Encamên lêgerînê
çûn gidiş, gitmek, varış.
m 1. gitme, gidiş (bir yere doğru yönelme) 2. gitme (bir yerden veya işten ayrılma) 3. gitme (çıkma, ulaşma) 4. gitme (belli bir amaçla bir yere devam etme veya bir işle uğraşma) 5. gitme (bir duruma, bir sonuca ulaşma, varma) 6. gitme (tüketilme, harcanma) 7. gitme (götürülme, gönderilme) 8. gitme (yürüme, yol alma) 9. gitme (geçme) 10. gitme (herhangi bir durumda olma) 11. gitme (yok olma, elden çıkma) 12. gitme, yürüme (ölme) 13. gitme (başvurma, yapma) 14. gitme (bir şey zarar görmüş olma) 15. gitme (bir durum sürme) 16. gitme (satılma) 17. geçme (yerini bırakıp başka bir yer alma) 18. geçme (sürümü olma, satılma) 19. varma, kıyma 20. varma (secdeye varma) 21. sürme, devam etme (zaman geçme) 22. ilerleme (vakit için) 23. alma (yol için gitme) 24. açılma (gemi vb. için; gitme, uzaklaşma) 25. açılma (sis, karanlık, duman için) 26. inme (uzama, varma) 27. merdiven dayama (yaşa basma veya yaklaşma) 28. girme, sığma 29. inme (konaklama) 30. kaçma (bir yana doğru kayma) 31. kesilme
l/gh 1. gitm(bir yere doğru yönelmek) * ji malê çûn çarşiyê evden çarşıya gittiler 2. gitm(bir yerden veya işten ayrılmak) * em diçin malê eve gidiyoruz 3. gitmek (çıkmak, ulaşmak) * ev rê diçe ku derê? bu yol nereye gider? 4. gitmek (belli bir amaçla bir yere devam etmek veya bir işle uğraşmak) * her roj diçe xebatê her gün çalışmaya gidiyor 5. gitm(bir duruma, bir sonuca ulaşmak, varmak) * dawiya vî tiştî wê biçe ku? bu işin sonu nereye gider? 6. gitmek (tüketilmek, harcanmak) * ew qas pere çû ku? bu kadar para nereye gitti? 7. gitmek (götürülmek, gönderilmek) * nûçe hîna nû çû haber daha yeni gitti 8. gitmek (yürümek, yol almak) * ev hesp xweş diçe bu at iyi gider 9. gitmek (geçmek) * havîn çû zivistan hat yaz gitti kış geldi 10. gitmek (herhangi bir durumda olmak) * rêwîtî xweş diçe yolculuk iyi gidiyor 11. gitmek (yok olmak, elden çıkmak) * mal, mulk tev çû mal, mülk hepsi gitti 12. gitmek, yürümek (ölmek) di hejekê de pir mirov çûn depremde epey insan gitti * ew jî çû o da yürüdü (öldü) 13. gitmek (başvurmak, yapmak) * çûye dadgehê mahkemeye gitmiş 14. gitm(bir şey zarar görmüş olmak) * boyaxa dîwar çûye duvarın boyası gitmiş 15. gitm(bir durum sürmek) * kar çawa diçe? işler nasıl gidiyor? 16. gitmek (satılmak) * zêr bi çi qasî diçe? altın kaça gidiyor? 17. geçmek (yerini bırakıp başka bir yer almak) * em van rojan diçin xaniyê nû biz bu günlerde yeni eve geçiyoruz 18. geçmek (sürümü olmak, satılmak) * ev mal li vir pir diçe bu mal burada çok geçiyor 19. varmak, kıymak * destê min naçê bihok û hinarên wê elim varmaz ayvasına narına 20. varmak (secdeye varmak) * çûn secdeyê secdeye varmak 21. sürmek, devam etmek (zaman geçmek) * pir naçe wê her tişt derkeve rastê çok sürmez her şey ortaya çıkar 22. ilerlemek (vakit için) 23. almak (yol için gitmek) * hûn dê di saetekê de wê riyê biçin o yolu bir saatte alırsınız 24. açılmak (gemi vb. için; gitmek, uzaklaşmak) 25. açılmak (sis, karanlık, duman için) 26. inmek (uzamak, varmak) * dîwar heta jêrê diçe duvar ta aşağıya kadar iniyor 27. merdiven dayamak (yaşa basmak veya yaklaşmak) * em çûne pêncî û şêstan elliye merdiven dayamışız 28. girmek, sığmak * destê min naçe vî lepikî elim bu eldivene girmiyor 29. inmek (konaklamak) * hûn dê herin kîjan otelê? hangi otele ineceksiniz? 30. kaçm(bir yana doğru kaymak) * xalî bi jêr de çûye halı aşağıya kaçmış 31. kesilmek * elektrik çû elektrik kesildi
çûn (cihekî) uğramak * vapûr wê neçe Îzmîrê vapur İzmir’e uğramayacakmış
çûn (yekê) kızı istemeye gitmek
çûn (yekî) (birine) saldırmak
çûn alî (yekî) yardımına koşmak
çûn av û av bok yoluna gitmek
çûn ava l/ngh batmak, gurup etmek (ay, güneş, yıldız gibi gök cisimleri için) * heyv çû ava ay battı * roj çû ava güneş battı
gün batmak
çûn axa sar tehm kirin ecel şerbeti içmek
çûn ba (yek) (birine) çıkmak (iş için yetkili bir makama gitmek)
çûn ba hev l/bw 1. cinsel ilişkide bulunmak 2. çiftleşmek (erkek ve dişi hayvanın döllenmek için bir araya gelmek)
çûn ba mêr kocaya varmak
çûn ba mêran kocaya varmak
çûn balê (cem an jî nik) 1) yanına gitmek (birinin) yatağına girmik, cinsel ilişkide bulunmak, cinsel ilişkiye girmek
çûn baregehê kampa girmek (veya kamp yapmak)
çûn bazarê alış verişe çıkmak
çûn ber (an jî ser) rehma Xwedê Hakın rahmetine kavuşmak (veya Hakka kavuşmak, Hakka yürümek)
(an jî ser) dilovaniya Xwedê (an jî Xwa) Hakkın rahmetine kavuşmak (veya Hakka kavuşmak, Hakka yürümek)
çûn ber avê av çikîn elini neye atsa elinde kalmak
çûn ber berxan kuzuları yaymak, çobanlık etmek
çûn ber derê xelkê 1) kız istemeye gitmek 2) kız kocaya varmak, evlenmek 3) el aleme avuç açmak
çûn ber dilê (yekî) içine sinmek, razı gelmek
çûn ber emrê xwedê Hakkın rahmetine kavuşmak
çûn ber hev l/bw 1. kıyaslanmak * Zimanê Kurdî û Tirkî qet naçin ber hev Kürtçe ile Türkçe kıyaslanamaz 2. yakışmak, uyuşmak, birbirini layik olmak * bûk û zava neçin ber hev gelin ile damat hiç birbirine yakışmıyor 3. bağdaşmak, uymak
çûn ber kapê mirinê idam sehpasına çıkmak
çûn ber kindirê darê sêpikê idam sehpasına çıkmak
çûn ber lingê (yekî) ayağına gitmek
çûn ber mal û mêran ere gitmek (veya varmak), evlenmek
çûn ber pêlavan gözden düşmek
çûn ber rezan bağ korumaya gitmek, bağ beklemek
çûn ber tavê güneşe çıkmak
çûn ber tira kerê argo bok yoluna gitmek
çûn ber tirê dehşikan papucu dama atılmak
çûn binî l/ngh çökmek (dibe oturmak) * telpa qehweyê çûye binî kahvenin tortusu dibine çökmüş
dibe çökmek, dibe oturmak (sıvı tortular için; dipte toplanmak) * telpa çayê çû binî çayın totusu dibe oturdu
çûn çavên (yekî) gözlerinden öpmek
çûn çavroniyê göz aydına gitmek
çûn cehenema (an jî celma) xwe cehennemin dibine gitmek
çûn cehenemê (an jî celmeyê) cehennemi boylamak
çûn cejna hev bayramlaşmak
çûn celmeya serê xwe cehennemin dibine gitmek * min berdin, ez diçim celmeya serê xwe bırakın beni cehennemin dibine gidiyorum
çûn cot çifte gitmek
çûn deplasmanê deplasmana gitmek (veya çıkmak)
çûn dest elini öpmek
çûn dest (lep) û rûyê hev öpüşmek (saygı için)
çûn dest û piyên (yekî) 1) el etek öpm(bir işi yaptırmak için çok yalvarmak) 2) ayağına veya ayaklarına kapanmak (alçarcasına yalvarmak) 3) ayağına veya ayaklarına kapanmak (bağışlanmak için yalvarmak)
çûn destavê aptes bozmak, hacet görmek, ayak yoluna gitmek
çûn destê (yekî) el öpmek, ellerinden öpmek
çûn destên h (birbirinin) ellerinin öpmek
çûn dev devê hev dudak dudağa gelmek (veya kalmak)
çûn dilê hev l/bw anlaşmak, mutabık kalmak, uzlaşmak
1) anlaşmaya varmak, anlaşmak, uzlaşmak 2) kesişmek, pazarlığı pişirmek (pazarlıkta herhangi bir fiyatta anlaşmak)
çûn dinyaya wî alî ahireti (veya öbür dünyayı) boylamak
çûn dîtiniyê 1) ziyaret etmek 2) gelin adayını görmeye gitmek
çûn diyarê (yekî) seyrine gitmek
çûn emrê xwedê Hakın rahmetine kavuşmak
çûn erşê xwedê sesi ayyuka çıkmak
çûn fûtê boşa gitmek
çûn gaziya (yekî) imdata (veya imdatına) koşmak
çûn gerê dilenmek, dilenmeye gitmek
1) geziye çıkmak 2) dolaşmaya çıkmak 3) dilenmeye gitmek
çûn geşt û guzarê seyahata çıkmak
çûn geştê 1) geziye çıkmak 2) dilenmek, istikakına almaya çıkmak
(an jî seyahetê) seyahata çıkmak
çûn gihîştin (...) -e takılmak * diçe digihîje zarokan çocuklara takılıyor
çûn girtina masiyan balığa çıkmak
çûn gora bavê xwe cehennemin dibine gitmek
çûn hacê 1. hacca gitmek (Müslümanların hac amacıyla Mekke’ye gitmek 2. hacca gitmek (Hristiyanlar kutsal yerlere gitmek)
çûn hafa (yekî) 1) seyrine gitmek (birine) çıkmak (iş için yetkili bir makama gitmek)
çûn hawara (yekî) imdata (veya imdatına) koşmak
çûn hedê mirinê ölüm sınırında olmak
çûn helakê helâk olmak * ji tînan çûbû helakê susuzluktan helâk olmuştu
çûn hev l/ngh 1. (birbirine) girişmeye yeltenmek, girişmek, kapışmak 2. çekmek (daralıp kısalmak) * qumaş çû hev kumaş çekti 3. toplanmak (kumaş çekilmek) 4. ufalmak
(an jî û din)(birbirine) girişmek, kavgaya tutuşmak, kapışmak, saldırmak 2) güreşe tutulmak, kapışmak (hırsla güreşe girmek) 3) çekmek * cil çûne hev û din elbiseler çekmiş
çûn heyfa bavê qûna (çika) dê li ser kir Dimyata pirince giderken evdeki bulgurdan olmak
çûn îda hev bayramlaşmak
çûn îdaneya hev bayramlaşmak
çûn îdaniya (yekî) bayramlaşmaya gitmek
çûn jê de hapı yuttu (veya yutmak)
çûn jê v ay haline
çûn ji (yekî) mec yanmak * eger ji ber pirtûkê ji me pirs bipirsin, çû ji min kitaptan dolayı sorsalar yandık
çûn ji kîsî bavê (an jî pîra diya) xwe güme gitmek, niyazi olmak (boşu boşuna ölmek, hiç uğruna ölmek)
çûn kampê kampa girmek (veya kamp yapmak)
çûn kaviran argo küsmek, başını alıp gitmek
çûn leşkeriyê (an jî eskeriyê) askere gitmek
çûn li ba gayê mezin rêx kirin topal eşekler kervana katılmak (veya karışmak)
çûn li fûtê karavana gitmek
çûn li ser rûniştin lüpe konmak
çûn lîs l/ngh tüneklemek
çûn livîna xwe (erkek) eşiyle cinsel ilişkide bulunmak
çûn mala (yekî) 1) evine gitmek 2) ayağına gelmek
çûn masiyan balığa çıkmak
çûn mêr ere gitmek (veya varmak), kocaya varmak
çûn mesereyê üzüm sıkmaya çıkmak
çûn mêvaniyê (an jî mêvandariyê) misafirliğe gitmek
çûn mezel kirin mitik tahtalı köyü boylamak
çûn nava (hinekan) araya girmek
çûn nava şer savaşa katılmak
çûn ne bi xêra xwe tıpış tıpış yürümek (ister istemez bir yere gitmek veya ayrılmak)
çûn nêçîrê ava çıkmak
çûn parsê dilenmeye gitmek
çûn pêrgîna (yek) (birini) karşılamaya gitmek
çûn pêrgînê karşılamaya gitmek.
karşılamaya gitmek
çûn pêşewaziyê karşılamak.
çûn pêşiya (yek) (birini) karşılamaya gitmek * çûye pêşiya mêvanê xwe misafirini karşılamaya gitmiş
çûn pêşiyê karşılamaya gitmek
çûn pêşwaziya (yek) (birini) karşılamaya gitmek
çûn pêşwaziyê karşılamaya gitmek
çûn piyariya xwedê Hakkın rahmetine kavuşmak
çûn qebûlê tutmak, duaları tutmak (kabul olunmak) * eger nifira jinikê biçe qebûlê dê her du çavên te kor bibin avradın ilenci tutarsa iki gözün kör olur
çûn rehma xwedê Hakın rahmetine kavuşmak (veya Hakka kavuşmak, Hakka yürümek), ruhunu teslim etmek
çûn rehmeta xwedê Hakkın rahmetine kavuşmak (veya Hakka kavuşmak, Hakka yürümek)
çûn rehmetê Hakkın rahmetine kavuşmak (veya Hakka kavuşmak, Hakka yürümek)
çûn rehmetî ölmek
çûn riya betalan tuvalete gitmek
çûn rûyê hev l/bw öpüşmek
çûn secdeyê secdeye varmak (veya kapanmak)
çûn seferê sefere gitmek
çûn ser (tiştek) (bir şeyin) başına geçmek * dê here ser karê xwe işinin başına geçecek
çûn ser cihê (yekê) bir kadınla evlilikdışı ilişkide bulunmak
çûn ser cihê hev birbiriyle cinsel ilişkide (veya birleşmede) bulunmak
çûn ser cihê xwe 1) yatağına girmek 2) gerdeğe girmek, cinsel ilişkide bulunmak
çûn ser cihêz çeyizi görmeye gitmek
çûn ser dînê (yekî) başkasının dinine geçmek, din değiştirmek
çûn ser dûmenê dümen tutmak, dümeni yönetmek
çûn ser erka xwe 1) görevine başlamak 2) silâh başı etmek (askerlikte)
çûn ser heqiya xwe vefat etmek.
çûn ser hev l/bw 1. binişmek 2. çekmek (daralıp kısalmak) * qumaş çû ser hev kumaş çekti 3. çekilmek (kumaş için) 4. ufalmak 5. benzeşmek
çekilmek * cil çûne hev û din elbiseler çekmiş
çûn ser hêwiyê kuma üstüne gitmek, üzerine varmak (evli bir erkekle evlenmek)
çûn ser jinê üzerine varmak (evli bir erkekle evlenmek)
çûn ser kurm û kirasê (yekî) -e ayak uydurmak (kendi gidiş ve davranışını başkasınınkine benzetmek)
çûn ser kurm û tebîetê (yekî) havasına uymak
çûn ser kurmê (yekî) akıntıya kapılmak (etkide kalarak bir kişinin veya toplulğun davranışlarını benimsemek)
çûn ser malê iç güveyi girmek, güvey girmek, iç güvey olmak
çûn ser mehseran bağ bozmak (bağın üzümlerini toplamak)
çûn ser nivîna xwe 1) yatağına çıkmak 2) cinsel ilişkide bulunmak
çûn ser rezan bağ evine çıkmak
çûn ser rihelê çeyizi görmeye gitmek
çûn ser serê (yekî) abanmak (bir şeyin veya kimsenin üzerine çöküp çullanmak)
çûn ser tebîetê (yekî) akıntıya kapılmak (etkide kalarak bir kişinin veya toplulğun davranışlarını benimsemek)
çûn ser telefonê telefona gitmek
çûn ser termê (yekî) cenazesinin üstüne gitmek
çûn serdaniyê l/ngh 1. ziyarete etmek 2. ziyaretine gitmek
çûn serî l/ngh 1) sona ermek 2. tamamlanmak, sonuca varmak
1) tamamlanmak 2) başarmak, netice almak, hedefe ulaşmak
çûn seyranê (an jî gerê) seyrana çıkmak, geziye çıkmak
çûn şîna (yekî) taziyeye gitmek * em çûn şîna apê Nasir Nasır amcanın taziyesine gittik
çûn şû kocaya varmak
çûn û hatin 1) girip çıkm(bir yere sık sık gelmek) 2) dönüp dolaşmak (veya döne dolaşa), gezinip durmak 3) gidiş geliş (veya dönüş) 4) bir aşağı bir yukarı * Elî li kuçê diçû û dihat Ali sokakta bir aşağı bir yukarı geziniyordu 5) girdisi çıktıs(bir şeyin gelir ve gideri, elde edilen ve harcananı) * hûn dikarin çûn û hatina vê dukanê ji min pirs bikin bu dükkanın girdisini çıktısını bana sorabilirsiniz
çûn û hatin bi şîranî turpun sıkından seyreği iyidir (görüşmeyi, konuşmayı sıklaştırmamak doğrudur)
çûn û neçûn ölümle burun buruna gelmek
çûn û nehatin gidip gelmemek
çûn vî serî hatin vî serî aşağı yukarı (yürümek)
çûn wê dinyayê ahireti (veya öbür dünyayı) boylamak
çûn xwarê l/ngh 1. çökmek (bulunduğu düzeyden aşağıya inmek, çukurlaşmak) 2. çökmek (şakak, avurt vb. için; içeri doğru gitmek, çukurlaşmak) * gepên wî çûbûn xwarê û gelek jî lewaz bûbû avurtları çökmüş, çok zayıflamıştı 3. alçalmak (toprak çökmek) 4. oturmak (toprak veya yapı için; çökmek)
çûn xwezgîniyê dünür gitmek, kız istemeye gitmek
çûn zeyî el öpmeye gitmek, evlenmiş kızların baba evine ziyarete gitme eylemi
çûna ber hev m bağdaşma
çûna hiş baş dönmesi
çûna li kalikan ataya çekme, atacılık
çûna li kalîkên xwe ataya çekme, atacılık
çûna şer sefer, savaşa gitme
çûna ser malê dul kadınla evlenen erkeğin kadının evine taşınması
çûna ser waran yuvaya dönüş
çûna sucdeyê secdeye varma
çûna te hebe vegera te tune be gidişin olsun dönüşün olmasın, gidip bir daha gelmiyesin
çûna xêrhatiniyê (yekî) sefa geldine gitmek * çû1) gitti heta ku doktor gihîştê mêrik mir çû doktor yetişinceye kadar adam öldü gitti 2) gitti hemin ev pênûs ji te re lazim e, min da û çû madem bu kalem sana lazımmış, verdim gitti * çû êdî venegeriya (an jî û êdî nehat) gidiş o gidiş * çû hacê kêr vegeriya gûzan eski hamam eski tas * çû hew çû (an jî tê) gitti gider (dahi gider) * çû heyfa bavê qûna dê li ser da Dimyata pirince giderken evdeki bulgurdan olmak * çû heyfa dê qûna bavê li ser kir Dimyata pirince giderken evdeki bulgurdan olmak (öç almaya giderken kendisi de gitti) * çû ji te sen yandın, işin bitti * çû ku raweste kar bi zerarê naweste, bav li kerî radiweste baba sürüyle meşkul * çû qediya oldu bitti * çû seferê hate dîsa wekî kerê berê eski hamam eski tas (değişen bir şey yok) * diçe ba kê bi zimanê wan xeber dide kimin arabasına binerse onun türküsünü çağırır * diçe ba kê weka wan lê dixe kimin arabasına binerse onun türküsünü çağırır * diçe cihê xencerê, naçe cihê xeberê darbe kötü lâf hançer yarasından beterdir * neçûn dibistanê okulu asmak * nediçû têran îro dikeve torbeyan şah iken şahbaz olmak * neçûn ser hev uyuşmamak, ayrı düşmek * ramanên me neçûn ser hev düşüncelerimiz ayrı düştü * neçûn serî1) güdük kalmak * ev tevger neçû serî bu hareket güdük kaldı 2) suya düşmek * neçûn xwarê yenilir yutulur gibi değil, yenmeyecek nitelikte olmak * nediçû têran îro dikeve tûrikan şah iken şahbaz olmak
çûnava m batış, gurup
çûnbar rd geçer, geçerli (beğenilen, makbul)
çûnbarî m geçerlik, geçerlilik (sürümü olma durumu)
çûncik bnr poçax
çûndin m gitme, gidiş
l/gh gitmek
çûndin e gidiş o gidiş
çûndox rd 1. gidici (kalıcı olmayan) 2. gidici, yolcu (iyileşmesi umutsuz hasta, ölmek üzere olan) * nexweş çûndox e hasta gidici 3. ölümcül (can çekişen)
çûndox e o yolun yolcusu (ölümle sonuçlanacak bir durumda olan kimse)
çûneçûne m mızmızlık
çûneçûne kirin l/gh mızmızlık yapmak
çûnehat m 1. gidiş geliş, akış 2. gidip gelme, temas 3. gidiş geliş (veya dönüş) 4. gelgit (boşuna gidip gelme) 5. trafik 6. mec trafik, gidiş geliş (önemli görevlerde bulunan kişilerin bir yere gidiş gelişi) 7. ulaşım, muvasala (yerleşim yerleri arasında gidiş geliş) 8.rd gidişi olup dönüşü olmayan
çûnehat rawestîn (an jî sekinîn) görüşmeler tıkanmak
çûnehev m kapışma (hırsla güreşe girme)
çûng bot/m sütlüce
çûnge bnr çûng
çûngeh m güzergâh
çûnhat m 1. gidip gelmek, irtibat 2. gelgit (boşuna gidip gelme)
çûnik n bir ölçü birimi
çûnûhatin m 1. gidiş geliş 2. bz girdi çıktı, girdisi çıktısı (bir şeyin gelir ve gideri)
çûn çûyîn -çûn ava (roj, heyv, stêrk) qulibîn -çûn ber tira cahşikan 1. bêpar û bêpeşk mayîn 2. bi kêrî tu karî nehatin û ji neçariyê gavanî kirin -çûn ser dilovaniya xwe çûn ber rehma Xwedê
(lêker)(navdêr, mê) herrîn, royîştin, rewtin, bi rê ketin, ji derekê dûr ketin, cihek bi cih hêlan/bi cih hiştin, dûrî derekê bûn, hinda bûn, neman, berze bûn, mîna,wekî.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چوون.
ji wêjeyê: Çûn ji behrê merîfet ew hate der Qetre jêr werya bi ilham ew qeder w:Mela Hisênê Bateyî.
Herwiha: çûndin, çûyîn. Tewîn: Lêker: -ç-.
Dijwate: hatin.
ji: Proto-hindûewropî: kieu- (livîn, çûn), Proto-aryayî: çiau- (livîn, çûn) Avestayî: ş(ii)aw- Pûnjabî: şw- Middle Persian: şw- Sogdî: şw- Farisî: şu- Belarûsî: şū- Osetî: caewyn Gîlekî: şo- Semnanî: şī- Kurmancî: çûn Kurdî (Soranî): çûn Hewramî: şiyay Zazakî: şîyayene /şî- Sanskrîtî: cyav Latînî: citare Yewnanî: kinein (liv, livîn), Çavkanî: Cheung p.40, Watkins p.38, Etymonline.
Bikaranîn: Lêker: çûn anîn. Navdêr: çûnanîn.
: derçûn, çûyî
çûn aliye din (biwêj) mirin. min got, bi ew qas guleyan ew tiaçe aliye din. bi rastî jî şeş mehati bi şûn de ew bû wekî berazan. (argo)
çûn anîn (lêker) dah anîn.
ji: çûn + anîn
çûn ava roj qelibîn, noq bûn
çûn ber (navdêr, mê) çûn hindê.
ji: çûn +-ber
çûn ber agirê (yekî) (biwêj) ji bo keçik xwestinê çûn mala bavê keçikê. em çûne ber agirê mala çetoyê guro, wî jî em neşikandin.
çûn ber darê sêpikê (biwêj) çûn ber darê êxdamê. li hemberî wan kirinên xwe ew çû ber darê sêpikê, lê dîsa vegerî.
çûn ber dilovaniya xwedê (biwêj) mirin, emrê Xwedê kirin, wefat kirin, çûn ber dilovaniya Yezdanîé, rehma Xwedê kirin, çûn ser heqiya xweé, çûn gorrê, koça dawiyê kirin.
ji wêjeyê: Li havîna 1944 ê babê wî Mîr Seîd Beg li mala xwe li taxê Feyseliyê li Mûsil çû ber dilovaniya xudê..
Herwiha: çûn ber rehma Xwedê
çûn ber dilovaniya yezdanî (lêker) mirin, emrê Xwedê kirin, wefat kirin, çûn ber dilovaniya Xwedêé, rehma Xwedê kirin, çûn ser heqiya xweé, çûn gorrê, koça dawiyê kirin.
Herwiha: çûn ber dilovaniya Yezdan
çûn ber heqiya xwedê (biwêj) mirin, emrê Xwedê kirin, koça dawîn kirin, wefat kirin, çûn ber dilovaniya Xwedêé, rehma Xwedê kirin, emir dan haziran, çûn gorrê
çûn ber ocaxa (yekî) (biwêj) ji malekê qîz xwestin. şirînê got: “me hûn ji xwe re hempa nedîta em nerlihatin ber ocaxa we?
çûn ber pêlavan (biwêj) bêrûmet bûn. li wir, di navîna salelcê de seyîd çû ber pêlavan.
çûn ber rehma xwedê (biwêj) wefat kirin, mirin, rehma Xwedê kirin, emrê Xwedê kirin.
Herwiha: çûn ber dilovaniya Xwedê
çûn cem çûn balê, gihîştin
çûn çolê (biwêj) li hêla serhedê ji bo kesên ku tevî refên gerîlayan dibin tê gotin. ev çendek e ku lawê mamaste tajdîn nayê xuyan, dihêjin ew jî çûye çolê.
çûn derketin (lêker)(Binihêre:) çûn
çûn dest û piyên (yekî) (biwêj) lavayî kirin. di wî entrê xwe de rebenê şêxmûs çû dest û piyê wê, dîsa jî nepejirand.
çûn dewsa miriyan, hemû kes li miriyê xwe giriya (biwêj) her kes bi halê xwe dişewite. lawo erê, vatinî û şerten cînariye jî hene lê got: “çûn dewsa miriya, her kes ji bo miriye xwe giriya.
çûn dinyayeke din (biwêj) çûn an jî ketin nav hest, hawir û rewşeke din. “ji kêliya ku min ew xeber bihîst û pişt re, êdî min hew dikaribû axaftina lûqman bibihîsim. ez çunte dinyayeke din. min nikaribû, bigirîm jî. hêvîdar zana
çûn gorrê (biwêj) mirin, emrê Xwedê kirin, koça dawîn kirin, wefat kirin, çûn ber dilovaniya Xwedêé, rehma Xwedê kirin, emir dan haziran, çûn ber heqiya Xwedêé
çûn hewariya yekî bezîn destyariya yekî
çûn li ber helaketê (biwêj) rewşa ku mirov tê de ji ber nexweşiyê êş û azar dikişîne. Ber destê sibê êşa dilê Tîtalê Xezalê pirr zêde bûbû; ew ji ber destê wê êşê çûbû li ber helaketê.
çûn li ber kapê xwe sekinîn (biwêj) berpirsyarî yan jî vatiniya xwe bi cih anîn, sûcê xwe pejirandin. wîjî gelekî çiv done xwe, lê di dawiyê de çû li ber kapê xwe sekin1. lê mêze kir ku bi înkarê nabe, ya rastî pejîrand û çû li ber kapê xwe sekinî.
çûn lingên (yekî) (biwêj) ji kesekî re ji mecbûrî yan jî ji ber têkçûnê rûmet nîşan dan. ez çûme lingên wî kûçikî, lê dîsa jî tiştek nebû, êdî ez çi bikim?
çûn perê esmanan (biwêj) çûn cihekî dûr ku bi dest neketin, şûn qewîn bûn. bi leza ba dilezî. ji bejn û bala wî min got hebe hebe yê duhî ye, îro heke biçe ber perên esmanan jî ji destê min xilas nabe. eladdîn secadî
çûn pişta (yekî) (biwêj) alîkariya yekî kirin. heke mala şeme neçûya pişta seyûl, halê wî perişan bû.
çûn rehmetê (biwêj) (mirov) mirin, wefat kirin, rehmet kirin, çûn ber rehma Xwedêé, çûn ber dilovaniya Xwedêé, jiyana xwe ji dest dané, jiyana xwe winda kiriné, mirin
çûn ser cih (biwêj) ketin têkiliya zayendî. “-yabo ez nikarim jinbira xwe bînim. ez ê çawa biçim ser nivî-na birayê xwe? kamîran haco
çûn ser cihên xwe (biwêj) ji bo mêrên ku bi jina xwe re dikevin têkiliya zayendî tê gotin. mêrik, rewşa bûka me û lawê me ne baş e, ev meli û nîv e ku lawik neçûye ser cihên xwe.
çûn ser gulên sor (biwêj) çûn nav rewşeke pir xweş? ma ez ê herim ser gulen sor? ez baş dizanim ku ew der ji vir jî xerabtir e.
çûn ser kirasê (yekî) (biwêj) şibandina yekî, xwe weke yekî kirin. zeze jî çûye ser kirasê fadîmeyê.
çûn ser kurmê (yekî) (biwêj) wekî cir û xisletê yekî tevgerîn. heyder jî hema çûye ser kurmê bavê xwe.
çûn ser serê (yekî) (biwêj) li ser stûyê yekî bar bûn. wî jî lê nihêrî ku xebat ne hêsan e, çû ser serê lawê xwe.
çûn serî (biwêj) maç kirin yan himêz kirin: Min ji mêj ve ew nedîtibû loma çûm serê wî. (min ew maç yan himêz kir).
Hevwate: hatin serî
çûn silaviyê çûn serdana yekî û giramî jê re girtin
çûn tolana segan, li hestiyan geriyan (biwêj) ji bo karên vala û pûç tê gotin. ma ya ku ew dikin jî aqil e? çûite tolana segan li hes-tiycm digerin.
çûn welatê keran, anîn bare pereyan (biwêj) kesen jîr û çavbel, bi saya mirovên saf û nezan derfetan bi dest dixin. çûn welatê keran, anîn bare penin. en xêvik û hişsivik nebin, ew ê çawa debara xwe bikin?
çûna gayê nezan li serê çêlekê siwar dibe gotina pêşiyan mirovên nezan her tim li ser pişta mirovên zana dibe bar. mirovên zana dema ji hevalên xwe an derdora xwetiştan bide fêmkirin wê mirovên zana pir bibin her wiha barê ser milê wî jî sivik dibe.
çûna geştê derketin seyrangehekê
çûnbar (rengdêr) pir diçe), meqbûl (mec), tişta meqbûl, mişt.
ji: çûn +-bar
çûnbarî (navdêr, mê) meqbûlî.
ji: çûnbar +-î
çûncik (navdêr, mê) ges, temberî, perçem, pêçavk, temberîk, pûncik, pûlik, pirç
çûndox (navdêr, mê) sekeratê dikişîne).
ji: çûn +-dox
çûnehat çûnhat, hatçû, werzanî, rêgihanî, gihanî, trafik, muwasala
çûneve (navdêr, mê) dubare çûn cihekî, vegeran mal
çûnûhatin (navdêr, mê) bizivîna du serî, ang, :mirov bi çit cihekî û vegerit hatinûçûn, piyase
çûn (biçe) to go
ç(subj. stem ç-/her-) v.i. to go
‘we, you, they went’ zarok çûn dibistanê ‘the children went to school’ (pl. of the simple past tense for the verb çûn ‘to go’)
çûn ava to set (sun)
çûn geştê to travel
to travel
çûn nêçîrê v.i. to go after game
çûn piyariya xwedê to die
çûn rehmetê to pass away
çûn ser v.i. to attack.
çûn serdana … to call on
çûn serî to come to fruition
çûna îflasê v.i. to go broke
çûnûhatin (f.) circulation, activity,
çûn abfahren
Abfahrt
Gang
çûn <ç> gehen
çûn ava Untergehen (Sonne)
çûn gerê spazieren gehen
çûn hatin bewegen, sich ~
in Aktion sein
çûn rûyê küssen (zur Begrüßung)
çûn rûyê kesî küssen
çûn m. sîyayis, sayis n.
lng. sîyene, sayene
çûn ava lng. awan sîyene, koro sîyene (roj)
çûn çavan lg. çimî paçkerdene, çiman sîyene, sîyene riman
çûn gestê lng. gestî sîyene, sîyene gestî
çûn ser lng. ser sîyene, sîyene ser
çûn û hatin m. trafîk, sîyayisûameyis, seryûsefer, muwasala, cobar n.
çûndin lg. sîyene, sayene
çûndox rd. sîyayox, sîyox
çûnehat m. trafîk, sîyayisûameyis, seryûsefer, muwasala, cobar n.
çûng m. bot. gulqaze m.
çûnûhatin m. ameyisûsîyayis n.f ameyenûsîyene m.
çûn foriro
iri
lasi