Wateya peyva çûn
çûngidiş, gitmek, varış.
m 1. gitme, gidiş (bir yere doğru yönelme) 2. gitme (bir yerden veya işten ayrılma) 3. gitme (çıkma, ulaşma) 4. gitme (belli bir amaçla bir yere devam etme veya bir işle uğraşma) 5. gitme (bir duruma, bir sonuca ulaşma, varma) 6. gitme (tüketilme, harcanma) 7. gitme (götürülme, gönderilme) 8. gitme (yürüme, yol alma) 9. gitme (geçme) 10. gitme (herhangi bir durumda olma) 11. gitme (yok olma, elden çıkma) 12. gitme, yürüme (ölme) 13. gitme (başvurma, yapma) 14. gitme (bir şey zarar görmüş olma) 15. gitme (bir durum sürme) 16. gitme (satılma) 17. geçme (yerini bırakıp başka bir yer alma) 18. geçme (sürümü olma, satılma) 19. varma, kıyma 20. varma (secdeye varma) 21. sürme, devam etme (zaman geçme) 22. ilerleme (vakit için) 23. alma (yol için gitme) 24. açılma (gemi vb. için; gitme, uzaklaşma) 25. açılma (sis, karanlık, duman için) 26. inme (uzama, varma) 27. merdiven dayama (yaşa basma veya yaklaşma) 28. girme, sığma 29. inme (konaklama) 30. kaçma (bir yana doğru kayma) 31. kesilme
l/gh 1. gitm(bir yere doğru yönelmek) * ji malê çûn çarşiyê evden çarşıya gittiler 2. gitm(bir yerden veya işten ayrılmak) * em diçin malê eve gidiyoruz 3. gitmek (çıkmak, ulaşmak) * ev rê diçe ku derê? bu yol nereye gider? 4. gitmek (belli bir amaçla bir yere devam etmek veya bir işle uğraşmak) * her roj diçe xebatê her gün çalışmaya gidiyor 5. gitm(bir duruma, bir sonuca ulaşmak, varmak) * dawiya vî tiştî wê biçe ku? bu işin sonu nereye gider? 6. gitmek (tüketilmek, harcanmak) * ew qas pere çû ku? bu kadar para nereye gitti? 7. gitmek (götürülmek, gönderilmek) * nûçe hîna nû çû haber daha yeni gitti 8. gitmek (yürümek, yol almak) * ev hesp xweş diçe bu at iyi gider 9. gitmek (geçmek) * havîn çû zivistan hat yaz gitti kış geldi 10. gitmek (herhangi bir durumda olmak) * rêwîtî xweş diçe yolculuk iyi gidiyor 11. gitmek (yok olmak, elden çıkmak) * mal, mulk tev çû mal, mülk hepsi gitti 12. gitmek, yürümek (ölmek) di hejekê de pir mirov çûn depremde epey insan gitti * ew jî çû o da yürüdü (öldü) 13. gitmek (başvurmak, yapmak) * çûye dadgehê mahkemeye gitmiş 14. gitm(bir şey zarar görmüş olmak) * boyaxa dîwar çûye duvarın boyası gitmiş 15. gitm(bir durum sürmek) * kar çawa diçe? işler nasıl gidiyor? 16. gitmek (satılmak) * zêr bi çi qasî diçe? altın kaça gidiyor? 17. geçmek (yerini bırakıp başka bir yer almak) * em van rojan diçin xaniyê nû biz bu günlerde yeni eve geçiyoruz 18. geçmek (sürümü olmak, satılmak) * ev mal li vir pir diçe bu mal burada çok geçiyor 19. varmak, kıymak * destê min naçê bihok û hinarên wê elim varmaz ayvasına narına 20. varmak (secdeye varmak) * çûn secdeyê secdeye varmak 21. sürmek, devam etmek (zaman geçmek) * pir naçe wê her tişt derkeve rastê çok sürmez her şey ortaya çıkar 22. ilerlemek (vakit için) 23. almak (yol için gitmek) * hûn dê di saetekê de wê riyê biçin o yolu bir saatte alırsınız 24. açılmak (gemi vb. için; gitmek, uzaklaşmak) 25. açılmak (sis, karanlık, duman için) 26. inmek (uzamak, varmak) * dîwar heta jêrê diçe duvar ta aşağıya kadar iniyor 27. merdiven dayamak (yaşa basmak veya yaklaşmak) * em çûne pêncî û şêstan elliye merdiven dayamışız 28. girmek, sığmak * destê min naçe vî lepikî elim bu eldivene girmiyor 29. inmek (konaklamak) * hûn dê herin kîjan otelê? hangi otele ineceksiniz? 30. kaçm(bir yana doğru kaymak) * xalî bi jêr de çûye halı aşağıya kaçmış 31. kesilmek * elektrik çû elektrik kesildi
çûnçûyîn -çûn ava (roj, heyv, stêrk) qulibîn -çûn ber tira cahşikan 1. bêpar û bêpeşk mayîn 2. bi kêrî tu karî nehatin û ji neçariyê gavanî kirin -çûn ser dilovaniya xwe çûn ber rehma Xwedê
(lêker)(navdêr, mê) herrîn, royîştin, rewtin, bi rê ketin, ji derekê dûr ketin, cihek bi cih hêlan/bi cih hiştin, dûrî derekê bûn, hinda bûn, neman, berze bûn, mîna,wekî.
Bi alfabeyên din: Kurdî-Erebî: چوون.
ji wêjeyê: Çûn ji behrê merîfet ew hate der Qetre jêr werya bi ilham ew qeder w:Mela Hisênê Bateyî.
Herwiha: çûndin, çûyîn. Tewîn: Lêker: -ç-.
Dijwate: hatin.
ji: Proto-hindûewropî: kieu- (livîn, çûn), Proto-aryayî: çiau- (livîn, çûn) Avestayî: ş(ii)aw- Pûnjabî: şw- Middle Persian: şw- Sogdî: şw- Farisî: şu- Belarûsî: şū- Osetî: caewyn Gîlekî: şo- Semnanî: şī- Kurmancî: çûn Kurdî (Soranî): çûn Hewramî: şiyay Zazakî: şîyayene /şî- Sanskrîtî: cyav Latînî: citare Yewnanî: kinein (liv, livîn), Çavkanî: Cheung p.40, Watkins p.38, Etymonline.
Bikaranîn: Lêker: çûn anîn. Navdêr: çûnanîn.
: derçûn, çûyî
çûn(biçe) to go
ç(subj. stem ç-/her-) v.i. to go
‘we, you, they went’ zarok çûn dibistanê ‘the children went to school’ (pl. of the simple past tense for the verb çûn ‘to go’)
çûnabfahren
Abfahrt
Gang
çûnm. sîyayis, sayis n.
lng. sîyene, sayene
çûnforiro
iri
lasi
Tê de derbas dibe; çûn (cihekî), çûn (yekê), çûn (yekî), çûn <ç>, çûn alî (yekî), çûn aliye din, çûn anîn, çûn av û av, çûn ava, çûn ava, çûn ava, çûn ava, çûn ava, çûn axa sar tehm kirin, çûn ba (yek), çûn ba hev, çûn ba mêr, çûn ba mêran, çûn balê (cem an jî nik), çûn baregehê, çûn bazarê, çûn ber, çûn ber, çûn ber agirê (yekî), çûn ber avê av çikîn, çûn ber berxan, çûn ber darê sêpikê, çûn ber derê xelkê, çûn ber dilê (yekî), çûn ber dilovaniya xwedê, çûn ber dilovaniya yezdanî, çûn ber emrê xwedê, çûn ber heqiya xwedê, çûn ber hev, çûn ber kapê mirinê, çûn ber kindirê darê sêpikê, çûn ber lingê (yekî), çûn ber mal û mêran, çûn ber ocaxa (yekî), çûn ber pêlavan, çûn ber pêlavan, çûn ber rehma xwedê, çûn ber rezan, çûn ber tavê, çûn ber tira kerê, çûn ber tirê dehşikan, çûn binî, çûn çavan, çûn çavên (yekî), çûn çavroniyê, çûn cehenema, çûn cehenemê, çûn cejna hev, çûn celmeya serê xwe, çûn cem, çûn çolê, çûn cot, çûn deplasmanê, çûn derketin, çûn dest, çûn dest (lep) û rûyê hev, çûn dest û piyên (yekî), çûn dest û piyên (yekî), çûn destavê, çûn destê (yekî), çûn destên h, çûn dev devê hev, çûn dewsa miriyan, hemû kes li miriyê xwe giriya, çûn dilê hev, çûn dinyaya wî alî, çûn dinyayeke din, çûn dîtiniyê, çûn diyarê (yekî), çûn emrê xwedê, çûn erşê xwedê, çûn fûtê, çûn gaziya (yekî), çûn gerê, çûn gerê, çûn geşt û guzarê, çûn geştê, çûn geştê, çûn gestê, çûn gihîştin (...), çûn girtina masiyan, çûn gora bavê xwe, çûn gorrê, çûn hacê, çûn hafa (yekî), çûn hatin, çûn hawara (yekî), çûn hedê mirinê, çûn helakê, çûn hev, çûn hewariya yekî, çûn heyfa bavê qûna (çika) dê li ser kir, çûn îda hev, çûn îdaneya hev, çûn îdaniya (yekî), çûn jê de, çûn jê v, çûn ji (yekî), çûn ji kîsî bavê, çûn kampê, çûn kaviran, çûn leşkeriyê, çûn li ba gayê mezin rêx kirin, çûn li ber helaketê, çûn li ber kapê xwe sekinîn, çûn li fûtê, çûn li ser rûniştin, çûn lingên (yekî), çûn lîs, çûn livîna xwe, çûn mala (yekî), çûn masiyan, çûn mêr, çûn mesereyê, çûn mêvaniyê, çûn mezel kirin mitik, çûn nava (hinekan), çûn nava şer, çûn ne bi xêra xwe, çûn nêçîrê, çûn nêçîrê, çûn parsê, çûn perê esmanan, çûn pêrgîna (yek), çûn pêrgînê, çûn pêşewaziyê, çûn pêşiya (yek), çûn pêşiyê, çûn pêşwaziya (yek), çûn pêşwaziyê, çûn pişta (yekî), çûn piyariya xwedê, çûn piyariya xwedê, çûn qebûlê, çûn rehma xwedê, çûn rehmeta xwedê, çûn rehmetê, çûn rehmetê, çûn rehmetê, çûn rehmetî, çûn riya betalan, çûn rûyê, çûn rûyê hev, çûn rûyê kesî, çûn secdeyê, çûn seferê, çûn ser, çûn ser, çûn ser (tiştek), çûn ser cih, çûn ser cihê (yekê), çûn ser cihê hev, çûn ser cihê xwe, çûn ser cihên xwe, çûn ser cihêz, çûn ser dînê (yekî), çûn ser dûmenê, çûn ser erka xwe, çûn ser gulên sor, çûn ser heqiya xwe, çûn ser hev, çûn ser hêwiyê, çûn ser jinê, çûn ser kirasê (yekî), çûn ser kurm û kirasê (yekî), çûn ser kurm û tebîetê (yekî), çûn ser kurmê (yekî), çûn ser kurmê (yekî), çûn ser malê, çûn ser mehseran, çûn ser nivîna xwe, çûn ser rezan, çûn ser rihelê, çûn ser serê (yekî), çûn ser serê (yekî), çûn ser tebîetê (yekî), çûn ser telefonê, çûn ser termê (yekî), çûn serdana …, çûn serdaniyê, çûn serî, çûn serî, çûn serî, çûn seyranê, çûn silaviyê, çûn şîna (yekî), çûn şû, çûn tolana segan, li hestiyan geriyan, çûn û hatin, çûn û hatin, çûn û hatin bi şîranî, çûn û neçûn, çûn û nehatin, çûn vî serî hatin vî serî, çûn wê dinyayê, çûn welatê keran, anîn bare pereyan, çûn xwarê, çûn xwezgîniyê, çûn zeyî, çûna ber hev, çûna gayê nezan li serê çêlekê siwar dibe, çûna geştê, çûna hiş, çûna îflasê, çûna li kalikan, çûna li kalîkên xwe, çûna şer, çûna ser malê, çûna ser waran, çûna sucdeyê, çûna te hebe vegera te tune be, çûna xêrhatiniyê (yekî), çûnava, çûnbar, çûnbar, çûnbarî, çûnbarî, çûncik, çûncik, çûndin, çûndin, çûndin e, çûndox, çûndox, çûndox, çûndox e o, çûneçûne, çûneçûne kirin, çûnehat, çûnehat, çûnehat, çûnehat rawestîn, çûnehev, çûneve, çûng, çûng, çûnge, çûngeh, çûnhat, çûnik, çûnûhatin, çûnûhatin, çûnûhatin, çûnûhatin, ...... (Lêgerîna Berfireh)