Wateya peyva berx
berxzo/nt 1. kuzu 2. mec evlât 3. mec yiğit 4.b bebek (sevgi seslenişi olarak kullanılır)
berx(navdêr) mihên yan beranên temenê wan hê biçûk, peyvek şirîn bi taybetî dêbav li gel zarrokên xwe bi kar tînin: Negirî, berxê dayka xwe! Berxa min, ka were hemêza min!, navê mihan: sala yekêmîn: berx/berxik (Tirkî: kuzu), sala duêmîn: kavir/berindir (Tirkî: toklu), sala sisêmîn: hogeç (Tirkî: şişek), sala çarêmîn: maz/mazman (Tirkî: öveç)Bi zaravayên din, soranî: berx, Kirmaşanî: werk, feylî: werk, hewramî: were, zazakî: vara, verek, lekî: verk.
ji: Teorî 1: ji Proto-hindûewropî vərēn, vr̥rēn (berx, beran), hevreha بره (berrê: berx) ya farisî, उरण (úraṇa: beran; berx), գառն (gern: berx) ya ermenî, ἀρήν (arēn: berx) ya yûnaniya kevn, vervēx (
Herwiha: berbēx, verbēx: beranê xesandî > frensî brebis: mih), inglîziya kevn waru > inglîzî ware (berhemên firotinê) Teorî 2: Bi zimanê sûmerî ji bo beran/berx/berxik em dibêjin barĝal û barsal. Li nava hemû zimanên arî/iranî peyvên beran/berx/berxik tune ne, ji ber kû vê peyvên hatin ji zimanê sûmeran..
ji wêjeyê: Berxekem nerm û noll e, perwerdey herd û çoll e, Le yarî tund û toll e, xurêkey sipî û soll e, êsk sûk e û xencîl e, dûg şor e, û giwê kerrîl e , Ba baî naw malî, saz û sentûr û zîl e.
Bide ber: beran, berindir, beyindir, celeb, kerî, mih, mî, pez, pez, sewal, tewalBinere.
Herwiha: bizin, gîsk, karik, kavirr, nêrî, terş
berxm/n. zoo. vare, çixik, varek, vorek, çirxik, vere, verek n.
Tê de derbas dibe; berx an jî beranbûn, kifş bûn, berx anîn, berx anîn, berx anîn, berx biraştin, berx birîn, berx çêrandin, berx li şîş xistin, berx teslîmî gur kirin, berx zayîn, berxa ber çêlekê, mala sermiyan yek, ava bû gelek, berxa li ber du makan bûn, berxa li ber koze bûn, berxa li ber miye, wek berane beriye, berxa min, berxa min!, berxa sêwî, berxane, berxane rast kirin, berxanîn, berxanîn, berxanîn, berxberdan, berxbir, berxbirî, berxê bavê min, berxê çê li ber dê bellî ye, berxê çê li ber kozê çê ye, berxê çê li ber kozê diyar, berxê çirmaq, berxê diya xwe, berxê mala (yekî), berxê min!, berxê min! kuzum!, berxê nêr ji bo kêr, berxê nêr ji bo kêr, berxê şemze, berxê xelkê di koza mirov de mezin nabe, berxê xelkê ji mirov re nabe beran, berxê!, berxêr, berxercî, berxevan, berxewedanî, berxîbet kirin, berxik, berxik, berxik, berxik, berxik anîn, berxik anîn, berxika min!, berxika sawa, berxika sawa, berxika sêwî, berxikanîn, berxikanîn, berxikê min!, berxikkirî, berxikkirin, berxişk, berxistî, berxistî, berxistin, berxistin, berxo, berxo!, berxşo, berxşotî, berxudan, berxudar, berxudar, berxudar, berxudar bî, berxudar bî!, berxudar biyayîş, berxudarbûn, berxudarey, berxudarî, berxudarî, berxur, berxur, berxurî, berxurînî, berxurînî, berxurk, berxvan, berxvan, berxvan, berxvan, berxvanî, berxwar, berxwarî, berxwarî, berxwarî, berxwarin, berxwarin, berxwarîtî, berxwe ketin, berxwedan, berxwedan, berxwedan, berxwedan, berxwedan, berxwedan, berxwedana birçîtiyê, berxwedanî, berxwedanî, berxwedanî, berxwedanî kirin, berxwedankar, berxwedankarî, berxwedar, berxwedar, berxwedar be, berxwedar bî, berxwedar bûn, berxwedar kirin, berxwedarbûn, berxwedarbûyî, berxwedarî, berxwedarî, berxwedarkirî, berxwedarkirin, berxwedêr, berxweder, berxwedêr, berxwedêr, berxwedêr, berxwedêrî, berxwedêrî, berxwedêrî, berxweketî, berxweketî, berxweketin, berxweketin, berxweketin, berxweneketî, berxwêr, berxwer, berxwer, berxwêr, berxwêr, berxweraçûn, berxwerawestan, berxwerawestayî, berxwerî, berxwerî, berxweş, berxwesekinî, berxwesekinî, berxweşî, ...... (Lêgerîna Berfireh)