Encamên lêgerînê
çîl (i) rd 1. ak, beyaz, bembeyaz (canlı nesna için) * berxa me çîl e kuzumuz bembeyaz 2. dal (kelimenin anlamını güçlendirir) * çîk sayî dal berak
çîl (ii) n 1. filiz 2. semer sapı
çîl (iii) nd maki (Akdeniz bitki örtüsü)
çîl (iv) m pastal (tütün dizisi)
çîl (v) zo/m yarasa
çîl (vi) m kuşak, nesil
çîl (vii) nd henüz uçmaya başlamış kuş yavrusu
çîl dan l/gh filizlenmek
çîlan elbisenin uzun kolu, yen.
n yen
çîlase bot/m yabanî bir bitki
çîldan m filizlenme
çîldank zo/m kursak
çîle 1.çile, yumak. 2.sıkıntı.
çîle (i) m pastal (tütün dizisi)
çîle (ii) m çile
çîle kirin l/gh dikişlemek
çîleçep dağlardaki zikzaklı ve dolambaçlı yol.
rd zikzaklı, dönemeçli
çîleçip rd zikzaklı dağ yolu
çîlek bot/m 1. çilek (Fragaria vesca) 2. çilek (bu bitkinin meyvesi)
çîlekêş nd/rd çilekeş
çîlekêşî m çilekeşlik
çîleqerqaş rd kar gibi (çok beyaz)
çîlewîl m çik çik (kuş ötüşü)
çîlîçîlî zo/m yarasa (Vespertilio)
çîlik (i) ant/m klitoris
çîlik (ii) m 1. kamış (bitki için) * zîlika pîvazê soğan kamışı 2. filiz
çîlik dan l/gh filizlenmek
çîlikdan m filizlenme
çîlspî rd 1. süt beyaz, kar gibi (çok beyaz) 2. ak pak, tertemiz 3. ak pak (saçı, sakalı ağarmış kimse) 4. akça
çîlûçep m 1. zikzak 2. rd eğri büğrü 3. mec dönek
çîl rengê vekirî
(rengdêr) sîs, çûrr, spî, kever.
Bikaranîn: Lêker: çîl bûn, çîl kirin, çîl dan. Navdêr: çîlbûn, çîlkirin, çîldan Rengdêr: çîlbûyî, çîlkirî
çîl bûn (lêker)(Binihêre:) çîl
çîl dan (lêker)(Binihêre:) çîl
çîl kirin (lêker)(Binihêre:) çîl
çîlan devhuçika fireh û dirêj
devhuçika fireh û dirêj
çîlbûn (navdêr, mê) (Binihêre:) çîl
çîlbûyî (rengdêr) (Binihêre:) çîl
çîldan (navdêr, mê) (Binihêre:) çîl
çîldank (navdêr, mê) berkurk, hêrik, berçêlk, bertûrk, perçîçeq, dengik, pelqeçîçk, pezîzank, karzîdank, gepik, gulpik, xilsik.
ji: çîl +-dank
çîldar (rengdêr) ajdar, zîldar.
ji: çîl +-dar
çîle (rengdêr) ne mezin, ne gir, biçûk, bi taybet ji bo mirov û ajelan tê karew çîlê pilinga ne.
ji wêjeyê: kurmanciya xorasanêBi alfabeyên din.
Herwiha: çêle.
Dijwate: .
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: Kurmancî: Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
çîle kirin (lêker) zêde kirin li hijmara mirovan û ajelan û nebatan, kopî, kirin ji nimûneyêk û mînakeki, bi ber hev ketin û pirr bûyîn ji tiştekimişkê di hêlînê da çîle kiriye.
ji: çîle,çêle.
Bi zaravayên kurdî: Kurdî (Soranî): Zazakî: Kurmancî: çîle kirin,zaravê kurmanciya xorasanê Kurdiya başûr: Lekî: Hewramî:
çîleçep 1. berevajî 2. xaromaro
berevajî , xaromaro
çîlek (navdêr, mê) tûfiringî, tûerd, tûerdik, cûnek mêweyên sor û şirîn yan tirş in (dişibin tûyan lê bi terraşan ve şên dibin, firawla.
Bide ber: çilek.
ji wêjeyê: Min bi xwe ev yekem car li dawiya salên 80yan yan jî destpêka 90an li Diyarbekirê seh kiriye. Ji ber ku li wê derê çileka tirkî dihat bikaranîn, ji hingê ve ew wek çîlek ketiye ser devê min. Tûfiringîya kurdî (ku ihtimal e forma kurdîkirî ji tûdferengî ya farisî be) tê maneya tûya ewropî. Alternatîveke din ew e ku tûya wek bacansorkan/tomatesan be ji ber ku firingî li hin deveran maneya bacansork, tomates dide lê ew bi xwe jî ji peyva frenkî/firengî tê ku li Rojhilata Navîn berê navê hemû ewropiyan bû lê di eslê xwe de navê hozeke cermenî ya Serdema Navîn e û niha navê wê di peyva Fransa de jî diyar e..
ji: jitirki
çîlekêş (navdêr, mê) xemkêş, derdkêş, derdbihur.
ji: çîle +-kêş
çîlekêşî (navdêr, mê) xemkêşî, derdkêşî, derdbihurî, cefakêşî.
ji: çîle +-kêşî
çîlik navku, hundurê quz, nava quz, hinavên quz.
Bikaranîn: Lêker: çîlik dan. Navdêr: çîlikdanJi kurdî
çîlik dan (lêker)(Binihêre:) çîlik
çîlikdan (navdêr, mê) (Binihêre:) çîlik
çîlkirî (rengdêr) ya/yê ku hatiye çîl kirin
çîlkirin (navdêr, mê) (Binihêre:) çîl
çîlspî rengê spî yê lap vekirî
(rengdêr) sipspî, sîs, ji serî ta binî spî, bi temamî spî: Sosinek wek kirasê bûkê çîlspî..
Herwiha: çîlsipî.
ji wêjeyê: Galaya fîlmê Sabîte Kaya bi navê Herşey Bembeyaz (Her tişt çîlspî) li salona sînemayê ya Yeşîlçamê pêk hat. Film çîroka zarokên kurd ên ku li dibistanê tirkî nizanin û rewşa mamosteyê tirk bi hestên germ nîşan dide..
ji: çîl + spî.
: çîlspîtî
çîlspîtî (navdêr, mê) rewşa çîlspîbûnê.
ji: çîlspî + -tî
çîl ganz
leuchtend
çîlik Tropfen
çîl m. çîl, çîvon n.
m. leye, fîdane, tîk m., leyeke m.
m. nifs, aj, dunda, dol, nesl, zurîyet, zîlet n.
n. dixaskane, zarilane, zarilun, zajîlun m.
m. bot. gîl, cîl, zîl n.
çîl dan lg. aj dayene, zîl dayene, gil dayene, lîz dayene, çîlîk dayene
çîlan n. este, huçik, çengle, aste, engele n.
çîlboq n. zoo. loxe, lore, kosne m.
çîlek m. çîlege, herdtuye m.
çîlekês rd. derdantox, çîleantox, çîlekês
çîlekêsî m. derdantoxîye, çîleantoxîye, çîlekêsîye m.
çîlgewr rd. çîlgewr
çîlik m. bot. fije, çîlik (sewze de) n.
m. ana. zîlik, gilik, çîlik, nîçîk, nêrî n.
çîlik dan lg. aj dayene, zîl dayene, gil dayene, lîz dayene, çîlîk dayene
çîlîtî m. dixaskanîye, zarilanîye, dixaskanênî, zarilanênî m.
çîlspî rd. çîlsipî, sipsipe, çîl sipe
çîlik bızır
klitoris