçirk (navdêr, mê) sîsirk. kêzikeka bi gelemperî bi havînî, di êvaran de berdewamî dike cirecir.
Herwiha: çirçirik, sîrçirk
çirçirok (navdêr, mê) çirçire, çirçirk
çirçove (rengdêr) rojên pir sir seqem û befir baran gelek di barin
çire (hoker) çima, bo çi, ji ber çi, ji çi re, sedem çi ye ku?: Çire tu nayê? (Sebebê nehatina te çi ye?) Çire ew digirî?.
Herwiha: çira , çi ra, çirra, çirre, çi re.
ji: (ji) + çi + re, ji Proto-hindûewropî, binere: çi
çirêdank (navdêr, mê) cîyê ku çira dihê danîn ser,şimadank.
ji: çira+-dank
çirên (navdêr, mê) dengê dirîna pero kaxezan, dengê çirçirê jê hatin, :fîstanênê wê rakê+aboçirên jê hat
çirg (navdêr) bet, mêşesî, çêrg, hin firrindeyên deştî yên lingdirêj û çengpan û nêrên wan ta nêzî 19 kg giran in. Navê zanistî: Otis tarda
çirge giyayê zexm ê golegenî û erdên hezge
giyayê zexm ê golegenî û erdên hezge
çirî (navdêr, mê) navê du mehên payizê ye:çiriya yekem (meha 10ê) çiriya duyem (meha 11ê).
Herwiha: çirîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چری.
Bide ber: çirrî.
ji: hevreha teşrîn/tişrînê, bi rêya erebî تشرين (tişrîn) û aramî תשרין (tişrîn) yan jî yekser jiibrani תשרי (tişrî: yekem meha salnameya gelêrî yan jî heftem meha salnameya dînî ya îbrî ye) jiakadi teşrîtu (destpêk, yekem meha salnameya babîlonî) ji te- + şurrû (dest pê kirin). Wek din jî piraniya mehên kurdî bi rêya erebî û/yan aramî ji îbrî ji akadî ne: sibat, adar, nîsan, ayar, xezîran, temûz, ab, îlon, kanûn.
çirî ye û çirî ye, mal teyr û tajî ye (biwêj) di meha çiriye de, rewşa hewayê zor e. ma te nebihîstiye ku dibêjin: “çirî ye û çirî ye, mal teyr li ta jî ye.
çirik fîşenga neteqiyayî
(navdêr, mê) wate herîka binê dimsê ku di nav xavikê de hatiye guvaştin û avê wê hatiye derxistin amûrek pembo û navikên pembo ji hev vediqetîne.
çirik lê badan (biwêj) xistin rewşek dijwar. “tirsê li vî bajarî çirik li min bada. ez xistime nav pencên xwe, dike ku min mina dêwekî hûfbi/œ. musa vazgali
çirikandî (rengdêr) veçirandî, bêpirçkirî, verûçkandî, perweşandî, rûtkirî, perpitandî.
ji: çirikand + -î
çirikandin (lêker) pembû çandin, diran li hev guvaştin û jê deng derxistin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چرکاندن
çirikandin/diçirikîne/biçirikîne 1. pembû çandin 2. diran li hev guvaştin û jê deng derxistin
çirîkî (rengdêr) nemerdî
çirikîn (lêker)dengê çirkeçirkê jê hatin. Tewîn: -çirik-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چرکین
çirikîn/diçirike/biçirike dengê çirkeçirkê jê hatin
çirikvan pembûjen
pembûjen
çirîn 1. dirrîn, hatin çirrandin. Binêre; çirrîn 2. du mehên payizê. Binêre; çirî
çirîn/diçire/biçire 1. dirîn 2. bişkuvîn
çirisandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çirisandin
çirisandin (lêker)(navdêr, mê) biriqandin, teyisandin, geş kirin, ron kirin, çirîsk dan yan çirîsk jê anîn, ronahî dan yan ronahî jê anîn, ab, rewnaq kirin, eyisandin, birisandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چرساندن.
Herwiha: çirîsandin, çirsandin, çirusandin, çirûsandin. Tewîn: Lêker: -çirisîn-.
Têkildar: çirisîn.
ji: çirs + -andin.
: çirisandî, çirisîner, çirisînk
çirîseve serî girtin (biwêj) agir pê ketin, dil şewitîn. “çirîseye seren me girtin û em mendehoş kirin û tekşilqandin. sidqî hirorî
çirisî (navdêr, mê) teyisî, zerkeş, xemilandî, bêtam, kuh, bêjiyan, çirisandî gllmmerıng, teyîsî, ronek.
ji: çir +-isî
çirîsî (navdêr, mê) teyisok, birîskedar.
ji: çir +-îsî
çirisîn 1. ronahî jê diyar bûn (lêker)(navdêr, mê) biriqîn, ronahî jê çûn, geşî jê xuya bûn, teyisîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چرسین.
Herwiha: çirisan, çirishan, çirishîn, çirisihan, çirisihîn, çirisiyan, çirisîyan, çirisyan, çirîsîn, çirîshan, çirîshîn, çirîsihan, çirîsihîn, çirîsiyan, çirîsîyan, çirîsyan, çirûsîn, çirûshan, çirûshîn, çirûsihan, çirûsihîn, çirûsiyan, çirûsîyan, çirûsyan. Tewîn: Lêker: -çiris-.
Têkildar: çirisandin.
ji: jiari, ji çiris + -în, têkilî çirîsk û çira.
: çirisiyayî, çirisî, çiriskBi zazakî, beriqîyayene, çirisîyayene, şewq dayene, şewle dayene 3. zeliqîn, man bi hev ve. Binêre; çirrisîn 3. dengê didanan dema li hev dişidin. Binêre; çîrrikîn
çirîsk (navdêr, mê) qitîsk, pirtên agirî.
Herwiha: çirûsk.
ji: jiari, têkilî çirisîn û çira.
Bikaranîn: Lêker: çirîsk dan. Navdêr: çirîskdan
çirîsk dan (lêker)(Binihêre:) çirîsk
çirişkandin (navdêr, mê) dengê têkhisûna didanan, :… didanêd xwe bo +erî di çirikandin, bed, :ez di çirikînim em di çirikînîn tu di çirikînî hûn di çirikînin ew di çirikîne…it ewan di çirikînin pr, :dê bi +bdn bdb, :di çirikand di çirikandin db dûr, :çirikandibû, bûn, (f), :bi çirikîne bi çirikînin
çirîskbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) çirîsk
çirîskdan (navdêr, mê) (Binihêre:) çirîsk
çirîskdar (rengdêr) teyisî.
ji: çirîsk +-dar
çiritî (navdêr, mê) nermî tî, çirî, nermokeyîtî.
ji: çir +-itî
çiriya duyem (navdêr, mê) sarmawaz, mijdar, meha 11ê ji salê, sêyem meha payizê.
Herwiha: çiriya didiwê, çiriya diwem, çiriya didowê, çiriya diduwê, çiriya didoyê, çiriya duwê, çiriya diduyê, çiriya duyê.
Bide ber: 1. rêbendan, reşemeh, adar, avrêl, gulan, pûşber, tîrmeh, gilavêj, rezber, kewçêr, sarmawaz, berfanbar 2. çile, sibat, adar, nîsan, gulan, hezîran, tîrmeh, tebax, îlon, cotmeh, mijdar, kanûn .Binêre.
Herwiha: axlêve, kanûna yekem, kanûna duyem.
ji wêjeyê: Ji çiriya paşî û pêdaMelayê Batê kanîSefer kêşa bi Muksê daLi ser qewlê zivistanê.(Melayê Batê).
ji: çirî + -ya + duyem
çiriya paşîn (lêker) sermawez, mijdar.
ji: çiriya paş +-în
çiriya yekem (navdêr, mê) cotmeh, kewçer, meha 10ê ji salê, duyem meha payizê.
Herwiha: çiriya ewel, çiriya ewelî, çiriya ewelîn, çiriya ewil, çiriya ewilî, çiriya ewilîn, çiriya êkem, çiriya êkemîn, çiriya êkê, çiriya pêşî, çiriya pêşîn, çiriya pêşiyê, çiriya yekemîn, çiriya yekê, çiriya yêkem, çiriya yêkemîn, çiriya yêkê.
Bide ber: çiriya duyem. Binêre
Herwiha: 1. rêbendan, reşemeh, adar, avrêl, gulan, pûşber, tîrmeh, gilavêj, rezber, kewçêr, sarmawaz, berfanbar 2. çile, sibat, adar, nîsan, gulan, hezîran, tîrmeh, tebax, îlon, cotmeh, mijdar, kanûn .Binêre.
Herwiha: axlêve, kanûna yekem, kanûna duyem.
ji: kew + çerîn - în.
: kewçerî
çirîyapêşîn (navdêr, mê) meha deh
çiriz çençûz
çirizok (navdêr, mê) gizgizîn, tevizin, babezk, germûrik, girîzok, gidgidîn, gezgezîn.
ji: çiriz +-ok
çirk 1. meneke demjimartinê ya ji deqîqeyê hindiktir e; saniye 2. careke zivirandinê; fetl
meneke demjimartinê ya ji deqîqeyê hindiktir e; saniye, careke zivirandinê; fetl
çirkandin (navdêr, mê) dengê çikînê jê anîn, :tilîyên xwe çirkandin teqandin, qirçandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چرکاندن
çirke (navdêr, mê) saniye, her yek ji 60 pişkên xulekê anku deqeyê: 60 çirke dibin yek xulek.
Bide ber: çarêk, seet.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: چرکه‌.
Bi zaravayên kurdî: hewramî: kurmancî: saniye, çirke soranî: çirke zazakî: sanîye.
ji: ji dengê çirk ku ji seetên bimîl tê her cara ku çirkeyek derbas dibe.
çirkeçirk dengê ku ji parçeyên hesinî û rakişandî dertê
dengê ku ji parçeyên hesinî û rakişandî dertê.
Bikaranîn: Lêker: çirkeçirk kirin. Navdêr: çirkeçirkkirin Rengdêr: çirkeçirkkirî
çirkeçirk kirin (lêker)(Binihêre:) çirkeçirk
çirkeçirkkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çirkeçirk kirin
çirkeçirkkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) çirkeçirk
çirkejimêr di katjimêrê de nîşaneya saniyeyê
di katjimêrê de nîşaneya saniyeyê
çirkî (navdêr, mê) saniyeyî.
ji: çir +-kî
çirkîn (lêker) qirçîn, qirpîn, qiçqiçhin, çeqîn, qiçqiçîn, kirin qirçînî, kirin çirkînî, kirin çeqînî, çîrîn, çînn, kirin çîrînî, kirin qirçîn, qirçînî kirin. Tewîn: -çirk-.
ji: çirk +-în
çirkînî (navdêr, mê) qirçînî, çîrînî, qîjînî, qirpînî, çeqînî, xişînî.
ji: çirkîn +-î
çirkune (navdêr, nêr) mirovê kelex ne mezin û ne dirêj, biçûk û kurt, mirovê ne zebelah.
Herwiha: çirkone.
ji wêjeyê: Paşeyê Amêdiyê û mêvanên hazir heybetî man û ev hinêre ‘eciband çimkî cihê şanaziyê ye ko navên gundên deverekê bi selîqeka hosa xweş hatine navkirin û egera evê navkirinê jî weku tête vegerandin ko ev heftê gund ji aliyê jinekê ve hatine avakirin ko navê wê Nis bû lewma jî navê xwe li ser hemiyan danaye. Paşeyê Amêdiyê çavêrêyî hoşmendê xwe bû ko ew jî hinêreka hosa berçav bike. Hoşmendê Behdîna jî ma û li hoşmendê Hekarî nêrî û gotê:”Eve çiye wekî çirkuneyî bûye wîs wîsa te, nis nis nis nis. ” Hoşmendê Behdîna vê da çû û navên gundê devera xwe gotin: Aşava, Lînava, Xaziyava, Bêgova, Hucava, Karava, Reşava, Zînava, Rikava, Germava, Hîzava, Xercava, Nihava...
çirpandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çirpandin
çirpandin (lêker)(navdêr, mê) dizîn (bi taybetî dizîna hûrûmûran yan yên kêmbiha).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چرپاندن.
Herwiha: çiripandin. Tewîn: Lêker: -çirpîn-.
Têkildar: çirpîn.
ji wêjeyê: Li gor lêkolîneka teze îngilîz di çirpandinê da yanî di diziyên biçûk da li Ewrûpayê yekem in..
ji: çirp + -andin.
: çirpandî, çirpîner, çirpînerî, çirpîninde, çirpînindehî, çirpînindetî, çirpînindeyî
çirpî şiva ziravk
(navdêr, nêr) hej, qirş, qirş û qal, şivikên ziravik ên daran.
Herwiha: hij.
: hejhejok
çirpîn bi dile (yekî) ketin (biwêj) pir bixaşok û heyecan bûn. “...kûr û dûr li asê temaşe bû. çirpîn bi dilê ase ket û çûka dile wê lê da. talip kahn
çirpnayene (Zazaki) (lêker) çirpandin
çirpnîyayene (Zazaki) (lêker) hatin çirpîn
çirr 1. tişta/ê bi asanî jê venabe ç-ya nerm(rengdêr) tişta/ê ku bi asanî bi tiştan ve dizeliqe û bi dijwarî jê vedibe (bo nimûne, benîşt çirr ji ber ku dema bimîne bi tiştekî ve êdî zû-zû jê nevabe.).
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چڕ.
ji: hevreha ermenî yan . Ji ermenî: չոր (čʿor: hişk, zuha, çirr, req), hevreha yûnaniya kevn ξηρός (ksērós: hişk, req), latînî serescō, almaniya bilind ya kevn serawēn û belkî sanskrîtî क्षार (kṣārá), hemû ji Proto-hindûewropî kseros.
çirr bûn (lêker)(Binihêre:) çirr
çirr kirin (lêker)(Binihêre:) çirr
çirrandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çirrandin
çirrandin (lêker)(navdêr, mê) dirrandin, perritandin, pirt-pirt kirin, parçe-parçe kirin, rîçal-rîçal kirin, qed-qed kirin, pijikandin.
Herwiha: çirandin.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: چراندن.
Têkildar: çirrîn.
ji: çirr + -andin.
: çirrandî, çirrîner, çirrîninde
çirrbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) çirr
çirrbûyî (rengdêr) (Binihêre:) çirr
çirrçirrik (navdêr, mê) kavare, vizik, virrik, gerrgerrok, zîzok, vizvizok, vîzvîzok, vizgerrik, mizhar, seyah, deleme, delleme, seyyahe, gizik, gizgizok, mizar, virrvirrok, teqol, qaq, çirçirik, pêlîstokek zarrokan e ku li dor xwe dizivirre
çirrî (navdêr, mê) çirriyayî, dirriyayî, parçebûyî, parçekirî, hûrbûyî, hûrkirî, perritî.
ji: çirr +-î
çirrik (navdêr)(navdêr, mê) pemboyê ku ji dendikan veqetandî û veçirandî.
Herwiha: cilhe lebeçî
çirrikandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çirrikandin
çirrikandin (lêker)(navdêr, mê) zeliqandin, çespandin, pê ve asê kirin.
Herwiha: çirikandin. Tewîn: -çirrikîn-.
Têkildar: çirrikîn çirrîk.
: çirrikandî çirrikîner
çirrikîn (lêker)(navdêr, mê) zeliqîn, çespîn, pê ve asê bûn, man pê ve, jê venebûn.
Herwiha: çirikîn. Tewîn: -çirrik-.
Têkildar: çirrikandin çirrîk.
: çirrikiyayî çirrikî çirrikok
çirrîn (lêker)(navdêr, mê) perritîn dirrîn, perritîn, çirr bûn, dirr bûn, pirt-pirt kirin, parçe-parçe kirin, rîçal-rîçal kirin, qed-qed kirin, çirr-çirr bûn, derewên mezin kirin, pirr derew kirin.
Herwiha: çirran, çirrhan, çirrhîn, çirrihan, çirrihîn, çirriyan, çirrîyan, çirryan, çiran, çirhan, çirhîn, çirihan, çirihîn, çiriyan, çirîn, çirîyan, çiryan.
Bi alfabeyên din: kurdî-erebî: چرین. Tewîn: Lêker: -çirr-.
Têkildar: çirrandin.
ji: çirr + -în.
: çirrî, çirriyayî 2. dengê çirr jê hatin kirin çirr, kirin çirr-çirr, dengê çirr yan çirr-çirr jê hatin. Tewîn: Lêker: -çirr-.
Bide ber: çîrrîn.
Têkildar: çirrandin.
ji: çirr + -în.
: çirr-çirrok, çirr-çirrokî, çirrî, çirriyayî
çirrînek (navdêr, mê) çirik, şirik, merzîp, botik, çirtonek, çirtik, lûlik, şirînek, şurik, çoratan çirûtan, çoretang, mezrip pilhis, şironek.
ji: çirrîn +-ek
çirrînî kirin (navdêr, mê) çîreçîr kirin.
ji: çirîn +-î
çirrînîkirin (navdêr, mê) çîreçîrkirin.
ji: çirîn +-î
çirrkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çirr kirin
çirrkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) çirr
çirrpîv (navdêr, mê) linepîv.
ji: çirr +-pîv
çirrûk (rengdêr) çepel, tema, çikûd, nemerd, kesa/ê qet naxwaze malê xwe xerc bike yan bide xelkê, çil.
Herwiha: çirrîk, çirîk, çirûk.
Bide ber: çîrrok.
ji: çirr + -ûk.
: çirrûkî, çirrûkîtî, çirrûktî
çirrûkî (navdêr, mê) rewşa çirrûkbûnê.
ji: çirrûk + -î
çirrvirrîn (lêker)(navdêr, mê) perritîn, dirrîn, veçirrîn, hatin çirrvirrandin.
Herwiha: çirvirîn. Tewîn: Lêker: -çirrvirr-.
ji wêjeyê: Îcar liqûma Tirkan jî çi liqûm e haaaa, malxerabê tu dibê qey ji bin konê qereçîyan derketiye. Ne bi makyaj û dermanan be nayê xwarin ellawekîl. Lê di dema me de kes li xweşikbûnê nanere. Hema qûna kê mezin be, memikên kê sîlîkonkirî be, kî zêdetir xwe berde çolê û têkeve bin qeraseyên xelkê, ew baş û meşhûr dibe. Aha Natalîn Avci xanim jî bi qeraseyên reşikên Amerîkayê dest bi lotikan kiriye. Ê ji xwe di vî karî de heta nebin çarox û ji hev neçirvirin, kes meşhûr nabe.(Lotikxane.com, 11/2010).
ji: çirrîn - -în + virr + -în.
: çirrvirriyayî, çirrvirrî, çirrvirrok
çirt zîrç
zîrç
çirteçirt bi paşiye ketin (biwêj) ketin rewşeke teng û dijwar. her sê xortan wisa kirine ku çirteçirt bi paşiya arda xistine.
çirteçirt lê xistin (biwêj) zor lê xistin. zoro di wê gulaşe de çirteçirt li seydo xist.
çirtekê bi pêş de neçûn (biwêj) zêde bi pêş de neçûn. wan ew qas hewl dan, lê mixabin çirteke jî bi pêş de neçûn. (qerf)
çirtemîz kelmîzok
kelmîzok
çirtemîzî (navdêr, mê) derdê pirmîzîyê
çirtequlî lîstika cirîdê -di nav de çirtequlî kirin bi kêfa xwe û bêminet di nav de lîstin
(rengdêr) lîstika cirîdê -di nav de çirtequlî kirin bi kêfa xwe û bêminet di nav de lîstin
çirtî (navdêr, mê) mêrûviyi.
ji: çir +-tî
çirtik 1. lotik 2. refes
lotik , refes.
Bikaranîn: Lêker: çirtik kirin. Navdêr: çirtikkirin Rengdêr: çirtikkirî
çirtik avetin (biwêj) şad bûn, kefxweş bûn. çima ku dergistiyê wê ji metropole batiye, kewo çirtikan diavêje.
çirtik avetin (yekî) (biwêj) jê aciz bûn, nexwestin. kengî mêrik zengin bû, çirtik avetin jina xwe.
çirtik avêtin / çirtik dan 1. lotik avêtin 2. refes kirin 3. hiltîzîn *"hespê ku tu li rex guhdirêjî girêdî, an dê bide çirtikan, an dê bibe gezoke"
çirtik kirin (lêker)(Binihêre:) çirtik
çirtikî (navdêr, mê) hirhopî, vitikî, huphupkî, tiredînkî, çirtik virtik, çirtovirto, virtikî, nehêja), sivikî.
ji: çirtik + -î
çirtikî bûn (lêker) sivik bûn.
ji: çirtikî + bûn
çirtikî kirin (lêker) sivik kirin.
ji: çirtikî + kirin
çirtikîbûn (navdêr, mê) sivikbûn.
ji: çirtikî +bûn
çirtikîkirin (navdêr, mê) sivikkirin.
ji: çirtikî +kirin
çirtikkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çirtik kirin
çirtikkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) çirtik
çirtiktî (navdêr, mê) tiredînîtî.
ji: çirtik +-tî
çirtkî (navdêr, mê) bi çirtî.
ji: çirt +-kî
çirtoke 1. sewala lotikavêj 2. hiltîzok
sewala lotikavêj, hiltîzok
çirtonek (navdêr, mê) çiranek, çirik, çirtik, lûlik, şirînek, şurik, çoratan çirûtan, çoretang, mezrip pilhis.
ji: çirt +-onek
çirtovirto tiştê bêqîmet; sixtopixto
tiştê bêqîmet; sixtopixto
çirtovirto (pirtoyî) kirin (biwêj) hewlogewloyî kirin, bêpergal pêk anîn. kevok tim karen çirtovirto dike, (argo)
çirûsîn (lêker) biriqîn, şemal dan gîsinê xebatkaran, diçirûse. Tewîn: -çirûs-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چرووسین
çirûsîn/dirûse/biçirûse 1. biriqîn 2. şemal dan *"gîsinê xebatkaran, diçirûse"
çirûsk 1. berq 2. şewq û şemal 3. pêt 4. alaf
çirûskandin (navdêr, mê) çirîskandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چرووسکاندن
çirûskîn (navdêr, mê) çirîskîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چرووسکین
çirvîtk (navdêr, mê) lotik, hilpekîn, hilavitin.
Herwiha: çirvîtik, çirevîtk, çirevîtik.
Bikaranîn: çirvîtk dane xwe
çirvîtk dane xwe (lêker) lotik avêtin, lîstin.
ji: çirvîtk + dane +xwe
çirxat kirin aş betilandin
kirin aş betilandin
çirxîs xwarin core xadeke ji arikê ceh û rûnê pezî di nav êk da di qelînin nemaze li roja xidir ılyasê
çiryayî (navdêr)dirayî, diryayî xasme jibo , :cilik yan pateyên dirayî tê bikar anîn
çirzink (navdêr, mê) mişkxatûn, mişkik
çişlî (rengdêr) ta û belgên daran nexasim dara berî û mazî bo xwarina kewalan û çêkirina kepran mifa jê tê wergirtin
çist (rengdêr) çalak, ne sist, nesistopisto, lêkdayî, çeleng, bihendaze, ne goc, ne tirral, ne tembel, aktîf, çalak, zîrek, aktîv, xurt, fêris, birêkûpêk, dûzkirî.
Bikaranîn: Lêker: çist kirin. Navdêr: çistkirin Rengdêr: çistkirî.
: çistî, çistîtî
çişt unsurên ku bûjenan pêk tînin
unsurên ku bûjenan pêk tînin
çist kirin (lêker)(Binihêre:) çist
çist/çust çeleng û zîrek
çiştan (navdêr, mê) mamik, zanîşk, tiştanok, miema, demdamk, nehênî.
ji wêjeyê: Di metneke edebî de divê peyam veşartî be. Her wekî ku Çemê Murad di çileya zivistanê de di ser re qeşa bigre lê dîsan jî meriv têbigihê ku di binî re diherike. Wek mînak, di çîroka “Berxwedana Biçukekî û Azadî” de, hê di serî de meriv ji navê wê têdigihê ku qala yan jî tarîfa berxwedana piçûkekî û azadîyê dike. Ev sernav bi xwe, şîrove ye, hukumdayîn e. Û edîbê çîroka “Derd Man” jî dibêje “Di rastîyê de li herêmê jî kêm zarok ji ser xwarinê têr radibûn.” Nexwe, edîbî bi xwe muhakemeya xwe kirîye, tenê ji xwendevan re xwendin hiştîye! Her wekî ku meriv rabe wêneyê sêvekê çêbike û li binî jî binivîse, “Ev sêv e”. Nexwe, divê edîb wisan nîşan bide ku xwendevan bi xwe têbigihê. Heke ne wisan bûya dê her kes bibûna edîb, yan jî, kê çi binivîsanda dê bibûya berhemeke edebî. Ji alîyê din ve, heke di berhemê de muammayek nîn be, yan jî berhem meraq li xwendevanê xwe peyda neke, ew berhem mirî ye!
çiştbûn (navdêr, mê) zîxbûn, peytbûn
çiştî (rengdêr) peytî, zîrekî
çistî (navdêr, mê) rewşa çistbûnê, lez, lezayî, lezgînî, zûtî, zûkahî, zeptûrept, çapikî, çipikî, lezîtî, çapiktî, hişk, tund, eceletî, sivikî.
ji: çist + -î
çistkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çist kirin
çistkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) çist
çitare (navdêr, nêr) caw, çît, qumaş
çiteba çikes,çitişt(bi tirkî: neyin nesi)
çito çawa, çilo, çima, çi re
(hoker) bi çi awayî, bi çi rengî, bi çi şêweyî, bi çi şiklî, çawa, çilo, çitov, çawan.
Herwiha: çilo.
Hevwate: çawa, çawan, çawe, çewa, çewan, çilo, çingBersiv, wisan, wilo, wesa, welê, wiha, hosa, usa.
ji: çi + tov jikurdi yan jî hevreh a farisî çê tötor ji tewr bi ketina R..
Bikaranîn: Lêker: çito kirin. Navdêr: çitokirin
çito kirin (lêker)çawa kirin, çer kirin.
ji: çito + kirin
çito ku çawa ku, çer ku, mîna ku, wekî ku
çitov Cînav, çawa, çawan, çilo, çito, bi çi awayî, çitor.
ji: çi + tov
çiv 1. ziqzaq 2. fetl 3. xêzxêzî
çiv dan 1. baz dan 2. bezîn 3. jê revîn
baz dan , bezîn , jê revîn.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چڤ دان
çiv dan xwe (biwêj) xwe vedizîn, veşartin, ji vatinî û binbariyê revîn. tam di dema kar de miraz çivek da xwe û ji holê winda bû.
çiv kirin (lêker)(Binihêre:) çiv
çiva dan milê xwe (biwêj) fedakari û keda besînor dan. ji bo ku debara zaoken xwe bike, feris çiya didan mile xwe.
çivan (navdêr, mê) kêşan, kişîn, tewan.
ji: çi +-van
çivandî (rengdêr) çemayî, daçemandî, kişandî, tewandî.
ji: çivand + -î
çivandin (lêker)(navdêr, mê) çemandin, tewandin, hedimandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چڤاندن
çivandinkî (navdêr, mê) bi çivandinî.
ji: çivandin +-kî
çivane (rengdêr) fetlanek, fetlonek, fetlok, fetl, çivang, newîn, vîraj, xwarovîçko, çivûçûr, çivanok, çivîn, xilexwar, çolûçiv.
ji: çiv +-ane
çivanek çivange
çivange
çivaneyî (navdêr, mê) bifetlanek, bifetl, bifetlonek, bivîraj, fetlonekî, fetlanekî, fetlokî, çivangî, xwarovîçkoyî, biçivûçûr, çivanokî, xwarpêçî, xilexwarî.
ji: çivane +-yî
çivaneyî bûn (navdêr, mê) badekî bûn, fetlokî bûn.
ji: çivane +-yî + bûn
çivaneyîbûn (navdêr, mê) badekîbûn, fetlokîbûn.
ji: çivane +-yî +bûn
çivange goşeya ku kevan dibe
goşeya ku kevan dibe
çivdan (navdêr, mê) fîsfîsikandin, fîsikandin, fiskirandin, fîzirandin, feqizandin, bazdan, fıtişîn, fizirîn, rafizirin.
ji: çiv +dan
çivdar (rengdêr) fêlbaz, xapîn.
ji: çiv +-dar
çiveçiv kirin (lêker) kirin çîrînî, kirin çîzînî, kirin çîreçîr, kirin çîzeçîz, çivteçivt kirin.
ji: çiveçiv + kirin
çivêl kesê ku her dem yarî û henekan dike, carinan ji tixûban jî derdikeve
kesê ku her dem yarî û henekan dike, carinan ji tixûban jî derdikeve
çivgar (navdêr, mê) gayê bedêl, bedêl.
ji: çiv +-gar
çivik (navdêr, mê) çivê.
ji: çiv +-ik
çivîk 1. firindeyên biçûk 2. cureyekî firindeyên biçûk e *"çivîkeke girtî, ji qazek çolê çêtir e"
(navdêr) candarên difirrin û hêkan dikin û perr û bask hene.
Hevwate: balinde, firrinde, çûçik, terewîl, teyr, tilûr. Cûnên firrindeyan, baz, elo, elok, kew, mêkew, mirîşk, qaz, sûsk, tawis, werdek.
ji: hevreha çûçik, çûk, çûçelk, hemû onom çiv
çivîk çivîk e, avê vedixwe, li ser xwe re li xwedê dinêre (biwêj) hinek be jî wîjdan û însaf divê. kuro, hinek bi merhemet bike. çivîk çivîk e, avê vedixwe, /i ser xwe re li xwedê dinere.
çivîka şeytanok (navdêr, mê) zo/nd.
ji: çivîka şeytan +-ok
çivîka wîhvîlanî ez kor bûm min nezanî, te çima mala xwe xera kir, konê min jî pê re danî (biwêj) ji bo karên bêwext û ne li rê tê gotin. ango, te ziyan hem da xwe, hem jî da min. ma ji vê kirina te kê kêrek dit? wekî got: çivîka wîlwîlanî ez kor bûm min nezanî, te mala xwe xera kir konê min jî pê re danî! (bnr. çîrok) çivîka n’îhrîlanî ez kor bfim min nezanî, te (çima) mala .r>rc xera kir, korte min jî pê re danî. mirovekî xwedî pez ji bo ku derkeve zozanan li benda denge pepûke ye. çimkî dema ku pepûk dikin kûkekûk (pûkepûk), her kes dizane ku dema derketina zozanan e. saleke dem he tam ne dema derketina pez e. lê mirov meze dike ku denge pepûke te. derdikeve li ber derî bi çaven xwe dibîne ku pepfikeke melomestoyî bi rasti jî dike kûkekûk. merik her çiqas hinekî eceb-mayî jî dhnîne, lê dizane ku rewşa xwezaye çûk û şewal baştir dizanin. diçe hundir û ji jina xwe re dibêje: jinik wa ye pepuk dike kûkekûk, edî de ma derketina zozanan katiye. ra be em haziriya xwe bikin. merik tevî malbata xwe amadekariya xwe dike, keriye peze xwe dibe zozanan û kone xwe vedigire. lê ji ber ku he ne dema derketina zozanan bûye, hewa ji nişke ve xera dibe û di demeke kurt de peze wîji ber hewaya sar, sir û seqeme dicemide, winda dibe, dibe xwere gur û çeqelan û bi vî awayî nîve keriye wî telef dibe. ji ber baye zexm kone wî dikeve, stûnen wî dişikin û tevî malbata xwe peûşan dibe. piştî dinek kembûna ba û bagere merik derdikeve ku li rewşe meze bike, lê dinere ku wa ye ew pepûka ku li ber dere wî kûkekeûk dikir û bûbû sedema zûderketina wî. ji ber sir û sermaye miriye û li ber hebinen kon dirêj bûye. xwediye pez te ser iaşe pepûke, bi hers û xemgînî dibêje: :çivîka wîlwîlanî, ez kor bûm min nezanî, te çima) mala xwe xera kir, kone minjî pê re danî.
çivîka xwedê rûçikandin (biwêj) tawanek an jî karekî xerab kirin. çima, ma min çivîka xwedê rûçikandibû ku ew qas xirabi hatin pêşiya inin?
çivîkan lê wîq negotin (biwêj) ji cihê xalî ango kes lê tune re tê gotin. mala wî li cihekî wisa ye ku, çivîkan lê wîq negotiye.
çivîkbaz (navdêr, mê) çûkbaz.
ji: çivîk +-baz
çivîkbazî (navdêr, mê) çûkbazî.
ji: çivîk +-bazî
çivîknas (navdêr, mê) çûknas, ornitolog.
ji: çivîk +-nas
çivîknasî (navdêr, mê) çûknasî, omîtolojî.
ji: çivîk +-nasî
çivîn (navdêr, mê) xwendina tewalan, dengê çûçikan, :;çîvçîvkirin çîye (pêrb) rêzman alavê pisyarkirinê, :ev çîye? te çîye? navê te çîye.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چڤین
çivînî 1. biziqzaq 2. fetlfetlî 3. xilimxwarî
(rengdêr) biziqzaq , fetlfetlî , xilimxwarî
çivir (rengdêr) teqin yan hevîr piştî vestirînê piçek zuha dibe, :teqna çivir bo avahîyan ya başe kizir
çivitî (navdêr, mê) çivoyîtî.
ji: çiv +-itî
çivîtî (navdêr, mê) xapînîtî.
ji: çiv +-îtî
çivjen (navdêr, mê) ksilofon.
ji: çiv +-jen
çivok (navdêr, mê) lader (çivanok, bêfirş, hulhulî.
ji: çiv +-ok
çivokane (rengdêr) laderane (çivanokane, bêfirşkî, hulhulîkî, cebankî, çarpînekî).
ji: çivok +-ane
çivoktî (navdêr, mê) laderî (çivanoktî, bêfirşî, hulhulîtî, cebanî, çarpînetî).
ji: çivok +-tî
çivonekî (navdêr, mê) fetlonekî, girîft, lihevgeriyayî, nerasterê.
ji: çiv +-onekî
çivrebî (navdêr) dara biyê ya zêde mezin nabe û ji wê destûyê dirgan û meran, herweha siqavêl têne çêkirin.
çiwal (navdêr, nêr) tûr, torbe, telîs, tûrik, gûnî.
Herwiha: çewal, çuwal.
Bide ber: zewal.
ji: jitirki çuval ji farisî جوال/جول (ceval/cûl), hevreha kurdî cihorr. Sebebê ku di kurdî de bi rêya tirkî ji farisî hatiye ew e ku di kurdî de tenê li deverên din bin tesîra tirkî de li kar e..
: çiwalk
çiwalvan (navdêr, mê) telîsvan.
ji: çiwal +-van
çiwalvanî (navdêr, mê) telîsvanî.
ji: çiwal +-vanî
çiwar (Soranî) (hejmar) çar, 4, IV.
Herwiha: çwar.
: çiwarde, çiwarem, çiwaremî, çiwaremîn, çiwaremînî.
ji: Bi avestayî çethver-, bi partî çefr
çix renîya befirê
çixandî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çixandin
çixandin (lêker)(navdêr, mê) bi xirabî behsê kesekî kirin, kesek dan şermê, dijûn anku xeber gotin kesekî, kesek sil kirin, xeyidandin.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چخاندن. Tewîn: Lêker: -çixîn-.
Bide ber: cewir.
ji wêjeyê: Kurê min, hişyar be kesî neçixîne!(Îbrahîm Remezan Zaxoyî: Ferhenga Pîşkên Kurdî, weşanxaneya Spîrêz, Dihok 2007, r. 57).
: çixandî, çixîner
çixarî (navdêr, mê) seyran, pîknîk, geşt, derketina bo nav siriştê û borandina çend seetekan li wir û xwarina li wir
çixat (navdêr, mê) şixat, bitik, derbik, ezwaz, kerkût, kifrît, kirkût, kukurt, newtik, niftik, pêtik, spîçke, zilûke, çixat, çixatik, şemçe, zilikên ku barût bi serikê wan ve heye û agir pê tên hilkirin, pakêta wan zilikan.
Herwiha: çixart
çixatik (navdêr, mê) şixat, bitik, derbik, ezwaz, kerkût, kifrît, kirkût, kukurt, newtik, niftik, pêtik, spîçke, zilûke, çixat, çixatik, şemçe, zilikên ku barût bi serikê wan ve heye û agir pê tên hilkirin, pakêta wan zilikan
çixayene (Zazaki) (lêker) çixîn
çixir (navdêr, mê) şêwazeke nû, geşbûneke nû, pêşketin.
Herwiha: çixr, çîxir.
Bide ber: cixir, şixir.
ji: Tirkî.
ji wêjeyê: Di nava fîlozofên, felsefeya serdema navîn ya Kurdistanê de navê yekemîn Ebûl Henîfeyê Dînawerî ye. Em ê felsefeya serdema navîna a kurdistanê bi Ebûl henîfe Ehmed ê kurê dawidê Dînawerî bidin destpê kirin. Birastî di kurdistanê de felsefeya serdema navîn bi awayekî sîstematîk, bi Şihabuddîn Suhreverdî destpê dike, lê ji ber ku Dînawerî çixir li pêş Suhrewerdî û fîlozofên dû Suhrewerdî kolaye û rê li pêş wan vekiriye, em ê bi Dînawerî destpê bikin.(Mihemed Ronahî: Fîlozofên Kurd 4: Dînawerî, Serhed.org, 7/2009)
çixirandin (lêker) hizirkirin, biryardan.
ji: çixir +-andin
çixirî bûn (navdêr, mê) jê enitîn, xidîkî bûn, xurîtîka, xurîtîk hatin, qîdîq hatin.
ji: çixr +-î
çixsî (navdêr, mê) tivingker.
ji: çix +-sî
çixt (rengdêr) peyt, zivt, zîx, çîst
çiya kêrtê bilind *"çiya çiqas bilind be jî, dê rê pê keve"
(navdêr, nêr) çiya: cihên bi kîlometreyan ji derdorên xwe bilindtir û yên serê wan bi gelemperî tûj û kevir: Ev hin çiyayên Kurdistanê ne: Agirî, Cûdî, Sîpan û Herrekol. Çiya: navek kurran e, dax, koy, ko, tar, tor, şax (şax şaẍ).
Herwiha: çîya.
Bide ber: gir, kox, şaxBinere.
Herwiha: co, çem, deşt, evrazî, gelî, newal, nihal, nişîvî, ro, robar, rûbar, zozan.
ji: hevreha çikad ya pehlewî û çekad ya farisî, ji çekat ya îraniya kevn.
: çiyagerr, çiyagerrî, çiyanas, çiyanasî, çiyastan, çiyastanî, çiyavan, çiyavanî, çiyayî, çiyayîn, çiyazan, çiyazanî, rêzeçiya, xelekeçiya, zincîreçiyaBi zaravayên din, Kurdî (Soranî): çiya, kêw, kêf, kej, şax: ev peyv ji zimanê sûmerî ye, ji ber kû bi sûmerî em dibêjin hursaẍ. Kurdî (shagh) (hursagh) sûmerî. Kurdiya başûr: çiga, çixa, küe, keş, Hewramî: ko, Zazakî: ko
çiya bi çiya nakevin, çav li çava dikevin gotina pêşiyan çiya her tim di cîhê xe de disekinin, lê mirov tim digerin çi dem derbas bibe dibe ku rastî hevdu werin. ji ber wêyekê jî divê mirov li gor wê yekê tevbigerin û hesabê hevdîtinê bikin.
çiya bilind e, dorê bajar û gund e gotina pêşiyan çiya bilind e li ser bajar çê nabin lê ji ber bilindahiya wî û xweşiya wî şênahî li dorê çê dibin. mirov dikare bibêjeku mirovên qedirbilind jî mirovan li dor xwe kom dikin û disitirînin. mirovê mezin an serok girseyên gel li dor xwekom dikin.
çiya çiqas bilind be wê rojekê bikeve bin lingê mirovan gotina pêşiyan mirov dikarin her tiştî pêk bînin û dikarin herin cîhê herî bilind. herweha tişt çikas mezin bin jî di demên pêş dedibe ku tiştên mezintir derkevin û ew têkeve ber piyan. her ku dem diherin tiştên kevin winda dibin, tiştên nû birûmettir dibin.
çiya çiqas bilind be wê rojekê rê pêkeve gotina pêşiyan ev jî tê wê wateyê ku mirov dikarin herin herderê û tiştên herî mezin dûr jî wê rojekê mirov wan bi dest bixin.mirov çiqas xwe mezin bibîne û mirov çiqas xwe ji hin bûyeran biparêze wê rojekê bê ba mirov.
çiya diguheri ehlaq naguheri gotina pêşiyan tê wê wateyê ku ehleq, sinc ji serî de çi be heta dawiyê ev e.pir zor e guherîna wî.çiya bi milyon salan nayêguherîn.
çiya golik anîn (biwêj) je heviyek û hezelce mezin kirin, lê encamelce pir piçûlc derlcetin. me heviyekepir mezin jê dikir, lê di dawiye de çiya golik anî.
çiyager (navdêr, mê) çiyahilkêş.
ji: çiya +-ger
çiyagerî (navdêr, mê) çiyahilkêşî.
ji: çiya +-gerî
çiyak nav-nku(navdêr, mê) zûr, gir, kox, pêmil
çiyakêş kesê ku hildikişe kêrtên bilind
kesê ku hildikişe kêrtên bilind
çiyanişîn kesê ku li herêmên çiyayî dijî
(lêker)kesê ku li herêmên çiyayî dijî
çiyastan (navdêr, mê) rêzeçiya, herêma ku gelek çiya lê hene, çend çiyayên li nêzî hev.
ji: çiya + -stan.
: çiyastanî, çiyastanîtî
çiyastanî (navdêr, mê) rewşa çiyastanbûnê.
ji: çiyastan + -î
çiyavan (navdêr, nêr) (navdêr, mê) xelik ê çiya pehlewanê bi werîsan hil dibit çiya navê mêrane
çiyavanî (navdêr, mê) karê çiyavanan.
ji: çiyavan + -î
çiyayê bilind bê ba nabe, newalê kûr bê av nabe gotina pêşiyan an çiyayên bilind bê dar nabin, çiya bê ba nabin. çiya sape nin dar û ber bi hêsanî lê mezin dibin, çiya cîhê darû ber û nebatanin. newal jî cîhê şênahî û avê ye, av ji serê çiyan tê di newalan de derdikeve.
çiyayê cîlo serenav, nêr, Çiyayê Cîlo yek ji çiyayên herî bilind ên Kurdistanê ye.Li parêzgeha Hekarîyê ye.
Herwiha: Cîlo.
Têkildar: Reşko,Sat,Govend
çiyayê dihejin xerab nabin gotina pêşiyan çiyayên dihejin an mirovên di ber xwe didin di jiyanê de baş tê ditin û li jiyana xwe xwedî derdikevein.
çiyayê kurmênc (navdêr, nêr) Efrîn û derdora wê.
Herwiha: Kurdax
çiyayê mazî serenav, nêr, çiyayek e li devera Mêrdînê li Bakurê Kurdistanê.
ji wêjeyê: Li Çiyayê Mazî germa her sê mehên havînê gelek dijwar e. Piştî ku di meha Tebaxê de Stêrka Qurux hiltê, dinya hêdî hêdî ber bi hênikbûnê ve diçe. Lê car carna germa havîne paşde vedigere û Roj bi hemû şewq û tîna xwe li naverasta ezman ji nû ve zîz dibe. Ji van rojên germ, ê serê meha Îlonê re dibêjin germa tirî. Piştî vê germê, tirî bi hemdê xwe digîhe û tê çaxa xwarinê.
çiyayên bê gul mirovên bê dil herdû jî yek in gotina pêşiyan mirov hezkirî be bi dil be, di jiyanê de ji tiştekî hez bike ew ji mirov re dibe hêza jiyanê. divê mîsoger tiştekî kumirov jê hez bike hebe nê wîha be jiyan wekî bê xwê be. jixwe çiya jî bê gul be navê wî nabe çiya wê demê tenênavê wî dibe ax.
çiyayî tiştê/kesê ku li çiyan heye/li çiyan dijî
(rengdêr) (navdêr) cihê ku gelek çiya lê hene: Kurdistan welatek çiyayî ye. cihê ku li ser çiyayekî ye: Gundê me çiyayî ye. riwekên ku li çiyayan şên dibin, ajelên ku li çiyayan dijîn, kesên ku li deverên çiyayî dijîn.
Herwiha: çiyayîn.
ji: çiya + -yî.
: çiyayîtî
çiyayîtî (navdêr, mê) rewşa çiyayîbûnê.
ji: çiyayî + -tî
çiyê feqîran, dergê mîran (biwêj) her kes li gor hempaye xwe. kalike min digot hede xwe bizanibe. çiye feqîran li dergi mîran?
çiz (navdêr, mê) zz, mîz, dengê mîzê yan dengê wek yê mîzê.
Bikaranîn: Lêker: çiz kirin. Navdêr: çizkirin Rengdêr: çizkirî.
Bide ber: çîz.
: çizandin, çizîn
çiz kirin (lêker)(Binihêre:) çiz
çizandin (navdêr, mê) xîçkirin, xîç di bin ra kêşan.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چزاندن
çizayene (Zazaki) (lêker) çizîn
çizbûn (navdêr, mê) qelskirin, qelsbûn, lawazbûn, lazebûn, lawazkirin.
ji: çiz +bûn
çizîn (lêker)(di dema pijandinê de) jê dengê şewatê hatin “çizîna nanê genimî, ji kezebê tê”. Tewîn: -çiz-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چزین
çizîn/diçize/biçize (di dema pijandinê de) jê dengê şewatê hatin *“çizîna nanê genimî, ji kezebê tê”
çizînî (navdêr, mê) kizînî.
ji: çizîn +-î
çizînî ji dile (yekî) çûn (biwêj) gelekî xemgîn bûn. deste sibehe meliha bi eşa stûye xwe hişyar bû. dema ku çav bi mere xwe û neviye xwe ye razayî xist, çizînî ji dile we çû. mehmet dicle
çizirandin azarde dan, cincirandin, hincirandin, zêrandin, terişandin, çerixandin, zelitandin, çelitandin, qeşitandin, şermixandin, xermişandin, şeridandin, rûçikandin, şeqitandin, vemalaştin, fiştiqandin, cilhitandin, fişindin, nizilandin, reşandin
çizirîn (lêker)ji ber çûyîn, qul bûn , gizirîn. Tewîn: -çizir-.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چزرین
çizirîn/diçizire/biçizire 1. ji ber çûyîn 2. qul bûn 3. gizirîn
çizkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çiz kirin
çizkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) çiz
çi what çima
(pron. interrog.) what ?, which ?, what ?
what
what
1. what?. (see also: çi bigire) 2. no. çi tiştî = nothing
what
what
çi bigire (practically speaking), pretty much
çi li te qewimî ? what happened to you ?
çi re ? why?
çiçek = çîçek
çiftexas m. cotton batiste
çik exhausted.
çik bûn v.i. to become exhausted, to sink down (into snow)
çikandin v.t. to drip; to plant (tree); to push s.th. in as far as it will go
v.t. to drip; to plant (tree); to push s.th. in as far as it will go
çikîn v.t. to plant; to crackle; to dry up (mother’s milk): şîrê berê wê çikî=her breast milk dried up
v.t. to plant; to crackle; to dry up (mother’s milk): şîrê berê wê çikî=her breast milk dried up
çikolate (f.) chocolate
çiku (=çimkî) because
çil (m.) forty
1. forty 2. Greedy 3. only in
çil û çiya hills and mountains
çile f. the coldest period of winter. (Also see: çileya paşîn, çileya pêşîn)
çileya paşîn January.
çileya pêşîn December
çilmisandin v.t. to make wither
v.t. to make wither
çilmisîn (biçilmişe)to wither, to shed its flowers
çilmîsîn v.i. to wither
v.i. to wither
çilo (adv.) how
çilo also çawa, çito how
çilvilîn =çilwilîn
çilwilîn v.i. to gleam
çima (adv.) why ?
why?
(= bo çi) why
why?
çimen (m.) lawn
çimento (f.) cement
çimkî  (conj.) because
çingîn (biçinge) to resound
çinî (n.) Chinese
çinîn (biçine) to pick, to harvest
çinîna rezan (f.) wine-harvest, vintage
çiqas (adv.) how much ? (cost)
çiqçiqî kirin v.t. to rip to shreds
v.t. to rip to shreds
çiqil Branch
çira f. lamp, stove
(=çima) why?
çirandin çirînv.t. to tear, tear up
çirandin (biçirîne) to tear
çirav (f.) marsh, swamp, lagoon
f. muck
çire why
why
why
çire ? binêre: çi re?
çirisîn = çirûsîn
çiriya berî October
October
çiriya navln November
çiriya paşê f. November
çiriya paşîn December
November
f. November
çiriya pêşê f. October
çiriya pêşîn f. October
çirkejimêrk second hand
çirûsîn v.i. to sparkle, shine, glow
v.i. to sparkle, shine, glow
çirûsk spark
spark
f. spark
çiv trick, game.
çiv dan xwe v.t. to zigzag
v.t. to zigzag
çivanok f. a formula used in storytelling
çivik (m.) bird
(=çivîk) bird, sparrow
çivîk f. bird
(=çivik) bird, sparrow
çiwal m. sack
çiya mount, mountain
(m.) mountain
m. mountain.
çiyâ m. mountain, (alsoçiyayî; in oblique case)
çiyastan mountain, mountains
çiyayî (m.) highlander
çiyayî, çiyayîn mountainous
çi was
çi bibe bila bibe komme, was da wolle
was auch sein mag
çi dibe bila bibe auf jeden Fall
çi hebû çi tûne bû es war einmal
çi heyf schade
çi ogita sehr gern
çi teva bûn was macht das schon!
was soll das heißen!
çi...pêketin hineingeraten
zu schaffen haben
çiçik Brust
çik Stechen
Stich
çik kirin festkrallen
hineinschlagen
hineinstechen
çikandin <çikîn> austrocknen
ersticken
verbieten
verhindern
verweigern
wegnehmen
çikîn <çik> austrocknen
erschöpfen
verbrauchen
çikiyan <çik> festsetzen, sich ~
krallen, sich ~
stecken bleiben
çiko da
denn
weil
çikosî Knickerigkeit
Selbstsucht
çiksayî himmelblau
sehr klar
wolkenlos
wolkloses Himmel
çiku da
denn
weil
çikyan <çik> austrocknen
erschöpfen
verbrauchen
çil Exemplar
gesprenkeltes Pferd
Kopie
vierzig
Zweig
çilape kirin hopsen
springen
springen lassen
çile die vierzig Tage in der Mitte jeder Jahreszeit
Januar
çile-qerqaş ganz weiß
çilek gefräßig
çilemîn vierzigste
çileya pêşin Dezember
çilfisandin klauen
stehlen
çilîçilî Fledermaus
çilk Tropfen
çillekî Gefräßigkeit
Gier
Habsucht
çilmisî bleich
çilmisîn <çilmis> dörren
verblühen
verwelken
çilo wie
çim Bein
çima warum
wieso
çimkî da
denn
deshalb
wegen
weil
çingeçing Flüstern
çinîn mähen
çinyaz Leiche
sterbliche Überreste
çiqas wie viel
wie viele
wieviel
çiqas ku obwohl
çiqas ve seit wann
çiqil Ast
Zweig
çiqinî Verstopf
çiqinîbûn Verstopf haben
çira Lampe
warum
çirandin zerreißen
çirandin <çirîn> aufreißen
zerfetzen
zerreißen
çirçîrok Märchen
çire Lampe
çirîn reißen
çirîn <çir> zerrissen werden
çirisîn <çiris> funkeln
glänzen
leuchten
strahlen
çirk Sekunde
çirkî kraftlos
schwach
çirkin kraftlos
schwach
çirmîş auseinandergefallen
verdorben
schlecht geworden
çirpî kleine Zweige
çirrîn Riss
çirrûk falsch
gerissen
çirûsîn strahlen
çirûsk Funke
çirûskîn <çirûsk> leuchten
sprühen
strahlen
çito warum
wie
wieso
çivîk Sperling
Vogel
çiya Berg
çiyakeş Bergsteiger/in
çiyê bela-sebeb grundlos
ohne Grund
çimê pisînga çavhêşîk; scilla siberica
çixek guhbelok(phlomîs armenîaca); phlomis sieheana
çi h. caran, demge, hergiz, qet, çerê, hêç, çi, qetya, çi rey, binra, bincaran, esla, qetîyen, çerey, qe, qeytan, dinya de, dyê
c. çi, çik, çiçi
çi bûn lng. . çi bîyene, çito bîye
çi ka g. hele, derê, de, çê, ala, derey, dirê, hala, wela
çi ko h. çirake, çunke, zîra, coka, cora, cokana, cuwera, seba naye, çimke, çunkî, çimkî, çirêke, cokona, çike, cueka
çi ye n. çi yo, çik o? *bi çi mijûldibe çiyî ra mijûl beno, çi çi yo, çi gure keno. *bi çi rûyî bi çi rîyî *çi biçînî wî biçinî çi ke çînito o ramit o, ti çi biramê ê çînena, ti çi biramê tu yo ê wedarê *çi bikî bike çi kena bike *çi buye bi te xêr o, çi esto, çi bîyo *çi dîbe bila bibe çi beno wa bibo, her çi ke bibo *çi dibe çi nabe çi beno çi nêbeno *çi dikî bike çi kena bike *çi heye çi tune çi esto çi çîn o, çi estu çi çînu yo *çi heyf û mixabin ku h. mixabin, malesef, çi heyf ke, çi koranîye ke, çi mixabin ke *çi îsê te pê ketiye to rê çi yo, to rê çik o, çi karê to pêkewto *çi ji min re min rê çi, min rê çi gerek *çi merivî çi merdim a, çi alem a *çi merivekî seyr e! h. çi merdimedê temaseyo! *çi mixabin h. mixabin, malesef, çi heyf ke, çi koranîye ke, çi mixabin ke *çi teba ye çi çî yo, çi tawa yo, çi taba yo *çi tist e çi çî yo, çi tawa yo, çi taba yo *çi xwes b. çi wes, çi rind *dê çi roj bên ê yo çi roje biêrê, êyo kamd roje biêrê *di çi halîde çi rewse de, edi çi hal de? *ev çi ye no çi yo, o çi yo? *ew çi ye no çi yo, o çi yo? *her çi jî bibe çi beno wa bibo, her çi ke bibo *ji te re çi ye to rê çi yo, to rê çik o, çi karê to pêkewto *tu çi biçînî ti dê wî bîçinî çi ke çînito o ramit o, ti çi biramê ê çînena, ti çi biramê tu yo ê wedarê
çiç m. çêç, sonî n.
çiçik m. ana. çiç, memik, pistin, çiçik, çeçik, çizik, çije, çiçe, cicik n.
çiçikandin lg. tengeznayene, çikçiknayene, serlo kerdene, pîpîkan ra kerdene, dewesnayene, kîp kerdene, pir kerdene, lewra kerdene, qil kerdene
çiçikdar rd. çiçin, memikin, çiçikin, pistinin *ji çiçik kirin lg. sit ra birnayene, çiç ra kerdene, çiç ra bi rnayene
çift rd. bêyom, bêoxir, çift
rd. çift, cot, cêwî, çut
rd. çift, zewnc, dt, çuft, çut, zewence, zewc
rd. mat. çift, zewnc, dt, çut, çuft, çit
çiftagir n. sp. çiftadir, çiftestis n.
çifte rd. çift, zewnc, dt, çuft, çut, zewnce, zewence, zewc
m. çifte, dîlule n.
çiftexas n. çiftexase, xase, parisqe n.
çigît n. dendike, çîgîte (peme) m.
çihiz m. fîsenge, qersune, gula, qerqesune, polate, mermîye, qersune, derbe, qerqusin m.
çik rd. mat. tîk, çik
rd. tîk, çut, hulên, amûdên, sakulên, çik
m. hêginîye m.r qabilîyet n.r gêrûfen n.r qebîlîyet n.r qebîlet n.
rd. pir, degirewte, serlo, çik, serquç, kîp, lew ra, fek ra, dekerde, îmantikî ra
çik bûn lng. . çik bîyene, tîk bîyene
çik kirin lg. tîk kerdene, çik kerdene, çiknayene, denistene
çikal rd. jar, weza, ruç, zayif, kelax, req, zaîf
çikandî rd. çiknaye, çikkerde, tîkkerde
çikandin tg. tîk kerdene, çik kerdene, çiknayene, denistene
çikane rd. mat. tîkane, çikane, çutane
çikbûn m. çikbîyayis, tîkbîyayis n.
çikçikandin lg. . vîçayene, çîvtene, wendene, vîlnayene, vîçnayene, çikçiknayene, wîçayene, çîvnayene, wîtwîlnayene
lg. ziwa kerdene, miçiqnayene, pêsnayene, zuya kerdene (awe)
çikçikî rd. çiknaye, çikçikaye, pirkerde, degirewte, serloye
çikçikîn m. çikîyayis, miçiqîyayis çeqayis, ziwabîyayis, (awe) n.
lng. . çikîyene, miçiqîyene, debirîyene, çeqayene, ziwa bîyene, cipêsayene, cêbirîyene (awe)
çikdar rd. hêgin, qabilîyetin, gêrûfenin
çikilandî rd. gknaye, çikkerde, tîkkerde
çikilandin tg. tîk kerdene, çik kerdene, çiknayene, denistene
çikîn m. çikîyayis, miçiqîyayis çeqayis, ziwabîyayis, (awe) n.
lng. . gkîyene, miçiqîyene, debirîyene, çeqayene, ziwa bîyene, dpêsayene, cêbirîyene (awe)
lng. . pir bîyene, gkîyene, çik bîyene
çikîner rd. miçiqnayox, çiknayox, çeqnayox
çikiyan lg. ziwa kerdene, miçiqnayene, pêsnayene, zuya kerdene (awe)
çikîyan lng. gkayene, zirçayene, qîjayene, gl<îyene
çikkirin m. tîkkerdis, çikkerdis, çiknayis n.
çikolate m. çîkolate, çikolata m.
çikot rd. çikot, bêxil, çikos, cimrî, tama., çekos, çikod, çukis
çikotî m. çikotîye, bêxilîye, çikosîye, çikotênî, bêxilênî, çikosênî m.
çikrim m. dîrege, tarike, wistine m.
çiksayî rd. paka, çiksayî
çikûrandin lg. wesemernayene, weçînîtene, wesarnayene, to kerdene, wesamalnayene, wesemernayene
çikus rd. çikot, bêxil, çikos, cimrî, tama., çekos, çikod, çukis
çikusî m. çikotîye, bêxilîye, çikosîye, çikotênî, bêxilênî, çikosênî m.
çil rd. çilek, vêrehes, çilez, nefsok, nefsperest, bênefs, çelek, bênems
m. derun, nefs n.
num. çewres, divîstî, kewres, çiwras, çewras, çores, çoros, çoras
çilag m/n. çulag n.
çilagtî m. çulagîye, çulagênî m.
çilçil n. qarçim (qarçimê to) n.
çilçilandin lg. . rohelesnayene, roperitnayene, henrirnayene, pinrirnayene, kan kerdene, rohenritene, roperetnayene (kince...)
çile m. çele /?., zimistana wertêne m.f çeleyo pîl n.f çelopîl n.
kîm. çilekîye, nefsokîye, bênefsîye, çilekênî, nefsokênî m.
çilê zivistanê m. çeleyê zimistanî n.
çilek rd. çilek, vêrehes, çilez, nefsok, nefsperest, bênefs, çelek, bênems
çilekîn lng. . çilekîyene, çilezîyene
çilem rd. çewresin
çilemîn rd. çewresi n. çilûyek çewresûyew
çileqe rd. qurvet, çenebaz, qurtqur, fekbaz, lafezan, lewbaz, geweze, zevzek, çeneyin, qalizav, fekwazun, riririr, wazun
çileyê res m. çeleyê zimistanî n.
çileyê zîvistanê m. çeleyê zimistanî n.
çilêz rd. sîrijên, sîrêzên
çili-vilî rd. alozin, çilûvil, girevir, çil-vil, têmîyankewte
çilîçilî m. zoo. sewsewoke, perçemoke, baçirmoke, firfirike, sewsevike m.
çilik m. ana. zîlik, gilik, çîlik, nîgk, nêrî n.
çilîn m. dixaskane, zarilane, zarilun, zajîlun m.
çilingar m/n. çilîngîr, çîlîngêr n.
çilingdar m/n. mîswan, sifirwan, paxircî n.
çilingdarî m. mîswanîye, sifirwanênî, paxircîyênî m.
çilîngir m/n. çilîngîr, çilîngêr n.
çilîtk m. silor, lîç, seleq, zîrç, pilisk, sortik, zîç, silor, lîs n.
çilk m. çilke, dilape, piske, niqite, dilope, dalpa, niqute, dalpe m.
çilk kirin lg. çilk kerdene, dilap kerdene, çilkayene
çilka beranê n. piska silîye, çilka varane m.
çilkandin lg. çilknayene, dilapnayene, niqitnayene, dalpnayene
m. çilknayis, dilapnayis, niqitnayis, daipnayis n.
çilkîn m. çilkayis, dilapkerdis n.
lng. . çilkîyene, dilapîyene
çilkkirin m. çilkkerdis, dilapkerdis, çilkayis n. *hatin çilkkirin llb. ameyene g’lkkerdene, ameyene dilapkerdene
çilm m. çilm, xirnik, zux, çilante, tin, lîke, fis, pilx, çil, çilane n.
çilm kirin lg. tin kerdene, fis kerdene, çilm rokerdene
çilmêre m. bergame., zirze, zerbe, zornax, qilqilik, qilkilik n.
çilmî rd. çilmin, xirnikin, zuxin, çilantin, lîkin, fisin, çilanin, çilin, pilxin
çilmisandin lg. ropermelnayene, pelisnayene, rilisnayene, pulisnayene, pilisnayene
m. ropermelnayis, pelisnayis, rilîsnayis, pulisnayis, pilisnayis n.
çilmisî rd. ropermelîyaye, pelisîyaye, rilisîyaye
çilmisîn m. ropermelîyayis, pelisîyayis, rilisîyayis, pulisîyayis n.
lng. . ropermelîyene, pelisîyene, rilisîyene, ropermelayene, pilisîyene, pulisîyene
çilmisîtî m. ropermelîyayîye, pelisîyayîye, rilisîyayîye, ropermelîyayênî, pelisîyayênî m.
çilmisok rd. ropermelîyaye, pelisîyaye, rilisîyaye
çilo m. velg, gul, velgezin n.
rd. çito, se, çiturî, senîn, çilu, çitorî, senî, çutirî, çiço, sinî
çilo be h. çito bo, se bo, çitur bo, çi awa bo
çilo birîn tg. velg birnayene
çilo bûn lng. . çito bîyene, çiturî bîyene
çilo kirin lg. çito kerdene, se kerdene, çiturî kerdene
çilo ku g. çito ke, se ke, çitur ke
çilobir rd. velgbir
çilokok n. çilkok, dalike, lem n.
çilotî m. çitoyîye m.f mahîyet n.f wesif n.r bergehîye m.f keyfiyet n.r esas n.
çilpa n. zoo. jehne, sanê marî, suyanê maran, saney marî n.
çilpandin lg. sîrpnayene, silpnayene, sîrqnayene, çilpnayene, selpnayerie, serqnayene
çilpav m. sortike, çamura sortkine m.
çilpîn m. çelpayis, çalpayis, silpayis, çilpayis n.
lng. . çilpayene, çelpayene, çalpayene, silpayene
çiltûk m. çeltûk, çeltûg, seltûk n.
çilûng m. çilm, xirnik, zux, çilante, tin, lîke, fis, pilx, çil, çilane n.
çilûr m. çemglik, zîpike, zemzîlik, çunçulik, çemçulik n.
çilûz rd. çikot, bêxil, çikos, rimrî, tama., çekos, çikod, çukis
çilvilî rd. alozin, çilûvil, girevir, çîlvil, têmîyankewte
çilwerî m. gircinayis, girsnayis n.
çim n. ana. sim n.
çima h. çira, qey, ça, qay, çene
çiman lg. denamitene, deardene, tewênayene, derênayene, pêardene, çakilnayene, kelemnayene, namitene, cinomitene, nomitene
çimçimandin lg. ziwakerdene, miçiqînayene, pêsnayene (awe)
çimçîr m. kewkanî, manrinik, berestox, kemerestox n.
çimçolek m. çinçolike, tertîsike, hemçola, çunçêle, çamçoiike m.
çimê kor n. ana. çimik, simik n.
çimeçim kirin lg. pilpilnayene, girgirîyene, mizmiznayene, vitvitîyene, milmilnayene, xibdlnayene
çimeçimkirin m. pilpilnayis, girgiryayis, mizmiznayis, vitvitîyayis, xilxilîyayis n.
çimik n. ana. çimik, simik n.
çiminjê rd. minrêriraçi, riraminrêçi
çiminjêtî m. riraminrêçiyênî, minçiyîye, minçiyênî, minrêriraçiyîye m.
çimkî h. çirake, çunke, zîra, coka, cora, cokana, cuwera, seba naye, çimke, çunkî, çimkî, çirêke, cokona, çike, cueka
çinandin lg. çînîtene, pnayene, çenyene, çîntene
çinar m. bot. çinare, ditbêre, pnalêr m.
çinçinak m. xotadayis, tarexoverdayis n.
çindar m. zoo. morcelawer n.
çindik m. çindik, lortik, loq, çîrtikî n.
çindik dan lg. çirtikî dayene, çindikîdayene, lortikî dayene, xo we estene
çindikdan m. çindikîdayis, lortikîdayis n.
çindirik m. pndik, lortik, loq, çirtikî n.
çindirik dan lg. çirtikî dayene, çindikî dayene, lortikî dayene, xo we estene
çinedîtî rd. tunedî, çînêdî, nêdîyaye, dinyanêdî
çinedîtîtî m. tunedîyîye, çînêdîyîye, dinyanêdîyênî, tunedîyênî m.
çinedîtk rd. tunedî, çînêdî, nêdîyaye, dinyanêdî
çing m. çing, tul, xil, kil, çindik n.
m. çing, ting, ring, zing n.
çing dan lg. . çing dayene, tul dayene, xil dayene
çingandin lg. . çingnayene, ringnayene, singnayene, tingnayene, zingnayene, zingirnayene
m. çingnayis, ringnayis, singnayis, tingnayis, zingnayis n.
çingdan m. çingdayis, tuldayis, xildayis n.
çingê meryem m. bot. puxrê meyre m., siklamêne n.
çingeçing h. çingeçing, singesing, ringering, zingezing
çingeçing kirin lg. . çingeçing kerdene, tingeting kerdene, ringering kerdene, zingezing kerdene, gngîye rira ardene
çingîn lng. çingayene, tingayene, ringayene, singayene, çiringayene, zingayene
m. çingayis, tingayis, ringayis, singayis, zingayis n.
çingînî m. ringîye, çingîye, singîye, tingîye, zingîye, dingîye m.
çingul rd. çungil, tuncî, çung, tung, çungul, tunc, tuinc
m. qazik, satil, xizik, dulik n.
çinîn lg. . çînitene, wedardayene
lg. . destene, virastene
çinqal n. çengel, hevzîn, çanqil, çakil, çankil, çengal, çongal, çungal n.
çip m. sirp (vat sirp û vejîya) n.
m. pel, çirp, kirp n.
çip kirin lg. . pel kerdene, çel kerdene, çirpnayene
çipçip rd. lezalez, çîpçîp, çarçapik, çîpeçîp
çipeçip rd. çipeçip, tepetep
çipik m. ana. serê çiçî, gilê pistinî, serê çiçikî, serê memikî, gilçiçik, serê çijeyî n.
rd. seng, sivik, çîp, çapik, çîpik, gozmîrçik, cansivik
çipikî m. sivikîye, çapikîye, çîpîye, sengîye m.
çipilandin lg. . çep kerdene, çirpnayene, çipnayene, kirpnayene, qirpnayene
lg. . ropejiknayene, teresnayene, ropezeknayene, gil kerdene, pejiknayene, terisnayene, gilnayene
çipo m. lenger, sîlke, kulbe n.
çiq m. pûmpil, gîl n.
çiqalik n. qanqile, rirti m., zanqile, zanqil m.
çiqas rd. çiqas, çend, çiqa, çixas *bi çiqasî ye bi çendan o, bi çiqasê yo *çiqas çiqas in çend ra çend ê, çiqas ra çiqas ê (seba kayî)
çiqî m. his û pis, veng û hes, his-pis, çiqîye, veng û sewda n.
çiqil m. brans, lizg, sax n.
m. çîqil, lizge, gile, gulî, gêl, gil n.
çiqil dan lg. . lizg dayene, p’qil dayene, gil dayene, sax dayene
çiqilçem n. cog. çîqilê çemî n.
çiqildan m. çiqildayis, gildayis, saxdayis, lizgdayis n.
çiqilk m. çiqil, lizg n.
çiqul m. çîqil, lizge, gile, gulî, gêl, gil n.
çiqulî rd. çiqilin, lezgin, gilin, saxin
çir m. çirtan, çir, çirtanik n.
m. hît, taw, zirê (texte) n.
çir kirin lg. . çir kerdene
çira m. çira, çiraxe, çila m.
h. çira, qey, ça, qay, çene
çirandî rd. dirîyaye, çîrbîyaye, qîsbîyaye, dirate, çîrîyaye
çirandîbûn m. dirîyayeyîye, çîrbîyayîye, qîsbîyayîye m.
çirandin lg. çîr kerdene, dirnayene, qîs kerdene, roqetnayene, çîrim kerdene, raqilasnayene
m. çîrkerdis, dirnayis, qîskerdis, roqetnayis, raqilasnayis n. *xwe çirandin tz. xo dirnayene, xo çîrkerdene, xo raqilasnayene, xo çîrnayene *xweçirandin m. xodirnayis, xoraqilasnayis, xoçîrkerdis, xoçîrnayis n.
çiranek m. çirtike, çirike, çire, çiraneke, çilonçike, sirike, çure, çurnike, çurane, çuraneke m.
çirav m. çiraw, çirinçe, çurezge n.
çirax m. çira, çiraxe, çila m.
m. çiraxe, mesale, alawine m.
n. çirax n.
m/n. sagirt, çirax n.
çirax bûn lng. çirax bîyene
çirax kirin lg. çirax kerdene, xelat kerdene, çiraxnayene
çiraxî m. çiraxîye, sagirtîye, çiraxênî, sagirtênî m.
çiraxî kirin lg. çiraxîye kerdene, sagirtrîye kerdene, çiraxênî kerdene, sagirtênî kerdene
çirçirk m. zoo. beye, bûzêzî, gazûz, susk, gûziz, bizûz, sus m.
çirçîrok m. sanike, estaneke, mesela, sanike, fistanike, astonik, vistoneke, vistunike, istanik, istonik, fistunike, sunike m.
çirçîrokbêj m/n. sanikvaj, estanekvaj, sanikvatox, sanikvaj, sanikwan n.
çirçîrokî rd. sanikkî, estanekkî, sanikane, sanikane
çirçîrokvan m/n. sanikvaj, estanekvaj, sanikvatox, sanikvaj, sanikwan n.
çirdûg m. bot. çerdûk, pirp, çernûg, çirdûk n.
çirdûk m. bot. çerdûk, pirp, çernûg, çirdûk n.
çire h. çira, qey, ça, qay, çene
çireçir rd. çîreçîr, çirkeçirk, çizeçiz
çirg m. cog. aldak, kere n.
m. zoo. bete m.
çirî m. çireyo peyen n., payîza peyene m.
çirik m. çirtike, çirike, çire, çiraneke, çilonçike, sirike, çure, çurnike, çurane, çuraneke m.
m. koc, darik, meqere, koj n.
m. zoo. temûz, çîrçîrk, qijqijik, çirçele, çemûz n.
çirîn çirayene, çizayene, çîrayene
lng. dirîyene, çîr bîyene, qîs bîyene, diryene, direyene
m. dirîyayis, çîrbîyayis, qîsbîyayis n.
çirînî m. çîrîye, çirkîye, çizîye m.
çirîs m. bivo, sîrij, cuw, zamq., sîrêj, cuy, surij n.
m. bivo, sîrij, cuw, zamq., sîrêj, cuy, surij n.
çirisandin lg. çirûsknayene, bereqnayene, çirisknayene, bilûsknayene, çirisnayene, zereqnayene, biriqnayene
m. çirûsknayis, bereqnayis, çirisknayis, bilûsknayis, çirisnayis, zereqnayis, biriqnayis n.
çirisîn m. çirûskîyayis, bilûskîyayis, bereqîyayis, çiriskîyayis, zereqîyayis, çirisîyayis, biriqîyayis n.
lng. çirûskîyene, bilûskîyene, bereqîyene, çiriskîyene, zereqîyene, çirisîyene, biriqîyene, gizgizîyene
çirîsk m. çirûsk, bilisk, bereq, çirisk, zerq, zîrik n.
çirisk m. çirûsk, bilisk, bereq, çirisk, zerq, zîrik n.
çiriskdar rd. çirûskin, biriskin, bereqin, zerqin, çirûskdar
çirîsok rd. bereqok, çirûskok, çirisok, bereqoq
çirîya berê m. çire n., payîza wertêne m.f payîze m., citasme m.
çirîya ewil m. çire n., payîza wertêne m., payîze m., citasme m.
çirîya pasîn m. çireyo peyen n., payîza peyene m.
çirîya pêsîn m. çire n., payîza wertêne m., payîze m., citasme m.
çiriyayî rd. dirîyaye, çîrbîyaye, qîsbîyaye, dirate, çîrîyaye
çirk m. sanîye, çirke m.
çirkandin lg. . çirknayene
m. çirknayis n.
çirkeçirk rd. çîreçîr, çirkeçirk, çizeçiz
çirkeçirk kirin lg. çîreçîr kerdene, çirkeçirk kerdene, çizeçiz kerdene
çirkîn lng. . qirçayene, çirkayene, çeqayene, xirçayene
çirkinî m. çîrîye, çirkîye, çizîye m.
m. qirpye, çirkîye, çîrîye m.
çirmaq rd. qîq, req, çîq, qîqerut, zêlexte
çirnûg m. bot çerdûk, pirp, çernûg, çirdûk n.
çirnuk m. bot. vasê zerance n.
çironek m. çirtike, çirike, çire, çiraneke, çilonçike, sirike, çure, çurnike, çurane, çuraneke m.
çirore rd. ejne, vêreher, pîzegird, tastewer, vêrekaraz, hawtvêre, pîzepîl, kelpaça, tastewer
çirp m. çirp, kirp, çep n.
çirp kirin lg. . çep kerdene, çirpnayene, çipnayene, kirpnayene, qirpnayene
çirpandin lg. . çirpnayene, rosanitene
lg. çep kerdene, çirpnayene, çipnayene, kirpnayene, qirpnayene
çirpî m. çirpî n.
çirpîn rd. çirpayene
çirpoz n. çirpoz, çerepûz n.
çirseçirs h. çirûsk-çirûsk, çiris-çiris, çirisk-çirisk
çirt û zirt h. çirt-virt, zirt-pirt, çirto virto, zirt-virt, çirtpirt, çirt-mirt
çirt-virt h. çirt-virt, zirt-pirt, çirto virto, zirt-virt, çirtpirt, çirt-mirt
çirtik m. çirtike, çirike, çire, çiraneke, çilonçike, sirike, çure, çurnike, çurane, çuraneke m.
çirtik virtik n. çirt-virt, zirt-pirt, zirt-virt, çirt-pirt, çirt-mirt
çirtonek m. çirtike, çirike, çire, çiraneke, çilonçike, sirike, çure, çurnike, çurane, çuraneke m.
çirtovirto h. çirt-virt, zirt-pirt, çirto virto, zirt-virt, çirtpirt, çirt-mirt
çirtûl m. doje n.
çirûsandin lg. çirûsknayene, bereqnayene, çirisknayene, bilûsknayene, çirisnayene, zereqnayene, biriqnayene
m. çirûsknayis, bereqnayis, çirisknayis, bilûsknayis, çirisnayis, zereqnayis, biriqnayis n.
çirûsîn m. çirûskîyayis, bilûskîyayis, bereqîyayis, çiriskîyayis, zereqîyayis, çirisîyayis, biriqîyayis n.
lng. . çirûskîyene, bilûskîyene, bereqîyene, çiriskîyene, zereqîyene, çirisîyene, biriqîyene, gizgizîyene
çirûsk m. çirûsk, bitisk, bereq, çirisk, zerq, zîrik n.
çirûsk çirûsk h. çirûsk-çirûsk, çiris-çiris, çirisk-çirisk
çirûskdar rd. grûskin, biriskin, bereqin, zerqin, çirûskdar
çirûskîn m. çirûskîyayis, bilûskîyayis, bereqîyayis, çiriskîyayis, zereqîyayis, çirisîyayis, biriqîyayis n.
lng. . çirûskîyene, bilûskîyene, bereqîyene, çiriskîyene, zereqîyene, çirisîyene, biriqîyene, gizgizîyene
çirvekêsî m. werênayis n.
m. rexnekerdis n.
çirvir kirin lg. çîr-vir kerdene
çirxat n. çilolix, destikê linga areyî n.
çirya pasîn m. çireyo peyen, payîza peyene m.
çist m. çapikîye, rewîye, lerzîye, lerzikîye, eceleyîye, têzikênî, sivikîye, çapikênî, têzikîye m.
m. kîm. element n.
çist bûn lng. . candar bîyene. hêzdar bîyene
çistî m. dîsîplîn, zeftûrept n.
çitah m. zoo. kurbesik, korbesik, kurebesik, kuerbesik, kurpisik, kuarpisik, kulpisik, kuarmisk n.
çitare n. qûmas, qumas n.
çito rd. çito, se, çiturî, senîn, çilu, çitorî, senî, çutirî, çiço, sinî
çiton rd. çito, se, çiturî, senîn, çilu, çitorî, senî, çutirî, çiço, sinî
çitpît m. çitpite, çitûpite m.
çitûpit m. çitpite, çitûpite m.
çiv m. çiv, çîv, lueq n.
çiv dan lng. . fisfisîyene, çiv dayene, surikîyene, vizirîyene, xo çivirnayene
çiv û çûr rd. çivok, zîgzag, çivonek
çivan m. rz. antis, tewenayis n.
çivana lêkeran n. antisê karan n.
çivandin lg. çivnayene, çivirnayene
lg. rz. antene, tewênayene, raantene
çivane m. çivang, hoke, vîraj, fetilok, hoki n.
rd. çivok, zîgzag, çivonek
çivanek m. kendawek n.
çivaneyî rd. çivokin, zîgzagin, çivonekin
çivang m. çivang, hoke, vîraj, fetilok, hoki n.
çivanok rd. çivok, zîgzag, çivonek
çivanokî rd. çivokin, zîgzagin, çivonekin
çivdayî rd. çivin, çivdaye
çivî n. xîçe, çîve, sîlike, xînçe, xîçike, çîvike, xînçeke m.
çivîd m. lîl, çîwît, çîvît, rengo çîvît n.
çivik n. xîçe, çîve, sîlike, xînçe, xîçike, çîvike, xînçeke m.
çivîk m. mîlçike, çûçike, teyre, milîçike, mîrçike, mîçike, mîlçike, mîçîk m.
çivîka berfê n. zoo. çûçika vare, mîrçika vare m.
çivîka beytik m. zoo. çûçika gewendîye, mîlçika dewe m.
çivîka hejîran n. zoo. çûçika hêjîran, mîlçika hêjîran m.
çivîkbaz n. mîlçikcî, çûçikwan n.
çivîkên wîçwîçok çûçikên çîvnayoxî, mîlçikên vîçnayoxî, çûçikên wendoxî
çivîkên wîtwîtok çuçikên çîvnayoxî, mîlçikên vîçnayoxî, çuçikên wendoxî
çivîn lng. . fisfisîyene, çiv dayene, surikîyene, vizirîyene, xo çivirnayene
rd. çivok, zîgzag, çivonek
çivînî rd. çivin, çivdaye
çivoke m. cog. kepûke, pirnike, zince m.
çivr rd. ronin, ruwenin, tonin
çiwît m. lîl, çîwît, çîvît, rengo çîvît n.
çix m. asît, vewrês, çix, veyrês, voryes, hoyrês, hewrês, horyes, orês, oiyes n.
n. çuxa, çuha, çoha, çuxe, çoxo n.
çixat m. nifte, kibrîte, kivrîte, kirvîte m.
çixêz m. mat. xêze, çixize, xete m.
çixêz kisandin tg. xêze antene, lijna antene, xete antene, çixize antene
çixêza geometrîk n. mat. xêza geometrîke, çixiza geometrîke m.
çixêzkisandin m. xêzeantis, lijnaantis, xeteantis, çixizeantis n.
çixir m. çixir n.
çixiz m. xêze, cixize, çixize, cilxa, xete, çixêze, xizike m.
çixsî m/n. tifangvirastox, tifangcî n.
çixsîtî m. tifangvirastoxîye, tifangcîyênî, tifangvirastoxênî m.
çiya n. ko, ku, koh, kue, kuh, kuwe, kuy, kuo n.
çiyadar rd. koistan, koyin
çiyager m/n. kogêr, kocî, kogêrayox n.
çiyagerî m. kogêrîye, kocîyîye, kogêroxîye, kocîyênî, kogêroxênî m.
çiyahîlkês m/n. kogêr, kocî, kogêrayox n.
çiyakês m/n. kogêr, korî, kogêrayox n.
çiyawî rd. koistan, koyên
çiyayên berfdar koyên varinî
çiyayî rd. kovî, koyî, kuvî
çiyayîn rd. koistan, koyên
çizandin lg. kizirnayene, tezelnayene, pirênayene
çizeviz kirin lng. . çizayene, kijayene
çizî m. sure, sura serdine m.
çizîn lng. . çirayene, çizayene, çîrayene
çizirandin lg. neselnayene, ver ra estene, risnayene
m. neselnayis, verraestis, risnayis n.
çizirîn m. neselîyayis, parzûnîyayis, ropalekîyayis, ropirojîyayis, paravîyayis, rodîyayis, rêjîyayis, apesîyayis n.
lng. . neselîyene, ropirozîyene, parzûnîyene, ropalekîyene, ropirojîyene, paravîyene, rodîyene, rêjîyene, palakîyene, parzûn bîyene, apesîyene, nasatîyene
çi ne
çi çi olsun olsun
çi cinî çi camêrd heme amey Kadın olsun, erkek olsun, hepsi geldiler
çi yo? Nedir?
çiçik meme
çije meme
çijeyê xazmikî bademcik
çik ne
çik o? Nedir?
çike çünkü
çim göz
çime kaynak
çimeyê huqûqî hukukun kaynağı
çimeyê kitabî kitabın kaynakları
çinar Çınar
çitur nasıl
çixek çobançırası; phlomis sieheana
çiçek vile (m), vilike (m), çîçege (m)
çiçek (hastalığı) awleyî (zh)
çiçek bozuğu awleyin, -e; derneyin, -e
çiçek çıkarmak awleyî vetene
çiçek gibi hastalıklardan sonra yüzde kalan yara izi deme (n)
çift 1)çute (m) 2)cita (m) 3)cite (m) 4)zewnce (m) 5)cinî û mêrde, cinî-mêrde
çift en diver (n)
çift en kumaş qumaşo diver (n), fasuno diver (n)
çift sayı (2,4,6...) çuthûmare (m)
çuthûmare (m)
çift sürerken uzunlamasına sürülen tarla/arazi parçası sede (n)
çift sürme veya döven sürme esnasında öküzün yürümek istememesi kelametadayîş (n)
çift sürmek cite kerdene
çift zamanı wextê cite (n)
çiftçi citkar, -e; cityer, -e
çiftçilik citkarîye (m), citkarî (m); cityerîye (m), cityerî (m)
çiftlik çewlîg (n)
çiftparmaklı hayvanın parmağı çimik (n)
çiğdem verê vewrî, henhanik; colchicum
çiğe kakila goze (m), dendika goze (m); dendika vame (m)
çiğköfte çîgkufte (n), çîg (n)
çiğneme cutiş (n), cawitiş (n)
çiğnemek cutene, cawitene
çikolata çîkolata (m)
çikolatalı çîkolatayin, -e
çile (iplik vb. çilesi) gaje (m), fitîle (m), maşla (m)
çilek çîlege (m)
çilek bitkisi çîlegêre (m)
çim çîm (n), çere (n)
çimen çere (n), çayîr (n), çerepuz (n)
çimenlik merguze (n)
çir (kurutulmuş kayısı) çîre (m), eşbabî (m), basmecîye (m), basmecî (m), tole (m), mişmişa huşkkerda (m), mişmişa huşkkerdîye (m)
çiriş şîrêz (n)
çiriş otu (zambakgiller) hêllik; asphodelus aestivus
çirişotu gulike (m), hêluge (m)
çirkin bexûd, -e; qefçil, -e; pîs, -e; bêrûçik, -e
çiş mîze (m)
çisinti rişîş (n)
çit kapısı çarber (n), caxe (m), berge (n),berenge (n), şerte (n), bestike (m), neqeb (n)
çit-I perçîn (n). çeper (n)
çit-II (başörtü) çîte (m), çîtike (m)
çitar b. çitari
çitari çîtare (n)
çitlembik qizbane (m)
çitlembik ağacı qizbanêre (m), vinişkêre (m)
çitlenbik qizwan; pistacia terenbinthus
çivi mix (n), bismar (n)
çivi çakmak mix kutene, mix ... de kutene, mix kuwayene, mix ... de kuwayene, mix pira kuwayene, mix ... ro dayene, mix ... ro kuwayene, bismar kutene, bismar ... de kutene, bismar kuwayene, bismar ... de kuwayene, bismar ... ro dayene
çivilemek mix kerdene, bismar kerdene
çiy awî (m)
çiy düşmek awî kewtene
çizgi xêze (m), xete (m)
çizi 1)b. çizgi 2)(saban ya da pulluğun açtığı iz) xete (m), xeta cite (m), hagose (m)
çizme cizme (n)
çi что
что это?: ev çi ye?
çi be iu ajn
çi heyf e domaĝe
çi? kio
çile januaro
çileyê berî decembro
çileyê pêşî decembro
çileyê yekê decembro
çima kial
çimkî
çiqas (Çend heb?) kiom
çirisîn lumi
brili
çiriya paşî novembro
çiwîk birdo
çiya monto. Montoj de la kurdaj estas tre alta