Wateya peyva bila
bilabê, bîle (ev ji zimanê Erebî ye ku di hinek peyvan de tê bikaranîn wekî bîlesebeb) * bilabedel bêbedêl d
bila1. olsun 2. tek (istek ve özlem kavramını katar) * bila bixwe, çi dixwe bila bixwe tek yesin de ne yerse yesin 3. hani (kaldı ki, üstelik anlamında) * bila biha bûya jî dîsa hani pahalı olsaydı neyse 4. keşke * bila ew ji min re bûya keşke o bana olsaydı
bilapeyveke ku carinan xwestekekê û carinan jî karekî bilanî rave dike -bila be xem nake, tiştek nake -bila bibêjin xençera Xaço heye ji bo quretiyê tiştek bi xwe re gerandin -bila were heke dikare hatina wî çêtir e -bila çavê min te nebîne cardin dernekeve pêşberî min
(hoker) dibe ku, destûr heye ku, rê heye ku: Bila ew jî were. bi kesekê/î bibêjin ku divê, gerek, lazim e ku ew tiştek bike: Bila hespê xwe li wir nesekinîne! , okey, baş e, temam: - Zû were! - Bila..
Herwiha: ba bela bera bira.
Bide ber: belê.
ji: wate 1 û 2 ji tewandina lêkera hêştin ,bihêle ,an ((bêle)) wate 3 ji erebî بلى (bela: belê, erê), hevreha belê ya kurmancî, بله (belê) ya farisî û soranî به‌ڵێ (bełê) û herwiha serekaniya peyva lebê (bi metatezê).
: bilanî
bilaokay, ok, alright
(+ subj.) let: çi dibe bila bibe=whatever happens, let it happen
biladass doch
selbst wenn
soll doch
bilan. wa, va, bila, bala
Tê de derbas dibe; bila agahiya te jê hebe, bila avis be bila derengî be, bila avis be, kengê dizê bila bizê, bila avisbe kengî dizê bila bizê, bila baş be, bila qet hêdî hêdî be, bila be, bila be, bila be, bila be, bila bela te li ber deriyê te be, bila belaya xwe ji xwedayê xwe bibîne, bila bi deyn be!, bila bi heqê xwe bizê ya zêde naxwazim, bila bi qurbana (te) be, bila bibe, bila bibe zende li dinyayê, bila bibêje ruhê te here ne ku bibêje tu canê minî, bila bibêjin xençera xaço heye, bila biçe!, bila bicihime (bisekite, bikewite an jî geber bibe), bila bihur be bila kûr be, bila rê be bila dûr be, bila keç be bila pîr be, bila bike çavê xwe, bila bikeve, stûyê wî di bin de bimîne, bila bimîne careke din * bila bimîne careke din ku ez hatim ez dê çaya we vexwim, bila bimire kahrolsun * bila neyar bimire, bila bîr be bila kûr be, bila bisekite (bikewite an jî geber bibe), bila biyaya, bila biyayîş, bila bor buhur be bila kûr be, bila boxeyê yek rojî bim ne çêleka sed rojî bim, bila can sax be!, bila canê (wî) sax be!, bila canê (yekî) derkeve!, bila çap be, bila çavê min pê neke, bila çêlek avis be kengê za, bila çil mêrê şêxadî dergê xêra li te veke, bila çivîk di ser (we) re nefire, bila ciwangê rokê bim ne çêleka sed rojî bim, bila çor bixwe, bila dar xwar be bila hostayî rast be, bila daxek be, li destê min be, bila dereng be bila baş be, bila di aqilê te de be, bila di bîra de te be, bila di çavê xwe bike, bila di hefsê de be ne di binê erdê de be, bila di hişê te de be, bila diaya ziyareta gulheyranê li te be, bila dil bi dil be, bila ji welat dûr be, bila dil rihet be bila loqek, bila dilê (we) rihet be, bila dilê min dil be, bila tûrê parsê li mil be, bila dilê min rihet be bila loqe nanê ziwa be, bila dilê min rihet be bila piçek nanê ziwa be, bila dilê mirov xweş be bila balgiyê ber serî ji kevir be, bila dilê te netirse, bila dilê te rihet be, bila dinya li serê min û te bibe tara bêjingê, bila diz hebin şevereş pir in, bila dûr be, bila ew jî nehikê li ser dehan be, bila ew ji parxanan netirse, ez ji diranan natirsim, bila ew li dera hanê be, bila ew mêr bitirse ku jina wî bimire û dişa wî tune be, bila ew mêranî ji te re bimîne!, bila ew rê ji min re bibe riya qantirçiyan, bila ez kurê, bila ez ne ji bavê xwe bim, bila ezraîl li ser canê (min) peya be, bila geber bibe, bila girtiyê hepsa be bila ne miriyê gora be, bila gotin di nav me de be, bila gotin di nav me de bimîne, bila haya, bila here!, bila hindik be bila rindik be, bila hindik be lê rindik be, bila hindik, bila rindik, bila îcar jî kefenê dakê hanî, bila ilmê te jê hebe!, bila keç be bila pîr be, bila kes pê mehise, bila kûçik nere ber çêçik, bila lawikê malê şane be, bila qet meaşê wî tune be, bila li ersa be ne li bin fersa be, bila li pê bim, li dîwarê qebrê bim, bila li şaristan be ne li goristan be, bila li serê dostan be, bila li şûvê be ne li bênderê be, bila mala xweyê (tiştekî) bişewi, bila mê be sîr qişmet e, bila mêranî ji te re be, bila meriv çêlikê guran be ne biçûkê birayan be, bila meriv mêr be bila kelemê ber çavê neyar û dijminan be, bila mirov bi xwe xwedî rûmet be ne di bin siya yê bi rûmet de be, bila mirov her ser heft hewiyan, nere ser du sêwiyan, bila mirov kuştiyê şêran be ne girtiyê roviyan be, bila navê ... ne li ser min be, bila navê mirov dernekeve qûna mirov derkeve, bila ne di min de be, bila di diya min de be, bila nebûya ku bû bila bibe, bila qeda lê bike, bila qîz be bila pîr be, bila quzilqurtê bixwe, bila razana te hebe, rabûna te tune be!, bila rê be bila dûr be, bila rezê min li nav rezan be, bila tirî li min heram be, bila ruhê (yekî) derkeve!, bila rûyê mirov bi êse bila serê mirov ne êse, bila şaristan be ne goristan be, bila sax be, bila sax be bila ji me dûr be, bila serê (te) xweş, bila sêrê sûvê be bila ne qopqopê bênderê be, bila serê şûvê be ne qubquba bênderê be, bila şeytan (yekî) bibîne, bila sihûda mirov hebe, bila alîkî mirov tunebe, bila silav lê be, bila şîn bikeve malan ne kîn, bila şîn di malan de be ser ne di malan de be, bila soz û qerarê xwedê li canê min şikestî be, bila şûre xwe yê tûj biavêje gûzika min, bila tu jina mêran bî, bila tu li ber sêwr û pêwran bî, bila tu xwîndar bî ne deyndar bî, bila tûrik tije be, bila kevir û şel be, bila wisa (welê an jî wilo), bila xebera te jê hebe!, bila xwedê kêmahiya (wî) bide, bila xwedê kêmahiya (wî) nede, bila xwedê qehra xwe li wan bike, bila xweş be, gula govendan be, bila ya dehan jî li ser a nehan be, bila yadîgar be, bila yek be bila pak be, bila zikê mela bel be bila gîha û pel be, bila zikê mêla bel be, bila gîha û pel be, bila zikê mirov têr be bila qalikê dêr be, bila zikê wan têr be, bejna wan nû be, bila zirav û dirêj be, lê ne qut û qalind be, bila+konj., bilaçek, bilaçem, bilaçik, bilaçikî, biladandarî, biladanî, biladayî, biladen, bilader, biladerî, bilagam, bilahare, bilahi, bilaistisna, bilakerdox, bilakis, bilakotî, bilalî, bilalkî, bilalûk, bilam, bilamba, bilamba, bilamik, bilan, bilan (i), bilan (ii), bilan (iii), bilanço, bilandin, bilandin (i), bilandin (ii), bilandin (iii), bilandin/dibilîne/bibilîne, bilanê, bilanî, bilanî, bilaq, bilaqet, bilar, bilardo, bilardo, bilardo sopası, bilaş, bilaşbûn, bilastîk, bilastîk, bilava, bilavasıta, bilavayî, bilaw, bilaw, bilawan, bilawazî, bilawî, bilawker, bilayen, bilayen, bilayenî, bilayiqî, ...... (Lêgerîna Berfireh)